Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1601/15
Data wyroku: 2016-06-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Staśkiewicz, Ireneusz Lejczak, Izabela Głowacka-Damaszko
Słowa kluczowe: Zaświadczenie Zus
Podstawa prawna: art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy nr 883/2004

Sygn. akt III AUa 1601/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 czerwca 2016 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:SSA Ireneusz Lejczak (spr.)
Sędziowie:SSA Barbara Staśkiewicz
SSO del. Izabela Głowacka-Damaszko
Protokolant:Robert Purchalak
po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2016 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z wniosku(...) Sp. z o.o.wW.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
przy udziale zainteresowanychA. K.,M. N.
o wydanie zaświadczenia na formularzu A1
na skutek apelacji(...) Sp. z o.o.wW.
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt VIII U 1568/14

I
zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 16 listopada 2012 roku w ten sposób, że zobowiązuje organ rentowy do wydania wnioskodawcy(...) Sp. z o.o.wW.zaświadczenia na formularzu A1 potwierdzającego, żeA. K.w okresie od 1 kwietnia 2012 roku do 30 września 2012 roku podlegała polskiemu  systemowi zabezpieczenia społecznego z tytułu pracy wykonywanej na terenie Francji;

II
zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 19 listopada 2012 roku w ten sposób, że zobowiązuje organ rentowy do wydania wnioskodawcy(...) Sp. z o.o.wW.zaświadczenia na formularzu A1 potwierdzającego, żeM. N.w okresie od 14 maja 2012 roku do 30 września 2012 roku podlegała polskiemu systemowi zabezpieczenia społecznego z tytułu pracy wykonywanej na terenie Francji;

III
zasądza od strony pozwanej na rzecz wnioskodawcy kwotę 420 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.

UZASADNIENIE
Decyzją z 16 listopada 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział weW.odmówił wydaniaspółce (...)zaświadczeń potwierdzających polskie ustawodawstwo w zakresie ubezpieczeń społecznych pracownika tej spółkiA. K., wykonującej pracę we Francji w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do 30 września 2012 r.
Decyzją z 19 listopada 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział weW.odmówił wydaniaspółce (...)zaświadczeń potwierdzających polskie ustawodawstwo w zakresie ubezpieczeń społecznych pracownika tej spółkiM. N., wykonującej pracę we Francji w okresie od 14 maja 2012 r. do 30 września 2012 r.
Wskutek zaskarżenia ww. decyzji przez płatnika składekspółkę (...)sprawę rozpoznał Sąd Okręgowy we Wrocławiu, który wyrokiem z 4 marca 2015 r. oddalił odwołania i zasądził odspółki (...)na rzecz ZUS-u 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd ten ustalił, że(...) sp. z o.o.wW.jest agencją pracy tymczasowej, która swą siedzibę, kadry i administrację ma w Polsce. Prowadzi działalność w Polsce i za granicą zajmując się m.in. wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników, współpracując z przedsiębiorcami we Francji oraz w Niemczech. Administracja wnioskodawczyni, kadry, księgowość i marketing prowadzone są w Polsce. Według stanu na rok 2011 średnie obroty spółki osiągnięte z tytułu działalności prowadzonej poza granicami kraju wyniosły około 88%, natomiast z tytułu działalności w Polsce około 12%.
W dniu 28 marca 2012 r. zainteresowanaA. K., zamieszkała na stałe w Polsce, zawarła z wnioskodawcą umowę o pracę na czas określony od 1 kwietnia 2012 r. do 30 września 2012 r. W ramach umowy o pracę zainteresowana wykonywała w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązki personelu sprzątającego na terenie Francji. Wynagrodzenie określone zostało na 1.400 euro miesięcznie. Zainteresowana w okresie od 1 marca 2012 r. do 31 marca 2012 r. była nieprzerwanie zgłoszona do ustawodawstwa polskiego w zakresie ubezpieczeń społecznych.
