Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 767/16
Data wyroku: 2016-12-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Bohdziewicz, Małgorzata Wołczańska, Elżbieta Karpeta
Słowa kluczowe: Interes Prawny
Podstawa prawna: art. 189 kpc

Sygn. akt I ACa 767/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 grudnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Małgorzata Wołczańska (spr.)

Sędziowie :

SA Elżbieta Karpeta
SA Anna Bohdziewicz

Protokolant :

Agnieszka Szymocha

po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwaA. K. (1)iT. K.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwK.
o ustalenie
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 22 lutego 2016 r., sygn. akt II C 892/15,

1
oddala apelację;

2
nie obciąża powodów kosztami postępowania apelacyjnego.

SSA Anna Bohdziewicz

SSA Małgorzata Wołczańska

SSA Elżbieta Karpeta

Sygn. akt I ACa 767/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo wniesione przez powodaA. K. (2), a po jego śmierci popierane przez spadkobierców -T. K.iA. K. (1)przeciwko pozwanemu(...) Spółce AkcyjnejwK.o stwierdzenie, że ustalony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 lipca 2009 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 165/08 obowiązek powoda do zapłaty na rzecz pozwanego(...) Spółki AkcyjnejwK.kwoty 1 029 550 zł wygasł na skutek potrącenia z należnością przysługującą powodowi w stosunku do pozwanego (punkt 1) oraz zasądził solidarnie od powodów na rzecz pozwanego kwotę 7 217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (punkt 2).
Sąd I instancji ustalił, że powódA. K. (2)był właścicielem nieruchomości gruntowej położonej wS.przyul. (...)o powierzchni 1 349,00 m2, dla której Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą nr (...).Kopalnia (...)wS.bez zgody powoda wzniosła w 1974 r. na przedmiotowej nieruchomości pięciokondygnacyjny budynek mieszkalny. Następca prawnyKWK (...) Spółka z o.o.wS.została postawiona w stan upadłości i zlikwidowana. Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 28 grudnia 2006 r. syndyk masy upadłościKWK (...) Sp. z o.o.wS.zbył na rzecz pozwanego wierzytelności w postaci prawa do nakładów z tytułu wybudowania budynków mieszkalnych i garaży, w tym budynku usytuowanego wS.przyul. (...)pozwalające także na żądanie od właścicieli lub użytkowników wieczystych gruntów, aby zbyli prawo własności lub użytkowania wieczystego gruntu do zajętych działek, na których posadowione są budynki mieszkalne i garaże wS.(w tym przedmiotowy budynek) lub nabyli te nakłady.
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy w Katowicach w sprawie z powództwaA. K. (2)przeciwko Syndykowi Masy UpadłościKWK (...) Sp. z o.o.w(...) S.A.wK.nakazał pozwanemu(...) S.A.wK., aby wydał powodowi nieruchomość położoną wS.przyul. (...)o powierzchni 1 349,00 m2zapisaną w księdze wieczystej Sądu Rejonowego wS.KW Nr(...), natomiast w punkcie drugim oddalił powództwo w stosunku do pozwanego Syndyka Masy UpadłościKWK (...) Sp. z o.o.wS.. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 10 lipca 2009 r., na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt I C 668/04, zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 o tyle, że wykonanie przez pozwanego obowiązku wydania nieruchomości uzależnił od jednoczesnego spełnienia przez powoda na rzecz pozwanego świadczenia z tytułu nakładów na nieruchomość w kwocie 1 029 550 zł i w punkcie 3 o tyle, że zasądzoną w nim kwotę 600 zł obniżył do kwoty 300 zł, a kwotę 29 565 zł obniżył do kwoty 14 782,50 zł.
Wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r. wydanym w sprawie z powództwaA. K. (2)przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwK.o zapłatę kwoty 250 901,28 zł stanowiącej równowartość pożytków pobranych przez pozwanego w okresie od 1 grudnia 2007 r. do dnia 31 października 2010 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach, sygn. akt I ACa 1016/11 zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 33 703,28 zł z ustawowymi odsetkami oddalając powództwo w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wskazał, że pozwany jest zobowiązany zwrócić powodowi pobrane w okresie objętym sporem pożytki w postaci czynszu najmu w kwocie 145 766,48 zł, przy czym należność w tej kwocie nie została przez Sąd zasądzona, gdyż ponad kwotę 33 703,28 zł została potrącona z wierzytelnością przysługującą pozwanemu wobec powoda z tytułu nakładów.
PowódA. K. (2)zmarł w dniu(...)Spadek po nim nabyli z mocy ustawy jego żonaT. K.i synA. K. (2)każdy po ½ części. Pismem z dnia 18 września 2013 r. pełnomocnik powoda w imieniu powoda złożył oświadczenie o potrąceniu w całości wierzytelności przysługującej pozwanemu pozostałej do zapłaty w kwocie 883 783,52 zł z wierzytelnością powoda w stosunku do pozwanego z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości w kwocie 616 577,88 zł oraz z wierzytelnością z tytułu bezprawnie pobranego przez pozwanego czynszu wraz z funduszem remontowym za okres od dnia 1 listopada 2010 r.
Zarząd nieruchomością położoną wS.przyul. (...)w imieniu pozwanego wykonywany był przez(...) Sp. z o.o.wK.na podstawie umowy zawartej z pozwanym. Na pobierany od najemców lokali mieszkalnych czynsz składała się opłata eksploatacyjna oraz zaliczki na media. Zaliczka pobierana z tytułu tzw. pozostałych opłat wykorzystywana była przez pozwanego do rozliczeń z dostawcami mediów, w szczególności do płatności za zużycie przez lokatorów zimnej i ciepłej wody, centralnego ogrzewania, kanalizacji, wywozu śmieci. Z opłaty eksploatacyjnej pokrywane natomiast były wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, na które składały się: podatek od nieruchomości, ubezpieczenie nieruchomości, koszty zarządu, koszty sprzątania, utrzymania zieleni, odśnieżania i zużycia energii elektrycznej w częściach wspólnych oraz koszty przeprowadzonych remontów, jak również odpis amortyzacyjny. Środki pieniężne z tytułu opłaty eksploatacyjnej wpływały na rachunek bankowy pozwanego, który z kolei z tych środków przelewał zarządcy wynagrodzenie za zarządzanie oraz pokrywał inne wskazane wyżej koszty związane z utrzymaniem nieruchomości. Różnica między wysokością pobranej od lokatorów opłaty eksploatacyjnej, a wysokością wyżej wymienionych kosztów utrzymania nieruchomości stanowiła dochód pozwanego. Naliczenia z tytułu opłaty eksploatacyjnej przedstawiały się następująco: XI-XII.2010 r. – 8 425,82 zł; I-XII.2011 r. – 54 277,32 zł; I-XII.2012 r. – 58 998,45 zł; I-XII.2013 r. – 65 063,15 zł (za okres do IX.2013 r. – 48.797,36 zł). Łącznie za okres do IX.2013 r. – 170 498,95 zł. W tym okresie koszty związane z utrzymaniem budynku stanowiły: remont drzwi wejściowych w 2012 r. – 4 850 zł; remont instalacji elektrycznej w 2012 r. – 26 500 zł; ubezpieczenie (246 + 1 476 + 1 476 + 1 476) –4 674 zł; podatki (121,70 + 752,51 + 786,42 zł + 820,12) – 2 480,75 zł; koszty zarządu (1 258 + 7 550 + 7 550 + 5 662,50) – 22 020,50 zł. Razem za okres do IX.2013 r. – 60 525,25 zł.
