Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2890/15
Data wyroku: 2016-05-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: I. Łaski
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 2890/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 września 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłG. T.prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się na przepisart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwskazał, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego 60 lat dla mężczyzn i 55 lat dla kobiet,jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 r.)osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat dla mężczyzn a 20 lat dla kobiet. Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego bądź przekazania środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu za pośrednictwem Zakładu na dochody Budżetu Państwa. Organ rentowy wskazał, że wnioskodawczyni na dzień 1 stycznia 1999 r. osiągnęła krótszy, niż wymagany przez ustawodawcę ogólny staż pracy w ilości 17 lat, 1 miesiąca i 24 dni zamiast wymaganych 20 lat oraz nie osiągnęła 15 lat stażu pracy w szczególnych warunkach. Zakład uwzględnił do ogólnego stażu pracy następujące okresy zatrudnienia:
1) składkowe:
- okres zatrudnienia od 01.09.1979 r. do 25.09.1988 r., od 17.01.1989 r. do 01.10.1989 r., od 09.04.1990 r. do 30.04.1991 r. wSpółdzielni Pracy (...)wŁ.;
- od 21.05.(...). do 12.04.1993 r. – okres zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku;
- okres zatrudnienia od 08.06.1993 r. do 16.06.1993 r. w FK KU – MI wŁ.;
- okres zatrudnienia od 05.07.1993 r. do 04.09.1993 r. w(...) Spółka z o.o.wŁ.;
- okres zatrudnienia od 01.07.1994 r. do 19.09.1994 r. wPPHU (...);
- okres zatrudnienia od 01.11.1995 r. do 31.12.1998 r. w(...)L.–(...) S.C.wŁ.;
2) okresy nieskładkowe: od 26.09.1988 r. do 16.01.1989 r. i od 02.10.1989 r. do 08.04.1990 r. ( urlop wychowawczy) oraz od 12.09.1994 r. do 16.09.1994 r. (zwolnienie lekarskie). Organ rentowy nie uwzględnił jako pracy w warunkach szczególnych okresów: od 01.09.1979 r. do 25.09.1988 r., od 17.01.1989 r. do 01.10.1989 r. i od 09.04.1990 r. do 30.04.1991 r. z tytułu zatrudnienia wSpółdzielni Pracy (...)wŁ.na stanowisku formowacza wyrobów szklanych ręcznie, gdyż nie zostało przedłożone świadectwo pracy w szczególnych warunkach.(decyzja k. 26 akt ZUS)
W odwołaniu złożonym w dniu 9 października 2015 r. do Sądu Okręgowego w Łodzi wnioskodawczyni uznała powyższą decyzję za krzywdzącą i wniosła o przyznanie prawa do świadczenia emerytalnego. Ubezpieczona podniosła, że ZUS bezpodstawnie odmówił jej uwzględnienia do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu praktyk szkolnych, które miały miejsce wSpółdzielni Pracy (...)wŁ..(odwołanie k. 2)
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.(odpowiedź na odwołanie - k. 3 – 3 verte)
Na terminie rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w dniu 18 maja 2016 r. wnioskodawczyni poparła odwołanie i przyznała, że do dnia 1 stycznia 1999 r. nie legitymuje się stażem pracy wynoszącym 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Ubezpieczona przyznała też, że wszystkie możliwe okresy zostały jej zaliczone do ogólnego stażu w tym okres urlopu macierzyńskiego oraz okresy niezdolności do pracy. Wnioskodawczyni przyznała też, że w latach 1991 – 2004 nie pracowała w warunkach szczególnych, lecz jako wytwórca artystyczny. Wnioskodawczyni wniosła o zaliczenie do ogólnego stażu okresu zatrudnienia wPPHU (...)od 2004 r.
Pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania i przyznał, że nie kwestionuje, że prace formowacza szkła ręcznie są wyszczególnione w wykazie A stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.).(protokół rozprawy z dnia 18.05.2016 r. oświadczenie wnioskodawczyni 00:01:41, oświadczenie pełnomocnika ZUS 00:09:06)
Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:
G. T.urodziła się w dniu (...)(okoliczność bezsporna)
W okresie od dnia 02.09.1976 r. do 27.06.1979 r. wnioskodawczyni pobierała naukę w(...) Szkole Zawodowej (...)w zawodzie produkcja szkła i wyrobów szklanych. (świadectwo ukończenia(...)załączone do as)
W okresie od 01.09.1979 r. do 30.04.1991 r. wnioskodawczyni była zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy wSpółdzielni Pracy (...)wŁ.jako formowacz wyrobów szklanych ręcznie.W okresach od 26.09.1988 r. do 16.01.1989 i od 2.10.1989 r. do 08.04.1990 r. ubezpieczona korzystała z urlopu wychowawczego. (bezsporne a nadto, świadectwo pracy załączone do emerytalnych k. 12)
W okresie od 21.05.1991 r. do 12.04.1993 r. wnioskodawczyni była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku.(bezsporne, a nadto zaświadczenie k. 5 akt kapitałowych ZUS)
W okresie od 08.06.1993 r. do 16.06.1993 r.G. T.była zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w FK KU – MI wŁ..(bezsporne, a nadto zaświadczenie k. 7 akt kapitałowych ZUS)
Wnioskodawczyni w okresie od 05.07.1993 r. do 04.09.1993 r. świadczyła pracę na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) Spółka z o.o.wŁ..(bezsporne, a nadto zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu Rp. 7 k. 17 akt kapitałowych ZUS)
Następnie w okresie od 01.11.1995 r. do 31.01.2002 r. ubezpieczona była zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w(...)L.–(...) S.C.wŁ..(bezsporne, a nadto zaświadczenie k. 13 akt kapitałowych ZUS)
W okresie od 12.09.1994 r. do 16.09.1994 r. ubezpieczona była niezdolna do pracy.
W okresach od 01.07.1994 r. do 19.09.1994 r., od 02.03.2004 r. do 31.03.2005 r. i od 01.04.2005 r. do 30.06.2011 r. wnioskodawczyni świadczyła pracę na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy wPPHU (...)wŁ.. (bezsporne, a nadto świadectwa pracy załączone do as, zaświadczenie k. 9 akt kapitałowych ZUS)
Następnie w okresie od 2.11.1995 r. do 31.01.2002 r. ubezpieczona świadczyła pracę na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w(...)L.–J.-K.” S.C. wŁ.jako wytwórca wyrobów artystycznych.(bezsporne a nadto, świadectwo pracy załączone do as)
Wnioskodawczyni do dnia 1.01.1999 r. posiada łącznie 17 lat, 1 miesiąc i 24 dni okresów składkowych i nieskładkowych.(okoliczność bezsporna, a nadto karta przebiegu zatrudnienia k. 25 akt ZUS)
Ubezpieczona nie przystąpiła do Otwartego Funduszu Emerytalnego.(okoliczność bezsporna)
W dniu 7 września 2015 r. ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury.(wniosek k. 1 – 8 akt ZUS)
Decyzją z dnia 28 września 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłG. T.prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawczyni na dzień 1 stycznia 1999 r. osiągnęła krótszy, niż wymagany przez ustawodawcę ogólny staż pracy w ilości 17 lat, 1 miesiąca i 24 dni zamiast wymaganych 20 lat oraz nie osiągnęła 15 lat stażu pracy w szczególnych warunkach. Zakład uwzględnił do ogólnego stażu pracy następujące okresy zatrudnienia:
1) składkowe:
- okres zatrudnienia od 01.09.1979 r. do 25.09.1988 r., od 17.01.1989 r. do 01.10.1989 r., od 09.04.1990 r. do 30.04.1991 r. wSpółdzielni Pracy (...)wŁ.;
- od 21.05.(...). do 12.04.1993 r. – okres zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku;
- okres zatrudnienia od 08.06.1993 r. do 16.06.1993 r. w FK KU – MI wŁ.;
- okres zatrudnienia od 05.07.1993 r. do 04.09.1993 r. w(...) Spółka z o.o.wŁ.;
- okres zatrudnienia od 01.07.1994 r. do 19.09.1994 r. wPPHU (...);
- okres zatrudnienia od 01.11.1995 r. do 31.12.1998 r. w(...)L.–(...) S.C.wŁ.;
2) okresy nieskładkowe: od 26.09.1988 r. do 16.01.1989 r. i od 02.10.1989 r. do 08.04.1990 r. ( urlop wychowawczy) oraz od 12.09.1994 r. do 16.09.1994 r. (zwolnienie lekarskie). Organ rentowy nie uwzględnił jako pracy w warunkach szczególnych okresów: od 01.09.1979 r. do 25.09.1988 r., od 17.01.1989 r. do 01.10.1989 r. i od 09.04.1990 r. do 30.04.1991 r. z tytułu zatrudnienia wSpółdzielni Pracy (...)wŁ.na stanowisku formowacza wyrobów szklanych ręcznie, gdyż nie zostało przedłożone świadectwo pracy w szczególnych warunkach.(decyzja k. 26 akt ZUS)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, w tym świadectwa pracy, zaświadczenia o przebiegu ubezpieczenia oraz zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu Rp. 7. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, pozwalając tym samym na wydanie rozstrzygnięcia

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawczyniG. T.nie jest zasadne, co skutkuje jego oddaleniem.
