Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2528/15
Data wyroku: 2016-10-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Cyran, Wiesława Stachowiak, Iwona Niewiadowska-Patzer
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktIII AUa 2528/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 października 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ewa Cyran /spr./
Sędziowie:  SSA Iwona Niewiadowska-Patzer
SSA Wiesława Stachowiak
Protokolant:  st. sekr. sądowy Beata Tonak
po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. w Poznaniu
sprawyH. K.wstępującej w miejsce zmarłegoA. K. (1)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze
z dnia 17 września 2015 r.  sygn. akt IV U 788/15
oddala apelację.

SSA Wiesława Stachowiak

SSA Ewa Cyran

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 20.02.2015r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił wnioskodawcyA. K. (1)prawa do wcześniejszej emerytury z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Odwołanie od tej decyzji złożyłA. K. (1), wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu emerytury.  Na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. odwołanie podtrzymała żona wnioskodawcyA. K. (2), która przystąpiła do postępowania.
Wyrokiem z dnia 17 września 2015r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt IV U 788/15) zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 20.02.2015r. znak(...)w ten sposób, że przyznał wnioskodawcyA. K. (1)prawo do emerytury od dnia 1 stycznia 2015r. do dnia 17 lipca 2015 roku.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaA. K. (1)urodzony (...)wZakładzie (...) s.c.wG.pracował od 20.04.1995r. do 31.12.1998r. na stanowisku traktorzysty. Wcześniej od 19.05.1980r. do 30.06.1993r. pracował w tym zakładzie, gdy nosił on nazwęZakład (...)na stanowisku traktorzysty.
W Zakładzie (...) s.c.wnioskodawca miał do dyspozycji dwa ciągniki jednym przewoził paszę dla bydła a drugim wywoził obornik. Wnioskodawca ciągnikiem zaopatrzonym w paszobus rozwoził karmę dla zwierząt, których było od 300 do 600 sztuk. Prace przy rozwożeniu paszy i wywożeniu obornika wykonywał przez 8 godzin codziennie, pracował także w soboty i w niedziele. Tylko wnioskodawca zajmował się pracami przy obsłudze zwierząt. Latem ciągnikiem wykonywał różne prace polowe. W Zakładzie było około 15 ciągników i tylu było traktorzystów. Wnioskodawca nie wykonywał innych prac poza pracą kierowcy ciągnika - traktora. Pracodawca wszystkich traktorzystów określał mianem „ pracownik fizyczny”.
WnioskodawcaA. K. (1)zmarł w dniu 17.07.2015r.
Na podstawie powyżej przedstawionego stanu faktycznego, Sąd I instancji wydał powyższy wyrok.
Sąd Okręgowy podniósł, że istotą sporu w rozpoznanej sprawie było ustalenie czy wnioskodawcaA. K. (1)legitymuje się okresem, co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych i czy okres pracy nie uznany przez pozwanego był okresem pracy w szczególnych warunkach.
W świetleart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31.12.1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32,33,39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Sąd I instancji wskazał, że za pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach uważa się pracownika zatrudnionego przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia, oraz w znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom tym przysługuje prawo do emerytury ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj.rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
Sąd Okręgowy uznał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie, że wnioskodawcaA. K. (1)w okresie od 20.04.1995r. do 31.12.1998r. (tj. 3 lata, 9 miesięcy i 11 dni) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku wykonywał pracę jako kierowca ciągnika, a zatem pracę kwalifikowaną jako praca w szczególnych warunkach wymienioną w wykazie A Dział VIII poz. 3 stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego.
Sąd I instancji wskazał, że ŚwiadkowieZ. H.iL. S., którzy pracowali wspólnie z wnioskodawcą zarówno wZakładzie (...)wG.jak i współce (...)wG.zgodnie zeznali, że wnioskodawca przez cały okres zatrudnienia w Zakładzie wG.wykonywał pracę jako kierowca ciągnika, czyli jako traktorzysta. Stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę wyłącznie jako traktorzysta zajmując się albo rozwożeniem paszy dla 300 lub 600 sztuk bydła i wywożąc od zwierząt obornik albo w sezonie prac polowych dodatkowo wykonując prace polowe ciągnikiem. Podkreślono przy tym, że w tym samym miejscu pracy w okresie od 1980r. do 1993r. wnioskodawca również pracował jako traktorzysta co prawidłowo zostało uwzględnione w świadectwie pracy za ten okres i co przyjął pozwany w zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji Sąd I instancji uznał, żeA. K. (1)legitymuje się, co najmniej 15-letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach i z tego tytułu spełnił wszystkie przesłanki do uzyskania emerytury.
Zgodnie z art. 136 ust. 2 ustawy emerytalnej osoby wymienione w ust. 1 między innymi małżonek mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nieukończonego wskutek śmierci osoby, która o te świadczenia wystąpiła.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany organ rentowy, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi organ rentowy zarzucił:

1
naruszenie przepisów postępowania cywilnego, a w szczególnościart. 233 § 1 k.p.c.poprzez wadliwą ocenę dowodów oraz naruszenie granic swobodnej oceny dowodów przez przyjęcie, że w okresie zatrudnienia od 20.04.1995r. do 31.12.1998r. wZakładzie (...) S.C.wG.na stanowisku traktorzystyA. K. (1)wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace określone w wykazie Adział VIII poz. 3 rozporządzenia z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzepodczas gdy zebrany materiał dowodowy nie uzasadnia przyjęcia takiego stanowiska,

2
naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z art. 32 ust. 1 tej ustawy oraz Wykazem A, dział VIII poz. 3 rozporządzenia z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze poprzez przyjęcie, że odwołujący legitymuje się wymaganym stażem pracy w szczególnych warunkach wykonywanej w branży transportowej, tj. 15 lat.