W dniu 9 maja 2012 r. zainteresowanaM. N., zamieszkała na stałe w Polsce, zawarła z wnioskodawcą umowę o pracę na czas określony od 14 maja 2012 r. do 30 września 2012 r. W ramach umowy o pracę zainteresowana wykonywała w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązki pokojówki na terenie Francji. Wynagrodzenie określone zostało na 1.170 euro miesięcznie. Zainteresowana w okresie od 14 kwietnia 2012 r. do 13 maja 2012 r. była nieprzerwanie zgłoszona do ustawodawstwa polskiego w zakresie ubezpieczeń społecznych.
Wnioskodawca złożył do ZUS wnioski o poświadczenie dokumentu o ustawodawstwie właściwym (formularz A1) dla zainteresowanych w związku z czasowym wysłaniem do pracy na terytorium Francji.
Zaskarżonymi decyzjami organ rentowy odmówił wydania wnioskodawczyni zaświadczeń dotyczących ustawodawstwa właściwego potwierdzającego, że zainteresowane w okresie wykonywania pracy na terytorium Francji podlegały polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych z uwagi na brak spełnienia warunku prowadzenia przez płatnika składek w kraju działalności w znacznej części.
Wobec tak poczynionych ustaleń Sąd pierwszej instancji uznał, że odwołaniaspółki (...)nie zasługują na uwzględnienie.
Sąd ten wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 2a rozporządzenia nr 883/2004 osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną, pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego państwa. Od przytoczonej zasady wyjątek stanowi art. 12 ust 1 rozporządzenia 883/2004 r., zgodnie z którym osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w Państwie Członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie tam prowadzi swoją działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego Państwa Członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego Państwa Członkowskiego, pod warunkiem, że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i ta osoba ta nie jest wysłana by zastąpić inną osobę.
Na podstawie art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 do celów stosowania art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 osoba, która wykonuje: działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie tam prowadzi swoją działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego, oznacza także osobę zatrudnioną w celu oddelegowania jej do innego państwa członkowskiego, pod warunkiem, że osoba ta bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia podlega już ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma jej pracodawca. Zgodnie z postanowieniami decyzji A2 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z 12 czerwca 2009 r. dotyczącej wykładni art. 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 po stronie pracodawcy delegującego pracownika do pracy za granicę określony został wymóg, by znaczną część swej działalności prowadził na trenie kraju delegującego.
Sąd Okręgowy podał, że nie ulega wątpliwości, że umowy o pracę pomiędzy wnioskodawczynią –spółką (...)– posiadającą siedzibę i prowadzącą działalność w Polsce i za granicą a zainteresowanymi zostały zawarte w celu oddelegowania zainteresowanych do pracy w innym państwie członkowskim, tj. we Francji. Natomiast wnioskodawczyni nie prowadziła normalnej działalności w Polsce w latach 2011 - 2012. Sąd ustalił, że spółka prowadziła działalność przede wszystkim za granicą, a jedynie w niewielkim stopniu w kraju. Średnie obroty spółki za granicą wynosiły około 88%, zaś w kraju – około 12%. Za granicą zatrudniona była też znaczna część pracowników. Ustawodawstwem właściwym dla normalnego prowadzenia działalności wnioskodawczyni nie jest zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji, ustawodawstwo polskie. Sąd ten powołał się także na wyrok Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2014 r., w sprawie II UK 550/13, gdzie stwierdzono, że obrót w wysokości co najmniej 25% w kraju delegowania jest istotnym kryterium oceny, czy przedsiębiorca prowadzi w kraju oddelegowania znaczną działalność. Wobec tego natomiast, że w sprawie ustalony obrót był o wiele niższy od wymaganego nie można było uznać, że znaczna działalność Spółki wykonywana jest na terenie Polski, co znów oznaczało, że ocena organu rentowego była właściwa. Orzeczenie o kosztach zostało wydane w oparciu oart. 98 k.p.c.oraz§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Z wyrokiem nie zgodziła sięspółka (...), zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) NR 987/2009 z 16 września 2009 r., dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 884/2004, poprzez ich błędną wykładnię, w wyniku której Sąd pierwszej instancji dokonał rozszerzającej wykładni przesłanek określonych w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 987/2009, czego konsekwencją było przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że wnioskodawczyni nie prowadziła w spornym okresie normalnej działalności na terenie Polski, a zainteresowaneA. K.iM. N.nie podlegały ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego;
- decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego nr A2 z 12 czerwca 2009 r. dotyczącej interpretacji art. 12 rozporządzenia 883/2004 poprzez jej błędną wykładnię, w wyniku której Sąd pierwszej instancji przyjął, że wysokość osiągniętego obrotu stanowi kryterium decydujące do uznania, czy wnioskodawczyni prowadziła normalną działalność w Polsce oraz że proporcje osiąganego w państwie delegującym obrotu należy ustalać w odniesieniu do całościowych obrotów osiąganych przez wnioskodawczynię za granicą, a nie – jak wskazuje ww. decyzja – w odniesieniu wyłącznie do państwa zatrudnienia delegowanego pracownika.
