Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 725/15
Data wyroku: 2016-03-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Małek-Bujak, Marek Żurecki, Anna Petri
Słowa kluczowe: Wysokość Emerytury
Podstawa prawna: art.51 ustawy emerytalnej w związku z art. 50 d ust. 2 tej ustawy

Sygn. akt III AUa 725/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 marca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Żurecki

Sędziowie

SSO del. Anna Petri (spr.)
SSA Maria Małek - Bujak

Protokolant

Beata Kłosek

po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaF. N.(F. N.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o wysokość emerytury
na skutek apelacji ubezpieczonegoF. N.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku

z dnia 4 lutego 2015r. sygn. akt IX U 1148/14

oddala apelację.
/-/SSO del. A.Petri /-/SSA M.Żurecki /-/SSA M.Małek-Bujak

Sędzia   Przewodniczący    Sędzia
Sygn. akt III AUa 725/15

UZASADNIENIE
UbezpieczonyF. N.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 9 maja 2014r., odmawiającej prawado zastosowania przy obliczaniu wysokości jego emerytury przelicznika 1,8% w okresachod 4 stycznia 1994r. do 29 marca 1995r., od 1 września 1995r. do 31 grudnia 2003r.,od 16 października 1995r. do 18 kwietnia 1999r. i od 10 października 2000r. do 6 kwietnia 2003r. Ubezpieczony domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i zastosowania przy obliczaniu wysokości jego świadczenia do tych okresów przelicznika 1,8% podnosząc, że był wówczas członkiem drużyn ratowniczych Kopalnianej Stacji Ratownictwa Górniczego KWK(...)oraz(...) S.A.wB.w charakterze specjalisty.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, zarzucając brak podstawdo zastosowania przelicznika 1,8%, z uwagi na to, że specjaliści kopalnianych drużyn ratowniczych nie zostali wymienieni w punkcie 21 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym.

    Wyrokiem z dnia 4 lutego 2015r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku oddalił odwołanie.

