Sąd Okręgowy w Poznaniu
XIII Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XIII C 583/15
Data wyroku: 2016-05-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Michał Kuczkowski
Podstawa prawna: art 527 kc i art. 415 kc

Sygnatura akt XIII C 583/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

L., dnia  21 kwietnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w PoznaniuOśrodek (...)wL.XIII Wydział Cywilny z siedzibą wL.w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Michał Kuczkowski
Protokolant: prot. Magdalena Glapa
po rozpoznaniu w dniu  14 kwietnia 2016 r. w  |L.
sprawy  z powództwaP. S.
przeciwkoB. D.iS. D.
-  o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i zapłatę

1
Uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda - w celu zaspokojenia jego wierzytelności wynikającej z tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego wG.z dnia28 sierpnia 2013 r. wydanego w sprawie I C(...)czynność prawną umowę darowizny z dnia 18 grudnia 2013 r. zawartą przed notariuszemB. M.prowadząca Kancelarię Notarialną wR.wpisana do repertoriumAnr(...), mocą której dłużnicyC. D.iJ. D.przenieśli na rzecz pozwanejB. D.prawo własności nieruchomości rolnej położonej wG.gminaB., powiat(...)składającej się zdziałki nr (...), o łącznej powierzchni 3,2400 ha, dla której Sąd Rejonowy wR.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw Nr (...)oraz na rzecz pozwanegoS. D.prawo własności nieruchomości położonych wZ.gminaM., składającej się zdziałek o numerach (...)o łącznej powierzchni 12,1298 ha, działki położonej wG.o numerze 297 o powierzchni 2,6100 oraz działek położonych wG.o numerach(...),(...),(...)o łącznej powierzchni 2,2800 ha dla których Sąd Rejonowy wR.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...), a więc o powierzchni ogólnej 17.0198 ha orazdziałkę nr (...)o powierzchni 2.8200 ha, położoną wG., w gminieB., powiat(...)objętąksięgą wieczysta (...), z tym zastrzeżeniem, iż pozwani mogą zwolnić się z roszczenia powoda poprzez zapłatę kwoty wynikającej z wyroku Sądu Rejonowego wG.z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie IC(...)i z tego tytułu zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 118.083,12 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 14 kwietnia 2016 r., a w pozostałym zakresie powództwo o zapłatę oddala.

