Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 963/16
Data wyroku: 2016-10-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Mika, Agata Gawron-Sambura, Grzegorz Kiepura
Słowa kluczowe: Wymuszenie rozbójnicze
Podstawa prawna: art. 13 § 1 kk w zw. z art. 282 kk

Sygnatura akt VI Ka 963/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia28 października 2016r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Piotr Mika
Sędziowie SSO Grzegorz Kiepura (spr.)
SSO Agata Gawron-Sambura
Protokolant Barbara Szkabarnicka
przy udziale Marka Dutkowskiego
Prokuratora Prokuratury Okręgowej wG.
po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r.
sprawyK. S.(S.)ur. (...)wB.
synaM.iA.
oskarżony zart. 191§1 kkiart. 13§1 kkw zw. zart. 282 kkw zw. zart. 64§1 kkprzy zast.art. 11§2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygnatura akt IX K 1072/13
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk

1
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sadowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania;

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.T. S.kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych i sześćdziesiąt groszy) obejmującą kwotę 96,60 zł (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy) podatku VAT, tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów obrony oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

VI Ka 963/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 19.04.2016r.K. S.został uznany za winnego tego, że w maju 2006r. wG., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, użył przemocy, polegającej na uderzeniu pięścią w twarzM. S., w celu zmuszenia go do zaprzestania handlu narkotykami, a ponadto stosując te same środki, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzićM. S.do rozporządzenia mieniem poprzez wydanie pieniędzy w kwocie 5.000 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnął, z uwagi na opór ze strony pokrzywdzonego, który nie przekazał żądanych pieniędzy, przy czym zarzuconego mu czynu dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia w okresie od 28.02.2000r. do 25.08.2000r., od 14.09.2000r. do 10.01.2001r., od 06.09.2003r. do 09.02.2005r. i od 11.03.2005 do 15.03.2005r. całość kary 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 22.01.2001r., sygn. III K 821/00, za przestępstwo podobne, tj. za występek zart. 289§3 kkiart. 158§1 kkw zw. zart. 11§2 kk, tj. przestępstwa zart. 191§1 kkiart. 13§1 kkw zw. zart. 282 kk,art. 64§1 kkiart. 11§2 kki za to na mocyart. 14§1 kkw zw. zart. 282 kkiart. 11§3 kkorazart. 33§2 kkskazany został na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 60 stawek dziennych po 10 zł.
Na podstawieart. 624§1kpkzwalnia oskarżonego od uiszczenia kosztów sądowych.
Apelacji od tego wyroku wywiódł obrońca oskarżonego, który zaskarżył orzeczenie w całości zarzucając mu:
1) obrazę przepisów postępowania, to jestart. 374§1 kpkw zw. iart.6 kpkpoprzez nieskuteczne zawiadomienie oskarżonego o rozprawach z dat 28.01.2016r., 01.03.2016r., 03.03.2016r. oraz 12.04.2016r., a także terminu publikacji z 19.04.2016r., poprzez zawiadomienie oskarżonego na adres domowy, w sytuacji kiedy oskarżony od stycznia 2016r. jest pozbawiony wolności i w czasie kiedy odbywały się rozprawy przebywał w Areszcie Śledczym wM., a następnie od lutego 2016 r. w Areszcie Śledczym wG.; tym samym sąd, z uwagi na wytyczne Sądu Okręgowego w Gliwicach, zawarte z wyroku z dnia 04.06.2013r., nie wypełnił ich w całości, nie przeprowadził postępowania dowodowego w pełnym zakresie odnoszącym się do czynu zarzucanego w pkt I aktu oskarżenia i pominął ponowne przesłuchanie oskarżonego;
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę poprzez przyjęcie, że oskarżony uczestniczył w zdarzeniu z maja 2006r., polegającym na wymuszeniu na osobie pokrzywdzonegoM. S., choć z zebranego w sprawie materiału dowodowego i częściowo powtórzonego postępowania dowodowego nie wynika w dalszym ciągu w sposób jednoznaczny i bezsprzeczny współudział oskarżonego w jakiejkolwiek fazie, części , czy też roli w tym czynie.
W oparciu o podniesione zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Apelacja okazała się zasadna, a w wyniku jej wniesienia zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Aczkolwiek obecność oskarżonego na rozprawie nie jest obowiązkowa, to ma on prawo do uczestniczenia w niej i podjęcia aktywnej obrony swoich interesów procesowych (art. 374§1 kpk). Realizacja tego uprawnienia uwarunkowana jest prawidłowym powiadomieniem o terminie rozprawy, a pozbawienie oskarżonego tego uprawnienia stanowi w każdym wypadku naruszenie prawa do obrony gwarantowanego wart. 6 kpk, na który trafnie powołuje się autor apelacji.
