Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 898/15
Data wyroku: 2016-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Dhahir-Swaidan
Słowa kluczowe: Bezumowne Korzystanie
Podstawa prawna: art. 117 i 118 kc

Sygnatura akt II C 898/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 maja 2016 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi II Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodnicząca  Sędzia SRA. S.
Protokolant   st. sekr. sąd.M. O.
po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2016 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z powództwa GminyŁ.– Zarządu Lokali Miejskich wŁ.
przeciwkoT. S.
o zapłatę kwoty 22.158,36 zł ustawowymi odsetkami od dnia 7 września 2015 roku do dnia zapłaty

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 2417 zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt II C 898/15

UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym w dniu 7 września 2015 roku powódka GminaŁ.Administracja Zasobów KomunalnychŁ.wŁ., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego wniosła o zasądzenie odT. S.kwoty 22.158,36 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu pozwu wskazała, iż pozwana zajmowałalokal mieszkalny nr (...)położony wŁ.przyul. (...)bez tytułu prawnego. Dochodzona pozwem kwota z tego tytułu składa się z należności głównej w wysokości 12.850,37 zł za okres od 1 stycznia 2008 r. do 30 kwietnia 2011 r. oraz z odsetek w wysokości 9.307,99 zł za okres od 11 stycznia 2008 r. do 31 lipca 2015 r.
(pozew- k. 2-5, pełnomocnictwa k. 7, 7v)
W dniu 15 września 2015 roku pod sygn. akt(...)w niniejszej sprawie został wydany przeciwko pozwanej nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.
(nakaz zapłaty- k. 19)
W dniu 9 października 2015 roku swój udział w sprawie zgłosił pełnomocnik pozwanej w osobie adwokata.
(pismo k. 22, pełnomocnictwo k. 23)
W dniu 13 października 2015 roku pozwana wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty zaskarżając wydany nakaz w całości. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia głównego w związku z upływem 3 lat od dnia wymagalności roszczenia jak również przedawnienia roszczenia o odsetki. Wniosła także o zasądzenie od powódki kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych prawem.
(sprzeciw - k. 28-29v)
W odpowiedzi na sprzeciw z dnia 26 listopada 2015 roku pełnomocnik powódki wskazał, iż zarzut przedawnienia podnoszony przez pozwaną jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Pozwana od lat nie regulowała bowiem ciążących na niej zobowiązań działając na szkodę powoda.
(odpowiedź na sprzeciw - k. 37-38)
Na chwilę zamknięcia rozprawy strony pozostały przy wcześniej sformułowanych stanowiskach. Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa.
(protokół rozprawy k. 54)
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
T. S.zajmowałalokal numer (...)przyul. (...)wŁ., pozostający w zarządzie strony powodowej, bez tytułu prawnego w okresie od 1 stycznia 2008 roku do 30 kwietnia 2011 roku.
(bezsporne, kopia pisma k 11, kopia wypowiedzenia umowy najmu k. 13)
Powódka wzywała pozwaną do zapłaty należności z tytułu korzystania zlokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)w latach 2008, 2009 i 2015.
(kopie wezwań do zapłaty wraz z potwierdzeniami odbioru k. 14-15, kopie wezwań do zapłaty k. 16-17)
Powódka naliczyła pozwanej należność za zajmowanie bez tytułu prawnegolokalu (...)przyul. (...)wŁ.w kwocie 12.850,37 zł tytułem należności głównej za okres od 1 stycznia 2008 roku do dnia 30 kwietnia 2011 roku, oraz w kwocie 9307,99 zł tytułem odsetek.
(wykaz zaległości k. 18)
Uchwałą Rady Miejskiej wŁ.nr(...)z dnia 20 stycznia 2016 r. utworzono z dniem 1 kwietnia 2016 roku jednostkę budżetową Zarząd Lokali Miejskich z siedzibą wŁ.jako następcę prawnego m.in. Administracji Zasobów KomunalnychŁ..
(okoliczność znana Sądowi z urzędu)
Poczynione ustalenia faktyczne Sąd oparł na dokumentach i kserokopiach dokumentów załączonych do akt sprawy. Sąd dał wiarę załączonym do akt sprawy dokumentom, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność w świetle wszechstronnego rozważenia zebranego materiału nie nasuwa żadnych wątpliwości i nie była kwestionowana przez żadną ze stron.
