Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 545/16
Data wyroku: 2016-08-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kicman
Słowa kluczowe: Emerytura

Sygn. akt III U 545/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 sierpnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
PrzewodniczącySSO Anna Kicman
Protokolantsekr. sądowy Jadwiga Goraś
po rozpoznaniu w dniu29 sierpnia 2016 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawyT. Z.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek odwołaniaT. Z.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.
z dnia11 lipca 2016 r.,znak:(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyT. Z.prawo do emerytury, począwszy od dnia 1 czerwca 2016r.
Sygn. akt III U 545/16

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 29 sierpnia 2016 r.
Decyzją z dnia 11 lipca 2016 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyT. Z.prawa do emerytury.
W podstawie prawnej decyzji powołano ogólnie przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2015, poz. 748 ze zm.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, że wnioskodawca nie spełnia warunków do uzyskania emerytury, bowiem do dnia 1 stycznia 1999 r. nie został udowodniony wymagany 15 – letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie dowodów dołączonych do wniosku przyjął za udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe łącznie w wymiarze 25 lat, 5 miesięcy i 3 dni.
ZUS wyjaśnił przy tym, iż nie uwzględniono do stażu pracyw szczególnych warunkach zatrudnienia wnioskodawcy od 1 marca 1973 r. do 31 marca 1991 r. wZakładach (...)oraz od 1 grudnia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r. w Gospodarstwie RolnymwM., tj. łącznie 17 lat, 4 miesiące i 24 dni na stanowisku traktorzysty, bowiem wnioskodawca nie przedłożył odpowiedniego świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach, a na podstawie dostępnych akt osobowych nie można jednoznacznie stwierdzić w jakim okresieT. Z.był zatrudniony na stanowisku pracownika produkcji rolnej,a w jakim na stanowisku traktorzysty. Ponadto przedstawione zaświadczenie z dnia 31 sierpnia 1997 r. zawierające informacje o zatrudnieniuw szkodliwych warunkach nie spełnia wymogów formalnych, więc nie może ono być traktowane jako świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
WnioskodawcaT. Z.w dniu 21 lipca 2016 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że w spornym okresie w pełnym wymiarze czasu wykonywał prace traktorzysty. Wskazał, iż powyższe potwierdzić mogą świadkowieS. M.orazK. O..
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania z tych samych względów oraz na podstawie tych samych przepisów prawa, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Zakład wyjaśnił nadto, że na okoliczność pracy w szczególnych warunkach wnioskodawca nie przedłożył przewidzianych obowiązującymi przepisami dowodów, dlatego nie można było uwzględnić spornych okresów do stażu obniżającego wiek emerytalny.T. Z.dołączył jedynie ogólne świadectwo pracy wystawione przez pracodawcę w dniu 29 marca 1991 r.,z którego wynika, że w okresie od 1 marca 1973 r. do 31 marca 1991 r. pracował w Igloopolu –F.na stanowisku traktorzysty. Ponadto dołączył kopie dokumentów z akt osobowych, z których wynika, że pracował na stanowisku pracownika produkcji roślinnej. Brak jest zatem informacji, jaki rodzaj pracy wykonywał wnioskodawca oraz czy prace wykonywane były stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto na drugi sporny okresT. Z.również przedłożył ogólne świadectwo pracy, z którego wynika, że pracował w Gospodarstwie Rolnym wM.od 1 grudnia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r. na stanowisku traktorzysty. Wnioskodawca przedłożył także zaświadczenie wydane przez Likwidatora dnia 31 sierpnia 1991 r., z którego wynika, że w obydwu spornych okresach wykonywał prace na ciągniku jako traktorzysta i była to praca w warunkach szkodliwych. ZUS odwołał się przy tym do orzecznictwa Sądu Najwyższego, z którego wywiódł wniosek, iż praca na stanowisku traktorzysty nie może być uznana za pracęw szczególnych warunkach, bowiem nie jest wykonywana w transporcie.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaT. Z.,urodzony (...), w dniu 16 czerwca 2016 r. złożył w organie rentowym wniosek o ustalenie prawa do emerytury z uwzględnieniem okresów pracy w warunkach szczególnych oświadczając w nim jednocześnie, że jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wnosząc o przekazanie zgromadzonych tam środków, za pośrednictwem organu rentowego, na dochody budżetu państwa.
