Sąd Okręgowy w Poznaniu
VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 3364/15
Data wyroku: 2016-06-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza

ODPIS
Sygn. akt VIII U 3364/15

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 czerwca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie : Przewodniczący  SSR del. do SO Maciej Nawrocki
Protokolant  st. sekr. sąd. Monika Sawka
po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. w Poznaniu
odwołaniaM. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 29 września 2015r., znak:(...)
w sprawieM. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o emeryturę

1
Zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu prawo do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 01 maja 2015r.

2
Zasądza od pozwanego na rzecz odwołującego kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Maciej Nawrocki

UZASADNIENIE

    Decyzją z dnia 29 września 2015 r., znak(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO., na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.; dalej:
    ustawa emerytalno-rentowa) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43), po rozpoznaniu wniosku złożonego w dniu 13 maja 2015 r., odmówiłM. G.prawa do emerytury.
W uzasadnieniu organ rentowy uznał za udowodnione 26 lat, 1 miesiąc i 24 dni okresów składkowych. Natomiast nie uwzględniono jako okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresu od dnia 5 kwietnia 1976 r. do dnia 31 maja 1995 r. z tytułu zatrudnienia wSpółdzielni Pracy (...)wG.(dalej:Spółdzielnia (...)). Zdaniem organu rentowego świadectwo pracy w szczególnych warunkach z dnia 31 maja 1995 r. wystawione przez likwidatora nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ nie określono charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz nieprawidłowo wskazano wykaz, charakter pracy oraz stanowisko według uchwały resortowej. Ponadto z uwagi na likwidację zakładu pracy brak jest możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Z kolei na świadectwie pracy z dnia 31 maja 1995 r. wystawionym przezSpółdzielnię (...)podano, że w okresie od 15 maja 1975 r. do 31 maja 1995 r.M. G.wykonywał prace jako mechanik samochodowy, a w świadectwie pracy wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 31 maja 1995 r. podano, iż pracował jako spawacz przy spawaniu łukiem elektrycznym i spawanie gazowe przy spawaniu nadwozi i podwozi samochodów osobowych i ciężarowych. Zdaniem organu rentowego rozbieżności co do zajmowanego w okresie od 5 kwietnia 1976 r. do 31 grudnia 1995 r., które wynikają z dokumentacji oraz brak możliwości wyjaśnienia tych rozbieżności budzą wątpliwości czy w powyższym okresie zatrudnienia wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. /vide decyzja w aktach ZUS/
Dnia 21 października 2015 r., w formie i terminie przewidzianym prawem,M. G.złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie emerytury.
W uzasadnieniu wskazał, iż w okresie od 15 maja 1975 r. do 31 maja 1995 r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w związku z zatrudnieniem wSpółdzielnia (...)na stanowisku spawacza przy spawaniu nadwozi i podwozi. Ponadto zaznaczył, iż w postepowaniu sądowym dopuszczalne jest przeprowadzenie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia, i to zarówno wtedy, gdy pracodawca wystawił świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, a organ rentowy kwestionuje jego treść, jak i wówczas, gdy dokument taki z żadnych przyczyn nie może być sporządzony. /vide odwołanie k. 2-3 akt/
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.w odpowiedzi na odwołanie przytoczył argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie odwołania. /vide odpowiedź na odwołanie k. 4 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
OdwołującyM. G.urodził się dnia (...)Nie jest członkiem OFE. Odwołujący legitymuje się stażem ubezpieczeniowym wynoszącym łącznie 26 lat, 1 miesiąc i 24 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
bezsporne; nadto dowód: dokumenty w aktach organu rentowego
Dnia 15 maja 2015 r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym i to w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach. Do wniosku odwołujący przedłożył m.in. dokumenty dotyczące zatrudnienia wSpółdzielnia (...), w tym:

–

świadectwo pracy z dnia 31 maja 1995 r., w którym wskazano, iż był zatrudniony od 15 maja 1975 r. do 31 maja 1995 r. na stanowisku mechanika samochodowego,

świadectwo z dnia 31 maja 1995 r., w którym podano, że odwołujący był zatrudniony w czasie od 15 maja 1975 r. do 31 maja 1995 r., przy czym w okresie od 5 kwietnia 1976 r. do 31 maja 1995 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę spawacza przy spawaniu łukiem elektrycznym i spawania gazowego przy spawaniu nadwozi i podwozi samochodów osobowych i ciężarowych na stanowisku wymienionym w wykazie XII dział XIV poz. 12 pkt 1 i 3 wykazu stanowiącego załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 80 Zarządzenia(...)z dnia 30 czerwca 1983 r. w sprawie wykonywania prac szczególnie uciążliwych w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy,

kserokopię książeczki spawacza, w której odnotowano, iż w okresie od 17 listopada 1975r. do 17 marca 1976 r. odbył podstawowy kurs spawania gazowego,

kserokopię książeczki ubezpieczeniowej, w której przy pieczątce w/w zakładu w 1975 r. wskazano stanowisko mechanika samochodowego.

