Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2314/15
Data wyroku: 2016-10-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Schönhof-Wilkans, Ewa Cyran, Wiesława Stachowiak
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ust 1 pkt 1 ustawy z 13.10.1998r. o SUS

Sygn. aktIII AUa 2314/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 października 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ewa Cyran /spr./
Sędziowie:  SSA Wiesława Stachowiak
del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans
Protokolant:  st.sekr.sąd. Emilia Wielgus
po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. w Poznaniu
sprawyK. Z.,(...) SP. Z O. O.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym
na skutek apelacjiK. Z.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 24 czerwca 2015 r.  sygn. akt VII U 4854/14

1
oddala apelację;

2
zasądza od odwołującejK. Z.na rzecz pozwanego kwotę 135 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans

SSA Ewa Cyran

SSA Wiesława Stachowiak

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 września 2014 roku Nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP., na podstawieart. 83 ust.1 pkt 1w związku zart.6 ust.1 pkt 1, art. 8 ust.1, art. 11 ust.1, art. 12 ust.1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 roku Nr 1442) orazart. 83 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny(Dz. U. z 1964 roku Nr 16, poz.93 ze zm.) w związku zart. 2, 8 i art.22 §1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy(Dz. U. z 1998 roku Nr 21, poz.94 ze zm.) stwierdził, żeK. Z.nie podlega od 8 stycznia 2014 roku obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik zatrudniony u płatnika składek(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP..
Odwołanie od tej decyzji złożyłaK. Z., wnosząc o jej zmianę w całości i ustalenie, że ubezpieczona jako pracownik u płatnika składek(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.podlega od 8 stycznia 2014 roku obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu, zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych nadto o połączenie niniejszego odwołania z odwołaniem płatnika składek.
Sprawa z odwołania płatnika składek została zarejestrowana pod sygnaturą VII U 4855/14 i zarządzeniem z dnia 14 listopada 2014 roku połączona ze sprawą prowadzoną pod sygnaturą VII U 4854/14 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2015r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt: VII U 4854/14):

1
oddalił odwołanieK. Z.,

2
zasądził od odwołującejK. Z.na rzecz pozwanego organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału wP.kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

