Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 907/15
Data wyroku: 2016-06-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSR Tadeusz Kotuk
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art.991 k.c.

Sygn. akt I C 907/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 czerwca 2016 r.
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:Przewodniczący: SSR Tadeusz KotukProtokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. wG.sprawy z powództwaA. M.przeciwkoE. M.
o zachowek

I
zasądza od pozwanegoE. M.na rzecz powodaA. M.kwotę 35845,08 zł (trzydzieści pięć tysięcy osiemset czterdzieści pięć złotych osiem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 22 lipca 2015 r. do dnia zapłaty;

II
w pozostałym zakresie powództwo oddala;

III
zasądza od pozwanegoE. M.na rzecz powodaA. M.kwotę 2015,48 zł (dwa tysiące piętnaście złotych czterdzieści osiem groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu;

IV
nakazuje ściągnąć z roszczenia zasądzonego w punkcie I. niniejszego wyroku na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 279,43 zł (dwieście siedemdziesiąt dziewięć złotych czterdzieści trzy grosze) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;

V
nakazuje ściągnąć od pozwanegoE. M.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 247,79 zł (dwieście czterdzieści siedem złotych siedemdziesiąt dziewięć groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Sygn. akt I C 907/15

UZASADNIENIE
Stan faktyczny
M. M.iB. M.w dniu 24 sierpnia 1995 r. darowali swojemu synowiE. M.cały przysługujący im udział wynoszący ½ części we współwłasności nieruchomości objętejKW (...)(o powierzchni 669 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym typu „bliźniak”). W § 5 umowyE. M.zobowiązał się zapewnić swoim rodzicom prawo nieodpłatnego, dożywotniego zamieszkiwania w trzech pokojach oraz prawo swobodnego korzystania z kuchni i łazienki, znajdujących się na parterze połowy budynku mieszkalnego położonego od strony północno-zachodniej patrząc od frontu tego budynku.
Dowód: umowa darowizny, k. 8-9
M. M.zmarł 3 października 1996 r., a spadek po nim nabyli po 1/3 części: żonaB. M.oraz synowie –A. M.iE. M..B. M.zmarła 11 września 2014 r., a spadek po niej nabyli po ½ części synowieA. M.iE. M..
Dowód: odpis postanowienia, k. 7
W skład spadku poB. M.wchodziły jedynie długi, pokryte przezE. M.koszty pogrzebuB. M.4.034,84 zł (tj. w zakresie nie pokrytym przez zasiłek pogrzebowy w ZUS-u).
Dowód: faktura, k. 68
faktura, k. 69
faktura, k. 70
potwierdzenie wpłaty, k. 71
dowód wpłaty, k. 72
Po zniesieniu w 2004 r. współwłasności nieruchomości objętej dotychczasowąKW (...),E. M.przysługuje prawo własności zabudowanej nieruchomości nadziałce nr (...), o powierzchni 335 m2(aktualnieksięga wieczysta (...)). Rynkowa wartość tej nieruchomości wg stanu na rok 1995 r. i ceny to 302.900 zł (przy uwzględnieniu wartości prawa służebności osobistej).
Dowód: opinia biegłegoJ. Ś., k. 95-142
A. M.nie otrzymał w żadnej formie zachowku poB. M..
Okoliczność bezsporna
Ocena dowodów
Nie budziły wątpliwości dokumenty prywatne obrazujące wartość długów spadkowych.
Opinia biegłegoJ. Ś., po uzupełnieniu ustnym na rozprawie, jest zdaniem Sądu pełna, jasna i wewnętrznie niesprzeczna. Biegły w przekonujący sposób ustosunkował się do zarzutów stron. W tej sytuacji brak było podstaw do dalszego uzupełniania tej opinii bądź dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego.
Kwalifikacja prawna