Spółka zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, tj.:
-art. 233 k.p.c.przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w sposób pozbawiony wszechstronności w odniesieniu do okoliczności, czy wnioskodawczyni w spornym okresie prowadziła normalną działalność w Polsce, podczas gdy zatrudniała w kraju 1/3 swych pracowników
- brak ustalenia okoliczności istotnych dla rozpatrzenia sprawy przez zaniechanie ustalenia proporcji obrotów osiąganych przez wnioskodawczynię w Polsce oraz w kraju delegowania pracownika oraz zaniechaniu przeprowadzenia pogłębionej analizy stanu sprawy wymaganej przez Praktyczny poradnik: „Ustawodawstwo mające zastosowanie do pracowników Unii Europejskiej…” w sytuacji braku osiągnięcia w państwie delegującym ok. 25% obrotów.
Wobec tak przedstawionych zarzutów skarżąca spółka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie w całości jej roszczeń zawartych w odwołaniu, ewentualnie – o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu zarzutów spółka podniosła, że wymóg osiągania obrotów na poziomie 25% w kraju, z którego przedsiębiorca deleguje pracownika podany jest jedynie przykładowo, a zgodnie z zapisami Praktycznego Poradnika przypadki, w których obrót jest niższy niż 25% winny być szczegółowo analizowane. Analiza ta powinna dotyczyć całej sytuacji spółki, a nie ograniczać się do dowolnie wybranych kryteriów. Mając na uwadze, że w Polsce spółka zatrudniała 1/3 swych pracowników i realizowała 1/3 kontraktów, apelująca podniosła, że jej działalność na terenie Polski nie jest iluzoryczna. Pojęcia „znacznej, normalnej działalności” nie należy interpretować jako działalności przeważającej. Nie chodzi także o kryterium ilościowe dotyczące osiąganego obrotu.
Nadto pełnomocnikspółki (...)zarzucił, że z decyzji A2 jednoznacznie wynika, że w celu ustalenia, czy pracodawca prowadzi znaczną część działalność na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma swą siedzibę, instytucja właściwa w tym państwie zobowiązana jest zbadać wszystkie kryteria charakteryzujące działalność prowadzoną przez tego pracodawcę, w tym obroty w typowym okresie w każdym z państw członkowskich, których rzecz dotyczy. Należy zatem porównać obroty w osiągane przez delegujące przedsiębiorstwo w państwie delegującym i państwie zatrudnienia, a nie jak błędnie przyjął ZUS i sąd pierwszej instancji: w państwie delegującym i w pozostałych państwach zatrudnienia łącznie.
