Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 151/16
Data wyroku: 2016-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Kot, do Edyta Gajgał, Barbara Krameris
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: art. 158 § 3 kk

Sygnatura akt II AKa 151/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 czerwca 2016 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA Barbara Krameris (spr.)
Sędziowie:  SSA Andrzej Kot
SSO del. do SA Edyta Gajgał
Protokolant: Iwona Łaptus
przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej Marka Ratajczyka

po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r.
sprawyM. W.
oskarżonego zart. 158 § 3 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy
z dnia 1 lutego 2016 r. sygn. akt III K 103/14

I
zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoM. W.w ten sposób, że z opisu czynu zawartego w pkt I części rozstrzygającej eliminuje ustalenie o spowodowaniu przez oskarżonego obrażeń ciała skutkujących zgonem pokrzywdzonego;

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, zaliczając poniesione wydatki na rachunek Skarbu Państwa.

UZASADNIENIE
M. W.został oskarżony o to, że :
w dniu 11 sierpnia 2013r., wL., okręgu(...), działając wspólnie i w porozumieniu z nieustaloną personalnie osobą, dokonał pobiciaD. K. (1)w ten sposób, że uderzając dwukrotnie pięścią w głowę pokrzywdzonego, powodując rany tłuczone głowy okolicy oczodołu lewego, spowodował jego upadek na ziemię, a w konsekwencji uderzenie głową o krawężnik, w wyniku czegoD. K. (1)doznał obrażeń ciała w postaci podbiegnięć krwawych powłok miękkich czaszki po stronie lewej oraz urazu mózgowo - czaszkowego w postaci rozległego stłuczenia płatów przypodstawnych mózgowia z towarzyszącym masywnym obrzękiem i złamaniem kości podstawy czaszki, skutkujących jego zgonem, czym działał na szkodęD. K. (1);
tj. o przestępstwo zart. 158 § 3 kk
Sąd Okręgowy w Legnicy wyrokiem z dnia 1 lutego 2016 r., sygn.. akt: III K 103/14:

I
uznał oskarżonegoM. W.za winnego tego, że w dniu 11 sierpnia 2013r. wL., województwa(...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, których sprawę wyłączono do odrębnego postępowania, wziął udział w bójce w ten sposób, że zadawał innym osobom uderzenia rękami narażając je na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w trakcie której, wspólnie i w porozumieniu z inną nieustaloną osobą, zaatakowałD. K. (1)uderzając go pięściami w głowę, powodując jego upadek i uderzenie głową o twarde podłoże nawierzchni drogi w wyniku, czego pokrzywdzony doznał obrażeń w postaci rany tłuczonej oczodołu lewego, podbiegnięć krwawych powłok miękkich czaszki po stronie lewej oraz urazu mózgowo - czaszkowego w postaci rozległego stłuczenia płatów przypodstawnych mózgowia z towarzyszącym masywnym obrzękiem i złamaniem kości podstawy czaszki skutkujących jego zgonem, to jest czynu stanowiącego występek zart. 158§3 k.k.i za to na podstawie tego przepisu prawnego skazał go na karę 2 (dwa) lat i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności,

II
na podstawieart. 63§1 k.k.na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres jego rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 11 sierpnia 2013 roku do dnia 29 października 2013 roku, przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się jednemu dniowi kary pozbawienia wolności,

III
na podstawieart. 230§2 k.p.k.zwrócił dowody rzeczowe w postaci odzieży i butów:

- oskarżonemuM. W.zapisanych w wykazie dowodów rzeczowych na karcie 526 akt sprawy pod pozycjami 1 – 4,
-Ł. B.zapisanych w wykazie dowodów rzeczowych na karcie 526 akt sprawy pod pozycjami 5 – 8,
-K. P.zapisanych w wykazie dowodów rzeczowych na karcie 526 akt sprawy pod pozycjami 9 -12,
-K. M.zapisanych w wykazie dowodów rzeczowych na karcie 526 akt sprawy pod pozycjami 13 – 16,
-T. M.zapisanych w wykazie dowodów rzeczowych na karcie 526 – 527 akt sprawy pod pozycjami 17 – 20,
-M. K.zapisanych w wykazie dowodów rzeczowych na karcie 527 akt sprawy pod pozycjami 21, 22,
-M. J.zapisanego w wykazie dowodów rzeczowych na karcie 527 akt sprawy pod pozycją 23,

IV
na podstawieart. 627 k.p.k.zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe i nie wymierzył mu opłaty.