Ustaleń stanu faktycznego na podstawie kserokopii dokumentów dokonano na podstawie przepisuart. 308 k.p.c.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Podstawę roszczenia o zapłatę powódki stanowi przepisart. 225 k.c.w zw. zart. 230 k.c.
Zgodnie z treściąart. 225 k.cw zw. zart. 224 § 2 k.c.samoistny posiadacz w złej wierze jest obowiązany względem właściciela rzeczy do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego. Posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić pobrane pożytki, jak również uiścić wartości tych, których nie zużył. Przepis powyższy poprzez treśćart. 230 k.c.ma zastosowanie do posiadacza zależnego, zgodnie bowiem z treścią przywołanego przepisu przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.
Przepisart. 230 k.c.ma zatem zastosowanie do stosunku pomiędzy właścicielem nieruchomości a posiadaczem zależnym, ale bez znaczenia pozostaje, czy zajęcie lokalu nastąpiło samowolnie, czy też posiadacz zajmuje go bezprawnie po zakończeniu stosunku umownego (Stanisław Rudnicki „Komentarz do kodeksu cywilnego Księga druga Własność i inne prawa rzeczowe”, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis).
Z kolei zgodnie z treściąart. 336 k.c.posiadaczem zależnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą, posiadaczem samoistnym zaś ten, kto włada rzeczą jak właściciel. Przy czym za posiadacza zależnego w rozumieniuart. 230 k.c.uważać należy takiego posiadacza, który wykonując władztwo nad rzeczą nie ma do tego odpowiedniego prawa skutecznego wobec właściciela (wyrok SN z dn. 1974.06.11;II CR 246/74; OSP 1976/2/29).
W przedmiotowej sprawie ostatecznie ustalono, iż pozwana zajmująclokal mieszkalny numer (...)usytuowany w budynku położonym przyulicy (...)wŁ.władała przedmiotowym lokalem bez tytułu prawnego. Nie było też sporu w kwestii legitymacji powódki do żądania zapłaty odszkodowania.
Pozwana posiadając przedmiotowy lokal, nie uzurpowała sobie jednak prawa do niego, nie traktowała jak swojej własności. Brak zatem w jej świadomości elementu woli władania rzeczą jak właściciel, niezbędnego do przyjęcia istnienia posiadania samoistnego. Z tego względu uznać należało, iżT. S.był posiadaczem zależnym przedmiotowego lokalu.
Nie budzi wątpliwości również fakt, iż pozwana pozostawała posiadaczem zależnym w złej wierze. Pozwana, mając świadomość braku uprawnień do zajmowania przedmiotowego lokalu zajmowała go jednak w okresie objętym pozwem.
Przepisy szczególne normujące relacje właściciela lokalu oraz osób go zajmujących, zawarte wustawie z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(Dz.U. z 2014 roku, poz. 150), nie wyłączają stosowania poprzezart. 230 k.c.regulacji zawartej wart. 224–229 k.c.Wręcz przeciwnie, przepisart. 18reguluje kwestię należnego właścicielowi odszkodowania za zajmowanie jego lokalu bez tytułu prawnego. Zgodnie zust. 1, osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie. Natomiast wysokość odszkodowania ustala się zgodnie z regułą przewidzianą wust. 2. Odpowiada ono wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Nadto, jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od lokatora odszkodowania uzupełniającego. Natomiast,art. 18 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorówzgodnie, z którym osoby uprawnione do lokalu socjalnego, o ile sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania opróżnienia lokalu do czasu dostarczenia im takiego lokalu, opłacają odszkodowanie w wysokości czynszu, jaki byłyby obowiązane opłacać, gdyby stosunek prawny nie wygasł, precyzuje jedynie wysokość odszkodowania należnego w wypadku w nim wskazanym.
Konsekwencją naruszenia przez pozwaną obowiązku zwrotu lokalu powódce za okres objęty pozwem jest zatem zaistnienie po stronie właściciela uprawnienia żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jego rzeczy. Na wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy składa się to wszystko, co właściciel mógłby uzyskać, gdyby ją oddał do korzystania na podstawie określonego stosunku prawnego (np. najmu, dzierżawy).
Pozwana podniosła zarzut przedawnienia dochodzonego roszczenia, który to zarzut jest uzasadniony.
Zgodnie zart. 117 § 1 i 2 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, przy czym po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.
