Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 399/16
Data wyroku: 2016-06-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Chylak

Sygn akt: I.C. 399/16

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 08 czerwca 2016 r.
Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto iW.wP.Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Barbara Chylak
Protokolant: Marta Wojniłowicz
po rozpoznaniu w dniu 08 czerwca 2016 r. w Poznaniu
na rozprawie
sprawyz powództwa:M. S. (1)

przeciwko:U.3 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wW.

o: zapłatę

1
oddala powództwo,

2
na podstawieart. 102 kpcnie obciąża powódki kosztami zastępstwa procesowego pozwanego.

SSR Barbara Chylak

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 16 lutego 2016r. (data prezentaty sądowej) powódkaM. S. (1)reprezentowana przez pełnomocnika adwokataT. T., wniosła o :
1. uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w dziale IVksięgi wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP., Wydział VI Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości, położonej wP., składającej się zdziałki nr (...)o powierzchni 0.10.10 ha. z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie w dziale IV księgi wieczystej:
a) hipoteki umownej zwykłej w wysokości 547.500,00 zł (słownie: pięćset czterdzieści siedem tysięcy pięćset 00/100) wpisanej na rzecz(...) Bank S.A.wK.w celu zabezpieczenia kapitału kredytu z tytułuumowy nr (...)z dnia 16 listopada 2009r.,
b) hipoteki umownej kaucyjnej w wysokości 273.750,00 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt 00/100) wpisanej na rzecz na rzecz(...) Bank S.A.wK.w celu zabezpieczenia odsetek oraz kosztów Banku od kredytu nr(...)0/3/2009 z dnia 16 listopada 2009r.,
2. przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści pozwu,
3. udzielenie powódce zabezpieczenia,
4. zasądzanie od pozwanej na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych,
5. przeprowadzenie rozprawy również pod nieobecność powódki lub jej pełnomocnika,
6. zwolnienie powódki od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, iż wyrokiem z dnia 20 czerwca 2013r. Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto iW.wP.Wydział I Cywilny w sprawie I C 1815/12/7 dokonał uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego wksiędze wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP., Wydział VI Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości, położonej wP., składającej się zdziałki nr (...)o powierzchni 0.10.10 ha., poprzez nakazanie, aby w dziale II tej księgi wieczystej w miejsce wpisu „M. K. (1), córkaZ.iM.orazA. K., synZ.iA.we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej” wpisać: „M. S. (1), córkaZ.iM.”. Dalej powódka podała, iż potrzebowała pieniędzy na spłatę zobowiązań, nie miała szans na uzyskanie kredytu bankowego i była zmuszona skorzystać z pomocy osób, które w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej udzielały pożyczek.M. S. (1)wskazała, iż skontaktowała się zM. T. (1), a warunkiem uzyskania od niego pożyczki był zastaw nieruchomości usytuowanej przyulicy (...)wP., stanowiącej wyłączną własność powódki. Następnie powódka podała, iż podpisała umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości zM. T. (1)za kwotę: 45.000,00 zł oraz pełnomocnictwo na