Sąd Apelacyjny ustalił dodatkowo:
W okresie od kwietnia 2011 do kwietnia 2012 r., tj. miesiącach poprzedzających oddelegowanie zainteresowanych do pracy we Francji, miesięczny, procentowy udział obrotów Spółki w rozbiciu na Francję i Polskę wynosił:
- w kwietniu 2011 r. – 75,80% do 24,20%,
- w maju 2011 r. – 78,24% do 21,76%,
- w czerwcu 2011 r. – 70,36% do 29,64%,
- w lipcu 2011 r. – 66,17% do 33,83%,
- w sierpniu 2011 r. – 81,39% do 18,61%,
- we wrześniu 2011 r. – 79,73% do 20,27%,
- w październiku 2011 r. – 82,01% do 17,99%,
- w listopadzie 2011 r. – 63,68% do 36,32%,
- w grudniu 2011 r. – 87,32% do 12,68%,
- w styczniu 2012 r. – 45,89% do 54,11%,
- w lutym 2012 r. – 87,30% do 12,70%,
- w marcu 2012 r. – 71,98% do 28,02%,
- w kwietniu 2012 r. – 61,91% do 38,105,
Liczba pracowników oddelegowanych do pracy we Francji i w Polsce wynosiła odpowiednio: w kwietniu 2011 r. – 231 do 70, w maju 2011 r. – 247 do 93, w czerwcu 2011 r. – 264 do 100, w lipcu 2011 r. – 288 do 69, w sierpniu 2011 r. – 220 do 114, we wrześniu w 2011 r. – 235 do 98, w październiku 2011 r. – 222 do 112, w listopadzie 2011 r. – 181 do 120, w grudniu 2011 r. – 148 do 122, w styczniu 2012 r. – 144 do 96, w lutym 2012 r. – 160 do 95, w marcu 2012 r. – 168 do 118 i w kwietniu 2012 r. – 189 do 126.
Proporcja liczby kontraktów realizowanych we Francji i w Polsce kształtowała się odpowiednio: w kwietniu 2011 r. – 29 do 8, w maju 2011 – 29 do 9, w czerwcu 2011 r.– 31 do 10, w lipcu 2011 r. 30 do 10, w sierpniu 2011 r. – 30 do 12, we wrześniu w 2011 r. – 29 do 9, w październiku 2011 r. – 28 do 10, w listopadzie 2011 r. – 27 do 12, w grudniu 2011 r. – 27 do 12, w styczniu 2012 r. – 29 do 12, w lutym 2012 r. – 32 do 11, w marcu 2012 r. – 37 do 10 i w kwietniu 2012 r. – 42 do 10.
W tym czasie średni wskaźnik siły nabywczej wynagrodzeń w tych krajach wynosił 2,60.
(dowód: tabela informacyjna – k. 283)
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawczyni zasługuje na uwzględnienie.
Spór w sprawie wymagał ustalenia, czy organ rentowy zasadnie stwierdził, że zainteresowaneA. K.iM. N.podlegały francuskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz czy zasadnie odmówił wydania wnioskodawczyni –spółce (...)– zaświadczenia, że w spornych okresach zainteresowane podlegały polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE nr L 166 z 30 kwietnia 2004 r.) oraz rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) z 16 września 2009 r. nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 (Dz. Urz. UE nr L 284 z 30 października 2009 r.).
W przypadku pracowników najemnych generalną regułą jest podleganie systemowi zabezpieczenia społecznego tylko jednego kraju, w którym jest świadczona praca (lex loci laboris). Taka konkluzja wypływa z dyspozycji art. 11 ust. 2a rozporządzenia nr 883/2004, który stanowi, że osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek, podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego.
W rozporządzeniu przewidziane są jednakże wyjątki od zasady terytorialności. Takie odstępstwo od reguły przewiduje art. 12 ust. 1 powyższego rozporządzenia, który stanowi, że osoba wykonująca działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który tam normalnie prowadzi działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego państwa członkowskiego, pod warunkiem, że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i że osoba ta nie jest wysłana, by zastąpić inną osobę.
