Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 369/16
Data wyroku: 2016-07-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: w Stanisław Tomasik
Słowa kluczowe: Swobodna Ocena Dowodów, Postępowanie Odwoławcze, Nawiązka, Przestępstwo Pozakodeksowe
Podstawa prawna: art. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt

Sygn. akt IV Ka 369/ 16

UZASADNIENIE
W. K.został oskarżony o to, że w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do dnia 22 listopada 2014 r. wO.ul. (...)znęcał się nad trzema psami, tj. dwoma samcami i jedną suką, w ten sposób, że utrzymywał je w złych warunkach bytowania, w tym utrzymywał je w stanie rażącego niechlujstwa, bez dostępu do pożywienia i wody, co doprowadziło do degradacji zdrowia psów,
tj. o przestępstwo zart. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt.
A. S.została oskarżona o to, że w dniu 11 listopada 2014 r. wO.ul. (...), woj.(...)znęcała się nad psem w ten sposób, że utrzymywała go w złych warunkach bytowania, w tym utrzymywała go w stanie rażącego niechlujstwa, na sznurku przy szopie, brodzącego we własnych odchodach zmieszanych z błotem, bez legowiska dla psa, bez dostępu do pitnej wody, bez schronienia przed złymi warunkami atmosferycznymi,
tj. o przestępstwo zart. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt,
J. B. (1)został oskarżony o to, że w okresie od 11 listopada 2014 r. do dnia 22 listopada 2014 r. wM.11, gm.O., woj.(...)znęcał się nad psem w ten sposób, że utrzymywał go w złych warunkach bytowania, w tym utrzymywał go w stanie rażącego niechlujstwa, bez dostępu do wody pitnej, na obroży mocno na stałe zaciśniętej drutem, co doprowadziło do złej kondycji psa, zagrażającego jego zdrowiu,
tj. o przestępstwo zart. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt,
Sąd Rejonowy w Opocznie wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 roku w sprawie II K 158/15: oskarżonegoW. K.uznał za winnego zarzucanego mu czynu w pkt I aktu oskarżenia, wyczerpującego dyspozycjęart. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt(j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 856 ze zm.) i za czyn ten na podstawie art. 35 ust. 1a ustawy tej wymierzył mu karę 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych grzywny, a wysokość jednej stawki dziennej ustala na kwotę 10 (dziesięć) złotych.
Na podstawieart. 66 § 1 kkiart. 67 § 1 kkpostępowanie karne wobec oskarżonychA. S.iJ. B. (1)warunkowo umorzył na okres próby 1 (jednego) roku.
Wobec oskarżonegoW. K.na podstawie art. 35 ust. 5 wspomnianej wyżej ustawy, a wobec oskarżonychA. S.iJ. B. (1)na podstawie art. 35 ust. 5 ustawy tej w zw. zart. 67 § 3 kk, orzekł nawiązki w kwotach po 500 (pięćset) złotych od każdego z oskarżonych na rzeczStowarzyszenia Pogotowiedla(...)z/s wT.Pl. (...)lok. 6,
Wobec oskarżonegoW. K.na podstawie art. 35 ust. 3 wspomnianej wyżej ustawy, a wobec oskarżonychA. S.iJ. B. (1)na podstawie art. 35 ust. 5 ustawy tej w zw. zart. 45a kkorzekł przepadek zwierząt, wymienionych w pkt I, II i III aktu oskarżenia odebranych oskarżonym,
Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. K.– K.A. wO.kwotę 826,56 (osiemset dwadzieścia sześć 56/100) złotych tytułem nieopłaconej obrony z urzędu udzielonej oskarżonegoW. K.oraz wymierzył oskarżonymA. S.iJ. B. (1)opłatę w kwocie po 100 (sto) złotych, a w pozostałej części zwolnił oskarżonych od kosztów postępowania, zaś oskarżonemuW. K.wymierzył opłatę w kwocie 50 (pięćdziesiąt) złotych oraz zasądził kwotę 826,56 (osiemset dwadzieścia sześć 56/100) zł na rzecz Skarbu Państwa tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania w pozostałej części zwolnił go od kosztów postępowania.
Apelacje od powyższego wyroku w części na niekorzyść oskarżonychA. S.iJ. B. (1)wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej w Opocznie oraz na korzyść oskarżonegoW. K.jego obrońca z urzędu.