mocy którego upoważniłoM. T. (1)do zawarcia w jej imieniu umowy przyrzeczonej. W przypadku zwrotu kwoty 45.000,00 zł przez powódkę umowa miała być rozwiązana, potem powódka podpisała kolejne aneksy do umowy a w dniu 17 września 2009r.powódka podpisała zM. T. (1)umowę sprzedaży nieruchomości za kwotę: 200.000,00 zł i była przeświadczona, iż jest to pożyczka, a dom miał stanowić jej zabezpieczenie. Kolejno strona powodowa wskazała, iż w dniu 16 listopada 2009r.M. T. (1)zawarł z(...) Bank S.A.wK.umowę kredytu w wysokości 547.500,00 zł (słownie: pięćset czterdzieści siedem tysięcy pięćset 00/100), z przeznaczeniem pod bieżącą działalność gospodarczą, a zabezpieczeniem kredytu była hipotek zwykła w wysokości: 547.500,00 zł oraz hipoteka kaucyjna w wysokości 273.750,00 zł. Powódka podkreśliła, iżM. T. (1)zamierzał spłacić kredytu poprzez spłatę rat pożyczki przez powódkę, a kiedy powódka nie była w stanie spłacić pożyczki, nasłał na nią windykatorów.M. S. (1)zaznaczyła, iż była zmuszona się wyprowadzić. Dalej strona powodowa podała, iż w dniu 06 października 2010r. przedmiotowa nieruchomość została sprzedana przezM. T. (1)małżonkomM.iA. K., którzy informacją na temat nieruchomości uzyskali od swojego synaS. K.. Następnie powódka podała, iżM. T. (1), notariuszV. D.orazP. S.przedstawiono dziesiątki zarzutów dotyczących przejmowania nieruchomości w drodze czynów zabronionych, a w chwili obecnej toczy się postępowanie karne przed Sądem Okręgowym w Poznaniu, w sprawie XVI K 196/14, w której wszystkie wymienione w pozwie osoby występują jako oskarżeniu bądź pokrzywdzeni. Dalej strona powodowa podała, iż Sąd Okręgowy w Poznaniu w dniu 13 maja 2014r. w sprawie sygn. akt. XV Ca 1427/13 oddalił apelacjęM. K. (1)iA. K., oraz podzielił ustalenia Sądu I instancji, żeM. T. (1)zawierając umowę sprzedaży nieruchomości wyczerpał swoim zachowaniem znamiona przestępstwa zart. 286 par. 1 kk. Sąd Okręgowy nie podzielił jedynie stanowiska Sądu Rejonowego w tym zakresie, że małżonkowieK.dopuścili się przestępstwa paserstwa nabywając nieruchomość odM. T. (1), co nie zmieniło faktu, że nabywając nieruchomość byli w złej wierze, co z kolei wyłączyło działanie rękojmi. W ocenie powódki, skoro umowa zakupu nieruchomości przezM. T. (1)była bezwzględnie nieważna to jest również bezwzględnie nieważne obciążenie nieruchomości hipoteką, albowiemM. T. (1)doprowadził do obciążenia nieruchomości nie będąc jej właścicielem. Na koniec powódka uzasadniła wniosek o zabezpieczenie oraz o wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 17 lutego 2014r. Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto iW.wP.Wydział I Cywilny oddalił wniosek powódki o zapieczenie.
Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016r. Referendarz Sądowy tut. Sądu zwolnił powódkę od kosztów sądowych w całości.
W piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2016r. pełnomocnik powódki zmienił powództwo w ten sposób, że w miejsce pozwanego(...) Bank S.A.z siedzibą wW.wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego:U.3 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW..
PozwanyU.3 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW., reprezentowany przez radcę prawnegoM. K. (2)w dniu 01 kwietnia 2016r. (data prezentaty sądowej) złożył odpowiedź na pozew, w którym domagał się:

1
oddalenie powództwa,

2
zasądzanie od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych,

3
dopuszczenia dowodów wskazanych w treści pisma.

W uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie, pozwany potwierdził fakt zawarcia umowy kredytowej pomiędzyM. T. (1), a(...) Bank S.A., zabezpieczonej hipoteką zwykła w kwocie: 547.500,00 zł i hipoteką kaucyjną do kwoty 273.750,00 zł, fakt zbycie nieruchomości przezM. T. (1)na rzeczM.iA. K.oraz dokonanie wypowiedzenia umowy kredytowej przez Bank i zbycie wierzytelności na swoją rzecz. Dalej pozwany podkreślił, iż w dacie ustanowienia hipotekM. T. (1)był wpisanym właścicielem nieruchomości zabezpieczonej. Pełnomocnik pozwanego powołała się na zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, akcentują, iż wierzyciel pierwotny dochował należytej staranności analizując stan prawny nieruchomości oraz aktualny odpis księgi wieczystej. Pozwany zaznaczył również, iż skuteczne nabycie prawa własności nieruchomości lub ograniczonegoprawa rzeczowego, które objęto czynnością prawną zawartą z osobą nieuprawnioną oznacza działanie rękojmi w kierunku pozytywnym. Pozwany podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie wierzyciel pierwotny – bank udzielając kredytu korzystał z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i zasada ta nie została w żadne sposób wyłączona. Zdaniem pozwanego nie wykazano, aby strona pozwana udzielając kredyt działała w złej wierze . Dalej pozwany powołał się na domniemanie dobrej wiary oraz podkreślił, iż wierzyciel hipoteczny wd.dokonania czynności prawnej związanej z ustanowieniem hipoteki działał w dobrej wierze, iż stan prawny nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym.
Ostatecznie strony postępowania podtrzymały prezentowane w toku procesu stanowiska w sprawie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Sąd Rejonowy Poznań Stare Miasto wP., Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi dla nieruchomości, położonej wP., obrębK.ulica (...), składającej się zdziałki nr (...)z mapy nr 2, o powierzchni 0.10.10 ha.-księgę wieczystą nr (...).
M. S. (2)na podstawie umowy darowizny z dnia 08 września 1992r. Rep. A IIII nr(...)notariuszaM. R.z Kancelarii Notarialnej wP.nabyła prawo własności nieruchomości zapisanej obecnie wksiędze wieczystej nr (...)odM.iZ.małżonkówL.. W dniu 07 maja 2002r.M. S. (3), córkaZ.iM.została wpisana do działu IIksięgi wieczystej nr (...), jako tabularny właściciel nieruchomości.
Na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży z dnia 06 marca 2009r. Rep. A nr 1994/2009 notariuszaV. D.z Kancelarii Notarialnej wP.M. S. (1)zobowiązała się sprzedać na rzeczM. T. (1)nieruchomość objętąksięgą wieczystą nr (...)za kwotę: 45.000,00 zł. Na podstawie zawartych w tym akcie postanowień strony umowy:M. T. (2)iM. S. (1), wniosły o wpis w dziale IIIksięgi wieczystej nr (...)roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości na rzeczM. T. (1). W dniu 28 marca 2009r. Sąd Wieczystoksięgowy dokonał wpisu w dziale IIIksięgi wieczystej nr (...)roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości na rzeczM. T. (1)– zgodnie z wnioskiem na podstawie przedwstępnej sprzedaży z dnia 06 marca 2009r. Rep. A nr 1994/2009 notariuszaV. D.z Kancelarii Notarialnej wP..
Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 17 września 2009r. Rep. A nr 8070 /2009 notariuszaV. D.z Kancelarii Notarialnej wP.M. S. (1)sprzedała na rzeczM. T. (1), synaJ.iH.prawo własności nieruchomości położonej wP., obrębK.ulica (...), składającej się zdziałki nr (...)z mapy nr 2, o powierzchni 0.10.10 ha.- zapisanej wksiędze wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań Stare Miasto wP., Wydział VI Ksiąg Wieczystych. W dniu 29 września 2009r. na podstawie zawartych w tym akcie postanowień, na wniosek stron umowy:M. T. (2)iM. S. (1), Sąd Wieczystoksięgowy wykreślił w dziale IIIksięgi wieczystej nr (...)roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości na rzeczM. T. (1)i dokonał wpisu prawa własności nieruchomości na rzeczM. T. (1), synaJ.iH..
