Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 266/16
Data wyroku: 2016-07-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Maria Tokarz-Polańska

Sygn. akt III Ca 266/16
Dnia 7 lipca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący:

SSO Katarzyna Kwilosz-Babiś
SSO Mieczysław H. Kamiński - sprawozdawca
SSR del. Maria Tokarz-Polańska

Protokolant

Katarzyna Gołyźniak

po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z powództwaW. C.s.L.,W. C.s.W.
przeciwkoM. F.,B. F.
o naruszenie posiadania
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu
z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt I C 391/15
oddala apelację.

    Maria Tokarz-Polańska Katarzyna Kwilosz-Babiś Mieczysław H. Kamiński

Sygn. akt III Ca 266/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 15.12.2015 r. Sąd Rejonowy w Nowym Targu oddalił powództwoW. C.s.L.iW. C.s.W.przeciwko pozwanymM. F.iB. F.o przywrócenie posiadania utraconego pasa gruntu o szerokości i głębokości około 1 metra i długości ok. 25 metrów na dz. ewid. nr(...)stanowiącej ich współwłasność, obj. Kw. nr(...), oraz dz. ewid. nr(...)stanowiącej ich współwłasność, obj. Kw. nr(...), na których pozwani latem 2011r., w wykopie poprowadzili kable instalacji elektrycznej oraz o nakazanie im usunięcia tych kabli i wyrównanie terenu.
Orzekając o kosztach postępowania Sąd Rejonowy obciążył nimi powodóww całości.
Sąd Rejonowy ustalił, że pozwani dokonali wykopu i ułożenia kabli instalacji elektrycznej w 2011 r.. Powodowie, według ustaleń Sądu I instancji, pomimo tak długotrwałego naruszenia ich w posiadaniu, nie podjęli żadnych kroków zmierzających do uzyskania ochrony. Dopiero w 16.06.2015 r. wezwali pozwanych do formalnego uregulowania przebiegu kabli, a następnie w dniu 27.08.2015 r. wystąpili z pozwem do tut. Sądu, domagając się ochrony posiadania. W takim zaś przypadku ich roszczenie wygasło, bowiem nie było ono dochodzone w ciągu roku od naruszenia. Powodowie wnieśli bowiem pozew po upływie ponad czterech lat.
Apelację od wyroku Sądu I instancji wnieśli powodowie. Zaskarżając wyrokw całości, zarzucili naruszenie przepisów procesowych (bez wskazania jakich przepisów naruszenie dotyczy), a także przepisów prawa materialnego. Wskazywane naruszenia przejawiały się zdaniem skarżących w powołaniu się przez Sąd na oświadczenia, których powodowie do protokołu nie składali dotyczących rzekomej zgody na wykonanie przekopu i umieszczenie kabli, a także co do tego, iż pozwani przywrócili nieruchomości do stanu poprzedniego. Oprócz tego podnieśli, iż Sąd błędnie uznał, że powodowie domagają się ochrony posiadania podczas, gdy w rzeczywistości dochodzili ochrony własności, co do której przepisy o wygaśnięciu roszczenia nie mają zastosowania. W wyniku podniesionych zarzutów domagali się uwzględnienie żądania w całości i zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest uzasadniona.
Podniesione przez powodów zarzuty nie mogą skutkować tym czego domagają się powodowie.
Na wstępie zauważyć należy, że powodowie jako inicjatorzy postępowania są dysponentami w zakresie sformułowania żądania, którego dochodzą w drodze procesu. Sąd jest uprawniony wyłącznie do tego, aby rozpoznać takie roszczenie, które zostało poddane jego ocenie. W tym celu, aby zapewnić zgodność zakresu orzekania przez Sąd z intencjami podmiotów występujących na drogę sądową, ustawodawca sformalizował sposób przedstawiania sądowi przedmiotu rozpoznania. Winno to nastąpić w formie pisemnej, w szczególnego rodzaju piśmie procesowym nazywanym pozwem. Powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie uzasadniających je okoliczności. Powodowie w treści pozwu określając roszczenie jakie zamierzali dochodzić przed sądem napisali w