Sąd Okręgowy w Płocku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 380/16
Data wyroku: 2016-06-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Michalska, Wacław Banasik, Małgorzata Szeromska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt IV Ca 380/16

POSTANOWIENIE
Dnia 15 czerwca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny – Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodnicząca – SSO Małgorzata Szeromska (spr.)
Sędziowie SSO Wacław Banasik
SSO Małgorzata Michalska
Protokolant sekr. sądowy Katarzyna Gątarek
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. wP.
sprawy z wnioskuD. G. (1)
z udziałemU. J.,J. G. (1),J. B.,K. D.,T. D.,A. F.,E. G.,H. I.,A. J. (1),E. J.,M. J. (1),P. J.,R. J.,T. J. (1),T. J. (2),U. J.,W. J.,A. N.,A. K.,T. P.,E. P.,J. R.,S. R.,D. R.,A. S. (1),A. S. (2),R. S.,B. S.,L. W.,M. W.,Z. Z.
o zasiedzenie
na skutek apelacji uczestnikaM. W.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Żyrardowie z dnia 18 grudnia 2015 r.
sygn. akt I Ns 805/14

postanawia:

1
oddalić apelację;

2
oddalić wniosekD. G. (1)o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego za II instancję.

Sygn. akt IV Ca 380/16

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Żyrardowie postanowieniem z 18 grudnia 2015 r. stwierdził, że:

1
J.iZ.małż.W.nabyli z dniem 31 grudnia 1975 r. naprawach małżeńskiejwspólności ustawowej własność nieruchomości położonej wB., gm.J., o powierzchni 1,46 ha, stanowiącejdziałkę ewidencyjną nr (...);

2
D.iE.małż.G.nabyli z dniem 22 maja 2015 r. naprawach małżeńskiejwspólności ustawowej własność nieruchomości położonej wB., gm.J., o powierzchni 1,46 ha, stanowiącejdziałkę ewidencyjną nr (...).

