Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 588/16
Data wyroku: 2016-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Rucińska, Maryla Domel-Jasińska, Zbigniew Koźma
Słowa kluczowe: Sprostowanie
Podstawa prawna: art. 31a ust. 1 Prawa prasowego

Sygn. akt V ACa 588/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 września 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – V Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Zbigniew Koźma

Sędziowie:

SA Maryla Domel-Jasińska (spr.)
SO del. Hanna Rucińska

Protokolant:

sekretarz sądowy Karolina Petruczenko

po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwa GminyO.
przeciwko
A. S.
o nakazanie opublikowania sprostowania
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego wT.
z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I C 344/16

I
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 (pierwszym) w ten sposób, że powództwo oddala;

II
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 810 (osiemset dziesięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Na oryginale właściwe podpisy.
V ACa 588/16

UZASADNIENIE
Powódka – GminaO.– domagała się nakazania pozwanemuA. S.– redaktorowi naczelnemu(...)opublikowania w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, na tej samej stronie, na której ukazał się artykuł prasowy(...)sprostowania następującej treści:(...)Powódka wniosła o opublikowanie sprostowania taką samą czcionką, jaką został wydrukowany materiał prasowy(...)Domagała się także zwrotu kosztów procesu. Wywodziła, że pozwany nie opublikował sprostowania, mimo zgłoszonego w terminie żądania.
Pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew. Doręczenia pozwanemu odpisu pozwu przez awizo pocztowe nastąpiły na adres redakcji(...)wT.i na adres wydawcy, mającego siedzibę wB..
Wyrokiem z dnia 17 maja 2016r. Sąd Okręgowy wT.uwzględnił żądanie pozwu przez nakazanie pozwanemu opublikowania określonego w nim sprostowania prasowego i zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.337 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.
W dniu(...)w(...)ukazał się artykuł pt. „(...)W artykule przedstawiono przebieg sesji Rady Powiatu(...)podając m.in., że radni powiatu podjęli decyzję o przekazaniu GminieO.dotacji celowej na kwocie ponad 500.000 zł na przebudowę dróg.
Pismem z dnia 17 grudnia 2015r., skierowanym do pozwanego, jako redaktora naczelnego(...)(...)powódka zgłosiła żądanie opublikowania sprostowania, wskazując, że podane w powyższym artykule informacje są nieprawdziwe i nieścisłe.
Żądanie zostało doręczone pozwanemu w dniu 29 grudnia 2015r. Sprostowanie nie zostało opublikowane.
W ocenie Sądu Okręgowego powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
Sąd ten wskazał, że zgodnie zart. 31a ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe(Dz.U. z 7 lutego 1984r., ze zm.) na wniosek zainteresowanej osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie będącej osobą prawną, redaktor naczelny właściwego dziennika lub czasopisma jest obowiązany opublikować bezpłatnie rzeczowe i odnoszące się do faktów sprostowanie nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości zawartej w materiale prasowym. Z kolei wedługart. 31a ust. 3 prawa prasowegosprostowanie powinno zostać nadane w placówce pocztowej operatora pocztowego lub złożone w siedzibie odpowiedniej redakcji, na piśmie w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia opublikowania materiału prasowego.
Powódka zgłosiła pozwanemu spełniający warunki określone wart. 31a ust. 3, 4, 6 i 7 prawa prasowegowniosek o opublikowanie sprostowania, w terminie wynikającym z powołanego wyżej przepisu, a redaktor naczelny obowiązany był sprostowanie opublikować, gdyż nie zachodziły przesłanki do odmowy opublikowania sprostowania, określone w art. 33 ust. 1 i 2 cyt. ustawy, ani też do odmowy sprostowania nie doszło.
W tej sytuacji powódka była uprawniona, zgodnie zart. 39 prawa prasowego, do wytoczenia powództwa o opublikowanie sprostowania i żądanie pozwu było zasadne.
O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.
Pozwany złożył apelację od powyższego wyroku domagając się jego zmiany w kierunku oddalenia powództwa i zasądzenia na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu za obie instancje.
Skarżący zarzucił