Mając na uwadze powyższe, apelujący wniósł o:

1
zmianę wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie

2
uchylenie wyroku jako wadliwego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

OdwołującaH. K.wniosła o oddalenie apelacji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego jest bezzasadna i dlatego podlega oddaleniu.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem ustalił, że wnioskodawca spełnił także sporną przesłankę stażu szczególnego i w konsekwencji dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod przywołane normy prawa materialnego. Sąd II instancji podziela i przyjmuje za własne poczynione ustalenia faktyczne w zakresie stwierdzającym spełnienie także tej spornej przesłanki.
Podnoszone przez apelanta zarzuty obrazy prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c.) poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, zarzuty pozostające w istocie w sferze bezzasadnej polemiki z ustaleniami i oceną sądu, oderwane od konkretnego materiału dowodowego, nie mogły doprowadzić do oczekiwanego skutku.
Spór dotyczył de facto kwalifikacji prawnej czynności wykonywanych przez wnioskodawcę w ww. spornym okresie pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako pracy wymienionej w Wykazie A Dział VIII w Transporcie poz. 3
praca kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych.
Wobec odmownej decyzji organu rentowego i braku uznania ww. okresu jako pracy w warunkach szczególnych, wnioskodawca w postępowaniu odwoławczym dodatkowo wykazywał powyższą okoliczność zeznaniami świadków (współpracowników z okresu zatrudnienia objętego sporem).
Wbrew odmiennemu stanowisku forsowanemu przez apelującego stan zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawy do przyjęcia, że w okresie od 20.04.1995r. do 31.12.1998r. wZakładzie (...) S.C.wG.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę jako kierowca ciągnika, kwalifikowaną jako praca w szczególnych warunkach wymienioną w wykazie A Dział VIII poz. 3 stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Zarzuty apelacji dotyczyły wykonywania przez odwołującego pracy jako kierowcy ciągnika przy ustalonym głównie rodzaju prac rolniczych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego wykonywanie pracy traktorzysty, która polegała na rozwożeniu paszy dla 300 lub 600 sztuk bydła, wywożeniu od zwierząt obornika, wykonywaniu w sezonie prac polowych ciągnikiem bez wątpienia należało zaliczyć do prac transportowych.
Odnosząc się do twierdzeń apelacji należy zauważyć, że wnioskodawca wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracę traktorzysty, która to praca ze względu na jej szczególną specyfikę, warunki w jakich jest wykonywana oraz jej uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia powinna być uznana za pracę w warunkach szczególnych. Nie należy zatem odmiennie traktować zatrudnienia ubezpieczonego w spornym okresie powołując się jedynie na stanowisko określone w świadectwie pracy z dnia 31 grudnia 2001r. (k. 395) – pracownik fizyczny. Dostrzec bowiem należy, że kierowcy ciągników muszą zdobyć szczególne uprawnienia do kierowania tymi pojazdami nie tylko z uwagi na ich większe gabaryty, ale i specyficzną obsługę (np. ze względu na dodatkowe oprzyrządowanie czy konieczność wykonania specjalistycznych prac) oraz warunki w jakich te pojazdy są prowadzone (zwiększony hałas, nadmierne drgania, nieutwardzone podłoże, po którym się poruszają i związane z tym np. zapylenie). To właśnie te specyficzne warunki pracy panujące przy kierowaniu tym pojazdem zdecydowały, zdaniem Sądu Apelacyjnego, że prace m.in. kierowców ciągników zostały zaliczone do prac wykonywanych w szczególnych warunkach, czyli prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości i wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne bądź otoczenia.
W związku z tym przyjęcie, że tylko przykładowo kierowcy ciągników zatrudnieni w firmach transportowych wykonują pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wypaczałoby sens tej regulacji, bowiem ze względu na ich specyfikę, pojazdy te wykorzystywane są do określonych dla nich czynności, w tym prac rolniczych z którymi wiąże się także szereg czynności transportowych.
W dotychczasowych poglądach Sądu Najwyższego wskazywano, że o kwalifikacji zatrudnienia, jako pracy w warunkach szczególnych decyduje bowiem w szczególności uciążliwość i szkodliwość konkretnej pracy wynikającej z jej własnej specyfiki (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2014 roku w sprawie sygn. akt I UK 337/13, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2014r. w sprawie sygn. akt I UK 314/13). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że wykonywane przez wnioskodawcę czynności kierowcy ciągnika świadczącego wyłącznie transport czy też wykonującego prace przy transporcie i prace rolnicze (polowe) nie różnią się w istotny sposób. W obydwu przypadkach wykonywane są czynności kierowania pojazdem mechanicznym, przy czym prace polowe mogą być nawet bardziej uciążliwe od tych polegających na transporcie towarów ze względu na miejsce ich świadczenia oraz obsługiwane doczepionych specjalistycznych maszyn rolniczych. Pracę tego rodzaju wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy i brak jest jakichkolwiek podstaw do poczynania odmiennych ustaleń.
Dlatego za w pełni uprawnione uznać należy przyjęcie, że praca wnioskodawcy w kwestionowanym przez ZUS okresie, była pracą w warunkach szczególnych wymienioną w Wykazie A dział VIII poz. 3 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku. Prawidłowo zatem Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca spełnił wszystkie warunki wymienione w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS do przyznania mu prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego.
Z powołanych wyżej względów Sąd Apelacyjny uznał, że apelacja organu rentowego, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych z mocyart. 385 k.p.c.podlega oddaleniu.

SSA Wiesława Stachowiak

SSA Ewa Cyran

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer