Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 890/15
Data wyroku: 2016-02-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Stefaniuk, Mariusz Jabłoński, Iwona Wróblewska-Pokora
Słowa kluczowe: Stwierdzenie Nabycia Spadku
Podstawa prawna: art. 926 kc, art. 199 k.p.c.

Sygn. akt IV Ca 890/15

POSTANOWIENIE
Dnia 19 lutego 2016 r.
Sąd Okręgowy Warszawa Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący SSO Iwona Wróblewska-Pokora (spr.)
Sędziowie SO Mariusz Jabłoński
SR del. Elżbieta Stefaniuk
Protokolant  Katarzyna Kowal
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016 r. wW.
sprawy z wnioskuT. S.
z udziałemD. R.iR. S.
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji uczestniczkiD. R.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wołominie
z dnia 3 listopada 2014 r., sygn. akt I Ns 602/14
postanawia:

I
odrzucić apelację na punkt 1. zaskarżonego postanowienia;

II
oddalić apelację na punkt 2. zaskarżonego postanowienia;

III
zasądzić odD. R.na rzeczT. S.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej.

  Mariusz Jabłoński Iwona Wróblewska-Pokora Elżbieta Stefaniuk

Sygn. akt IV Ca 890/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy odrzucił wniosek o stwierdzenie nabycia spadku poJ. S.(punkt 1.) oraz stwierdził, że spadek poM. S., córceS.iS.,urodzonej w dniu (...)wM., ostatnio stale zamieszkałej wM.przyul. (...), zmarłej w dniu 10 lipca 2011 roku wW.na podstawie ustawy nabyli: synR. S., synT. S.oraz córkaD. R.po 1/3 części spadku każde z nich (punkt 2.).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i rozważania:
Sąd Rejonowy ustalił, że postanowieniem z dnia 10 sierpnia 1992 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 394/92, Sąd Rejonowy w Wołominie I Wydział Cywilny, stwierdził, iż spadek poJ. S., synuA.iF., zmarłym dnia 22 stycznia 1992 roku wM., ostatnio stale zamieszkałym wM.na podstawie testamentu z dnia 21 stycznia 1992 roku otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Wołominie dnia 10 sierpnia 1992 roku nabyła córkaD. R.z domuS.w całości. Powyższe ustalenie było podstawą do odrzucenia w punkcie 1. zaskarżonego postanowienia ponownego wniosku o stwierdzenie nabycia spadku poJ. S.na podstawieart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Sąd Rejonowy ustalił także, żeM. S.zmarła w dniu 10 lipca 2011 roku wW.. Przed śmiercią stale zamieszkiwała wM.przyul. (...). W chwili śmierci spadkodawczyni była wdową. Miała troje dzieciT. S.,R. S.iD. R., nie posiadała natomiast dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. Spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu, a żaden ze spadkobierców nie składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, ani nie zrzekł się dziedziczenia.
Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy oparł się na odpisach przedstawionych przez wnioskodawcę aktów stanu cywilnego oraz na zapewnieniach spadkowych wnioskodawcy i uczestnika postępowania, które nie budziły wątpliwości Sądu co do okoliczności w nich stwierdzonych.
Sąd I instancji przytoczył następnie treśćart. 926 k.c.i mając na uwadze fakt, żeM. S.nie pozostawiła testamentu stwierdził, że spadek po niej dziedziczą spadkobiercy ustawowi. Spadek poM. S.nabyli zatem z mocy ustawy synowieT. S.iR. S.oraz córkaD. R.każde po 1/3 części spadku.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożyła uczestniczka postępowaniaD. R., zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżąca zarzuciła niewyjaśnienie istoty sprawy i wydanie postanowienia „sprzecznie z zapewnieniem i pominięcie, żeT. S.iR. S.umyślnie wprowadzili Sąd w błąd co do spadkobrania po ojcuS.” (k. 40).
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja w zakresie punktu 1. zaskarżonego postanowienia podlegała odrzuceniu.
Rozstrzygnięcie Sądu I instancji w przedmiocie odrzucenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku poJ. S.na podstawieart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.z uwagi na powagę rzeczy osądzonejnie stanowiło bowiem orzeczenia co do istoty sprawy. Charakteru tego postanowienia nie zmieniał fakt umieszczenia go w jednym orzeczeniu z rozstrzygnięciem o istocie sprawy w zakresie stwierdzenia nabycia spadku poM. S.. W świetle niekwestionowanego stanowiska doktryny i judykatury, o rodzaju i dopuszczalności środka odwoławczego decyduje natomiast przedmiot rozstrzygnięcia, a nie forma orzeczenia.Środkiem odwoławczym od tego postanowienia było zatem zażalenie (a nie apelacja), które winno być wniesione z zachowaniem reguł procesowych, jakie wiążą się z tym środkiem.
