Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 1907/15
Data wyroku: 2016-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Wrembel-Woźniak, Beata Błaszczyk, Małgorzata Truskolaska-Żuczek
Słowa kluczowe: Nieruchomości
Podstawa prawna: art. 6262 § 3 k.p.c., art. 6268 § 2 k.p.c. , art. 24 o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu

Sygn. akt IV Ca 1907/15

POSTANOWIENIE
Dnia 08 marca 2016 roku
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Małgorzata Truskolaska - Żuczek
Sędziowie SO Anna Wrembel - Woźniak
SO Beata Błaszczyk (spr.)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w dniu 08 marca 2016 roku wW.
sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Wojewody(...)
z udziałemA.B.,A. B.,W. B.i(...) Spółki AkcyjnejwW.
o wpis prawa korzystania z nieruchomości oraz prawa swobodnego dostępu
i dojazdu w księdze wieczystej Kw.(...)
na skutek apelacjiA.B.,A. B.iW. B.
na postanowienie Sądu Rejonowego w Legionowie
z dnia 23 września 2015 roku, Dz. Kw. 4911/15
p o s t a n a w i a:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że uchylić w całości zaskarżony wpis i wniosek w tym zakresie oddalić;

2
zasądzić od Skarbu Państwa - Wojewody(...)solidarnie na rzeczA.B.,A. B.iW. B.kwotę 120,00 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.

Anna Wrembel - Woźniak Małgorzata Truskolaska - Żuczek Beata Błaszczyk
Sygn. akt IV Ca 1907/15

