Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 410/16
Data wyroku: 2016-06-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Ochrona Własności
Podstawa prawna: art. 207 ustawy z dnia 21.VIII.2007 o gospodarce nieruchomościami

Sygn. akt III Ca 410/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi nakazał pozwanemu(...) Spółce AkcyjnejOddziałŁ.-Miasto wŁ.wydać MiastuŁ.wŁ.nieruchomość położoną wŁ.przyul. (...)o powierzchni 84 m2 oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)obręb W-48 dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą o numerze (...)oraz orzekł o kosztach postępowania.
Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył pozwany, zarzucając mu naruszenie:
-art. 233 § 1w zw. zart. 328 § 2 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przy cenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegających na:
- bezpodstawnym przyjęciu, że pozwany nie wykazał żadnego prawa do przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że swe władztwo sprawuje bez należytego tytułu prawnego;
- dowolnym przyjęciu, iż pozwany nie wykazał okoliczności czynności prawnych podjętych w celu uzyskania tytułu prawnego w postaci ustanowienia na rzecz pozwanego prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości;
- zaniechaniu gruntownej analizy zagadnienia prawnego w postaci następstwa prawnego między pozwanym, a jego poprzednikami prawnymi, jak również związanej z tym kluczowej dla niniejszego sporu okoliczności przejścia uprawnienia wynikającego z art. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 2007 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. z 2010 r.. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) na następców prawnych pozwanego.
-art. 222 § 1 k.c.poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w ustalonym stanie faktycznym nad sporną nieruchomością włada osoba do tego nieuprawniona, tj. iż pozwanemu nie przysługuje względem właściciela uprawnienie do władania przedmiotową nieruchomością;
- art. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 2007 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) w zw. zart. 222 § 1 k.c.poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pozwanej nie przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego na ww. nieruchomości, a w konsekwencji stwierdzenie, iż pozwany nie wykazał aby przysługiwało mu jakiekolwiek prawo do spornej nieruchomości.
W oparciu o powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania przed Sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych, ewentualnie o uchylenie ww. orzeczenia i przekazanie Sądowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, które to ustalenia Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne, jak również w następstwie bezbłędnie zastosowanych przepisów prawa materialnego.
Kwestią o pierwszorzędnym dla niniejszej sprawy znaczeniu było ustalenie, czy pozwanemu przysługuje tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, co pozwalałoby na oddalenie roszczenia powódki. Zgodnie bowiem zart. 222.§ 1 k.c., właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. W tym zakresie apelujący powoływał się na mająca mu przysługiwać, a wynikającą zart. 207 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r.(Dz.U. z 2015 r. poz. 1774) ekspektatywę użytkowania wieczystego, jako skuteczne względem powódki uprawnienie do władania nieruchomością.
Z powyższym zgodzić się nie można. Skuteczne względem właściciela uprawnienie do władanie rzeczą może wynikać z rozmaitych stosunków prawnych, w tym stosunków o charakterze rzeczowym, takich jak użytkowanie, służebność, zastaw, czy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. W grę wchodzą również stosunki obligacyjne, takie jak najem, dzierżawa, użyczenie, czy leasing.
Natomiast, ekspektatywa nabycia prawa nie może być, w świetle ww. przepisu, traktowana jako skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Przyjęcie takiego założenia mogłoby bezterminowo uczynić bezskutecznym roszczenie windykacyjne właściciela. Owszem, w orzecznictwie przyjmuje się niekiedy konstrukcję tzw. prawa podmiotowego tymczasowego (ekspektatywy). Należy ona w zasadzie do tzw. prawa sędziowskiego i może być przyjęta na tle analizy określonej sytuacji prawnej, w jakiej znajduje się podmiot prawa cywilnego, oczekujący na powstanie prawa podmiotowego definitywnego, a stan tego oczekiwania zasługuje już w pełni na ochronę prawną(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2002 r., V CKN 221/01, nie publ.).Oznacza to, że de lege lata nie jest wyłączone ocenianie niektórych, typowych i kwalifikowanych sytuacji prawnych jako „espektatywyprawa rzeczowego”.
Należy jednakże podkreślić, że powstanie ograniczonegoprawa rzeczowegoz reguły wymaga zachowania określonego przebiegu zdarzeń prawnych rozłożonych w czasie. Problem polega na tym, kiedy można mówić o prawnym ukształtowaniu się ekspektatywy jako prawa podmiotowego, samodzielnego w relacji do prawa oczekiwanego (definitywnego), czyli kiedy taki stan oczekiwania nie jest już indyferentny dla porządku prawnego i może być objęty ochroną prawną.
Apelujący wskazał, powołując się na art. 207 ust. 1 ww. ustawy, że przysługuje mu ekspektatywa prawa o ustanowienie użytkowania wieczystego, gdyż wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości został złożony przez jego poprzedników prawnych w dniu 14 listopada 1996 r. Jednakże, jak wynika z ustaleń Sądu Rejonowego postępowanie z wniosku(...) S.A.o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przyulicy (...)wŁ., prowadzone na podstawieart. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami(znak sprawy:(...).(...),16,2014.AT) zostało zakończone 11 lipca 2014 r. odmową uwzględnienia wniosku o uwłaszczenie.
Pozwany, w opisanej wyżej sytuacji, mógł dochodzić zawarcia umowy użytkowania wieczystego nieruchomości na drodze postępowania sądowego w trybieart. 64 k.c– czyli o zobowiązanie powódki do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu takiego prawa, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pozwany jednak nie wykazał, aby wszczął ww. postępowanie. Podjęte przez pozwanego czynności w żaden sposób nie doprowadziły zatem do nabycia omawianegoprawa rzeczowego.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że pozwany nie wykazał żadnego prawa do przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawieart. 385 k.p.c.