W dniu 16 listopada 2009r.M. T. (1), prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą(...)–Doradztwo (...)z siedziba wP.zawarł z(...) Bank S.A.z siedzibą wK.umowę kredytową nr (...). Jako zabezpieczenie spłaty kredytu została ustalona hipoteka zwykła w wysokości 547.500,00 zł (słownie: pięćset czterdzieści siedem tysięcy pięćset 00/100), na zabezpieczenie należności głównej oraz hipoteka kaucyjna do kwoty 273.750,00 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt 00/100) na zabezpieczenie odsetek i innych kosztów Banku. W dniu 18 listopada 2009r.M. T. (1)w obecności pracownika Banku -(...) Bank S.A.z siedzibą wK.złożył oświadczenie o ustanowieniu na rzeczBanku (...) S.A.z siedzibą wK.- na nieruchomości zapisanej wksiędze wieczystej nr (...)- hipoteki zwykłej w wysokości 547.500,00 zł (słownie: pięćset czterdzieści siedem tysięcy pięćset 00/100) - na zabezpieczenie należności głównej oraz hipoteki kaucyjnej do kwoty 273.750,00 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt 00/100) na zabezpieczenie odsetek i innych kosztów Banku.
W dniu 11 grudnia 2011r.M. T. (1)na podstawie zaświadczenieBanku (...) S.A.z siedzibą wK.z dnia 18 listopada 2009r. oraz na podstawie własnego oświadczenia z dnia 18 listopada 2009r. – złożył wniosek o wpis w dziale IVksięgi wieczystej nr (...)- hipoteki zwykłej w wysokości 547.500,00 zł (słownie: pięćset czterdzieści siedem tysięcy pięćset 00/100) - na zabezpieczenie należności głównej oraz hipoteki kaucyjnej do kwoty 273.750,00 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt 00/100) na zabezpieczenie odsetek i innych kosztów Banku – w związku z zawartą umową kredytową z dnia 16 listopada 2009r. nr(...).
W dniu 23 stycznia 2010r. Sąd Wieczystoksięgowy dokonał wpisu w dziale IVksięgi wieczystej nr (...)- hipoteki zwykłej w wysokości 547.500,00 zł (słownie: pięćset czterdzieści siedem tysięcy pięćset 00/100) - na rzecz(...) Bank S.A.z siedzibą wK.- na zabezpieczenie należności głównej wynikającej zumowy kredytowej nr (...)z dnia 16 listopad 2009r. ,z terminem spłaty do dnia 15 listopada 2024r. oraz hipoteki kaucyjnej do kwoty 273.750,00 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt 00/100) na rzecz(...) Bank S.A.z siedzibą wK.- na zabezpieczenie odsetek i innych kosztów Banku wynikających zumowy kredytowej nr (...)z dnia 16 listopad 2009r. ,z terminem spłaty do dnia 15 listopada 2024r.
Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 12 października 2010r. Rep. A nr 9.(...)notariuszaV. D.z Kancelarii Notarialnej wP.M. T. (1)sprzedał na rzeczM.iA.małżonkówK.na prawach wspólności ustawowej prawo własności zabudowanej nieruchomości położonej wP., obrębK.ulica (...), składającej się zdziałki nr (...)z mapy nr 2, o powierzchni 0.10.10 ha.- zapisanej wksiędze wieczystej nr (...). W dniu 15 października 2010r. Sąd Wieczystoksięgowy na podstawie zawartej umowy dokonał wpisu w dziale IIksięgi wieczystej nr (...)prawa własności na rzeczM.iA.małżonkówK.na prawach wspólności ustawowej.
Postanowieniem z dnia 09 listopada 2012r. Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto iW.wP.Wydział I Cywilny, w sprawie sygn. akt. I.C. 1815/12/7 w sprawie z powództwaM. S. (1)przeciwkoM. K. (1)iA. K.o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym – udzieliłM. S. (1)zabezpieczenia roszczenia poprzez nakazanie wpisu w dziale IIIksięgi wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań Stare Miasto wP.ostrzeżenia się toczącym się postępowaniu w sprawie sygn. akt. I.C. 1815/12/7.
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2013r. wydanym przez Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto iW.wP.Wydział I Cywilny, w sprawie sygn. akt. I.C. 1815/12/7, uzgodnił z rzeczywistym stanem prawnym treśćksięgi wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań Stare Miasto wP.dla nieruchomości położonej wP., obrębK.ulica (...), składającej się zdziałki nr (...)z mapy nr 2, o powierzchni 0.10.10 ha. - poprzez nakazanie, aby w dziale II księgi wieczystej w miejsce wpisu: „M. K. (1), córkaZ.iM.orazA. K., synZ.iA.na prawach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej” wpisać: „M. S. (1), córkaZ.iM.”.