Powyższy wyrok zaskarżył w całości imieniem oskarżonego jego obrońca.
Na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, poprzez przyjęcie, że zachowanie oskarżonegoM. W.wypełniło znamiona czynu opisanegoart. 158 § 3 k.k.polegającego na tym, że oskarżony brał udział w bójce – wspólnie i w porozumieniu z inną osobą zaatakowałD. K. (1)uderzając go w głowę, w sytuacji gdy oskarżony nie zrealizował żadnych czynności sprawczych niekierowanych na osobę pokrzywdzonego, skutkujących utratą życia, a co za tym idzie niemożliwym jest ustalenie winy i sprawstwa oskarżonego w tym zakresie z powodu braku dowodów to potwierdzających;

2
obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 7 k.p.k., które miało wpływ na treść orzeczenia, a polegające na tym, iż Sąd orzekający, wydając zaskarżony wyrok, ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowolnie z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a w szczególności polegający m.in. na tym, że ustalił dowolnie sposób działania oskarżonego uznając, że oskarżony uderzyłD. K. (1)w bok głowy, w sytuacji gdy ani na podstawie ustaleń dotyczących strony przedmiotowej ani podmiotowej nie można dokonać niebudzących wątpliwości ustaleń w tym zakresie, zaś wyjaśnienia oskarżonego przeczą tej tezie, a pozostałe dowody osobowe jej nie potwierdzają;

3
obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 7 k.p.k.które miało wpływ na treść orzeczenia, a polegające na tym, iż Sąd orzekający, wydając zaskarżony wyrok, ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowolnie z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a w szczególności polegający m.in. na tym, że uznał zeznaniaK. K.,M. M., K.S.,L. J.iS. J.jako wiarygodne i stanowiące podstawę dalej idących ustaleń, ale tylko w ograniczonym zakresie wpisującym się w forsowaną tezę o winie i sprawstwie oskarżonego;

4
obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 5 § 2 k.p.k., które miało wpływ na treść orzeczenia, poprzez rozstrzygnięcie, na niekorzyść oskarżonego, nasuwających się w sprawie wątpliwości dotyczących udziału oskarżonego w popełnieniu zarzucanego mu czynu;

5
obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 424 k.p.k.poprzez niewskazanie jakie fakty Sąd I Instancji uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych w zakresie okoliczności popełnienia przez niego czynu zarzucanego;

6
obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicieart. 410 k.p.k.w zw. zart. 366 k.p.k.poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a to m.in. niebudzącego wątpliwości ustalenia czynności wykonawczych jakich dopuścić miał się oskarżonyW.celem realizacji przestępstwa mu zarzucanego;

