Sąd Okręgowy w Siedlcach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1205/15
Data wyroku: 2016-07-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Troć
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 k.c.

Sygn. akt I C 1205/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 lipca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSO Agnieszka Troć
Protokolant st.sekr.sąd. Katarzyna Łęczycka
po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. w Siedlcach
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. S.
przeciwko(...) S.A.z/s wW.
o zapłatę

I
zasądza od(...) S.A.wW.na rzeczJ. S.kwotę 40000 (czterdzieści tysięcy) zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 20 sierpnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

II
w pozostałym zakresie powództwo oddala;

III
zasądza od(...) S.A.wW.na rzeczJ. S.kwotę 2176,48 zł (dwa tysiące sto siedemdziesiąt sześć zł czterdzieści osiem gr.) tytułem zwrotu części kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1205/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 15 października 2015 roku powódJ. S.wniósł o zasądzenie na jego rzecz od(...) S.A.wW.kwoty 80000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17 sierpnia 2015 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. Powód powołał się naart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.Wskazał, że w dniu 27 maja 2002 r. poniosła śmierć na skutek zdarzenia drogowego matka powodaK. S., z którą powód był bardzo związany, zaś jej śmierć była dla niego osobistą tragedią. W sposób nagły i niespodziewany została zerwana więź pomiędzy matką a synem (karta 2 - 4).
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wskazał, że żądanie powoda jest znacznie zawyżone oraz że powoda i zmarłą nie łączyły szczególne więzi, gdyż byli oni osobami dorosłymi, usamodzielnionymi. Zakwestionował też możliwość żądania odsetek za okres wcześniejszy niż od daty wyrokowania (karta 15-16).
Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska. Strona pozwana oświadczyła, że nie podnosi zarzutu przyczynienia (k.62).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
W dniu 27 maja 2002 r. wW.miał miejsce wypadek drogowy.A. J.w sposób umyślny naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób że kierując samochodem markiM. (...)onr rej. (...)z prędkością co najmniej 90 km/h, znacznie przekraczając prędkość dopuszczalną, nie zachował szczególnej ostrożności podczas zbliżania się do skrzyżowania, wjechał na nie w końcu trwania fazy wyświetlania żółtego sygnału świetlnego dla jego kierunku ruchu, stracił panowanie nad kierowanym pojazdem i przemieszczając się uderzył w barierę energochłonną po lewej stronie jezdni a następnie w przystanek(...)po prawej stronie jezdni i w znajdujących się na nimM. P.iK. S., w wyniku czego nieumyślnie spowodował u niej obrażenia ciała i w konsekwencji jej zgon. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 6 marca 2006 r. wydanym w sprawie II K 9/04A. J.został uznany za winnego popełnienie wyżej opisanego czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 177 § 2 k.k.i skazany między innymi na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (wyrok k.585 w aktach II K 9/04).
K. S.w dacie śmierci miała 77 lat. Była wdową, gdyż jej mąż zmarł w październiku 2000 r. i mieszkała samotnie w miejscowościS.. Była samodzielna, pobierała emeryturę rolnicza, gdyż wcześniej wraz z mężem prowadziła gospodarstwo rolne. Miała dwoje dzieci – synaJ. S.urodzonego w 1958 r. i córkę.