Sąd podzielił pogląd prawny zaprezentowany w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2004 r. (sygn. II CK 444/02, LEX nr 112873, OSP 2007/4/51, Biul.SN 2004/7/9), w myśl którego „jeżeli uprawniony do zachowku, dziedziczący z ustawy wespół z innymi osobami, nie otrzymał należnego mu zachowku, ma przeciwko współspadkobiercom roszczenia o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.” Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, albowiem spadkodawczyni przed śmiercią wyzbyła się na rzecz jednego ze swoich spadkobierców majątku (darowizna na rzecz synaE.z 1995 r.) i nie pozostawiła testamentu.
W niniejszej sprawie, dotyczącej wyłącznie zachowku poB. M., wartość doliczonej do spadku darowizny (art. 993 k.c.) winna więc wynieść ½ wartości ustalonej przez biegłegoJ. Ś., czyli 151.450 zł. Wynika to z tego, że darowizna pochodziła z majątku małżeńskiegoB. M.i jej małżonka.
Nie ma także wątpliwości, że przedmiot darowizny (współudział w ½ całej ówczesnej nieruchomości objętej działką o powierzchni 669 m2), po zniesieniu współwłasności z 2004 r. może być uznany za tożsamy nieruchomością, która jest obecnie własnością pozwanego. Z opisu przedmiotu darowizny wynika, że wówczas darczyńcy byli w fizycznym posiadaniu tej samej części „bliźniaka” (i przylegającej części działki), która obecnie stanowi wyłączną własność pozwanego.
Zdaniem Sądu poprawna jest też metodologia biegłego, który pomniejszył wartość wycenianej nieruchomości o wartość (w tym czas trwania) prawa służebności. Oczywistym jest bowiem, że takie prawo wg stanu na dzień zawarcia darowizny było rzeczywiście wykonywane, a więc zmniejszało atrakcyjność rynkową nieruchomości, gdyż ograniczało możliwość nieskrępowanego dysponowania (posiadania) przez potencjalnego nabywcę przedmiotem kontraktu, co wynikało z obowiązku prawnego znoszenia przez właściciela faktu zamieszkiwania na niej uprawnionych do służebności.
Z kolei mając na względzie ustawowy wymiar zachowku (połowa udziału, który przypadałby powodowi przy dziedziczeniu ustawowym, a więc ¼),A. M.przysługuje zachowek w wysokości 37.862,50 zł, który ulega pomniejszeniu o przypadającą na powoda część (½) pokrytych przez pozwanego kosztów pogrzebu spadkodawczyni (-2.017,42 zł). Dotyczący tej kwestii zarzut potrącenia (w odpowiedzi na pozew, k. 32) jest więc zdaniem Sądu zasadny w świetle unormowaniaart. 1034 § 1 zdanie drugie k.c.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak wpunkcie I. sentencji na mocyart. 991 § 1 i § 2 k.c.w zw. zart. 481 § 1 i § 2 k.c.
W pozostałym zakresie (wpunkcie II. sentencji) powództwo oddalono – na mocyart. 1034 § 1 zdanie drugie k.c.iart. 993 k.c.
Koszty
O kosztach stron orzeczono w punkcie III. sentencji na mocyart. 100 k.p.c.(stosując zasadzę stosunkowego rozdzielenie w proporcji wygranej/przegranej stron). Powód wygrał proces w 47%, pozwany – w 53%. Koszty powoda to: opłata sądowa od pozwu (3750 zł), opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (3.600 zł, § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie […]), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), zaliczka na biegłego (1.000 zł). Suma tych kosztów to: 8367 zł, zaś 47% z tej sumy to: 3932,49 zł. Koszty pozwanego to: opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (3.600 zł, § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych […]), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Suma tych kosztów to: 3.617 zł, zaś 53% z tej sumy to: 1917,01 zł. Różnica na korzyść powoda 2015,48 zł została zasądzona w punkcie III. sentencji.
Także zgodnie z proporcją przegranej stron orzeczono o nieuiszczonych kosztach sądowych (łącznie 527,22 zł), które stanowiły niezaliczkowaną część wynagrodzenia biegłego. Wpunkcie IV. sentencji na mocyart. 100 k.p.c.w zw. zart. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnychnakazano ściągnąć 279,43 zł z roszczenia zasądzonego na rzecz powoda, zaś pozostałą część (247,79 zł) – od pozwanego (na mocyart. 100 k.p.c.w zw. zart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(punkt V. sentencji).