Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1054/16
Data wyroku: 2016-08-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Kalinka

Sygn. aktVIII U 1054/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 sierpnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Kalinka

Protokolant:

Ewa Grychtoł

po rozpoznaniu w dniu30 sierpnia 2016 r. w Gliwicach
sprawyR. W.(W.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaR. W.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia26 kwietnia 2016  r.nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuR. W.prawo do emerytury poczynając od 11 maja 2016 roku.

(-) SSO Teresa Kalinka

Sygn. akt. VIII U 1054/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 26 kwietnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwZ., odmówił ubezpieczonemuR. W.prawa do emerytury z powodu nieudokumentowania wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany i przyznania mu prawa do spornego świadczenia. W uzasadnieniu podniósł, że ze względu na likwidację pracodawcy nie jest w stanie przedłożyć świadectwa pracy w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ rentowy wskazał, że wprawdzie ubezpieczony udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, jednak na dzień 31 grudnia 1998r. nie udowodnił wymaganego 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze bowiem ZUS nie uwzględnił mu żadnego okresu takiej pracy. Równocześnie organ rentowy poinformował, iż nie uznał ubezpieczonemu za pracę w warunkach szczególnych okresów pracy od 13 czerwca 1974r. do 25 października 1975r. oraz od 2 listopada 1977r. do 30 września 1991r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)wG., z uwagi na brak świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Dodatkowo ZUS wskazał, że w okresie zatrudnienia u tego przedsiębiorcy od 25 października 1975r. do 13 października 1977r. odwołujący odbywał zasadniczą służbę wojskową.
Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy w Gliwicach poczynił następujące ustalenia:
UbezpieczonyR. W.urodzony (...), w dniu 5 kwietnia 2016r. złożył wniosek o emeryturę w obniżonym wieku z tytułu zatrudnieniaw szczególnych warunkach. Ubezpieczony ukończył 60 lat,(...). Wprawdzie jest członkiem OFE, jednak równocześnie z wnioskiem emerytalnym złożył wnioseko przekazanie środków zgormadzonych w OFE na rzecz dochodów budżetu państwa. Skarżący na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat, z tym, że w ocenie ZUS nie udowodnił żadnego okresu pracyw szczególnych warunkach, wymienionej w wykazie A
W dniu 26 kwietnia 2016r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję odmowną.
Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję za pracę w warunkach szczególnych nie uznał ubezpieczonemu pracy w okresie od 13 czerwca 1974r. do 30 września 1991r.w(...) Przedsiębiorstwie (...)wG.na stanowisku elektromontera, z uwagi na brak świadectwa pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
W toku procesu Sąd ustalił, iż ubezpieczony pracował w okresie od 1 września 1971r. do 30 września 1991r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)iUsług (...)wG.na stanowisku elektromontera. Przedsiębiorstwo to zajmowało się wykonawstwem na rzecz innych podmiotów takich jak: zakłady energetyczne, spółdzielnie mieszkaniowe, czy kombinaty budowlane, prac montażowychw zakresie sieci elektroenergetycznych.
Ubezpieczony u tego pracodawcy w okresie od 1 września 1971r. do 12 czerwca 1974r. był zatrudniony jako uczeń praktycznej nauki zawodu i pracę świadczył jedyniew zakresie przewidzianym programem tych praktyk. W trakcie tej nauki uzyskał zawód elektromontera i po jej skończeniu miał uprawnienia do obsługi urządzeń elektroenergetycznych. Następnie z dniem 13 czerwca 1974r. został przyjęty jako pracownik w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołujący przez cały okres zatrudnieniaw tym przedsiębiorstwie- z wyjątkiem okresu pełnienia w okresie od25 października 1975r. do 13 października 1977r. służby wojskowej - pracował przy. wykonawstwie, remontach i przebudowie linii elektrycznych ze stacji zasilających do budynków, linii oświetleniowych, a także linii zasilających wewnątrz budynków. Zajmował się zasilaniem budynków w energię elektryczną, oświetleniem ulicznym i były to prace pod napięciem. Praca ta wykonywana była po 8 godzin dziennie. W okresie przed odbyciem służby wojskowej i bezpośrednio po jej zakończeniu ubezpieczony wykonywał te same czynności elektromontera.
