Sąd Okręgowy w Poznaniu
VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2772/15
Data wyroku: 2016-03-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Podstawa Wymiaru Składki

ODPIS
Sygn. akt VIII U 2772/15

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 marca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie : Przewodniczący  SSR del. do SO Maciej Nawrocki
Protokolant  st. prot. sąd. Magdalena Pelz
po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 r. w Poznaniu
odwołaniaA. J.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
z dnia 2 lipca 2015r. nr(...), znak:(...)
w sprawieA. J.
przy udziale płatnika składekM. O.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
o podleganie ubezpieczeniu społecznemu

1

Zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyjmuje, iż podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu zatrudnieniaA. J.w(...)M. O.stanowi w okresie od 1 stycznia 2015r. kwota 4000 zł brutto z uwzględnieniem okresów niezdolności do pracy spowodowanych chorobą,

2

Zasądza od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującej kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

/-/ Maciej Nawrocki

UZASADNIENIE

    Decyzją z dnia 2 lipca 2015 r., znak(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP., na podstawieart. 6 ust.1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 36 ust. 1 i 4, art. 41 ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 121),art. 2, art. 300 k.p.oraz§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany zakład Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2008 r., poz. 465),art. 104 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz.U. z 2015 r., poz. 149) obowiązującej od 1 czerwca 2004 r.,art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy(Dz.U. z 2014 r., poz. 272),art. 58 § 1 k.c., stwierdził, żeA. J.:

1
podlega od 1 czerwca 2011 r. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia u płatnika(...)M. O.,

2
podstawa wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stanowi w okresie od 1 stycznia 2015 r. kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę z uwzględnieniem niezdolności do pracy spowodowanych chorobą.

