Sąd Okręgowy we Wrocławiu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 776/15
Data wyroku: 2016-01-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jerzy Menzel, Joanna Żelazny, do Marta Minkisiewicz-Kasprzak
Słowa kluczowe: Apelacja
Podstawa prawna: art.437kpk

Sygn. akt. IV Ka 776/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO  Jerzy Menzel
Sędziowie  SSO Joanna Żelazny
SSR del. do SO Marta Minkisiewicz-Kasprzak  (spr.)
Protokolant   Artur Łukiańczyk
przy udziale Marka Janczyńskiego Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy
J. S.
synaM.iE.z domuL.,ur. (...), weW.
oskarżonego o przestępstwo zart. 178 a § 1 k.k.w zw. zart. 178 a § 4 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia
z dnia 17 kwietnia 2015 r .  sygn. akt V K 196/15

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a
uchyla orzeczenia zawarte w punktach II i III części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku;

b
przyjmuje, że oskarżony swoim postępowaniem wyczerpał znamiona czynu zart. 178a § 1 k.k.polegającego na tym, że w dniu 2 lutego 2015 roku weW.będąc w stanie nietrzeźwości, posiadając 0,78 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, kierował pojazdem mechanicznym markiP. (...)onumerze rejestracyjnym (...)w ruchu lądowym i za to na podstawie wymienionego przepisu wymierza mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

c
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.warunkowo zawiesza oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres 2 (dwóch) lat próby;

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Sygn. akt IV Ka 776/15

UZASADNIENIE
J. S.został oskarżony o to, że:
w dniu 2 lutego 2015 roku będąc w stanie nietrzeźwości, posiadając 0,78 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, kierował pojazdem mechanicznym markiP. (...)onumerze rejestracyjnym (...)w ruchu lądowym , przy czym czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazanym zart. 178 a § 1 kkprzez Sąd Rejonowy w Oławie, tj. o czyn zart. 178a § 1 kkw zw. zart. 178 a § 4 kk.
Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015 roku Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia V Wydział Karny w sprawie o sygn. akt V K 196/15:

I
uznał oskarżonego za winnego tego, że w dniu 2 lutego 2015 roku weW., będąc w stanie nietrzeźwości, posiadając 0,78 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, kierował pojazdem mechanicznym markiP. (...)onumerze rejestracyjnym (...)w ruchu lądowym , przy czym czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazanym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Oławie Wydział VI Grodzki z dnia 27 kwietnia 2009r. , sygn. akt VI K 278/09, za przestępstwo zart. 178a § 1 kk, tj. popełnienia czynu zart. 178a § 1 kkw zw. zart. 178a § 4 kki za to na podstawieart. 178a § 4 kkwymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;

II
na podstawieart.69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwarunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie wymierzonej kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 4 lata;

III
na podstawieart. 71 § 1 kkorzekł wobec oskarżonego grzywnę w wymiarze 20 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 30 zł;

IV
na podstawieart. 42 § 2 kkorzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na 2 lata;

V
na podstawieart. 63 § 2 kkzaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od 2 lutego 2015r. do 17 kwietnia 2015r.;

VI
na podstawieart. 49 § 2 kkorzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 200zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej;

VII
na podstawieart. 63 § 1 kkzaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej grzywny okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w dniu 2 lutego 2015r.;

VIII
na podstawieart. 624 § 1 kpkiart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnychzwolnił oskarżonego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym odstępując od wymierzenia opłaty.