Powołując się na przepisart. 438 pkt 1 kpkProkurator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego w postaciart. 67 § 3 k.k.polegającą na orzeczeniu na podstawie tego przepisu nawiązek od oskarżonychA. S.iJ. B. (1)w kwocie po 500 zł na rzeczStowarzyszenia Pogotowiedla(...)z/s wT., przy braku spełnienia ku temu przesłanek warunkujących orzeczenie nawiązki o których mowa wart. 47 k.k.
W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie na podstawieart. 67 § 3 kkświadczenia pieniężnego w kwocie po 500 zł odA. S.iJ. B. (1)i rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej, a w pozostałej części o utrzymanie wyroku w mocy.
Obrońca z urzędu oskarżonegoW. K.na mocyart. 438 pkt 2 i 3 kpkzaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- obrazę przepisów prawa procesowego tj.art. 170§ 1 pkt 2 i 5 kpkpoprzez zaniechanie inicjatywy dowodowej z urzędu i na wniosek stron, zmierzającej do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy a konkretnie: poprzez nieuwzględnienie wniosku obrońcy z dnia 24 listopada 2015 roku o przeprowadzenie dowodu z kserokopii szczepień trzech psów należących do oskarżonego z okresu od 2010 r do 2014 r. na okoliczność wykonywania prawidłowej opieki i dbałości przez oskarżonego o zwierzęta oraz artykułu opublikowanego na stronie internetowej programu telewizyjnegoInterwencjaz 23 maja 2014 r pt. „Pogotowie dla zwierząt łamie prawo?” na okoliczność bezprawnego dokonywania zaboru zwierząt przez oskarżyciela posiłkowego jako okoliczności wnioskowane w przedmiotowym dokumencie nie maja znaczenia dla postępowania dot. znęcania się nad zwierzętami, a także wniosku dowodowego z dnia 07 kwietnia 2016 r. o przesłuchanie świadków:B. N.iJ. I.Weterynaryjnych biorących udział w kontrolach weterynaryjnych u oskarżonego na okoliczność stanu zwierząt i warunków w jakich były przetrzymywane, jako zmierzające do przedłużenia czasu trwania postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i miało niewątpliwy wpływ na treść orzeczenia poprzez uznanie, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamionaart. 35 ust. 1 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt(zwanej dalej: uoz);
- obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, a mianowicieart. 7 k.p.k., poprzez dokonaną w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę dowodów, polegającą na arbitralnym i pozbawionym uzasadnienia przyjęciu, że zebrane dowody wskazują, że oskarżonyW. K.swoim zachowaniem wypełnił znamiona czynu zabronionego z art. 35 ust. 1 a uoz, choć prawidłowa analiza zebranych dowodów, a w szczególności wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadkówW. S.,J. B. (2)orazP. L.nie dają jednoznacznych podstaw do uznania sprawstwa oskarżonego, bowiem ogólny stan zwierząt był dobry, a warunki w jakich utrzymywane były zwierzęta nie zagrażały ich zdrowiu lub życiu, a więc nie wymagały natychmiastowego odebrania zwierząt właścicielowi, psy były zaszczepione, nakarmione, miały stały dostęp do wody oraz zapewnione schronienie przed zmiennymi warunkami atmosferycznymi, a oskarżony przez cały okres utrzymywania zwierząt kierował się chęcią niesienia im pomocy,
-błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na jego treść, polegający na dowolnym przyjęciu, że oskarżony działał z zamiarem bezpośrednim znęcania się nad zwierzętami, kierując się w tym zakresie złą wolą i świadomością zadawanych im cierpień, w sytuacji gdy brak jest ku temu podstaw w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
W konkluzji wniósł o zmianę przedmiotowego wyroku poprzez uniewinnienieW. K.od zarzucanego mu czynu z art. 35 ust 1 a uoz, oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, albowiem nie zostały opłacone w części ani w całości; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 19 lipca 2016 roku :
Sąd postanowił: załączyć do akt sprawy dokumenty złożone przez oskarżonegoW. K.oraz wydrukowane kserokopie wizerunków posiadanych psów, bez zaliczania tych dokumentów w poczet materiału dowodowego,
Przewodniczący zamknął przewód sądowy i udzielił głosu stronom:
Prokurator popierał skargę apelacyjną Prokuratora Rejonowego w Opocznie i wnioski w niej zawarte.
Oskarżyciel posiłkowy wnosił o nieuwzględnienie obydwu skarg apelacyjnych i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.