Istotne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i stanowiące podstawę rozstrzygnięcia były następujące:
M. J. (2)był władającym niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej w miejscowościB., gminaJ., powiat(...), województwo(...), o powierzchni 1,46 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), nie mającej urządzonej księgo wieczystej. W 1945 rokuM. J. (2)przekazałZ. W., jako wyraz pomocy dla córki w nieformalny sposóbdziałkę nr (...)położoną wB..J. W. (1)wyszła za mąż w 1940r. zaJ. W. (2). Od czasu przekazania jej działki, uprawiała ją ze swoim mężem. Działka ta cały czas miała charakter rolny, została zabudowana. MałżonkowieW.sadzili tam ziemniaki i żyto, które później zbierali. W pracy pomagały im dzieci i wnuki oraz znajomi i sąsiedzi. Z zalesionej części działki pozyskiwali drewno. MałżonkowieW.opłacali również podatki, nikt nie zwracał się do nich o zwrot ziemi. W latach 60- tych i 70- tychdziałkę nr (...)uprawiałK. S.w zamian za podatki i plony na rzeczZ.iJ. W. (2).M. J. (2)zmarł w dniu 25 września 1963r. Spadek po zmarłym na podstawie ustawy nabyły dzieci:W. J.B. J.,A. J. (2),A. C.,S. J.,Z. W.,E. B.oraz wnuki:E. K.,A. J. (3)(synW.iL.), przy czym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyły dzieci:W. J.,B. J.,A. J. (2),A. C.orazZ. W.z domuJ.. W 1974r.J.wiśniewski przeszedł zawał serca, aZ. W.złamała nogę. Wobec powyższego podjęli decyzję o wydzierżawieniudziałki nr (...).Od tego czasu nie byli w stanie samodzielnie uprawiać ziemi. W tym czasie hodowali również trzodę chlewną i krowy. Podjęli decyzję o wydzierżawieniu ziemiM.iJ. G. (2)- rodzicom wnioskodawcy. W tym samym roku zawali z nimi w formie pisemnej umowę dzierżawy.J.iZ. W.po zawarciu umowy spotykali się z jeszcze zM.iJ. G. (2), aby ustalić dalszy los prawnydziałki nr (...). MałżonkowieG.planowali kupić ziemię odZ.iJ. W. (2). Na ten cel pożyczyli pieniądze od córkiS. R.oraz sprzedawali zwierzęta. Po zawarciu umowy dzierżawyJ.iM. G.uprawialidziałkę nr (...)położoną wB.. Na jej części siali na niej zboże i owies, sadzili ziemniaki, opłacali podatki w okresie od 1974r. do 1980r. Część działki była zalesiona, rosły na nie również samosiejki drzew. Część ziemi nie była przez nich uprawia, ponieważ stanowiła teren podmokły. W związku z tym część zalesiona zwiększyła swój areał. W ewidencji gruntówJ. G. (2)został ujawniony jako użytkownik. Ziemia była uprawiana przezJ. G. (2)do 22 maja 1985r. Do tego czasu nikt nie zgłaszał względem niej żadnych roszczeń. W dniu 22 maja 1985r. małżonkowieG.przekazali należące do nich gospodarstwo rolne wraz z posiadanądziałką nr (...)położoną wB.na rzecz synaD. G. (1)w zamian za rentę rolniczą. Przy czymdziałka nr (...)wB.została przekazana w drodze nieformalnej umowy, co do pozostałej części gospodarstwa została sporządzona umowa w formie aktu notarialnego. Od tego czasu wyłącznieD. G. (1)wraz z żonąE. G.zajmowali się wymieniona działką. Na części tak dotychczas , uprawiali żyto i owies, sadzili ziemniaki. ŻonaE. G.uczestniczyła w pracach polowych. Część działki jest porośnięta lasem- około 1/3.D. G. (1)pozyskiwał z lasu dla siebie drewno. Część działki- od strony drogi porosły samosiejki olchy i brzozy. Około 5 lat temuD. G. (1)przy pomocy ciągnika odnowił rów melioracyjny znajdujący się na działce i w związku tym wyciął pas samosiejek. Około 8-10 lat temu wykonał odwodnienie. Oddziałki nr (...)w okresie od 2001 do 2008 opłacał podatki. Decyzje podatkowe były wystawiane na rzeczD. G. (1), który został oznaczony jako właściciel władający (skrót ww).J. W. (2)zmarł w dniu 1 listopada 2004r., zaśZ. W.zmarła w dniu 2005r. Nikt z wymienionych, ani nikt inny nie zgłaszał pretensji względemdziałki nr (...).J. G. (2)zmarł w dniu 2 lutego 1996r. ,M. G.25 kwietnia 2012r.
W ocenie Sądu Rejonowego charakter posiadania przezJ.iZ. W.należało określić mianem posiadania samoistnego. Przy uwzględnieniu 30- letniego terminu zasiedzenia, przewidzianego w art.712 KodeksuN., zasiedzenie nastąpiło więc w 1975r. Jako datę dzienną, z braku innych danych, Sąd oznaczył dzień 31 grudnia. Odmienna ocena dotyczyła natomiast charakteru posiadaniaM.iJ. G. (2), których doliczenia okresu posiadania do swojego okresu posiadania domagał się wnioskodawca, bowiem posiadanieM.iJ. G. (2)miało charakter zależny. W 1974r. zawarli z małżonkamiW.umowę dzierżawy i nic nie wskazywało na to, aby ta podstawa posiadania miał ulec jakiejkolwiek zmianie. Inny charakter miało natomiast posiadanieD. G. (2). Faktem jest, że w dniu 22 maja 1985r. małżonkowieG.przy okazji zawarcia z synemD. G. (1)umowy o przeniesienie gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, przekazali mu w oparciu o nieformalną umowę również posiadanie nieruchomości położonej w miejscowościB.. Oczywiście rozporządzenie to należało uznać co najmniej za bezskuteczne, bowiem małżonkowieG.nie byli właścicielamidziałki nr (...). Niemniej jednak w ten sposób faktycznie doszło nie tylko do zmiany posiadacza ale i również zmiany samego charakteru posiadania. W związku z tym, żeD. G. (1)nabył sporną nieruchomość bez przewidzianej prawem formy aktu notarialnego, a ponadto od osób niebędących jej właścicielami, posiadanie wnioskodawcy należało określić jako posiadanie w złej wierze. Dla stwierdzenia zasiedzenia konieczny był upływ 30-letniego okresu, który nastąpił w toku sprawy w dniu 22 maja 2015r. W dacie przypadającej na koniec okresu zasiedzenia wnioskodawca pozostawał w związku małżeńskim z uczestniczkąE. G., a pomiędzy małżonkami nie doszło do zniesienia wspólności majątkowej. Zatem należało stwierdzić zasiedzenie na rzecz wnioskodawcy i jego żony naprawa małżeńskiejwspólności ustawowej.
Apelację od tego orzeczenia złożył uczestnikM. W., zaskarżając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 postanowienia i zarzucając:

1
Naruszenie przepisów prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy tj.art. 348 kodeksu cywilnego,art. 172 § 1 oraz § 2 kodeksu cywilnegow związku zart. 698 § 1 kodeksu cywilnegopoprzez nieprawidłowe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że na podstawie nieformalnego przekazania posiadania nieruchomości w dniu 22 maja 1985 rokuD. G. (1)nabył od swoich rodzicówM.iJ. G. (2)posiadanie samoistne Nieruchomości, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów powinno prowadzić do wniosku, żeD. G. (1)nie mógł nabyć posiadania samoistnego nieruchomości na tej podstawie z uwagi na okoliczność, żeM.iJ.G.byli posiadaczami zależnymi Nieruchomości (dzierżawcami) i zgodnie z zasadą
    nemo plus iuris ad alium transfem potest ąuam ipse habet,nie mogli przenieść na rzeczD. G. (1)posiadania samoistnego, a jedynie posiadanie zależne i tym samymD.iE. G.nie nabyli własności nieruchomości w dniu 22 maja 2015 roku;

2
Naruszenie przepisów prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy tj.art. 350 kodeksu cywilnegow związku zart. 172 § 1 oraz § 2 kodeksu cywilnegopoprzez nieprawidłowe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że na podstawie nieformalnego przekazania posiadania nieruchomości w dniu 22 maja 1985 rokuD. G. (1)nabył od swoich rodzicówM.iJ. G. (2)posiadanie samoistne nieruchomości, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów powinno prowadzić do wniosku, że gdy rzecz (nieruchomość) znajduje się w posiadaniu zależnym lub dzierżeniu osoby trzeciej do przeniesienia posiadania samoistnego może dojść jedynie na podstawie zawarcia umowy pomiędzy posiadaczem samoistnym (w danej sprawieJ.iZ. W.) z nowym posiadaczem i tym samymD.iE. G.nie nabyli własności nieruchomości w dniu 22 maja 2015 roku z uwagi na brak wejścia w posiadanie samoistne przezD. G. (1);

3
Naruszenie przepisów prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy tj.art. 123 § 1 punkt 1)kodeksu cywilnegoiart. 124 § 2 kodeksu cywilnegow związku zart. 172 § 1 oraz § 2 i art. 175 kodeksu cywilnegopoprzez nieprawidłowe zastosowanie i bezpodstawne stwierdzenie, żeD.iE. G.nabyli własność nieruchomości w drodze zasiedzenia z upływem 30 letniego terminu zasiedzenia, który upłynął w toku sprawy w dniu 22 maja 2015 roku, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów powinno prowadzić do wniosku, że 30 - letni okres zasiedzenia uległ przerwaniu wskutek zgłoszenia przez pełnomocnika uczestnikówT. P.,J. B.iM. W.konkurencyjnego wniosku o zasiedzenie w niniejszej sprawie pismem z dnia 08 marca 2012 roku (doręczony do tutejszego Sądu 19 marca 2012 roku) i tym samymD.iE. G.nie nabyli własności nieruchomości w dniu 22 maja 2015 roku;

4
Naruszenie przepisów prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy tj.art. 123 § 1 punkt 1)kodeksu cywilnegoiart. 124 § 2 kodeksu cywilnegow związku zart. 172 § 1 oraz § 2 i art. 175 kodeksu cywilnegopoprzez nieprawidłowe zastosowanie i bezpodstawne stwierdzenie, żeD.iE. G.nabyli własność nieruchomości w drodze zasiedzenia z upływem 30 letniego okresu zasiedzenia, który upłynął w toku sprawy w dniu 22 maja 2015 roku, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów powinno prowadzić do wniosku, że 30 — letni okres zasiedzenia uległ przerwaniu wskutek złożenie do Sądu Rejonowego w Żyrardowie wniosku (przez uczestnikówT. P.,M. W.,J. B.) o stwierdzenie nabycia spadku poJ.iZ. W.obejmującego nieruchomość tj. nieruchomość rolną położoną w miejscowościB., gminaJ., wpisanej do ewidencji gruntów w obrębie numer(...)pod numerem(...)o powierzchni 1,45 ha, który wniosek zostały złożony 17 listopada 2014 roku do tutejszego Sądu, a postępowanie toczyło się pod sygnaturą I Ns 925/14, i tym samymD.iE. G.nie nabyli własności nieruchomości w dniu 22 maja 2015 roku;

