Sąd Okręgowy w Słupsku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ko 12/15
Data wyroku: 2016-01-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jan Budzyn, Danuta Bącal, Aldona Chruściel-Struska
Słowa kluczowe: Odszkodowanie Za Niesłuszne Skazanie, Tymczasowe Aresztowanie Lub Zatrzymanie
Podstawa prawna: art. 552a§1 kpk

Sygn. akt II Ko 12/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 stycznia 2016 roku
Sąd Okręgowy w Słupsku, II Wydział Karny
Przewodniczący SSO Aldona Chruściel - Struska
Ławnicy:D. B.,J. B.
Protokolant sekr. sądowy Paula Romanowska-Pilawka
w obecności Prokuratora Prokuratury Okręgowej Ireny Wojcieszak
po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 roku
sprawy z wnioskuA. T., c.Z.iI.z domuŻ.,ur. (...)wS.,

o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z zatrzymania w sprawie Prokuratury Rejonowej w Słupsku 4 Ds 810/14,

na podstawieart. 552 a § 1 k.p.k.

1
zasądza od Skarbu Państwa na rzeczA. T.kwotę 6 000 (sześć tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z zatrzymania w dniu 19 listopada 2014 roku w sprawie  Prokuratury Rejonowej w Słupsku 4 Ds 810/14, z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

2
kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
A. T.złożyła do Sądu Okręgowego w Słupsku wniosek o zasądzenie na jej rzecz zadośćuczynienia w kwocie 6 000 złotych za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w Słupsku w sprawie 4Ds 810/14/D.
W uzasadnieniu wnioskuA. T.podała, iż postanowieniem z dnia 14 listopada 2014 roku Prokurator Prokuratury Rejonowy w Słupsku w sprawie 4Ds 810/14/D powołując się na treśćart. 75 § 2 k.p.k.zarządził jej zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie do lokalu Prokuratury Rejonowej w Słupsku jako osoby podejrzanej o popełnienie czynu zart. 270 § 1 k.k.Czynności te zostały wobec niej wykonane w dniu 19 listopada 2014 roku.
Na skutek jej zażalenia na to postanowienie, Sąd Rejonowy w Słupsku postanowieniem z dnia 23 marca 2015 roku w sprawie XIVKp 75/15 stwierdził, że przedmiotowe zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie było niezasadne.
A. T.wskazała we wniosku, że jej zatrzymanie nastąpiło około godz. 10, 00 w biurze spółki, przyul. (...)wS., w której pełni ona funkcję członka zarządu, w obecności pracowników spółki. Wnioskodawczyni została zakuta w kajdanki, przewieziona do Prokuratury Rejonowej w Słupsku, gdzie odebrano od niej odciski palców i przystąpiono do jej przesłuchania.
A. T.nadmieniła, że jest osobą dotychczas niekaraną, matką dwójki dzieci, znaną w swoim środowisku przedsiębiorcą i członkiem zarządu jednej z wiodących na rynku firm deweloperskich, a została zatrzymana w obecności podwładnych, przebywała w kajdankach w miejscu publicznym, nie wiedziała kiedy zostanie wypuszczona na wolność. Wywołany tym stres powodował u niej niemożność zaśnięcia, brak apetytu i konieczność kilkudniowego urlopu wypoczynkowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. T.pełniła funkcję Wiceprezesa(...)Sp. z o.o. z siedzibą wS.przyul. (...). Spółka ta zajmowała się działalnością deweloperską. PonadtoA. T.działała społecznie wStowarzyszeniu (...),(...) Klubie Sportowym, prowadziła szkolenia z zakresu BHP.
(dowód: zeznaniaA. T.- k. 37v - 38v)
Komisariat Policji wS.w dniu 12 sierpnia 2014 roku wszczął dochodzenie w sprawie 4Ds 810/14 w zakresie posłużenia się w dniu 12 czerwca 2014 roku wS.podrobionym dokumentem w postaci decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia dźwigowego o nr ewidencyjnym(...), które zostało zainstalowane w budynku przyul. (...)wS..
