Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 535/16
Data wyroku: 2016-10-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Regina Stępień
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność
Podstawa prawna: art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systermie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2009.205.1585 ze zm.), art 29 par. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ze zm.)

Sygn. aktV U 535/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia21 października 2016 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Regina Stępień
Protokolant: star. sekr. sądowy Justyna Alfawicka
po rozpoznaniu w dniu21 października 2016 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuJ. P.,M. P. (1)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o odstąpienie od określenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
na skutek odwołaniaJ. P.,M. P. (1)
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia24 marca 2016 r.
znak(...)

I

      zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.z dnia 24 marca 2016 r. znak(...)w ten sposób, że ogranicza odpowiedzialnośćJ. P.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Pracy w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przezM. P. (1)za okres od marca 2009 r. do 01 grudnia 2009 r. do majątku wspólnego małżonków,

II

w pozostałym zakresie odwołania oddala,

III

umarza postępowanie w części dotyczącej zmiany decyzji organu rentowego z 18 sierpnia 2016 r. ,

IV

zasądza od organu rentowego na rzeczJ. P.kwotę 5.503,68 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

V

zasądza odM. P. (1)na rzecz organu rentowego kwotę 848,16 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Regina Stępień
Sygn. akt V U 535/16

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.decyzją 24 marca 2016r. określił zadłużenieJ. P.iM. P. (1)z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FGŚP i Fundusz Pracy – powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą przez płatnika składekM. P. (1)za okres od stycznia 2000r. do kwietnia 2014r. – łącznie z odsetkami (liczonymi na dzień 17 marca 2016r.) na kwotę 78 488, 40 zł (w tym należność główna 53 864, 40 zł) oraz koszty upomnienia w wysokości 808, 40 zł i koszty egzekucyjne w wysokości 3 276, 20 zł.
W odwołaniu od tej decyzjiJ. P.iM. P. (1)kwestionowali zasadność obciążenia odpowiedzialnością z tytułu nieopłaconych składekJ. P.. Wskazywali, iż w dniu 2 grudnia 2009r. zawarli umowę o rozdzielności majątkowej. Ponadto zarzucili, iżM. P. (1)w maju 2014r. złożył wniosek o umorzenie zaległości składkowych, jeszcze nie upłynął termin spełnienia warunków umorzenia w decyzji umorzeniowej. Na rozprawie w dniu 20 lipca 2016r. przyznali, iż kwestia decyzji abolicyjnej nie ma znaczenia dla oceny zasadności skarżonej decyzji.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. Podkreślił, iż odwołujący się nie kwestionowali tego, żeM. P. (1)nie opłacał składek w wysokości i okresie wskazanym w skarżonej decyzji. Zaś przedmiotem sporu pozostaje ocena, czy odpowiedzialność za zaległości składkoweM. P. (1), związane z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej, ponosi również jego żonaJ. P., w sytuacji gdy organ rentowy nie został poinformowany o istniejącej między nimi rozdzielności majątkowej, na podstawie umowy zawartej w dniu 2 grudnia 2009r. Organ rentowy powołał się przy tym na regulację zart. 471kro, zgodnie z którym małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj było znane tym osobom.
W toku postępowania, wobec złożenia przez odwołujących się zarzutu przedawnienia należności organ rentowy decyzją z 18 sierpnia 2016r. ponownie określił zaległościJ. P.iM. P. (1), przy czym uwzględniając ten zarzut zaległości te określił za okres od marca 2009r. do kwietnia 2014r. – na kwotę łącznie z odsetkami (liczonymi na 17 marca 2016r.) 77 613, 39 zł (w tym należność główna 53 613, 39 zł) oraz koszty upomnienia 808, 40 zł i koszty egzekucyjne 3 276, 20 zł.
Odwołujący się nie kwestionowali kwot i okresu zadłużenia zawartych w decyzji z 18 sierpnia 2016r.

Sąd ustalił:
M. P. (1)prowadził działalność gospodarczą od 4 kwietnia 1997r.
Dowód: akta ZUS P-2: zaświadczenie k. 1
W okresie objętym sporem, po weryfikacji decyzją z 18 sierpnia 2016r., posiadał zaległości z tytułu składek za okres od marca 2009r. do kwietnia 2014r. (wraz z odsetkami na dzień 17 marca 2016r.) w kwocie:
- na ubezpieczenie społeczne - 51 075, 13 zł plus koszty upomnienia 281, 20 zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego 2 094, 70 zł
- na ubezpieczenie zdrowotne 22 084, 88 zł plus koszty upomnienia 263, 60 zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego 907, 90 zł
- na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 4 453,38 zł plus koszty upomnienia 263, 60 zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego 273, 60 zł.
Łącznie należność ta wynosił 77 613, 39 zł, w tym odsetki 24 000 zł a nadto koszty upomnienia 808, 40 zł oraz koszty e4gzekucyjne 3 276, 20 zł.
Dowód: decyzja k. 43.

J.iM.P.pozostają w związku małżeńskim od 8 września 1979r. W dniu 2 grudnia 2009r. zawarli w formie aktu notarialnego umowę majątkową małżeńską, mocą której ustanowili rozdzielność majątkową. Nie powiadomili organu rentowego o istniejącej między nimi rozdzielności majątkowej. Kopię umowy majątkowej małżeńskiej z 2 grudnia 2009r. złożyli organowi rentowemu w dniu 2 maja 2016r.
Dowody: kopia aktu notarialnego: akta ZUS P-3 k.12
- wyjaśnienia:J. P.: e-protokół z 21.10.2016r. k. 57 (00:02:31-00:07:50);M. P. (1)e-protokół z 21.10.2016r. k. 57v (00:07:50-00:16:36)

Sąd zważył:
Odwołanie jest w znacznej części uzasadnione.
Stan faktyczny w sprawie (w szczególności po weryfikującej okresu i wysokości składek z 18 sierpnia 2016r.) był niesporny.
Natomiast jego istota sprowadzała się do oceny prawnej odpowiedzialności małżonka za zobowiązania składkowe drugiego małżonka.
Zgodnie z treściąart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U.2015.121 ze zm.) do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio przepisyustawy z 29 sierpnia 1997r.Ordynacja podatkowa(Dz.U.2015.613 ze zm.), w tym m.in. art. 26 i art. 29 § 1 i 2. Przy czym w myśl art. 32 ustawy o s.u.s., do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie zart. 29 § 1Ordynacji podatkowej, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. W myślart. 29 § 2 pkt 1, skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej. Powołany art. 26 w związku z art. 31 ustawy o s.u.s. stanowi, że podatnik (w tym wypadku - płatnik) odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki (składki). Jest to regulacja pełna i nie zawiera odesłania do zastosowanego wskazywanego przez organ rentowy,art. 471k.r.o.
Stąd w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzieart. 29 § 1i2 pkt 1Ordynacji podatkowej na podstawie art. 31 i 32 ustawy o s.u.s.
Należy podkreślić, iż na podstawieart. 29 § 1Ordynacji podatkowej odpowiedzialność małżonka, niebędącego płatnikiem składek, za zaległości składkowe drugiego małżonka jest w pierwszej kolejności ograniczona przedmiotowo - do majątku wspólnego jego i małżonka. Nadto obok ograniczenia przedmiotowego w myśl art. 29 § 2 pkt 1 ustawodawca wprowadził też ograniczenie czasowe tej odpowiedzialności - skutki prawne zniesienia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań składkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o wyłączeniu (ograniczeniu) ustawowej wspólności majątkowej. Prowadzi to konkluzji, iż małżonek płatnika nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania składkowe powstałe po dniu zawarcia takiej umowy. Jeżeli zatem, co w sprawie jest poza sporem, małżonkowie z dniem 2 grudnia 2009r. 2 grudnia 2011 r. umownie ustanowili w małżeństwie rozdzielność majątkową, od tej daty odwołująca się nie ponosi odpowiedzialności za zaległości składkowe małżonka. Tym samym odpowiedzialność odwołującej się winna być ograniczona zarówno przedmiotowo, jak i czasowo do majątku wspólnego małżonków oraz do okresu od daty powstania zaległości do daty zawarcia ww. umowy, tj. za okres od marca 2009r. do 1 grudnia 2009r.
Z tych względów odwołanieJ. P.iM. P. (1)zostało uwzględnione w zakresie jak w pkt I wyroku.
Przy czym w pkt II wyroku, częściowo odwołanie zostało oddalone, bowiem nie można uznać, jak wynika z wyżej wskazanych przepisów, iżJ. P.nie ponosi w ogóle odpowiedzialności za zobowiązania składkowe męża w związku z zawarciem w grudniu 2009r. 2011 r. małżeńskiej umowy majątkowej – takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z treścią powołanegoart. 29 § 2 pkt 1Ordynacji podatkowej.
W punkcie III sąd umorzył postępowanie na podstawieart. 47713§ 1 kpc, bowiem organ rentowy decyzja z 18 sierpnia 2016r. uwzględnił zarzuty odwołujących się, iż należności składkowe za okres stycznia 2000r. do lutego 2009 uległy przedawnieniu i w tym zakresie skorygował wcześniejszą decyzję.
Orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treściąart. 98 i 100 kpcw zw. z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804). Przy czym sąd miał na uwadze, iż organ rentowy reprezentowany był przez radcę prawnego, a osobiście odwołujący sięM. P. (1)jak i reprezentowana przez radcę prawnegoJ. P.skarżyli decyzję organu Spór dotyczył, w odniesieniu do decyzji z 24 marca 2016r., kwoty niezapłaconych składek w wysokości53 864, 40 zł. Po decyzji z 18 sierpnia 2016r., ustalającej wartość dochodzonych składek na 53 613, 39 zł - kwota składek ulegała pomniejszeniu o 251, 01 zł. W tej części postępowanie zostało umorzone, ale była to kwota przegranej organu rentowego.
Wartość składek (zasądzonych) wynikających z pkt I wyroku, za okres od marca 2009r. do 1 grudnia 2009r. (ostatnia wymagalna składka to składka za październik 2009r,, bo składka za listopad 2009r. płatna była już po tym jak małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową tj. po 1 grudnia 2009r. – to suma6 346, 95 zł( 4 169, 69 zł (FUS) + 1 793, 92 zł(FUZ) + 383, 34 z (FP i FGŚP) . W takiej częściJ. P.iM. P. (1)przegrali – co stanowi 11, 78 %. Zaś ZUS przegrał w części odpowiadającej 88, 78 %.
Przy wartości przedmiotu sporu 53 864, 40 zł koszty zastępstwa wynoszą 7 200 zł. Stąd organ rentowy winien zwrócić koszty zastępstwa procesowego należneJ. P., reprezentowanej przez radcę prawnego w wysokości 6 351, 84 zł.J. P.organowi rentowemu tytułem takich kosztów kwotę 848, 16 zł. Po skompensowaniu – organ rentowy tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego winien zwrócić wnioskodawczyni kwotę 5 503, 68 zł.
M. P. (1)zaś winien jest organowi rentowemu zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 848, 16 zł.

SSO Regina Stepień