Sąd ustalił ponadto, że w trakcie zatrudnienia u powyższego pracodawcy, odwołujący dwukrotnie, tj. od czerwca do listopada 1981r. i od września 1988r. do września 1989r., był kierowany na tzw. budowy eksportowe. W tym czasie charakteri wymiar jego pracy nie uległ zmianie. Faktycznie na obu wyjazdach zagranicznych ubezpieczony zajmował się wykonywaniem sieci elektroenergetycznych i oświetleniowych w obrębie stadionu sportowego (Węgry) i osiedla mieszkaniowego (ZSRR).
Razem z ubezpieczonym w spornym okresie pracowali:J. G.elektromonter orazH. W.elektromonter.
Sąd ustalił także, iż przed tut. Sądem pod sygn. akt VIII U 2142/14 toczyła się sprawa współpracownika odwołującego zatrudnionego na takim samym stanowiskui wykonującego ten sam rodzaj prac co odwołujący, tj.J. G.o prawo do emerytury zakończona prawomocnym wyrokiem z dnia 22 grudnia 2014r. zmieniającym zaskarżoną decyzję organu rentowego i przyznającym odwołującemuJ. G.prawo do emerytury od dnia 9 sierpnia 2014r. Z kolei wyrokiem z dnia 5 lipca 2012r. w sprawie III AUa 421/12 Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach w ten sposób, że przyznałH. W.prawo do emerytury od dnia 1 października 2011r.
Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego w tym także znajdującej się w nich kserokopii akt osobowych ubezpieczonego, wyjaśnień odwołującego (zapis nagrania protokołu z rozprawy w dniu 4 sierpnia 2016r. minuty od 4:00 i nast., k.1) a także akt emerytalnych współpracowników odwołującego, w których znajdują się powołane powyżej wyroki tut Sądu i Sądu Apelacyjnego w Katowicach, dołączonych do akt sprawy. Zgromadzona w sprawie dokumentacja została sporządzona w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, a zeznania świadków są spójne, logiczne, wzajemnie się potwierdzają i uzupełniają. Ponadto wyjaśnienia ubezpieczonego znajdują oparciew dokumentach.
Kwestie ogólnego stażu pracy ubezpieczonego nie była sporna.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego,R. W., zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2016r., poz. 887 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
W zakresie określenia wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ww. ustawy, rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emerytury art. 32 ust. 4 odsyła do uregulowańRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zm.).
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1 stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Natomiast, jak stanowi § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.
W myśl § 3 i 4 rozporządzenia, pracownik który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
2. ma wymagany dla mężczyzn 25 - letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej15 lat  pracy w szczególnych warunkach.
Niewydanie przez pracodawcę ubezpieczonego świadectwa pracy wykonywanejw szczególnych warunkach pozostaje tu bez znaczenia, bowiem zgodnie z przepisemart. 227 k.p.c.w po­stępowaniu sądowym nie istnieją ograniczenia dowodowe z § 2 pkt 2 roz­porządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakte­rze (Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), a co za tym idzie fakt wykonywania pracyw szczególnych warunkach mógł być wykazany wszelkimi dowo­dami, w tym zeznaniami świadków (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1998r., sygn. akt II UKN 357/98,OSNP z 2000r., Nr 3, poz. 112 ).
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostawało ustalenie, czy okres zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie (...)wG.od 13 czerwca 1974r. do 30 września 1991r. można uznać za okres pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku w szczególnych warunkach, a tym samym, czy ubezpieczony spełnia przesłanki do nabycia emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze po ukończeniu 60 roku życia.
Warunkiem nabycia uprawnień emerytalnych według art. 184 cytowanej wyżej ustawy jest spełnienie przesłanki stażu przed dniem 1 stycznia 1999r. Brak w treści art. 184 przesłanki końcowej daty spełnienia pozostałych warunków nabycia uprawnień emerytalnych (tj. na dzień 31 grudnia 2008r.) powoduje, że ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życieustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychposiadali wymagany okres ubezpieczenia (szczególny i zwykły), mogą realizować prawo do emerytury na starych zasadach po osiągnięciu wieku emerytalnego określonegowart. 32również po dniu 31 grudnia 2008r. oraz nieprzystąpieniu do OFE i rozwiązaniu stosunku pracy. Wszystkie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.