(dowód: postanowienie - k. 11 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku)
W sprawie tej, prowadzonej o przestępstwo zart. 270 § 1 k.k., doA. T.kierowano wezwania do stawiennictwa w II Komisariacie Policji wS.przyul. (...)w charakterze świadka. Wezwania te wystawiano na jej adres domowy oraz adres(...).
I tak wezwanie z dnia 12 sierpnia 2014 roku skierowane doA. T.na adres(...) Companyprzyul. (...), do stawiennictwa na dzień 25 sierpnia 2014 roku,A. T.odebrała w Urzędzie Pocztowym w dniu 02 września 2014 roku.
Z kolei wezwania z dnia 11 września 2014 roku kierowane na adres domowyA. T.i na adres(...) Companydo stawiennictwa na dzień 24 września 2014 rokuA. T.odebrała w Urzędzie Pocztowym w dniu 29 września 2014 roku.
W związku z tymA. T.pismem, które wpłynęło do II Komisariatu Policji wS.w dniu 10 października 2014 roku, poinformowała, że wezwanie skierowane do niej na dzień 24 września 2014 roku, zostało jej doręczone po wskazanym w wezwaniu terminie. Tego samego dnia podobnej treści pismo odnośnieA. T.wpłynęło z(...)Sp. z o.o. z siedzibą wS.przyul. (...).
(dowód: zwrotne potwierdzenia odbioru - k. 21 - 22 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku, wezwania - k. 10, 12, 14, pisma - k. 29, 31 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku, wydruki z portalu operatora pocztowego - k. 9, 11, 13)
DoA. T.skierowano kolejne wezwanie, z dnia 10 października 2014 roku, do stawiennictwa na dzień 28 października 2014 roku, a któreA. T.odebrała w Urzędzie Pocztowym w dniu 29 października 2014 roku.
(dowód:zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 43 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku, wydruk z portalu operatora pocztowego - k.15, wezwanie - k. 16)
A. T.podjęła też telefoniczny kontakt z policjantem prowadzącym postępowanie, celem wyjaśnienia swojego niestawiennictwa, jednak policjant ten poinformował ją, że będzie korzystał z urlopu i wyśle do niej nowe wezwanie.
(dowód: zeznaniaA. T.- k. 38 .
W dniu 13 października 2014 roku Komisariat Policji II wS.postanowił przedstawićA. T.zarzut popełnienia czynu zart. 270 § 1 k.k.
(dowód: postanowienie - k. 48 43 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku)
Zarządzeniem z dnia 14 listopada 2014 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej w Słupsku w sprawie 4Ds 810/14/D powołując się na treśćart. 278 k.p.k.zarządził poszukiwanie podejrzanejA. T.w celu ustalenia miejsca pobytu, zlecając je Komisariatowi Policji II wS.. W uzasadnieniu prokurator wskazał, że Prokuratura Rejonowa w Słupsku nadzoruje dochodzenie w sprawie przeciwkoA. T.o przestępstwo zart. 270 § 1 k.k.Zaznaczył też, że w toku dochodzenia konieczne jest przesłuchanie podejrzanej, jednakże nie można tego uczynić z uwagi na to, że nie jest znane jej miejsce pobytu.
Tego samego dnia Prokurator Prokuratury Rejonowej w Słupsku zarządził na podstawie 75§ 2 k.p.k.zatrzymanieA. T.i przymusowe doprowadzenie jej do lokalu Prokuratury Rejonowej w Słupsku jako podejrzanej o popełnienie czynu zart. 270 § 1 k.k., zlecając wykonanie tej czynności Komisariatowi Policji II wS.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że Prokuratura Rejonowa w Słupsku nadzoruje postępowanie prowadzone przez Komisariat Policji II wS.w sprawie przeciwkoA. T.podejrzanej o przestępstwo zart. 270 § 1 k.k.W toku dochodzenia zebrano materiały pozwalające na przedstawienieA. T.postanowienia o przedstawieniu zarzutu. Z akt sprawy wynika, iżA. T.przebywa w swoim miejscu zamieszkania, pomimo wezwania prawidłowo doręczonego, nie stawiła się w wyznaczonym terminie i nie usprawiedliwiła swojego niestawiennictwa.