Sąd I instancji ustalił, że, począwszy od 1 listopada 2006r., ubezpieczony był uprawniony do emerytury górniczej, a od 1 listopada 2013r. nabył prawo do emeryturyz tytułu pracy w warunkach szczególnych. Do ustalenia wysokości jego świadczenia organ rentowy uwzględnił 29 lat i 8 miesięcy okresów składkowych (tj. 356 miesięcy) oraz 4 latai 7 miesięcy (tj. 55 miesięcy okresów nieskładkowych). Okres pracy górniczej (109 miesięcy) organ rentowy obliczył przy zastosowaniu przelicznika 1,5%.
W dniu 10 marca 2014r. ubezpieczony wystąpił z wnioskiem o przeliczenie świadczenia z uwzględnieniem przelicznika górniczego 1,8% do okresów zatrudnienia,w których był członkiem drużyn ratowniczych: od 4 stycznia 1994r. do 29 marca1995r., od 1 września 1995r. do 31 grudnia 2003r., od 16 października 1995r. do 18 kwietnia 1999r. i od 10 października 2000r. do 6 kwietnia 2003r. W tym czasie początkowobył zatrudniony w(...) S.A.KWK (...)wJ., a od 15 października 1995r. - wKWK (...)wJ.na stanowisku naczelnego inżyniera i I zastępcy dyrektora, a następnie dyrektora Kopalni. Równocześnie,od 4 stycznia 1994r. do 29 marca 1995r. i od 1 września 1995r. do 31 grudnia 2003r.był członkiem drużyny ratowniczej(...) S.A.wB.w charakterze specjalisty, zgodnie z Zarządzeniem Ministra Górnictwai Energetyki z 21 października 1987r., a następnierozporządzeniem Ministra Gospodarkiz 12 czerwca 2002r. w sprawie ratownictwa górniczego. Od 16 października 1995r.do 18 kwietnia 1999r. i od 10 października 2000r. do 6 kwietnia 2003r. był członkiem Kopalnianej Stacji Ratownictwa Górniczego KWK(...)wJ.w charakterze specjalisty.
Sąd I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania ubezpieczonego. Powołał się przy tym na przepisart. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2013r.,poz. 1440 z późn. zm.) w związku z art. 50d ust. 1 pkt 2 tej ustawy, które przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych przewidują zastosowanie przelicznika 1,8% za każdy rok pracy w drużynach ratowniczych. W myśl§ 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczejoraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawado górniczej emerytury lub renty(Dz. U. z 1995r., Nr 2, poz. 8), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 50d ust. 3 powołanej ustawy, w części I załącznika nr 3 pod poz. 21 wymienia się ratowników kopalnianych drużyn ratowniczych, ratowników zatrudnionych w(...)lub okręgowych stacjach ratownictwa górniczego i mechaników sprzętu ratowniczego drużyn kopalnianych. W ocenie organu orzekającego, wyliczenie to oznacza, że nie każdy członek drużyny ratowniczej wymieniony w § 12 obowiązującego rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 lutego 2002r. w sprawie ratownictwa górniczego (Dz. U. Nr 94, poz. 838 z późn. zm.) uważany jest „za osobę zatrudnioną w drużynie ratowniczej” w rozumieniu art. 50d ust. 1 pkt 2 ustawyz dnia 1 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,lecz osobami takimi są jedynie: ratownik tej drużyny i mechanik sprzętu ratowniczego.A contrario- specjalista w drużynie ratowniczej za osobę taką uważany nie jest.
Dla potwierdzenia słuszności tego stanowiska, Sąd Okręgowy oparł się na wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010r. (I UK 241/09, Lex nr 585724), w którym wskazano, iż wydzielenie przez ustawodawcę mechaników sprzętu ratowniczego drużyn ratowniczych w art. 37 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz FUS od drużyn ratowniczych z art. 37 ust. 1 pkt 2 potwierdza, że ostatni z tych przepisów dotyczy wyłącznie ratowników drużyn ratowniczych, a nie specjalistów wyznaczonychdo tych drużyn. Sam status specjalisty bez pracy pod ziemią i pracy w drużynie ratowniczej nie daje uprawnienia do zaliczenia okresu pracy pod ziemią w wymiarze półtorakrotnym. Chodzi więc nie tylko o pracę pod ziemią, ale również o pracę w drużynie ratowniczej.
Sąd I instancji podkreślił, iż z uprzednio obowiązującego art. 37 ust. 1 do 3 ustawy emerytalnej również wynikało, że jedynie ratownik drużyny ratowniczej i mechanik sprzętu ratowniczego są osobami, których zatrudnienie zaliczane jest w wymiarze półtorakrotnymi tylko takim osobom, będącym równocześnie pracownikami kierownictwa i dozoru ruchu zaliczano taki okres zatrudnienia przy zastosowaniu przelicznika 1,8%, pod warunkiem,że był on wymieniony w załączniku nr 4 do powołanego wyżej rozporządzenia MPiPSz 23 grudnia 1994r. Tożsame stanowisko zajął też Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyrokuz 22 czerwca 2011r. (III AUa 2314/10) i z 29 maja 2008r. (III AUa 1700/07).
Stąd, na mocyart. 47714§ 1 k.p.c., Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, jako bezzasadne.
Apelację od tego wyroku wniósł ubezpieczony.
Apelujący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w całości i przeliczenia emerytury górniczej ubezpieczonego zgodnie z jego wnioskiem, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia od organu rentowego na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego.  Zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. zart. 50d ust. 1 pkt 2 i art. 50d ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezasadnym odniesieniu się przy definiowaniu pojęcia „pracy w drużynach ratowniczych” doust. 2 i 3 art. 50d, które dotyczą przelicznika pracy górniczej przy ustalaniu prawa do emerytury, a nie kwestii zasad ustalania jej wysokości w oparciu o przelicznik 1,8%, a wskutek powyższego, niesłusznym uznaniu, że wobec ubezpieczonego nie można zastosować tego przelicznikaprzy ustalaniu wysokości emerytury górniczej za okresy pracy w charakterze specjalisty w drużynach ratowniczych;

