Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 664/16
Data wyroku: 2016-11-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: w SO Grzegorz Ślęzak, Jarosław Gołębiowski, Dariusz Mizera
Słowa kluczowe: Zapłata
Podstawa prawna: art. 18 ustawy Prawo Energetyczne

Sygn. akt II Ca 664/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 listopada 2016 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący

SSO Jarosław Gołębiowski

Sędziowie

SSO Dariusz Mizera (spr.)
SSA w SO Grzegorz Ślęzak

Protokolant

st. sekr. sąd. Anna Owczarska

po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie sprawy z powództwa Skarbu Państwa -(...)Oddział wŁ.
przeciwko GminieL.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 30 maja 2016 roku, sygn. akt I C 411/16
oddala apelację.

SSO Jarosław Gołębiowski

SSO Dariusz Mizera      SSA w SO Grzegorz Ślęzak
Sygn. akt II Ca 664/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 30 maja 2016 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 roku w Tomaszowie Mazowieckim na rozprawie sprawy z powództwa Skarbu Państwa -(...)Oddział wŁ.przeciwko GminieL.o zapłatę
1. zasądził od pozwanego GminyL.na rzecz powoda Skarbu Państwa -(...)Oddział wŁ.16.652,71 zł z ustawowymi odsetkami:
- od kwoty 4.941,52 zł od dnia 29 października 2014 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku, zaś od 1 stycznia 2016 roku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie,
- od kwoty 680,83 zł od dnia 8 stycznia 2016 roku, zaś od 1 stycznia 2016 roku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie,
- od kwoty 4.611,00 zł od dnia 30 października 2014 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku, zaś od 1 stycznia 2016 roku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, -od kwoty 6.419,36 zł od dnia 30 października 2014 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku, zaś od 1 stycznia 2016 roku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie;
2. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 2.400 zł złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;
3. nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - kasy Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim 834 zł złotych tytułem opłaty od pozwu, której powód nie miał obowiązku uiszczać.
Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego.
W dniu 12 marca 2014 roku stała się ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowaniedrogi ekspresowej (...)na odcinkuP.-R., kanalizacji deszczowa drogi ekspresowej i jej oświetlenia udzielona(...). Powód poniósł koszty oświetlenia całościdrogi ekspresowej (...), w tym odcinków przebiegających przez GminęL.według punktów pomiaru energii znajdujących się w węźle(...),L.wL., węźle(...),J.wL.i węźle(...)wL.. Koszty zostały ustalone w oparciu o faktury VAT, wystawione przez(...)wŁ., a mianowicie:fakturę VAT nr (...)z dnia 30 maja 2014 roku,fakturę VAT nr (...),fakturę VAT nr (...). Na ich podstawie powód wystawił noty księgowe i obciążył nimi pozwaną, co wynikało z dołączonych do pozwu dowodów doręczenia oraz wezwał pozwaną do zapłaty. Jak potwierdził świadekM. M., a co wynikało również z pisma(...)z dnia 18 września 2013 roku pozwana była poinformowana o obowiązku przejęcia infrastruktury oświetleniowej zlokalizowanej w przedmiotowych węzłach i była powiadomiona o spotkaniu w siedzibie(...)Oddział wŁ.w sprawie ustalenia zasad przekazania oświetlenia gminom. Wobec powyższego Sąd odmówił słuszności zarzutom pozwanej, że nie miała ona wiedzy o usytuowaniu liczników oraz o zasadach poboru energii, bo nie uczestniczyła w projektowaniu, budowie i odbiorze inwestycji. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynikało, że pozwana była informowana o w/w kwestiach i zawiadamiana o spotkaniach organizowanych w celu przekazania oświetlenia. Brak było również podstaw do kwestionowania ilości zużytej energii i prawidłowości wyliczeń jej zużycia, wobec spójnych i nie budzących wątpliwości zeznań świadkaM. M., który potwierdził nie tylko fakt bieżącego informowania Gminy o budowie oświetlenia w trakcie budowy i po oddaniu do użytkowania, ale potwierdził również, że z uwagi na brak wątpliwości co do ilości zużytej energii /faktury nie były zawyżone/ nie było podstaw do kwestionowania wyliczeń wystawcy faktur(...)wŁ..
Reasumując w sprawie niesporne były fakty: oddania do użytkowania drogi ekspresowej, wraz z infrastrukturą oświetleniową w części, położonej na terenie gminyL., w dacie wskazanej w przedłożonych dokumentach.