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iżA. J.jest zgłoszona przez płatnika do ubezpieczeń jako pracownik od 1 czerwca 2011 r. Płatnik deklarował za w/w podstawy wymiaru składek: 06-12/2011 r. – 693 zł, 2012 r. – 750 zł, 2013 r. – 800 zł, 2014 r. – 840 zł (1/2 etatu), 01-02.2015 r. – 4.000 zł (pełen etat), 03.2015 r. – 1.200 zł (pełen etat). Ubezpieczona stała się niezdolna do pracy od dnia 11 marca 2015 r. w okresie ciąży oraz jest jedynym pracownikiem w firmie. W toku postępowania płatnik składek wskazał, iżA. J.od 1 stycznia 2015 r. jest zatrudniona na stanowisku managera w sklepie w pełnym wymiarze czasu pracy, znajdującym się wP.przyulicy (...)oraz okazjonalnie wŚ.i w siedzibie firmy. Ubezpieczona ukończyła kurs organizowany przezfirmę (...) Sp. z o.o., a także posiada wykształcenie wyższe na kierunku finanse i rachunkowość oraz dodatkowo uzyskała tytuł zawodowy – technik organizacji reklamy. Ponadto brała udział w seminariachAkademiakompetencji – inwestycja w kadry(...)gospodarki”. Płatnik składek wskazał, iż dowodem świadczenia pracy są efekty jej pracy oraz listy obecności, listy wynagrodzeń oraz zeznania świadków. Przed zatrudnieniemA. J., jak i w czasie trwającej niezdolności do pracy obowiązki powierzone ubezpieczonej wykonywałM. O.. Natomiast od początku maja 2015 r. płatnik składek zdecydował się zatrudnić osobę w ramach umowy zlecenia.
Zdaniem organu rentowego nie ma podstaw do kwestionowania zgłoszeniaA. J.do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia w(...)M. O.. Natomiast wątpliwą stała się kwestia wysokości deklarowanego od stycznia 2015 r. wynagrodzenia. Płatnik składek nie przedstawił żadnych dowodów na wykonywanie pracy, o której mowa w punktach od 4 do 12 zakresu obowiązków od stycznia 2015 r.A. J.przez 3,5 roku wykonywała pracę za wynagrodzeniem w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę i bez wskazania konkretnej przyczyny wynagrodzenie w okresie ciąży wzrosło prawie pięciokrotnie. Zatem z uwagi na długotrwałe zatrudnienieA. J.wątpliwe jest, aby przed 1 stycznia 2015 r. ubezpieczona nie wykonywała żadnych czynności, które jako nowe wskazano w umowie o pracę. Na jej miejsce została przyjęta nowa osoba, której wynagrodzenie znacznie odbiega od deklarowanego wynagrodzenia w wysokości 4.000 zł. Wobec powyższego organ rentowy uznał, iż zawarcie umowy o pracę z tak określonym wynagrodzeniem miało na celu uzyskanie wyższych świadczeń przezA. J.. /vide decyzja w aktach ZUS/
Dnia 20 sierpnia 2015 r., w formie i terminie przewidzianym prawem,A. J.złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o ponowne przeliczenie podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne według składek odprowadzonych na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu 31 grudnia 2014 r.
Uzasadniając odwołująca wskazała, iż stanowisko ZUS jest niezgodne z przedstawionymi w postępowaniu materiałami dowodowymi. Organ rentowy oparł się wybiórczo tylko na jednym fragmencie zeznań świadkaA. C., który odnosił się jedynie do obowiązków wykonywanych w ramach wcześniejszej umowy o pracę, ignorując dalszy ciąg jego wypowiedzi oraz inne oświadczenia przedstawione przez pozostałych świadków, które wprost wskazują na zmianę zakresu obowiązków odwołującej oraz wykonywanie nowych zadań. Odwołująca zaznaczyła, iż w ramach dodatkowych obowiązków dokonywała rozliczeń z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz nawiązała współpracę zfirmą (...) s.c.Odwołująca pracowała również nad przygotowaniem zmian na stronie internetowej firmy.A. J.nie zgodziła się z twierdzeniem organu, iż na jej miejsce została zatrudniona nowa osoba, albowiem w wyjaśnieniach kierowanych do ZUS wskazano wyłącznie, iż rozważane jest zatrudnienie nowego pracownika do wykonywania zadań, które należały do odwołującej przed zawarciem umowy o pracę z dnia 31 grudnia 2014 r. Natomiast nowe obowiązkiA. J.zostały przyjęte przezM. O., a nowa osoba zajmuje się tylko niektórymi elementami, które należały do jej obowiązków w ramach wcześniejszych umów zfirmą (...)i została zatrudniona na stanowisku sprzedawcy. Ponadto zmiana zakresu obowiązków była związana z faktem podjęcia współpracy zfirmą (...) sp. z o.o.odwołująca zaznaczyła, iż warunki jej nowej umowy o pracę zostały wynegocjowane zanim zaszła w ciążę, albowiem z dniem 31 grudnia 2014 r. kończyła się dotychczasowa umowa. W tej sytuacji została zawarta nowa umowa, na czas nieokreślony, na nowych warunkach wraz ze zmianą stanowiska pracy i zakresu obowiązków oraz należnego wynagrodzenia. /vide odwołanie k. 2-3 akt/
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.w odpowiedzi na odwołanie przytoczył argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie odwołania. /vide odpowiedź na odwołanie k. 50 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. J.(z d.C.)urodziła się w dniu (...)(bezsporne)
M. O.w ramach prowadzonej przez siebie działalności pod nazwą(...)zajmuje się prowadzeniem sklepów ze sprzętem ortopedycznym. Początkowo płatnik składek prowadził dwa sklepy: jeden mieścił się wP.przyulicy (...), a drugi wŚ.W.. przyulicy (...). Od 2015 r. sklep wŚ.W.. został zlikwidowany z uwagi na niskie dochody oraz nawiązanie współpracy zfirmą (...). Natomiast siedziba działalności mieści się przyulicy (...).
dowód: zeznania odwołującej (k. 145v-146); zeznania płatnika składek (k. 146v)
Umową o pracę z dnia 1 września 2011 r. odwołująca została zatrudniona uM. O.(...)na czas określony, do 31 grudnia 2011 r. w wymiarze ½ etatu na stanowisku sprzedawcy. Miesięczne wynagrodzenie odwołującej zostało ustalone w wysokości 693 zł brutto.
Umową o pracę zawartą dnia 31 grudnia 2011 r. odwołująca została zatrudniona na czas określony do dnia 31 grudnia 2014 r. również w wymiarze ½ etatu, na stanowisku sprzedawcy-kasjera. Wynagrodzenie ustalono w wysokości 750 zł brutto.
dowód: umowy o pracę (k. 98, 99)
Do szczegółowych obowiązków odwołującej jako sprzedawcy-kasjera należało:

–

przygotowywanie dostarczonego towaru do sprzedaży (metkowanie, układanie na półkach),

obsługa kasy fiskalnej, przede wszystkim celem wydrukowania klientowi paragonu,

wystawianie faktur VAT,

pomoc przy sporządzaniu rocznego spisu towaru znajdującego się w sklepie,

utrzymanie czystości w obrębie sklepu,

przestrzeganie przepisów o ochronie tajemnicy służbowej.

dowód: zakres obowiązków (k. 100)
W tym czasie odwołującej odpowiadała praca na pół etatu, gdyż opiekowała się chorą naP.matką, z którą prowadziła wspólne gospodarstwo domowe. W 2014 r. matka odwołującej trafiła do szpitala, gdzie zmieniono jej leczenie. Miało to pozytywny wpływ na poprawę stanu zdrowia iA. J.uznała, iż matka nie potrzebuje obecnie tak intensywnej opieki, co pozwoliło jej na zmianę planów życiowych. Ponadto w czerwcu 2014 r. odwołująca wyszła za mąż.
W związku z tym odwołująca od połowy 2014 r. prowadziła z pracodawcą rozmowy odnośnie zmiany warunków pracy, tj. wysokości wynagrodzenia oraz wymiaru czasu pracy. Zmiana ta wynikała również z faktu, iż siostra odwołującej otrzymała wypowiedzenie ze skutkiem na koniec 2014 r. Bowiem dotychczas to siostra finansowała leczenie ich matki.
W trakcie prowadzonych rozmów, odwołująca i płatnik składek ustalili, iżA. J.przejdzie na pełen etat i przejmie zamówienia, reklamacje, kontakt z przedstawicielami handlowymi i firmami. Jednym z pomysłów było również otwarcie sklepu internetowego. Ponadto od lipca 2014 r. pracodawca rozpoczął współpracę zfirmą (...), co wiązało się przede wszystkim z wykonywaniem pracy w terenie.
dowód: zeznania odwołującej (k. 145v-146), zeznania płatnika składek (k. 146v)
Wobec powyższego, umową o pracę zawartą dnia 31 grudnia 2014 r.A. J.została zatrudniona na czas nieokreślony w wymiarze pełnego etatu i powierzono jej obowiązki managera. Miesięczne wynagrodzenie brutto ustalono w kwocie 4.000 zł.
dowód: umowa (k. 101)
Do zakresu dotychczasowych obowiązków odwołującej dodano nadto:

–

ustalanie harmonogramu dostaw,

odpowiedzialność za zatowarowanie sklepu i jakość towaru,

negocjowanie warunków zawieranych transakcji,

czynną współpracy z obecnymi dystrybutorami sprzętu medycznego oraz pozyskiwanie nowych kontrahentów,

pozyskiwanie klientów zarówno detalicznych, jak i hurtowych,

realizowanie zleceń na zaopatrzenie w ramach współpracy z NFZ,

dbałość, aby sprzedawany w ramach refundacji sprzęt spełniał kryteria stawiane przez NFZ,

dbanie o wygląd i rozwój strony internetowej.