2
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej oraz§ 12 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarkiz 12 czerwca 2002r. w sprawie ratownictwa górniczego(Dz. U. z 2002r. nr 94poz. 839 z późn. zm.), poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowaniei przyjęcie, wbrew brzmieniu § 12 pkt 5 tego rozporządzenia, iż specjaliścinie wchodzą w skład drużyny ratowniczej zakładu górniczego;

3
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50d ust. 3 ustawy emerytalnejw zw. z § 3 i pkt 21 załącznikanr 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawado górniczej emerytury lub renty, poprzez ich błędną wykładnię i błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo, iż przepisy te w ogóle nie powinny mieć zastosowania przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, a odniesienie się do nich przez Sąd I instancji jest zbyt daleko idące, a także, poprzez pominięcie faktu, iż stanowisko pracyzajmowane przez ubezpieczonego jest wymienione w załączniku nr 4 do tegorozporządzenia, jako stanowisko dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń (a zatem ma zastosowanie § 4 w związku z załącznikiem nr 4 do owego rozporządzenia);

4
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 67 ust. 1Konstytucji, polegające na tym, iż powołując się przy interpretacji pojęcia „pracyw drużynach ratowniczych” naart. 50 d ust. 2 i 3oraz cytowane rozporządzeniei dokonując błędnej wykładni tych przepisów, wbrew zasadzie równości wobec prawa, nie uwzględniono ubezpieczonemu pracy w charakterze specjalisty przy ustalaniu wysokości emerytury, poprzez zastosowanie przelicznika 1,8%;

5
naruszenie przepisów prawa procesowego, poprzez dokonanie sprzecznych ustaleńz treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. naruszenieart. 233 k.p.c., skutkujące błędnym przyjęciem, iż brak jest podstaw prawnych do zastosowaniaprzy ustalaniu wysokości emerytury ubezpieczonego przelicznika 1,8% za okresy jego pracy, jako specjalisty w kopalnianej drużynie ratowniczej.

