Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 84/16
Data wyroku: 2016-07-06 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Mirosława Kurek-Będkowska
Słowa kluczowe: Skarga O Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 401 kpc, 407 kpc, 408 kpc i art. 412 kpc

Sygn. akt I C 84/16

UZASADNIENIE
W dniu 18 stycznia 2016 rokuE. C.– działając jako następca prawnyJ. C.– wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym nakazem zapłaty wydanym przez Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym w Dzierżoniowie w dniu 25 marca 2014 roku w sprawie o sygn. akt I Nc 985/15 z powództwa(...)z siedzibą weW.przeciwkoJ. C.oraz o uchylenie zaskarżonego nakazu i odrzucenie pozwu. Nadto wniosła o zasądzenie od strony powodowej na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniosła, że już w dacie wniesienia pozwu w sprawie o sygn. I Nc 985/15, a tym samym w dacie wydania zaskarżonego nakazu zapłaty,J. C.nie miała zdolności sądowej.J. C.zmarła, bowiem w dniu 19 lutego 2015 roku, zaś pozew został wniesiony w dniu 18 marca 2015 roku. Jako podstawę żądania wznowienia postepowania wskazała przepisart. 401 pkt 1 k.p.c.Podniosła nadto, że zachowała 3-miesięczny termin do wniesienia skargi, albowiem o wydanym nakazie dowiedziała się dopiero w dniu 01 listopada 2015 roku, kiedy to w Święto Zmarłych pojechała do domu rodzinnego wR., gdzie mieszkała jej zmarła matka.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik strony powodowej wniósł o nieobciążanie strony powodowej kosztami procesu. Motywując swoje stanowisko podniósł, że strona powodowa aż do momentu otrzymania odpisu skargi nie miała wiedzy o fakcie, że w chwili złożenia pozwuJ. C.nie miała zdolności sądowej. Tym samym, w oparciu o przepisart. 102 k.p.c.zasadnym jest zwolnienie strony powodowej od ponoszenia kosztów postępowania wywołanego przedmiotową skargą.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 18 marca 2015 roku do tutejszego Sądu wpłynął pozew(...)z siedzibą weW., który domagał się zasądzenia odJ. C.kwoty 23 294,20 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i kosztami procesu według norm przepisanych.
W dniu 25 marca 2015 roku Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Dzierżoniowie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w sprawie o sygn. akt I Nc 985/15, na mocy, którego nakazał pozwanejJ. C., aby zapłaciła stronie powodowej kwotę 23 294,20 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 18 marca 2015 roku do dnia zapłaty oraz kwotą 2 708,25 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotą 2 417 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu, albo wniosła w tymże terminie sprzeciw.
Odpis nakazu zapłaty wraz z odpisem pozwu z załącznikami odebrał w imieniuJ. C.dorosły domownik –S. R.. W związku z tym nakaz ten uprawomocnił się w dniu 15 kwietnia 2015 roku.

Dowód:

dokumenty znajdujące się w aktach tutejszego Sądu o sygn. I Nc 985/15.
Jeszcze przed wniesieniem pozwu tj. w dniu 19 lutego 2015 roku zmarłaJ. C., pozostawiając po sobie m.in. córkęE. C..

Dowód:

odpis skrócony aktu zgonuJ. C.– k. 10,
odpis skrócony aktu urodzeniaE. C.– k. 11,
przesłuchanie skarżącejE. C.– k. 50.
E. C.bardzo przeżyła śmierć matki. Z tego powodu musiała korzystać z pomocy psychiatry. Po jej śmierci nie była nawet w stanie pojechać do domu rodzinnego wR., gdzie mieszkała jej matka i jej siostra, gdyż miejsce to potęgowało uczucie straty.
Do domu rodzinnego udała się dopiero w dniu 01 listopada 2015 roku w Święto Zmarłych ze swoim przyjacielemR. P.. Wówczas, przeglądając dokumenty matki znalazła powyższy nakaz zapłaty. Nikt wcześniej nie poinformował jej o wydanym nakazie, czy też o tym, iż jej matka była zadłużona. Ze swoimi siostrami nie utrzymuje, bowiem dobrych kontaktów. Od 2013 roku mieszka weW..

