Sąd Rejonowy w Toruniu
XI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XI Ns 1548/15
Data wyroku: 2016-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON

Sygn. akt XI Ns 1548/15

POSTANOWIENIE
Dnia 20 września 2016 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu XI Wydział Cywilny w składzie:
PrzewodniczącySSR Paweł Liberadzki
Protokolant ST. Sekr. Sąd. Mirosława Prusaczyk
Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. wT..
sprawy z wniosku
D. T.
z udziałem
E. W.
P. S.
L. M.
A. M.
o stwierdzenie nabycia spadku po:
Z. M.

I
stwierdza, że spadek poZ. M.zmarłym dnia 17 maja 2015 r. wT.mającym ostatnie zwykłe miejsce pobytu wT.na podstawie testamentu szczególnego z 15 maja 2015 r., otwartego i ogłoszonego przed Sądem Rejonowym w Toruniu dnia 14 września 2016 r. w sprawie XI Ns 1548/15 nabyła wprost w całościD. T.:

II
ustala iż każdy uczestnik postępowania ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniD. T.złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku poZ. M..
SĄD USTALIŁ I ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:
Z. M.zmarł 17 maja 2015r. wT., gdzie ostatnio zamieszkiwał [dowód: odpis aktu zgonu k. 3 akt]. Spadkodawca w chwili śmierci był rozwiedziony, związek małżeński zawierał jeden raz. Z tego związku małżeńskiego urodziły się cztery córki:E. W.,P. S.,L. M.iA. M.. Spadkodawca nie pozostawił dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. Nikt ze spadkobierców nie składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, ani nie zrzekał się dziedziczenia. Nikt nie był uznany przez Sąd za niegodnego dziedziczenia. U notariusza nie był sporządzany akt poświadczenia dziedziczenia poZ. M.. [dowód: zapewnienie k. 161 akt].
Spadkodawca pozostawił testament ustny sporządzony w dniu 15 maja 2015r., w którym do całości spadku powołał wnioskodawczynięD. T.. [dowód: protokół k. 5 akt].
W dniu 15 maja 2015r. spadkodawca został odwiedzony w swoim mieszkaniu przezN. G.,A. Ł.,A. G.,R. S.,B. S.,O. F.. ŚwiadkowieM. Ł.,O. F.,A. G.,N. G.przyjechali w odwiedziny zG.. Wszyscy przyjaźnili się ze spadkodawcą.Z. M.był masażystą. Wykonywał usługi dlaN. G.,M. Ł.,A. G.. W tym celu odwiedzał w/w osoby wG.. Z usług spadkodawcy korzystał takżeO. F., który przez dwa lata był zawodnikiem klubu żużlowego. Po przyjeździe gościZ. M.oświadczył, iż chce wyrazić swoją wolę na wypadek śmierci. Spadkodawca ustnie oświadczył, iż na wypadek śmierci cały spadek ma otrzymać jego życiowa partnerkaD. T.. W czasie kiedy spadkodawca to mówił byli obecni wszyscy przybyli goście oraz wnioskodawczyniD. T.. Spadkodawca siedział, nie mógł pisać, w związku z czym jego oświadczenie spisałaN. G.. W czasie spisywania ostatniej woliZ. M., do osób które przyjechały zG.dołączyła siostrzenica spadkodawcyR. S.. Po spisaniu protokołu z treści testamentu podpisali go wszyscy obecni z wyjątkiem wnioskodawczyni oraz spadkodawca. [dowód: zeznania świadków:M. Ł.k. 151 V, 152,O. F.k. 152 ,A. G.k. 152v,B. S.k. 152v – 153,N. G.k. 162,R. S.k. 163, przesłuchanie wnioskodawczyni k. 166 akt].
Z. M.chorował na nowotwór [dowód: bezsporne].
Spadkodawca do chwili śmierci był osobą w pełni świadomą i nie miał kłopotów jeśli chodzi o kontakt z otoczeniem. Miał pełną świadomość znaczenia czynności, które podejmuje [dowód: zeznania świadkówM. Ł.k. 151v,O. F.k. 152,B. S.k. 153,B. B.k. 161v,N. G.k.162,E. K.k. 162v,R. S.k. 163,P. W.k. 163v, przesłuchanie wnioskodawczyni k. 166, 166v].
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przesłuchania wnioskodawczyni oraz zeznań świadków, dołączonych do akt dokumentów oraz opinii biegłych lekarzy.
Bezspornym w sprawie był krąg spadkobierców ustawowych, fakt, iż nie były składane oświadczenia spadkowe ani zawierana umowa zrzeczenia się dziedziczenia. Bezspornym było również to, że nie był sporządzany akt poświadczenia dziedziczenia.
Kwestą sporną, którą musiał rozstrzygnąć Sąd była ważność ewentualnego testamentu ustnego sporządzonego 15 maja 2015r.
Sąd dał wiarę świadkomN. G.,A. G.,B. S.iO. F.. Są to osoby zamieszkałe wG.. Znały one spadkodawcę z tego powodu, że świadczył usługi jako masażysta. Jak się wydaje przy tej okazji zaprzyjaźniły się z nim. ŚwiadekO. F.oświadczył, że był uzależniony od masaży spadkodawcy. Świadkowie ci nie byli związani z rodziną spadkodawcy, ani z jego partnerką życiowąD. T.. Ich zeznania są zgodne. Nie ma racjonalnego powodu, aby wykazywali się stronniczością na rzecz którejkolwiek ze stron. Sąd dał wiarę również zeznaniom świadkaR. S.– krewnej spadkodawcy, co do tego, że była świadkiem składania oświadczenia woli przez spadkodawcę. Jak wyjaśniła przybyła w trakcie spisywania testamentu, jednakże słyszała wolę spadkodawcy wyrażoną ustnie.
