Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 309/16
Data wyroku: 2016-11-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Mrozik-Sztykiel, Ewa Plawgo, Ewa Jethon
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 291 § 1 kk w zw z art. 294 § 1 kk

Sygn.akt II AKa 309/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 listopada 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie w Wydziale II Karnym w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SA Ewa Jethon
Sędziowie: SA Ewa Plawgo
SA Maria Mrozik - Sztykiel /spr/
Protokolant: sekr.sąd. Łukasz Jachowicz
przy udziale prokuratora Anny Adamiak i oskarżycieli posiłkowychD.F.M.B.iD. B.
po rozpoznaniu w dniu 24.10. i 22.11. 2016 r.
sprawyW. Ż. (1)ur. (...)wL.s.B.iM.zd.D.
oskarżonego zart. 291 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kk
z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 23 maja 2016 r. sygn. V K 184/14
uchyla zaskarżony wyrok i sprawęW. Ż. (1)przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa – Praga w Warszawie.

UZASADNIENIE

W. Ż. (1)został oskarżony o to, że w dniu 6 sierpnia 2009 r. w Kancelarii Notarialnej przyul. (...)
(...)wW.nabył nieruchomość przyul. (...)oznaczoną jakodziałka nr (...)obrębu(...)dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadziksięgę wieczystą nr (...), stanowiącą mienie znacznej wartości 442.000 zł. zawierając zM. C.umowę przeniesienia własności tej nieruchomości w postaci aktu notarialnego nr rep.(...), która toM. C.w wykonaniu zobowiązania wynikającego z umowy sprzedaży warunkowej z dnia 9 lipca 2009 r. w postaci aktu notarialnego nr rep.(...), która to nieruchomość została uzyskana przezM. C.za pomocą czynu zabronionego w postaci oszustwa i przywłaszczenia prawa majątkowego znacznej wartości oraz wyłudzenia poświadczenia nieprawdy w postaci aktów notarialnych nr rep.(...)oraz rep.(...), przy użyciu podrobionego pełnomocnictwa do rozporządzania ww. nieruchomością, tj. o czyn zart. 291 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kk.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2016 r. sygn. V K 184/14W. Ż. (1)uniewinnił od popełnienia zarzucanego czynu, przejmując koszty procesu w tym zakresie na rachunek Skarbu Państwa.
Tym samym ww. wyrokiem została skazanaM. C.za czyn zart. 284 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zb. zart. 270 § 1 kkw zb. zart. 272 kkw zw. zart. 11 § 2 kk.
Apelację od tego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżycieli posiłkowychD.F.M.B.iD. B..
Apelacja zaskarża wyrok w części dotyczącej oskarżonegoW. Ż. (1)zarzucając obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku w części uniewinniającejW. Ż. (1), tj.art. 5 § 2 kpkpoprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że istnieją uzasadnione wątpliwości czy oskarżony posiadał wiedzę lub świadomość tego, że jego matkaM. C.przy sprzedaży jemu nieruchomości nie dysponowała żadnym prawem do rozporządzenia powyższą nieruchomością, a dokonane przed notariuszem czynności zostały oparte na przedstawionym przez nią sfałszowanym pełnomocnictwie i mimo możliwości sądu nieusunięcia tych wątpliwości w drodze dopuszczenia dowodów:1) w postaci umowy darowizny zawartej pomiędzyM. C.i oskarżonymW. Ż. (1)w 2008 r. wskazującej na podobny do przedmiotowej sprawy sposób ich działania na szkodę innych osób oraz 2) przesłuchania w charakterze świadkaJ. P., który w świetle wyjaśnieńW. Ż.był inicjatorem w rodzinie oskarżonego w zakresie spraw notarialnych i majątkowych, a także był partnerem życiowym notariuszH. Ł., sporządzającej wskazaną powyżej umowę darowizny – na okoliczność wiedzy i świadomości oskarżonegoW. Ż.o stanie prawnym nieruchomości sprzedawanej przez matkę, a także poprzez zweryfikowanie różnic w zapłacie ceny sprzedaży nieruchomości podanych umowie sprzedaży nieruchomości i wyjaśnieniach oskarżonegoW. Ż.– w drodze szczegółowego przesłuchania oskarżonego.
Podnosząc powyższy zarzut apelacja wnosi o uchylenie w zaskarżonej części wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa - Praga w Warszawie.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Zgodzić się należy ze skarżącym, że nakaz tłumaczenia niedających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego wyrażony wart. 5 § 2 kpkodnosi się jedynie do wątpliwości, które rzeczywiście nie dają się usunąć i nie ma on zastosowania do sytuacji, gdy wątpliwości te są rezultatem niedokładnego i niewyczerpującego postępowania dowodowego. Sąd orzekający powinien zatem dążyć do wyeliminowania zaistniałych wątpliwości ze względu na zasadę prawdy materialnej przy respektowaniu zasady obiektywizmu, a temu obowiązkowi procesowemu Sąd Okręgowy nie sprostał.