dowód: zakres obowiązków (k. 102-103)
W dniu 7 stycznia 2015 r. odwołująca otrzymała zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku managera sklepu.
dowód: zaświadczenie lekarskie (k. 104)
Wobec zawarcia umowy o pracę z dnia 31 grudnia 2014 r., odwołująca przejęła dotychczasowe obowiązki pracodawcy, a dotyczące zamówień, reklamacji oraz kontaktu z przedstawicielami handlowymi i firmami, w tym także zW. M.,K. A.,A. C.. Nawiązała także kontakt zŁ. M., prowadzącym hurtownię sprzętu zaopatrzenia ortopedycznego, który sprowadzany jest ze Szwajcarii. Ponadto odwołująca zajmowała się rozliczeniami z NFZ. Natomiast w kwestii prowadzenia sklepu internetowego,A. J.kompletowała materiały w celu jego otwarcia oraz zwracała się do firm z zapytaniem o możliwość wykorzystania ich produktów na stronie internetowej, w tym m.in. doK. M..
dowód: listy obecności (k. 105-119), listy płac (k. 120-122), zeznania świadków:W. M.(142v-143),K. A.(k. 143),A. C.(k. 143v-144),Ł. M.(k. 144v),K. M.(k. 145), zeznania odwołującej (k. 145v-146)
W grudniu 2014 r. odwołująca podejrzewała ciążę, która została ostatecznie potwierdzona w trakcie wizyty ginekologicznej w dopiero w dniu 7 stycznia 2015 r., z uwagi na odległe terminy wizyt. Wówczas stwierdzono 10 tydzień ciąży oraz odnotowano, iż nie jest konieczne korzystanie przez odwołująca ze zwolnienia lekarskiego. Odwołująca poinformowała pracodawcę o ciąży w lutym 2015 r.
Od 11 marca 2015 r. odwołująca przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą.
dowód: dokumentacja medyczna (k. 62-93), listy obecności (k. 105-119)
Po przejściu odwołującej na zwolnienie lekarskie płatnik składek zatrudniał w okresie od maja do października 2015 r. na podstawie umowy zleceniaR. G., ale osoba ta nie sprawdziła się jako sprzedawca.
dowód: zeznania płatnika składek (k. 146v)
Z tytułu prowadzenia działalności przezM. O.łączny dochód za lata 2014-2015 wyniósł około 100.000 zł rocznie. Natomiast miesięczny przychód z tytułu współpracy zfirmą (...)przynosi od początku po około 6.000 zł miesięcznie.
dowód: zeznania płatnika składek (k. 146v)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych odwodów.
Sąd uznał za w pełni wiarygodne i przydatne dla potrzeb niniejszego postępowaniadokumentyzgromadzone w aktach sprawy oraz w aktach pozwanego organu rentowego. Przedmiotowe dokumenty zostały bowiem sporządzone przez osoby do tego powołane w ramach przysługujących im kompetencji oraz w przewidzianej prawem formie. Ponadto ich treść i forma nie były kwestionowane przez żadną ze stron procesu, a zatem i Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.
Podstawą dokonanych ustaleń faktycznych Sąd uczynił również znajdujące się w aktach kserokopie dokumentów, albowiem zawarte w nich informacje nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania, co pozwoliło na potraktowanie tychże kserokopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o treści im odpowiadającej.
Za wiarygodne Sąd uznałzeznania stron: odwołującejA. J.,płatnika składekM. O.oraz przesłuchanychświadkówW. M.,K. A.,A. C.,Ł. M.iK. M..
Powyższe zeznania są logiczne, spójne i wewnętrznie się uzupełniają. Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw do kwestionowania w/w zeznań, zwłaszcza, że znajdują one swoje potwierdzenie w zebranych w sprawie dokumentach. Ponadto odwołująca i pracodawca, wyjaśnili przyczyny, dla których w grudniu 2014 r. została zawarta nowa umowa, na podstawie której zwiększono wymiar czasu pracy do pełnego etatu i zakres obowiązków oraz podwyższono wynagrodzenie do kwoty 4.000 zł. Świadkowie potwierdzili, iż w celu dokonania zamówień sprzętu ortopedycznego kontaktowali się z odwołującą, jak również kontaktowali się z nią w celu zaprezentowania nowych towarów. Wcześniej, tj. przed styczniem 2015 r., w tych sprawach kontaktowali się wyłącznie zM. O.. Ponadto świadekK. M.wskazał, iż odwołująca zwracała się do niego z zapytaniem o możliwość umieszczenia na stronie internetowejsklepu (...)produktów jego firmy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieA. J.zasługiwało na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie konieczne okazało się ustalenie, czy organ rentowy zasadnie uznał, że podstawa wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń PracowniczychA. J.stanowi w okresie od 1 stycznia 2015 r. kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę z uwzględnieniem niezdolności do pracy spowodowanych chorobą.