Na 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca legitymuje się ogólnym stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 25 lat, 5 miesięcy i 3 dni, na dowód czego w aktach organu rentowego zalega dokumentacja w postaci m.in. świadectw pracy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił do stażu pracyw szczególnych warunkach okresu zatrudnienia wnioskodawcy od 1 marca 1973 r. do 31 marca 1991 r. wZakładach (...)oraz od 1 grudnia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r. w Gospodarstwie Rolnym wM., tj. łącznie 17 lat, 4 miesiące i 24 dni na stanowisku traktorzysty, bowiem wnioskodawca nie przedłożył odpowiedniego świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach, a na podstawie dostępnych akt osobowych nie można jednoznacznie stwierdzić w jakim okresieT. Z.był zatrudniony na stanowisku pracownika produkcji rolnej,a w jakim na stanowisku traktorzysty. Ponadto przedstawione zaświadczenie z dnia 31 sierpnia 1997 r. zawierające informacje o zatrudnieniuw szkodliwych warunkach nie spełnia wymogów formalnych, więc nie może ono być traktowane jako świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Dowód – dokumentacja w aktach organu rentowego.
Sąd ustalił, że wnioskodawcaT. Z.w okresach od 1 marca 1973 r. do 31 marca 1991 r. i od 1 grudnia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r.w PGRO.Zakład (...)(później: Państwowe Gospodarstwo RolnewB.Zakład wO.; Państwowe Gospodarstwo Rolne wB.pow.(...)Zakład wM.; Państwowe Gospodarstwo Rolne wB.z/s w(...)K.;Zakłady (...)wD.Zakład Rolny wM.;(...) SAwD.Zakłady (...)wD.;Gospodarstwo Rolne (...)Skarbu Państwa wM.z/s wO.w Tymczasowym ZarządzieM.z/s wO.; Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa wM.) na stanowisku traktorzysty. Wraz z rozpoczęciem pracy, skierowano wnioskodawcę na kurs doszkalający, dzięki któremu zdobył uprawnienia kierowcy ciągnika.
T. Z.miał do dyspozycji ciągnik rolniczy oraz ciągnik gąsienicowy – DT, a w trakcie żniw obsługiwał również kombajn. Gospodarstwo zatrudniało kilkunastu traktorzystów. Ponadto gospodarstwo posiadało 200 ha powierzchni, a po połączeniu PGRM.z PGRO.około 700 ha i hodowało około 100 sztuk bydła. W okresie wiosennym miały miejsce siewy na polach, w okresie letnim zbiory plonów, a w okresie jesiennym podorywki, bronowanie oraz orka. W okresie zimowym do zadań wnioskodawcy należało zaopatrzenie gospodarstwa w paszę dla zwierząt. Pracownicy na zlecenie dyrektora wykonywali także usługi transportowe na rzecz innych zakładów pracy, jak Z.A. P., czyF.. Wnioskodawca transportował wówczas pobrane z wagonów nawozy, węgiel, itp. Dowożono także do(...)buraki, a z powrotem pobierano wysłodki.
Sąd ustalił ponadto, że zeznający w sprawie świadekS. M.otrzymał prawo do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy na takim samym stanowisku oraz w tym samym zakładzie pracy,co wnioskodawcaT. Z..
Dowód :
- akta osobowe z okresu zatrudnienia wnioskodawcy w Gospodarstwie Rolnym Skarbu Państwa wM., a w szczególności umowa o pracę z dnia 28.02.1973 r., umowa o pracę z dnia 1.09.1989 r., świadectwo pracy z dnia 29.03.1991 r., umowa o pracę z dnia 1.12.1991 r., świadectwo pracy z dnia 31.12.1993 r.,
- zeznania świadków:S. M., k. 22,
K. O., k. 22,
- przesłuchanie wnioskodawcyT. Z., k. 22.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodówz dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego na etapie wydawania zaskarżonej decyzji, a także dokumentów przedłożonych dopierow trakcie postępowania sądowego, których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c., a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Odnośnie okresu pracy wnioskodawcy w Gospodarstwie Rolnym Skarbu Państwa wM., Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadkówS. M.orazK. O.. Wskazani świadkowie pracowaliw tym samym zakładzie pracy i wykonywali takie same czynności, jak wnioskodawca, a zatem dokładnie znali charakter tej pracy oraz jej negatywne oddziaływania.
Dodatkowo zeznania wnioskodawcy wzajemnie się potwierdzająi uzupełniają z treścią zeznań wyżej wskazanych zeznań świadków.
Dowody osobowe stanowią dodatkowo uzupełnienie dowodówz dokumentów w zakresie zajmowanych przez wnioskodawcę stanowisk pracy oraz rodzaju pracy wykonywanej w okresach będących przedmiotem postępowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcyT. Z.należy uznać za uzasadnione.
Na podstawieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r. poz. 887) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa(ust. 2 art. 184).
Zgodnie zart. 32 ust. 1powołanej wyżejustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowawust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3.
Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się: okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie chorobyi macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1,za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwościdla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32).
Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonychw rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 latdla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymido okresów zatrudnienia.
