Sąd Okręgowy w Elblągu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 198/15
Data wyroku: 2016-10-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Zientara
Słowa kluczowe: Zobowiązanie
Podstawa prawna: art. 446§4 k.c.

Sygn. akt I C 198/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 października 2016 roku
Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Dorota Zientara
Protokolant: stażysta Joanna Michaliszyn
po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 r. w Elblągu
na rozprawie
sprawy z powództwaA. S. (1)
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejV.(...)wW.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanego(...) Spółki AkcyjnejV.(...)wW.na rzecz powodaA. S. (1)kwotę 50.000 zł /pięćdziesiąt tysięcy złotych/ z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 października 2016 r. do dnia zapłaty;

2
w pozostałym zakresie oddala powództwo;

3
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 277 zł /dwieście siedemdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów procesu;

4
nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Elblągu od powoda z zasądzonego na jego rzecz roszczenia kwotę 1.100 zł /jeden tysiąc sto złotych/ i od pozwanego kwotę 1.400 zł /jeden tysiąc czterysta złotych/ tytułem nieuiszczonej opłaty;

5
nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Elblągu na rzecz pozwanego kwotę 437,53 zł /czterysta trzydzieści siedem złotych pięćdziesiąt trzy grosze/ tytułem zwrotu niewykorzystanej zaliczki.

Sygn. akt I C 198/15

UZASADNIENIE
PowódkaK. S.domagała się zasądzenia od pozwanego(...) S.A.V.(...)wW.kwoty 90.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania do dnia zapłaty i kosztami procesu.
W uzasadnieniu pozwu podała, że dochodzona kwota stanowi zadośćuczynienie za krzywdę doznaną w związku ze śmiercią osoby bliskiej.R. S., syn powódki, zmarł w dniu 2 grudnia 2011 r. w wyniku wypadku, do którego doszło na skutek naruszenia przepisówprawa o ruchu drogowymprzezM. S., kierującego samochodem markiV. (...)onr rej. (...), ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej u poprzednika prawnego pozwanego. W toku postępowania likwidacyjnego ubezpieczyciel przyznał na rzecz powódki zadośćuczynienie w kwocie 10 000 zł, argumentując, żeR. S.przyczynił się do powstania szkody w 50 %.
Zdaniem powódki należne zadośćuczynienie winno zostać ustalone na poziomie 100 000 zł, w konsekwencji po pomniejszeniu o wypłaconą kwotę, zażądała kwoty 90 000 zł.
Pozwany, pierwotnie(...) Spółka AkcyjnaV.(...)wW., a następnie(...) Spółka AkcyjnaV.(...)wW., domagał się oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu według norm prawem przepisanych.
Podniósł, że w toku postępowania likwidacyjnego wypłacił powódce kwotę 10 000 zł, która wyczerpuje roszczenie. Zarzucił 50 % przyczynienie sięR. S.do zaistnienia wypadku przez niezachowanie szczególnej ostrożności w sytuacji, gdy miał świadomość, żeM. S.zaparkował pojazd w sposób nieprawidłowy, stwarzający zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego. Przebywanie w bezpośredniej bliskości rażąco nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu uznał za współprzyczynę szkody.
Argumentował dalej, że syn powódki w dacie wypadku był już w siódmej dekadzie życia można się było zatem spodziewać jego naturalnej śmierci w ciągu najbliższych kilku lub kilkunastu lat.
Pozwany podniósł nadto, że powódka w chwili śmierci syna miała 82 lata. Rozmiar krzywdy wywołanej śmiercią dziecka w takiej sytuacji jest istotnie mniejszy niż wtedy, gdy analogiczna sytuacja dotyka osobę mającą przed sobą jeszcze wiele lat życia.
W toku postępowania powódka zmarła. W jej miejsce wstąpił do procesuA. S. (1).