Podniesienie zarzutu przedawnienia w procesie polega na odmowie zaspokojenia dochodzonego pozwem roszczenia z powołaniem się na przedawnienie; bez konieczności wskazywania właściwego przepisu ustalającego termin przedawnienia (zob. wyr. SN z 22.2.2007 r., IV CSK 1/07, niepubl.).
Roszczenie o zapłatę z tytułu bezumownego korzystania z lokalu bez wątpienia jest roszczeniem majątkowym. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Sądu Najwyższego, który między innymi w wyroku z dnia 18 maja 2012 roku, sygn. IV CSK 490/11 orzekł, iż nadanie przewidzianym w art. 18 ust. 1 ustawy z 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego świadczeniom odszkodowawczym charakteru świadczeń okresowych, uzasadnia zastosowanie do ich dochodzenia, właściwego dla nich, trzyletniego terminu przedawnienia przewidzianego wart. 118 k.c./por też A.Doliwa w: Najem lokali. Komentarz, opubl. Legalis/
Zgodnie zart. 118 k.c.jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Termin przedawnienia roszczenia powódki wynosi zatem trzy lata.
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W niniejszej sprawie roszczenie powódki wobec pozwanej z tytułu zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu stawało się wymagalne każdorazowo w danym miesiącu zajmowania lokalu, co do należności przypadającej za ten miesiąc. Pozwana miała świadomość obowiązku uiszczania odszkodowania w tym zakresie, gdyż była o tym przez powódkę informowana.
Powódka dochodziła należności głównej powstałej w okresie od 1 stycznia 2008 roku do 30 kwietnia 2011 roku, zaś pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 7 września 2015 roku. Roszczenie powódki w dacie wniesienia pozwu uległo zatem przedawnieniu.
Akcesoryjność roszczeń o odsetki za opóźnienie wyraża się uzależnieniem ich powstania od istnienia niespełnionego w terminie roszczenia o świadczenie pieniężne (roszczenia głównego). Wraz z przedawnieniem się roszczenia głównego przedawniają się także roszczenia o świadczenia uboczne, choćby termin ich przedawnienia jeszcze nie upłynął. Zasada ta ma dotyczyć jednak tylko przypadku przedawnienia roszczenia głównego, nie jego wygaśnięcia (np. przez spełnienie świadczenia) oraz nie ma zastosowania, jeżeli przed przedawnieniem się roszczenia głównego nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia roszczenia o świadczenie uboczne. /por uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2005 roku, w sprawie o sygn. akt III CZP 42/04, opubl. OSN 2005/9/149/
W niniejszej sprawie nie ustalono zdarzeń, skutkujących przerwaniem biegu przedawnienia roszczenia głównego czy odsetkowego.
Mając powyższe na uwadze, powództwo podlegało oddaleniu w całości.
Powódka wywodziła, że podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, gdyż nie regulując zobowiązań pozwana działała na szkodę powódki.
W ocenie Sądu stanowisko powódki nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Istota przedawnienia polega na tym, że po jego upływie dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia. Do przedawnienia dochodzonych roszczeń w istotny sposób przyczyniła się sama powódka, która przystąpiła do egzekwowania należności po upływie dłuższego czasu od ich powstania, mimo, że wcześniej kilkakrotnie wzywała pozwaną do uregulowania zadłużenia. Korzystanie z zarzutu przedawnienia jest "czynieniem użytku ze swego prawa" w szerokim znaczeniu przyjętym wart. 5 KC.Aby uznać podniesienie zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa, trzeba ocenić zachowanie dłużnika jako naruszenie zasad współżycia społecznego. Do tego nie wystarczy negatywna ocena skutków upływu terminu przedawnienia dla wierzyciela (gdyż te skutki ustawodawca generalnie zaaprobował, wprowadzając instytucję przedawnienia), ale niezbędne jest także uznanie zachowania dłużnika za moralnie naganne. Chodzi przede wszystkim o przypadki nadużycia zaufania – gdy dłużnik wcześniej wywołał swoim postępowaniem u wierzyciela uzasadnione oczekiwanie spełnienia świadczenia. / por. komentarz do art. 117 KC red. Gniewek 2016, opubl. Legalis/. W niniejszej sprawie takich zachowań pozwanej nie ustalono.
Wobec oddalenia powództwa w całości, Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawieart. 98 kpc, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na zasadzoną w wyroku kwotę 2417 złotych składa się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w wysokości 2.400 zł, ustalone w oparciu o§ 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. 2013 poz. 461 t.j.), wraz z uiszczoną opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.