Ponadto, w trybieart. 390 k.p.c., apelujący wystąpił z wnioskiem do Sądu Najwyższego o rozpatrzenie zagadnienia prawnego, budzącego poważne wątpliwości natury prawnej, a związanego z koniecznością interpretacji pojęcia drużyny ratowniczej na kanwie regulacji emerytalnej.
Apelujący podniósł, że błędne jest stanowisko Sądu, który pojęcie pracy w drużynach ratowniczych zinterpretował zestawiając art. 50d ust. 2 i 3 ustawy z 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z FUS z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50d ust. 1 pkt 2 i uznał,iż w sprawie ma zastosowanie załącznik nr 3 do rozporządzenia MPiPS z dnia 23 grudnia 1994r. w sprawie określania niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym. Zdaniem ubezpieczonego, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy decydujące znaczenie miała dyspozycja art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, która odwołuje się do art. 50d tylko i wyłącznie w zakresie charakteru pracy wykonywanej przez ubezpieczonego, czyli pracy w drużynie ratowniczej definiowanej przepisamirozporządzenia Ministra Gospodarki z 12 czerwca 2002r. w sprawie ratownictwa górniczego, które całkowicie zostało pominięte przez Sąd. W pozostałym zakresie art. 50dtej ustawy, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy przelicznika pracy górniczej przy ustalaniu prawa do emerytury, podczas, gdy art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy emerytalnej odnosi się wyłącznie do ustalania wysokości tego świadczenia według preferencyjnych przeliczników. Z tego powodu, w sprawie nie powinny mieć zastosowania przepisy przywołanego powyżej rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1994r., a odwołaniew art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej do art. 50d należało interpretować wyłącznie, jako odwołanie do samego pojęcia pracy w drużynie ratowniczej.
Zdaniem apelującego, przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy winny były znaleźć zastosowanie przede wszystkim przepisyrozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia12 czerwca 2002r. w sprawie ratownictwa górniczego, które definiują pojęcie drużyny ratowniczej, przywołanej w przepisach ustawy emerytalnej, a tam niezdefiniowanej.W § 12 pkt 5 wskazanego rozporządzenia przewidziano tymczasem, że w skład tej drużyny wchodzą również specjaliści, tj. osoby posiadające kwalifikacje w zakresie zwalczania zagrożeń górniczych i prowadzenia akcji ratowniczych, do których należał ubezpieczony. Taka sama regulacja zawarta była w obowiązującym wcześniejrozporządzeniu Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 8 lutego 1995r. w sprawie organizacji, zadań i wyposażenia ratownictwa górniczego przedsiębiorcy i podmiotu zawodowo trudniącego się ratownictwem górniczym oraz prowadzeniem akcji ratowniczych(Dz. U. z 1995r. Nr 33 poz. 162). Skoro zatem ubezpieczony był członkiem drużyny ratowniczej(...) S.A.wB.w charakterze specjalisty, a także kopalnianej stacji ratownictwa górniczego KWK(...)wJ., to znaczy, że spełnił przesłankido zastosowania przelicznika 1,8% za okres tego członkostwa przy wyliczaniu jego świadczenia. Przyjęcie poglądu prezentowanego przez Sąd I instancji oznaczałoby niedopuszczalną modyfikację przesłanek ustawowych, gdyż przepis art. 50d ustawy emerytalnej nie odnosi się tylko do czynnych ratowników, lecz do wszystkich członków drużyn ratowniczych.
Apelujący zwrócił również uwagę na pominięty przez Sąd I instancji fakt,iż przywołany w jego uzasadnieniu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010r.(I UK 241/09) został wydany w oparciu o stan prawny nieobowiązujący już od 1 stycznia 2007r. - dawnyart. 