J. S.wraz z żoną i dziećmi zamieszkiwał wJ.podO.w odległości około 70 km od matki. Wraz z rodziną odwiedzał rodziców co tydzień lub co dwa tygodnie, spędzał razem z nimi święta. Miał z matką dobre relacje, gdyż wspierała go, rozmawiała z nim na każdy temat. W roku 1987 r. powód faktycznie rozstał się z żoną i zamieszkał ponownie z rodzicami wS., z którymi przebywał w trakcie weekendów, gdyż w tygodniu pracował i mieszkał wW.z partnerką, z którą się związał. W 1997 r. powód wyjechał w celach zarobkowych do Kanady. Prowadził tam działalność budowlaną. Starał się o prawa do pobytu stałego. Telefonował często do matki i podjął starania, aby zamieszkała wraz z nim w Kanadzie. O śmierci matki zawiadomiła go telefonicznie siostra. Był to dla niego szok. Nie dowierzał w śmierć matki, kilka razy poszedł do psychologa, gdyż miał problemy z koncentracją, ze snem, które utrzymywały się do pół roku. Powód nie był obecny na pogrzebie matki, którego organizacją zajęła się jego siostra, gdyż nie mógł wówczas opuścić Kanady. Do Polski przyjechał i odwiedził grób matki w 2005 r. W roku 2007 r. powrócił do kraju na stałe, zamieszkał w domu matki wS., który wyremontował. Po uzyskaniu rozwodu zawarł ponownie związek małżeński. Ma dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa, wnuków i córkę z drugiego małżeństwa zamieszkującą aktualnie w Kanadzie. Tam też mieszka druga żona powoda. Powód utrzymuje kontakty z dziećmi i wnukami oraz z siostrą. Prowadzi aktualnie działalność gospodarczą budowlaną (zeznaniaM. S.k.29v-30, zeznania powoda k. 62-63, opinia psychologiczna k.37-39, akta szkody).
Z pojazdem sprawcy zdarzenia związana była umowa w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu za szkody wyrządzone w związku z ruchem pojazdu zawarta pomiędzyM. J.iA. J.a(...) S.A.wW.(potwierdzenie pokrycia ubezpieczeniowego w aktach szkody).
Powód pismem z dnia 16 lipca 2015 r. wezwał pozwanego do zapłaty na swoją rzecz zadośćuczynienia w kwocie 100000 zł za krzywdę, której doznał na skutek śmierci matki. Wskazał zdarzenie drogowe, na skutek którego doznał szkody oraz wykazał pokrewieństwo ze zmarłą (wezwania karta 7-8). Zgłoszenie wpłynęło do(...) S.A.wW.w dniu 20 lipca 2015 r. Pozwany nie wypłacił powodowi żądanej kwoty (akta szkody).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo należało uwzględnić w zakresie kwoty 40000 zł, zaś w pozostałym zakresie jako wygórowane oddalić.
Na wstępie, w związku z tym, że roszczenie powoda zostało skierowane przeciwko zakładowi ubezpieczeń, który wiązała z posiadaczem pojazdu, którym poruszał się sprawca szkody, umowa ubezpieczenia, należy przypomnieć, że zgodnie zart. 822 k.c., przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Jak stanowi natomiast obecnieart. 34 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz. U. z 2013, Nr 392 j.t. z późn. zm.) z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lubkierujący pojazdem mechanicznymsą obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.
Po nowelizacjikodeksu cywilnego, która weszła w życie dnia 3 sierpnia 2008 r., podstawą do dochodzenia zadośćuczynienie w związku ze śmiercią osoby bliskiej na skutek czynu niedozwolonego jestart. 446 § 4 k.c.Jednakże nie oznacza to, że przed wprowadzeniem tego przepisu, a więc również w dacie śmierciK. S., brak było podstaw do przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. W świetle ugruntowanego już stanowiska judykatury najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje wówczas zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.( uchwała SN z 22 października 2010, III CZP 76/10, OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 42). W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że śmierć osoby najbliższej powoduje naruszenie dobra osobistego osoby emocjonalnie związanej ze zmarłym. Katalog dóbr osobistych określonych wart. 23 k.c.ma charakter otwarty. Niewątpliwie dobrem takim jest więź między osobami żyjącymi w rodzinie. Dodatkowo w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r. (sygn. akt V CSK 320/13, Lex nr 1463645), Sąd Najwyższy potwierdził dotychczasową linię orzeczniczą i stwierdził, że skoro na mocy nowelizacjikodeksu cywilnego, wprowadzającejart. 446 § 4 k.c.do porządku prawnego, nie został uchylonyart. 448 k.c., to należy przyjąć, że jeżeli czyn niedozwolony został popełniony po dniu 3 sierpnia 2008 r. - najbliżsi członkowie rodziny osoby zmarłej mogą dochodzić zadośćuczynienia zarówno na podstawieart. 446 § 4 k.c., jak i na mocyart. 448 k.c., przy czym skorzystanie z pierwszej podstawy jest prostsze, gdyż łączy się z ułatwieniami dowodowymi. Natomiast przed dniem 3 sierpnia 2008 r. jedyną podstawą roszczenia o zadośćuczynienie byłart. 448 k.c.i to zarówno dla osób najbliższych, jak i dla innych podmiotów. Sąd Najwyższy w wyroku tym wskazał także, że więź rodzinna stanowi dobro osobiste.