Należy podkreślić, że okres zatrudnienia może być zaliczony do pracyw warunkach szczególnych, gdy pracownik faktycznie wykonywał prace objęte wykazem prac uprawniających do wcześniejszej emerytury, pomimo że stanowisko jakie mu formalnie przypisano nie jest wymienione w wykazie. Wymieniony wyżej wykaz A nie określa bowiem stanowisk pracy, ale definiuje rodzaj prac, które są uważane za wykonywane w szczególnych warunkach. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania pracy jako realizowanej w szczególnych warunkach ma nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj, charakter i warunki pracy.
Jak ustalił Sąd, ubezpieczony w okresie od dnia 13 czerwca 1974r. do 30 września 1991r., z wyłączeniem okresu pełnienia służby wojskowej od 25 października 1975r. do13 października 1977r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywał prace elektromontera przy budowie, przebudowie i remontach sieci elektroenergetycznychi oświetleniowych, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43), które zostały wymienione w wykazie A Dziale II (prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych).
Nadto w ocenie Sądu zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych podlega również okres zasadniczej służby wojskowej.
Sąd zwraca uwagę, iż odbywanie zasadniczej służby wojskowej regulowane było przezustawę z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej(t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 827). Zgodnie z treścią art. 108 ust. 1 tej ustawy obowiązującego w okresie od 29 listopada 1967r. do 31 grudnia 1974r. (w brzmieniu pierwotnym) i po zmianie od 1 stycznia 1975r. (w brzmieniu do 5 sierpnia 1979r.) – a zatem w okresie obywania zasadniczej służby wojskowej przez odwołującego – okres odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej zalicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po odbyciu tej służby podjęli zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby, albo w tej samej gałęzi pracy.
Na podstawie art. 108 ust. 4 ww. ustawy wydane zostałoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin(Dz. U. Nr 44, poz. 318). Rozporządzenie to obowiązywało do 31 sierpnia 1979r. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia żołnierzowi, który podjął zatrudnienie stosownie do zasad określonych w § 2-4 (tj. w terminie 30 dni od dnia zwolnienia ze służby wojskowej zgłosił powrót do zakładu pracy), wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lubw określonym zawodzie.
Treść powyższych przepisów wskazuje, że skoro czas odbywania służby wojskowej w warunkach określonych w tych przepisach, wlicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lubw określonym zawodzie, to okres ten należy zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych w rozumieniurozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.). Do odbywania zasadniczej służby wojskowej należy bowiem stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym w okresie jej odbywania. Takie stanowisko potwierdza Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z dnia 9 marca 2010r. I UK 333/09 (LEX 585739) oraz w wyroku z 25 lutego 2010r. II UK 219/09 (LEX nr 590248), a także uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 16 października 2013r. sygn. II UZP 6/13 (OSNP 2014/3/42), zaś Sąd orzekający prezentowane stanowisko w pełni podziela.
Ubezpieczony odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie zatrudnieniaw(...) Przedsiębiorstwie (...)wG., gdzie wykonywał pracę w warunkach szczególnych, zaś po zwolnieniu ze służby, do pracy u tego samego pracodawcy powrócił w terminie 30 dni od zakończenia odbywania służby.
Według oceny Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie wykazało w sposób jednoznaczny, że ubezpieczonyR. W.ukończył 60 rok życia, i na dzień 31 grudnia 1998r. udowodnił łącznie ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym ponad 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracyw szczególnych warunkach. Nie budzi wątpliwości Sądu, że praca ubezpieczonegow(...) Przedsiębiorstwie (...)wG.od 13 czerwca 1974r. do 30 września 1991r. była faktycznie pracą w warunkach szczególnych określoną w wykazie A Dziale II, tj. przy przesyłaniu energii elektrycznej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych.
Z powyższych przyczyn, Sąd stwierdził, że odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie, gdyż z momentem ukończenia wieku 60 lat spełnia on łącznie wszystkie warunki niezbędne do przyznania emerytury z obniżonego wieku, wynikające z treściart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł, jak sentencji.
(-) SSO Teresa Kalinka