2
Zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 7179 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

3
Nakazuje ściągnąć od pozwanych solidarnie na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 2343 zł.

SSO Michał Kuczkowski
XIII C 583/15/3

UZASADNIENIE
PowódP. S.wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda - w celu zaspokojenia jego wierzytelności wynikającej z tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego wG.z dnia 28 sierpnia 2013 r. wydanego w sprawie I C(...)czynność prawną umowę darowizny z dnia 18 grudnia 2013 r. zawartą przed notariuszemB. M.prowadząca Kancelarię Notarialną wR.wpisaną do repertoriumAnr(...), mocą której dłużnicy powodaC. D.iJ. D.przenieśli na rzecz pozwanejB. D.prawo własności nieruchomości rolnej położonej wG.gminaB., powiat(...)składającej się zdziałki nr (...), o łącznej powierzchni 3,2400 ha, dla której Sąd Rejonowy wR.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw Nr (...)oraz na rzecz pozwanegoS. D.prawo własności nieruchomości położonych wZ.gminaM., składającej się zdziałek o numerach (...)o łącznej powierzchni 12,1298 ha, działki położonej wG.o numerze 297 o powierzchni 2,6100 oraz działek położonych wG.o numerach 437,438,442 o łącznej powierzchni 2,2800 ha dla których Sąd Rejonowy wR.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...), a więc o powierzchni ogólnej 17.0198 ha orazdziałkę nr (...)o powierzchni 2.8200 ha, położoną wG., w gminieB., powiat(...)objętąksięgą wieczysta (...),
Powód wniósł nadto o zasądzenie od pozwanych solidarnie na jego rzecz kwoty 96.845,47 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 18.12.2013 r. do dnia zapłaty
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.
Na rozprawie w dniu 14.04.16 r. powód rozszerzył powództwo i wniósł o zasadzenie od pozwanych solidarnie na jego rzecz łącznej kwoty 118.083,12 zł.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
W 2010 r. powód zawarł z rodzicami pozwanychJ. D.iC. D.umowę pożyczki. Z uwagi na fakt, iż rodzice pozwanych pożyczonej kwoty nie oddawali powodowi, powód wielokrotnie przyjeżdżał do domu rodziców pozwanych domagając się zwrotu pożyczonej kwoty. Rodzice pozwanych wielokrotnie zapewniali powoda, iż w najbliższym czasie zwrócą pieniądze, jednakże pomimo zapewnień pieniędzy nie zwrócili. Przy rozmowach dotyczących zwrotu pieniędzy obecni byli pozwani.
Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2013 r. wydanym w sprawie I C(...)Sąd Rejonowy wG.zasądził od rodziców pozwanychJ. D.iC. D.na rzecz powoda kwotę 57.000 zł z umownymi odsetkami 10% w skali roku od kwoty 57.000 zł od dnia 11.03.10 r. do dnia 31.12.12 r. i od kwoty 57.000 zł z umownymi odsetkami 20% w skali roku od dnia 1.01.13 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 6467 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dowód: zeznania powodaP. S.(k.169 w zw. z k.129), zeznania świadkaD. S.(k.169), odpis wyroku SR wG.(k.15).
W dniu 2.12.13 r. powód złożył wniosek egzekucyjny u Komornika przy Sądzie Rejonowym wL.P. M.. W dniu 6.12.13 r. Komornik dokonał zajęcia wierzytelności przysługującychJ.iC.małż.D., a w dniu 7.03.14 r. dokonał zajęcia ruchomości w postaci opryskiwacza model(...), samochodu osobowego markiO. (...)i samochodu osobowego markiV. (...).
W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego powód w dniu 23.05.14 r. przejął na własność należący doJ.iC.małż.D.opryskiwacz za cenę 12.500 zł.
Dnia 11.12.14 r. Komornik przy Sądzie Rejonowym wL.uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę Komornikowi przy Sądzie Rejonowym wL.M. S..