W szczegółowych uregulowaniach dotyczących art. 12 i art. 13 rozporządzenia nr 883/2004, zawartych w rozporządzeniu nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004, w art. 14 ust. 1 i 2 wskazano, że sformułowanie zawarte w art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego: „osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie prowadzi tam swoją działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego” oznacza także osobę zatrudnioną w celu oddelegowania jej do innego państwa członkowskiego, pod warunkiem, że osoba ta bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia podlega już ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma jej pracodawca. W ust. 2 natomiast wyjaśniono, że sformułowanie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego: „który normalnie tam prowadzi swą działalność” odnosi się do pracodawcy zazwyczaj prowadzącego znaczną część działalności, innej niż działalność związana z samym zarządzaniem wewnętrznym na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę, z uwzględnieniem wszystkich kryteriów charakteryzujących działalność prowadzoną przez dane przedsiębiorstwo. Kryteria te muszą zostać dopasowane do specyficznych cech każdego pracodawcy i do rzeczywistego charakteru prowadzonej działalności.
W rozpoznawanej sprawie, na etapie apelacji, nie było spornym, że przewidywany okres wykonywania pracy we Francji przez zainteresowane nie przekraczał 24 miesięcy oraz że pracownice nie zostały skierowane w miejsce innych osób, którym upłynął okres skierowania. Zainteresowane spełniły także warunek podlegania ustawodawstwu polskiemu bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia w Spółce.
Ostatecznie spór wymagał więc rozstrzygnięcia, czy wnioskodawczyni, tj.(...) sp. z o.o., prowadzi na terenie Polski „znaczną część działalności”, o której mowa w art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, inną niż działalność związaną z samym zarządzaniem wewnętrznym.
Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe przez dopuszczenie dowodu z informacji zawartych w piśmie procesowym wnioskodawczyni z 7 marca 2016 r. (k. 281-283) na okoliczność miesięcznych obrotów, ilości realizowanych kontraktów, liczby pracowników, w tym delegowanego, w odniesieniu do danych we Francji i w Polsce za okres od kwietnia 2011 r. do kwietnia 2012 r.
Porównanie wskazanych wyżej obiektywnych czynników, takich jak: liczba umów wykonywanych przezspółkę (...)we Francji i w Polsce, liczba pracowników zatrudnionych w kraju i delegowanych do pracy za granicę oraz średnie obroty uzyskiwane przez to przedsiębiorstwo w Polsce oraz we Francji (przy uwzględnieniu, jak wyżej wskazano, niższej siły nabywczej złotego w tych krajach UE) w okresie 12 miesięcy poprzedzających okres delegowania zainteresowanych pracownic do pracy za granicę pozwala wywieść wniosek, że wbrew poglądowi Sądu pierwszej instancji(...)spełniła kryterium prowadzenia znacznej części działalności w Polsce.
Przechodząc do kolejnych kryteriów mających wpływ na ustalenie właściwego ustawodawstwa w zakresie zabezpieczenia społecznego, jakiemu winni podlegać delegowani pracownicy spółki, wskazać należy na treść decyzji nr A2 dotyczącej wykładni art. 12 powyższego rozporządzenia w sprawie ustawodawstwa mającego zastosowanie do pracowników delegowanych i osób wykonujących pracę na własny rachunek, tymczasowo pracujących poza państwem właściwym. Akt w postaci decyzji A2 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego nie jest wprawdzie źródłem prawa, niemniej ma charakter informacyjno-pomocniczy, jako wydany na podstawie art. 72 lit. a i b rozporządzenia nr 883/2004. Komisja Administracyjna ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego wskazała, że pierwszym decydującym warunkiem dla zastosowanie art. 12 ust. 1 jest istnienie bezpośredniego związku między pracodawcą a zatrudnionym przez niego pracownikiem. Drugim decydującym warunkiem jest istnienie więzi między pracodawcą a państwem członkowskim, w którym ma on swoją siedzibę. Możliwość delegowania pracowników według Komisji powinna zatem ograniczać się wyłącznie do przedsiębiorstw, które normalnie prowadzą swą działalność na terenie państwa członkowskiego, którego ustawodawstwu nadal podlega pracownik delegowany, dlatego przyjmuje się, że powyższe przepisy mają zastosowanie jedynie do przedsiębiorstw, które zazwyczaj prowadzą znaczną część działalności na terytorium państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę. Przez cały okres delegowania powinna istnieć możliwość przeprowadzania wszelkich kontroli, dotyczących w szczególności opłacania składek i utrzymywania bezpośredniego związku, wymaganych dla zapobieżenia niezgodnemu z prawem wykorzystaniu wyżej wymienionych przepisów oraz dla zapewnienia odpowiednich informacji organom administracyjnym, pracodawcom i pracownikom. Pracownik i pracodawca muszą być należycie poinformowani o warunkach, pod którymi zezwala się na to, by pracownik delegowany nadal podlegał ustawodawstwu państwa, z którego został oddelegowany.