5
Naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które ma wpływ na wynik sprawy tj.art. 213 § 1w związku zart 227 i art. 228 § 1 oraz § 2 kodeksu postępowania cywilnegopoprzez brak uwzględnienia przez Sąd istotnej dla sprawy okoliczności znanej Sądowi z urzędu ( tzw. notorii sądowej) tj. okoliczności, że 30 - letni okres zasiedzenia na rzeczD.iE. G.uległ przerwaniu wskutek złożenia do Sądu Rejonowego w Żyrardowie wniosku (przez uczestnikówT. P.,M. W.,J. B.) o stwierdzenie nabycia spadku poJ.iZ. W.obejmującego nieruchomość tj. nieruchomość rolną położoną w miejscowościB., gminaJ., wpisanej do ewidencji gruntów w obrębie numer 3 pod numerem 95 o powierzchni 1,45 ha, który wniosek zostały złożony 17 listopada 2014 roku do tutejszego Sądu, a postępowanie toczyło się pod sygnaturą I Ns 925/14; które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy i nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego tj.art. 123 § 1 punkt 1)kodeksu cywilnegoiart. 124 § 2 kodeksu cywilnegow związku zart. 172 § 1 oraz § 2 i art. 175 kodeksu cywilnego;

6
Naruszenie przepisów prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy tj.art. 123 § 1 punkt 1)kodeksu cywilnegoiart. 124 § 2 kodeksu cywilnegow związku zart. 172 § 1 oraz § 2 i art. 175 kodeksu cywilnegopoprzez nieprawidłowe zastosowanie i bezpodstawne stwierdzenie, żeD.iE. G.nabyli własność Nieruchomości w drodze zasiedzenia z upływem 30 letniego okresu zasiedzenia, który upłynął w toku sprawy w dniu 22 maja 2015 roku, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów powinno prowadzić do wniosku, że 30 - letni okres zasiedzenia uległ przerwaniu wskutek złożenia do Sądu Rejonowego w Żyrardowie wniosku (przez uczestnikaW. J.) o stwierdzenie nabycia spadku poM. J. (3)obejmującego Nieruchomość tj. nieruchomość rolną położoną w miejscowościB., gminaJ., wpisanej do ewidencji gruntów w obrębie numer(...)pod numerem(...)o powierzchni 1,45 ha, który wniosek z dnia 03 marca 2012 roku został złożony do tutejszego Sądu w dniu 07 marca 2012 roku, a postępowanie toczyło się pod sygnaturą I Ns 88/14, i tym samymD.iE. G.nie nabyli własności(...)w dniu 22 maja 2015 roku;

7
Naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które ma wpływ na wynik sprawy tj.art. 213 § 1 kodeksu postępowania cywilnegow związku zart. 227 i art. 228 § 1 oraz § 2 kodeksu postępowania cywilnegopoprzez nieprawidłowe zastosowanie i brak uwzględnienia przez Sąd I istotnej dla sprawy okoliczności znanej Sądowi z urzędu (tzw. notorii sądowej) tj. okoliczności, że 30 - letni okres zasiedzenia na rzeczD.iE. G.uległ przerwaniu wskutek złożenia do Sądu Rejonowego w Żyrardowie wniosku (przez uczestnikaW. J.) o stwierdzenie nabycia spadku poM. J. (3)obejmującego nieruchomość tj. nieruchomość rolną położoną w miejscowościB., gminaJ., wpisanej do ewidencji gruntów w obrębie numer(...)pod numerem(...)o powierzchni 1,45 ha, który to wniosek z dnia 03 marca 2012 roku został złożony do tutejszego Sądu w dniu 07 marca 2012 roku, a postępowanie toczyło się pod sygnaturą I Ns 88/14, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy i nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego tj.art. 123 § 1 punkt 1)kodeksu cywilnegoiart. 124 § 2 kodeksu cywilnegow związku zart. 172 § 1 oraz § 2 i art. 175 kodeksu cywilnego;