Obrońca z urzędu oskarżonegoW. K.popierał wniesioną skargę apelacyjną i wnioski w niej zawarte. Nadto wnosił o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.
OskarżonyW. K.przyłączył się do skargi apelacyjnej swojego obrońcy z urzędu i wnioski w niej zawarte.
Obrońca z wyboru oskarżonejA. S.pozostawił apelację prokuratora do uznania Sądu w zakresie orzeczonej nawiązki, w pozostałej części zaś wnosi o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.
OskarżonaA. S.przyłączyła się do stanowiska swojego obrońcy.
Prokurator nadto wnosił o nieuwzględnienie skargi apelacyjnej wywiedzionej przez obrońcę z urzędu oskarżonegoW. K..
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelację obrońcy oskarżonegoW. K.i Prokuratora Rejonowego w Opocznie są zasadne w takim stopniu, że w wyniku ich uwzględnienia należało zmienić zaskarżony wyrok poprzez:
- uniewinnienie oskarżonegoW. K.od popełnienia zarzucanego mu czynu w punkcie I aktu oskarżenia;
- orzeczeniu wskazanych w punkcie 3. wyroku nawiązek w stosunku do oskarżonychA. S.iJ. B. (1)na rzecz Funduszu Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej.
Bowiem zasługuje na uwzględnienie zarzut podniesiony w skardze apelacyjnej obrońcy oskarżonegoW. K., iż poczynione przez Sąd I Instancji ustalenia faktyczne nie uprawniały do przyjęcia, że oskarżonyW. K.działał z zamiarem bezpośrednim znęcania się nad zwierzętami, kierując się w tym zakresie złą wolą i świadomością zadawanych im cierpień.
Przechodząc do kwestii szczegółowych podnieść należy, że Sąd I Instancji nie zwrócił uwagi, że psy opisane w czynie zarzucanym oskarżonemuW. K.zostały przez niego przygarnięte, gdyż błąkały się w okolicy jego zamieszkania. Zatem już w chwili przygarnięcia przez oskarżonego przedmiotowe psy były zaniedbane i znajdowały się w złej kondycji ogólnej. Wynika to jednoznacznie z danych zawartych w opinii lekarsko-weterynaryjnej /k.22/, która miała dla Sądu I Instancji decydujące znacznie przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy. Zatem stan przygarniętych przez oskarżonego psów nie wynikał z jego zachowań i cierpień zadawanych przedmiotowym zwierzętom.
Wreszcie Sąd I Instancji nie rozważył, jakie motywy i cele związane były działaniami oskarżonego, który przygarnął psy błąkające się w okolicy jego zamieszkania. Chodzi tu oczywiście o to, że celem działania oskarżonego była poprawa warunków egzystencji przygarniętych psów i stanu ich zdrowia. Bowiem z danych zawartych w uzasadnieniu decyzji BurmistrzaO.z dnia 10 kwietnia 2015r. jednoznacznie wynika, że przedmiotowe psy były zaszczepione przeciw wściekliźnie, miały stały dostęp do wody, posiadały wykonane przez oskarżonego budy chroniące ich przed zimnem, wiatrem, upałem i opadami atmosferycznymi. Tym bardziej, że wynika to z kontroli Powiatowego Inspektora Weterynarii wO., przeprowadzonej w dniu 19 listopada 2014r. na posesji oskarżonegoW. K., która nie stwierdziła zaniedbań psów przez właściciela, które to zaniedbania wskazywałyby, że dalsze pozostawienie psów zagrażałoby ich życiu i zdrowiu /k.242, 442/. Do takiego wniosku i takiego przekonania wiodą również między innymi zeznania świadkówW. S.iJ. B. (2), które Sąd I Instancji uznał za wiarygodne /k.379-ostatni akapit od góry/.
Zatem w świetle przytaczanej przez Sąd I Instancji oceny prawno-karnej czynu zart. 35 ust.1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt, w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku /k.380/ brak jest podstaw do przyjęcia, że oskarżonyW. K.działał z zamiarem bezpośrednim znęcania się nad przedmiotowymi psami, kierując się złą wolą i świadomością zadawanych im cierpień. Tym bardziej, że zachodzi rozbieżność między opisem czynu zarzucanego oskarżonemuW. K./k.360/, a poczynionymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleniami faktycznymi /k.378/. Bowiem z treści zarzutu wynika między innymi, że przedmiotowe psy były trzymane „bez dostępu do pożywienia i wody” /k.360/. Natomiast z poczynionych ustaleń faktycznych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku /k.378/ okoliczności te nie wynikają. Tym bardziej, że z wyjaśnienia oskarżonegoW. K.i danych z kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Weterynarii wO.w dniu 19 listopada 2014r. (a więc w dniu objętym zarzutem) wynika jednoznacznie, że przedmiotowe psy miały stały dostęp do wody i pożywienia.