Zgodnie z treściąart. 184 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 748 )ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40,jeżeli w dniu wejścia w życie ustawyosiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 20 lat dla kobiet.
Zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Jak wynika z cytowanych przepisów datą istotną dla oceny uprawnień wnioskodawczyni jest w przypadku art. 184 ustawy emerytalnej, data1 stycznia 1999 roku(art. 196 ustawy).Wnioskodawczyni musiałaby zatem spełnić wskazane w przepisie art. 184 ustawy emerytalnej, wymogi stażowe w dniu 1 stycznia 1999 roku, aby uzyskać emeryturę na jego podstawie, po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Na mocy§ 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
3) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Prawo do emerytury na podstawie art. 184 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS nabywa ubezpieczony,który na dzień wejścia ustawy w życie (01.01.1999 r.) spełnił określone w niej wymogi stażowe, a po tej dacie osiągnął wymagany wiek, niezależnie od tego, czy w chwili osiągnięcia tego wieku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub był pracownikiem wykonującym inną pracę, czy też pozostawał w zatrudnieniu na innej podstawie niż stosunek pracy bądź nie pozostawał w jakimkolwiek zatrudnieniu.(tak wyrok SN z dnia 6.12.2007 r. I UK 132/07, opubl.LEX nr 621798,vide także w szczególności wyrok SA w Łodzi z dnia 9.01.2013 r., III AUa 781/12, opubl. LEX nr 1246769,wyrok SA w Katowicach z dnia 18.12.2012 r., III AUa 1489/12, opubl. LEX nr 1282575,wyrok SA w Krakowie z dnia 13.09.2012 r., III AUa 386/12, opubl. LEX nr 1223249, wyrok SA w Katowicach z dnia 30.11.2010 r., III AUa 930/10, opubl. LEX nr 1120340)
Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawczyni ma udokumentowane jedynie 17 lat, 1 miesiąc i 24 dni, co jest bezsporne.
Na gruncie przywołanych przepisów podkreślić należy jednak, że do przyznania emerytury konieczne jest, aby wszystkie wskazane w cytowanych przepisach przesłankizostały spełnione łącznie. Wnioskodawczyni musi zatem wykazać, nie tylko, że spełniła warunki stażowe w postaci wymaganego 15‑letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, ale także 20-letniego stażu ogólnegona dzień 1 stycznia 1999 rokuoraz również mieć ukończone 55 lat. Bez kumulatywnego spełnienia powyższych warunków prawo do emerytury w oparciu o art. 184 powołanej ustawy, nie przysługuje.
Zauważyć należy, że warunki nabycia prawa do emerytury określone wart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychmuszą być spełnione łącznie w chwili orzekania przez organ rentowy o prawie ubezpieczonego do tego świadczenia.(por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy,(...)i Spraw Publicznych z dnia 7 czerwca 2006 roku, I UK 134/05). Dlatego też Sąd ocenia prawidłowość decyzji na dzień jej wydania.
W myśl art. 27 pkt. 1 cytowanej ustawy wymagane okresy składkowe i nieskładkowe wynosząco najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 27a.
Na dzień 1 stycznia 1999 r.G.T.ma udokumentowane jedynie 17 lat, 1 miesiąc i 24 dni okresów składkowych i nieskładkowych i jednocześnie podkreśla, że nie ma możliwości wykazania wyższego stażu ogólnego do tej daty.
