Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
VI Wydział Karny
Sygnatura akt: VI W 4616/15
Data wyroku: 2016-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kegel
Teza: ukaranie

Sygn. akt VI W 4616/15
(...).2015

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lutego 2016 r.
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia w VI Wydziale Karnym
w składzie:
Przewodniczący: SSR Anna Kegel
Protokolant: Justyna Tsaykler
po rozpoznaniu sprawy z oskarżenia publicznego Straży MiejskiejW.
przeciwko
M. L.synowiP.iE.z d.B.,ur. (...)wK.
obwinionemu o to, że: w dniu 14 kwietnia 2015r. o godz. 15:10 weW.naul. (...), w siedzibie Straży Miejskiej, będąc właścicielem pojazdu markiP.onr rej (...), nie wskazał na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd, którego kierujący w dniu 03 lutego 2015r. o godz. 08:46 weW.naul. (...)przekroczył dozwoloną prędkość o 27 km/h,
tj. o czyn z art. 96 § 3 kw

I
uznaje obwinionegoM. L.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w części wstępnej wyroku tj. wykroczenia z art. 96 § 3 kw i za to na podstawie art. 96 § 3 kw wymierza mu karę grzywny w wysokości 200 (dwustu) złotych;

II
na podstawieart. 118 § 1 kpwiart. 616 § 2 kpkw zw. zart. 119 kpwobciąża obwinionego kosztami postępowania w wysokości 100 zł oraz wymierza mu opłatę w kwocie 30 zł.