Zgodnie z przepisamiart. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1w zw. zart. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 121) ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które są pracownikami od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.
W myśl z art. 47 ust. 1 w/w ustawy składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za pracowników obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12 (art. 18 ust. 1 cyt. ustawy).
W zaskarżonej decyzji organ rentowy wskazywał, iż wątpliwą stała się kwestia wysokości deklarowanego od stycznia 2015 r. wynagrodzenia. Płatnik składek nie przedstawił żadnych dowodów na wykonywanie pracy, o której mowa w punktach od 4 do 12 zakresu obowiązków od stycznia 2015 r.A. J.przez 3,5 roku wykonywała pracę za wynagrodzeniem w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę i bez wskazania konkretnej przyczyny wynagrodzenie w okresie ciąży wzrosło prawie pięciokrotnie.
Na wstępie wskazać należy, iż wprawdzie w prawie pracy obowiązuje zasada swobodnego kształtowania postanowień umownych, ale bezspornym pozostaje, iż wolność kontraktowa realizuje się tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to obowiązujące prawo. Oczywiście z punktu widzeniaart. 18 § 1 kp, umówienie się o wyższe od najniższego wynagrodzenie jest dopuszczalne, to należy pamiętać, że autonomia stron umowy w kształtowaniu jej postanowień podlega ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny. Powyższe wynika przede wszystkim z treściart. 3531kc, który ma odpowiednie zastosowanie do stosunku pracy. Z kolei odpowiednie zastosowanieart. 58 kcpozwala na uściślenie, że postanowienia umowy o pracę sprzeczne z ustawą albo mające na celu jej obejście są nieważne, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, a sprzeczne z zasadami współżycia społecznego - nieważne bezwzględnie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, dotyczącym bezprawnych czynności prawnych prawa pracy, występują liczne odwołania do sankcjiart. 58 kc(vide wyrok z dnia 22 stycznia 2004 r., I PK 203/03, wyrok z dnia 28 marca 2002 r., I PKN 32/01; wyrok z dnia 23 września 1998 r., II UKN 229/98, czy wyrok z dnia 14 marca 2001 r., II UKN 258/00).
Zatem dopuszczalność oceniania ważności treści umów o pracę według reguł prawa cywilnego, na podstawieart. 58 k.c.w związku zart. 300 k.p., nie jest w judykaturze kwestionowana.
Dla ustalenia wysokości składek znaczenie decydujące i wyłączne ma fakt dokonania wypłaty wynagrodzenia w określonej wysokości. Należy jednak pamiętać, że umowa o pracę wywołuje skutki nie tylko bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych; kształtuje ona stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń.
W związku z tym nadmiernemu uprzywilejowaniu płacowemu pracownika, które w prawie pracy mieściłoby się w ramachart. 3531kc, w prawie ubezpieczeń społecznych można przypisać - w okolicznościach każdego konkretnego wypadku - zamiar nadużycia świadczeń przysługujących z tego ubezpieczenia. Alimentacyjny charakter tych świadczeń oraz zasada solidaryzmu wymagają, żeby płaca - stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki - nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie oraz żeby rażąco nie przewyższała wkładu pracy, a w konsekwencji, żeby składka nie przekładała się na świadczenie w kwocie nienależnej. Jest tak również dlatego, że choć przepisy prawa ubezpieczeń społecznych w swej warstwie literalnej odnoszą wysokość składek do wypłaconego wynagrodzenia, to w rzeczywistości odwołują się do takiego przełożenia pracy i uzyskanego za nią wynagrodzenia na składkę, które pozostaje w harmonii z poczuciem sprawiedliwości w korzystaniu ze świadczeń z ubezpieczenia, udzielanych z zasobów ogólnospołecznych.