-

naruszenieart. 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy Prawo prasoweprzez uznanie, iż redaktor naczelny pomimo obowiązku nie opublikował w terminie sprostowania wnioskowanego przez powódkę, podczas gdy takie sprostowanie ukazało się w(...)w terminie i zgodnie z innymi wymaganiami określonymi w ustawie;

sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przez uznanie, iż artykuł prasowy, będący przedmiotem postępowania, ukazał się w(...)
(...)i sprostowanie winno ukazać się w tym publikatorze, podczas gdy artykuł został zamieszczony w(...), a powódka w piśmie z dnia 17 grudnia 2015r. domagała się opublikowania sprostowania właśnie w(...), który ukazuje się co poniedziałek w formie dodatku do(...)(...);

dowolne ustalenie przez Sąd I instancji, że artykuł(...)ukazał się w dniu(...), podczas gdy powódka okoliczności tej nie udowodniła, bowiem z dołączonej do pozwu kopii artykułu nie wynika, iż ukazał się on w dniu(...), czym Sąd ten naruszyłart. 6 k.c.;

sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przez uznanie, iż powódka domagała się publikacji sprostowania w(...)(...), podczas gdy w piśmie z dnia 17 grudnia 2015r. powódka domagała się publikacji sprostowania w dodatku(...), a nie na stronach(...)i żądanie to zostało spełnione;

naruszenieart. 39 Prawa prasowegoi uwzględnienie powództwa, pomimo tego, że sprostowanie ukazało się w terminie ustawowym.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu ze strony trzeciej(...)z dnia(...)na okoliczność opublikowania przez niego sprostowania, zgodnie z żądaniami powódki i wymaganiami określonymi wPrawie prasowym. Nadto apelujący zauważył, że(...)ukazuje się co poniedziałek i wedługart. 7 ust. 2 pkt 3 Prawa prasowegouznać go należy za czasopismo. W związku z tym pozwany opublikował sprostowanie zgodnie zart. 32 ust. 1 pkt 3 Prawa prasowego, tj. w najbliższym od dnia otrzymania sprostowania lub w następnym po nim przygotowywanym do opublikowania numerze. Sprostowanie wpłynęło w dniu 29 grudnia 2015r., tj. we wtorek, do redakcji, nota bene niewłaściwej, jednak pozwany opublikował sprostowanie w numerze z dnia(...), gdyż numer(...)był już w całości zapełniony i nie było możliwe zamieszczenie w nim tego sprostowania.
Skarżący wskazał, że wniosek powódki o opublikowanie sprostowania został przesłany doB., naul. (...), a nie doT.naul. (...), a mimo tego został on uwzględniony i sprostowanie ukazało się. Opublikowanie sprostowania powinno skutkować oddaleniem powództwa.
Pozwany wyjaśnił, że nie brał czynnego udziału w postępowaniu przed Sądem I instancji, z uwagi na fakt, iż pozew kierowany był na adres:T.ul. (...), gdzie co dzień pozwany nie rezyduje, a korespondencja nie została doręczona pracownikom redakcji i pozwanemu, nie jest wiadomo czy awiza były pozostawione w redakcji i komu konkretnie.
Powódka w odpowiedzi na apelację domagała się w pierwszej kolejności odrzucenia apelacji pozwanego i zasądzenia od niego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, a w przypadku braku uznania przez Sąd Apelacyjny, że istnieją podstawy do odrzucenia apelacji wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył:
Termin do złożenia apelacji został pozwanemu przywrócony przez Sąd Okręgowy zasadnie, gdyż uchybienie przez niego terminu określonego wart. 52 ust. 2 Prawo prasowenie wynikało z jego winy, lecz z błędnego pouczenia o terminie do wniesienia apelacji, pochodzącego od Sądu. Powyższe uprawniało Sąd Okręgowy do zastosowaniaart. 168 § 1 k.p.c.
Apelacja pozwanego okazała się zasadna.
Uwzględnienie powództwa przez Sąd I instancji oparte zostało na ustaleniu, że sprostowanie nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości, zawartej w materiale prasowym, którego tekst został pozwanemu doręczony w dniu 29 grudnia 2015r., nie zostało opublikowane. Pozwany do apelacji dołączył jednak egzemplarz(...)z dnia(...), w którym zostało zamieszczone sprostowanie o treści tożsamej z treścią sprostowania, które zostało przekazane pozwanemu przez powódkę pismem z dnia 17 grudnia 2015r. i doręczone mu w dniu 29 grudnia 2015r.
We wniosku o opublikowanie sprostowania, zawartym w piśmie z 17 grudnia 2015r., pełnomocnik powódki wniósł o opublikowanie sprostowania w tym samym miejscu, w którym zamieszczono artykuł(...)tj. na trzeciej stronie dodatku(...), taką samą czcionką i opatrzenie tytułem:(...)
Takie też sprostowanie zostało opublikowane na trzeciej stronie(...)stanowiącego cotygodniowy, ukazujący się w każdy poniedziałek, dodatek do(...)(...)i prawidłowo zakwalifikowanego przez pozwanego jako czasopismo, według treściart. 7 ust. 1 pkt 3 Prawa prasowego, tj. jako druk periodyczny ukazujący się nie częściej niż raz w tygodniu, a nie rzadziej niż raz w roku. Opublikowanie sprostowania było zgodne zart. 32 ust. 4 Prawa prasowego. Termin do opublikowania sprostowania również został zachowany, gdyż publikacja sprostowania nastąpiła w terminie zgodnym z określonym wart. 32 ust. 1 pkt 3 Prawa prasowego, tj. w najbliższym od dnia sprostowania lub
    następnym po nim przygotowanym do opublikowania numerze.