Stosownie zatem doart. 357 § 1 k.p.c.postanowienia ogłoszone na posiedzeniu jawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia. Zgodnie natomiast zart. 394 § 2 k.p.c.termin do wniesienia zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia postanowienia. Jak wynika z materiału sprawy uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało doręczone skarżącej w dniu 20 listopada 2014 roku (k. 38). Termin na wniesienie zażalenia na punkt 1. zaskarżonego postanowienia upłynął bezskutecznie dla uczestniczki w dniu 27 listopada 2014 roku. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy wezwał uczestniczkę do usunięcia braków apelacji poprzez wskazanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia apelacji, czy zaskarża ona oba punkty postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 3 listopada 2014 roku (k. 94). Wezwanie powyższe zostało uznane za skuteczne doręczone z dniem 28 stycznia 2016 roku (k. 107 – 108). Uczestniczka w zakreślonym terminie nie złożyła odpowiedzi na w/w wezwanie. Apelacja w zakresie punktu 1 zaskarżonego postanowienia podlegała zatem odrzuceniu na podstawieart. 373 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Apelacja w zakresie punktu 2. podlegała natomiast oddaleniu, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych.
Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną dokonaną przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniom apelacji nie doszło do naruszenia żadnych przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na treść orzeczenia. Zarzuty zawarte w apelacji są całkowicie chybione i wynikają z niezrozumienia przez skarżącą istoty rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
W pierwszej kolejności należy więc wskazać, że Sąd I instancji w niniejszym postępowaniu nie orzekał o prawach do spadku poJ. S.. WniosekT. S.w tym zakresie został bowiem odrzucony w punkcie 1. zaskarżonego postanowienia, z uwagi na powagę rzeczy osądzonej i wcześniejsze rozstrzygnięcie w tym zakresie w sprawie I Ns 394/92. Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie było ustalenie spadkobierców poM. S.. Skarżąca nie przedstawiła natomiast żadnych zarzutów merytorycznych dotyczących tej części rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
Jedynie zatem na marginesie należy wskazać, że uszło uwadze skarżącej, że postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku to postępowanie nieprocesowe.Zgodnie z treściąart. 513 k.p.c.niestawiennictwo uczestników postępowania nieprocesowego nie tamuje rozpoznania sprawy. Nie można zatem mówić o nieprawidłowym działaniu Sądu, który rozpoznał sprawę i wydał merytoryczne rozstrzygnięcie pomimo nieobecności skarżącej na rozprawie w dniu 27 października 2014 roku. Jak wynika bowiem z materiału sprawy uczestniczkaD. R.została prawidłowo poinformowana o terminie rozprawy, gdyż wezwanie na nią odebrała osobiście w dniu 7 października 2014 roku. Miała zatem możliwość zajęcia stanowiska w kwestiach merytorycznych, czego jednak nie zrobiła.
Przede wszystkim zauważyć jednak należy, że wbrew twierdzeniom apelacji, Sąd I instancji, wydając zaskarżone orzeczenie, oparł się nie tylko na zapewnieniach spadkowych złożonych przez wnioskodawcęT. S.i uczestnikaR. S., ale także na dokumentach zebranych w sprawie, dołączonych aktach postępowania I Ns 394/92 oraz własnych ustaleniach, co wynika wprost z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Brak zatem podstaw do uznania, że Sąd nie podjął „stosownej reakcji po ujawnieniu nieprawdy w zapewnieniach spadkowych” (apelacja – k. 40). Przeciwnie, w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji podejmował adekwatne do rozwoju postępowania czynności procesowe, które przyczyniły się do sprawnego zakończenia postępowania. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku rola sądu jest bowiem determinowana ustawowym obowiązkiem działania z urzędu, a rozstrzygnięcie zapada bez względu na wniosku stron, lecz stosownie do wyników postępowania dowodowego oraz norm prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2014 roku, sygn. akt III CSK 239/13). W reakcji zatem na zeznania wnioskodawcy i uczestnika postępowania, złożone na rozprawie w dniu 27 października 2014 roku w zakresie nabycia „całego spadku” przez uczestniczkęD. R., Sąd Rejonowy odroczył ogłoszenie orzeczenia i postanowił ustalić w repertorium Ns czy toczyło się postępowania spadkowe poJ. S.orazM. S.(k.26). W wyniku tych ustaleń stwierdzono, że w sprawie I Ns 394/92 zostało już stwierdzone nabycie spadku poJ. S.na podstawie testamentu na rzecz skarżącej (k. 27). Nie ustalono jednocześnie, by toczyło się wcześniej postępowanie spadkowe poM. S.. Prawidłowo zatem w tym zakresie Sąd I instancji orzekł o stwierdzeniu nabycia spadku poM. S.na mocy ustawy na podstawie zebranego w sprawie materiały dowodowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na mocyart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.postanowił, jak w punkcie 2 postanowienia.

    Mariusz Jabłoński  Iwona Wróblewska – Pokora  Elżbieta Stefaniuk