W przedmiotowym postępowaniu zaś wnioskodawczyni wniosła o zaliczenie do ogólnego stażu pracy okresu zatrudnienia wPPHU (...)od 2004 r. Jak już wyżej wskazano, w świetle obowiązujących przepisów oraz judykatury nie budzi wątpliwości, że nie jest dopuszczalne uwzględnienie do ogólnego stażu pracy okresów zatrudnienia po dacie 1.01.1999 r. (wejście w życieustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).
Podkreślić zaś należy, że przepisy przewidujące prawo do emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są przepisami szczególnymi, ich wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna, podlegają one wykładni ścisłej.(vide wyrok SA w Katowicach z dnia 16.09.2015 r., III AUa 1880/14, LEX nr 1814772)

W świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2005 r., I UK 104/05, opubl. w(...)z(...), który Sąd Okręgowy w pełni podziela, „przepisy prawa ubezpieczenia społecznego mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Tworzą system prawa ścisłego, zamkniętego. Nie mogą być interpretowane rozszerzająco, zwłaszcza przy zastosowaniu wykładni aksjologicznej.“

Z uwagi na powyższe nie są dopuszczalne żadne odstępstwa od treści przepisów cytowanej wyżejustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zatem uznać należy, żeG. T.nie spełniła jednego z wymaganych przez ustawodawcę warunków do uzyskania prawa do emerytury określonych na mocy art. 184 ustawy emerytalnej – to jest nie legitymuje się ogólnym stażem pracy w ilości 20 lat. Jej ogólny staż pracy wynosi tylko 17 lat, 1 miesiąc i 24 dni.
W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w okresie od 01.09.1979 r. do 30.04.1991 r. wnioskodawczyni świadczyła pracę jako formowacz wyrobów szklanych ręcznie określoną w Wykazie A, dziale XIV poz. 20 stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz.43 z późn zm)szczególnie, że jednocześnie brak jest z kolei podstaw do uwzględnienia do prac w szczególnych warunkach okresu nauki w(...) Szkoły Zawodowejod 02.09.1976 r. do 27.06.1979 r.
Przede wszystkim brak jest umowy o naukę zawodu oraz świadectwa pracy z przedmiotowego okresu.
Nadto Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2009 roku, sygn. akt II UK 334/08, opubl. OSNP 2010/23 – 24/294, zgodnie, z którym młodociany, odbywający naukę zawodu w ramach umowy zawartej z zakładem pracy na podstawie przepisówustawy z dnia 2 lipca 1958 roku o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy(Dz.U. Nr 45, poz. 226 ze zm.), posiadał status pracownika w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz ubezpieczeniu społecznym.
Okres nauki zawodu połączonej z obowiązkiem dokształcania się w zasadniczej szkole zawodowej nie stanowił okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej na zasadach określonych w§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr. 8, poz. 43 ze zm.).
Dla spełnienia wymagania wykonywania pracy w szczególnych warunkach istotne jest to, czy taka praca była przez pracownika faktycznie wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przewidzianym dla stanowiska, na którym takie warunki występowały.
W tym stanie rzeczy uznać należy w okresie od 02.09.1976 r. do 27.06.1979 r. wnioskodawczyni posiadała status ucznia Szkoły Zasadniczej Zawodowej i z uwagi na obowiązek dokształcania się, nie mogła wykonywać i faktycznie nie wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach, to jest o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, z którą łączyło się wykonywanie zatrudnienia na stanowisku pracy do wykonywania której była przyuczania. Oprócz zajęć praktycznych ubezpieczona odbywała bowiem również zajęcia teoretyczne w warunkach szkolnych.
Z uwagi na powyższe także staż pracy w szczególnych warunkach wnioskodawczyni nie wyniesie wymaganych 15 lat bo tylko 10 lat, 9 miesięcy i 29 dni.
Zgodnie z treścią art. 100 ust.  1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
A zatem oczywistym jest, że skarżąca nie mogła nabyć uprawnień do emerytury, z uwagi na brak zarówno ogólnego stażu pracy jak i stażu pracy w warunkach szczególnych. Niespełnienie bowiem chociażby jednego z warunków wymaganych w art. 184 ustawy, czyni odwołanie wnioskodawczyni bezzasadnym.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawie,art. 47714§ 1 k.p.c., oddalił odwołanie jako niezasadne.

ZARZĄDZENIE
odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć wnioskodawczyni.