Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 427/16
Data wyroku: 2016-11-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Tadeusz Szweda, Anna Petri
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 FUS

Sygn. akt III AUa 427/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 listopada 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Pietrzak (spr.)

Sędziowie

SSO del. Anna Petri
SSA Tadeusz Szweda

Protokolant

Elżbieta Szewczyk

po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaR. Ś.(R. Ś.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji ubezpieczonegoR. Ś.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach z dnia 21 stycznia 2016r. sygn. akt XI U 1439/15

oddala apelację.
/-/ SSO del. A. Petri /-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA T. Szweda

Sędzia   Przewodniczący    Sędzia
Sygn. akt III AUa 427/16

UZASADNIENIE
Decyzjami z dnia 2.06.2015 r. i z dnia 29.06.2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił ubezpieczonemuR. Ś.prawa do emerytury, ponieważ nie udowodnił wymaganego piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład przyjął za udowodnione na 1.01.1999 r. 28 lat, 3miesiące i 8 dni sumarycznego stażu pracy w tym 14 lat, 6 miesięcy i 6 dni w warunkach szczególnych.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony wnosił o zmianę zaskarżonych decyzjii przyznanie emerytury. Podnosił, że w warunkach szczególnych pracował:
- od 3.09.1973 r. do 16.06.1975 r. w(...)Zakład Nr (...)wB.na stanowisku montera;
- od 17.06.1975 r. do 30.11.1975 r. w(...)Zakład nr (...)T.na stanowisku montera samochodów transportowych;
- od 6.05.1978 r. do 14.11.1982 r. w(...)Zakład nr (...)T.na stanowisku montera samochodów osobowych;
- od 15.11.1982 r. do 28.02.1988 r. w(...)Zakład nr (...)T.na stanowisku robotnika transportowego – operatora wózka;
- od 1.03.1988 r. do 30.09.1991 r. w(...)Zakład nr (...)T.na stanowisku montera mechanika silników spalinowych;
- od 1.10.1991 r. do 30.04.2013 r. w(...)Zakład nr (...)T.( od 1993 r. pod nazwą(...) S.A., a od 1999 r.(...) S.A.) na stanowisku montera,
albowiem wszystkie stanowiska, na których pracował zaliczane były do szczególnych warunków zatrudnienia. Pracę montera samochodów osobowych stale i w pełnym wymiarze wykonywał również w okresie - od 15.11.1982 r. do 28.02.1988 r. w(...)Zakład nr (...)T.na stanowisku robotnika transportowego – operatora wózka.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie i wywodził jakw zaskarżonej decyzji wskazując, że zaliczył do pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wszystkie okresy zatrudnienia wskazane w wystawionym przez pracodawcę świadectwie pracy w warunkach szczególnych, jak również okres służby wojskowejod 3.09.1973 r. do 16.06.1975 r.
Wyrokiem z dnia 21.01.2016r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołania.
Bezsporne w sprawie było, że ubezpieczonyR. Ś.w dniu(...)r. ukończył 60 lat, nie jest członkiem OFE, na dzień 31.12.1998 r. posiada ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych i w dniu(...)r. wystąpił z wnioskiemo emeryturę.
Sąd ustalił:
UbezpieczonyR. Ś.z wykształcenia mechanik pojazdów samochodowych wykonywał pracę :
- od 3.09.1973 r. do 16.06.1975 r. w(...)Zakład Nr (...)wB.na stanowisku montera na Montażu Głównym – Oddział Wyposażenia Wnętrza,
- od 17.06.1975 r. do 30.11.1975 r. w(...)Zakład nr (...)T.na stanowisku montera pojazdów i pojazdów transportowych - Oddział Podwozia i Wyposażenia Wewnętrznego;
- od 1.12.1975 r. do 29.04.1976 r. w(...)Zakład nr (...)T.na stanowisku montera samochodów osobowych;
- od 30.04.1975 r. do 13.04.1978 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową;
- od 6.05.1978 r. do 14.11.1982 r. w(...)Zakład nr (...)T.na stanowisku montera samochodów osobowych, w tym w listopadzie 1980 r. przeszedł kurs legalizacji prędkościomierzy i drogomierzy samochodowych;
- od 15.11.1982 r. do 28.02.1988 r. w(...)Zakład nr (...)T.na Wydziale(...)– magazyn silników na stanowisku robotnika transportowego – operatora wózka;
- od 1.03.1988 r. do 30.09.1991 r. w(...)Zakład nr (...)T.na stanowisku montera mechanika silników spalinowych;
- od 1.10.1991 r. do 31.12.1998 r. w(...)Zakład nr (...)T.( od 1993 r. pod nazwą(...) S.A.) na stanowisku montera.
W okresie zatrudnienia od 3.09.1973 r. do 29.04.1975 r. i po wojsku od 6.05.1978 r. do 14.11.1982 r. oraz od 1.03.1988 r. do 30.09.1991 r. ubezpieczony wykonywał pracena linii montażowejF. (...)początkowo wZakładzie Nr (...)wB.,a od 17.06.1975 r. wZakładzie Nr (...)wT.przy montażu oświetlenia, osprzętu drzwi, karoserii, drogomierzy i prędkościomierzy. Od 1.10.1991 r. do 31.12.1998 r. ubezpieczony wykonywał prace na Oddziale Podmontaży Różnych przy montowaniu podzespołów zawieszenia do samochodów. Od 15.11.1982 r. do 28.02.1988 r. na Wydziale Napraw
(...)– magazyn silników na stanowisku robotnika transportowego – operatora wózka widłowego. Praca ubezpieczonego polegała na przywożeniu i odwożeniu silnikówz magazynu tych silników na Wydział Napraw, na którym silniki te były podmieniane. Ponadto, w tym okresie czasami pracował też na stanowisku uruchomienia