Reasumując, Komisja stwierdziła, że przepis art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 stosuje się do pracownika podlegającego ustawodawstwu państwa członkowskiego (państwa wysyłającego) z tytułu wykonywania pracy na rzecz pracodawcy, który zostaje wysłany przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego (państwa zatrudnienia) w celu wykonywania tam pracy na rzecz tego pracodawcy. Pracę uważa się za wykonywaną na rzecz pracodawcy państwa wysyłającego, jeżeli ustalono, że praca ta jest wykonywana dla tego pracodawcy oraz że wciąż istnieje bezpośredni związek między pracownikiem a pracodawcą, który go oddelegował.
W celu ustalenia, czy taki bezpośredni związek wciąż istnieje, a zatem dla przyjęcia, że pracownik nadal podlega zwierzchnictwu pracodawcy, który go oddelegował, należy uwzględnić szereg elementów, w tym odpowiedzialność za rekrutację, umowę o pracę, wynagrodzenie – niezależnie od ewentualnych umów między pracodawcą w państwie wysyłającym przedsiębiorstwem w państwie zatrudnienia, dotyczących wynagradzania pracowników i zwalniania oraz prawo do określenia charakteru pracy.
Przepisy art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 nie mają zastosowania lub przestają mieć zastosowanie, w szczególności, gdy przedsiębiorstwo, do którego pracownik został oddelegowany, pozostawia go w dyspozycji innego przedsiębiorstwa w państwie członkowskim, w którym się znajduje, gdy pracownik delegowany do danego państwa członkowskiego zostaje pozostawiony do dyspozycji przedsiębiorstwa znajdującego się w innym państwie członkowskim, gdy pracownik jest rekrutowany w danym państwie członkowskim w celu wysłania go przez przedsiębiorstwo znajdujące się w drugim państwie członkowskim do przedsiębiorstwa w trzecim państwie członkowskim.
Sąd Apelacyjny ustalił, że wprawdzie zainteresowane pracownice w okresie oddelegowania ich do pracy za granicą nie wykonywały pracy na rzecz pracodawcy delegującego, nie mniej jednak ten pracodawca po pierwsze zatrudniał pracowników, prowadząc ich rekrutację i zawierając z nimi umowy o pracę na czas określony, podlegające polskiemu reżimowi prawa pracy, a po drugie, przez cały czas świadczenia pracy za granicą istniał bezpośredni związek pracodawcy z delegowanymi pracownikami. Jak już wspomniano wyżej, administracja i kadry spółki(...)która powstała w 2005 r. i która od początku ma siedzibę w Polsce, prowadzone są w kraju. Spółka korzysta zarówno z personelu pracowników agencji tymczasowej, jak ze stałego personelu pracowników zatrudnionych w kraju. Tu zawiera także i wykonuje pewną liczbę kontraktów, których stosunek do umów realizowanych za granicą nie jest minimalny a porównywalny.