Na podstawieart. 437 k.p.k.wniósł o uniewinnienie oskarżonego od stawianych mu aktem oskarżenia zarzutów ewentualnie o uchylenie powyższego wyroku i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Zarzuty i wnioski zawarte w skardze apelacyjnej nie zyskały akceptacji Sądu odwoławczego. Skarżący podważając rozstrzygnięcie o winie oskarżonegoM. W.w zakresie przypisanego mu czynu zart. 158 § 3 k.k.postawił zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia oraz zarzut obrazy przepisów postępowaniaart. 7, 5 § 2, 410, 366 k.p.k.orazart. 424 k.p.k., które to uchybienia miały mieć wpływ na treść orzeczenia. Zdaniem obrony oskarżony nie wziął udziału w bójce, gdyż nie zrealizował żadnych czynności nakierowanych na osobę pokrzywdzonego. Argumentacja tego twierdzenia sprowadza się do wybiórczego przytoczenia obszernych fragmentów zeznań świadków, odwołanych wyjaśnień oskarżonego, czy też fragmentów opinii biegłego z zakresu badań biologicznych. Według skarżącego orzeczenie oparto na poszlakach, których łańcuch nie jest zamknięty, co wyklucza możliwość skazania oskarżonego.
Tak motywowany zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych może być skuteczny jedynie wtedy, gdy w odwołaniu wskazano jakie zasady doświadczenia życiowego bądź logicznego rozumowania naruszył Sąd orzekający. Przedstawienie własnej wersji ustaleń i cały wywód na tym oparty nie może być uznane za błąd w ustaleniach faktycznych. Istota zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych nie może się opierać na odmiennej ocenie materiału dowodowego, na forsowaniu własnego poglądu strony. Stawiając tego rodzaju zarzut należy wskazać jakich uchybień w świetle zgodności z treścią dowodu, zasad logiki (błędność rozumowania i wnioskowania), czy sprzeczności z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy, dopuścił się w dokonanej przez siebie ocenie dowodów Sąd pierwszej instancji (zob. np.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 16.07.2015 r.; wyrok Sadu Apelacyjnego we Wrocławiu z 9.03.2016 r., Lex nr 2000400; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 24.06.2015 r., Lex nr 1782124).
In concretoskarżący zanegował ustaleniaSądu meriti. Nie wskazał jednak precyzyjnie jaką wadą obarczone jest rozumowanie sądu, a na poparcie tezy o wyjątkowo poszlakowym charakterze procesu przytoczył niekompletne dowody. Przyznać należy, że sprawa była skomplikowana. Przedmiotem postępowania była bójka, w której brało udział wiele osób (ponad 20). Zdarzenie odbywało się nocą na otwartej przestrzeni, a ogniska zajść były w różnych miejscach. Uczestnicy zdarzeń, jak też świadkowie, z reguły znajdowali się w stanie nietrzeźwości lub byli pod działaniem alkoholu. Już te okoliczności utrudniają postrzeganie i zdolność zarejestrowania wszystkich faktów, jak tez nie są bez wpływu na pewne rozpoznanie sprawców. Nie dziwi zatem, że oskarżonyM. W.nie został z wyglądu konkretnie rozpoznany jako ten, który jako jeden z dwóch mężczyzn zadał cios pokrzywdzonemu w głowę. Okoliczność ta jednak nie wykluczała uznania oskarżonego za uczestnika bójki, co słusznie uczynił Sąd Okręgowy.
OskarżonyM. W.kilkakrotnie przesłuchiwany w śledztwie, przyznał się do stawianego zarzutu (k. 170-172, k. 183) przed Sądem w trakcie posiedzenia w przedmiocie tymczasowego aresztowania (k.186), jak też później w Prokuraturze (k. 295) i to na przestrzeni ponad 2 miesięcy. Wbrew twierdzeniu obrony nie były to tylko wyjaśnienia lakoniczne. Oskarżony bowiem opisał w jakich okolicznościach zadał mężczyźnie cios prawą ręką w twarz. Jak wyjaśnił: pokrzywdzony „upadł na plecy, mężczyzna ten przestał się ruszać, tylko leżał bezwładnie na plecach (…) jestem pewny, że nikt po mnie nie zadawał jemu ciosów (…) ja uderzyłem tego mężczyznę, który został później zabrany przez karetkę”(k.172).
