Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 589/15
Data wyroku: 2016-03-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Nienależne Świadczenie
Podstawa prawna: art. 19 ust. 2, art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt IV U 589/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 marca 2016r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Małgorzata Wierzbicka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016r. wS.
odwołaniaJ. K.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 23 marca 2015  r. (Nr(...))
w sprawieJ. K.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o zwrot nienależnie pobranej emerytury rolniczej
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, żeJ. K.nie jest zobowiązany do zwrotu kwoty 7.911,10 (siedem tysięcy dziewięćset jedenaście złotych i 10/100) pobranej tytułem emerytury rolniczej za okres od 17 marca 2014 r. do 31 stycznia 2015 r.
Sygn. akt: IV U 589/15UZASADNIENIE
Decyzją z 23 marca 2015r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie przepisówustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówiart.138 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychustalił nadpłatę emerytury rolniczej wypłaconejJ. K.za okres od 17 marca 2014r. do 31 stycznia 2015r. w kwocie 7 911,10 złotych i zobowiązałJ. K.do zwrotu powyższej kwoty jako nienależnie pobranego świadczenia. Uzasadniając decyzję organ rentowy podniósł, że nienależnie pobrane świadczenie miało związek z nabyciem przez ubezpieczonego gospodarstwa rolnego przez zasiedzenie w dniu 25 listopada 2014r. (decyzja z 23 marca 2015r. k.65 akt emerytalnych).
Odwołanie od w/w decyzji złożyłJ. K., reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i wnosząc o ustalenie, że nie jest zobowiązany do zwrotu kwoty 7 911,10 złotych. Zarzucił, że organ rentowy naruszył prawo materialne ,tj.art.19 ust.2 pkt 3 i art.28 ust.4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówpoprzez niewłaściwe zastosowanie pojęcia zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej i w konsekwencji błędne uznanie przez ten organ, że nie zaprzestał on prowadzenia działalności rolniczej przez co pobrana przez niego, poczynając od 17 marca 2014r. emerytura rolnicza była świadczeniem nienależnym. W uzasadnieniu stanowiska podniósł, że wbrew twierdzeniom organu rentowego zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, gdyż nieruchomość rolnicza, którą nabył przez zasiedzenie z dniem 2 września 2012r., została przez niego wydzierżawiona na okres 10 lat, a ponadto powierzchnia tej nieruchomości nie przekracza 1 ha przeliczeniowego – wynosi 0,727 ha (odwołanie wraz z załącznikami k.1-6 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, przywołując argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.8-9 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 17 marca 2014r. wpłynął do organu rentowego wniosek ubezpieczonegoJ. K.urodzonego w dniu (...)o emeryturę rolniczą. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z 25 marca 2014r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznał ubezpieczonemu od 17 marca 2014r. emeryturę rolniczą. Podstawę przyznania świadczenia stanowił przepisart.19 ust.2 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(wniosek o emeryturę i decyzja z 25 marca 2014r. o przyznaniu emerytury rolniczej k.1 i 46-47 akt emerytalnych).
Przed złożeniem wniosku o emeryturę rolniczą ubezpieczony zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej sprzedając posiadane nieruchomości rolne, w tym zabudowane siedlisko, położone w miejscowościG.gminaK.na rzeczK. G.(akty notarialne sprzedaży nieruchomości rolnych z 11 października 2012r. i 11 grudnia 2012r. k.15-23 akt emerytalnych). Ponadto w dniu 13 marca 2014r. rozwiązał umowę dzierżawy nieruchomości rolnych zawartą w dniu 8 października 2012r., na mocy której stał się dzierżawcą nieruchomości rolnych stanowiących własnośćK. G.położonych w miejscowościG.(umowa dzierżawy z 8 października 2012r. i rozwiązanie tej umowy z 13 marca 2014r. k.24-25 akt emerytalnych).
W dniu 6 lutego 2015r. - po przyznaniu prawa do emerytury rolniczej – ubezpieczony złożył w organie rentowym odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Węgrowie I Wydziału Cywilnego wydanego w dniu 25 listopada 2014r. w sprawie I Ns 408/14 stwierdzającego, że z dniem 2 września 2012r. ubezpieczonyJ. K.nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej wG.stanowiącej działkę gruntu oznaczoną numerem 58 o powierzchni 1,76 ha. Ponadto ubezpieczony złożył umowę dzierżawy powyższej nieruchomości zawartą w dniu 30 grudnia 2014r. zK. G., na mocy której wydzierżawiłK. G.przedmiotową nieruchomość na okres 10 lat. Na umowie widnieje prezentata wpływu umowy dzierżawy do Starostwa Powiatowego wW.w dniu 5 lutego 2015r. Wraz z powyższym postanowieniem i umową ubezpieczony złożył oświadczenie o nieprowadzeniu działalności rolniczej oraz o tym, że dzierżawca pozostaje dla niego osobą obcą i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego (oświadczenia ubezpieczonego z 6 lutego 2015r. oraz odpis postanowienia o zasiedzeniu z 25 listopada 2014r. i umowy dzierżawy z 30 grudnia 2014r. k.56-59 akt emerytalnych).