Z zeznań świadków wynika, że protokół testamentu ustnego został spisany bezpośrednio po wyrażeniu ostatniej woli przez spadkodawcę. Świadkowie byli zgodni co do tego, że podpisali protokół zaraz po jego spisaniu i uczynił to też spadkodawca.
Sąd ustalił opisany powyżej przebieg wyrażenia ostatniej woli spadkodawcy i jej spisania zgodnie z zeznaniami świadków uczestniczących w czynności wobec braku dowodów przeciwnych.
Uczestniczki kwestionowały stan świadomości spadkodawcy w chwili sporządzenia testamentu i jego zdolność testowania.
Na okoliczność stanu psychicznego spadkodawcy Sąd przeprowadził dowody z zeznań świadków. Wszyscy świadkowie nie zauważyli objawów świadczących o zaburzeniach świadomości spadkodawcy. Należy tu wymienić zeznania świadków:M. Ł.,O. F.,A. G.,B. B.,N. G.,E. K.,R. S.iP. W.. Potwierdziła to również wnioskodawczyni składając wyjaśnienia jako strona.
Celem wyjaśnienia zdolności spadkodawcy do testowania Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych psychiatry i psychologa. Biegli ci dysponowali dokumentacja lekarską dołączoną do akt sprawy. Biegli stwierdzili we wnioskach końcowych, że w momencie sporządzenia testamentu ustnego w dniu 15 maja 2015r. spadkodawcaZ. M.był w stanie świadomie i swobodnie powziąć decyzję i wyrazić swoją wolę. Opinia ta nie była przez strony kwestionowana.
Zgodnie z treściąart. 952 paragraf 1 kodeksu cywilnegojeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.
Kwestia jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków została przez Sąd ustalona. Zgodnie z ustaleniami Sądu przy składaniu oświadczenia woli przez spadkodawcę było obecnych pięciu świadków. Żaden z nich nie podlegał wyłączeniu w oparciu oart. 957 kodeksu cywilnego.
Kwestą rozważeń Sądu było to czy zachowanie zwykłej formy testamentu było niemożliwe lub znacznie utrudnione. Z zeznań świadków wynika, że spadkodawca nie był w stanie samodzielnie spisać całego testamentu. Jak wynika z zeznań świadkaR. S.spadkodawca wprost oświadczył, ze nie jest w stanie napisać całego testamentu. Z wyjaśnień wnioskodawczyni wynika, że spadkodawca już wcześniej prosił inne osoby o spisanie jego testamentu. W świetle ustaleń Sądu należy więc przyjąć, że zachowanie zwykłej formy testamentu poprzez sporządzenie testamentu własnoręcznego było niemożliwe.
Zwykłą formą testamentu jest też testament notarialny. Przyjąć należy obiektywnie, że sporządzenie testamentu w tej formie było możliwe. W zeznaniach świadków pojawia się stwierdzenie, iż spadkodawca zamierzał „uregulować swoje sprawy notarialnie”. Można jednak zdaniem Sądu przyjąć, że sporządzenie tego testamentu w konkretnej sytuacji było utrudnione.Z. M.nie był w stanie udać się do notariusza. Dzień 15 maja 2015r. to dzień tygodnia piątek. Kontakt z kancelarią notarialną celem uzgodnienia wizyty notariusza w tym okresie był więc utrudniony. Dotyczy to w szczególności dwóch kolejnych dni poprzedzających śmierć spadkodawcy. Tak więc zdaniem Sądu zachowanie formy testamentu notarialnego należy uznać za znacznie utrudnione.
Przesłanką ważności testamentu ustnego jest też obawa rychłej śmierci. Z zeznań świadków nie wynika, aby spadkodawca w ich obecności wyrażał obawę, iż wkrótce umrze. Niektórzy świadkowie jakO. F.,N. G.,R. S.podkreślali, że spadkodawca miał plany na przyszłość i nie spodziewał się śmierci. Zgodnie jednak z przyjętą w orzecznictwie linią do obawy rychłej śmierci należy podchodzić subiektywnie. Być może spadkodawca w okresie przed śmiercią mówił o planach na przyszłość lub o zamiarze zawarcia związku małżeńskiego, jednakże coś musiało spowodować, iż zdecydował się na wyrażenie woli ustnie. Być może świadkowie byli istotnie zaskoczeni zgonem spadkodawcy, jednakże należy mieć na uwadze, iż zgon ten nastąpił dwa dni po sporządzeniu testamentu. W tym stanie rzeczy należy uznać, że obawa rychłej śmierci była nie tylko subiektywnie, ale i obiektywnie uzasadniona.
Zgodnie z treściąart. 952 paragraf 2 kodeksu cywilnegotreść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie. Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wymóg ten został zachowany.
Wobec powyższego na podstawie cytowanych przepisów orzeczono jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 kpc.