Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1439/15
Data wyroku: 2016-02-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Podlewska, Maciej Piankowski, Aleksandra Urban
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenie Społeczne
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 p. 6 ustawy o ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585), art. 12 ust. 1 i art. 13 ust. 4ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585)

Sygn. akt III AUa 1439/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 lutego 2016 r.
Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Maciej Piankowski

Sędziowie:

SSA Aleksandra Urban (spr.)
SSA Alicja Podlewska

Protokolant:

sekr.sądowy Angelika Judka

po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. w Gdańsku
sprawyJ. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o składki
na skutek apelacjiJ. K.
od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV U 678/14
oddala apelacje.
SSA Alicja Podlewska SSA Maciej Piankowski SSA Aleksandra Urban
Sygn. akt III AUa 1439/15

UZASADNIENIE
W dniu 3 lipca 2014 r.J. K.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 3 lipca 2014 r., mocą której określono, wysokość jego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za miesiąc luty i marzec 2014 r. na kwotę 1.974,78 zł.
Wnioskodawca odwołał się także od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 19 sierpnia 2014 r., określającej wysokość jego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za miesiąc kwiecień i maj 2014 r. na kwotę 1.974,78 zł.
W uzasadnieniu odwołańJ. K.wskazał, iż powinien podlegać ubezpieczeniu w KRUS nie zaś w ZUS i do takiego ubezpieczenia chciałby powrócić, co jednak uniemożliwiają mu niesprawiedliwe przepisy.
W dniu 4 listopada 2014 r., na podstawieart. 219 k.p.c.zarządzono połączenie spraw wywołanych wskazanymi wyżej odwołaniami do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na odwołania pozwany wniósł o ich oddalenie.
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy we Włocławku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd wskazał, żeJ. K., jako płatnik dokonał zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od lutego do maja 2014 r., przy czym nie opłacił za powyższy okres należnych składek.
W dniach 6 maja i 24 czerwca 2014 r. pozwany wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, wzywając jednocześnieJ. K.do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek pod rygorem wydania decyzji określającej wysokość zadłużeń.J. K.nie udzielił stosownych wyjaśnień ani nie opłacił należnych składek.
Wobec powyższego, pozwany w dniu 3 lipca 2014 r. wydał decyzję określającą wysokość zadłużeniaJ. K.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, które na dzień wydania decyzji wynosiło łącznie 1.974,78 zł, w tym z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od lutego do marca 2014 r. w kwocie 1.323,84 zł plus 36 zł odsetek za zwłokę, z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za ten sam okres w kwocie 540,80 zł plus 9 zł odsetek za zwłokę, z tytułu składek na Fundusz Pracy w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za powołany okres w kwocie 110,14 zł.
W dniu 19 sierpnia 2014 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wydał kolejną decyzję, mocą której określono, wysokość zadłużeniaJ. K.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, które na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 1.974,78 zł, w tym z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od kwietnia do maja 2014 r. w kwocie 1.323,84 zł plus 31 zł odsetek za zwłokę, z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za ten sam okres w kwocie 540,80 zł plus 7 zł odsetek za zwłokę, z tytułu składek na Fundusz Pracy w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za powołany okres w kwocie 110,14 zł.
Przystępując do rozpoznania analizowanej sprawy Sąd w pierwszej kolejności zważył, iż przedmiotem rozstrzygnięcia były zaskarżone decyzje, nie zaś podnoszona przez wnioskodawcę w odwołaniu kwestia „powrotu ubezpieczonego do KRUS”.
W tym zakresie stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie pozostawał, co do zasady poza sporem. W szczególności fakt zarejestrowania przezJ. K.prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej oraz dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych z tego tytułu został przez wnioskodawcę wyraźnie przyznany.
W świetle powołanych ustaleń nie budziło zatem wątpliwości, iż w okresie od lutego do maja 2014 r.J. K.podlegał obowiązkowo, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu.
Zarejestrowana działalność gospodarcza - co wynika zart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych- wiąże się co do zasady z przymusem podlegania ubezpieczeniu społecznemu i jedynie wykreślenie jej wpisu z ewidencji lub ujawnienie w ewidencji przerwy w jej prowadzeniu powoduje - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku tegoż ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana, jako prowadząca taką działalność. Domniemanie powyższe może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę powołującą się na fakty przeciwne twierdzeniom wynikającym z domniemania.
Przekładając powyższe na grunt analizowanej sprawy wskazać należy, żeJ. K.bezspornie, w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej (zgłoszonej i niewyrejestrowanej ze stosownej ewidencji) w okresie objętym zaskarżonymi decyzjami podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Jednocześnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje dokonywana obecnie przezJ. K.ocena decyzji o podjęciu działalności gospodarczej czy też zgłoszeniu do ubezpieczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych z tego tytułu, jako błędnej. Także ewentualny fakt braku przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku zapłaty należnych składek na ubezpieczenie społeczne. Brak dochodów nie świadczy bowiem o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, albowiem niejednokrotnie, aby uzyskać dochód przedsiębiorca czyni najpierw szereg wydatków finansowych, ponosząc przy tym ryzyko związane z prowadzeniem takiej działalności (tak też wyrok SA w Warszawie z dnia 28.02.2006r. w sprawie II AUa 1082/05,Apel. Warszawa 2006/3/12, wyrok SN z 30.11.2005r., II UK 111/06), po to by w przyszłości móc czerpać profity.
Analizując wskazany w zaskarżonych decyzjach wymiaru składek oraz stwierdzenie obowiązku ich zapłaty, Sąd również w tej materii nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. Organ rentowy swe rozstrzygnięcia oparł bowiem na prawidłowo powołanych przepisach prawa, tj.art. 32 i art. 46 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Odnosząc się do tak poczynionych ustaleń,J. K.nie powołał żadnych okoliczności uzasadniających odmienną wysokość należnych składek wskazując jedynie na chęć powrotu do ubezpieczenia w KRUS i niesprawiedliwość przepisów to uniemożliwiających, co - jak już wskazano - nie było przedmiotem zaskarżonych decyzji.
Jeśli zatemJ. K.- jak sam przyznał - nie opłacił należnych składek, uznać należało, iż jego zadłużenie z tego tytułu obejmuje kwoty wskazane w zaskarżonych decyzjach.
Mając na uwadze powyższe uznając zaskarżone decyzje pozwanego za trafne, Sąd Okręgowy, na mocyart. 47714§ 1 k.p.c., orzekł, jak w sentencji.
Apelację od wyroku wywiódł wnioskodawca zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie odwołań.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podkreślił, że Sąd Okręgowy w zasadzie wcale nie zajął się kwestią jego powrotu do KRUS, która była dla niego kluczowa. Wobec powyższego apelujący zwrócił się z prośbą do Sądu Apelacyjnego o uwzględnienie faktu, że obowiązują niesprawiedliwe przepisy uniemożliwiające mu powrót do ubezpieczenia rolniczego.
W uzupełnieniu apelacji wnioskodawca wyjaśnił, że gdyby posiadał wiedzę, że wcześniejsza emerytura należy mu się z KRUS, nie podjąłby prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego wszystkie składki wpłacone do ZUS powinny być anulowane. Podkreślił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wprowadził go w błąd. Nadto wskazał, iż aktualnie posiada informację, że otrzyma świadczenie emerytalne z KRUS, jednakże mimo to wnosi o ukaranie organu emerytalnego, który niesprawiedliwie nałożył na niego obowiązek zapłaty składek z tytułu prowadzenia mikroprzedsiębiorstwa.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie podlegania przezJ. K.ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
W powyższym zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające zart. 233 k.p.c., nie popełnił też uchybień w zakresie ustalonych faktów. W konsekwencji Sąd odwoławczy, oceniając jako prawidłowe ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji, uznał je za własne, co oznacza, iż zbędnym jest ich szczegółowe powtarzanie w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, OSNAPiUS z 1999 r., z. 24, poz. 776).
Podstawę prawną roszczenia wnioskodawcy stanowiart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 121), zgodnie z którym obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1 ustawy systemowej). Natomiast dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione wart. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10(art. 11 ust. 2 ustawy systemowej). Ustawa systemowa w art. 13 pkt 4 stanowi, że osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Mając na względzie powyższe, odnieść należy się do treści przepisów określających definicję działalności gospodarczej, a w szczególności doart. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, który definiuje działalność gospodarczą, jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Jest to legalna definicja działalności gospodarczej, co oznacza, że powinna być ona traktowana, jako powszechnie obowiązujące rozumienie tego pojęcia w polskim systemie prawnym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2009 r., V KK 330/08, Prok. i Pr.-wkł. 2009, Nr 6, poz. 17, zob. też uchwałę Sądu Najwyższego z 23 lutego 2005 r., III CZP 88/04, OSNC 2006, Nr 1, poz. 5). Z rozpoczęciem działalności gospodarczej ściśle łączy się obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wpis ma jednak - co należy pokreślić - charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny i nie kreuje bytu prawnego przedsiębiorcy. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2013 r., III AUa 1928/12, LEX nr 1339313). Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powoduje jednak powstanie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone, co oznacza, iż okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikającej z wpisu do ewidencji może być korygowany, lecz czynność ta musi być powiązana z wynikami postępowania dowodowego.