Sąd orzekający w sprawie podziela powyższe poglądy. Brak jest przekonywujących powodów, aby spod uregulowaniaart. 448 k.c.wykluczyć dobro osobiste w postaci prawa do życia w pełnej rodzinie, szczególnych więzi łączących członków rodziny, wynikających najczęściej z pokrewieństwa i zawarcia małżeństwa.
Okolicznością nie kwestionowaną ostatecznie przez pozwanego był także fakt, iż z pojazdem sprawcy zdarzenia – wypadku komunikacyjnego, w którym śmierć poniosłaK. S., była związana umowa ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu za szkody wyrządzone w związku z ruchem pojazdu, zawarta z pozwanym zakładem ubezpieczeń.
Zdaniem Sądu powód wykazał, że był osobą bliską dlaK. S., związaną z nią uczuciowo, emocjonalnie, przy czym więzi te wynikały z pokrewieństwa, wspólnych przeżyć, utrzymywanego kontaktu pomimo czasowego rozdzielenia.
Za członka rodziny uznać można nie tylko małżonka i dzieci zmarłego, ale także innych członków jego rodziny, a więc krewnych, powinowatych lub osoby niepowiązane formalnymi stosunkami prawnorodzinnymi (np. konkubent, jego dziecko), jeżeli zmarły pozostawał z nimi faktycznie w szczególnej bliskości powodowanej bardzo silną więzią uczuciową. Powód wraz ze zmarłą matką i siostrą oraz dziećmi tworzyli wielopokoleniową rodzinę, której seniorką była właśnieK. S., gdyż jej mąż zmarł w 2000 r. Rodzina utrzymywała ze sobą bliskie i ciepłe relacje. Dopóki powód zamieszkiwał w Polsce, widywał rodziców przy okazji świąt, odwiedzał ich, zaś później nawet z nimi ponownie mieszkał pracując jednocześnie wW.. Po wyjeździe do Kanady powód podtrzymywał te relacje, gdyż często rozmawiał z matką telefonicznie, a nawet pragnął, aby zamieszkała wraz z nim. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda i przesłuchanego w sprawie świadka, gdyż brak było jakichkolwiek danych, które świadczyłyby o tym, że zeznania te złożone zostały niezgodnie z prawdą, nieszczerze. Istnienie więzi rodzinnej potwierdziła również biegła psychologM. M., która w opinii pisemnej po przeprowadzeniu badania psychologicznego powoda potwierdziła, że relacje powoda z matką były pogłębione, pozytywne, regularnie podtrzymywane przez spotkania i rozmowy telefoniczne, typowe dla dorosłego, samodzielnego syna i matki, bez nadmiaru zażyłości i zależności. Po śmierci matki powód przeżył reakcję żałoby o typowym, łagodnym przebiegu trwającą do pół roku. Dobre możliwości adaptacyjne powoda sprawiły, że nie wymagał leczenia farmakologicznego, nie został wyłączony z codziennych czynności i żałoba nie wpłynęła na stan zdrowia psychicznego powoda. Zdaniem Sądu wnioski opinii należy podzielić. Sporządzona została ona bowiem przez osobę o odpowiednich kwalifikacjach, zaś zawarte w niej spostrzeżenia są wewnętrznie spójne, opierają się na materiale dowodowym i przeprowadzonych badaniach.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że na skutek czynu, którego dopuścił sięA. J.zostało naruszone dobro osobiste powoda w postaci więzi rodzinnych z matką, które to więzi zostały zerwane w sposób nagły i tragiczny.
