Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1609/15
Data wyroku: 2016-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Testament
Podstawa prawna: art. 7 § 3 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców /Dz. U. 2014.1380/

Sygn. akt III Ca 1609/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. akt I Ns 27/09 z wnioskuM. K.z udziałemM.P. H.for theA.,A. D.,(...),(...)for theB.,K.M.J.,W.`s(...)i MiastaŁ.o stwierdzenie nabycia spadku w punkcie 1. stwierdził, że spadek poB.B.synuB.(B.) iR., zmarłym w dniu 23 lipca 2004 roku wB.H.w Australii, ostatnio stale zamieszkałym wM.w Australii, na podstawie ustawy nabyła w zakresie nieruchomości położonych w Polsce GminaŁ., a w punkcie 2. stwierdził, że każdy z uczestników postępowania ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Apelację od powyższego orzeczenia wywiódł wnioskodawca, będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu apelant zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego w postaciart. 21 §1 i 64 §1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.w zw. zart. 7 § 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców z dnia 24 marca 1920 r.(Dz.U.2014.1380) poprzez zastosowanie przepisu, którego zgodność zKonstytucją Rzeczypospolitej Polskiejbudzi uzasadnione wątpliwości, jako naruszaj konstytucyjną zasadę ochrony prawa dziedziczenia przez Rzeczpospolitą Polską, a także prawa jednostki do dziedziczenia oraz zapewnienia równej dla wszystkich ochrony prawnej praw majątkowych, w tym prawa do dziedziczenia.
W konkluzji wnosił o:
1. wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej z pytaniem prawnym w trybie zart. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co do zgodnościart. 7 § 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców z dnia 24 marca 1920 r.zart. 21 §1 i 64 § 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.w zakresie w jakim wyłącza on możliwość dziedziczenia nieruchomości położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemców będących spadkobiercami testamentowymi obywatela polskiego, w przypadku niewystąpienia do właściwego ministra do spraw wewnętrznych z wnioskiem o udzielenie zgody na dziedziczenie nieruchomości przez cudzoziemca w terminie dwóch lat od dnia otwarcia spadku,
2. zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez stwierdzenie, że spadek poB.B., synieB.(B.,B.,B.)B.orazR.B.z domuB., zmarłym w dniu 23 lipca 2004 r. wB.H., Australia, zamieszkałym ostatnio 619S. G.R.,M.,V. (...), Australia, w zakresie nieruchomości położonych w Polsce, nabyli na podstawie testamentuM.,P.Socjety,M. A.,(...),J.histitute for theB.,W.’s(...), MaxweJi (M.)K.(K.) –każdy w 1/6 czyści, a także
3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja podlega oddaleniu.
Ustalenia faktyczne sprawy dokonane przez Sąd Rejonowy są bezbłędne i jako takie Sąd II instancji traktuje je jako własne czyniąc podstawą własnego rozstrzygnięcia, a jednocześnie uznając, że nie zachodzi aktualnie procesowa potrzeba szczegółowego ich powielania.
Jedynym zarzutem jaki podniósł pełnomocnik strony skarżącej w rozpoznawanej apelacji jest zarzut niekonstytucyjnośćart. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu, w brzemieniu obowiązującym w chwili otwarcia spadku, jeżeli cudzoziemiec, który nabył wchodzącą w skład spadku nieruchomość na podstawie testamentu, nie uzyska zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych na podstawie wniosku złożonego w ciągu dwóch lat od dnia otwarcia spadku, prawo własności nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nabywają osoby, które byłyby powołane do spadku z ustawy.