pozwie, że domagają się przywrócenia posiadania utraconego pasa gruntu o określonych parametrach położonego na wskazanych działkach ewidencyjnych, a także nakazania pozwanym usunięcia kabli i wyrównania terenu. Z treści nagrania rozprawy z dnia 15.12.2015 r. wynika, iż zadane zostało przez Sąd pytanie: dlaczego po tak długim czasie wnieśli pozew o ochronę posiadania. Udzielając na nie odpowiedzi nie prostowali niczego w przedmiocie treści żądania, natomiast na zakończenie rozprawy wnosili jak w pozwie. Tak więc przez cały ten czas powodowie w żaden sposób nie zwrócili uwagi Sądu na okoliczność niewłaściwego zrozumienia ich intencji.
Dalej wskazać należy, iż inicjatorom postępowania sądowego przysługuje prawo zmiany roszczenia na inne, nawet już w trakcie trwania sprawy. Jest to jednak również obwarowane pewnymi formalnościami. Jednym z warunków formalnych jest konieczność zmiany treści żądania musi zostać zgłoszona Sądowi na piśmie, zgodniez treściąart. 193.§ 21k.p.c.W toku całego czasu trwania postępowania przed SądemI instancji powodowie nie złożyli żadnego pisma z treści którego wynikałoby, że postanowili zmienić swoje żądanie. Kolejnym ograniczeniem możliwości zmiany roszczenia jest wynikający z treściart. 383 k.p.c.wykluczenie możliwości zmiany roszczenia przed Sądem II instancji. Oznacza to, że powodowie nie mogą w treści apelacji zmienić żądania z jakim wystąpili w pozwie z ochrony posiadania na ochronę własności. Sąd Okręgowy może rozpoznać apelację wyłącznie w zakresie tego co było przedmiotem rozstrzygania przez Sąd I instancji, a niewątpliwie było nim żądanie ochrony posiadania.
Ochrona posiadania ma charakter obiektywny i przysługuje posiadaczowi niezależnie od tego, czy działanie osoby, która naruszyła posiadanie, było zawinione (por. orzeczenie SN z dnia 4.11.1959 r., II CR 669/59, OSPiKA 1962, nr 4, poz. 106).Z ochrony posiadania może skorzystać posiadacz nawet taki, któremu przysługuje określone prawo do rzeczy (w tym również własność), z tej przyczyny treść samych zakazów i nakazów składających się na żądanie, jakich dochodzić można w ochronie posiadania i ochronie własności może być jednakowa dla obu rodzajów spraw, dlatego przesądzającym co do tego jakie żądanie zostało rozpoznane, jest treść pisemnego stanowiska powodów w tym zakresie.
Rozpoznając apelację w sprawie orzeczenia oddalającego żądanie ochrony posiadania nie można pominąć kwestii wygaśnięcia roszczenia. Zgodnie z treściąart. 344 § 2roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Krótki termin przewidziany na dochodzenie w/w roszczenia jest spowodowany tym, że postępowanie w sprawie winno być krótkie, ochrona posesoryjna, jak trafnie skonstatował Sąd I instancji jest ochroną stanu faktycznego,w odróżnieniu od ochrony petytoryjnej, która jest ochroną prawa. Wygaśniecie uprawnienia do skutecznego domagania się przed Sądem ochrony posiadania stanowiło główną i zasadniczą przyczynę oddalenia powództwa w niniejszej sprawie. Fakt przekroczenia terminu do zgłoszenia roszczenia o ochronę posiadania wynika z zeznań samych powodów, którzy skutecznie nie zakwestionowali takiego ustalenia. Brak wskazania go w zakresie naruszeń prawa procesowego, całkowicie wyklucza możliwość zmiany przez Sąd Okręgowy. Ustalenie przekroczenia rocznego terminu musiało skutkować oddaleniem żądania, co pozostaje w zgodzie z przytoczonym wyżej przepisem prawa materialnego -art. 344 § 2 k.c.Pozostałe kwestie dotyczące ewentualnej zgody powodów na przeprowadzenie kabla, jak i ewentualnego usunięcia naruszenia nie mają w sprawie jakiegokolwiek znaczenia.
Z uwagi na powyższe apelacja podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
Maria Tokarz-Polańska Katarzyna Kwilosz-Babiś Mieczysław H. Kamiński