37 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który w pkt 3 ust. 1 wydzielał mechaników sprzętu ratowniczego drużyn ratowniczych od okresów pracy w drużynach ratowniczych, przewidzianych w pkt 2 ust. 1 wskazanego przepisu. Zmiana ustawy emerytalnej wprowadziła nowy art. 50d, który wymaga innego rozumienia pojęcia drużyny ratowniczej, niż to, jakie stało się kanwą wydania wyroku przez Sąd Najwyższy na gruncie dawnego art. 37 ust. 1 ustawy emerytalnej. Pozostawienie w nowym art. 50d ust. 1 tylko i wyłącznie odniesienia do pracy w drużynach ratowniczych miało na celu dokonywanie na gruncie regulacji emerytalnej wykładni rozszerzającej tego pojęcia i dostosowanie w tym zakresie regulacji zawartej w przepisach emerytalnych do regulacji wynikającej z przepisówPrawa geologicznego i górniczego. Ponadto, Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na istotną okoliczność, iż w przywołanym wyroku Sąd Najwyższy kwestionował fakt wykonywania przez skarżącego pracy w charakterze specjalisty, uważając, iż samo posiadanie kwalifikacji specjalisty nie oznacza, iż faktycznie wykonywał on pracę w tym charakterze. W tej kwestii, sytuacja ubezpieczonego jest inna, bowiem wykonywanie przez niego pracy w kopalnianej drużynie ratowniczej nie byłow żadnym zakresie kwestionowane przez Sąd I instancji. Stąd, przywołane w jego uzasadnieniu orzeczenia nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd ten w żaden sposób nie odniósł się ponadto do przywołanych przez ubezpieczonego wyroków wydanych w analogicznych sprawach prowadzonych przez Sąd Okręgowy w Katowicacho sygn. X V 1577/07 i przez Sąd Okręgowy w Gliwicach w sprawie o sygn. VIII U 1115/04.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Sąd odwoławczy uznaje za własne skąpe ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowyi podziela ostateczną ocenę prawną zasadności odwołania ubezpieczonego, choć z zupełnie innych przyczyn, niż wskazane w motywach rozstrzygnięcia.
Zgodnie z treścią prawidłowo powołanego przez Sąd I instancjiart. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 1227 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, przy ustalaniu wysokości górniczej emerytury, o której mowa w art. 50a lub 50e, stosuje się przelicznik 1,8% za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50d ustawy. Po myśli art. 50dust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią zalicza się w wymiarze półtorakrotnym okres pracy na obszarze Państwa Polskiego w drużynach ratowniczych. Stosownie do art. 50d ust. 2, okresy pracy wymienione w ust. 1 pkt 2 zalicza się w wymiarze półtorakrotnym również tym pracownikom dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń, którzy pracują przez co najmniej połowę dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią. Po myśli art. 50d ust. 3 owej ustawy, minister właściwydo spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki i ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowo stanowiska pracy, na których zatrudnienie zalicza się w myślust. 1 i 2 w wymiarze półtorakrotnym.
Szczegółowy wykaz stanowisk pracy górniczej zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym zawiera obowiązujące nadal z mocy art. 194 ustawy emerytalnejrozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty(Dz. U. z 1995r. Nr 2 poz. 8). Jak wynika z akt osobowych ubezpieczonego, w okresie od 1 sierpnia 1993r. do 15 października 1995r.był on naczelnym inżynierem i I zastępcą dyrektora pod ziemią w(...) S.A.KWK (...)wJ., a od 16 października 1995r. do 6 kwietnia 2003r. - dyrektorem i kierownikiem Ruchu Zakładu Górniczego KWK(...)wJ.. W spornych okresach należał więc do kierownictwa ruchu kopalń. Z faktów tych organ orzekający nie wyciągnął żadnych wniosków. Tymczasem, jej konsekwencją jest brak podstaw do zastosowania wobec niego § 3 powołanego rozporządzenia, ponieważ -jak słusznie akcentuje apelujący - odnosi się do niego § 4 tego rozporządzenia, z mocy którego, za pracowników dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń, którzy pracująprzez co najmniej połowę dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią i którym,w myśl art. 6 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników (obecnie art. 50d ust. 2 ustawy emerytalnej) zalicza się w wymiarze półtorakrotnym okresy przynależności do drużyn ratowniczych lub pracy w charakterze mechaników sprzętu ratowniczego, uważa się pracowników zatrudnionych na stanowiskach wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 4 do rozporządzenia. W wykazie tym w pkt 7 ujęto innych pracowników dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń, jeżeli przepracowali w danym miesiącu co najmniej połowę dniówek roboczych pod ziemią.