    ,gdzie ustalał przyczyny usterek pracy samochodów i wymieniał wadliwe zespoły, czy urządzenia. Ubezpieczony nigdy w okresie zatrudnienia nie pracował na hamowni przy sprawdzaniu sprawności silników spalinowych. Takie prace były wykonywane jedynie naZakładzie Nr (...)wB., bo tylko tam odbywała się produkcja silników. Gotowe silniki były następnie transportowane do Zakładu(...)– gdzie były montowane do samochodów. Ubezpieczony nie wykonywał również pracy na stanowisku rolek na Wydziale Montażu Głównego wZakładzie Nr (...)wT., albowiem nie miał uprawnień do wykonywaniatej pracy.
Pracodawca w dniu 29.04.2015 r. wydał ubezpieczonemu świadectwo pracy w warunkach szczególnych, w którym zaświadczył, że ubezpieczony w okresach:
- od 3.09.1973 r. do 31.12.1973 r., od 1.12.1975 r. do 29.04.1976 r., od 6.05.1978 r. do 14.11.1982 r., od 1.03.1988 r. do 30.09.1991 r. i od 1.10.1991 r. do dnia 29.06.1995 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze prace w hamowniach przy próbach silników spalinowych - ujęte w Dziale III, poz. 81 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7.02.1983 r.
Pracodawca sporządził w/w świadectwo w oparciu o zakładowe wykazy stanowisk pracyw warunkach szczególnych, zgodnie z którymi praca na stanowisku montera w wydziale montażu głównego wZakładzie nr (...)wT.do dnia 29.05.1995 r. była pracąw warunkach szczególnych, a po tej dacie już nie. Podobnie, takimi wykazami nie została objęta praca na stanowisku robotnika transportowego - operatora wózka w wydziale zabezpieczenia produkcji montażu w(...)Zakład Nr (...)wT.oraz praca na stanowisku montera w Wydziale Montażu w(...)wB.(vide wyjaśnienie z dnia 21.09.2015 r. k. 12 a.s.).
W oparciu o tak sporządzone świadectwo pracy w warunkach szczególnych, organ rentowy zaliczył do takiej pracy ubezpieczonemu początkowo 12 lat, 6 miesięcy i 23 dni, zaś po doliczeniu okresu służby wojskowej – 14 lat, 6 miesięcy i 6 dni.
Sąd nie dał wiary świadectwu pracy w warunkach szczególnych z dnia 29.04.2015 r., albowiem stwierdzone w nim okoliczności co do faktycznie wykonywanej przez ubezpieczonego pracy pozostają w ewidentnej sprzeczności z zeznaniami ubezpieczonegoi świadków, którym Sąd dał wiarę.
Wobec poczynionych ustaleń Sąd uznał odwołania za niezasadne podnoszącw motywach tego rozstrzygnięcia co następuje:
Postępowanie dowodowe w sprawie wykazało, że w okresie spornym ubezpieczony wykonywał stale prace przy montowaniu oświetlenia, osprzętu drzwi, karoserii, drogomierzy i prędkościomierzy, podzespołów zawieszenia do samochodów na linii produkcyjnej samochodów, pracę operatora wózka widłowego przy transportowaniu silników spalinowych i czasami pracę mechanika samochodowego przy odpalaniu zmontowanych samochodów oraz ustalaniu ewentualnych usterek i ich usuwaniu poprzez wymianę wadliwych zespołówi urządzeń na nowe.
Prace, które faktycznie wykonywał ubezpieczony w okresie zatrudnienia w okresieod 1973r. do 1998 r. nie zostały wymienione w w/w wykazach i nie są pracami w warunkach szczególnych, czy w szczególnym charakterze, zatem ich wykonywanie nie uprawniado emerytury we wcześniejszym wieku. Stąd też nie ma podstaw do uznania, że w spornym okresie ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał pracę w szczególnych warunkach, uprawniającą do emerytury we wcześniejszym wieku.
W związku z powyższym ubezpieczony nie spełnia wszystkich przesłanek prawado emerytury we wcześniejszym wieku wymienionych w art. 184 ustawy emerytalnej i nie przysługuje mu prawo do emerytury we wcześniejszym wieku.
Apelację od tego wyroku wywiódł ubezpieczony zarzucając naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Wskazując na przytoczone zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawydo ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Stosownie do art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUSubezpieczonym urodzonym po 31.12.1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganych w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy o którym mowa w art. 27,