UZASADNIENIE
Żądaniem 2 zawartym we wniosku z dnia 04 maja 2015 roku, Dz. Kw. nr 3842/15 Skarb Państwa, reprezentowany przez Wojewodę(...), domagał się dokonania, w księdze wieczystej Kw.(...), wpisu prawa korzystania z nieruchomości przez(...) S.A.wW.- właściciela urządzeń przesyłowych, tj. przewodów i urządzeń służących do przesyłu gazu ziemnego - gazociągu wysokiego ciśnienia DN 700M. (...),4 MPa relacjiR.-G.wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi w zakresie założonych i przeprowadzonych na tej nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłu gazu ziemnego w ramach zezwolenia udzielonego na zakładanie i przeprowadzanie na tej nieruchomości ciągów, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, gazów i energii oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń oraz prawa swobodnego dostępu i dojazdu przez służby techniczne właściciela urządzeń przesyłowych do znajdujących się na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłu gazu ziemnego w celu wykonywania prac konserwacyjnych oraz usuwania awarii, dojazdu i kontroli w strefie kontrolowanej o szerokości 12 metrów, której linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu wysokiego ciśnienia DN 700M. (...),4 MPa relacjiR.-G., przez czas nieograniczony.
Wnioskodawca dołączył załącznik graficzny do dokumentacji dla nieruchomości objętych inwestycją pn. „Budowa gazociąguR.-G.wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na terenie województw(...)i(...)”, obejmującydziałkę nr (...), położoną wS. P., gminaN..
We wniosku, jako dokumenty niezbędne do jego rozpoznania, wskazał: upoważnienie nr(...)z dnia 29 października 2014 roku wydane przez Wojewodę(...), decyzję Nr WIŚ.P.TM-7210-(...)Wojewody(...)z dnia 22 grudnia 2010 roku o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego wŚ.dla inwestycji „Budowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 700M. (...),4 MPa relacjiR.-G." orazdecyzję Nr (...)pf/bk/BP-772-2-(...)Ministra Transportu, Budownictwa,(...)Morskiej z dnia 21 września 2012 roku. Dokumenty te nie zostały jednak złożone przy wniosku, Dz. Kw. nr 3842/15.
20 maja 2015 roku referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Legionowie dokonał w księdze wieczystej Kw.(...)wpisu zgodnego z żądaniem wniosku.
Orzeczenie zaskarżyli współwłaściciele nieruchomości -A.B.,A. B.iW. B., zarzucając, że wpis został dokonany z rażącym naruszeniemKonstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,Kodeksu cywilnego,ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 roku o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściuiustawy o gospodarce nieruchomościami. Podnosili, że nie wyrazili zgody na ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, nie otrzymali odszkodowania oraz nie wydano decyzji wywłaszczeniowej.
Rozpoznając sprawę na skutek złożonej skargi, Sąd Rejonowy postanowił zaskarżony wpis utrzymać w mocy, stwierdzając, że został on dokonany na podstawie ostatecznej decyzji Nr WIŚ.P.TM-7210-(...)z dnia 22 grudnia 2010 r. Wojewody(...), ostatecznej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa,(...)Morskiej z dnia 21 września 2012 r., Nr BOII-4pf/Bk/BP-5-772-2-(...)i załącznika graficznego do dokumentacji dla nieruchomości objętych inwestycją pn. „Budowa gazociąguR.-G.wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na terenie województw(...)i(...)”, będących wystarczającymi dokumentami do uwzględnienia wniosku.
Sąd wskazał, że ustawodawca wprowadził odrębny tryb administracyjny w sprawie lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu regazyfikacyjnego, który służy realizacji celu publicznego, w postaci poprawy bezpieczeństwa energetycznego Polski. Za skutki związane z realizacją tej inwestycji przewidziano rekompensatę w formie odszkodowania.
Powołana decyzje - Wojewody(...)oraz Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, w odniesieniu do skarżących, w sferze prawa własności nieruchomości, wywołały skutki zart. 24 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 roku o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu.
Uczestnicy postępowania zachowali przysługujące im dotychczas prawo własności, jednakże muszą umożliwić inwestorowi realizację inwestycji (gazociągu), a następnie dostęp do niej w celu konserwacji i naprawy. W tym konkretnym przypadku przysługuje im odszkodowanie, które zgodnie zart. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, będzie wypłacane za rzeczywiście poniesione szkody.
Skarżący zostali pouczeni, iż na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po realizacji inwestycji oraz o możliwości żądania przez właściciela nieruchomości, aby inwestor nabył od niego własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, jeżeli realizacja inwestycji uniemożliwia mu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem (ar. 124 ust. 5 u.g.n.).
Sąd Rejonowy wyjaśnił również, że kwestie odszkodowawcze dotyczące istniejących linii gazowych wykraczają poza zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego i nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu wywołanym skargą na orzeczenie referendarza. Wskazano jednocześnie, że zarówno przepisyustawy o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu, jak iustawy o gospodarce nieruchomościaminie przewidują wypłaty odszkodowań za brak możliwości realizacji przyszłych zamierzeń inwestycyjnych w związku z wydaniem decyzji lokalizującej terminal gazowy. Skarżący mogą dochodzić naprawienia szkód w tym zakresie na drodze cywilnoprawnej, a nie w postępowaniu wieczystoksięgowym.
Postanowienie zaskarżyli apelacjąA.B.,A. B.iW. B., podtrzymując stanowisko przedstawione we wcześniejszej skardze. Wnosili o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez wykreślenie wpisu z dnia 20 maja 2015 roku i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania w obu instancjach.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelację należało uwzględnić, aczkolwiek nie ze względu na sformułowane w niej zarzuty.
Art. 6268§ 2 k.p.c., zakreślając kognicję sądu wieczystoksięgowego, nakazuje badanie treści i formy wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treści księgi wieczystej. W praktyce oznacza to sprawdzenie, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną do jego wniesienia, czy okoliczności w nim przytoczone mogą być podstawą dokonania żądanego wpisu oraz czy odpowiada on wymaganiom formalnym. Powołany przepis określa jednocześnie zakres rozważań sądu odwoławczego, przy rozpoznawaniu apelacji. Stanowisko to jest ugruntowane w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego (m. in. postanowienia z dni: 04 grudnia 2008 r., I CSK 207/08, Lex 560501; 16 stycznia 2009 r., III CSK 239/08, Lex 523685; 17 stycznia 2013 r., III CSK 81/12, Lex 1288672). Kontrola zaskarżonego orzeczenia (wpisu lub jego odmowy) dokonywana przez sąd drugiej instancji na skutek wniesionej apelacji powinna być zatem ograniczona tylko do tego, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku i którymi dysponował sąd pierwszej instancji, była podstawa do dokonania, bądź odmowy wpisu, zgodnie z wnioskiem o wpis (postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2014 r., II CSK 225/13, Lex 1460722).
W rozpoznawanej sprawie żądanie wniosku dotyczy prawa korzystania z nieruchomości oraz prawa swobodnego dostępu i dojazdu, o czym stanowiart. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 roku o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu(j.t. Dz. U. 2014 r., poz. 1501 ze zm.). Nie budzi wątpliwości, że o ograniczeniu w sposobie korzystania z nieruchomości orzeka wojewoda w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu i taka ostateczna decyzja stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej (art. 14pow. ustawy), dokonywanego na wniosek złożony przez właściwego wojewodę.
Niemniej jednak Sąd Okręgowy stwierdza, iż Sąd I instancji, rozpoznając skargę na wpis dokonany przez referendarza sądowego, nie uwzględnił, że do wniosku o dokonanie wpisu należy dołączyć dokumenty, stanowiące jego podstawę w księdze wieczystej, czym naruszyłart. 6262§ 3 k.p.c.i przekroczył zakres kognicji, określonej wart. 6268§ 2 k.p.c.
Zauważenia bowiem wymaga, że sąd wieczystoksięgowy nie jest uprawniony do dokonania wpisu w księdze wieczystej, jeżeli wnioskodawca we wniosku jako jego podstawę powołał dokument znajdujący się w innej księdze wieczystej, chociażby obie księgi były prowadzone przez ten sam sąd i dotyczyły nieruchomości stanowiących własność tych samych osób, a dokument pozwalał na dokonanie analogicznego wpisu jak w księdze, w której był już podstawą wpisu. Tego rodzaju stanowisko znajduje oparcie w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2014 r., II CSK 219/13 (Lex 1458627) i II CSK 225/13 (Lex 1460722) i jednocześnie prowadzi do wniosku, że powyższe uchybienie procesowe miało wpływ na wynik sprawy, a stąd stanowiło przesłankę do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., a o kosztach postępowania, obejmujących opłatę sądową od skargi i od apelacji - na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.

Anna Wrembel - Woźniak Małgorzata Truskolaska - Żuczek Beata Błaszczyk