Z kolei, zarówno uwadze apelującego, jak i Sądu I instancji całkowicie uszło,iż zarówno przepis art. 50d ust. 2 stosowany w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, jak i pkt 7 załącznika nr 4 dorozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczejoraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawado górniczej emerytury lub renty, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartejw art. 50d ust. 3 wymagają, by do zastosowania przelicznika 1,8%, przy ustalaniu wysokości emerytury kierownictwa ruchu kopalń, osoby z tego grona przepracowały co najmniej połowę dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią. Kwestionowanie przez apelującego zastosowania tej regulacji do ustalania wysokości wynagrodzenia kierownictwa ruchu kopalń pozostajew rażącej sprzeczności z zasadami wykładni językowej i celowościowej. Gdyby bowiem argumentację tę uznać za słuszną, wówczas przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 odwoływałby się wyłącznie do art. 50d ust. 1, by wykluczyć możliwość zastosowania tu przepisu art. 50dust. 2. Ponadto, wówczas przepis art. 50d ust. 2 byłby całkowicie zbędny, skoro pracaw drużynach ratowniczych uprawniałaby dozór ruchu i kierownictwo ruchu kopalńdo zaliczenia w wymiarze półtorakrotnym i przy zastosowaniu przelicznika 1,8% całego okresu zatrudnienia w takim charakterze, niezależnie od ilości przepracowanych przez nich dniówek roboczych pod ziemią. Tymczasem, ustanowienie dla tej grupy pracowników dodatkowego wymogu przepracowania wskazanej w nim ilości dniówek roboczychpod ziemią koresponduje też z pkt 7 powoływanego przez apelującego załącznika nr 4do cytowanego wyżej rozporządzenia MPiPS z 23 grudnia 1994r. Apelujący odnosi godo siebie bardzo wybiórczo - wyłącznie w zakresie, w jakim mowa w nim o „innych pracownikach dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń”, ale już bez dalszej częścitej normy zawężającej krąg osób należących do tej grupy pracowników „jeżeli przepracowali w danym miesiącu co najmniej połowę dniówek roboczych pod ziemią”. Gdyby nie to zawężenie, wówczas wszyscy członkowie kierownictwa kopalń, będący jednocześnie bardzo często - tak jak ubezpieczony - członkami drużyn ratowniczych, mieliby zaliczony okres pracy w tych drużynach w wymiarze półtorakrotnym i przy zastosowaniu przelicznika1,8%, nawet, gdyby w ogóle nie świadczyli pracy pod ziemią, co trudno pogodzić z zasadami racjonalnego ustawodawstwa.
Uzupełniając zebrany w sprawie materiał dowodowy w trybieart. 382 k.p.c.,na podstawie sporządzonego przez pracodawcę ubezpieczonego wykazu zjazdów (k. 79-81), Sąd odwoławczy ustalił, iż jako I zastępca dyrektora Kopalni w 1994r. i do połowy października 1995r., ubezpieczony miał 2 do 8 zjazdów pod ziemię na 20 do 23 dni robocze w miesiącu, a jako dyrektor Kopalni od połowy października 1995r. do 2003r. miał ichod 1 do 4 w miesiącu na 18 do 23 dni roboczych. Tym samym, w żadnym miesiącuspornego okresu nie przepracował przynajmniej połowy dniówek roboczych pod ziemią,co po myśliart. 51 ust. 1 pkt 2w związku z art. 50d ust. 2, odnoszącym się do art. 50d ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, wyklucza możliwość zastosowania za ten okres przelicznika1,8% przy ustalaniu wysokości emerytury ubezpieczonego, jako pracownika kierownictwa ruchu kopalń.
Ponadto, jak jednoznacznie wynika z brzmienia każdego z powołanych przepisów, dają one możliwość zastosowania owego przelicznika jedynie za okres „pracy” w drużynie ratowniczej. W spornych okresach ubezpieczony był tymczasem wyłącznie specjalistą - członkiem drużyny ratowniczej(...) S.A.wB.(od 4 stycznia 1994r. do 29 marca 1995r. i od 1 września 1995r. do 31 grudnia 2003r.)oraz członkiem Kopalnianej Stacji Ratownictwa Górniczego KWK(...)wJ.