Dowód:

umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia 03 marca 2014 r. – k. 7;
zaświadczenie lekarskie z dnia 27 kwietnia 2015 r. – k. 9,
oświadczeniaR. P.z dnia 07 stycznia 2016 r. – k. 25;
przesłuchanie skarżącejE. C.– k. 50.
Sąd zważył co następuje:
Skarga o wznowienie zasługuje na uwzględnienie.
Przepisart. 412 § 1 k.p.c.stanowi, że Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności bądź oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i w razie potrzeby pozew odrzuca lub postępowanie umarza (art. 412 § 2 k.p.c.). Zgodnie z powyższym sąd rozpoznając skargę o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności ustala czy wznowienie postępowania jest dopuszczalne, następnie czy są ustawowe przesłanki do wznowienia postępowania, a w ostatnim etapie, jeśli spełnione zostaną przesłanki wznowienia postępowania, rozpoznaje na nowo wznowioną sprawę, w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Co istotne przy tym - ponieważ zgodnie zart. 3532k.p.c.do nakazów zapłaty stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym nakazem zapłaty.
W pierwszym rzędzie należy zaznaczyć, iż sama legitymacja skarżącejE. C.do wystąpienia ze skargą o wznowienie nie budzi wątpliwości. Skarżąca nie występowała wprawdzie w charakterze stron postępowania objętego skargą, nie może jednak ulegać kwestii, że jest legitymowana formalnie do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania, które dotyczyło osoby poprzednika prawnego skarżącej, która z racji następstwa prawnego poJ. C.jest objęta skutkami rozstrzygnięcia wydanego w sprawie o sygn. akt I Nc 985/15. Nie może tym samym zostać pozbawiona możliwości wniesienia skargi o wznowienie postępowania, którego wynik dotyczy obecnej sytuacji prawnej skarżącej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2006 r., II PZ 64/05).
Jak wynika z ustaleń faktycznych skarżąca zachowała również termin do wniesienia skargi zart. 407 § 1 k.p.c.Pomiędzy datą 01 listopada 2015 roku, kiedy to skarżąca dowiedziała się o podstawie wznowienia, a datą wniesienia skargi, co miało miejsce 18 stycznia 2015 roku, nie upłynął termin trzech miesięcy.
Rozważania w sprawie wymaga również problem terminu zart. 408 k.p.c., który stanowi, że po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się wyroku (tu: nakazu zapłaty) nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem wypadku, gdy strona była pozbawiona możliwości działania lub nie była należycie reprezentowana. W niniejszej sprawie nie upłynął jeszcze 5-letni okres wymieniony w tym przepisie.
Skarżąca jako jako podstawę wznowienia wskazała przepisart. 401 k.p.c.oraz podała, że postępowanie toczące się pod sygn. akt I Nc 985/15 jest nieważne, albowiem jedna ze stron tj.J. C.w chwili wniesienia pozwu nie miała zdolności sądowej. Zgodnie natomiast zart. 401 ust. 2 k.p.c.można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Zdaniem Sądu wykazane zostały ustawowe podstawy skargi o wznowienie postępowania. Z dokumentów złożonych do akt wynika, żeJ. C.zmarła w dniu 19 lutego 2015 roku. Nie może, więc ulegać kwestii, że od początku postępowania toczącego się pod sygn. akt I Nc 985/15, po stronie pozwanej występowała osoba nieżyjąca z udziałem, której niedopuszczalne było nadanie sprawie biegu, lecz zachodziła konieczność odrzucenia pozwu, taka przeszkoda nie mogła zostać, bowiem w żaden sposób usunięta. W szczególności niedopuszczalne byłoby zawieszenie postępowania w tej sprawie oraz jego podjęcie z udziałem następców prawnych pozwanej, tego rodzaju czynności zostały, bowiem przewidziane wyłącznie dla sytuacji śmierci w toku postępowania osoby fizycznej, która żyła w momencie jego wszczęcia, stosownie doart. 174 § 1 pkt 1w zw. zart. 182 § 1 pkt 1 k.p.c.Gdyby okoliczność zgonu pozwanej była znana od początku tej sprawy, Sąd miałby obowiązek odrzucenia pozwu, stosownie doart. 199 § 1 pkt 1 3 k.p.c., inne rozwiązania nie byłyby bowiem dopuszczalne.
Podana w skardze data śmierciJ. C.nie tylko wykazała ustawową podstawę wznowienia postępowania, ale również rodziła konieczność zmiany orzeczenia objętego skargą przez uchylenie nakazu zapłaty wydanego przez Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym w Dzierżoniowie w postępowaniu upominawczym w dniu 25 marca 2015 roku w sprawie o sygnaturze akt I Nc 985/15 oraz odrzucenie pozwu, stosownie doart. 412w zw. zart. 199 § 1 pkt 3w zw. zart. 379 pkt 2 k.p.c.