Okoliczności podane przez oskarżonego wykluczają prawdziwość wyjaśnień złożonych w dalszej fazie postępowania. Słusznie Sąd Okręgowy uznał, że opisują one inne zdarzenie z udziałem innego pokrzywdzonego, który po zadaniu mu ciosu przez oskarżonegoM. W.upadł na trawę, ale został podniesiony przez kolegów i odprowadzony do pobliskiej restauracji. Potwierdzeniem są m.inn. zeznania świadekL. J. (2), która wyraźnie zeznała o biciu się oskarżonego z innym chłopakiem na trawie. Świadek widziała jak ten chłopak upadł na trawnik. Wówczas ona z dziewczyną tego chłopaka podniosły go on wszedł z dziewczyną do lokalu(...). Wtedy świadek zobaczyła leżącego koło krawężnika jakiegoś mężczyznę starszego i trochę grubszego (k. 474). Oskarżony opisując w początkowych wyjaśnieniach bójkę z innym mężczyzną, mówił właśnie o pokrzywdzonymD. K. (1). Tylko on upadł na asfalt po ciosie oskarżonego i już się nie podniósł. Nie ma więc obawy o błąd, że oskarżony brał udział tylko w zajściu na trawniku, bo brał udział w obu zdarzeniach, z których pierwsze okazało się tragiczne w skutkach. Sąd Okręgowy dokładnie analizuje wszystkie dowody, by móc ustalić kolejność faktów. Zeznania świadków choć chwilami niepełne, niespójne, to właśnie przy zastosowaniu zasad logiki i doświadczenia życiowego, mogły zostać ocenione właściwie, zgodnie zart. 7 k.p.k., a wspierane były wyjaśnieniami samego oskarżonego. Spór co do wieku, wzrostu i ubioru osób uczestniczących w bójce, miał charakter pozorny. Niewątpliwie różnice w opisie wynikały z ogromnej dynamiki zdarzeń wielości uczestników, widoczności w nocy, czy też stanu trzeźwości poszczególnych osób.
Przy pewnych rozbieżnościach w opisie nie ulega wątpliwości, że oskarżonyM. W.był ubrany krytycznego wieczoru w szara bluzę dresową. Potwierdza to sam oskarżony, jak i świadkowie, którzy opisywali jak byli ubrani dwaj mężczyźni zadający kolejne uderzenia w głowę pokrzywdzonemuD. K. (1).
Poza sporem jest też okoliczność, że na bluzie oskarżonego ujawniono ślady krwi należące do pokrzywdzonego (opinia biologiczna k. 390-414, 422-448). Sąd Okręgowy w drobiazgowej analizie faktów dążył do ustalenia kiedy i gdzie doszło do wynaczynienia się krwi pokrzywdzonego z jego ciała i przeniesienia jej na bluzę oskarżonego. Słusznie Sąd wykluczył, iżby do takiej sytuacji mogło dojść na imprezie na działkach, lub w drodze z działek, albowiem pokrzywdzonego tam nie było. Mogło to mieć miejsce tylko przed lokalem(...), gdzie pokrzywdzony szarpał się z nieustalonym mężczyzną, lub w okolicy ronda, gdzie pokrzywdzony został uderzony w głowę kolejno przez dwóch mężczyzn, tj. tam, gdzie doznał urazu. Słusznie ustaliłSąd meriti, że musiało się to stać w trakcie bójki zakończonej upadkiem pokrzywdzonego na asfaltowe podłoże. Nie neguje tego obrona, z tym tylko, iż dopuszcza możliwość przeniesienia krwi na bluzę oskarżonego poprzez dotykanie innych osób, np. tych, które udzielały pomocy pokrzywdzonemu.
Taka teza jest błędna. Po pierwsze przeczą temu już same wyjaśnienia oskarżonego. Wówczas gdy w śledztwie opisywał zajście z pokrzywdzonym stwierdził, że po zadaniu ciosu pokrzywdzonemu ten upadł na ziemię i już do niego nie podchodził. Oznacza to, że nie miał styku także z osobami, które udzielały pomocy pokrzywdzonemu.
Po drugie mechanizm naniesienia krwi na bluzę tłumaczy biegły z zakresu genetyki sądowejM. B.. Jak objaśnił stwierdzone na prawym rękawie bluzy plamy krwi były plamami punktowymi. Gdyby doszło do kontraktu z innym materiałem, to ich wygląd byłby inny. One miały kształt okręgów, kółeczek o długości 0,2 – 0,5 cm. Jest mało prawdopodobne, aby te ślady powstały przez przyłożenie jednego materiału do drugiego (opinia ustna – k. 706-707). Już tylko ten fragment opinii opisujący jedne ze śladów przeczy możliwości naniesienia ich przez otarcie się o czyjąś odzież lub dotknięcie do innego materiału należącego do osób trzecich.