Art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych- w związku zart. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowymoraz z przepisamirozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) - musi być zatem uzupełniony w ramach systemu prawnego stwierdzeniem, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy. Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia okoliczności każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji (vide uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 listopada 1997 r., U 6/96, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1999 r., I PKN 465/99). Takie rozumienie godziwości wynagrodzenia odpowiada kryteriom ustalania wysokości wynagrodzenia zart. 78 § 1 kp, który nakazuje ustalenie wynagrodzenia za pracę tak, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.
Wskazać przy tym należy, iż przepisart. 86 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który daje organowi rentowemu kompetencje do badania zarówno tytułu zawarcia umowy o pracę, jak i ważności jej poszczególnych postanowień i - w ramach obowiązującej go procedury zakwestionowania tych postanowień umowy o pracę w zakresie wynagrodzenia, które pozostają w kolizji z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 16/050). Zakład Ubezpieczeń Społecznych może więc kwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 r., III UK 7/09). Realna możliwość takiej kontroli powstaje po przekazaniu przez płatnika składek raportu miesięcznego, przedkładanego zgodnie zart. 41 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W raporcie płatnik przedstawia między innymi dane o tytule ubezpieczenia i podstawie wymiaru składek oraz dokonuje zestawienia należnych składek na poszczególne ubezpieczenia. Dane te mogą być zakwestionowane zarówno przez ubezpieczonego, jak i przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W ramach art. 41 ust. 12 i 13 ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zakwestionować także wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa. Na podstawie art. 41 ust. 13 ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest również uprawniony do zamiany przekazanych przez płatnika składek informacji o wysokości wynagrodzenia (vide uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2005 r. w sprawie II UZP 2/05).
Stanowisko pozwanego organu rentowego, iż wysokość wynagrodzenia określona przez strony umowy o pracę na czas nieokreślony z dnia 31 grudnia 2014 r. (4.000 zł brutto miesięcznie) została ustalona ponad granicę pracy słusznej, sprawiedliwej, zapewniającej godziwe utrzymanie – należy ocenić jako bezpodstawne. Organ rentowy nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na poparcie swojego stanowiska, poza twierdzeniem, że zawarcie umowy o pracę z tak określonym wynagrodzeniem miało na celu uzyskanie wyższych świadczeń przezA. J.. Organ rentowy nie kwestionował przy tym okoliczności, że odwołująca świadczyła pracę u płatnika składek, wyraźnie wskazując na to w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu wynagrodzenieA. J.w wysokości 4.000 zł brutto należy uznać za odpowiednie do rodzaju wykonywanej przez nią pracy oraz jej doświadczeniu. Nadto samo podejrzenie organu rentowego, że określenie wynagrodzenia w w/w kwocie miało na celu uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie może przesądzać o słuszności twierdzeń organu rentowego. Podejrzenie to nie dowód a organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że zawarcie umowy na czas nieokreślony i powierzenie stanowiska managera miało na celu uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Zauważyć należy, że przed zawarciem umowy o pracę z dnia 31 grudnia 2014 r. odwołująca pracowała wfirmie (...)od września 2011 r. Początkowo na stanowisku sprzedawcy, a później kasjera-sprzedawcy. Oznacza to, iż obejmując nowe stanowisko, co wiązało się z dodatkowymi obowiązkami, odwołująca