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 2 grudnia 2011 r. na trasie pomiędzyD.iM.doszło do wypadku drogowego.M. S., kierując samochodem osobowym markiV. (...)onr rej. (...), zaparkował na lewym pasie ruchu, przeznaczonym dla pojazdów poruszających się w przeciwnym kierunku. Pomimo zmroku nie włączył świateł. Nadjeżdżający z naprzeciwkaH. N.zauważywszy pojazd, chcąc uniknąć wypadku, skręcił na pobocze, na którym znajdował sięR. S.. W wyniku obrażeń powstałych na skutek uderzenia,R. S.zmarł. Nie ma związku przyczynowego pomiędzy zachowaniemR. S.i zaistnieniem wypadku.
(częściowo niesporne, dowód: opinia biegłegoL. K.k. 392 – 417)
Wyrokiem z dnia 11 lipca 2012 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie uznał oskarżonegoM. S.winnym tego, że w dniu 2 grudnia 2011 r. umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem osobowym markiV. (...)onr rej. (...), zaparkował go na lewym pasie jezdni, przeznaczonym dla ruchu pojazdów w przeciwnym kierunku, bez włączonych świateł pozycyjnych lub postojowych w wyniku czego kierujący jadącym z naprzeciwka samochodem markiS.onr rej (...), omijając nieprawidłowo zaparkowany i nieoświetlony pojazdV. (...), zjechał na prawe pobocze uderzając tam pojazdem w pieszegoR. S., w wyniku czego ten doznał rozległych obrażeń czaszkowo - mózgowych i klatki piersiowej skutkujących jego zgonem, tj. popełnienia czynu kwalifikowanego zart. 177 § 2 kk.
(dowód: wyrok k. 175 akt II K 630/12 Sądu Rejonowego w Olsztynie)
W dacie wypadkuR. S.miał 61 lat. Zamieszkiwał wraz z żoną wO..K. S.miała dwóch synów –R.iA.. W dacie śmierciR. S.miała 82 lata, była wdową, mieszkała sama wM., była samodzielna.
Z synami łączyła ją bardzo bliska więź emocjonalna.(...)dbali o nią, wspierali ją ekonomicznie. Pomocy finansowej udzielał powódce w szczególnościR. S.. W niedzielę i święta odwiedzał matkę pomimo, że opiekował się niepełnosprawną małżonką.
Śmierć syna była dla powódki ogromnym szokiem. Powódka podupadła na zdrowiu, zaczęła mieć problemy z pamięcią, sercem, zaburzenia równowagi, straciła apetyt, radość i chęć życia.
W dniu 28 stycznia 2015 r.K. S.zmarła. Spadek po niej na podstawie testamentu z dnia 3 stycznia 2012 r. nabył w całości, wprost, jej synA. S. (1).
(dowód: odpis skrócony aktu zgonu k. 243, protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu, testament k 244, 255, protokół dziedziczenia i akt poświadczenia dziedziczenia k. 246 – 249, zeznaniaA. S. (1)k. 83, informacyjne przesłuchanie powódki k. 82, zapis elektroniczny przebiegu rozprawy k. 84, zeznania świadkaM. S.k.313v, 314v,A. S. (2)k. 314v, zapis elektroniczny przebiegu rozprawy k. 316)
Pismem z dnia 6 maja 2013 r., które wpłynęło do pozwanego w dniu 8 maja 2013 r.,K. S.zgłosiła szkodę, domagając się przyznania zadośćuczynienia w kwocie 100 000 zł za krzywdę spowodowaną śmiercią syna.
W toku postępowania likwidacyjnego pozwany wypłacił powódce kwotę 10 000 zł zarzucając równocześnie 50 % przyczynienie sięR. S.do zaistnienia wypadku przez niezachowanie szczególnej ostrożności.
(dowód: akta szkody).