Gołosłowny jest zarzut apelacyjny dotyczący obrazyart. 7 k.p.k.w zakresie oceny zeznań świadków wymienionych wpkt 3apelacji. ŚwiadkowieL. J.iS. J.opisali zajście z udziałem oskarżonego na trawniku, tj. po zdarzeniu z pokrzywdzonymD. K. (1). ŚwiadkowieK. K. (2)iM. H., co prawda nie rozpoznali oskarżonego jako uczestnika bójki z udziałem pokrzywdzonego, to z całą pewnością wskazali na mężczyznę w szarej bluzie jako tego, który wymierzył silny cios w głowę pokrzywdzonegoD. K.. Ocena zeznań tych jak i pozostałych świadków zawarta jest w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które sporządzone zostało zgodnie z wymogamiart. 424 k.p.k.Ocena dowodów wbrew zarzutowi apelacji nie wykazuje błędów natury faktycznej czy logicznej, zgodna jest ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, toteż pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k.
Odnośnie do zarzutu obrazyart. 5 § 2 k.p.k.stwierdzić należy, że posiłkowanie się zasadąin dubio pro reow przedmiotowej sprawie nie miało racji bytu. W sprawie, choć skomplikowanej pod względem faktycznym, nie zachodziły nie dające się usunąć wątpliwości, które sąd zobligowany byłby rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego.
Jak stwierdził w jednym z wyroków Sąd Apelacyjny w Białymstoku„pozbawione logiki jest stawianie jednocześnie zarzutu obrazyart. 7 i art. 5 § 2 k.p.k.”.Jeżeli bowiem autor apelacji kwestionuje ocenę dowodów, to takiej sytuacji nie dotyczyart. 5 § 2 k.p.k.tylkoart. 7 k.p.k.Inaczej rzecz ujmując ustalenia faktyczne zależne są np. od dania wiary wyjaśnieniom oskarżonego lub zeznaniom pokrzywdzonego, to nie można mówić o naruszeniu zasadyin dubio pro reo,a ewentualne zastrzeżenia co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu lub grupy dowodów, mogą być rozstrzygane jedynie na płaszczyźnie utrzymania się przez sąd w granicach sędziowskiej swobodnej oceny dowodów wynikającej z treściart. 7 k.p.k.
W rozpoznawanej sprawie ocena dowodów jest ze wszechmiar prawidłowa, dlatego też w konsekwencji ustalenia faktyczne nie wykraczają poza ramy oceny swobodnej. Sąd Okręgowy bardzo wnikliwie ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie i Sąd odwoławczy w pełni tę ocenę podziela, nie powtarzając szczegółowych rozważań zawartych w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku.
Argumenty zawarte w apelacji nie są w stanie zdyskwalifikować oceny Sądu Okręgowego o sprawstwie oskarżonego w zakresie przypisania mu przestępstwa bójki określonego wart. 158 § 3 k.k.Sąd Odwoławczy jedynie w pewnym zakresie zweryfikował opis czynu zawarty w pkt I części rozstrzygającej wyroku przez wyeliminowanie ustalenia o spowodowaniu przez oskarżonego obrażeń ciała skutkujących zgonem pokrzywdzonego. Taki zapis sugerowałby wyczerpanie przez oskarżonego znamion typu czynu określonego wart. 156 § 3 k.k.Przestępstwo bójki, o jakim stanowi przepisart. 158 § 3 k.k.dotyczy sytuacji, w której sprawca bierze udział w bójce, jeżeli jej następstwem jest m.in. śmierć człowieka. Biorąc udział w bójce sprawca działa umyślnie, a następstwo w postaci śmierci człowieka nie jest objęte umyślnością. Ocenę prawną w sposób wyczerpujący i ze wszechmiar trafny przedstawiłSąd meritiw uzasadnieniu wyroku i zasługuje ona na pełną akceptację.
Słuszne jest także orzeczenie w zakresie kary, która nie nosi cech rażącej niewspółmierności w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.Okoliczności popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu, a przede wszystkim brak jakichkolwiek powodów do włączenia się w bójkę, poziom agresji, sytuują oskarżonego w gronie sprawców wysoce zdemoralizowanych. Kara 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności odzwierciedla stopień winy oskarżonego w okolicznościach niniejszej sprawy, i winna spełnić właściwe cele w zakresie prewencji indywidualnej jak i społecznego oddziaływania.
Z tych względów zaskarżony wyrok podlegał utrzymaniu w mocy w pozostałej części.
Uwzględniając aktualną trudną sytuację materialną oskarżonego, zwolniono go od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, zaliczając poniesione wydatki na rzecz Skarbu Państwa (art. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.iart. 17 ustawy o opłatach w sprawach karnych).
SSA Andrzej Kot SSA Barbara  Krameris  SSO( del.do  SA)Edyta  Gajgał