(dowód: zarządzenia - k. 39, 44 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku)
W dniu 19 listopada 2014 rokuA. T.o godz. 10, 00 została zatrzymana przez funkcjonariuszy II Komisariatu Policji wS.na terenie siedziby Building Professional Company, przyul. (...)wS.. Funkcjonariusze Policji przedstawiliA. T.powód jej zatrzymania.
W tym czasie w siedzibie spółki znajdowali się podlegającyA. T.pracownicy oraz osoby współpracujące z(...)
(dowód: protokół zatrzymania - k. 46 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku, zeznaniaA. T.- k. 37v, 38)
Gdy policjanci chwytaliA. T.za ręce, ta im się wyrwała i poinformowała, że pójdzie z nimi dobrowolnie.A. T.oraz obecni w czasie zatrzymania pracownicy spółki zwrócili się do policjantów o niezakładanie zatrzymywanej kajdanek, jednak otrzymali odpowiedź, że funkcjonariusze Policji mają taki obowiązek. W wyniku tegoA. T.zostały założone z tyłu na ręce kajdanki, po czym została wyprowadzona z siedziby firmy.
Na tej samej ulicy, gdzie doszło do zatrzymaniaA. T.mieściło się przedszkole, którego personel znaA. T., sklep, w którymA. T.robiła zakupy oraz bank, w którym konto miała ona sama, jak ifirma (...).
(dowód: zeznaniaA. T.- k. 37v - 38v)
Po doprowadzeniuA. T.na miejsce, pobrano od niej odciski palców oraz przedstawiono jej postanowienie o przedstawieniu zarzutu zart. 270 § 1 k.k.i przesłuchano w charakterze podejrzanej.
A. T.pozostawała zatrzymana do godz. 11, 55.
(dowód: postanowienie o przedstawieniu zarzutu - k. 48 - 49 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku, protokół przesłuchania - k. 51 - 52 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku, protokół zatrzymania - k. 46 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku)
W dniu 26 listopada 2014 rokuA. T.złożyła zażalenie na postanowienie w przedmiocie jej zatrzymania i przymusowego doprowadzenia w sprawie 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku.
Sąd Rejonowy w Słupsku postanowieniem z dnia 23 marca 2015 roku w sprawie XIVKp 75/15 stwierdził, że zatrzymanie i przymusowe doprowadzenieA. T.było niezasadne, albowiem nie było uprawnione założenie, że niestawiennictwoA. T.na wezwania było nieusprawiedliwione.A. T.odbierała bowiem w terminie kierowaną do niej korespondencję. To terminy planowanych przez Policję czynności procesowych z jej udziałem nie uwzględniały czasu niezbędnego do odbioru przesyłki, w razie jej dwukrotnego awizowania.
(dowód: zażalenie - k. 80 - 94 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsk, postanowienie Sądu Rejonowego w Słupsku - k. 96 - 98 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku)
Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej w Słupsku umorzył dochodzenie wobecA. T.wobec stwierdzenia, że sprawca nie popełnił przestępstwa.
(dowód: postanowienie - k. 74 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku)
A. T.pierwszy raz w życiu była zatrzymana, nie była dotychczas karana za przestępstwa. Okres jej zatrzymania nie został zaliczony na poczet jakiejkolwiek kary.
(dowód: zeznaniaA. T.- k. 38v, karta karna – k. 36 akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku)
Po zwolnieniu z zatrzymaniaA. T.odczuwała wstyd przed pokazaniem się innym osobom, z obawy, iż mogą ją poczytać za przestępcę, przez co najmniej kilka dni nie chodziła do pracy, odczuwała obniżenie nastroju.A. T.miała poczucie krzywdy, straciła zaufanie do Policji. Nie korzystała z pomocy psychologa.