Jako ustalone w toku postępowania dowodowego Sąd uznał okoliczności związane z ilością pobieranej energii, jej ceną i zasadami poboru, co wynikało z umowy, zawartej pomiędzy powodem i(...)wR.z dnia 22 września 2012 roku, faktur VAT i dowodów wpłaty. Należało podkreślić, że pozwana nie zaoferowała żadnych kontrdowodów, na okoliczność kwestionowanej ilości zużytej energii, czy zasad działania punktów pomiarowych. Sąd uznał, że miała ona możliwość udziału w procesie budowy i kontrolowania punków pomiarowych, gdyż była informowana o etapach budowy i zasadach finansowania oświetlenia
Wniosek pełnomocnika pozwanej, zgłoszony na rozprawie w dniu 19 maja 2016 roku o zakreślenie terminu do zgłoszenia dalszych wniosków dowodowych na okoliczność prób przekazania infrastruktury, rzeczywistego zużycia energii i odniesienia się do zeznań świadka Sąd uznał za sprekludowany i zmierzający do spowodowania zwłoki w postępowaniu. Pozwana miała możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych na powołane okoliczności już w sprzeciwie lub w odpowiedzi na pismo powódki z dnia 6 kwietnia 2016 roku /rozszerzenie powództwa/, zaś podczas rozprawy nie pojawiły się żadne nowe okoliczności; świadek słuchany był na okoliczność znaną już z wcześniejszej korespondencji stron. Miała tu miejsce prekluzja dowodowa /art. 217 § 2 k.p.c./. Pismo procesowe pozwanej z dnia 27 maja 2016 roku, złożone po zamknięciu rozprawy nie mogło zostać uwzględnione z w/w względów.
Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy zważył, iż zgodnie zart. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku Prawo energetyczne, do zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe należy: m.in. finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy. Finansowanie oświetleniaUstawa Prawo energetycznedefiniuje, jako finansowanie kosztów energii elektrycznej pobranej przez punkty świetlne oraz koszty ich budowy i utrzymania. Z przepisami tymi koreluje brzmienieart. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, który przewiduje, że do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, m.in. sprawy zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Z w/w przepisów wynikało jednoznacznie, że pozwana była obowiązana pokryć koszty oświetlenia, uprzednio wydatkowane przez powoda.
Sąd miał na względzie fakt, że obecnie obwiązujące przepisy zwolniły gminy z obowiązku finansowania oświetlenia, gdyż przepisart. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo energetycznezostał uchylony /vide: Dz.U. z 2015 r. poz. 942/. Jednakże pozostawało to bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem konstytucyjność ówczesnych przepisów przesądził Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu K. 27/2004 / Dz.U. z 2005r. Nr 102, poz. 861/ orzekając, że: „Art. 61 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego(Dz. U. Nr 203, poz. 1966) w zakresie, w jakim wprowadza zmiany doustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne(Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 i Nr 203, poz. 1966, z 2004 r. Nr 29, poz. 257, Nr 34, poz. 293, Nr 91, poz. 875, Nr 96, poz. 959 i Nr 173, poz. 1808 oraz z 2005 r. Nr 62, poz. 552) dotyczące rozszerzenia obowiązku finansowania oświetlenia dróg publicznych przez gminy, jest zgodny zart.167 ust. 1 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
W podobnej sprawie zajmował również stanowisko Sąd Najwyższy, a mianowicie w sprawie o sygn. II CSK 183/13, w której oddalił skargę kasacyjną w sprawie z powództwa Skarbu Państwa -(...)przeciwko Gminie. Sąd Najwyższy podkreślił w w/ w orzeczeniu m.in. że „Zart. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym(tekst jedn.: Dz. U z 2013 r., poz. 594 ze zm.) wynika, że zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym sprawy zaopatrzenia w energię elektryczną, należą do zdań własnych gminy, przy czymust. 2 art. 7stanowi, że ustawy określają, które zadania własne gminy mają charakter obowiązkowy.Art. 18 ust. 1 prawa energetycznegostanowi, że do zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną należy finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy. Formuła w jakiej ustawodawca wypowiedział się o obowiązku finansowania oświetlenia wskazuje, że mamy do czynienia z zadaniem obowiązkowym gminy, od wykonania którego gmina nie może odstąpić".
Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd orzekł, jak w pkt 1 wyroku, uwzględniając rozszerzenie powództwa , związane z korektą daty uprawomocnienia się decyzji o oddaniu obiektu do użytkowania. O odsetkach orzeczono zgodnie zart.481 § 1 i 2 kodeksu cywilnego, przyjmując jako daty wymagalności roszczenia upływ terminu do zapłaty, wskazany w doręczonych pozwanej notach odsetkowych.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie zart. 98, 99 i 108 § 1 kodeksu postępowania cywilnegow związku zRozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Nadto w pkt 3 wyroku Sąd orzekł o kosztach sądowych, których powód nie miał obowiązku uiścić, zgodnie z brzmieniem przepisu art. 113 § 1 Ustawy koszty sądowe w sprawach cywilnych / "Kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu"/.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożyła pozwana gmina zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a)art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczneprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zasądzeniu od Pozwanego kosztów zużycia energii na zasilanie stacji pogodowych i stacji pomiaru ruchu, pomimo, że przepis nie nakłada na gminę obowiązku ponoszenia tych koszów. Przy prawidłowym zastosowaniu tego przepisu Sąd uznałby, że Pozwany nie ponosi kosztów zużycia energii na zasilanie stacji pogodowych i stacji pomiaru ruchu.
b)art. 6 KCprzez zasądzenie na rzecz powoda należności nieudowodnionych.
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a)art. 316 §1 kpcpoprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu wyroku z pominięciem stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy poprzez pominięcie faktu, że z przewodu podłączonego do tego samego licznika były zasilane lampy oświetleniowe, stacje pogodowe i stacje pomiaru ruchu, wynikającego ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu w postaci zapisu elektronicznego na płycie CD. Sąd naruszając wprost przytoczony przepis za stan rzeczy przyjął odmienny niż rzeczywisty stan rzeczy, pomimo że rzeczywisty stan rzeczy był możliwy do ustalenia na podstawie materiału dowodowego sprawy. Przy prawidłowym zastosowaniu przepisu Sąd uznałby, że wskazania liczników' nie odzwierciedlały energii zużytej na oświetlenie drogi.
b)art. 316 § 2 kpcpoprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie otwarcia na nowo rozprawy w zaistniałej, w związku z zeznaniami świadka, sytuacji niewłaściwego rozumienia przez Sąd zapisu elektronicznego dokumentacji budowy wyżłów, pomimo że Pozwany w piśmie z dnia 27 maja 2016 r. ujawnił i przedstawił Sądowi istotne okoliczności dla sprawy wykazując, że z przewodu podłączonego do tego samego licznika były zasilane lampy oświetleniowe, stacje pogodowe i stacje pomiaru ruchu. Przy prawidłowym zastosowaniu przepisu w sprawie zostałoby wykazane, że pomimo odmiennych zeznań świadka i twierdzeń Powoda wskazania liczników nie odzwierciedlały energii zużytej na oświetlenie drogi.
c)art. 217 § 1 kpcprzez jego niezastosowanie polegające na oddaleniu wniosku pełnomocnika Pozwanego, zgłoszonego natychmiast po przesłuchaniu świadkaM. M., o odroczenie rozprawy celem zgłoszenia wniosków dowodowych odnośnie zeznań świadkaM. M.oraz w zakresie rzeczywistego zużycia energii. Wniosek pełnomocnika Pozwanego został zatem zgłoszony w okolicznościach, gdy potrzeba powołania tych dowodów powstała po przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadkaM. M.. Przy prawidłowym zastosowaniu naruszonego przepisu Sąd dopuściłby wnioski dowodowe Pozwanego.
d)art. 227 kpcprzez jego niezastosowanie, polegające na nieprzeprowadzeniu dowodu co do faktu mającego dla rozstrzygnięcia sprawy bardzo istotne znaczenie, pomimo że okoliczność faktyczna, że zasilanie oświetlenia drogi stacji pomiarów ruchu i stacji pogodowych z tego samego przewodu była zgłaszana przez Pozwanego, a dowód na tę okoliczność w postaci zapisu elektronicznego na płycie CD dokumentacji budowy węzłów znajdował się w aktach sprawy. Przy prawidłowym zastosowaniu przepisu Sąd przeprowadziłby dowód na podnoszoną okoliczność.
e)art. 233 § 1 kpcprzez jego niezastosowanie, polegające na dokonaniu oceny dowodów w sposób niewszechstronny i nierzetelny z pominięciem dowodów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie i wskazujących, że roszczenie Powoda obejmuje koszty nie dotyczące oświetlenia ulic, w tym dowodów z projektów szaf oświetleniowych.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o:
1 .zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obydwie instancje, ewentualnie
2.o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego,
Ponadto w skardze apelacyjnej został zawarty wniosek o dopuszczenie dowodów nieprzeprowadzonych przez Sąd I instancji, pomimo ich prawidłowego zgłoszenia, z projektów szaf oświetleniowych węzła(...)i węzła(...)na okoliczność pobierania i rozliczania przez Powoda energii elektrycznej na zasilanie oświetlenia drogi, stacji pogodowych i stacji pomiaru ruchu na podstawie wskazań tych samych liczników.
Sąd Okręgowy zważył co następuje;
Apelacja pozwanego jest bezzasadna.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i przyjmuje je za własne.