8
Naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które ma wpływ na wynik sprawy tj.art. 677 § 1w związku zart. 610 § 1 kodeksu postępowania cywilnegopoprzez bezpodstawne zastosowanie i błędne stwierdzenie z urzędu nabycia własności nieruchomości tj. nieruchomości rolnej położonej w miejscowościB., gminaJ., wpisanej do, ewidencji gruntów w obrębie numer(...)pod numerem(...)o powierzchni 1,45 ha przez zasiedzenie na rzecz osoby, która o to nie wnosiła tj. na rzeczE. G., podczas gdy prawidłowe działanie Sądu powinny prowadzić do wniosku, że wskazane przepisy nie mogę mieć zastosowania w danej sprawie, a Sąd nie może z urzędu stwierdzić nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie na rzecz osoby, która o to nie wnosiła;

9
Naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które ma wpływ na wynik sprawy tj.art. 321 § 1 kodeksu postępowania cywilnegopoprzez nieprawidłowe zastosowanie i stwierdzenie z urzędu nabycia własności nieruchomości tj. nieruchomości rolnej położonej w miejscowościB., gminaJ., wpisanej do ewidencji gruntów w obrębie numer(...)pod numerem(...)o powierzchni 1,45 ha przez zasiedzenie na rzecz osoby, która o to nie wnosiła tj. na rzeczE. G., podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu powinno prowadzić do wniosku, że Sąd nie może z urzędu stwierdzić nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie na rzecz osoby, która o to nie wnosiła z uwagi na fakt, że takie działanie będzie prowadzić do orzeczenia ponad żądanie stron postępowania.

Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie 2 i oddalenie wniosku w tym zakresie.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja jest niezasadna, a jej zarzuty chybione. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sad I instancji i uznaje je za własne, ustaleń tych nie dotyczą zarzuty apelacji. Sąd Okręgowy podziela także dokonaną przez Sąd I instancji ocenę dowodów.
Postanowienie zostało zaskarżone tylko w zakresie punktu 2, tj. co do nabycia przez zasiedzenie własności przezD.iE.małż.G.. Rozstrzygnięcie zawarte wpunkcie 1uprawomocniło się i Sąd Okręgowy jest nim związany, zatem jedynie na marginesie stwierdzić należy, że na skutek wejścia w życieustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(tzw. ustawa uwłaszczeniowa), przy tak ustalonym stanie faktycznym,J.iZ.małż.W.stali się z mocy samego prawa właścicielami przedmiotowej nieruchomości z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 4 listopada 1971 r. Data tego nabycia wyprzedza datę nabycia własności przez zasiedzenie stwierdzoną przez Sąd Rejonowy w punkcie 1 postanowienia, jednakże okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie kwestii zasiedzenia nieruchomości przez małż.G..
Odnosząc się do zasadniczej kwestii spornej w niniejszej sprawie, a mianowicie charakteru posiadania nieruchomości przez małż.G., trafnie Sąd Rejonowy uznał, że posiadanie to miało charakter samoistny. RodziceD. M.iJ.małż.G.byli posiadaczami zależnymi jako dzierżawcy tej nieruchomości. Przekazując swoje gospodarstwo rolne następcy przekazali jednocześnie posiadanie przedmiotowej nieruchomości. Nie ma podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca wstąpił w miejsce swoich rodziców do umowy dzierżawy, bowiem na skutek wyzbycia się posiadania nieruchomości przezM.iJ.małż.G.umowa dzierżawy wygasła. Stosownie doart. 694 k.c.do umowy dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie. Żaden z przepisówkodeksu cywilnegodotyczących najmu nie przewiduje wstąpienia innej osoby w stosunek najmu, wyjątkiem jest najem lokalu w razie śmierci dotychczasowego najemcy (art. 691 k.c.). Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, żeD. G. (1)wstąpił w stosunek dzierżawy w miejsce swoich rodziców. Niewątpliwie natomiast objął nieruchomość w posiadanie, od tego momentu należy ocenić to posiadanie jako samoistne. Posiadanie jest stanem faktycznym, więc nie ma do niego zastosowania podnoszona w apelacji zasada, ze nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, niż sam posiada(nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet), „przenosi” się bowiem stan faktyczny, a nie prawo. Nadto, istnieje domniemanie posiadania samoistnego, wynikające z przepisuart. 339 k.c.Domniemanie to zwalnia posiadacza od konieczności prowadzenia dowodów na okoliczność samoistności posiadania, posiadacz musi jedynie udowodnić fakt władania rzeczą (co było w sprawie niesporne). Faktyczne władztwo charakteryzujące posiadanie samoistne wchodzi w grę wówczas, gdy określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy, i to w taki sposób, jakby miała do niej prawo własności (postanowienie SN z 1 kwietnia 2011 r., III CSK 184/2010, LexisNexis nr 2806485, OSNC-ZD 2012, nr B, poz. 24). To na apelującym spoczywał ciężar obalenia domniemania zart. 339 k.c.i udowodnienia niesamoistności posiadania wnioskodawcy, czemu nie sprostał.
Nie ma podstaw do uznania, że nastąpiło przerwanie biegu zasiedzenia. Skarżący wywodzi to z faktu, że uczestnicy złożyli wniosek o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości na rzeczJ.iZ.małż.W.. W ocenie Sądu fakt złożenia takiego wniosku nie spowodował przerwania biegu zasiedzenia na rzecz małż.G., bowiem okres posiadania nieruchomości przez małż.W., prowadzący do zasiedzenia (czy też – jak wskazano wyżej – do nabycia własności na podstawie ustawy uwłaszczeniowej) skończył się wcześniej, aniżeli rozpoczął się bieg zasiedzenia nieruchomości przez małż.G., zaś te okresy posiadania nie „zachodzą” na siebie. Nie przerywają zasiedzenia zarzuty podnoszone przez przeciwnika wniosku o zasiedzenie, gdyż są tylko obroną w sprawie, a nie czynnością, o której mowa wart. 123 § 1 pkt 1 k.c.
Nie ma także podstaw do przyjęcia, że wszczęcie postępowań o stwierdzenie nabycia spadku po spadkobiercachJ.iZ. W.mogło spowodować przerwę biegu zasiedzenia. Zgodnie z jednolitym orzecznictwem Sądu Najwyższego czynnością procesową (art. 123 § 1 pkt 1), przerywającą bieg zasiedzenia, jest tylko takie działanie, które jest skierowane przeciwko posiadaczowi i jest akcją zaczepną bezpośrednio zmierzającą do pozbawienia go posiadania, np. wystąpienie z powództwem windykacyjnym czy wnioskiem o dział spadku, obejmującego daną nieruchomość, jeżeli jej posiadacz jest uczestnikiem działu. Przerywa zasiedzenie tylko taka czynność przed sądem, która została przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, wniosek o stwierdzenie nabycia spadku taką bezpośrednią czynnością nie jest.
Nie ulega wątpliwości, że zarównoD. G. (1)jak i jego żonaE. G.posiadali wspólnie przedmiotową nieruchomość przez okres prowadzący do jej zasiedzenia. Własność nieruchomości nabyta przez jednego z współmałżonków w drodze zasiedzenia wchodzi w skład majątkowej wspólności ustawowej wówczas, gdy bieg terminu zasiedzenia zakończył się w czasie trwania wspólności ustawowej. Stwierdzenie zasiedzenia na rzecz obojga małżonków, a nie jedynie na rzecz wnioskodawcy nie jest wyjściem „ponad żądanie”, w sytuacji, gdy oboje biorą udział w postępowaniu jako uczestnicy postepowania. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 23 listopada 2012 r. w sprawie I CSK 257/12 stwierdził: Nieruchomość nabyta w trakcie trwania wspólności ustawowej staje się składnikiem majątku wspólnego małżonków także w sytuacji, w której jej posiadaczem samoistnym był tylko jeden z małżonków i to zarówno wtedy, gdy okres jego posiadania prowadzącego do zasiedzenia mieścił się w czasie trwania wspólności ustawowej, jak wówczas, gdy przewidziany wart. 172 k.c.bieg terminu wymaganego do zasiedzenia rozpoczął się przed powstaniem wspólności, ale zakończył w czasie jej trwania.
Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji, uznał, że nie ma ona uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.Sąd oddalił wniosekD. G. (1)o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, albowiem, aczkolwiek w sprawie zachodzi sprzeczność interesów przewidziana wart. 520 § 3 k.p.c., to jednak nie wydaje się słuszne obciążanie obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania byłego właściciela nieruchomości, który własność tę właśnie utracił na rzecz osoby, która nieodpłatnie własność tę nabyła.

    Małgorzata Szeromska Wacław Banasik Małgorzata Michalska