Rację ma skarżący, iż poza rozważaniami Sądu Okręgowego w aspekcie czynu zarzucanego oskarżonemuW. Ż. (1)pozostały kwestie związane z zapłatą należności za nabytą przedmiotową działkę. Ma to tym bardziej znaczenie, że matka oskarżonegoM. C.nie była właścicielką sprzedawanej nieruchomości, co oznacza, iż wskazana w akcie notarialnym kwota należności winna zostać zapłacona w pełnej wysokościH. B.właścicielce nieruchomości, z którą nie utrzymywano kontaktów rodzinnych. Dlatego też wysokość zapłaconej przez oskarżonego kwoty, okoliczności i sposób jej zapłaty niezasadnie pozostały poza zainteresowaniem Sądu I instancji. Nie można również obecnie uznać, iż bez znaczenia dla niniejszej sprawy są zgromadzone przez Prokuraturę Rejonową dla Warszawy – Śródmieścia w toczącym się postępowaniu z wnioskuA. B.dokumenty, w tym akty notarialne dokumentujące transakcje pomiędzyM. C.a oskarżonym w zakresie innych nieruchomości. Dotyczy to w szczególności umowy z dnia 1 lutego 2008 r. odnośnie darowizny na rzecz oskarżonego nieruchomości zabudowanej i udziałówM. C.w 10 działkach niezabudowanych (k 332), umowy z dnia 3 lipca i 14 sierpnia 2008 r. sprzedaży nieruchomości i przeniesienia na oskarżonego własności nieruchomości (k 1098), nadto okazanych przez oskarżonego w toku postępowania odwoławczego dowodów bankowych wpłaty pieniędzy jako ceny sprzedaży, a także umowy z dnia 18 maja 2015 r. sprzedaży nieruchomości przezM. C.reprezentowaną przez oskarżonego jako jej pełnomocnika (k 1116). Należy zgodzić się ze skarżącym, iż są to okoliczności obrazujące obrót nieruchomościami z udziałem oskarżonego, a ich kompleksowa ocena wraz z pozostałymi dowodami, w tym odnośnie planów oskarżonego związanych z działalnością deweloperską, może mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Dlatego też dokonana przez Sąd Okręgowy powierzchowna analiza zebranych dowodów, pominięcie wskazanych okoliczności i zrezygnowanie z przeprowadzenia analizy dowodów zawartych w aktach ww. Prokuratury w związku z toczącym się postępowaniem czyni zaskarżony wyrok co najmniej przedwczesnym i przekonuje, iż ostać się on nie może.
Trzeba też podnieść, iż uszło uwagi Sądu Okręgowego, iż znamiona strony podmiotowej przestępstwa paserstwa zart. 291 § 1 kkzostają wypełnione nie tylko wtedy, gdy sprawca wie (ma pełną świadomość), że nabywana przez niego rzecz została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, ale również wtedy gdy na podstawie okoliczności związanych z nabywaniem rzeczy poweźmie przypuszczenie, że pochodzą one z czynu zabronionego. Oznacza to, że sprawcą paserstwa nie jest wyłącznie osoba, która wie, iż dana rzecz pochodzi z czynu zabronionego, ale jest nią także osoba, która z uwagi na okoliczności objęcia rzeczy uzyskanej z czynu zabronionego na to się godzi. Ponadto karalności podlega również paserstwo zawinione nieumyślnie –art. 292 § 1 kk– co oznacza, że odpowiedzialności podlega sprawca, który na podstawie towarzyszących jego czynowi okoliczności powinien i może przypuszczać, że rzecz, którą nabywa, pomaga w zbyciu, przyjmuje lub pomaga w jej ukryciu, pochodzi z czynu zabronionego.
Powyższe przekonuje, iż sąd meriti nie może poprzestać na analizie dowodów tylko w zakresie zamiaru bezpośredniego oskarżonego, ale winien dokonać kompleksowej ich analizy w wyżej wskazanych aspektach, a oceny dowodów dokonać zgodnie zart. 7 kpk, w tym z uwzględnieniem doświadczenia życiowego i zawodowego sędziowskiego doświadczenia. Dopiero gdy po przeprowadzeniu wszystkich możliwych i pomocnych dla wyjaśnienia istoty sprawy dowodów i przeprowadzeniu ich oceny w sposób respektujący wymogiart. 7 k.p.k.oraz dokonaniu wynikłej z tej oceny ustaleń, nadal istnieją nieusuwalne wątpliwości wtedy to można i należy wytłumaczyć je na korzyść oskarżonego.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny uznał, iż obecnie jedynie możliwym rozstrzygnięciem w świetleart. 454 § 1 kpkjest uchylenie wyroku w zaskarżonej części, tj. odnośnie czynu zarzucanego oskarzonemuW. Ż. (1)i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.
W toku ponownego rozpoznania Sąd Okręgowy winien przeprowadzić w sposób wszechstronny i wnikliwy przewód sądowy, dokonać analizy i oceny dowodów z uwzględnieniem powyżej zaprezentowanych wskazań i zaleceń.