(od 16 października 1995r. do 18 kwietnia 1999r. i od 10 października 2000r.do 6 kwietnia 2003r.), zgodnie z zarządzeniem Ministra Górnictwa i Energetykiz 21 października 1987r., a następnierozporządzeniem Ministra Gospodarki z 12 czerwca 2002r. w sprawie ratownictwa górniczego(Dz. U. Nr 94, poz. 838 z późn. zm.).Brak przy tym jakiegokolwiek dowodu, by w tych okresach faktycznie wykonywał jakąkolwiek pracę w drużynie ratowniczej. Jak wskazała(...) S.A.wB.(k. 83)i pracodawca ubezpieczonego (k. 107), jako specjalista kopalnianej drużyny ratowniczej,nie był on delegowany do pracy w(...) S.A.i nie uczestniczył w ćwiczeniach ratowniczych, a jedynie w jednodniowych seminariach organizowanych raz na 5 lat. Wobec niewykonywania przez niego żadnej pracy w drużynie ratowniczej w spornych okresach,nie sposób zastosować do nich przelicznika 1,8% przy ustalaniu wysokości emerytury ubezpieczonego. Przeciwnym oczekiwaniom ubezpieczonego w tym zakresie sprzeciwia się wyraźne brzmienie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50d ust. 2 odwołującego siędo art. 50d ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej. W każdym z nich jest mowa o „pracy” w drużynie ratowniczej, jakiej ubezpieczony w ogóle nie świadczył.
Przedstawiona wykładnia językowa powołanych regulacji jest w pełni zgodnaz wykładnią funkcjonalną. Nie sposób bowiem zgodzić się z oczekiwaniami apelującego,by na ich podstawie, jako pracownik kierownictwa ruchu kopalń, uzyskał przelicznik 1,8%za samo formalne członkostwo w drużynie ratowniczej, w jakiej nie wykonywał w tym czasie żadnej pracy, a nadto, zaledwie przez pojedyncze dni w miesiącu zjeżdżał pod ziemię. Wówczas jego sytuacja prawna byłaby traktowana na równi z pracą górnika zatrudnionego pod ziemią i wykonującego pracę w przodku bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku, co wobec ich całkowitej nieadekwatności świadczonej przez nich pracy, trudno byłoby pogodzić z poczuciem słuszności i sprawiedliwości. To właśnie przyjęcie przeciwnego stanowiska prezentowanego przez ubezpieczonego prowadziłoby do niesłusznie zarzucanego Sądowi I instancji naruszeniaart. 2 Konstytucji RP, nakazującego urzeczywistniać zasady sprawiedliwości społecznej.
Wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, do ubezpieczonego nie ma zastosowania§ 3 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r., po myśli którego za okresy pracy pod ziemią, o jakich mowa wart. 6 ust. 1 ustawyz dnia 1 lutego 1983r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin(Dz. U. z 1989r.Nr 5, poz. 32 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o z.e.g. (obecnie - art. 50d ust. 1 ustawy emerytalnej), uważa się okresy pracy na stanowiskach wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia. W pkt 21 tego załącznika ujęto ratowników kopalnianych drużyn ratowniczych, ratowników zatrudnionych w(...)lub okręgowych stacjach ratownictwa górniczego i mechaników sprzętu ratowniczego drużyn kopalnianych. Ubezpieczony nie należy do żadnej kategorii wymienionych osób. Będąc specjalistą - członkiem drużyny ratowniczej(...), a następnie kopalnianej drużyny ratowniczej, ubezpieczony nie miał statusu ratownika, ani mechanika,co jednak pozostaje bez znaczenia, wobec zastosowania do niego, jako pracownika kierownictwa ruchu kopalń, § 4 powołanego rozporządzenia w miejsce § 3 powoływanego błędnie przez organ orzekający.
Do błędnego rozumienia przez Sąd I instancji regulacji prawnych, stanowiących przedmiot rozstrzygnięcia, przyczyniły się ich nowelizacje. W ich świetle, do dnia 1 stycznia 2007r. specjalista nie był uznawany za takiego członka drużyny ratowniczej, któremu przysługują uprawnienia emerytalne, analogiczne do uprawnień pozostałych członków drużyny ratowniczej, a po tym dniu je uzyskał. Wynika to z faktu wprowadzeniaz tym dniem na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005r. o zmianie ustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Karty Nauczyciela (Dz. U. Nr 167,poz. 1397 ze zm.) do ustawy emerytalnej nowego rozdziału dotyczącego emerytur górniczych, w tym przepisu art. 50d ust. 2 w związku z art. 50d ust. 1 pkt 2 i jednoczesnego uchylenia art. 37 tej ustawy, stanowiącego o zaliczaniu w wymiarze półtorakrotnym okresów pracy w drużynach ratowniczych i w charakterze mechaników sprzętu ratowniczego drużyn ratowniczych. Jego odpowiednikiem przed dniem 1 stycznia 1999r. był przepisart. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin.W orzecznictwie prezentowany był wówczas pogląd, że pojęcie „praca w drużynach ratowniczych” dotyczy wyłącznie ratowników tych drużyn z uwagi na odrębne wyszczególnienie w art. 37 ust. 1 pkt 3 mechaników drużyn ratowniczych od drużyn ratowniczych (tak wyrok Sądu Najwyższego z 3 października 1986r., II URN 178/86, OSNC 1987 nr 12, poz. 209 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 11 maja 2000r.,III AUa 1841/99, OSA 2001 nr 9, poz. 34) oraz ze względu na uregulowanie zawartew § 3 cytowanego wyżej rozporządzenia MPiPS z dnia 21 stycznia 1984r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz. U. Nr 10, poz. 44) i w § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki z dnia 23 grudnia 1994r., które zastąpiło cytowane powyżej rozporządzenie z dnia 21 października 1984r. Nigdy przy tym nie budziła wątpliwości przynależność do drużyny ratowniczej specjalistów, jako osób posiadających odpowiednie kwalifikacje w zakresie zwalczania zagrożeń górniczych i prowadzenia akcji ratowniczych wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. Wynikała ona początkowo zrozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 8 lutego 1995r. w sprawie organizacji, zadań i wyposażenia ratownictwa górniczego przedsiębiorcy i podmiotu zawodowo trudniącego się ratownictwem górniczym oraz prowadzenia akcji ratowniczych(Dz. U. Nr 33, poz. 162 z późn. zm.). Obecnie natomiast kwestię tę reguluje tak samo§ 12 powoływanego jużrozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 czerwca 2002r.w sprawie ratownictwa górniczego(Dz. U. Nr 94, poz. 838 z późn. zm.).
Wbrew stanowisku ubezpieczonego, przytoczone regulacje nie są jednak wystarczające do ustalenia uprawnień emerytalnych członków drużyn ratowniczych. Należy je analizować w powiązaniu z brzmieniem art. 50d ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, który różni się od swego poprzednika - art. 37 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy tym, że w katalogu prac zaliczanych w wymiarze półtorakrotnym pominięto pracę w charakterze mechaników sprzętu ratowniczego drużyn ratowniczych, ograniczając się do pojęcia „drużyny ratowniczej”. Oznacza to, iż od 1 stycznia 2007r. regulacja ta ma zastosowanie do wszystkich członków drużyny ratowniczej, w tym także specjalistów. Przeciwne stanowisko Sądu I instancji oparte jestde factona brzmieniu uchylonej już regulacji, podobnie, jak orzecznictwo powoływane przez niego i przez apelującego.
Wniosek ten nie zmienia przy tym faktu, iż z mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50d ust. 2, który odnosi się do art. 50d ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej. wobec nieprzepracowania przez ubezpieczonego, jako pracownika kierownictwa ruchu kopalń, w spornym okresie przynajmniej połowy dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią oraz dodatkowoniewykonywania przez niego wówczas żadnej pracy w drużynie ratowniczej, sama przynależność do niej w charakterze specjalisty, nie uprawnia go do zastosowania przelicznika 1,8% przy ustalaniu wysokości pobieranej przez niego od 1 lipca 2015r. emerytury górniczej, jako korzystniejszej od emerytury kapitałowej z tytułu pracyw warunkach szczególnych. Ta sama ostateczna konkluzja wysunięta przez Sąd I instancji, choć oparta na błędnej argumentacji, okazała się zatem słuszna.
W świetle powyższego, brak potrzeby uwzględnienia wniosku apelującegoo wystąpienie do Sądu Najwyższego w trybieart. 390 k.p.c.o rozpatrzenie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości natury prawnej, związanego z koniecznością interpretacji pojęcia drużyny ratowniczej na kanwie regulacji emerytalnej. Powyższe rozważania, oparte na jednoznacznym brzmieniu powołanych przepisów, nie pozostawiają bowiem żadnych wątpliwości co do interpretacji tego pojęcia.
Mając powyższe na względzie, na mocyart. 385 k.p.c., należało oddalić apelację ubezpieczonego, jako bezzasadną.
/-/SSO del. A.Petri  /-/SSA M.Żurecki /-/SSA M.Małek-Bujak

Sędzia   Przewodniczący    Sędzia
JR