Po analizie zgromadzonych dokumentów, decyzją z dnia 29 września 2015 r. organ rentowy odmówił prawa do emerytury. Zakład uznał, iż odwołujący legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 r. stażem ubezpieczeniowym w ilości 26 lat, 1 miesiąca i 24 dni, ale nie udokumentował on wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
bezsporne; nadto dowód: dokumenty w aktach organu rentowego
W okresie od 15 maja 1975 r. do 31 maja 1995 r. odwołujący był zatrudniony wSpółdzielnia (...).M. G.został przyjęty na stanowisko mechanika podwoziowego. W dniu 5 lutego 1977 r. odwołujący uzyskał tytuł mistrza w zawodzie ślusarza silników samochodowych.
Odwołujący pracował w kanale na hali, przy naprawie samochodówS.,Ż.,N.. Było to naprawianie tylnego mostu, przedniego zawieszenia, skrzyni biegów, w tym wymontowanie skrzyni biegów i silnika. Były to niskie samochody i naprawa była możliwa tylko z poziomu kanału. Natomiast spawanie było jednym z elementów pracy odwołującego i polegało na spawaniu ram, uszu od resorów. Zajmował się również czyszczeniem i malowaniem podwozia. Natomiast przy innych naprawach byli zatrudnieni inni pracownicy, którzy wykonywali prace poza kanałem.
W związku z wykonywaniem swoich obowiązków odwołujący otrzymywał mleko. Odwołujący pracował od poniedziałku do piątku, a także w soboty, w pełnym wymiarze czasu pracy.
WSpółdzielni (...)byli również zatrudnieniJ. K.iZ. K..
J. K.był zatrudniony wSpółdzielni (...)w okresie od dnia 1 września 1969 r. do dnia 31 maja 1995 r., przez pierwsze trzy lata jako uczeń zawodu mechanik samochodowy, a następnie, podobnie jak odwołujący, jako mechanik samochodowy w kanale przy naprawie podwozi samochodowych.
Z. K.pracował wSpółdzielni (...)w okresie od dnia 3 stycznia 1972 r. do dnia 31 maja 1995 r. jako mechanik samochodowy, spawacz blacharz.
dowód: dokumenty z akt osobowych (k. 36), w tym świadectwo pracy z 31.05.1995 r., angaże z 15.05.1975 r., 01.08.1975 r., 15.10.1980 r., 30.04.1982 r., 1.09.1982 r., 1.09.1986 r., 2.01.1987 r., 1.09.1987 r., 2.01.1988 r.; zeznania świadków:J. K.(k. 38) iZ. K.(k. 38); zeznania odwołującego (k. 38)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawiezgromadzonych dokumentów, zeznań świadków i zeznań odwołującego.
Sąd uznał za wiarygodne w całościdokumentyzawarte w aktach pozwanego organu rentowego, albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. Ponieważ nie były one kwestionowane przez żadną ze stron postępowania i nie wzbudziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności bądź prawdziwości zawartych w nich twierdzeń, nie było podstaw, ażeby odmówić im wiary. W szczególności Sąd uznał za w pełni wiarygodne dokumenty dotyczące zatrudnienia odwołującego wSpółdzielni (...). Strona pozwana tych dokumentów nie kwestionowała.
Za spójne i konsekwentne należało uznaćzeznania świadkówJ. K.iZ. K., którzy potwierdzili fakt pracy odwołującego w kanałach remontowych przy naprawie samochodów od 15 maja 1975 r. do 31 maja 1995 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy z tytułu zatrudnienia wSpółdzielni (...). Ich zeznania były jasne, rzeczowe, przekonywujące. Sąd nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za tym, aby przyjąć, że chcąc zeznać na korzyść odwołującego podawali nieprawdę. ŚwiadekJ. K.pracował w innej hali, niż odwołujący, ale zapamiętał odwołującego przy pracy w kanale, ponieważ w hali, w której pracował odwołujący znajdowała się toaleta, z której świadek korzystał Brak jest również podstaw do przyjęcia jakoby świadkowie, utrzymywali aktualnie bliższy kontakt. Powyższe jednoznacznie przesądza o wiarygodności zeznań w/w świadków w pełnym zakresie.
Za w pełni wiarygodne Sąd uznałzeznania odwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w tym z dokumentami oraz zeznaniami przesłuchanych świadków. Odwołujący przekonująco i rzeczowo wyjaśnił na czym polegała jego praca w kanałach remontowych przy naprawie samochodów.