W dniu 28 sierpnia 2015 r. nieruchomość została wydana powodom przez pozwanego.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy wskazał, że powodowie domagali się ustalenia, że ich obowiązek zapłaty na rzecz pozwanego określonej kwoty pieniężnej wygasł na skutek potrącenia powyższej wierzytelności pozwanego z wierzytelnością powodów w stosunku do pozwanego. Podstawa prawna tak sformułowanego roszczenia oparta jest o dyspozycjęart. 189 kpc, zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Sąd I instancji podkreślił, że dla zasadności uwzględnienia powództwa o ustalenie koniecznym jest występowanie dwóch przesłanek, tj. przesłanki dopuszczalności oraz przesłanki zasadności. Przesłanka dopuszczalności to posiadanie przez powoda interesu prawnego w ustaleniu istnienia bądź nieistnienia prawa lub stosunku prawnego. Przesłanka zasadności dotyczy natomiast merytorycznej trafności żądania powoda. W ocenie Sądu Okręgowego istnienie przesłanki dopuszczalności powództwa o ustalenie zostało wykazane przez powoda, gdyż Sąd zgodził się ze stanowiskiem strony powodowej, że wytoczenie przez nią przeciwko pozwanemu powództwa o zapłatę z tytułu pobranych przez pozwanego pożytków i wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy byłoby bezprzedmiotowe i nie doprowadziłoby do zamierzonego rezultatu z uwagi na przewidywane zgłoszenie przez pozwanego - przy tak sformułowanym roszczeniu - ponownie zarzutu potrącenia z wierzytelnością pozwanego objętą prawem zatrzymania wynikającym z wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 lipca 2009 r.
Przechodząc do analizy przesłanki zasadności roszczenia powodów Sąd I instancji wskazał, że podstawę prawną merytorycznej oceny roszczenia powodów stanowiart. 498 § 1 i 2 kc.Sąd podkreślił, że bezspornym w sprawie było, iż pozwanemu przysługiwała względem powodów wierzytelność z tytułu nakładów poczynionych na nieruchomość powodów w kwocie 1 029 550 zł, wynikając wprost z sentencji wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt I ACa 165/08. Poza sporem była też okoliczność, że wierzytelność pozwanego uległa częściowo umorzeniu wskutek potrącenia z wierzytelnością, która przysługiwałaA. K. (2)wobec pozwanej spółki z tytułu zwrotu równowartości pożytków pobranych przez pozwanego w okresie od miesiąca grudnia 2007 r. do października 2010 r. w wysokości 145 766,48 zł. Do zapłaty na rzecz pozwanego pozostała zatem kwota 883 783,52 zł. Sąd Okręgowy stwierdził, że merytorycznej ocenie, z kilku złożonych przez pełnomocnika powoda oświadczeń o potrąceniu, podlegało jedynie oświadczenie zawarte w piśmie z dnia 18 września 2013 r. W świetle powyższego przedmiotem oceny Sądu było, czy wierzytelności przedstawione przez powodów do potrącenia z tytułu równowartości pobranych pożytków przez pozwanego i wynagrodzenia za korzystanie przez niego z nieruchomości istniały i były wymagalne w dacie złożenia tego oświadczenia.
Sąd I instancji zaznaczył, że posiadanie przez pozwanego nieruchomości, której właścicielem są powodowie stanowiło realizację przez pozwaną spółkę prawa zatrzymania, które wynikało z treściart. 461 § 1 kc, a o czym przesądził Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt I C 668/04. Odnosząc się do przedstawionej przez stronę powodową do potrącenia wierzytelności z tytułu równowartości pożytków pobranych nienależnie przez pozwanego Sąd Okręgowy stwierdził, że co do zasady wierzytelność ta istniała i była wymagalna. Przedział czasowy, którego miały dotyczyć pożytki pobrane przez pozwanego nie został w oświadczeniu o potrąceniu jednoznacznie wskazany, jednakże potrącenie mogło dotyczyć jedynie przedziału czasowego od listopada 2010 r., (bo za okres wcześniejszy wierzytelność z tytułu pobranych pożytków została już przedstawiona do potrącenia w sprawie o sygn. akt II C 670/09) do września 2013 r., to jest do daty złożenia oświadczenia o potraceniu wierzytelności. W dacie dokonania przez stronę powodową potrącenia roszczenie powoda o zwrot pożytków za okres od października 2013 r. jeszcze nie tyle, że nie było wymagalne, co nawet nie istniało. Natomiastart. 