W związku z powyższym żądanie opublikowania sprostowania okazało się niezasadne. Należy jednak zauważyć, że choćustawa Prawo prasowenie nakłada na redaktora naczelnego właściwego dziennika lub czasopisma obowiązku zawiadomienia osoby, która złożyła wniosek o opublikowanie sprostowania, o terminie publikacji tego sprostowania, a jedynie nakłada obowiązek przekazania pisemnego zawiadomienia o odmowie sprostowania i jej przyczynach (art. 33 ust. 1 pkt 3 Prawa prasowego), to za dobry zwyczaj należy uznać zawiadomienie wnioskodawcy o terminie publikacji sprostowania już choćby z tego powodu, żeby uniknąć narażenia się na wytoczenie niepotrzebnego powództwa o opublikowanie sprostowania. Trudno bowiem wymagać od osoby zainteresowanej zamieszczeniem sprostowania aby codziennie kupowała dziennik lub inny periodyk, w celu sprawdzenia, czy ukazało się jej sprostowanie. Zarzut niewykazania przez powódkę daty opublikowania artykułu(...)jest całkowicie bezprzedmiotowy, skoro powódka w piśmie z dnia 17 grudnia 2015r. żądając sprostowania podała dzień(...)jako datę opublikowania wskazanego artykułu, zaś pozwany daty tej nie zakwestionował i stosowne sprostowanie opublikował.
W tym stanie rzeczy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.należało zmienić zaskarżony wyrok w punkcie 1 przez oddalenie powództwa, tj. żądania opublikowania określonego w pozwie sprostowania prasowego.
Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że w sprawie winien znaleźć zastosowanieart. 103 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c., w odniesieniu do kosztów procesu za pierwszą instancję. Nie ulegało wątpliwości, że pozwany dwukrotnie nie odebrał odpisu pozwu, wysłanego zarówno na adres redakcji wT.,ul. (...), jak i na adres wB.,ul. (...), choć pod tym ostatnim adresem pozwany częściej przebywa, aniżeli wT., co sam przyznał w odpowiedzi na apelację. W tej sytuacji zarzut pozwanego, że powódka zgłosiła wniosek o opublikowanie sprostowania na niewłaściwy adres, tj. adres wB., był całkowicie bezzasadny. Odpis pozwu adresowany do redakcji wT.powinien zostać odebrany przez pełnomocnika do odbioru korespondencji, podobnie jak został odebrany odpis wyroku z uzasadnieniem. Za prawidłowy odbiór korespondencji odpowiada pozwany jako redaktor naczelny. W rozpoznawanej sprawie adresowane przez Sąd odpisy pozwu nie były odbierane, choć trudno wyobrazić sobie aby pod żadnym z prawidłowych adresów nie było pełnomocnika do odbioru korespondencji. Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany, który nie zapewnił prawidłowego odbioru korespondencji adresowanej do kierowanej przez niego redakcji, działał w sprawie niesumiennie i winien niezależnie od wyniku sprawy ponieść koszty procesu, w tym zwrócić stronie powodowej poniesione przez nią koszty postępowania za obie instancje.