posiadała doświadczenie i wiedzę na temat oferowanych przezsklep (...)produktów. Branża ortopedyczna jest branżą specyficzną, wymagającą odpowiedniej wiedzy, czego nie można zakwestionować w przypadku odwołującej. Z pewnością zdobyte w ciągu 3 lat doświadczenie uzasadniało przekonanie pracodawcy, iż odwołująca poradzi sobie z nowymi obowiązkami. Zaznaczyć także należy, iż dotychczasA. J.była zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy, co wynikało z konieczności sprawowania opieki nad chorą matką. Wpływ na podjęcie z pracodawcą rozmowy odnośnie zmiany umowy o pracę miało również to, iż siostra odwołującej, która wcześniej finansowo wspierała leczenie matki, z końcem roku 2014 r. straciła pracę i to ona miała teraz przejąć opiekę nad matką. W czerwcu 2014 r. odwołująca wyszła za mąż, zamieszkała z mężem co również rzutowało na jej plany życiowe.
Uwzględniając zatem powyższe, w tym nieprzedłożenie przez pozwanego jakichkolwiek dowodów pozwalających na poczynienie odmiennych ustaleń faktycznych i ocen oraz mając na uwadze wynagrodzenie i kwalifikacje odwołującej, należało uznać, iż określenie wynagrodzeniaA. J.w umowie o pracę na czas nieokreślony z dnia 31 grudnia 2014 r. w wysokości 4.000 zł nie sposób uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W stanie faktycznym sprawy nie sposób również uznać, by zgłoszenieA. J.do ubezpieczeń społecznych z podstawą wymiaru składek ustaloną w wysokości wynagrodzenia 4.000 zł dotyczyło zamierzonego krótkotrwałego wykonywania umowy o pracę za wysokim wynagrodzeniem. Zwłaszcza, że po zakończeniu urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, odwołująca planuje powrócić do pracy. Tym samym wynagrodzenie przewidziane przez strony w umowie z dnia 31 grudnia 2014 r. i stanowiące podstawę wymiaru składek odwołującej jako pracownika stanowiło zatem wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe oraz było ekwiwalentne do świadczonej przez nią pracy.
Zaznaczyć w tym miejscu ponownie należy, że zgodnie z przepisemart. 3 kpcstrony i uczestnicy postępowania obowiązani są dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Zatem, nie jest rolą sądu zarządzanie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, przy braku dostatecznej aktywności stron. Sąd nie jest też zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 kpc). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 kpc), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 kpc) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 kc). Postępowanie cywilne (w tym i postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych) w polskim prawie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności, co oznacza, że strony oferują dowody, natomiast zadaniem sądu jest rozstrzygnięcie sprawy na podstawie tych dowodów.
W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie odwołująca sprostała powyższemu obowiązkowi, w sposób przekonywujący deprecjonując argumenty pozwanego organu rentowego. Ten ostatni natomiast nie przejawił żadnej inicjatywy dowodowej. Przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe uzasadnia przyjęcie za podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne odwołującej umówionego w dniu 31 grudnia 2014 r. wynagrodzenia za pracę.
Wobec powyższego, Sąd na podstawieart. 47714§ 2 kpcw punkcie 1 sentencji wyroku zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyjął, iż podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stanowi w okresie od 1 stycznia 2015 r. kwota 4.000 zł brutto z uwzględnieniem okresów niezdolności do pracy spowodowanych chorobą.
O kosztach postępowania sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawieart. 98 § 1 kpcw zw.§ 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461), mając na uwadze charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika i zasądził od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującej kwotę 180 zł, odpowiadającą minimalnej kwocie kosztów zastępstwa prawnego zgodnie z powołanymi przepisami (pkt 2 wyroku).
/-/ Maciej Nawrocki