Sąd zważył, co następuje:
Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184ustawy emerytalno-rentowej.
Zgodnie z tym przepisem emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi :

–

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a
okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b
z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

–

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne było to, iż:

1
odwołujący w dniu 21 listopada 2013 r. ukończył 60 lat,

2
na dzień 1.01.1999 posiada ponad 25 lat stażu ubezpieczeniowego,

3
nie przystąpił do OFE.

Sporne natomiast było to, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych – organ rentowy nie uwzględnił bowiem okresu zatrudnienia od dnia 15 maja 1975 r. do dnia 31 maja 1995 r. z tytułu zatrudnienia wSpółdzielni (...).
Zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze interpretuje się tak, jak to było wymagane w przepisach dotychczasowych do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 184 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.) wraz z załącznikiem do tego rozporządzenia.
Na podstawie § 2 powoływanego rozporządzenia okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia – rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". W wykazie tym są wymienione m. in.:
w dziale XIV zatytułowanymprace różne
pod poz. 12 prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym,
pod poz. 16 prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych.
Zgodnie z§ 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983 Nr 8 poz. 43 ze zm.) okresy pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Jednakże, judykatura pozwala na dowodzenie w inny, niż wskazany w § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r. III UZP 5/85, LEX nr 14635 w postępowaniu przed okręgowymi zakładami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia z zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym (teza powołanej uchwały SN). Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 maja 1985 r., Sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność takiego zatrudnienia – jeżeli okaże się, że jest to konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dowód z zeznań świadków podlega ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy i treści zebranego materiału dowodowego. Nie można bowiem – podkreśla SN – przypisać ustawodawcy zamiaru, ażeby tak istotne kwestie, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, powierzył tyko zakładom pracy, skoro jest notoryjnie znane, że zakłady pracy często nie posiadają dokumentacji z uwagi na upływ czasu, reorganizację lub zniszczenie z innych przyczyn. Prowadziłoby to w wielu przypadkach do przyznania pracownikom, którzy byli zatrudnieni w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, zaniżonych świadczeń, a nawet pozbawienia świadczeń. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84, LEX nr 14630 oraz w uchwale z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, LEX nr 14625: „okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidzianerozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzemogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.”
Odnosząc przytoczone rozważania Sądu Najwyższego do sprawy niniejsze należy stwierdzić, że odwołujący przedstawił dowody na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w rozmiarze większym niż to wynika z ustaleń organu rentowego. Do okresu pracy w szczególnych warunkach należało zaliczyć okres zatrudnienia wSpółdzielni (...)w okresie od dnia 15 maja 1975 r. do dnia 31 maja 1995 r. Odwołujący wykonywał wówczas prace w kanałach remontowych przy naprawie samochodówS.,Ż.iN.. Naprawiał tylne mosty, przednie zawieszenie, skrzynie biegów, w tym zajmował się wymontowaniem skrzyni biegów i silnika. Wszystkie te prace należało wykonać z kanału. Natomiast spawanie było jednym z elementów pracy odwołującego i polegało na spawaniu ram, uszu od resorów. Ponadto zajmował się czyszczeniem i malowaniem podwozia. Przy innych naprawach byli zatrudnieni inni pracownicy, którzy wykonywali prace poza kanałem.
W w/w okresach odwołujący wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu pracy te same czynności i nie był kierowany do innych prac. Oznacza to, iż spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych, uwzględniając okres, tj. od dnia 15 maja 1975 r. do dnia 31 maja 1995 r. (20 lat + 0 m-cy + 16 dni) z tytułu zatrudnienia wSpółdzielni (...)wG..
Odwołujący wykonywał prace, które – częściowo, tj. w zakresie spawania – można zakwalifikować do prac w szczególnych warunkach zarówno ze względu na ich charakter (spawanie), jak i sposób wykonywania (w kanałach). Oczywiście nie stanowi to przeszkody do uwzględnienia okresu świadczenia tych prac, do stażu pracy w warunkach szczególnych. Warto odnotować pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 27 stycznia 2012 r. (II UK 103/11) zgodnie z którym fakt, że pracownik, który u jednego pracodawcy w tym samym czasie (okresie) wykonywał różne rodzaje pracy w szczególnych warunkach (wymienione w załączniku dorozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze- wykaz A), stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie powinien być pozbawiony uprawnienia do zaliczenia tego okresu do zatrudnienia w szczególnych warunkach wymaganego do emerytury na podstawie art. 32 ust. 1, 2 i 4ustawy emerytalno-rentowej.
Przy ustaleniu, że odwołujący wykazał 15 lat pracy w warunkach szczególnych orzeczono jak w wyroku na podstawie w/w przepisów iart. 47714§ 2 k.p.c.i przyznano odwołującemu prawo do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 1 maja 2015 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek – pkt 1 wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.oraz§ 2 i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r., zasądzając od pozwanego na rzecz odwołującego (jako strony wygrywającej) kwotę 180 zł – pkt 2 wyroku.