Emerytura o której mowa w ust. 1 przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do Otwartego Funduszu Emerytalnego.
Zasadniczy spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy ubezpieczony posiada wymagany okres zatrudnienia w szczególnych warunkach albowiem od spełnienia tego warunku, stosownie do brzmienia art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUSw związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego (…) zależne jest nabycie emerytury po ukończeniu 60 roku życia.
Ubezpieczony twierdził, że legitymuje się takim stażem powołując się w tym względzie na wydane mu przez pracodawcę świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 29.04.2015 r. oraz na zeznania świadków i własne.
Tymczasem z ustaleń Sądu I instancji wynika, że pracodawca w/w świadectwo sporządził w oparciu o zakładowe wykazy stanowisk pracy w warunkach szczególnych, zgodnie z którymi praca na stanowisku montera w wydziale montażu głównego wZakładzie nr (...)wT.do dnia 29.05.1995 r. była pracą w warunkach szczególnych, a po tej dacie już nie. Podobnie, takimi wykazami nie została objęta praca na stanowisku robotnika transportowego - operatora wózka w wydziale zabezpieczenia produkcji montażu w(...)Zakład Nr (...)wT.oraz praca na stanowisku montera w Wydziale Montażu w(...)wB.(vide wyjaśnienie z dnia 21.09.2015 r. k. 12 a.s.).
Sąd I instancji nie dał wiary świadectwu pracy w warunkach szczególnych z dnia 29.04.2015 r., albowiem stwierdzone w nim okoliczności co do faktycznie wykonywanej przez ubezpieczonego pracy pozostają w ewidentnej sprzeczności z zeznaniami ubezpieczonego i świadków, którym Sąd dał wiarę.
W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że postępowanie dowodowe wykazało,że ubezpieczony nie legitymuje wymaganym 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu I instancji i przyjmuje je za własne. Skarżący nie wykazał bowiem, że wnioskowanie Sądu I instancji wykraczało poza schematy logiki formalnej albo dokonywane było wbrew zasadom doświadczenia życiowego, czy nie uwzględniało nadto jednoznacznych związków przyczynowo-skutkowych, natomiast skuteczność zarzutów procesowych apelacji zależna była właśnie od wykazania powyższego. W szczególności logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego są wnioski wysnute przez Sąd I instancji na podstawie zestawienia treści dokumentów znajdujących się w aktach osobowych i rentowych ubezpieczonego oraz zeznań świadków i ubezpieczonego.
Z zeznań tych jednoznacznie wynika, że hamownia była w zakładzie wB.,a w zakładzie wT.było tylko stanowisko rolek, na którym sprawdzało się funkcjonowanie wszystkich urządzeń w samochodzie, w tym silnika. Wg świadkaG.ubezpieczony na tym stanowisku pracował, ale świadek nie był w stanie określić czasokresu. Z kolei świadekJ.zeznał, że w okresie od 1980 r. do 1986 r. on pracował na stanowisku rolkowym a ubezpieczony wówczas jedynie czasami pracował na tym stanowisku napraw, gdy nie woził silników wózkiem.