Z tych względów, na podstawie wskazanych przepisów, należało orzec jak w punkcie I sentencji.
Uwzględnienie skargi we wskazany sposób uzasadniało obciążenie strony powodowej kosztami postępowania wywołanego jej wniesieniem, które zostały poniesione przez skarżącą. Na podstawieart. 98 § 1 i 3k.p.c.w zw. z§ 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd zasądził więc od strony powodowej na rzecz pozwanej kwotę 2 400 zł tytułem kosztów postępowania.
W tym miejscu należy przy tym zaznaczyć, że postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania nie jest nowym postępowaniem mającym odrębny od uprzedniego, własny przedmiot. Postępowanie to, ze względu na ścisłe podmiotowe i przedmiotowe powiązanie z postępowaniem prawomocnie zakończonym, należy traktować jako kontynuację dotychczasowego postępowania, z tym, że według podstaw skargi określonych wart. 399i następnychk.p.c.Podstawy te doprowadzają do rozpoznania przez sąd istoty tego samego sporu po stwierdzeniu dopuszczalności wznowienia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2000 r., III CZ 173/99; OSNC 2000/7-8/144). Dlatego też, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie miały zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku.
Ponadto podnieść należy, że w ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom powoda, w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania normy zart. 102 k.p.c.tj. odstąpienia od obciążania powoda kosztami postępowania. Podkreślenia wymaga, iż urzeczywistniający zasadę słusznościart. 102 k.p.c.stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik sporu, a zatem nie podlega wykładni rozszerzającej. Jednocześnie jednak przepisart.102 k.p.c.daje sądom swobodę przy rozstrzyganiu o zwrocie kosztów procesu, gdy stosowanie zasady wyrażonej wart. 98 k.p.c.(odpowiedzialności za wynik procesu) nie można by pogodzić z zasadą słuszności. Odstąpienie od obciążenia strony kosztami postępowania uzależnione jest od dyskrecjonalnej oceny sądu. Podważenie tej oceny możliwe jest natomiast w zasadzie jedynie w wypadku, gdy nie zawiera uzasadnienia, albo gdy ocena ta jest rażąco niesprawiedliwa. Zakwalifikowanie przypadku jako ,,szczególnie uzasadnionego” (art. 102 k.p.c.) wymaga rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, bowiem, że zastosowanieart. 102 k.p.c.powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (zob. post. SN z 14.1.1974 r., II CZ 223/73, niepubl.). Wobec tego, przy ocenie przesłanek zart. 102 k.p.c.należy przede wszystkim wziąć pod uwagę fakty związane z samym przebiegiem procesu, niemniej jednak sąd, kierując się zasadą kontradyktoryjności procesu, nie powinien działać z urzędu w sytuacji, gdy strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazuje istnienia przesłanek do zastosowaniaart. 102 k.p.c.(postanowienie SN z dnia 07 grudnia 2011 r., II PZ 34/1,1 LEX nr 1130377).
Na gruncie rozpoznawanej sprawy powodowy Fundusz reprezentowany przez profesjonalistę wskazanych wyżej okoliczności nie wykazał, zaś samo stwierdzenie w odpowiedzi na skargę, iż nie wiedział o śmierciJ. C.nie jest wystarczającą podstawą do odstąpienia od obciążenia go kosztami procesu. Co więcej, zdaniem Sądu nieprawdopodobne jest to, że uzyskując w maju 2015 roku tytuł wykonawczy Fundusz ten nie powziął informacji o zgonie dłużniczki. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa również, że sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej nie jest niekorzystna, a wręcz przeciwnie. W świetle takiego, nie do końca lojalnego, postępowania strony powodowej jedyną możliwą formą obrony następcy prawnegoJ. C.było, więc wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania. Skoro zaś z tego tytułu poniosła koszty zastępstwa procesowego, w tej sytuacji powodowy Fundusz powinien, zatem ponieść koszty przegranego przez siebie procesu.
Dlatego też, w oparciu o powołane przepisy, Sąd orzekł jak w punkcie II wyroku.
Orzeczenie z punktu III oparte jest na przepisie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. zart. 98 k.p.c.W świetle przepisu art. 113 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu, a więc w tym przypadku przepisuart. 98 k.p.c.W związku z tym Sąd nakazał uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie stronie powodowej kwotę 1 165 zł tytułem opłaty sądowej, od uiszczenia, której skarżąca została zwolniona.

ZARZĄDZENIE
1)(...)
2)(...)
3)(...)
05.07.2016 r.