Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 440/15
Data wyroku: 2016-01-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Zalewska-Statuch, Joanna Składowska, Barbara Bojakowska

Sygn. akt I Ca 440/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 stycznia 2016 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch
SSO Joanna Składowska
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 roku w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z powództwaGminy M.S.
przeciwkoJ. K.
o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu
z dnia 6 listopada 2015 roku, sygnatura akt I C 1111/14

1
zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że powództwo oddala;

2
zasądza odGminy M.S.na rzeczJ. K.68 (sześćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygnatura akt I Ca 440/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 listopada 2015r. Sąd Rejonowy w Sieradzu zasądził od pozwanejJ. K.na rzecz powódkiGminy M.S.kwotę 1 345,73 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 21 maja 2014r. do dnia zapłaty oraz 425,72 tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 1 i 3); oddalając powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2).
Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach:
Wyrokiem z dnia 9 lutego 1999r. Sąd Rejonowy w Sieradzu nakazałJ. K.opuścić i opróżnić wraz ze wszystkimi rzeczami i osobami prawa jej reprezentującymi lokalmieszkalny oznaczony numerem (...)położony wS.przy uł.M.(...). Jednocześnie Sąd przyznał pozwanej uprawnienie do lokalu socjalnego.
W dniu 23 marca 2000r.J. K.zawarła zPrzedsiębiorstwem (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.umowę najmu lokalu socjalnego. Przedmiotem najmu byłlokal oznaczony numerem (...)położony wS.przyul. (...).
W dniu 3 listopada 2006r. Sąd Rejonowy w Sieradzu wydał wyrok, w którym ustalił, iż udostępniony powódce przezGminę M.S.oraz przezPrzedsiębiorstwo (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.lokal położony wS.przyul. (...)nie spełnia wymogów, jakim winien odpowiadać lokal socjalny na gruncieustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
W dniu 3 stycznia 2007r. pomiędzyPrzedsiębiorstwem (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.- Zarządcą Mienia Komunalnego należącego obecnie doGminy M.S.a pozwanąJ. K.zawarta została umowa najmulokalu socjalnego nr (...)położonego wS., przyul. (...). Umowa ta została zawarta na czas oznaczony do dnia 2 stycznia 2009r. Zgodnie z § 9 umowy, z tytułu najmu lokalu pozwana była zobowiązana do uiszczania czynszu najmu w określonej wysokości za metr kwadratowy powierzchni normatywnej lokalu. Oprócz czynszuJ. K.została zobowiązana do uiszczania opłat za kanalizację, zimną wodę oraz wywóz nieczystości. Czynsz i opłaty dodatkowe najemczyni zobowiązana była uiszczać miesięcznie z góry, bez uprzedniego wezwania - w terminie do 10-go dnia każdego miesiąca.
Po upływie okresu obowiązywania umowy, pozwana nadal zajmowała lokal położony wS.przyul. (...)l/l.
J. K., zwracała się do strony powodowej o przyznanie jej lokalu socjalnego nadającego się do zamieszkania, domagała się również zabezpieczenia budynku, argumentując, iż jego stan zagraża jej życiu. W piśmie z dnia 19 grudnia 2008r.Gmina M.S.poinformowała pozwaną o braku potrzeby przyznania jej innego lokalu socjalnego oraz zapewniła o możliwości zamiany tego lokalu na inny, o ileJ. K.znajdzie osobę gotową do takiej zamiany.
Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2008r. Sąd Rejonowy w Sieradzu ustalił, iż lokal udostępniony powódce przezGminę M.S.i przezPrzedsiębiorstwo (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąwS., położony wS.przyulicy (...)nie spełnia wymogów, jakim winien odpowiadać lokal socjalny w myślustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