3
oddalił odwołanie(...) sp. z o. o.z siedzibą wP.,

4
zasądził od odwołującej(...) sp. z o. o.z siedzibą wP.na rzecz pozwanego organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału wP.kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
OdwołującaK. Z.(zd.R.)urodzona w dniu (...), ma wykształcenie średnie, z zawodu jest technikiem ekonomistą o specjalności ekonomika i organizacja przedsiębiorstw. W dniu 23 maja 1998 roku ukończyła(...)Ś.Studium Zawodowe o kierunku(...).
W okresie od 8 listopada 2013 roku do 31 stycznia 2014 roku odwołująca była zatrudniona współce (...) Sp. z o.o.z siedzibą wP., a od 4 listopada 2010 roku prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą.
Od 25 grudnia 2012 roku do 25 października 2013 rokuK. Z.przebywała na zwolnieniach lekarskich z kilkudniowymi przerwami.
Spółka (...) Sp. z o.o.została założona na podstawie umowy spółki z dnia 2 grudnia 2013 roku. Kapitał zakładowy spółki wynosił 5 000 zł. i dzielił się na sto udziałów po 50 zł. każdy. Udziały w spółce były równe i niepodzielne. Na każdy udział przypadał jeden głos.K. Z.objęła 95 udziałów o łącznej wartości nominalnej 4 750 zł., natomiast pozostałe 5 udziałów objąłJ. Z.(brat odwołującej) o wartości nominalnej 250 zł. Jako władze spółki określono zgromadzenie wspólników i zarząd. W spółce nie działała Rada Nadzorcza. Umowa stanowiła, że zarząd składa się z jednego lub więcej członków zarządu powoływanych i odwoływanych uchwałą wspólników. § 14 umowy przewidywał, że w przypadku zarządu jednoosobowego oświadczenia w imieniu spółki składa członek zarządu. W przypadku zarządu składającego się z dwóch lub większej liczby osób do składania oświadczenia w imieniu spółki jest wymagane współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. W momencie powstania spółki wspólnicy postanowili, że prezesem jednoosobowego zarządu będzieK. Z.. Sąd Rejonowy Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 roku wpisał do rejestru przedsiębiorcówspółkę (...) Sp. z o.o.pod numerem(...)ustalając, żeK. Z.jest uprawniona do samodzielnej reprezentacji w imieniu i na rzecz spółki. Odwołująca spółka otrzymała numer NIP(...)i REGON(...).
W ramach prowadzonej działalnościspółka (...) Sp. z o.o.zamierzała w pierwszej kolejności otworzyć restaurację wP.i prowadzić w niej usługową działalność gastronomiczną oraz zająć się sprzedażą materiałów budowlanych. W dniu 2 grudnia 2013 roku doszło do zawarcia umowy najmu pomiędzyK. Z.prezesem odwołującej spółki aK. P.prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą(...)K. P.z siedzibą wS.. Przedmiotem najmu było jedno z dwóch pomieszczeń w lokalu użytkowym, położonym przyulicy (...)wP., wynajmowanym przezK. P.na potrzeby prowadzonej działalności w zakresie usług księgowych. Wydanie przedmiotu najmu nastąpiło w dniu 5 grudnia 2013 roku.
W dniu 16 grudnia 2013 roku w Kancelarii Notarialnej notariuszaA. Z.wP.doszło do zawarcia umowy pomiędzyspółką (...) Sp. z o.o., reprezentowaną przezK. Z.prezesa zarządu aspółką (...) sp. z o.o.sp. k., reprezentowaną przezJ. Ł.komplementariusza na mocy, której doszło do ustanowienia odrębnej własnościlokalu mieszkalnego numer (...)wbudynku mieszkalnym numer (...)położonym wP.przyulicy (...)o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 28,80 m2i jego sprzedaży wraz ze związanym z nim udziałem wynoszącym(...)części w prawie własności nieruchomości oraz części wspólnych budynku i innych urządzeń nie służących do wyłącznego użytku przez właścicieli poszczególnych lokali, objętychksięgą wieczystą Kw (...)Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto wP.za cenę 71 000 zł.
W dniu 17 grudnia 2013 roku Zwyczajne Zgromadzenie Wspólnikówspółki (...) Sp. z o.o.podjęło uchwałę Nr(...), na podstawie której ustanowiło pełnomocnika spółki w osobieJ. Z.i upoważniło go do reprezentowania spółki do podpisywania umów zlecenia i umów o pracę, w tym do zawarcia umowy o pracę zK. Z.prezesem zarządu. Protokół z Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników podpisany został przezK. Z.jako prezesa zarządu iJ. Z.wspólnika.