UZASADNIENIE
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 03 lutego 2015 r. Straż MiejskaW.– w ramach realizacji czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego – ujawniła wykroczenie, jakiego dopuścił się kierujący samochodem osobowym markiP.onr rej. (...), a polegające na przekroczeniu o godz. 08.46.03 naul. (...)weW.dopuszczalnej prędkości o 27 km/h.
Dowód: dokumentacja fotograficzna k. 11
Ustalono, że właścicielem samochodu, którego kierujący dopuścił się powyższego wykroczenia jestM. L..
Dowód: wyjaśnienia obwinionego z dnia 24 lutego 2016 r.
notatka urzędowa k. 6
Straż MiejskaW.skierowała doM. L.wezwanie do wskazania - zgodnie z obowiązkiem wynikającym z przepisuart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym– osoby, której powierzył do używania lub kierowania, należący do niego pojazd, w czasie gdy doszło do popełnienia wykroczenia.
Wezwanie to obwiniony odebrał osobiście w dniu 09 kwietnia 2015 r.
W dniu 14 kwietnia 2015 r.M. L.stawił się w siedzibie Straży MiejskiejW., gdzie oświadczył, że nie rozpoznaje siebie na zdjęciu wykonanym przez fotoradar, nie jest też w stanie wskazać, komu wówczas użyczył pojazd, z uwagi na upływ czasu.
Dowód: wyjaśnienia obwinionego z dnia 24 lutego 2016 r.
potwierdzenie odbioru wezwania k. 16
notatka urzędowa k. 6
Przesłuchany w charakterze obwinionegoM. L.nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu.
Wyjaśnił, że wprawdzie jest właścicielem samochodu markiP.onr rej. (...), ale w dniu 03 lutego 2015 r. inne osoby dysponowały tym pojazdem, zaś on nie jest w stanie określić precyzyjnie, kto tego dnia użytkował auto. Dodał, że informację taką przekazał Straży Miejskiej, informując jednocześnie, że to nie on kierował samochodem w czasie, gdy zarejestrowano przekroczenie prędkości.
Zaprzeczył jednocześnie, aby w tym czasie pojazd został użyty wbrew jego wiedzy i woli.
Wyjaśnienia obwinionego w korelacji z pozostałym, wskazanym powyżej, materiałem dowodowym, nie pozostawiały wątpliwości co do sprawstwaM. L.w zakresie zarzucanego mu czynu.
Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania rzetelności dowodów, na których oparł ustalenia faktyczne w przedmiotowej sprawie, nie czyniły tego również strony postępowania.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymwart. 78 ust. 4nakłada na właściciela bądź użytkownika pojazdu obowiązek wskazania na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie.
Zgodnie zaś zart. 129b ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymS.Miejscy są upoważnieni do żądania od właściciela lub posiadacza pojazdu wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Tym samym przysługuje im uprawnienie do składania wniosków o ukaranie w tych sprawach. W tym zakresie finalnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 30 września 2014r., sygn. I KZP 16/14 (Biul.SN 2014/9/13).
Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 marca 2014r. w sprawie o sygn. P 27/13 (Dz. U. z 24 marca 2014 r. poz. 375) wezwany do wskazania kierującego pojazdem ma pięć możliwości: 1) wskazać siebie, jeżeli faktycznie prowadził pojazd; 2) przedstawić dowód, że nie jest ani właścicielem, ani posiadaczem pojazdu; 3) wskazać, kto kierował lub używał pojazd; 4) nie wskazać, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania; 5) przedstawić dowód, że pojazd był użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec.
W czwartym wypadku, gdy właściciel lub posiadacz pojazdu nie wskaże, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania, naraża się na odpowiedzialność za wykroczenie określone w art. 96 § 3 kw.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w omawianym orzeczeniu, zgodnie zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymwłaściciel lub posiadacz pojazdu nie ma obowiązku wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, jeżeli pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec. W sytuacji użycia pojazdu wbrew woli i wiedzy właściciela lub posiadacza pojazdu przez nieznaną osobę, czemu nie mógł on zapobiec, nie dochodzi w ogóle do spełnienia znamion wykroczenia określonego wart. 96 § 3kw. Właściciel lub posiadacz pojazdu, nie wskazując, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, jeżeli pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec, nie zachowuje się, jak wymaga tegoart. 96 § 3kw „wbrew obowiązkowi”.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego odpowiedzialność za wykroczenie określone wart. 96 § 3kw zostanie wyłączona także w sytuacji, gdy właściciel lub posiadacz pojazdu uchyli się od obowiązku wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie w ramach prawa do obrony na podstawieart. 74 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnegow związku zart. 20 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Właściciel lub posiadacz pojazdu nie ma zatem obowiązku wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, jeżeli sam tym pojazdem kierował lub go używał i dopuścił się np. wykroczenia przekroczenia prędkości zarejestrowanego za pomocą urządzenia rejestrującego.
Należy tu także dodać, iż Trybunał Konstytucyjny dokonując wykładni art. 96 § 3 kw, dostrzegł możliwość, iż osoba którą zobowiązano do przedmiotowego wskazania nie dysponuje w tym zakresie wiedzą. Taka sytuacja ma chociażby miejsce, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, gdy samochód został zarejestrowany przez fotoradar od tyłu. Sytuacja ta jednak, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, nie wyłącza odpowiedzialności z art. 96 § 3 kw.