Dowód: zeznania powoda, częściowe zeznania świadkaJ. D.(k.151), zajęcia wierzytelności (k.16-19), zajęcie ruchomości (k.20), postanowienie Komornika z 23.05.14 r. (k.21), postanowienie Komornika z 11.12.14 r.
W dniu 18.12.13 r. pomiędzyC. D.IJ. D.a pozwanymi przed NotariuszemB. M.doszło do zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego Rep.A(...)mocą której dłużnicy powodaC.iJ.małż.D.darowali swej córce-pozwanejB. D.prawo własności nieruchomości rolnej położonej wG.gminaB., powiat(...)składającej się zdziałki nr (...), o łącznej powierzchni 3,2400 ha, dla której Sąd Rejonowy wR.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw Nr (...)oraz darowali swemu synowi-pozwanemuS. D.prawo własności nieruchomości położonych wZ.gminaM., składającej się zdziałek o numerach (...)o łącznej powierzchni 12,1298 ha, działki położonej wG.o numerze 297 o powierzchni 2,6100 oraz działek położonych wG.o numerach 437,438,442 o łącznej powierzchni 2,2800 ha dla których Sąd Rejonowy wR.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...), a więc o powierzchni ogólnej 17.0198 ha orazdziałkę nr (...)o powierzchni 2.8200 ha, położoną wG., w gminieB., powiat(...)objętąksięgą wieczysta (...).
Dowód: akt notarialny (k.28-32).
W dniu 1.08.14 r. przed NotariuszemK. D.w Kancelarii Notarialnej wP.doszło do zawarcia pomiędzy pożyczkodawcąfirmą (...) sp. z o.o.z siedzibą wG., a pożyczkobiorcami pozwanymi i ich rodzicamiC. D.iJ. D.umowy pożyczki, oświadczenia o poddaniu się egzekucji, umowy przeniesienia własności na zabezpieczenie wierzytelności, umowy zobowiązującej do przeniesienia własności i pełnomocnictwa.
Na mocy powyższych umów(...) sp. z o.o.z siedzibą wG.udzieliło pozwanym orazC.iJ.małż.D.pożyczki w kwocie 426.000 zł. Pożyczkobiorcy w tym samym akcie notarialnym poddali się egzekucji w trybie 777§1 pkt.5 k.p.c.co do spłaty pożyczki.
W §9 pkt.1 i 3 umowy notarialnej z dnia 1.08.14 r. pozwani w celu zabezpieczenia przysługującej(...) sp. z o.o.wG.wierzytelności z tytułu umowy pożyczki przenieśli na rzecz pożyczkodawcy własność nieruchomości będących przedmiotem umowy darowizny zawartej pomiędzy pozwanymi, a ich rodzicamiC.iJ.małż.D.w dniu 18.12.13 r.
Ponadto w §9 pkt.2 umowy z dnia 1.08.14 r. pożyczkobiorcyC.iJ.małż.D.w celu zabezpieczenia wierzytelności(...) sp. z o.o.wG.z tytułu umowy pożyczki przenieśli na rzecz pożyczkodawcy własność nieruchomości rolnej położonej wZ.gminaM.powiat(...)województwo(...), dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sadu Rejonowego wR.prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Dowód: akt notarialny z dnia 1.08.14 r. (k.33-71).
Wobec braku spełnienia zasądzonego świadczenia przez dłużników powodaC.iJ.małż.D., powód skierował egzekucję do nieruchomości dłużników stanowiącej zabudowaną nieruchomość położoną wZ.o powierzchni 0,5885 ha dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego wR.prowadziksięgę wieczystą nr (...). Postępowanie egzekucyjne powadzone jest przez Komornika przy Sądzie Rejonowym wL.
M. S.pod sygnaturą(...). Bezspornym miedzy stronami jest fakt, iż w ramach postępowania egzekucyjnego skierowanego do nieruchomości dłużników powodaC.iJ.małż.D.dokonano opisu i oszacowania tej nieruchomości przez biegłego sądowegoP. T.na kwotę 253.840 zł.
Jak wynika z pisma Komornika przy Sądzie Rejonowym wL.M. S.z dnia 25.02.16 r. do nieruchomości dłużników powoda skierowane zostały postępowania egzekucyjne celem wyegzekwowania należności:

a
KM(...)z wniosku powoda o wyegzekwowanie łącznej kwoty 116.619,19 zł,

b
KM(...)z wniosku(...) S.A.wW.o wyegzekwowanie łącznej kwoty 32.168,55 zł,

c
KM(...)z wnioskuD. P.iM. B.o wyegzekwowanie łącznej kwoty 51,017,98 zł,

d
KM(...)z wnioskuH. H.o wyegzekwowanie łącznej kwoty 162.537,15 zł,

e
KM(...)z wniosku(...) sp. z o.o.o wyegzekwowanie kwoty 154.796,16 zł,

f
KM(...)z wniosku(...) spółka jawnaA. P.I. P.o wyegzekwowanie kwoty 36.944,10 zł.

Łączna suma wierzytelności skierowanych w postępowaniu egzekucyjnym do nieruchomości dłużników powodaC.iJ.małż.D.stanowi kwotę 554.133,13 zł.
Dowód: treśćksięgi wieczystej (...)(k.24-27), pismo KomornikaM. S.(k.155a).
Sąd zważył co następuje.
Sąd dał wiarę zeznaniom powoda i świadkaD. S.albowiem zeznania te są spójne, potwierdzają w całości zebrany materiał dowodowy, a nadto nie zostały skutecznie podważone przez pozwanych.
Zeznaniom świadkaJ. D.sąd dał wiarę jedynie w takiej części w jakiej są one zgodne z zeznaniami powoda i dokumentami zgromadzonymi w toku procesu. W pozostałym zakresie sąd nie dał wiary zeznaniom świadka, zwłaszcza, iż z jego zeznań wynika, iż nie jest on zorientowany w kwestii toczącego się postępowania egzekucyjnego skierowanego do nieruchomości, której wraz z żona jest właścicielem.
Sąd dał wiarę zgromadzonym w toku procesu dokumentom z uwagi na ich urzędowe pochodzenie oraz fakt, iż nie były kwestionowane przez strony.
Powód swe roszczenie opiera na treściart. 527 § 1 k.c., zgodnie z którym gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli maże żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
W ocenie sądu niewątpliwie dwustronna czynność prawna w postaci umowy darowizny z dnia 18.12.13 r. zawarta pomiędzy dłużnikami powodaC.iJ.małż.D., a pozwanymi jest czynnością prawną w rozumieniuart. 527§1 k.c.
Kwestię czynności prawnej dokonaj z pokrzywdzeniem wierzyciela regulujeart.527§2 k.c.zgodnie z którym to taka czynność, wskutek której dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu niż przed dokonaniem czynności. Przepis ten wiąże pokrzywdzenie wierzycieli z rzeczywistą niewypłacalnością dłużnika na skutek dokonania przez niego czynności prawnej.
Przesłankami skargi paulińskiej określonej wart. 527§1 k.c.są :