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.
Dla merytorycznej oceny roszczenia powódki konieczne było ustalenie przyczyn wypadku z dnia 2 grudnia 2011 r. oraz jego przebiegu, a następnie wpływu tego zdarzenia na psychikę i funkcjonowanie powódki.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie częściowo nie budził kontrowersji między stronami. Niesporna jest kwestia odpowiedzialności pozwanego co do zasady, skoro roszczenia powódki zostały zaspokojone do kwoty 10 000 zł w postępowaniu likwidacyjnym. Strony prezentowały natomiast odmienne stanowiska procesowe odnośnie oceny wysokości roszczeń dochodzonych przez powódkę, a także ewentualnego przyczynienia sięR. S.do zaistnienia zdarzenia.
Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia ustalono na podstawie wskazanych dokumentów, zeznań świadków, a nadto na podstawie opinii biegłego z zakresu kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków. Opinia ta nie była kwestionowana przez strony.
W ocenie Sądu, tezy stawiane przez biegłego zostały należycie, przejrzyście umotywowane, są logiczne i przekonywające. Skoro tak, to należało uwzględnić je przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, będącego podstawą rozstrzygnięcia.
Podstawy prawnej roszczenia dochodzonego tytułem zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmierciąR. S.upatrywać trzeba w normieart. 446 § 4 k.c.
Zgodnie z przywołaną normą zakresem zadośćuczynienia objęty jest niemajątkowy uszczerbek, doznany w dobrach prawnie chronionych przez najbliższych członków rodziny zmarłego, w następstwie jego śmierci. W literaturze i orzecznictwie zwraca się uwagę, że na rozmiar krzywdy mają przede wszystkim wpływ: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego z zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem jego odejścia (np. nerwicy, depresji), roli w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, stopień trudności, jakie pokrzywdzony będzie musiał przezwyciężyć, aby mógł odnaleźć się w nowej rzeczywistości, zdolność do jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy oraz wiek pokrzywdzonego.
„Oszacowanie” krzywdy, jakiej doznaje osoba najbliższa, jest trudne, każdy przypadek powinien być indywidualizowany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Zadośćuczynienie, o którym traktujeart. 446 § 4 k.c.jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy, a ta nie zależy od statusu materialnego pokrzywdzonego. Rozmiar zadośćuczynienia może być odnoszony jedynie do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na umiarkowany jego wymiar i to w zasadzie bez względu na status społeczny oraz materialny poszkodowanego. Przesłanka przeciętnej stopy życiowej nie może jednak pozbawić omawianego roszczenia funkcji kompensacyjnej i eliminować innych istotniejszych czynników kształtujących jego rozmiar, ma bowiem charakter tylko uzupełniający.
O tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa czy ewentualnie powinowactwo, wynikające w szczególności z przepisówkodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Aby więc ustalić, że osoba występująca o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia, a zmarłym(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 279/10, Lex nr 898254; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2010 r., I ACa 178/10, Lex Polonica nr 2610015; Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. K. Pietrzykowskiego, Wyd. C.H Beck, 2011, w SIP Legalis).
Uwzględniając zarzuty stawiane przez pozwanego należało nadto rozważyć konieczność zastosowaniaart. 362 k.c.W myśl wskazanego przepisu, przyczynieniem się poszkodowanego do powstania szkody jest każde jego zachowanie, pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba, przy czym o przyczynieniu się poszkodowanego można mówić wyłącznie w przypadku, gdy jego zachowanie pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, a nie w jakimkolwiek innym powiązaniu przyczynowym. Zachowanie poszkodowanego musi stanowić adekwatną współprzyczynę powstania szkody lub jej zwiększenia, a nadto - co istotne - zachowanie to musi być zawinione, tj. obiektywnie zarzucalne, wadliwe, z przyczyn leżących po stronie poszkodowanego. Zastosowanieart. 362 k.c.może nastąpić dopiero po ustaleniu istnienia związku przyczynowego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 marca 2013 r., I ACa 845/12, System Informacji Prawnej Lex Omega nr 1353817).