O należytym zawiadomieniu strony można mówić w sytuacji, gdy osoba uprawniona do wzięcia udziału w czynności procesowej, miała realną możliwość otrzymania wiadomości wysłanej przez organ procesowy, tj. w tym wypadku, w wyniku skierowania stosownej korespondencji pod właściwy adres. Tylko prawidłowe wykonanie obowiązku w tym zakresie umożliwia zastosowanie reguł wynikających z dyspozycjiart. 133§1 i 2 kpkorazart. 139§1 kpk. Doręczenie zastępcze można uznać za skuteczne jedynie wówczas, gdy organ procesowy niż dysponuje wiedzą dotyczącą rzeczywistego miejsca pobytu strony.
O terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 28.01.2016r. oskarżony został zawiadomiony na adres domowy – tj.K.ul. (...)(k.1754). Zawiadomienie zostało dwukrotnie awizowane i odesłane do sądu z adnotacją „nie podjęto w terminie” (k. 1765). W toku rozprawy sąd przesłuchał pokrzywdzonegoM. S.oraz świadkaŁ. K.(k.1770-1771). Na tym terminie przewodnicząca zarządziła przerwę w rozprawie do dnia 01.03.2016r., o czym obecnych powiadomiono. Pod protokołem rozprawy widnieją zapisy, z których wynika, iż kolejne terminy rozprawy wyznaczono na dzień 03.03.2016r. oraz 08.03.2016r. Zarządzono wezwanie świadkówS. G.orazL. K.i zawiadomienie prokuratora; brak natomiast adnotacji w wydaniu zarządzenia dotyczącego powiadomienia o terminie rozprawy oskarżonego (k.1771 verte). Z protokołu rozprawy z dnia 01.03.2016r. wynika, iż sąd uznał, że oskarżony był prawidłowo zawiadomiony o jej terminie. Tymczasem w aktach brak jest dowodu doręczenia oskarżonemu stosownego zawiadomienia. Podobna sytuacja miała miejsce na rozprawie w dniu 03.03.2016r., na której przesłuchano świadkaL. K.– sąd ponownie uznał, że oskarżony został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, w sytuacji braku dowodu doręczenia zawiadomienia (k.1790). Celem kontynuacji postępowania dowodowego rozprawy odroczono do dnia 12.04.2016r. Tym razem wydano zarządzenie o zawiadomieniu oskarżonego o terminie (k.1791 – verte). Wysłane na adres domowy zawiadomienie wróciło z adnotacją „nie podjęto w terminie” (k.1799). W toku rozprawy sąd odebrał zeznania od świadkówL. K.orazS. G.i po zamknięciu przewodu sądowego odroczył wydanie wyroku do dnia 19.04.2016r. Po rozprawie zarządzono sprawdzenie, czy oskarżony nie jest pozbawiony wolności (k. 1801-1802). Uzyskano informację, że oskarżony przebywa w Areszcie Śledczym wG.(k.1803).
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że rozprawa w dniach 28.01.2016r., 03.03.2016r oraz 12.04.2016r. została przeprowadzona z naruszeniem prawa oskarżonego do obrony. W dniu 03.02.2016r. do sądu wpłynęła informacja z Krajowego Rejestru Karnego, że oskarżonyK. S.od dnia 24.01.2016r. przebywa w Areszcie Śledczym wM., jako osoba poszukiwana listem gończym do sprawy Sądu Rejonowego w Gliwicach o sygn. akt III K 508/11 (k.1784). Po uzyskaniu tej informacji obowiązkiem sądu było zawiadomienie oskarżonego o kolejnych terminach rozpraw na adres aresztu śledczego, w którym aktualnie przebywał, a nie na adres domowy. W wyniku nieprawidłowego zawiadomienia o terminach rozpraw oskarżony pozbawiony został możliwości złożenia wniosku o doprowadzenie na rozprawę, a tym samym wzięcia w niej udziału, złożenia wyjaśnień i zadawania pytań przesłuchiwanym świadkom.
Znaczenie realnej możliwości korzystania z prawa do uczestniczenia w rozprawie jest jednym z podstawowych przejawów realizacji prawa do obrony. Udział w rozprawie ma charakter gwarancyjny. Prawidłowe zawiadomienie o terminie rozprawy ma decydujące znaczenie z punktu widzenia możliwości skorzystania z tego uprawnienia.
W realiach rozpatrywanej sprawy oskarżony pozostawał na wolności tylko w trakcie pierwszego terminu rozprawy, tj. w dniu 03.12.2015r. W czasie pozostałych terminów przebywał w areszcie śledczym. W tych warunkach należało uznać, że przeprowadzenie przez sąd rejonowy rozprawy w dniach 28.01.2016r., 03.03.2016r. i 12.04.2016r., pod nieobecność oskarżonego, który w tym czasie pozbawiony był wolności i nie został prawidłowo zawiadomiony o terminach rozprawy, naruszyło przepisyart. 374§1kpkiart. 117§1kpk, a konsekwencją tego uchybienia było ograniczenie przysługującego oskarżonemu - z mocy art. .6kpk- prawa do obrony.
Rację ma też odwołujący się obrońca, wywodząc, że sąd rejonowy nie zrealizował w całości wskazań sądu okręgowego zawartych w wyroku z dnia 04.06.2013r., w którym zwrócono uwagę na potrzebę przesłuchania oskarżonego w toku ponownego rozpoznania sprawy.
Sąd okręgowy ograniczył rozpoznanie wniesionego środka odwoławczego w trybieart. 436kpk, gdyż rozpoznanie sprawy w tym zakresie było wystarczające do wydania orzeczenia a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.