Natomiast kwestia, czy przedmiotowe psy były utrzymywane w niewłaściwych warunkach bytowania i czy konieczne było wdrażanie leczenia jest kwestią ocenną. Inna bowiem ocena zarzutu jest w opinii lekarsko-weterynaryjnej z k.22, którą kierował się Sąd I Instancji, a inna w przywoływanej kontroli Powiatowego Inspektora Weterynarii wO.z dnia 19 listopada 2014r. (k 242, 442)
Nie kwestionując prawa Sądu I Instancji do wyboru oceny, wskazać należy, że w realiach przedmiotowej sprawy - uprawniałaby ona ewentualnie do uznania, że działania oskarżonegoW. K.podejmowane w celu poprawy warunków egzystencji i wdrażania leczenia przygarniętych psów nie były wystarczające. Zatem można by było ewentualnie mówić o niedbalstwie ze strony oskarżonegoW. K.. Natomiast w żadnym wypadku zaprezentowany w sprawie materiał dowodowy nie uprawniał Sądu I Instancji do przypisania oskarżonemuW. K., że działał z zamiarem bezpośrednim znęcania się nad przedmiotowymi psami, kierując się w tym zakresie złą wolą i świadomością zadawanych im cierpień.
Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonegoW. K.od zarzucanego mu czynu w punkcie I aktu oskarżenia, a kosztami procesu w tej części obciążył Skarb Państwa.
Mając na uwadze nakład pracy obrońcy z urzędu oskarżonegoW. K., Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na jego rzecz kwotę 516,60 złotych.
W zakresie zarzutu obrazy przepisów prawa materialnego tj.art. 438 pkt 1 kpksłusznie wskazał skarżący, iż przesłanki orzeczenia nawiązki oraz podmioty na rzecz jakich może ona być orzeczono określone są wart. 47 § 1 i 2 k.k.W przedmiotowej zaś sprawie Sąd meriti zastosowałustawę o ochronie zwierząt. W treści przepisuart. 47zostały wskazane de facto trzy grupy przestępstw, za których popełnienie możliwe jest orzeczenie nawiązki. Pierwszą grupę stanowią przestępstwa rodzajowo określone w§ 1. Są to umyślne przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu, jak również inne przestępstwa umyślne, którego skutkiem jest śmierć, ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia (np.art. 162, 280 § 2 k.k.). Drugą grupę stanowią enumeratywnie wskazane typy przestępstw, tj. zart. 173 k.k.,art. 174 k.k.,art. 177 k.k.orazart. 355 k.k., przy czym orzeczenie nawiązki warunkowane jest popełnieniem przez sprawcę tych przestępstw w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego bądź też zbiegnięciem sprawcy z miejsca wypadku. Trzecią grupę stanowią przestępstwa przeciwko środowisku, także nieumyślne (rozdział XXII kodeksu karnego- ĘHL. 181-188k.k.). Nawiązka nie jest orzekana na rzecz pokrzywdzonego, ale na rzecz wskazanych wart. 47podmiotów - jak: Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomopcy Postpenitencjarnej (w przypadku skazania za przestępstwa określone w§ 1) oraz Narody Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, o którym mowa wart. 400p.o.ś. Z uwagi na fakt, iż oskarżonym nie został przypisany żaden z czynów wymienionych wart. 47 k.k., brak jest zatem podstaw do orzeczenia nawiązki Co prawdaart. 35 ust. 5 ustawy o ochronie zwierzątdaje podstawę, w razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1, la lub 2, do orzeczenia nawiązki w wysokości od 500 zł do 100.000 zł na cel związany z ochroną zwierząt, wskazany przez Sąd, jednakże możliwe to jest tylko w przypadku skazania oskarżonego, co w tym przypadku nie miało miejsca. Dlatego też Sąd odwoławczy orzeczone w punkcie 3 zaskarżonego wyroku nawiązki w stosunku do oskarżonychA. S.iJ. B. (1)orzekł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej, gdyż bezpodstawnie zostały orzeczona na rzeczStowarzyszenia Pogotowiedla(...)z/s wT..
SSA w SO Stanisław Tomasik