Bezspornym jest, iż wnioskodawcaT. Z.w dniu(...)ukończył 60 lat, osiągnął wymagany staż ogólny wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn oraz był członkiem otartego funduszu emerytalnego, jednakże wniósł o przekazanie zgromadzonych na rachunku środków, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była zatem kwestia ustalenia,czy wnioskodawcaT. Z.był zatrudniony co najmniej 15 latw warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało ponad wszelką wątpliwość, iż w okresie od 1 marca 1973 r. do 31 marca 1991 r. i od 1 grudnia 1992 r. do 31 grudnia 1993 r. wnioskodawcaT. Z.był zatrudniony w PGRO.Zakład (...)(później: Państwowe Gospodarstwo Rolne wB.pow.(...)Zakład wO.; Państwowe Gospodarstwo Rolne wB.pow.(...)Zakład wM.; Państwowe Gospodarstwo Rolne wB.z/s w(...)K.;Zakłady (...)wD.Zakład Rolny wM.;(...) SAwD.Zakłady (...)wD.;Gospodarstwo Rolne (...)Skarbu Państwa wM.z/s wO.w Tymczasowym ZarządzieM.z/s wO.; Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa wM.) wykonując pracę na stanowisku kierowcy ciągnika rolniczego, ciągnika gąsienicowego oraz kierowcy kombajnu.
Wprawdzie nazwy stanowisk zajmowanych przez wnioskodawcę nie odpowiadają nazewnictwu stanowisk ustalonych w zarządzeniu resortowym, jednak nie oznacza to, iż prace nie są wykonywane w warunkach szczególnych. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem orzecznictwa dla ustalenia pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. istotne znaczenie ma rodzaj faktycznie wykonywanej pracy.
Zakres wykonywanych czynności przez wnioskodawcę w spornym okresie w pełni odpowiadał pracom w szczególnych warunkach wymienionym w wykazie A, w dziale VIII (w transporcie i łączności), w pozycji 3 – prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych, stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Dla porządku przypomnieć należy, iż zarządzenia resortowe utraciły moc
i nie są już źródłem prawa. O szczególnym charakterze zatrudnienia decyduje
w pierwszej kolejności rodzaj wykonywanych przez ubezpieczonego prac, wymienienie ich w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. i znaczna szkodliwość prac dla zdrowia oraz znaczny stopień ich uciążliwości. Te warunki prace wykonywane przez wnioskodawcę w spornym okresie spełniają.
Informacyjnie można jednak wskazać, że stanowisko, które wnioskodawca zajmował wymienione jest również w wykazie A, dział VIII –w transporcie i łączności, w pozycji 3 – prace kierowców ciągników lub pojazdów gąsienicowych, w punkcie 1 – kierowca ciągnika kołowego orazw punkcie 2 – kierowca ciągnika gąsienicowego, stanowiącym załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W odniesieniu do zarzutu organu rentowego sformułowanegow odpowiedzi na odwołanie, który podniósł, że praca kierującego ciągnikiem nie zawsze jest pracą w transporcie, a zatem nie powinna być za taką uwzględniona, to zdaniem Sądu wbrew twierdzeniom Zakładu, możliwe jest zakwalifikowanie tej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach, mimo że zatrudniający pracownika zakład nie należał do określonej branży (działu przemysłu) według konwencji (nomenklatury)rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), o czym także wypowiedział się Sąd Najwyższyw wyroku z dnia 26 marca 2014 r. (sygn. akt II UK 368/13, OSNAPiUS 2015 nr 7, poz. 99, str. 895). Bez wątpienia wykonywanie ciągnikiem prac polowych w oparciu o powyższe stanowisko należy uznać jako pracę wykonywanąw szczególnych warunkach z tytułu samego kierowania takim pojazdem, bowiem zauważyć należy, że charakter pracy kierowcy ciągnika wykonującego wyłącznie transport oraz kierowcy ciągnika wykonującego w pewnych okresach wyłącznie transport, w innych zaś przemiennie transport i prace polowe jest zbliżony - co więcej - praca polowa może być nawet cięższa i może być wykonywana w znacznie cięższych warunkach niż praca kierowcy wykonującego transport (por. również wyrok SA w Gdańsku z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt III AUa 1815/14, Lex nr 1679890).
Podkreślenia wymaga również, iż w postępowaniu przed sądami pracyi ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi dowodami przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego, w tym również zeznaniami świadkówi stron.
W postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi wart. 227-309 k.p.c., zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 4778i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie,art. 473 § 1 k.p.c.stanowi,że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza,że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i rentyoraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami świadków i stron.
Zatem z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał łącznie ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a tym samym spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca,w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
W niniejszej sprawie wnioskodawcaT. Z.wiek emerytalny osiągnął 3 marca 2015 r., a wniosek został złożony 16 czerwca 2016 r., a zatem w oparciu o powyższe, prawo do świadczenia emerytalnego należało przyznać począwszy od 1 czerwca 2016 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek o świadczenie emerytalne.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w sentencji wyroku.