W dniu 8 stycznia 2014 roku została zawarta zK. Z.umowa o pracę, w którejspółka (...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.była reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnikaJ. Z.. Zgodnie z tą umową, odwołująca została zatrudniona na pełen etat, na czas określony od 8 stycznia 2014 roku do 31 grudnia 2015 roku na stanowisku prezesa zarządu – pracownika biurowego. Strony umowy ustaliły, że odwołująca będzie otrzymywać wynagrodzenie w wysokości 9 000 zł. brutto miesięcznie, płatne z dołu do ostatniego dnia każdego miesiąca.K. Z.została pisemnie poinformowana o obowiązującej pracownika ośmiogodzinnej i czterdziestogodzinnej tygodniowej normie czasu pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nie przekraczającym czterech miesięcy, zasadach wypłaty wynagrodzenia za pracę i udzielania urlopu wypoczynkowego, długości okresu wypowiedzenia zawartej umowy, który określono na dwa tygodnie.K. Z.odbyła w dniu podpisania umowy wstępne szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy obejmujące instruktaż ogólny i stanowiskowy i została dopuszczona do wykonywania pracy na stanowisku prezesa zarządu. Odwołująca złożyła zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy na stanowisku pracownika biurowego wystawione w dniu 8 stycznia 2015 roku. Strony umowy nie sporządziły pisemnego zakresu obowiązków. Praca odwołującej miała polegać na znalezieniu lokalu do wynajęcia przeznaczonego do prowadzenia w nim restauracji, przeprowadzeniu prac adaptacyjnych i skompletowaniu wyposażenia w tym lokalu, prowadzeniu księgowości spółki oraz nabywaniu materiałów budowlanych, które miały być następnie wysyłane i sprzedawane niemieckim klientom w ramach współpracy zfirmą (...)funkcjonującej na terenie Niemiec. Siedziba spółki mieściła się w lokalu użytkowym w jednym z dwóch pomieszczeń, położonym przyulicy (...)wP., podnajętym odK. P..
K. Z.została zgłoszona przez płatnika składek do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z datą powstania ubezpieczenia od 8 stycznia 2014 roku z kodem ubezpieczenia(...)na pełen etat z podstawą wymiaru 9 000 zł.
W okresie od 8 stycznia 2014 roku do 2 lutego 2014 rokuK. Z.faktycznie nie świadczyła pracy na rzeczspółki (...) sp. z o.o.z siedzibą wP.na stanowisku pracownika biurowego, od poniedziałku do piątku przez co najmniej osiem godzin dziennie. Obecność w pracy odwołująca potwierdzała podpisem na listach obecnościach. Jako pracownik biurowy odwołująca nie znalazła odpowiedniego lokalu przeznaczonego do prowadzenia restauracji i nie doprowadziła do zawarcia umowy najmu. Lokal, w którym obecnie mieści sięrestauracja (...)położony wP.przyulicy (...)został wynajęty na początku maja 2014 roku. Odwołująca nie podlegała poleceniom kierowniczymJ. Z., który w tym czasie stale przebywał w Niemczech, gdzie pracował i prowadził działalność gospodarczą na własny rachunek. WizytyJ. Z.były sporadyczne. Wynagrodzenie było płacone w gotówce raz w miesiącu. Spółka nie pokrywała kosztów związanych z dojazdem odwołującej z miejsca zamieszkania zC.doP.. Koszty te były wkalkulowane w wysokość wynagrodzenia. Nie było obowiązku rozliczania delegacji.
K. Z.pełniąc w spółce funkcję prezesa zarządu zajmowała się organizacją firmy w tym celu zawarła zK. P., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą(...)K. P.z siedzibą wS.umowę na świadczenie usług księgowych.Firma (...)zajmowała się dekretowaniem dokumentów pracowniczych, księgowaniem faktur zakupu i sprzedaży, naliczaniem list płac i sporządzaniem deklaracji podatku VAT.
W grudniu 2013 rokuspółka (...) sp. z o.o.z siedzibą wP.nie osiągnęła żadnych przychodów i kosztów. Za miesiące styczeń i luty 2014 roku spółka wygenerowała tylko koszty odpowiednio w kwocie 9 314,23 zł. i 10 607,40 zł. Za miesiąc marzec 2014 roku przychód spółki wyniósł 12 500 zł., przy czym koszty wyniosły 5 189,54 zł., w miesiącu kwietniu 2014 roku przychód wyniósł 10 000 zł., a koszty zamknęły się w kwocie 4 056,86 zł. Od początku działalności, tj. od grudnia 2013 roku do kwietnia 2014 roku odwołująca spółka poniosła stratę w wysokości 6 668,73 zł.
W styczniu 2014 roku odwołująca otrzymała wynagrodzenie w kwocie 7 714,29 zł. brutto, w miesiącu lutym 2014 roku płatnik składek wypłacił odwołującej wynagrodzenie za pracę w kwocie 1 200 zł. brutto i wynagrodzenie za czas choroby w kwocie 5 384,60 zł. brutto, za miesiąc marzec 2014 roku wynagrodzenie za czas choroby w kwocie 1 449,70 zł. brutto od 3 lutego 2014 roku do 7 marca 2014 roku.
Po krótkim okresie zatrudnienia (8 stycznia 2014 roku)K. Z.stała się niezdolna do pracy z powodu choroby od 3 lutego 2014 roku do 30 czerwca 2014 roku i od września 2014 roku do listopada 2014 roku. W czasie absencji odwołującej obowiązki pracownika administracyjnego przejęłaM. S., natomiast prowadzeniem bieżących spraw spółki zajął się drugi ze wspólnikówJ. Z..M. S.była zatrudniona współce (...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.w okresie od 10 lutego 2014 roku do 30 kwietnia 2014 roku, w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pracownika administracyjnego, za wynagrodzeniem 4.200 zł. brutto miesięcznie i z tego tytułu była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego od 10 lutego 2014 roku z kodem tytułu ubezpieczenia 0110 00 z podstawą 4 200 zł. Na skutek wnioskuM. S.złożonego w dniu 10 marca 2014 roku o wypłatę zasiłku chorobowego pozwany organ rentowy przeprowadził kontrolę doraźną. Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 czerwca 2015 roku w sprawie VIII U 10321/14 oddalił odwołanieM. S.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału wP.z dnia 8 października 2014 roku znak(...)- (...)i zasądził od odwołującej na rzecz pozwanego kwotę 60 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wyrok jest nieprawomocny.