Powyższy wyrok zaskarżył w całości na niekorzyść oskarżonego Prokurator Prokuratury Rejonowej dla Wrocławia-Stare Miasto, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na bezzasadnym przyjęciu pozytywnej prognozy kryminologicznej wyrażającej się w przekonaniu, że postawa oskarżonego, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, podczas gdy wszechstronna analiza materiału dowodowego, w szczególności uprzednia karalność sądowa za podobne przestępstwo, postawa oskarżonego wobec nałożonych przez Sąd obowiązków orzeczeniem skazującym za czyn zart. 178a § 1 kk, warunki i właściwości osobiste nie dają podstawy do stwierdzenia, że cele kary zostaną osiągnięte, a oskarżony nie powróci do przestępstwa.
Prokurator wskazał też na obrazę prawa materialnego, a toart. 69 § 4 kkpoprzez jego niezastosowanie i wskazanie w punkcie II sentencji wyroku jako podstawy warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności wyłącznieart. 69 § 1 i 2 kk, podczas gdyJ. S.został skazany za czyn zart. 178 a § 4 kki zastosowanie powinien znaleźćart. 69 § 4 kk.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności oraz o orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 2 lat, orzeczenie świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 200zł, zaliczenie okresu zatrzymania na poczet kary pozbawienia wolności oraz zasądzenie kosztów, w tym obciążenie opłatą.
Sąd Okręgowy zważył, że apelacja oskarżyciela publicznego nie zasługuje na uwzględnienie. Postawione przez apelującego zarzuty, w szczególności błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, są chybione.Art. 434 § 2 kpkdaje możliwość orzeczenia w postępowaniu odwoławczym na korzyść oskarżonego, chociażby środek odwoławczy został wniesiony na jego niekorzyść. Możliwość orzekania niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zachodzi wówczas, gdy sąd odwoławczy uzna, że utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe. (art. 440 kpk). Przepis ten jednocześnie stanowi, że zmiana zaskarżonego orzeczenia może mieć miejsce jedynie na korzyść oskarżonego.
Orzeczenie traktuje się jako rażąco niesprawiedliwe, jeśli w rażący sposób narusza poczucie sprawiedliwości. (vide:G.,T.„Polskie postępowanie…”, s. 839, wyrok SN z 1.10.2008r., V KK 261/08, niepubl.)Art. 440 kpkmoże mieć zastosowanie, gdy popełnione przez Sąd I instancji uchybienia wywołują „rażącą niesprawiedliwość” orzeczenia, która może być związana z każdą względną podstawą odwoławczą, o której mowa wart. 338 kpk, w tym m. in. z oczywistym błędem w ustaleniach faktycznych , a także z taką obrazą prawa materialnego, która nie tylko umożliwia, lecz wręcz nakazuje wyjście poza granice zaskarżenia i podniesione zarzuty, skutkując zmianą zaskarżonego orzeczenia na korzyść oskarżonego albo jego uchylenie. ( wyr. SN z 19.10.2004r.,(...)355/04, niepubl.)
Odnosząc się do realiów niniejszej sprawy zważyć należy, niezależnie od treści apelacji, że Sąd I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, który skutkował następnie wadliwą oceną prawnokarną czynu przypisanego oskarżonemu oraz uznaniem, że dopuścił się on przestępstwa zart. 178 a § 1 kkw postaci kwalifikowanej. Sąd Rejonowy zaniechał bowiem prawidłowego zbadania i w konsekwencji błędnie przyjął uprzednią karalność oskarżonego za czyn zart. 178a § 1 kk, którą następnie uczynił podstawą skazania w warunkachart. 178a § 4 kk. Faktem jest, że w stosunku do oskarżonego w dniu 27 kwietnia 2009r. zapadł przed Sądem Rejonowym w Oławie wyrok skazujący za czyn zart. 178a § 1 kko sygn. akt VI K 278/09. Wyrokiem tymJ. S.został ukarany grzywną, a nadto sąd orzekł 2-letni zakaz prowadzenia pojazdów i nałożył na niego świadczenie pieniężne na cel społeczny. Zważywszy na to skazanie, obowiązkiem Sądu I instancji było uważne zbadanie, czy nie doszło do zatarcia tego skazania. Miało to bowiem dla oskarżonego poważne konsekwencje. W przypadku zatarcia skazania uważa się je bowiem za niebyłe (art.106 kk). Oskarżonemu zarzucono natomiast popełnienie czynu zart. 178a § 1 kkw postaci kwalifikowanej, tj. w zw. zart. 178a§ 4 kk, przyjmując, że czynu z 2 lutego 2015r. dopuścił się on w warunkach uprzedniego skazania za czyn zart. 178a § 1 kk. Oskarżony grzywnę orzeczoną przez Sąd Rejonowy w Oławie uiścił w całości w dniu 5 kwietnia 2011r.,co prawidłowo ustalił Sąd Rejonowy w oparciu o zapis w karcie karnej i akta sprawy VI K 278/09 Sądu Rejonowego w Oławie. Środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów wykonany został w ciągu 2 lat od uprawomocnienia się tego wyroku, tj. w dniu 21 maja 2011r., co także wynika ze wspomnianych akt.