Skarżący w apelacji zarzuca naruszenie zarówno przepisów prawa procesowego i prawa materialnego. Rozważając w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia prawa procesowego podkreślić należy, iż Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń i na ich podstawie wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Ogół zarzutów naruszenia norm procesowych sprowadza się do podkreślenia, iż po pierwsze pozwany został w sposób bezpodstawny obciążony należnościami z tytułu zużycia energii elektrycznej nie tylko na potrzeby oświetlenia ulicznego ale także na potrzeby stacji pogodowych i stacji pomiaru ruchu. Po drugie zaś Sąd nie przeprowadził dowodu z projektu szaf oświetleniowych pomimo takiego wniosku zgłoszonego przez samego powoda, który takowy projekt złożył. W konsekwencji pełnomocnik pozwanego ponowił wniosek na etapie postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy wniosku o dopuszczenie tego dowodu w postępowaniu apelacyjnym nie uwzględnił bowiem uszło uwadze skarżącego, iż Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom pełnomocnika pozwanego dopuścił dowód z zapisu zawartego na karcie 82 akt na co wskazuje treść postanowienia Sądu z 19 maja 2016r. k.119 akt sprawy. Pełnomocnik pozwanego formułując ten zarzut starał się dowodzić, iż powód niewłaściwie rozliczył zużycie energii elektrycznej. To miało bezpośrednio wynikać z dowodu, którego rzekomo Sąd Rejonowy nie przeprowadził.
W tym miejscu należy przypomnieć, iż rozkład ciężaru dowodu w tego rodzaju sprawach wygląda tak, że to powód przedstawia dowód poniesienia określonych kosztów na oświetlenie drogi i takie też dowody w postaci faktur znajdują się w aktach sprawy. Natomiast to na pozwanym spoczywa ciężar przeciwdowodu i wykazania, iż niezasadnie rozliczono energię elektryczną w całości obciążając jej kosztami pozwanego. Jest bezspornym, iż odpowiedniego dowodu pozwany w tym zakresie Sądowi nie zaoferował.
Jak wskazał pełnomocnik pozwanego na rozprawie odwoławczej w innych tego rodzaju sprawach toczących się m.in. przed Sądem Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim powód modyfikuje wysokości tych należności uwzględniając fakt, iż cała ta kwota obejmuje także należności za zużycie energii przez stacje pogodowe i stacje pomiaru ruchu. Tymczasem w niniejszej sprawie brak takowych wniosków zarówno na etapie postępowania przed pierwszą instancją jak i nawet na etapie złożonej apelacji. W efekcie skoro pozwany nie zaoferował sądowi dowodu na okoliczność w jakim zakresie należności objęte spornymi fakturami były wygenerowane przez stacje pogodowe i stacje pomiaru ruchu to brak podstaw do dopuszczenia takiego dowodu z urzędu. Tym bardziej nie jest zrozumiałe stanowisko strony pozwanej, która z jednej strony skarży wyrok w całości, a z drugiej strony twierdząc, iż powództwo częściowo jest niezasadne nie próbuje nawet wskazać o jaką kwotę tak naprawdę toczy się spór. Zgodnie zart. 6 k.c.strony obciąża dowód okoliczności, w których wywodzą skutki prawne. Nawet zatem gdyby założyć - tak jak tego chce pełnomocnik pozwanego, - że część energii elektrycznej była pobierana przez stacje pogodowe i stacje pomiaru ruchu za które to urządzenia nie był zobowiązany płacić pozwany to i tak sama tylko ta okoliczność nie dawała sądowi podstaw do uwzględnienia apelacji zgodnie z jej wnioskami. Sąd nie był bowiem w stanie ustalić na podstawie dowodów zaoferowanych przez stronę jaką ilość energii i za jaką kwotę zużyły stacje pogodowe i stacje pomiaru ruchu. Co należy po raz kolejny podkreślić inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywała na stronie pozwanej.
Słusznie skarżący wskazał, iż można powiedzieć, że doszło do naruszeniaart. 217§1 k.p.c.poprzez odmowę udzielenia terminu pozwanej na złożenie wniosków dowodowych. Niemniej jednak naruszenie tego przepisu nie wpływa na wynik sprawy. Sąd II instancji jest bowiem także sądem merytorycznym i jest władny przeprowadzić dowód, który Sąd Rejonowy bezpodstawnie pominął lub przeoczył o ile oczywiście odpowiedni wniosek zostanie zawarty w skardze apelacyjnej. W przedmiotowej sprawie odpowiedni wniosek który zmierzałby wprost do określenia ilości i wartości energii zużywanej przez stacje pogodowe i stacje pomiaru ruchu nie został złożony.
Sąd mając natomiast po obu stronach dwa podmioty reprezentowane przez profesjonalistów nie widział potrzeby dopuszczania dowodu z urzędu albowiem dopuszczenie takiego dowodu z urzędu preferowałoby jedną ze stron.
Reasumując apelacja z powyższych przyczyn musiała zostać oddalona, a to na podstawieart. 385 k.p.c.
SSA w SO Grzegorz Ślęzak SSO Jarosław Gołębiowski SSO Dariusz Mizera