Począwszy od 1 kwietnia 2014 roku do 31 marca 2015 roku współce (...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.pracowałaI. Z., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pracownika administracyjno-biurowego za wynagrodzeniem 1 680 zł. brutto miesięcznie, a od 3 marca 2014 roku w zatrudnieniu pozostaje nadalJ. Z.pełniąc obowiązki pracownika biurowego w pełnym wymiarze godzin. Umowa o pracę została zawarta na czas określony do 31 grudnia 2015 roku. Pracownik świadczy pracę w pełnym wymiarze godzin, za którą otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1 680 zł brutto miesięcznie.
W dniu 17 kwietnia 2014 rokuK. Z.zbyłaJ. S.95 udziałów w kapitale zakładowym spółki za cenę 4 750 zł. Uchwałą Nr 1 i 2 Zgromadzenia Wspólników(...) Sp. z o.o.z siedzibą w(...)z dnia 17 kwietnia 2014 roku odwołująca została odwołana z funkcji członka zarządu i z funkcji prezesa zarządu. Jednocześnie Zgromadzenie to uchwałami Nr(...)na funkcję członka zarządu i prezesa Zarządu powołałoJ. S.z dniem 17 kwietnia 2014 roku. Uchwały zostały powzięte jednogłośnie, przy braku głosów wstrzymujących się i przeciwnych.
Prezes zarządu odwołującej spółki złożył wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców, wniosek w przedmiocie wykreśleniaK. Z.i wpisania wspólnikaJ. S.wraz z wyjaśnieniem w przedmiocie zbycia przez odwołującą udziałów i ich nabycia przezJ. S., wniosek w sprawie wykreślenia wspólnika uprawnionego do reprezentowania spółki oraz wniosek dotyczący zmiany przedmiotu działalności spółki. Wszystkie wnioski były podpisane przez wnioskodawcęJ. S..
W dniu 1 lipca 2014 roku został sporządzony aneks do umowy o pracę zawartej w dniu 8 stycznia 2014 roku dotyczący zmniejszenia wymiaru czasu pracy do ½ etatu, zmiany stanowiska pracy na pracownik biurowy/menadżer restauracji i zmiany wynagrodzenia na kwotę 4 500 zł. brutto miesięcznie od 1 lipca 2014 roku.
Na podstawie powyżej przedstawionego stanu faktycznego, Sąd I instancji wydał powyższy wyrok.
Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy odwołującaK. Z.pełniąc funkcję prezesa zarządu współce (...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.podlegała z tytułu zawartej umowy obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik od 8 stycznia 2014 roku.
Zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku poz. 121), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniemart. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. W myśl art. 11 ust. 1 i 12 ust. 1 tej ustawy osoby będące pracownikami podlegają również obowiązkowym ubezpieczeniom chorobowemu i wypadkowemu. Definicja pracownika na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych została zawarta w przepisieart. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, iż za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy. Pojęcie stosunku pracy o jakim mowa w tym przepisie jest równoznaczne z pojęciem stosunku pracy definiowanego przezart. 22 kodeksu pracy.
Zdaniem tego Sądu zatrudnienie w ramach stosunku pracy pomiędzy spółką a jej wspólnikiem, winno być traktowane jako fikcyjne wobec oczywistego braku konstytutywnej cechy świadczącej o zobowiązaniu pracowniczym, jakim jest podporządkowanie pracodawcy (art. 22 § 1 kodeksu pracy). W sytuacji, gdy status pracownika - wykonawcy pracy - zostaje zdominowany przez właścicielski status wspólnika spółki z o.o., nie można mówić o pracowniczym zatrudnieniu takiego wspólnika, bowiem nie pozostaje on w pracowniczej relacji podporządkowania, gdyż oznaczałoby to podporządkowanie wobec samego siebie. W konsekwencji pracownik nie jest objęty pracowniczym ubezpieczeniem społecznym ani uprawniony do korzystania ze świadczeń z takiego ubezpieczenia, a w szczególności nie jest uprawniony do korzystania z zasiłku chorobowego.
Sąd I instancji podkreślił, że odwołująca decydowała w sposób autonomiczny o wykonywanych przez siebie obowiązkach prezesa zarządu spółki i pracownika biurowego. Nikt jej nie kontrolował, ponieważJ. Z.pracując i prowadząc działalność gospodarczą w Niemczech nie mógł uczestniczyć w sprawach spółki. Obowiązki pracownika biurowego pokrywały się z obowiązkami prezesa zarządu, a odwołująca nie posiadała wyodrębnionych zadań, przy realizacji których w ramach autonomicznego podporządkowania podlegałby bezpośrednio Spółce. W ocenie tego Sądu ww. okoliczności powodują, iż nie można mówić o spełnieniu podstawowej cechy stosunku pracy, tj. podporządkowania pracodawcy. Zdaniem Sądu Okręgowego brak jest jakichkolwiek dowodów na rzeczywiste wykonywanie pracy przez odwołującą w ramach stosunku pracy, gdyż zeznania stron umowy - jako osób bezpośrednio zainteresowanych korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy - nie stanowią wiarygodnego materiału dowodowego.
Wskazano, że sytuacja, w której dochodzi do połączenia pracy i kapitału wyklucza dopuszczalność nawiązania stosunku pracy z własną spółką i podleganie takiego wspólnika pracowniczym ubezpieczeniom społecznym, niezależnie od rodzaju czynności (wykonawcze czy zarządzające), jakie miałyby być realizowane w ramach umowy o pracę.
W ocenie Sądu I instancji strony nie przedstawiły żadnych dowodów potwierdzających wykonywanie przez odwołującą czynności administracyjno-biurowych, które były wykorzystywane na potrzeby spółki. Uznano, że wysokość wynagrodzenia przewidzianego dla odwołującej w umowie z dnia 8 stycznia 2014 roku była niewspółmierna do powierzonych jej obowiązków, przychodów zatrudniającej ją spółki, która w pierwszym półroczu 2014 roku poniosła stratę w wysokości 6.668,73 zł i zarobków pozostałych zatrudnionych osóbM. S.,I. Z.iJ. Z., których wynagrodzenia z tytułu wykonywania pracy na rzecz odwołującej spółki na stanowisku pracownika biurowego w przypadkuM. S., zatrudnionej w pełnym wymiarze czasu pracy w zastępstwie odwołującej od 10 lutego 2014 roku do 30 kwietnia 2014 roku wyniosły 4.200 zł brutto miesięcznie, a w przypadkuI. Z.zatrudnionej od 1 kwietnia 2014 roku do 31 marca 2015 roku iJ. Z., zatrudnionego nadal od 3 marca 2014 roku, na pełen etat na stanowisku pracownika administracyjno - biurowego sięgały odpowiednio kwoty 1.680 zł. brutto miesięcznie. Sąd Okręgowy podkreślił, że wymienione osoby miały wykonywać takie same czynności co odwołująca i w spornym okresie były zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy. Dysproporcja między ich wynagrodzeniami, kształtującymi się w 2014 roku na poziomie od 1 680 zł do 4 200 zł, a wynagrodzeniem odwołującej nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia, przy czym to właśnie wynagrodzenie odwołującej ustalone na kwotę 9.000 zł. Zostało uznane za rażąco zawyżone. Przyjęto także, że odwołująca nie wykazała, aby wysokość wynagrodzenia ustalonego od 8 stycznia 2014 roku była porównywalna z wysokością wynagrodzenia uzyskiwaną przez osoby zatrudnione w tej samej branży co odwołująca i zajmujące się takimi samymi czynnościami co ona. Odwołująca nie posiadała żadnych szczególnych kwalifikacji i doświadczenia zawodowego w zakresie powierzonych jej w umowie o pracę obowiązków w stosunku do innych pracowników.
Sąd I instancji uznał, że strony nie wykazały, że odwołująca wykonywała czynności w ramach stosunku pracy (art. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.). Z dowodów z dokumentów zgromadzonych w trakcie kontroli ZUS wynika, żeK. Z.została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia u płatnika składek od 8 stycznia 2014 roku z podstawą wymiaru 9.000 zł. W toku postępowania został złożony do akt aneks do umowy o pracę z dnia 8 stycznia 2014 roku, z którego wynika, że zmniejszono odwołującej wymiar czasu pracy do ½ etatu, obniżono wysokość wynagrodzenia do kwoty 4 500 zł. i powierzono stanowisko menadżera. ŚwiadekK. P.przyznała, że w toku kontroli nie przedłożyła przedmiotowego aneksu. Sąd miał na uwadze, że zakres rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie wyznaczała decyzja, która obejmowała okres od 8 stycznia 2014 roku. Funkcja kontrolna sądu koncentruje uwagę na ocenie materii, która wcześniej była tematem decyzji. Zasadniczym celem postępowania przed sądem jest merytoryczne rozstrzygnięcie o żądaniach strony, co do których powstał spór (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1996 roku, II URN 1/96, OSNAPiUS 1996 Nr 21, poz. 324) i w konsekwencji przyjęto, że kwestia rozstrzygnięcia podlegania ubezpieczeniom społecznym przezK. Z.w okresie od 1 lipca 2014 roku winna być rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem nowej decyzji.
Apelację od powyższego wyroku wniosła odwołującaK. Z., zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi odwołująca zarzuciła:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