498 § 1 kcdla skuteczności potrącenia wymaga istnienia obu wymagalnych i zaskarżalnych wierzytelności. Z tych przyczyn Sąd I instancji uznał, że za okres wyżej wskazany pozwany winien zwrócić powodom równowartość pożytków w wysokości pobranego przez pozwanego czynszu z najmu lokali. Wysokość pobranych przez pozwanego od lokatorów czynszu wynikała z dokumentacji księgowej przedstawionej przez zarządcę budynku –(...) Spółkę z o. o.wK.. Naliczenia z tytułu opłaty eksploatacyjnej za okres od XI 2010 r. do IX.2013 r. wynosiły łącznie 170 498,95 zł. W tym okresie koszty związane z utrzymaniem budynku wynosiły 60 525,25 zł. Pomniejszenie pobranej opłaty eksploatacyjnej o poniesione koszty utrzymania budynku daje kwotę 109 973,70 stanowiącą wartość pożytków pobranych przez pozwanego w spornym okresie, które przedstawione mogły zostać do potrącenia.
Sąd Okręgowy wskazał, że strona powodowa przedstawiła również do potrącenia wierzytelność z tytułu wynagrodzenia za korzystanie przez pozwanego z nieruchomości. Posiadacz korzystający z cudzej rzeczy tylko na podstawie zatrzymania jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z niej. Co do zasady roszczenie o zwrot pożytków nie wyłącza roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy. Według Sądu na gruncie niniejszej sprawy powodowie mogliby oprócz żądania zwrotu pobranych pożytków cywilnych w postaci czynszu najmu pobranego od lokatorów domagać się także wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w sytuacji, gdyby pozwana spółka w jakikolwiek sposób wykorzystywała nieruchomość powodów, czy to np. do celów działalności gospodarczej prowadzonej w kioskach postawionych na nieruchomości gruntowej, czy w inny sposób. W rzeczywistości jednak pozwany poza pobieraniem czynszu od lokatorów zamieszkujących w budynku wzniesionym na nieruchomości powodów w żaden sposób nie korzystał z tej nieruchomości. Ponadto strona powodowa wysokość wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości ustaliła jako wartość czynszów najmu, które pozwany powinien pobierać od lokatorów przy uwzględnieniu stawek czynszu wolnorynkowego, a nie mieszkań zakładowych. Tym samym strona powodowa de facto do potrącenia przedstawiła wierzytelność z tytułu pożytków faktycznie pobranych przez pozwanego i wierzytelność z tytułu pożytków, które zdaniem strony powodowej pozwany w spornym okresie powinien uzyskać od lokatorów. Z powyższych względów Sąd I instancji uznał, że przedstawienie do potrącenia wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości powodów było bezzasadne.
Ostatecznie zatem Sąd I instancji stwierdził, że wierzytelność pozwanego z tytułu nakładów w kwocie 883 783,52 zł została skutecznie potrącona z wierzytelnością powodów z tytułu zwrotu równowartości pożytków za okres, którego dotyczyło oświadczenie o potrąceniu w wysokości 109 973,70 zł. Oznacza to, w ocenie Sądu instancji, że ustalony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach obowiązek zapłaty przez powodów na rzecz pozwanego kwoty 1 029 550 zł z tytułu nakładów nie wygasł przez potrącenie, a tym samym żądanie pozwu okazało się bezzasadne. O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 kpc.
W apelacji powodowie zaskarżyli wyrok w całości oraz domagali się jego zmiany i orzeczenia zgodnie z żądaniem pozwu, a także zasądzenia kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucili:
1. naruszenie prawa materialnego przez zupełne pominięcie przy rozpoznaniu sprawy zagadnień dotyczących prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia (art. 752 i nast. kc) w zakresie stosunku strony pozwanej do zatrzymanej nieruchomości stanowiącej współwłasność powodów;
2. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności:
-art. 659 § 1 kcw zakresie pojęcia „czynsz”, którego to elementu roszczenia powodów Sąd w ogóle nie uwzględnił przy rozpoznaniu sprawy;
-art. 498 kcprzez jałowe dywagacje na temat tego, które należności strona powodowa potrąciła skutecznie, a które nie mimo, że pismem z dnia 15 maja 2013 r. dokonano potrącenia całej pozostałej do zapłaty należności wynikającej z wyroków Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 lipca 2009 r. i 29 lutego 2012 r.;
3. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególnościart. 233 § 1 kpcprzez pominięcie przy rozpoznaniu sprawy zarzutu powodów, którzy podnieśli, że zobowiązanie strony pozwanej należy rozpatrywać jako prowadzącego cudzą sprawę bez zlecenia ze wszelkimi konsekwencjami z tego wypływającymi;
4. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego wysokości roszczeń powodów;
5. niewyjaśnienie sprawy w zakresie niezbędnym do orzekania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja powodów jest niezasadna, a zaważyła na tym zmiana stanu faktycznego, która zaistniała na etapie postępowania apelacyjnego. Sąd drugiej instancji jest zaś zobowiązany uwzględnić za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy apelacyjnej (art. 316 § 1 kpcw zw. zart. 391 § 1 kpc).
Powództwo w niniejszej sprawie było oparte na treściart. 189 kpc, zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Przesłanką merytoryczną(materialnoprawną) powództwa o ustalenie jest zatem interes prawny, rozumiany, jako potrzeba ochrony sfery prawnej powoda, którą może uzyskać przez samo ustalenie stosunku prawnego lub prawa.
O interesie prawnym w rozumieniuart. 189 kpcmożna mówić wówczas, gdy występuje stan niepewności, co do istnienia prawa lub stosunku prawnego, a wynik postępowania doprowadzi do usunięcia tej niejasności i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, definitywnie kończąc trwający spór albo prewencyjnie zapobiegając powstaniu takiego sporu w przyszłości. W grę wchodzi przy tym sytuacja, gdy powód może uczynić zadość potrzebie ochrony swej sfery prawnej przez samo ustalenie istnienia bądź nieistnienia prawa lub stosunku prawnego. Powód musi udowodnić w procesie o ustalenie, że ma interes prawny w wytoczeniu powództwa przeciwko konkretnemu pozwanemu, który przynajmniej potencjalne, stwarza zagrożenie dla jego prawnie chronionych interesów, a sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego zapewni powodowi ochronę jego praw przez definitywne zakończenie istniejącego między tymi stronami sporu lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu w przyszłości takiego sporu, tj. obiektywnie odpadnie podstawa jego powstania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt II CSK 33/09). Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia albo nieistnienia stosunku prawnego lub prawa na podstawieart. 189 kpcosoba, która może inną drogą osiągnąć w pełni ochronę swoich praw (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 czerwca 1997 r., II CKN 201/97; z dnia 21 stycznia 1998 r., II CKN 572/97; z dnia 5 października 2000 r., sygn. akt II CKN 750/99; z dnia 4 stycznia 2008 r., III CSK 204/07; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt III CZP 79/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2016r., III CSK 148/15 ). Przyjmuje się przy tym, że nie ma interesu prawnego ten, kto może poszukiwać ochrony prawnej w drodze dalej idącego powództwa.