Wyrokiem z dnia 13 maja 2014r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie XV Ca 1427/13 oddalił apelacjeM. K. (1)iA. K.od wyroku Sądu Rejonowego Poznań Nowe Miasto iW.wP.Wydział I Cywilny, z dnia 20 czerwca 2013r w sprawie sygn. akt. I.C. 1815/12/7. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Poznaniu stanowiły ustalenia faktyczne, iż działanieM. T. (1)wyczerpywało znamiona przestępstwa oszustwa zart. 286 par. 1 k.k., co przesądziło o nieważności umowy sprzedaży z dnia 17 września 2009r., zawartej pomiędzy nim aM. S. (1)oraz fakt, iżM. K. (1)iA. K.nie chroniła zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
W dniu 30 lipca 2014r. Sąd Wieczystoksięgowy na podstawie wyroku z dnia 20 czerwca 2013r. wydanego przez Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto iW.wP.Wydział I Cywilny, w sprawie sygn. akt. I.C. 1815/12/7, dokonał w dziale IIksięgi wieczystej nr (...), wpisu prawa własności na rzeczM. S. (1), córkiZ.iM..
W dniu 12 lutego 2016r. Sąd Wieczystoksięgowy dokonał wpisu w dziale IVksięgi wieczystej nr (...)poprzez wykreślenie dotychczasowego wierzyciela hipotecznego(...) Bank S.A.z siedzibą wK.” - przy wpisach hipoteki zwykłej w wysokości 547.500,00 zł (słownie: pięćset czterdzieści siedem tysięcy pięćset 00/100) oraz hipoteki kaucyjnej do kwoty 273.750,00 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt 00/100) . Sąd Wieczystoksięgowy wpisał przy tym nowego wierzyciela hipotecznego tj.U.3 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW..
Wydział Dochodzeniowo – Śledczy KWPP.(sprawa(...)98/14), prowadzi obecnie pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w Poznaniu śledztwo w sprawie oszust na szkodę wielu banków tj. przestępstwa zart. 297 par. 1 k.k.iart. 286 par. 1 k.k.w zw. zart.297 par. 1 k.k.i inne. Jak ustalono w sprawie, istnieje uzasadnione podejrzenie wyłudzenia kredytu hipotecznego zaciągniętego przezM. T. (1)wbanku (...) S.A.o numerzeumowy nr (...)z dnia 16 listopada 2009r.
Obecnie wierzytelność z tytułu tej umowy przysługuje:U.3 Niestandaryzowanemu Sekurytyzacyjnemu Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu wW..
PowódkaM. S. (1)jest właścicielką nieruchomości zapisanej wksięgi wieczystej nr (...). Jej dochód stanowi renta zdrowotna w wysokości 602 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką -M. S. (4), która osiąga dochód w wysokości 1.700,00 zł. Miesięczne wydatkiM. S. (1)to 600,00 zł (mieszkanie, media, lekarstwa, wyżywienie).M. S. (1)nie posiada żadnego innego majątku.
Dowód: aktaksięgi wieczystej nr (...)wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisów tj. umowa darowizny z dnia 08 września 1992r., umowa przedwstępna  sprzedaży z dnia 06 marca 2009r., umowa sprzedaży z dnia 17 września 2009r.,umowa kredytowa nr (...)k. 42-44 akt,, zaświadczenie banku z dnia 18 listopada 2009r. oraz oświadczenieM. T. (1)z dnia 18 listopada 2009r., umowa sprzedaży z dnia 12 października 2010r., akta sprawy I.C. 1815/12 tut. Sądu (postanowienie tut. Sądu z dnia  09 listopada 2012r., wyrok tut. Sądu z dnia 20 czerwca 2013r., wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 maja 2014r. wraz z uzasadnieniem), odpisksięgi wieczystej nr (...)k.9-18 akt oraz k. 23-25 akt, zeznania powódki złożone na rozprawie w dniu 30 maja 2016r., zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Policji wP.z dnia 09 grudnia 2015r. k. 49 akt, oświadczenie majątkowe powódki k. 19-22 akt.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przywołane dokumenty, dokumenty zgromadzone wksiędze wieczystej nr (...), w aktach sprawy I.C. 1815/12 tut. Sądu oraz dowody przedstawione przez strony postępowania. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania przedstawionych przez strony dokumentów z urzędu. Nie budziły one również wątpliwości co do swej wiarygodności, większość z nich stanowiła dokumenty urzędowe, a żadna ze stron postępowania nie kwestionowała ich wartości dowodowej.
Sąd w całości dal wiarę zeznaniom powódkiM. S. (1). Były one spójne, logiczne i szczere, a nadto znajdowały odzwierciedlenie w pozostałym materiale dowodowym.