⚫

art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2015r. poz. 121) poprzez błędne przyjęcie, iż odwołującaK. Z.będąc zatrudniona w oparciu o umowę o pracę u płatnika składek(...) Sp. z o.o.nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu, w sytuacji gdy umowa o pracę zawarta przez odwołującą zespółką (...) Sp. z o.o.była ważna, była realizowana przez odwołującąK. Z.i stanowiła tytuł do objęcia odwołującej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi,

art. 22 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. kodeks pracypoprzez błędne przyjęcie, iż zatrudnienie odwołującejK. Z.w oparciu o umowę o pracę było fikcyjne wobec rzekomego braku konstytutywnej cechy świadczącej o zobowiązaniu pracowniczym jakim jest podporządkowanie,

1
naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności:

⚫

art. 232 k.p.c.w zw. zart. 3 k.p.c.poprzez przeprowadzenie całości postępowania dowodowego z urzędu, co narusza zasadę kontradyktoryjności procesu cywilnego oraz zasadę równości stron,

art. 233 § 1 k.p.c.polegające na przekroczeniu granicy swobodnej oceny dowodów, poprzez odmowę dania wiary w całości zeznaniom odwołującejK. Z., zeznaniomJ. S.przesłuchanego za odwołującą(...) Sp. z o.o., zeznaniom świadkaJ. Z., zeznaniom świadkaK. P., w szczególności w zakresie dotyczącym okoliczności świadczących o wykonywaniu przez odwołującąK. Z.obowiązków w ramach zawartej umowy o pracę,

sprzeczność poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe, apelująca wniosła o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie, iżK. Z.jako pracownik u płatnika składek(...) Sp. z o.o.podlega od 8 stycznia 2014r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu, ewentualnie

2
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego,

3
zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz kosztów postępowania apelacyjnego.