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, na gruncie przywołanych poglądów judykatury, istnienia interesu prawnego po stronie powodowej można było doszukiwać się w okolicznościach sprawy istniejących w postępowaniu przed Sądem Okręgowym. Po wydaniu tego wyroku okoliczności sprawy uległy jednak zmianie. Okazało się bowiem, że w dniu 9 września 2016 r. pozwany(...) S.A.wK.wystąpił przeciwko powodom do Sądu Okręgowego w Katowicach z powództwem o zwrot nakładów poczynionych na ich nieruchomość wS.przyul. (...), żądając z tego tytułu zapłaty kwoty 761 556,31 zł (por. akta sprawy Sądu Okręgowego w Katowicach, sygnatura I Nc 557/16 - kserokopie dokumentów z tych akt koperta k.513). Z twierdzeń pozwu w sprawie o sygn. akt I Nc 557/16 wynika również, że(...)uznaje, iż jego wierzytelność z tytułu nakładów w kwocie 1 029 550 zł wygasła do dochodzonej kwoty 761 556,31 zł, a to wobec dokonanych potrąceń przez zobowiązanego do ich zwrotu. Podstawą dochodzenia zwrotu nakładów jest również fakt, że(...)ostatecznie wydał powodom sporną nieruchomość i mając na uwadze roczny termin na ich dochodzenie wytoczył powództwo o ich zwrot.
Omówione okoliczności powodują, że przestał istnieć interes prawny powodów w stwierdzeniu, iż ustalony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 lipca 2009 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 165/08 obowiązek powodów zapłaty na rzecz pozwanego kwoty 1 029 550 zł tytułem nakładów poczynionych przez pozwanego na nieruchomości położonej wS.przyul. (...), sygn. akt I Nc 557/16, wygasł na skutek potrącenia z należnością przysługującą powodom w stosunku do pozwanego. Uzasadnieniem dla istnienia interesu prawnego był brak żądania na drodze sądowej zapłaty z tytułu nakładów przez(...), który z kolei m.in. był konsekwencją realizowania przez pozwanego przysługującego mu prawa zatrzymania. Z chwilą jednak zainicjowania takiego procesu wszelkie kwestie związane z istnieniem(wysokością) wierzytelności(...) S.A.wK.z tytułu zwrotu nakładów na nieruchomość położoną wS.przyul. (...)powinny być ostatecznie rozstrzygnięte we wszczętym przez(...)we wrześniu bieżącego roku przed Sądem Okręgowym w Katowicach postępowaniu o zapłatę tejże należności. Przedmiotem sprawy o sygn. akt I Nc 557/16 jest żądanie dalej idące, w jego toku wierzyciel ma szansę uzyskania tytułu wykonawczego, a pozwany podniesienia wszelkich zarzutów przeciwko dochodzonej należności. Zatem to w toku tego procesu każda ze stron będzie miała możliwość osiągnięcia w pełni ochrony swoich praw oraz definitywnego zakończenia istniejącego między stronami sporu co do wierzytelności(...)z tytułu nakładów.
Reasumując, podkreślić należy, iż z uwagi na przedmiot aktualnie toczącego się między stronami przed Sądem Okręgowym w Katowicach procesu o zapłatę, w niniejszej sprawie na etapie postępowania apelacyjnego przestał istnieć interes prawny powodów, o którym stanowiart. 189 kpc, a którego istnienie jest warunkiem sine qua powództwa o ustalenie. Kategoria interesu prawnego w procesie opartym naart. 189 kpcjest przesłanką o charakterze materialnym, co sąd drugiej instancji zobowiązany jest uwzględnić z urzędu( por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55).
Z tych przyczyn zaskarżony wyrok oddalający powództwo odpowiada prawu, skoro na dzień orzekania przez Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie interes prawny powodów, o którym stanowiart. 189 kpc, nie istniał. Zbędne również stało się odnoszenie do zarzutów apelacji. Przedstawione względy skutkowały oddaleniem apelacji powodów –art. 385 kpc. Z uwagi na to, że okoliczności, które zadecydowały o oddaleniu apelacji powodów ujawniły się na etapie postępowania apelacyjnego i zostały uwzględnione przez Sąd Apelacyjny z urzędu nie obciążano powodów kosztami postępowania apelacyjnego –art. 102 kpcw zw. zart. 108 § 1 kpciart. 391 § 1 kpc.

SSA Anna Bohdziewicz

SSA Małgorzata Wołczańska

SSA Elżbieta Karpeta