Sąd Rejonowy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 10. 1. ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. 2016.790) -  w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
W omawianej sprawie powódkaM. S. (1)wniosła o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w dziale IVksięgi wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP., Wydział VI Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości, położonej wP., składającej się zdziałki nr (...)o powierzchni 0.10.10 ha. z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie w dziale IV księgi wieczystej:
a) hipoteki umownej zwykłej w wysokości 547.500,00 zł (słownie: pięćset czterdzieści siedem tysięcy pięćset 00/100) wpisanej obecnie na rzeczU.3 Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW., ustanowionej w celu zabezpieczenia kapitału kredytu z tytułuumowy nr (...)z dnia 16 listopada 2009r.,
b) hipoteki umownej kaucyjnej w wysokości 273.750,00 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt 00/100) wpisanej na rzecz na rzeczU.3 Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW., ustanowionej w celu zabezpieczenia odsetek oraz kosztów Banku od kredytu nr(...)0/3/2009 z dnia 16 listopada 2009r.
Strona powodowa powołała się przy tym na wyrok z dnia 20 czerwca 2013r. wydany przez Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto iW.wP.Wydział I Cywilny, w sprawie sygn. akt. I.C. 1815/12/7, podstawą którego stanowiło ustalenie Sądu, iż umowa z dnia 17 września 2009r. jest nieważna, zatem w ocenie powódkiM. T. (1)nie mógł jako osoba nieuprawniona skutecznie obciążyć nieruchomości zapisanej wksiędze wieczystej nr (...)– obiema hipotekami.
Przedmiotem badania Sądu było zatem ustalenie, czyumowa kredytowa nr (...), zawarta w dniu 16 listopada 2009r. pomiędzyM. T. (1), prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą(...)–Doradztwo (...)z siedzibą wP., a(...) Bank S.A.z siedzibą wK.jest ważna co do ustanowienie na nieruchomości powódki ograniczonegoprawa rzeczowegow postaci dwóch hipotek i jakie znaczenie w świetle okoliczności sprawy ma zasada zawarta w art. 3 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. 2016.790).
W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, iżumowa kredytowa nr (...), zawarta w dniu 16 listopada 2009r. była ważna, zostały złożone zgodne oświadczeń woli przez kredytobiorcęM. T. (1)i kredytodawcę – pierwotnego wierzyciela hipotecznego. Niewątpliwie umowa ta miała charakter odpłatny, a jednym z elementów umowy było zapieczenie jej wykonania poprzez wpis wksiędze wieczystej nr (...)– ograniczonegoprawa rzeczowego- hipoteki zwykłej i kaucyjnej. Na dzień podpisania umowy kredytowej ujawnionym tabularnym właścicielem nieruchomości obciążonej był kredytobiorca –M. T. (1).
Jak stanowiart. 3. 1. ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(tj. Dz. U. 2016.790) - domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Natomiast zgodnie z przepisemart. 5cytowanej ustawy w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inneprawo rzeczowe.
W świetle powyższego Sąd przyjął, że rękojmia chroniła ustanowienie hipoteki zwykłej i kaucyjnej - jako ograniczonegoprawa rzeczowegona nieruchomości na rzecz(...) Banku S.A.z siedzibą wK.i pozwanego – jako jego następcy prawnego. Niewątpliwie rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych jest sposobem nabycia własności lub innegoprawa rzeczowegood osoby nieuprawnionej, która zamiast rzeczywiście uprawnionej została wpisana w księdze wieczystej jako ta, której to prawo przysługuje. Aby zapewnić pewność obrotu gospodarczego, przepisy regulujące instytucję rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych przyjmują bezwzględną przewagę stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nad rzeczywistym stanem prawnym. W przedmiotowej sprawie rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni stronę pozwaną. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż poprzednik prawny pozwanego nie mógł z łatwością dowiedzieć się o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym. Dysponował odpisemksięgi wieczystej nr (...)