1
pokrzywdzenie wierzyciela jeżeli na podstawie czynności prawnej dłużnika osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową,

2
działanie dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela,

3
wiedza lub możliwość – przy zachowaniu należytej staranności – dowiedzenia się o tym przez osobę trzecią.

W ocenie sąduC.iJ.małż.D.dokonując przeniesienia własności nieruchomości na rzecz swych dzieci-pozwanych i wyzbywając się znacznej części posiadanego majątku z pewnością dokonali czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela, albowiem od tego momentu ich jedynym majątkiem jest własność nieruchomości zabudowanej zapisanej wksiędze wieczystej (...). Podkreślić należy, iż w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego powód zaspokoił się jedynie na kwotę 12.500 zł, a suma wierzytelności wynikająca ze skierowanych do jedynego majątku dłużników powoda postępowań egzekucyjnych, jest dwukrotnie wyższa, niż wartość tej nieruchomości wynikająca ze sporządzonego i niekwestionowanego przez strony opisu i oszacowania, zatem uznać należy, iż dłużnicy na skutek dokonanej darowizny stali się niewypłacalni.
Wobec tego, iż pozwani stali się właścicielami przedmiotowych nieruchomości pod tytułem darmym, to zgodnie zart. 528 k.c.wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, nadto z treściart. 527§3 k.c.wynika, iż jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela.
W niniejszej sprawie występują obie przesłanki potwierdzające wiedzę pozwanych o działaniu ich rodziców ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela albowiem pozwani są dziećmi dłużników powoda, a nadto uzyskali korzyść majątkową bezpłatnie na podstawie umowy darowizny.
Jak wynika z treści wyroku Sadu Najwyższego z dnia 3.02.2005 r. wydanego w sprawie II CK 412/04 (LEX 359437):
1. Osoba trzecia, która przez czynność prawną z dłużnikiem dokonaną w złej wierze w rozumieniuart. 527 § 1 k.c.uzyskała korzyść majątkową, a następnie korzyść tę zbyła, nie tylko może być pozwana przez wierzyciela pauliańskiego, ale wręcz musi być pozwana i musi zostać wydany przeciwko niej prawomocny wyrok zasądzający na zapłatę, jeśli wierzyciel zamierza urealnić swoją do dłużnika wierzytelność z majątku osoby trzeciej. W każdym razie, mimo pozbycia się przez osobę trzecią przedmiotu czynności prawnej z dłużnikiem, nie przestaje ona być wobec wierzyciela odpowiedzialna za to, że wierzyciel nie mógł się zaspokoić z majątku dłużnika. Odpowiedzialność ta może przybrać formę znoszenia przez osobę trzecią egzekucji z jej majątku na zaspokojenie wierzyciela (taka sytuacja została wyraźnie unormowana wart. 532 k.c.), ale może też wyrażać się w formie zapłaty przez osobę trzecią odpowiedniej kwoty, która - w razie odmowy - może być przedmiotem dochodzenia przed sądem na podstawieart. 415 k.c.lubart. 409 k.c., a następnie egzekucji z majątku osoby trzeciej.
2. Wierzyciel występujący ze skargą pauliańską nie ma obowiązku wskazania sposobu, w jaki zamierza skorzystać z wyroku uwzględniającego powództwo. Uprawnienie do egzekucji z majątku osoby trzeciej wynika wprost z ustawy (art. 532 k.c.). Co do żądania zapłaty, to nie ma przeszkód, aby wierzyciel, obok zaskarżenia czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią, wystąpił przeciwko osobie trzeciej także o zasądzenie na jego rzecz odpowiedniej kwoty. Może też z powołaniem się na prawomocny wyrok uwzględniający powództwo o ubezskutecznienie wytoczone przeciwko osobie trzeciej wystąpić z odrębnym powództwem o zapłatę.
Niewątpliwe w ocenie sądu pozwani, którzy wyzbyli się własności darowanych im przez dłużników powoda nieruchomości uniemożliwili skuteczne skierowanie postępowania egzekucyjnego do powyższych nieruchomości, a tym samym wyrządzili szkodę w majątku powoda. Odpowiedzialność pozwanych wobec powoda oparta jest na treściart. 415 k.c., a pomiędzy zawinionym działaniem pozwanych, a poniesiona przez powoda szkodą istnieje adekwatny związek przyczynowy albowiem gdyby pozwani nie przenieśli na rzecz(...) spółka z o.o.wG.własności darowanych im nieruchomości powód, w przypadku uwzględnienia skargi pauliańskiej, mógłby się zaspokoić z tych nieruchomości.
Powód domaga się od pozwanych zasądzenia kwoty 118.083,12 zł stanowiącą należność główną wraz ze skapitalizowanymi odsetkami na dzień 14.04.16 r. Zgodnie zart. 482§1 k.c.od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa. Zatem jak wynika z powyższego przepisu powód od skapitalizowanych odsetek może żądać odsetek ustawowych od dnia wytoczenia powództwa, a skoro powód ostateczne żądanie zapłaty kwoty głównej i skapitalizowanych odsetek sformułował w dniu 14.04.16 r. to od tego dnia powodowi zdaniem sądu należą się ustawowe odsetki. Mając powyższe na uwadze sąd na podst.art. 527§1 k.c.w zw. zart. 530 k.c.iart. 415 k.c.w zw. zart. 482§1 k.c.uznał za bezskuteczną w stosunku do powoda - w celu zaspokojenia jego wierzytelności wynikającej z tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego wG.z dnia 28 sierpnia 2013 r. wydanego w sprawie I C(...)czynność prawną umowę darowizny z dnia 18 grudnia 2013 r. zawartą przed notariuszemB. M.prowadząca Kancelarię Notarialną wR.wpisana do repertoriumAnr(...), mocą której dłużnicyC. D.iJ. D.przenieśli na rzecz pozwanejB. D.prawo własności nieruchomości rolnej położonej wG.gminaB., powiat(...)składającej się zdziałki nr (...), o łącznej powierzchni 3,2400 ha, dla której Sąd Rejonowy wR.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw Nr (...)oraz na rzecz pozwanegoS. D.prawo własności nieruchomości położonych wZ.gminaM., składającej się zdziałek o numerach (...)o łącznej powierzchni 12,1298 ha, działki położonej wG.o numerze 297 o powierzchni 2,6100 oraz działek położonych wG.o numerach 437,438,442 o łącznej powierzchni 2,2800 ha dla których Sąd Rejonowy wR.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...), a więc o powierzchni ogólnej 17.0198 ha orazdziałkę nr (...)o powierzchni 2.8200 ha, położoną wG., w gminieB., powiat(...)objętąksięgą wieczysta (...), z tym zastrzeżeniem, iż pozwani mogą zwolnić się z roszczenia powoda poprzez zapłatę kwoty wynikającej z wyroku Sądu Rejonowego wG.z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie IC(...)i z tego tytułu zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 118.083,12 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 14 kwietnia 2016 r., a w pozostałym zakresie powództwo o zapłatę odsetek ustawowych oddalił.
O kosztach procesu sąd orzekł na podst.art. 98§1 k.p.c.w zw. z §6 pkt.6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i z tego tytułu zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 7179 zł, na którą to kwotę składa się łącznie uiszczona opłata sądowa w kwocie 3562 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3617 zł.
Na podst. art. 113 ust.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd nakazał ściągnąć od pozwanych solidarnie na rzecz Skarbu Państwa Sadu Okręgowego w Poznaniu kwotę 2343 zł tytułem brakującej części opłaty sądowej, od uiszczenia której powód był zwolniony.
(-) Michał Kuczkowski