Podkreślić należy, że ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczejpowstaje z mocy prawa. Wprawdzie w decyzjach dotyczących tej kwestii używa się niejako zwyczajowo sformułowania „obejmuje ubezpieczeniem społecznym”, jednakże nie zmienia to faktu, żeubezpieczenie to powstaje z mocy prawa, a decyzja organu rentowego ma jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający powstanie prawa z chwilą ziszczenia się jego ustawowych przesłanek.Przepis art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy systemowej kreuje obowiązek podlegania osób prowadzących pozarolniczą działalność ubezpieczeniom z mocy ustawy od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.Tak więc, to nie decyzja organu rentowego powoduje powstanie tego obowiązku, a jedynie potwierdza ona ten obowiązek. Decyzja ta wydawana jest na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy systemowej i nie jest decyzją kształtującą prawa i obowiązki, a jedynie decyzją potwierdzającą przebieg ubezpieczeń. Innymi słowy, o obowiązku ubezpieczenia przesądzają przepisy prawa, a nie wola ubezpieczonego lub organu rentowego.
Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy Sąd Apelacyjny przypomina, żeJ. K.- jak sam wskazał na rozprawie pierwszoinstancyjnej w dniu 20 kwietnia 2015 r. - zgłosił rozpoczęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 lutego 2014 r. i prowadził ją nieprzerwanie do dnia 31 maja 2014 r. (taki bowiem okres obejmują zaskarżone przez ubezpieczonego decyzje ZUS). We wskazanym okresie skarżący nie zgłaszał w pozwanym organie żadnych przerw w wykonywaniu działalności, nie zawieszał jej, jak również nie złożył wniosku o jej wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej – a skoro tak to bezsprzecznie podlegał on nieprzerwanie przez cały wskazany wyżej okres obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Powyższe zaś – co szczegółowo wyjaśnił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia – generuje obowiązek uregulowania wynikających z faktu zarejestrowania i prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej składek, których – jak ubezpieczony podał w dniu 20 kwietnia 2015 r. – dotychczas nie uiścił.
Na marginesie jedynie – odnosząc się do zarzutów wskazanych w apelacji – wyjaśnić trzeba, że Sąd nie analizował kwestii powrotu wnioskodawcy do systemu ubezpieczenia społecznego rolników, albowiem nie była ona przedmiotem żadnej z zaskarżonych w postępowaniu decyzji, których treścią Sąd jest związany. Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych inicjowane jest bowiem wniesieniem przez ubezpieczonego odwołania od decyzji organu rentowego lub odwołania w razie niewydania przez organ rentowy decyzji w terminie dwóch miesięcy od zgłoszenia roszczenia (art. 476 § 2 i 3 k.p.c.). Zgodnie z tezą reprezentowaną w orzecznictwie, dochodzenie przed sądem prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które nie było przedmiotem decyzji organu rentowego jest niedopuszczalne, za wyjątkiem przewidzianym wart. 4779§ 4 k.p.c.(dotyczy niewydania decyzji przez organ rentowy), a treść decyzji, od której wniesiono odwołanie wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., sygn. akt II UZ 52/99, OSN 2000, nr 15, poz. 601; orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1999 r., sygn. akt II UKN 204/99, OSN 2001, nr 5, poz. 169). Jeśli zatem kwestia powrotu przez wnioskodawcę do ubezpieczenia społecznego rolników nie była przedmiotem żadnej z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ani z 3 lipca 2014 r., ani z 19 sierpnia 2014 r., to tym samym badanie jej przez Sąd Okręgowy było niedopuszczalne.
Ze wskazanych wyżej względów uznać należało, że wywiedziona przezJ. K.apelacja, a także zaprezentowane w niej zarzuty, w żadnej mierze nie podważyły skutecznie prawidłowości dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń, oceny mocy dowodowej i wiarygodności zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także prawidłowo przeprowadzonej subsumcji prawnej, dlatego też, podzielając stanowisko Sądu I instancji oraz uznając zaskarżone decyzje pozwanego za trafne, Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 k.p.c., orzekł, jak w sentencji.
SSA Aleksandra Urban  SSA Maciej Piankowski   SSA Alicja Podlewska