W odpowiedzi na apelację, pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja ubezpieczonej nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd odwoławczy uznaje za własne ustalenia poczynione przez Sąd I instancji i w pełni podziela dokonaną na ich podstawie ocenę prawną zasadności odwołania ubezpieczonej. Wbrew zarzutom apelującej, Sąd Okręgowy przeprowadził staranne postępowanie dowodowe, w oparciu o które poczynił trafne ustalenia faktyczne oraz wywiódł wnioskiw pełni uprawnione wynikiem tego postępowania, nie wykraczając poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów, wynikające z przepisuart. 233 k.p.c.Dokonana subsumcja ustaleń faktycznych do mających zastosowanie przepisów prawa materialnego,nie budzi zastrzeżeń Sądu Apelacyjnego.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowi prawidłowo przytoczony przez Sąd I instancji przepisart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U z 2015r., poz. 121 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą systemową w związku z art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami: od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Dla ustalenia, czy ubezpieczona podlegała tym ubezpieczeniom w spornym okresie należy przeanalizować czy faktycznie pozostawała wówczas zespółką (...) Sp. z o.o.w stosunku pracy. Wskazać przy tym trzeba, że dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjęło jednolicie, że o zakwalifikowaniu zatrudnienia jako czynności pracowniczych nie rozstrzygają przepisy prawa handlowego, lecz przepisy charakteryzujące stosunek pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 lutego 1997r., II UKN 86/96). Generalnie stwierdzić należy, że sam fakt wykonywania czynności i pobieranie za nie wynagrodzenia nie przesądza o charakterze umowy łączącej członka zarządu ze spółką. Zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego nie jest także skuteczne, jeżeli dotyczy osoby, która nie może być uznana za podmiot tego rodzaju ubezpieczenia, ponieważ nie świadczy pracy w ramach stosunku pracy i przez to nie można jej przypisać cech pracownika. Dla stwierdzenia, że pracownicze podporządkowanie pracownika pracodawcy występuje w treści stosunku prawnego z reguły wskazuje się na takie elementy jak: określony czas pracy i miejsce wykonywania czynności, podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy oraz poleceniom kierownictwa co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy oraz obowiązek przestrzegania norm pracy, obowiązek wykonywania poleceń przełożonych, wykonywanie pracy zmianowej i stała dyspozycyjność, dokładne określenie miejsca i czasu realizacji powierzonego zadania oraz ich wykonywanie pod nadzorem kierownika (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 12 maja 2011r., II UK 20/11).
W rezultacie istotą sporu jest rozstrzygnięcie, czy na podstawie umowy o pracę z 8 stycznia 2014r., zawartej pomiędzyK. Z.aspółką (...) Sp. z o.o.z siedzibą wP., w ustalonych okolicznościach sprawy odwołująca wykonywała obowiązki prezesa zarządu – pracownika biurowego w reżimie stosunku pracy.
Nie ulega wątpliwości, że w przypadku prezesa zarządu spółki sposób wykonywania obowiązków pracowniczych mieści się w modelu „autonomicznego” podporządkowania pracowniczego osoby zarządzającej zakładem, gdzie podległość wobec pracodawcy (spółki) wyraża się w respektowaniu uchwał wspólników i w wypełnianiu obowiązków wynikających zKodeksu spółek handlowych. W tym systemie podporządkowania pracowniczego pracodawca określa godziny czasu pracy i wyznacza zadania, natomiast sposób realizacji tych zadań pozostawiony jest pracownikowi. Przy takim ujęciu podporządkowania pracowniczego osoby zarządzającej zakładem pracy nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że może ono istnieć jedynie w przypadku rozdzielenia osoby pracodawcy i pracownika. Innymi słowy, podporządkowanie pracownicze nie występuje wtedy, kiedy jedna i ta sama osoba wyznacza zadania pracownicze, a następnie sama je wykonuje.
Jak prawidłowo ustalił Sąd Okręgowy,Spółka (...) Sp. z o.o.została założona na podstawie umowy spółki z dnia 2 grudnia 2013 roku. Kapitał zakładowy spółki wynosił 5.000 zł i dzielił się na sto udziałów po 50,00 zł każdy. Udziały w spółce były równe i niepodzielne.K. Z.objęła 95 udziałów o łącznej wartości nominalnej 4.750 zł, natomiast pozostałe 5 udziałów objąłJ. Z.(brat odwołującej) o wartości nominalnej 250 zł. Jako władze spółki określono zgromadzenie wspólników i zarząd. W spółce nie działała Rada Nadzorcza. Umowa stanowiła, że zarząd składa się z jednego lub więcej członków zarządu powoływanych i odwoływanych uchwałą wspólników. W momencie powstania spółki wspólnicy postanowili, że prezesem jednoosobowego zarządu będzieK. Z.. Jak wynika z przesłuchania odwołującej oraz drugiego wspólnika (k. 79-80, 187-188 akt sprawy)J. Z.w spornym okresie stale przebywał w Niemczech, gdzie mieszkał, pracował i prowadził działalność gospodarczą, natomiast w Polsce przebywał jedynie okazjonalnie (raz na trzy miesiące). Ze względu na powyższe okoliczności, nie sposób odmówić racji Sądowi I instancji, że skarżąca była jedyną osobą zajmującą się prowadzeniem spółki. Odwołująca zatem de facto sama wydawała sobie polecenia i nikt nie nadzorował jej pracy.