Nadto należy zauważyć, że zgodnie z wykazem A, dział III poz. 81 załącznika do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. uprawniają do niższego wieku emerytalnego pracew hamowniach przy próbach silników spalinowych.
Tymczasem, jak zostało ustalone, ubezpieczony w spornym okresie nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy takich prac.
Okoliczność, że zakładowy wykaz stanowisk pracy w warunkach szczególnych wymieniał także stanowisko montera w wydziale montażu głównego tego nie zmienia.
Podobnie jak okoliczność, że w zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego wymieniono dla poz. 81 (Prace w hamowniach przy próbach silników spalinowych) stanowiska elektryka, hamownika, montera-mechanika silników spalinowych, ślusarza-montera zaznaczając, że w odniesieniu do stanowisk elektryka, montera-mechanika silników spalinowych, ślusarza-montera chodzi o pracew hamowniach i montowniach, w których stale prowadzone są próby silników spalinowych.
Wszakże, jak wielokrotnie już wyjaśniano w judykaturze, wykonywanie pracy na stanowisku określonym w zarządzeniu resortowym, której nie wymieniono w wykazach Ai B, stanowiących załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawieart. 32 ust. 1w związku zart. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(vide I UK 41/05, OSNP 2006/19-20/306).
W obecnym stanie prawnym bowiem zarządzenia resortowe zawierające uściślenia dokonane w innym okresie przez właściwych ministrów, polegające na ustaleniu wykazów stanowisk, powołane w świadectwach wykonywania prac w warunkach szczególnych zakwestionowanych przez organ rentowy nie mają wartości normatywnych, lecz jedynie informacyjną.
„W państwie prawnym nie jest dopuszczalne zamieszczanie w rozporządzeniu jako akcie wykonawczym upoważnienia do podejmowania określonych działań przez inny podmioti wyposażanie go w kompetencje wykonawcze. W świetleKonstytucji z 1997 rokurozporządzenie jako akt wykonawczy oparty na ustawie nie może zawierać subdelegacji.W konsekwencji, przedmiotem wykładni są wyłącznie przepisy ustawy i wydane na jej podstawie akty wykonawcze. [...] W rezultacie zatem o spełnieniu przesłanki „pracaw szczególnych warunkach” przesądza wykonywanie pracy wymienionej w załącznikach Ai B do rozporządzenia z 7.11.1983 r., które stanowią integralną część rozporządzenia jako aktu wykonawczego, niezależnie od tego, w jakim zakładzie praca taka była (lub jest) wykonywana.” (por. glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 25/99 T. Bińczyckiej-Majewskiej OSP 2002/4/48 t. 2).
W tej sytuacji uznać należało, że Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że ubezpieczony na dzień 1.01.1999 r. nie legitymował się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych, a tym samym nie spełnił przesłanek warunkujących prawo do emeryturyna podstawie art.184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Z tych względów Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako pozbawioną podstaw.
/-/ SSO del. A. Petri /-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA T. Szweda

Sędzia Przewodniczący Sędzia
ek