Przechodząc do oceny wysokości zgłoszonych roszczeń pamiętać należy, że Sąd winien brać pod uwagę w każdej sprawie indywidualne okoliczności poszkodowanego oraz to, że zadośćuczynienie winno mieć na celu złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej i pomoc członkom jego rodziny w dostosowaniu się do zmienionej sytuacji życiowej. W szczególności istotne są: rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem tego odejścia, leczenie doznanej traumy, zdolności adaptacyjne i możliwość odnalezienia się w sytuacji wynikającej ze śmierci najbliższego członka rodziny, wiek pokrzywdzonego.
Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia Sąd miał na uwadze, że powód doznał straty o charakterze nieodwracalnym i trwałym. Zabrakło osoby, która od zawsze była w życiu powoda, wspierała go w różnych momentach życia, była jego powiernikiem. Strata ta wiązała się na początku z odczuciem szoku i niedowierzania, a później smutku i refleksji, że już nigdy powód nie spotka swej matki.
Strata osoby bliskiej nastąpiła jak wyżej wskazano nagle i w tragicznych okolicznościach. Uzasadniało to przyznanie zadośćuczynienia na rzecz powoda, gdyż doświadczył on poczucia bólu.K. S.dla powoda była matką, a więc osobą, której nikt nie może zastąpić. Z natury rzeczy więź pomiędzy dzieckiem a rodzicem jest z zasady silniejsza niż dalszych zstępnych i wstępnych. Z oczywistych względów dla syna zmarła była jedną z osób najważniejszych. Więź pomiędzy dzieckiem a matką jest jedną z najsilniejszych, a co za tym idzie krzywda wynikająca z takiej śmierci jest jedną z najbardziej odczuwalnych (por. wyrok SN z dnia 27 czerwca 2014 r. Sygn. akt V CSK 445/13 nie publ.).
Określając wysokość należnego powodowi zadośćuczynienia należy też mieć na uwadze, żeK. S.w dacie śmierci miała 77 lat. Była więc w wieku zaawansowanym i w związku z tym powód mógł liczyć się z jej niedługim odejściem z przyczyn naturalnych. W przypadku śmierci osoby w podeszłym wieku nieco łatwiej jest najbliższym zaakceptować ten fakt i pogodzić z krzywdą. Ponadto powód posiada własną rodzinę – żonę, dzieci, wnuków i siostrę, z którymi utrzymuje kontakty, choć zamieszkuje samotnie. Powód nie został więc osamotniony, zaś wsparcie bliskich pozwoliło mu z pewnością osłabić negatywne emocje wynikające z utraty innego bliskiego. Już w dacie śmierci matki powód od wielu lat zamieszkiwał poza domem rodzinnym, tak więc więź z matką uległa już wcześniej stopniowemu, naturalnemu rozluźnieniu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zadośćuczynienia należne powodowi winno wynosić 40000 zł.
Sąd zasądził odsetki zgodnie z żądaniem pozwu od dnia 20 sierpnia 2015 r. Zgodnie bowiem zart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz. U. Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.) pozwany winien spełnić świadczenie w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie. Strona pozwana miała możliwość oceny zasadności i wysokości zgłoszonych roszczeń o zadośćuczynienie w wyżej wskazanym terminie, zaś powód swoje żądanie zgłosił już w dniu 20 lipca 2015 r. Także przed upływem 30 dniowego terminu została wskazana sygnatura postępowania karnego, które toczyło się przeciwko sprawcy wypadku.
Żądanie dalej idące Sąd oddalił jako wygórowane.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art.art. 100 k.p.c.Powód poniósł koszty w kwocie 7969,95 zł, zaś pozwany w kwocie 3617 zł. Łączne koszty wyniosły więc 11586,95 zł i z uwagi na wynik procesu każda ze stron winna je ponieść do kwoty 5793,47 zł.