(dowód: zeznaniaA. T.- k. 37v - 38v)

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

WniosekA. T.o zadośćuczynienie, zasługuje na uwzględnienie.
Przepisyrozdziału 58 kodeksu postępowania karnegookreślają odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone między innymi niesłusznym stosowaniem środków przymusu, przy czym przysługujące z tego tytułu odszkodowanie i zadośćuczynienie ma charakter roszczeń cywilnych dochodzonych w postępowaniu karnym. Karnoprocesowy tryb dochodzenia tych roszczeń ma charakter szczególny w stosunku do cywilnoprawnej drogi realizacji odpowiedzialności Skarbu Państwa opartej na zasadzie winy, bowiem przepisykodeksu postępowania karnegostatuują odpowiedzialność Skarbu Państwa na zasadzie ryzyka(por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 roku w sprawie I KZP 27/99, OSN 1999/11-12/72).
Stosownie do treściart. 552 a § 1 k.p.k.w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia wobec niego postępowania w wypadkach innych niż określone wart. 552 § 1 - 3 k.p.k.(tj. na skutek kasacji lub wznowienia postępowania, uchykenia skazującego orzeczenia) oskarżonemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonywania wobec niego w tym postępowaniu środków przymusu, o których mowa w dziale VI.
Do środków przymusu opisanych w tym dziale należy zatrzymanie osoby podejrzanej (art. 247 § 1 k.p.k.), przy czym za osobę taką rozumie się (w odróżnieniu od podejrzanego) osobę w stosunku do której nie wydano postanowienia o przedstawieniu zarzutów, ani której nie przesłuchano w charakterze podejrzanego po uprzednim poinformowaniu jej o treści zarzutu. Z kolei zatrzymanie i przymusowe sprowadzenie w trybieart. 75 § 2 k.p.k.(dział III) dotyczy oskarżonego (tj. osoby, przeciwko której wniesiono oskarżenie do Sądu, a także osoby, co do której prokurator złożył wniosek o warunkowe umorzenie postępowania -art. 71 § 2 k.p.k.), jednak w myślart. 71 § 3 k.p.k.jeżelikodeks postępowania karnegoużywa w znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony”, odpowiednie przepisy mają zastosowanie także do podejrzanego. Wobec tego uznać należy, że przepisart. 75 § 2 k.p.k.znajduje też zastosowanie do podejrzanego.
Odnosząc to do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z uwagi na wydanie w dniu 13 października 2014 roku decyzji o postawieniuA. T.zarzutu popełnienia czynu zart. 270 § 1 k.k., mimo jej nie przedstawienia takiego zarzutu i nie przesłuchania jej w charakterze podejrzanego, uzyskała ona z dniem 13 października 2014 roku status podejrzanej. Stąd zatrzymanie jej nastąpiło w trybieart. 75 § 2 k.p.k.(znajdującym usytuowanie wdziale III k.p.k.), a nie w trybieart. 247 § 1 k.p.k.(usytuowanym wdziale VI k.p.k.), dotyczącym osoby podejrzanej.
Jednakże, zgodnie z poglądem prezentowanym w doktrynie (por. Postępowanie odwoławcze, nadzwyczajne środki zaskarżenia, postępowanie po uprawomocnieniu się wyroku i postępowanie karne w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych - pod. red. Dariusza Świeckiego, Krajowa Szkoła Sadownictwa i Prokuratury Kraków 2015, s. 84 - 85), a akceptowanym przez niniejszy skład Sądu, zatrzymanie w trybieart. 75 § 2 k.p.k.także objęte jest oddziaływaniem normatywnymart. 552 a § 1 k.p.k.