Wykroczenie zart. 96 § 3kw popełnia bowiem każdy, kto wbrew obowiązkowi nie wskazuje na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Obowiązek taki wynika wprost zart. 78 ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowymi zgodnie z treścią wskazanego przepisu spoczywa nie tylko na właścicielu, ale i na posiadaczu pojazdu, a zatem na osobie, która nie będąc właścicielem, czasowo nim włada (użytkowniku pojazdu). Oznacza on, że każda ze wskazanych wyżej osób ma obowiązek upewnienia się i zapamiętania, komu w danym czasie powierza pojazdu, którym dysponuje. W konsekwencji, na możliwość przypisania przedmiotowego wykroczenia nie może mieć wpływu fakt, że sprawca nie pamięta, komu w danym dniu powierzył pojazd. Świadczy to bowiem jedynie o niedołożeniu należytej staranności wymaganej od niego jako właściciela lub posiadacza pojazdu w świetle przepisówustawy prawo o ruchu drogowym.
W obecnym stanie prawnym niewskazanie przez właściciela lub posiadacza pojazdu, komu powierzył ten pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie z powodu braku odnośnej wiedzy, co do tej osoby, stanowi wybryk zart. 96 § 3kw, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec jak stanowiart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Ustawodawca bowiem kreując obowiązek, o którym mowa wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymnałożył na osoby, będące adresatami tego przepisu powinność podjęcia działań zapewniających możliwość realizacji tego obowiązku.
Skoro więc użytkownik (właściciel) pojazdu nie wypełnia obowiązku wynikającego w sposób bezwzględny z treściart. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym(którego znajomość jest przecież jego powinnością), nie zapewniając sobie możliwości weryfikacji osób użytkujących pojazd w określonym czasie, to przyjąć należy, iż co najmniej godzi się na popełnienie wykroczenia zart. 96 § 3kw.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 6 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. IV Kz 11/14 wprost stwierdził, iż samochód nie jest rzeczą, którą użycza się przypadkowym, nieznanym osobom. W istocie, pozornie może wydawać się, iż to rozwiązanie zbyt daleko ogranicza wolności obywatelskie. W praktyce jest powszechnie przyjmowanym udostępnianie samochodów innym osobom bez rejestrowania tego faktu. Należy tu jednak stwierdzić, iż tego rodzaju praktyka, ciesząca się społecznym przyzwoleniem jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawym – wolą ustawodawcy wyrażoną wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Samochód jest bowiem przedmiotem, którego posługiwanie się może stanowić źródło istotnego niebezpieczeństwa. Nie przez przypadek ustawodawca zezwolił na korzystanie z samochodu osobom o zakreślonym cenzusie wiekowym, posiadającym uprawnienia ku temu w postaci niełatwego do uzyskania prawa jazdy poprzedzonego badaniem stanu zdrowia jak i weryfikacją umiejętności posługiwania się tym przedmiotem oraz wiedzą o zasadach prawnych korzystania z niego. Karane jest wart. 95kw już tylko posługiwanie się samochodem bez posiadania przy sobie wymaganych dokumentów. Wreszcie nieprzypadkowo penalizowane jest samo korzystanie z samochodu w warunkach ograniczonej możliwości kontrolowania swoich reakcji, czego wyrazem jest treśćart. 87 § 1kw czy 178a§ 1 kk. Dlatego też należy wywieść, iż wolą ustawodawcy jest wprowadzenie zasady ścisłej reglamentacji korzystania z samochodu. W konsekwencji, jeśli samochód jest udostępniany innym osobom to owo udostępnienie powinno podlegać kontroli a nie być dowolnym. Inaczej bowiem nie sposób oddać braku limitu czasowego ciążenia powinności wynikającej zart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymjak i jego restrykcyjności przy precyzji redakcyjnej tego przepisu. Także nie można przywiązywać nadmiernej wagi do takiego elementu jak chociażby przedstawiany uprawnionemu wizerunek kierowcy. Treśćart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymw żaden sposób nie odnosi się bowiem do tej okoliczności. Osoba uprawniona do korzystania z samochodu ma bowiem obowiązek wskazania kierującego nim wyłącznie w oparciu o dane umożliwiające określenie kierującego a te w zasadzie sprowadzają się, przy powyższych założeniach, do daty posługiwania się tym samochodem.
Podkreślić jeszcze raz należy, że osoba nabywająca samochód, czy posługująca się nim, powinna liczyć się z powinnościami wynikającymi zustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowymw tym z art. 78 ust. 4 tejże ustawy. Jeżeli nie akceptuje przyjęcia na siebie takiego zobowiązania powinna zatem powstrzymać się od nabycia samochodu czy posługiwania się nim. Wtedy nie będzie dotyczył jej obowiązek unormowany wart. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym. Wszak posiadanie samochodu czy posługiwanie się samochodem nie jest prawnie nakazane w obowiązującej rzeczywistości prawnej.
Reasumując, Sąd nie miał wątpliwości, że zachowanie obwinionego realizowało znamiona wykroczenia stypizowanego w art. 96 § 3 kw.
Rozważając kwestię wymiaru kary w kontekście dyrektyw wynikających z treściart. 33kw, Sąd miał na uwadze, że obwiniony uchybił jednemu z podstawowych obowiązków, jakie nakłada na niegoustawa prawo o ruchu drogowym. Postawa obwinionego wskazywała na lekceważący stosunek do tej powinności oraz brak poczucia odpowiedzialności, co – w ocenie Sądu – czyniło niemożliwym orzeczenie wobec niego kary łagodniejszej niż grzywna w wysokości 200 zł.
Możliwość identyfikacji osoby kierującej pojazdem ma istotne znaczenie nie tylko z punktu ewentualnego przypisania jej sprawstwa ujawnionego wykroczenia drogowego, ale także dla możliwości np. weryfikacji jej uprawnień do prowadzenia określonego rodzaju pojazdów. Zachowanie obwinionego, ignorującego w sposób świadomy, ciążący na nim obowiązek, de facto uniemożliwiało sprawowanie kontroli nad określonym uczestnikiem ruchu drogowego, uznać należało je zatem za wysoce naganne i szkodliwe społecznie, co znalazło wyraz w orzeczonej wobec obwinionego karze.
Orzeczenie o kosztach zapadło w oparciu o przepisyart. 118 § 1kpwsow iart. 616 §2 kpkw zw. zart. 119kpwsow.