Nie ma jednak wątpliwości, że poza istnieniem więzi pracowniczej wymaga się, aby przedsiębiorstwo delegujące „zwykle” prowadziło działalność na terenie państwa, z którego pracownik został oddelegowany. Ponadto stwierdza się, że chodzi o działalność „godną odnotowania” w kraju delegującym. Z decyzji nie wynika przy tym, aby to właśnie sprzedaż czy obrót odgrywały pierwszoplanową rolę przy ocenie, czy przedsiębiorstwo może powołać się na art. 14 ust. 1 lit. „a” rozporządzenia 1408/71. Nie można też pominąć, że celem dla którego stworzono możliwość odstępstw od zasady terytorialności było maksymalne wspieranie swobodnego przepływu pracowników oraz umożliwienie pracownikom, przedsiębiorcom i instytucjom uniknięcie niepotrzebnych i kosztownych komplikacji administracyjnych.
Sąd Apelacyjny podziela stanowisko zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z 18 listopada 2015 r., sygn. akt II UK 100/14, że uzyskiwanie 25% obrotu w państwie siedziby przedsiębiorstwa delegującego (Publikacja Komisji Europejskiej – „Praktyczny poradnik: Ustawodawstwo mające zastosowanie do pracowników Unii Europejskiej, w Europejskim Obszarze Gospodarczym i w Szwajcarii”) stanowi jedynie sugestię interpretacyjną, że osiągnięcie tego poziomu może uzasadniać przyjęcie faktycznego domniemania, że przedsiębiorstwo prowadzi normalną działalność, z jednoczesną sugestią, że jego nieosiągnięcie wymaga bardziej pogłębionej analizy pozostałych kryteriów.
Analizując więc wskaźniki takie jak: miejsce siedziby pracodawcy delegującego i jego administracji, liczbę personelu administracyjnego obecnego w państwie członkowskim wysyłającym, miejsce rekrutacji pracowników delegowanych, miejsce zawierania umów, prawo któremu podlegają umowy zawarte z pracownikami, wielkość obrotów, liczbę kontraktów w Polsce i we Francji, liczbę pracowników delegowanych, należy uznać zasadność stanowiska wnioskodawczyni w odniesieniu do zainteresowanych pracowników. Podnieść też należy, że krótkotrwała zmiana niektórych wskaźników nie powinna ważyć na ocenie wniosku. Funkcjonowanie przedsiębiorstwa uzależnione jest bowiem od szeregu czynników, w tym od niego niezależnych. Dokumentacja oferowana przez spółkę wskazuje na zmienne wartości zarówno obrotów, jak i liczby zatrudnionych pracowników, co jest zjawiskiem typowym dla każdej działalności gospodarczej. Nie można przy tym twierdzić, że zarówno liczba zatrudnionych w Polsce, liczba realizowanych w kraju czy wreszcie wykazywane obroty mają charakter symboliczny – są one bowiem dla firmy znaczące. Bezspornym przy tym jest, że podczas całego okresu oddelegowania zainteresowanych zachowany był bezpośredni związek między przedsiębiorstwem delegującym a pracownikami oddelegowanymi.
Wszystkie te okoliczności świadczą o istnieniu po stroniespółki (...)przesłanek warunkujących wydanie zaświadczenia A1 dla zainteresowanych pracowników, przez który organ rentowy potwierdza objęcie pracownika delegowanego krajowym systemem ubezpieczeń społecznych. Zaświadczenie to musi obejmować cały okres umowy.
Z powyższych względów, wobec uznania, że apelacjaSpółki (...)jest zasadna Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w sposób wskazany w punkcie I i II. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na podstawieart. 98 k.p.c.. Skoro organ rentowy przegrał sprawę w obu instancjach należało zasądzić koszty zastępstwa procesowego na rzeczspółki (...)w wysokości 420 zł, tj. za pierwszą instancję w wysokości po 60 zł wg stawki z§ 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U.2013.490 j.t.), a za postępowanie apelacyjne kwotę po 120 zł na podstawie § 12 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia oraz po 30 zł tytułem zwrotu opłaty za apelacje.
SSA Barbara Staśkiewicz SSA Ireneusz Lejczak SSO del. Izabela Głowacka-Damaszko
R.S.