Przechodząc zatem do dalszych warunków omawianego odszkodowania, stwierdzić należy, że w myślart. 553 § 1 k.p.k.roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie przysługuje temu, kto w zamiarze wprowadzenia w błąd organu ścigania lub sądu złożył fałszywe zawiadomienie o przestępstwie lub fałszywe wyjaśnienia i spowodował tym niekorzystne dla siebie orzeczenie w przedmiocie skazania, warunkowego umorzenia postępowania, zastosowania środka zabezpieczającego albo wykonania środka przymusu. Ponadto zgodnie z§ 2tego przepisu roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie z tytułu wykonywania środka przymusu nie przysługuje, jeżeli jego zastosowanie nastąpiło z powodu bezprawnego utrudniania postępowania przez oskarżonego. Z kolei w wypadku przyczynienia się przez oskarżonego do wydania orzeczenia o zastosowaniu środka przymusu, stosuje się odpowiednio przepisart. 362 kodeksu cywilnego(§ 6 art. 553 k.p.k.), który stanowi, że jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
Ponadto roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również, jeżeli przed wystąpieniem z tym roszczeniem okres wykonywania środków przymusu, których dotyczy wniosek o odszkodowanie, został zaliczony oskarżonemu na poczet kar, środków karnych lub środków zabezpieczających w innym postępowaniu, co nie wyklucza dochodzenia roszczeń o zadośćuczynienie z powodu ich wykonania (§ 4 art. 553 k.p.k.).
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzenia wymaga, żeA. T.została zatrzymana w dniu 19 listopada 2014 roku na mocy postanowienia Prokuratora Rejonowego w Słupsku. Okoliczności te wynikają z akt 4Ds 810/14 Prokuratury Rejonowej w Słupsku.
W omawianej sprawie niewątpliwie zatrzymanieA. T.było niezasadne. Wbrew bowiem treści postanowienia prokuratora o zatrzymaniu wnioskodawczyni oraz jej przymusowym doprowadzeniu do Prokuratury Rejonowej w Słupsku, niestawiennictwoA. T.na czynności, na które była wzywana w charakterze świadka, nie było nieusprawiedliwione. Podkreślenia wymaga, żeA. T.kierowane do niej wezwania odbierała, wprawdzie po podwójnym do niej awizowaniu, jednak to jej zachowanie zgodne było z obowiązującym porządkiem prawnym. To na organie wyznaczającym termin czynności ciążył obowiązek wyznaczenia czynności w takim czasie, który uwzględniał możliwość odbioru korespondencji w taki sposób, w jaki czyniła toA. T.. Godzi się także z całą mocą zaznaczyć, iż mimo takiego wadliwego wyznaczania terminów czynności,A. T.poinformowała pismem, które wpłynęło do II Komisariatu Policji wS.w dniu 10 października 2014 roku, dlaczego nie stawiła się w Komisariacie Policji we wskazanym w wezwaniu terminie. Mimo tego usprawiedliwienia, podjęto decyzję o zastosowaniu wobecA. T.środka przymusu w postaci jej zatrzymania. Wbrew stanowi rzeczywistemu decyzję tę uzasadniono nieusprawiedliwieniem przez wnioskodawczynię swojej nieobecności.
Decyzja ta została uznana za niezasadną postanowieniem Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 23 marca 2015 roku w sprawie XIVKp 75/15.
Następnie zaś postępowanie wobecA. T.o popełnienie zarzuconego jej czynu zostało już w dniu 23 grudnia 2014 roku umorzone, z powodu stwierdzenia, że nie popełniła ona zarzucanego czynu.
Tym samym nie może ulegać wątpliwości, że zostały spełnione przesłankiart. 552 a § 1 k.p.k.do ustalenia, że wnioskodawczyni przysługuje zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłą z wykonania wobec niej środka przymusu w postaci zatrzymania w dniu 19 listopada 2014 roku.
Sąd nie dopatrzył się przy tym przesłanek negatywnych dla uwzględnienia żądaniaA. T.. Wnioskodawczyni w żaden sposób nie przyczyniła się do zastosowania wobec niej tego środka przymusu, albowiem jego zastosowanie wobec niej nastąpiło z powodu błędnej oceny, iż wnioskodawczyni utrudnia postępowanie karne swoim nieusprawiedliwionym niestawiennictwem na czynność jej przesłuchania.