– i to było wystarczające do ustanowienie zabezpieczenia w związku z umową kredytową. Dalej podkreślić należy, iż to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania istnienia złej wiary pozwanego i obalenie domniemania zart. 5u.k.w.h., a w toku postępowania nie przedstawiono żadnych dowodów świadczących o istnieniu złej wiary. Wedleart. 6 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotecemożna przypisać nabywcy nieruchomości złą wiarę jedynie w sytuacji, gdy mógł on dowiedzieć się o niezgodności stanu ujawnionego z rzeczywistym stanem prawnym z „łatwością”, tzn. podejmując czynności mieszczące się w granicach staranności, jakiej każdy powinien dołożyć przy prowadzeniu własnych spraw
(wyrok SN z dnia 30 października 2002r.,V CKN 1342/00). Zawarty w tym artykule zwrot „z łatwością mógł się dowiedzieć” daje podstawę do przyjęcia, że bank jako kredytodawca nie ma obowiązku przeprowadzania szczegółowego postępowania co do rzeczywistego stanu prawnego, wystarczy wykazanie zwykłej staranności, a więc, że zapoznał się z treścią księgi wieczystej i ustalił elementy faktyczne co do tego kto jest właścicielem nieruchomości obciążanej. Dowiedzenie oznacza powzięcie wiadomości, a nie nabranie wątpliwości czy podejrzeń (wyrok SN z dnia 26 stycznia 2011r., IV CSK 285/10). Założeniem instytucji ksiąg wieczystych jest możliwość polegania przez uczestników obrotu prawnego na treści wpisów. Od kredytodawcy - nie można wymagać badania zgodności wpisu prawa własności nieruchomości obciążanej z rzeczywistością, treść księgi stanowi najbardziej wiarygodny dowód stanu prawnego danej nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, że(...) Bank S.A.zawierając w dniu 16 listopada 2009 roku umowę kredytu działał w dobrej wierze. Nie mógł bowiem z łatwością dowiedzieć się o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W chwili podpisywania umowy kredytowej bank nie mógł zatem z łatwością dowiedzieć się, żeM. T. (1)nie był uprawniony do ustanowienia na nieruchomości hipoteki. Na dzień ujawnienia wniosku o wpis obu hipotek, brak było w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości jakichkolwiek wzmianek, które wskazywałyby iż oświadczenieM. T. (1)co do stanu prawnego nieruchomości nie są zgodne ze stanem faktycznym. Trudno wymagać by w warunkach pewności obrotu gospodarczego profesjonalista jakim jest bank zakładał niejako „z góry” nielojalność i nieprawidłowość postępowania innego uczestnika obrotu gospodarczego. Skoro poprzednik pozwanego zbadał stan prawny nieruchomości, która była przedmiotem obciążenia i na dzień zwarcia umowy kredytu podstawa prawna jej nabycia nie była podważana, to należy uznać, iż zachował staranność zawodową i w żadnym razie nie mógł z łatwością ustalić że nieruchomość jest własnością innej osoby. Na marginesie pozostaje zauważyć, iż godnie z treścią umowy cesji wierzytelnościart. 509 k.c.i następne pozwany wstąpił w prawa zbywcy wierzytelności, a więc w prawa(...) Banku S.A.
Konkludując przepisy o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych pozwalają na sanowanie braku uprawnieniaM. T. (1)do ustanowienia hipotek, gdyż w ich świetle, mimo że zbywca nie był uprawniony do rozporządzania, druga strona odpłatnej umowy nabyła ograniczoneprawo rzeczowe, ponieważ działała w dobrej wierze mającej oparcie w treści księgi wieczystej, tj. była przekonana, że zbywcy przysługuje zgodnie z treścią księgi wieczystej własność nieruchomości.
Mają na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie 1 wyroku.
O kosztach procesu ( w zakresie kosztów pełnomocnika strony pozwanej) orzeczono na podstawieart. 102 kpcZgodnie z tym artykułem - w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu według doktryny zaliczyć można nie tylko te związane z samym przebiegiem postępowania, lecz także dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. W omawianej sprawie Sąd stosując ten przepis uwzględnił przede wszystkim sytuacje majątkową powódki oraz fakt, iż stała się ofiarę przestępstwaM. T. (1)– jako kredytobiorcy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd orzekł jak w pkt. 2 wyroku.

/-/ SSR Barbara Chylak