W rezultacie ustalone fakty wskazują jednoznacznie, że formalnie odwołująca była prezesem zarządu spółki dwuosobowej, ale faktycznie prowadziła ją samodzielnie, jednoosobowo. Nie można zatem uznać na kanwie kontrolowanej sprawy, że istnieje rzeczywiste rozdzielenie funkcji i działalności prezesa zarządu od działalności spółki. Wszystkie czynności w imieniu pracodawcy (spółki) i pracownika w związku z zawartą umową o pracę wykonywała ta sama osoba –K. Z.. Wynagrodzenie temu pracownikowi wypłacała spółka, którą faktycznie jednoosobowo prowadziła ta sama osoba. A zatem w niniejszej sprawie rozdział między pracodawcą i pracownikiem był fikcyjny. Jedna i ta sama osoba wyznaczała zadania pracownicze, a następnie sama je wykonywała. Dlatego uzasadnione jest stanowisko Sądu Okręgowego, że działalność odwołującej na stanowisku prezesa zarządu – pracownika biurowego nie spełniała cech stosunku pracy, ponieważ należy w tym przypadku wykluczyć istnienie podporządkowania, które jest istotnym elementem umowy o pracę.
Co się tyczy zakresu obowiązków ubezpieczonej, to miała ona mieć przy ich realizacji pełną samodzielność i nic nie wskazywało na jej podporządkowanie ww. spółce,co wyklucza możliwość przyjęcia, iż strony pozostawały ze sobą w stosunku pracy. Najdobitniej wskazuje na to fakt, że strony umowy o pracę nie sporządziły pisemnego zakresu obowiązków wnioskodawczyni, w związku z czym, płatnik składek nie miał szans ich skutecznie egzekwować. Brak przy tym jakiegokolwiek dowodu wskazującego na wydawanie przez reprezentanta spółki poleceń adresowanych do ubezpieczonej, stanowiących warunek sine qua nonstosunku pracy.
Na pełną aprobatę zasługuje stanowisko Sądu Okręgowego, zgodnie z którym, podpisując umowę o pracę z dnia 12 listopada 2013r., strony nie zamierzały faktycznie realizować stosunku pracy, czego wymagaart. 22 § 1 k.p.Zgodnie z jego brzmieniem,przez nawiązanie stosunku pracy, pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawcado zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Wnioskując z ustaleń i postawy stron, ubezpieczona nigdy nie zobowiązywała się do świadczenia podporządkowanej pracy na koszt i na rzeczspółki (...) Sp. z o.o.i nigdy tego nie czyniła.
Za trafną należy uznać konkluzję Sądu Okręgowego, zgodnie z którą cel umowyo pracę w postaci świadczenia podporządkowanej pracy, za wynagrodzeniem, na koszt pracodawcy, nie został osiągnięty. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd ten prawidłowo przyjął, że w okresie od 8 stycznia 2014r. do 2 lutego 2014r.K. Z.faktycznie nie świadczyła pracy na rzecz ww. spółki, która według ustnych ustaleń stron miała polegać na znalezieniu lokalu do wynajęcia przeznaczonego do prowadzenie w nim restauracji, przeprowadzeniu w nim prac adaptacyjnych, skompletowaniu wyposażenia, prowadzeniu księgowości spółki oraz nabywaniu materiałów budowlanych. W szczególności nie może umknąć z pola widzenia, że lokal do którego znalezienia rzekomo zobowiązana była odwołująca, a w którym obecnie mieści sięrestauracja (...), został wynajęty dopiero na początku maja 2014r., zaś wnioskodawczyni od dnia 3 lutego 2014r. do 30 czerwca 2014r. i od września 2014r. do listopada 2014r. była niezdolna do pracy z powodu choroby. Poza gołosłownymi twierdzeniami ubezpieczonej, nie przedstawiła ona żadnego dowodu świadczącego o wykonywaniu przez nią pracy na rzecz ww. spółki, zgodnie z treścią zawartej umowy.
Jednocześnie realna korzyść wynikająca z jej zawarcia polegała na wspomnianym już objęciu ubezpieczonej obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym, stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy systemowej w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Co do zasady,nie ma przy tym przeszkód, by strony stosunku pracy brały pod uwagę wynikające z tego korzyści w zakresie ubezpieczeń społecznych. Stosownie bowiem do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2007r. (I UK 302/06), dążenie do uzyskania świadczeńz ubezpieczenia społecznego, jako cel podjęcia zatrudnienia, nie może świadczyć o zamiarze obejścia prawa, jeżeli umowa o pracę jest faktycznie wykonywana. Problem pojawia się jednak wówczas, gdy mając na uwadze korzyści w zakresie ubezpieczenia chorobowego, strony zawierają ten rodzaj umowy tylko dla pozoru, nie zamierzając jej faktycznie realizować, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Brak zapotrzebowania na pracę ubezpieczonej w ramach stosunku pracy wskazuje jednoznacznie na to, iż zawarcie spornej umowy o pracę, stanowiło czynność pozorną.
Reasumując, Sąd II instancji nie dopatrzył się w rozstrzygnięciu Sądu I instancji naruszeń mogących skutkować zmianą bądź uchyleniem zaskarżonego wyroku. Sąd Okręgowy trafnie bowiem ocenił, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do włączenia zainteresowanej do ubezpieczeń społecznych na podstawie zawartej przez nią umowy o pracę z dnia 8 stycznia 2014r.
Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na zasadzieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.oraz§ 12 ust. 1 pkt 2w zw. z§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz.490).

del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans

SSA Ewa Cyran

SSA Wiesława Stachowiak