A. T.nie złożyła też fałszywego zawiadomienia o przestępstwie ani fałszywych wyjaśnień, powodując niekorzystne dla siebie orzeczenie w przedmiocie wykonania środka przymusu. Okres zatrzymaniaA. T.nie został także zaliczony na poczet jakiejkolwiek kary wobec niej orzeczonej, albowiem takiej wobec wnioskodawczyni nie orzeczono.
Stąd niewątpliwieA. T.z powodu jej zatrzymania w dniu 19 listopada 2014 roku poniosła krzywdę i z tego tytułu służy jej zadośćuczynienie.
Zważyć należy, iżkodeks postępowania karnegonie definiuje pojęcia "zadośćuczynienie". Miarodajne w tym względzie są przepisy prawa cywilnego materialnego, a zwłaszczaart. 445 § 1 k.c., z którego wynika, że zadośćuczynienie winno być "odpowiednie". "Odpowiednia suma", o której mowa w tych przepisach to wartość, która spełnia stawianą jej funkcję kompensacyjną, ale jednocześnie nie jest sposobem uzyskania nadmiernych korzyści finansowych, jest określana indywidualnie w oparciu o rodzaj, czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych, ich natężenie, stopień dolegliwości, z jaką wiązało się wykonanie tego środka, a więc przykrości natury moralnej z tego wynikających, w tym utraty dobrego imienia, ostracyzm środowiskowy, konieczność poddania się rygorom związanym ze stosowaniem tego środka przymusu, nieprzychylne reakcje po zwolnieniu(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2008 roku w sprawie II AKa 46/08, KZS 2008/6/48, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 5 maja 2008 roku w sprawie II AKa 83/08, KZS 2008/12/68, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2005 roku w sprawie II KK 54/2005, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2008 roku w sprawie III KK 349/2007).
Wysokość zadośćuczynienia wyznaczają zasadniczo dwie granice. Z jednej strony musi ono przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną, z drugiej zaś powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej. Zasada umiarkowanego rozmiaru zadośćuczynienia (...) łączy się z wysokością stopy życiowej społeczeństwa, gdyż zarówno ocena, czy jest ono realne, czy nadmierne, pozostawać musi w związku z poziomem życia" (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 7 lutego 2008 roku w sprawie II AKa 22/08, KZS 2008, Nr 7- 8, poz. 105).
Zadośćuczynienie winno być odpowiednie, a zatem kwota przyznana tytułem zadośćuczynienia winna być przybliżonym ekwiwalentem cierpień psychicznych i fizycznych. Charakter szkody niemajątkowej, bo taką jest w istocie krzywda, decyduje o jej niewymierności. W szczególności zaś odnosi się to stwierdzenie do zadośćuczynienia za krzywdę polegającą na pozbawieniu wolności. Odpowiedniość kwoty zadośćuczynienia, o której stanowiart. 445 § 1 k.c., ma służyć więc złagodzeniu doznanej krzywdy, a jednocześnie nie być źródłem wzbogacenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2000 roku w sprawie III CKN 582/98, LEX 52776, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12 marca 2008 roku w sprawie II AKa 36/08).
Jednocześnie nie można pominąć, iż krzywda, która zostaje doznana na skutek niesłusznego zatrzymania choć musi być bezpośrednim następstwem niesłuszności zastosowania środka przymusu, to owa bezpośredniość wcale nie musi oznaczać ograniczenia szkody wyłącznie do skutków powstałych wobec fizycznego pozbawienia wolności i tylko w czasie jego trwania, bowiem skutki te mogą w czasie wykraczać poza moment zwolnienia wnioskodawcy z aresztu(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2007 roku w sprawie V KK 61/2006, OSNKW 2007/3 poz. 28, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie V KK 227/06, Prok. i Pr. nr 12 z 2007 roku).
Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia należy mieć na uwadze przeżycia psychiczne wiążące się nie tylko z faktem pozbawienia wolności jak izolacja, dolegliwe warunki izolacji, ale też okres izolowania od społeczeństwa, wiek osoby aresztowanej, jej stan zdrowia, uprzednią karalność, wykonywany zawód, a także skutki, jakie niesłusznie stosowane tymczasowe aresztowanie wywarło na osobę uprawnioną w środowisku, w którym funkcjonuje(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie w sprawie IIAKa 268/11, KZS 2012, z. 9, poz. 74, Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2013 roku w sprawie IIAKa192/13, LEX nr 1342399).
Podkreślenia także z całą mocą wymaga, że nawet krótkotrwałe bezprawne pozbawienie wolności człowieka wyrządza mu znaczną krzywdę. To, że z oczywistych względów różnorodne dolegliwości związane z pozbawieniem człowieka wolności zazwyczaj rosną wraz z wydłużaniem się jego czasu (ze względu na skutki osobiste, rodzinne, społeczne) nie może przesłaniać okoliczności, że - zwłaszcza w przypadku osób, które spotykają się z taką sytuacją po raz pierwszy - największy stres i naturalny lęk, czasem szok, wywołują pierwsze godziny izolacji, kiedy związane to jest także ze stresem wynikającym z odizolowania od najbliższych oraz niepewnością swojej sytuacji, co winno znaleźć stosowne odzwierciedlenie w wysokości zasądzonego zadośćuczynienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 16 listopada 2006 roku w sprawie II AKa 359/06, OSA/Kat. 2007/1/16).
Odnosząc to do wnioskuA. T., wskazać należy, że uprawniona wnosiła o zasądzenie jej należności za zatrzymanie, które trwało około dwie godziny.
Wprawdzie powyższy okres czasu, nie jest okresem nadmiernie długim, jednakże stosowany wobecA. T.środek przymusu dotyczył osoby w wieku 53 lat, dotychczas niekaranej, po raz pierwszy mającej do czynienia z tego rodzaju procedurą. Przy tymA. T.nie mogła nawet przewidywać wdrożenia wobec niej takiej procedury, skoro swoją nieobecność na wezwanie usprawiedliwiła pisemnie, jak i podejmowała kontakt telefoniczny z policjantem prowadzącym dochodzenie. Zatem samo zastosowanie wobec niej omawianego środka przymusu wywołało u niej znaczny szok.
Nadto zatrzymanie zostało dokonane wobecA. T.pełniącej funkcję wiceprezesa zarządu spółki w miejscu działania tej spółki w godzinach dziennych, wobec pracowników spółki, jak i osób współpracujących ze spółką. Zatem tego rodzaju zatrzymanie powodowało znaczne upokorzenie wnioskodawczyni wobec tych osób, tym bardziej, że w siedzibie spółki w obecności tych osóbA. T.założono kajdanki. Bez wątpienia podważało to ocenęA. T.jako osoby uczciwej, godnej szacunku jako przełożona.
Wskazać należy, że zatrzymanie dotyczyło także osoby, która pełniła funkcję w spółce zajmującej się działalnością zewnętrzną, dla której to działalności niezbędne jest posiadanie powszechnego zaufania, dobrej opinii. Poza tym, jak także wynikało z wiarygodnej relacjiA. T., wnioskodawczyni prowadziła działalność społeczną, a nadto dydaktyczną. Stąd zwiększona u niej obawa, iż u osób trzecich mogła stracić zaufanie, dobre imię, zwłaszcza, że mogły one nie uzyskać wiedzy o bezzasadności zatrzymania wnioskodawczyni.