Z powyższego wynika, że jeżeli cudzoziemiec takiego wniosku w ogóle nie złoży– tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie /k. 448/ - lub nie uzyska zezwolenia, skutek w postaci nabycia spadku ulega unicestwieniu (M. P.,Cudzoziemiec jako spadkobierca testamentowy, w sytuacji gdy do spadku wchodzi nieruchomość położona w Polsce, w:Prace z prawa prywatnego. Księga pamiątkowa ku czci Sędziego Janusza Pietrzykowskiego, red.Z. B.,W.2000, s. 10). Cudzoziemiec powołany jest bowiem do spadkuex legez chwilą jego otwarcia, jednakże z uwagi na wyżej przytoczony przepis, musi dla skuteczności czynności prawnej spełnić przewidziany prawem warunek i złożyć wniosek o uzyskanie zezwolenia w ustawowo zakreślonym terminie 2 lat od dnia otwarcia spadku. Od spełnienia tego warunku zależy skuteczność nabycia przez cudzoziemca nieruchomości. Termin 2-letni jest terminem zawitym, a jego uchybienie oznacza, że nie może zostać przywrócony. Sąd Rejonowy bez wątpienia w sposób prawidłowy dokonał subsumpcji ustalonych okoliczności faktycznych pod właściwie wyselekcjonowane i zinterpretowane przepisy.
W związku z zarzutem apelacyjnym pełnomocnik strony skarżącej sformułował równocześnie wniosek o wystąpienie przez Sąd Okręgowy do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności tegoż przepisu zKonstytucją. Wobec powyższego Sąd II instancji zważył w pierwszym rzędzie, że zgodnie z art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr, 102, poz. 643 ze zm.) każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Z przytoczonego przepisu wynika, że ocena czy faktycznie zachodzi przypadek uzasadniający wystąpienie z pytaniem prawnym do TK pozostawiona została sądowi orzekającemu. Jednocześnie Sąd odwoławczy miał na uwadze, że sąd nie znajdując podstaw do wystąpienia z takim pytaniem, powinien podać powody, którymi się kierował uznając, że takie wystąpienie nie jest uzasadnione.
Sąd Okręgowy orzekający w niniejszym składzie uznał, że nie zachodzi zarzucana niekonstytucyjnośćart. 7 ust. 3 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.
Pełnomocnik skarżącego powołał się m.in. na treśćart. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej(Dz. U. z 1997 r. Nr, 78, poz. 483). Wobec tego należy przypomnieć, że zgodnie z dyspozycją art. 21 ust. 1 ustawy zasadniczej, Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia.
Sąd II instancji zważył, że w przepisieart. 37 ust. 1 Konstytucji RP, ustanowiono zasadę zgodnie z którą, kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych wKonstytucji, od której ustawa zasadnicza dopuszcza istnienie wyjątków odnoszących się do cudzoziemców, które są określone ustawą (art. 37 ust. 2 Konstytucji RP). Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, żeart. 7 ust. 3 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, wprowadzając ograniczenie w nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, jest właśnie wyjątkiem przewidzianym wust. 2 art. 37 Konstytucji RP Konstytucji, wobec czego nie może być mowy o sprzeczności tego przepisu z ustawą zasadniczą.
Ponadto pełnomocnik strony skarżącej powoływał się na treśćart. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zgodnie z tymi przepisami każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia (ust. 1), a własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej (ust. 2). Umknęło jednak jak się wydaje apelującemu, że zgodnie z dyspozycjąust. 3 art. 64 Konstytucji RP, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Analizowane ograniczenie spełnia wszelkie warunki, o jakich mowa w ust.3 art. 64 ustawy zasadniczej, albowiem wprowadzone zostało ustawą (ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców), a ponadto art. 7 ust. 3 tej ustawy nie uniemożliwia nabycie przez cudzoziemca nieruchomości na podstawie testamentu, a jedynie wprowadza warunek wystąpienia o uzyskanie stosownego zezwolenia w zakreślonym tym przepisem terminie dwóch lat od otwarcia spadku.
Z powyższego wynika, że ograniczenie wprowadzoneart. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemcóww uznaniu Sądu odwoławczego stanowiąc konstytucyjny wyjątek odnoszący się do cudzoziemców, nie może uzasadniać podniesionego w apelacji zarzutu niekonstytucyjności badanego przepisu. Z tych przyczyn Sąd Okręgowy uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku apelującego o zbadanie konstytucyjności wskazanego przepisuustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.
W konsekwencji apelacja została oddalona, o czym Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu oart. 520 §1 k.p.c.w zw. zart. 391§1 k.p.c., uznając, że w sprawie nie wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od zasady, że każdy z uczestników ponosi we własnym zakresie koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.