W listopadzie 2011 r. zaproponowano pozwanej podpisanie umowy najmu lokalu socjalnego położonego przyulicy (...).J. K.odmówiła przeprowadzenia się do tego lokalu, powołując się na zbyt dużą jego odległość od miasta i związane z tym zbyt duże uciążliwości w dotarciu do sklepu i apteki.
W lipcu 2012r.Przedsiębiorstwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.zaproponowało pozwanej podpisanie umowy najmu lokalu socjalnego położonego przyulicy (...). Ponieważ konieczne było przeprowadzenie w tym lokalu pewnych prac, został on oddany ostatecznie do dyspozycji pozwanej we wrześniu 2013 r.
W lokalu mieszkalnym położonym wS.przyulicy (...)zamieszkiwała jedynie pozwana. W okresie od lutego 2009 r. do sierpnia 2013r.J. K.nie uiszczała na rzecz strony powodowej jakichkolwiek należności związanych z korzystaniem przez nią z mieszkania. Zadłużenie pozwanej z tytułu należności czynszowych za ten okres wynosiło 2 077,89 złotych.
Wyrokiem z dnia 8 października 2013r. Sąd Okręgowy w Sieradzu zasądził odGminy M.S.na rzeczJ. K.- tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, polegającą na przydzielaniu jej mieszkań socjalnych nienadających się do zamieszkania kwotę 20 000,00 złotych.
Jak zauważył Sąd Rejonowy, jako podstawę żądania pozwuGmina M.S.wskazałaart. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianieKodeksu cywilnego(tekst jednolity - Dz. U. z 2005 roku. Nr 31,poz. 266z późn. zm.). Powołany przepis reguluje szczególną odpowiedzialność odszkodowawczą byłego lokatora zajmującego lokal bez tytułu prawnego. Zgodnie z jego treścią (ust. 1), osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu, co miesiąc uiszczać odszkodowanie.
Odnosząc się do podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia, Sąd pierwszej instancji zważył, że świadczenia określone wart. 18 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianieKodeksu cywilnego, mają charakter okresowy i jako takie przedawniają się z upływem lat 3. Skoro zatem żądanie pozwu w zakresie odszkodowania za bezumowne korzystanie obejmowało należności płatne w okresie od lutego 2009r. do sierpnia 2013r., a pozew został wniesiony w dniu 21 maja 2014r., przedawnienie objęło należności główne, wymagalne przed dniem 21 maja 2011r. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej na rzecz strony powodowej - tytułemodszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu przyulicy (...)- kwotę1 159,67 złotych, jako sumę czynszu za okres czerwiec 2011r. - sierpień 2013r. wraz ze skapitalizowanymi nieprzedawnionymi odsetkami za opóźnienie w wysokości 186,06 złotych.
Odnosząc się do twierdzeń pozwanej o braku możliwości dochodzenia przez stronę powodową odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu, który nie spełniał wymogów lokalu socjalnego, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że powódka miała zapewniony dach nad głową i nie musiała w tym czasie korzystać chociażby z noclegowni. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt wypłaty zadośćuczynienia w wysokości 20 000,00 złotych. Zdaniem Sądu, zwolnienie pozwanej z obowiązku ponoszenia jakichkolwiek należności za bezumowne korzystanie przez nią z lokalu przyulicy (...), oznaczałoby podwójną dla niej rekompensatę (brak konieczności ponoszenia przez nią opłat związanych z korzystaniem z mieszkania nie spełniającego wymogów lokalu socjalnego i przyznanie zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę, polegającą na przydzieleniu jej mieszkania socjalnego nie nadającego się do zamieszkania).
O kosztach orzeczono w oparciu oart. 100 kpc.
J. K.wniosła apelację od wyroku Sądu Rejonowego, zaskarżając orzeczenie w części uwzględniającej powództwo i zarzucając:

1
niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy,

2
niezgodność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego,

3
inne uchybienia procesowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o wskazane zarzuty domagała się zmiany wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu apelacji wskazano, że Sąd pierwszej instancji pominął takie okoliczności, jak treść wyroku Sądu, ustalającego, że lokal nie spełnia wymogów lokalu socjalnego, odmowa przyznania pozwanej innego lokalu, stan zdrowia pozwanej, zagrożenie życia pozwanej wynikające ze stanu budynku. Skarżąca argumentowała także, że zajmowała lokal znajdując się w sytuacji przymusowej.
Strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Choć wbrew zarzutom apelacji, ustalenia Sądu Rejonowego uznać należy za prawidłowe, to zgodzić należy się ze skarżącą, że pewnych bezspornie istniejących w sprawie okoliczności, Sąd ten nie uwzględnił w sposób właściwy.
Przede wszystkim należało zauważyć, że występując z roszczeniem w sprawie przedmiotowej strona powodowa podała jako jego podstawę prawnąart. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegoi przepis ten został przed Sąd pierwszej instancji wskazany, jako podstawa prawna częściowego uwzględnienia powództwa. Tymczasem unormowanie to reguluje kwestię odszkodowania należnego za zajmowanie bez tytułu prawnego „lokalu”, którego definicja zawarta jest w art. 2 ustawy. Przez lokal w rozumieniu przepisu należy zatem rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; a przez lokal socjalny - lokal nadający się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny, którego powierzchnia pokoi przypadająca na członka gospodarstwa domowego najemcy nie może być mniejsza niż 5 m2, a w wypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego 10 m2, przy czym lokal ten może być o obniżonym standardzie. Pomieszczenia zajmowane przez pozwaną wskazanych kryteriów nie spełniały, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Sieradzu z 8 sierpnia 2008r. w sprawie I C 272/07. Powołane orzeczenie, z mocyart. 365 kpc, wiązało strony i sąd orzekający w sprawie przedmiotowej. Oznacza to, że Sąd Rejonowy nie mógł oprzeć rozstrzygnięcia na art. 18 powołanej ustawy, a zastosowana metoda obliczenia odszkodowania określona w ust. 2 art. 18 nie miała w sprawie zastosowania. Tym samym stwierdzić należało naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, które to uchybienie Sąd drugiej instancji miał obowiązek uwzględnić z urzędu, niezależnie od zarzutów postawionych w apelacji.
Oczywiście można poszukiwać innej podstawy prawnej żądania, np. wart. 224i następnych lub 405 i następnychKodeksu cywilnego, lecz wymagałoby to wykazania spełnienia innych przesłanek i wiązało się z koniecznością przyjęcia innej metodologii obliczenia wysokości świadczenia, co być może wymagałoby zmiany podstawy faktycznej powództwa, a z całą pewnością inicjatywy dowodowej po stronie powodowej (art. 232 kpc) w zakresie wykazania zasadności roszczenia co do wysokości, co nie miało w sprawie miejsca.
Ponadto, w ocenie Sądu Okręgowego, również w przypadku sprezycowania innej podstawy prawnej i stwierdzenia możliwości jej zastosowania, powództwo winno podlegać oddaleniu także z tej przyczyny, że żądanie strony powodowej w zakresie jakiejkolwiek odpłatności za zajmowanie pomieszczeń przyul. (...)wS.przez pozwaną uznać należy za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc).
Jak wynika z ustaleń Sądu Okręgowego w Sieradzu w sprawie I C 46/13, po zajęciu mieszkania, w dniu 7 maja 2007r. powódka wystosowała do pozwanej pismo, w którym domagała się przyznania jej lokalu nadającego się do zamieszkania. Wskazywała w tym piśmie, iż lokal przyul. (...)jest ciemny, zawilgocony, pozbawiony światła słonecznego i zimny. Pismem z 18 maja 2007 r. poinformowanoJ. K., iż przyznany jej lokal spełnia ustawowe warunki lokalu socjalnego, a ze względu na dużą ilość osób oczekujących na lokal socjalny nie ma możliwości dokonania zamiany tego lokalu na inny. Pismem z 30 maja 2008r. do Urzędu MiastaS.zwrócił się Z-ca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wS., wskazując w nim, że w mieszkaniu nie ma sanitariatu i jest bardzo zawilgocone. Ponadto lokal jest bardzo ciemny, trudno w nim funkcjonować. W toku sprawy I C 272/07 Sądu Rejonowego w Sieradzu ustalono, że lokal przyznanyJ. K.nie nadawał się do stałego zamieszkania ze względu na niemożność bezpiecznego ogrzania go w sezonie grzewczym. Pomimo treści wyroku zapadłego 08 sierpnia 2008r. nie zaproponowano pozwanej innego lokalu aż do listopada 2011r., a i tak ze wskazanego mieszkania przyul. (...)wobec wieku i stanu zdrowia nie mogła skorzystać z uwagi na dużą odległość od miasta.
Uciążliwości związane z zamieszkiwaniem w tych warunkach potęgowały również wiek i stan zdrowia powódki.J. K., wymagająca w zasadzie pomocy innej osoby, skazana została na samotne zamieszkiwanie w zaciemnionym podwórzu, bez kontaktu z sąsiadami. Zmuszona była do noszenia wody, wychodzenia z mieszkania w celu załatwiania potrzeb fizjologicznych. W okresie grzewczym narażona była na zimno lub zaczadzenie. Wilgoć potęgowała dolegliwości bólowe stawów. Brak światła pogłębiał zmiany zwyrodnieniowe prawego oka i utrudniał codzienną egzystencję.
Jeżeli zatem zajmowanie pomieszczeń przez pozwaną (przy braku uiszczania na rzecz powódki z tego tytułu jakichkolwiek opłat ) nie wynikało ze złej woli pozwanej, ale z braku realizacji przezGminę M.S.obowiązku wynikającego z ustawy i wyroku Sądu, co wiązało się z koniecznością występowania po raz kolejny na drogę postępowania sądowego celem wyegzekwowania wypełnienia tego obowiązku, a niezachowanie nawet minimalnych standardów powodowało, że pomieszczenia nie nadawały się do zamieszkania, co było źródłem naruszenia dóbr osobistychJ. K.i krzywdy pozwanej, to obciążanie jej jakimkolwiek kosztem z tym związanym, nie mówiąc już o osiągnięciu jakiejkolwiek korzyści po stronie powódki z tego tytułu, pozostaje w sprzeczności z powszechnym poczuciem moralności i przyzwoitości. Należy podkreślić, że strona powodowa z uwagi na stan pomieszczeń nie mogłaby wynająć ich na cele mieszkalne innym osobom, a dostęp pozwanej do mediów był istotnie ograniczony. Zaznaczyć także trzeba, odnosząc się do argumentu Sądu Rejonowego w zakresie „podwójnej rekompensaty” dla pozwanej, że w toku sprawy, w której ustalono wysokość zadośćuczynienia, okoliczność niepłacenia przezJ. K.za korzystanie z lokalu była Sądowi znana.
Z powyższych względów, na podstawieart. 386 § 1 kpc, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że powództwo oddalił.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 kpc.