Nie można też nie zauważyć, że do zatrzymaniaA. T.doszło w ruchliwym rejonieS., gdzie znajdują się sklepy, przedszkole, zakłady usługowe, jak i bank. Jak zaś wynikało z przekonujących twierdzeńA. T., wnioskodawczyni była w tych miejscach znana, z racji korzystania tam z usług, zarówno prywatnie, jak i jako Wiceprezes(...)Sp. z o.o. z siedzibą wS.przyul. (...). TymczasemA. T.była prowadzona przez funkcjonariuszy Policji do samochodu z kajdankami na rękach wykręconych do tyłu. Działo się to zaś w godzinach przedpołudniowych, a zatem mogło w istocie być widoczne dla znacznej liczby przechodniów. Jak zaś podała wnioskodawczyni, po zdarzeniu z dnia 19 listopada 2014 roku telefonowało do niej, jak i do spółki wiele osób, z rozmów z którymi okazywało się, że znaczna ilość osób rzeczywiście posiadła wiedzę o jej zatrzymaniu przez Policję.
Z relacjiA. T.wynikało także, że z uwagi na to, że nie uzyskała zezwolenia na zabranie innych rzeczy aniżeli dowód osobisty, odczuwała ona także poczucie niepewności co do swojej dalszej sytuacji.
Podkreślenia też wymaga, że poczucie krzywdy i niesprawiedliwości uA. T.było tym większe, że jak podała, sama uprzednio czyniła zawiadomienia na Policji o kradzieżach mających miejsce na prowadzonych przez nią budowach, zaś postępowania w tych sprawach były umarzane, wobec czego fakt zatrzymania jej samej w opisany sposób przez Policję sprawił, iż poczuła się potraktowana jak przestępca.
Jak wskazała wnioskodawczyni - fakt jej zatrzymania był dla niej szokiem i spowodował u niej cierpienia natury psychicznej objawiające się przez okres co najmniej kilku dni płaczliwością i bezsennością. Nadto odczuwając obawę przed negatywną oceną swojej osoby - jako potencjalnego przestępcy - przez inne osoby, nawet bliżej niesprecyzowane, nie wychodziła przez kilka dni z domu. Wprawdzie wnioskodawczyni w związku z tym zdarzeniem i doznanym stresem nie korzystała z pomocy psychologa, to, jak podała, nie potrafiła się na to zdecydować, pomimo namów ze strony innych osób.
Sąd przy ocenie stopnia krzywdy doznanej przezA. T.miał na uwadze, że samo publiczne zatrzymanie wnioskodawczyni, w sytuacji, gdy usprawiedliwiła pisemnie swą nieobecność na Komisariacie w czasie wskazanym w wezwaniu oraz, gdy następnie umorzono wobec niej postępowanie przygotowawcze z uwagi na niepopełnienie przez nią zarzucanego czynu doprowadził do naruszenia jej godności, a także bez wątpienia spowodował znaczną krzywdę moralną.
Mając powyższe na względzie, Sąd przy ocenie stopnia krzywdy doznanej przezA. T.uwzględnił, że zatrzymanie wnioskodawczyni doprowadziło do poniżenia jej godności i poczucia utraty dobrej opinii w środowisku, a także bez wątpienia spowodowało znaczną krzywdę moralną i wysokie poczucie niesprawiedliwości pochodzącej ze strony organów ścigania. Nadto kwotę zadośćuczynienia Sąd dostosował do indywidualnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni, która funkcję Wiceprezesa Zarządu Spółki pełniła nieodpłatnie. Sąd miał przy tym na względzie aktualne warunki i przeciętną stopę życiową w społeczeństwie, którą odzwierciedla przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej wynoszące 3 895 złotych (za III kwartał 2015 roku).
Uwzględniając te okoliczności Sąd uznał, że żądana przez wnioskodawczynię kwota zadośćuczynienia 6 000 złotych, przy wyjątkowym nasileniu okoliczności świadczących o znacznym pokrzywdzeniuA. T.nie jest nadmierna, nie stanowi niczym nieuzasadnionego jej wzbogacenia. Kwota ta jest w pełni adekwatna i o ile nie zrekompensuje w pełni doznanych na skutek zatrzymania cierpień wnioskodawczyni, to na pewno w znaczący sposób je złagodzi, realizując tym samym cel zadośćuczynienia.
Taką też kwotę Sąd na podstawieart. 552 a § 1 k.p.k.zasądził na rzeczA. T..
Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.