Natomiast odnośnie środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego Sąd Rejonowy wadliwie przyjął, że skoro w aktach sprawy i w karcie karnej brak adnotacji o jego uiszczeniu, wskazuje to na niewykonanie go przez oskarżonego. Sąd II instancji uznając ten wniosek za przedwczesny, w postępowaniu odwoławczym dopuścił dowód z informacjiFundacji (...)wD.na okoliczność tego, czy i ewentualnie kiedy oskarżony uiścił świadczenie pieniężne. W dniu 10 listopada 2015r. wpłynęła informacja od likwidatora fundacji, który podał, żeJ. S.świadczenie pieniężne uiścił w całości w dniu 15 czerwca 2009r.Uzyskanie powyższej informacji pozwala uznać ustalenie Sadu Rejonowego o nieuiszczeniu świadczenia pieniężnego orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Oławie za błędne. Istotną konsekwencją takiej konstatacji była potrzeba zbadania, czy okoliczność ta ma wpływ na zatarcie skazania Sądu Rejonowego w Oławie w sprawie o sygn. akt VI K278/09 , a co za tym idzie- czy skazanie to może stanowić podstawę do przyjęcia kwalifikowanej postaci przestępstwa. Zgodnie z treściąart. 107 § 4 a kkwprowadzonego ma mocy ustawy z dnia 20 lutego 2015r. (Dz. U. z 2015r., poz. 396), która weszła w życie w dniu 21 marca 2015r., w razie skazania na grzywnę zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania. Natomiast § 6 tego artykułu, wprowadzony w życie w tej samej dacie stanowi, że jeżeli orzeczono środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem albo przedawnieniem jego wykonania.
W sprawie o sygn. akt VI K Sądu Rejonowego w Oławie wobec uiszczenia grzywny w dniu 5 kwietnia 2011r., uiszczenia świadczenia pieniężnego w dniu 15 czerwca 2009r. i wykonania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w 2011r., skazanie to uległo zatarciu. Nie było zatem podstaw ku temu, by czyn popełniony w dniu 2 lutego 2015r. kwalifikować przy zastosowaniuart. 178a § 4 kkoraz by stosować będące konsekwencją takiej kwalifikacji obostrzenia w stosunku do podstawowej postaci tego czynu zabronionego.
Prokurator w swej apelacji podnosi, że w przypadku oskarżonego nie powinien znaleźć zastosowania przepisart. 69 § 4 kk, który zezwala na warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec sprawcy ponownie karanego za czyn zart. 178a § 1 kk, bowiem nie zachodzą tu żadne szczególne okoliczności , które przemawiałyby za zastosowaniem wobec oskarżonego tego dobrodziejstwa. Zważywszy na zatarcie owego uprzedniego skazania Sąd Odwoławczy stwierdził że przepis ten nie może znaleźć zastosowania, lecz z zupełnie innego powodu, niż wskazuje apelujący. Nie dotyczy on bowiem sprawcy skazanego w warunkachart. 178a § 1 kk, uprzednio nie karanego za tego rodzaju przestępstwo, a takim właśnie sprawcą , wobec zatarcia skazania Sądu Rejonowego w Oławie, jestJ. S..
Na marginesie wskazać należy, że apelujący chociaż skarży wyrok Sądu I instancji w odniesieniu do całości orzeczenia w zakresie kary i środków karnych, to faktycznie nie zgadza się jedynie z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności , co wynika ze sformułowania wniosku oraz uzasadnienia apelacji.
Dodać należy, że słuszność miałby prokurator w zakresie wytknięcia Sądowi I instancji braku ujęcia w podstawie prawnej warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolnościart. 69 § 4 kk, gdyby tylko przepis ten mógł znaleźć tu zastosowanie. Jednakże wobec braku podstaw do przyjęcia kwalifikacji prawnej przy zastosowaniuart. 178a § 4 kk, oczywiście nie ma powodu, by rozważać zasadność stosowaniaart. 69 § 4 kkprzy okazji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w odniesieniu doJ. S..
Wobec bezzasadności apelacji oraz stwierdzonej przez Sąd Odwoławczy konieczności zmiany zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonego, zmiana ta została zatem dokonana, niezależnie od kierunku i treści apelacji.
Omówione wyżej uchybienia, stanowiące względne przyczyny odwoławcze wskazane wart. 438 pkt 1 i 3 kpkmiały niewątpliwie wpływ na treść wyroku. W tym przypadku rażąca niesprawiedliwość orzeczenia polega na przypisaniu oskarżonemu kwalifikowanej postaci czynu , podczas gdy nie było ku temu podstaw.Art. 440 kpkstanowi, że Sąd II instancji może w przewidzianych w nim przypadkach dokonać zmiany zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonego. Sąd Odwoławczy poddając ocenie zebrane w sprawie dowody uznał, że pozwalają one na zmianę tego orzeczenia we wskazanym kierunku. Dlatego też dokonał jego stosownej zmiany, eliminując z opisu czynu uprzednie skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego w Oławie w sprawie o sygn. akt VI K 278/09 i z jego kwalifikacji prawnejart. 178a § 4 kk. Okoliczność ta nie mogła pozostać bez wpływu na wymiar kary pozbawienia wolności i długość okresu próby. Zdaniem Sądu Odwoławczego, karą adekwatną do stopnia winy oskarżonego i społecznej szkodliwości jego czynu, spełniającą wymogi w zakresie oddziaływania resocjalizacyjnego na oskarżonego, a także zgodną z wymogami prewencji ogólnej , będzie kara 6 miesięcy pozbawienia wolności. Jako, żeJ. S.– wobec zatarcia poprzedniego skazania- jest sprawcą niekaranym, uznać należy, że spełnia wymogi określone wart. 69 § 1 i 2 kk. W przekonaniu Sądu II instancji, 2- letni okres próby będzie wystarczający dla wykazania skuteczności stosowanej probacji. Sąd Odwoławczy uznał, że w pozostałym zakresie ani orzeczona kara grzywny, ani środki karne nie są wobec oskarżonego nadmiernie restrykcyjne i surowe. Dlatego też w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, a na podstawieart. 636 § 1 kpkkosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.