Wobec powzięcia wiadomości o nabyciu przez ubezpieczonego w drodze zasiedzenia nieruchomości rolnej położonej wG.stanowiącej działkę gruntu oznaczoną numerem 58 o powierzchni 1,76 ha organ rentowy ustalił nadpłatę na rzecz ubezpieczonego emerytury rolniczej za okres od 17 marca 2014r. do 31 stycznia 2015r. i zaskarżoną decyzją z 23 marca 2015r. zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu pobranej za powyższy okres kwoty 7 911,10 złotych (decyzja z 23 marca 2015r. k.65 akt emerytalnych).
Ubezpieczony nie użytkował rolniczo w/wdziałki nr (...)położonej wG.od końca 2012r. Od końca 2012r. działkę tę, stanowiącą łąkę, użytkował rolniczoK. G., któremu ubezpieczony wydzierżawił ją na mocy ustnej umowy. W tym czasie ubezpieczony nie dysponował jeszcze orzeczeniem sądowym o stwierdzeniu nabycia przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie dlatego nie mógł jej formalnie wydzierżawić, ani sprzedać na rzeczK. G., któremu w II połowie 2012r. sprzedał swoje gospodarstwo, w tym siedlisko. Użytkując rolniczo przedmiotową nieruchomośćK. G.pobierał z tego tytułu dopłaty rolne (zeznania świadkaK. G.k.31v – nagranie od minuty 3 do 8 oraz zeznania ubezpieczonego k.31v – nagranie od minuty 9 do 10 i k.14v – nagranie od minuty 1 do 11). Spornadziałka nr (...)położona wG.ma powierzchnię 1,76 ha fizycznych, co stanowi 0,727 ha przeliczeniowych (zaświadczenie Wójta GminyK.z 3 kwietnia 2015r. k.6 akt sprawy).
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoJ. K.okazało się uzasadnione.
Żądając od ubezpieczonego zwrotu kwoty 7 911,10 złotych jako nienależnie pobranej emerytury rolniczej za okres od 17 marca 2014r. do 31 stycznia 2015r. organ rentowy błędnie uznał, że na skutek nabycia w drodze zasiedzenia z dniem 2 września 2012r. (co potwierdza deklaratoryjne postanowienie Sądu Rejonowego w Węgrowie z 25 listopada 2014r.) nieruchomości rolnej ,tj.działki nr (...)położonej wG.ubezpieczony nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej - co stanowiło przesłankę nabycia prawa do emerytury rolniczej i dlatego nienależnie pobrał to świadczenie od chwili jego przyznania z dniem 17 marca 2014r. Błędne ustalenie przez organ rentowy, że w chwili przyznania emerytury rolniczej ubezpieczony nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej wynikało z niewłaściwego zastosowania przepisuart.28 ust.4 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówpolegającego na utożsamianiu prowadzenia działalności rolniczej z faktem posiadania przez daną osobę tytułu własności nieruchomości rolnej. Zgodnie z powyższym przepisem uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego.
Tymczasem powyższy przepis nie reguluje wyczerpująco sytuacji, w których uzasadnione jest przyjęcie, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, ale wskazuje jedno z kryteriów, kiedy należy uznać, że dana osoba nie prowadzi działalności rolniczej. Z przepisu tego nie wynika natomiast, że przez sam fakt, iż emeryt jest właścicielem gospodarstwa rolnego, uzasadnione jest przyjęcie, że emeryt ten nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie Sądu o tym, czy emeryt prowadzi działalność rolniczą decyduje każdorazowo stan faktyczny, a zatem fakt, czy dana osoba rzeczywiście prowadzi działalność rolniczą - pracuje w gospodarstwie rolnym. Na stanowisku takim stoi również Sąd Najwyższy (vide: uchwała SN z 6 maja 2004r., II UZP 5/06, OSNP 2004/22/389). Z przedstawionych wyżej ustaleń Sądu, opartych o spójne zeznania świadkaK. G.oraz samego ubezpieczonego wynika, że od już od końca 2012r. ubezpieczony nie użytkował rolniczodziałki nr (...)położonej wG., której własność nabył z dniem 2 września 2012r., a co zostało stwierdzone w wydanym 2 lata później postanowieniu Sądu Rejonowego w Węgrowie. Wiarygodność twierdzeń świadka i ubezpieczonego nie budzi wątpliwości, jeśli zważyć, że właśnie w końcówce 2012r. ubezpieczony sprzedałK. G.pozostałe posiadane nieruchomości rolne. Spornej nieruchomości nie mógł wówczas sprzedać ani wydzierżawić, gdyż nie posiadał jeszcze orzeczenia sądowego stwierdzającego nabycie przez zasiedzenia własności tej nieruchomości. Niezależnie od tego wskazać należy, że sporna nieruchomość stanowi 0,727 ha przeliczeniowego, a to oznacza, że ubezpieczony nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym.
W świetle przedstawionych okoliczności ,tj. wobec ustalenia, że w spornym okresie ubezpieczony nie prowadził działalności rolniczej brak jest podstaw do uznania, że w okresie od 17 marca 2014r. do 31 stycznia 2015r. ubezpieczony nienależnie pobrał emeryturę rolniczą w kwocie 7 911,10 złotych i tym samym brak jest podstaw do zwrotu przez niego tej kwoty w myślart.138 ust.1 i 2 pkt 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw.art.52 ust.2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawieart.47714§2 kpcSąd zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w wyroku.