W celu ustalenia przyczyn i przebiegu wypadku, w wyniku którego śmierć poniósłR. S.oraz ewentualnego przyczynienia się tej osoby do wystąpienia skutku w postaci jego zgonu, dopuszczony został dowód z opinii biegłego z zakresu kryminalistycznej rekonstrukcji wypadkówL. K.. Z opinii biegłego wynika, że nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy zachowaniemR. S.i wystąpieniem skutku w postaci jego śmierci.
Reasumując ten fragment rozważań podkreślić trzeba, iż śmierć syna, będącego – co oczywiste – osobą bliską dla powódki - wywołała u niej istotne, negatywne zmiany w jej codziennym funkcjonowaniu oraz doprowadziła do zaburzeń somatycznych, które nie ustąpiły aż do jej śmierci. Nie wymaga żadnego dowodu teza, że śmierć dziecka, nawet dorosłego - jest najtrudniejszą do przeżycia żałobą, wiąże się bowiem z symboliczną utratą przyszłości, poczuciem niesprawiedliwości, co przedłuża jej przebieg. Jest wyrazem zaburzenia naturalnego porządku rzeczy, w którym to rodzice odchodzą jako pierwsi.
Jak już wcześniej wskazano, wysokość zadośćuczynienia jest zawsze ocenna i zawsze może być sporna. Niemożliwe jest bowiem dokładne ustalenie stopnia odczuwanego bólu po stracie osoby bliskiej.
Ustalając wysokość świadczenia należnego powódce należało uwzględnić zarówno jej wiek jak i wiek zmarłego. Zgodzić należy się z ugruntowanymi poglądami, że większy rozmiar krzywdy występuje u rodziców tracących dziecko młodsze, niż w sytuacji, gdy jest ono człowiekiem dojrzałym. Powódka przeżyła syna o 3 lata, okoliczności tej również nie można pomijać, mając na uwadze cel, jakiemu służyć powinno świadczenie zasądzone z tytułu zadośćuczynienia.
Uwzględniając powyższe uznać należy, że należytą rekompensatą za doznaną przezK. S.krzywdę jest kwota 60.000 zł. Zadośćuczynienie w tej wysokości odpowiada rozmiarowi i intensywności krzywdy powódki spowodowanej śmiercią synaR. S., uwzględnia skutki tego zdarzenia w jej życiu. Mając na uwadze fakt, że pozwany wypłacił powódce poza procesem kwotę 10.000 zł, zasądzić na jej rzecz należało kwotę 50.000 zł (pkt 1 wyroku).
O ustawowych odsetkach od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia orzeczono na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.uwzględniając treść żądania jak również to, że roszczenie, z którym wystąpiła miało charakter bezterminowy, a więc winno być spełnione w terminie wynikającym z wezwania (art. 455 k.c.), z uwzględnieniem 30 dniowego terminu, określonego wart. 14 ust. 1 Ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz. U. Nr 124 poz. 1152 ze zm.). Powódka roszczenie zgłosiła pozwanemu w dniu 8 maja 2013 r. stąd żądanie zasądzenia odsetek od daty wyrokowania podlegało uwzględnieniu w całości.
O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawieart. 100 k.p.c.wedle którego w razie częściowego uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Powód wygrał spór w 56 %. Poniósł koszty procesu w kwocie 5.617 zł (opłata 2.000 zł i koszty zastępstwa 3.617 zł). Pozwany poniósł koszty w kwocie 7.779,47 zł (koszty zastępstwa 3.617 zł i wykorzystane zaliczki 4.162,47 zł). Na skutek stosunkowego rozdzielenia kosztów pozwany winien zwrócić powodowi kwotę 277 zł.
O nieuiszczonych kosztach sądowych rozstrzygnięto z mocy art. 113 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. nr 167, poz. 1398 ze zm., pkt 4 wyroku) mając na uwadze analogiczne argumenty jak w wypadku rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
W przedmiocie niewykorzystanej zaliczki (pkt 5 wyroku), rozstrzygnięto na mocyart. 84 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.