Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1061/15
Data wyroku: 2016-03-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Kazimierz Kostrzewa
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Sygn. akt IV U 1061/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 marca 2016 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Kazimierz Kostrzewa
Protokolant: st. sekr. sądowy Patrycja Czarnik
po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołaniaJ. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 8 października 2015 roku nr(...)
w sprawieJ. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemuJ. W.emeryturę od dnia 1 lipca 2015 roku

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na rzecz odwołującegoJ. W.kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt IVU 1061/15

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 22 marca 2016 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.decyzją z dnia 08.10.2015 r. odmówiłJ.W.przyznania emerytury na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz. U. Nr 162 poz 1118 z zm ), ponieważ nie spełnia warunków niezbędnych do ustalenia prawa do tego świadczenia, gdyż nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
J. W.w odwołaniu od decyzji domagał się jej zmiany i przyznania mu emerytury na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ponieważ pracował w warunkach szczególnych w okresach: od 31.07.1974 r. do 03.05.1975 r. wPrzedsiębiorstwie (...)wR., od 28.06.1976 r. do 11.09.1976 w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wK., od 05.05.1978 r. do 30.06.1983 r. wPrzedsiębiorstwie (...), od 01.10.1983 r. do 01.04.1992 r. w(...) Zakładzie (...)wB.i od 01.04.1992 r. do 31.10.1998 r. wfirmie (...)wT.. Podniósł, że ukończył kurs operatorów koparek co potwierdza zaświadczenie z dnia 24.05.1979 r. i pracował jako operator koparki u tych pracodawców. Nie ma możliwości uzyskania świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych sporne okoliczności zamierza wykazać zeznaniami świadków i dostępną dokumentacją pracowniczą. Na rozprawie w dniu 19.01.2016 r. odwołujący wniósł o zasądzenie kosztów postepowania wg. norm przepisanych.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie w związku z niespełnieniem przez odwołującego przesłanek z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS z przyczyn podanych w uzasadnieniu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
J. W.urodzony w dniu (...)ukończył 60 lat. Odwołujący legitymuje się wymaganym okresem składkowym, nieskładkowym i uzupełniającym w wymiarze 25 lat na dzień 01.01.1999 r. W dniu 28.07.2015 r. odwołujący wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
/dowód: wniosek z dnia 28.07.2015 r. –k. 1-4 ar czII/.
J. W.w okresie od 31.07.1974 r. do 03.05.1975 r. pracował wPrzedsiębiorstwie (...)wR.Oddział wM.w pełnym wymiarze czasu pracy. Początkowo był zatrudniony na stanowisku pomocnik operatora koparki, a po miesiącu pracował na stanowisku operator koparkimarki K. (...)samodzielnie, ponieważ potrafił obsługiwać koparkę. W dniu 12.04.1975 r. ukończył III stopień kursu na operatora koparki jednonaczyniowej, nr uprawnienia(...).
/dowód: świadectwo pracy z dnia 03.05.1975 r. – k. 15-16 ar czII,
zeznania odwołującego –k. 36 as/.
W okresie od 28.06.1976 r. do 11.09.1976 był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wK.na stanowisku operatora koparki markiS. (...), którą to prace wykonywał stale w wymiarze pełnego etatu.
/dowód: świadectwo pracy z dnia 10.09.1976 r. –k. 17 ar czII,
akta osobowe,
zeznania odwołującego –k. 36 as/.
W okresie od 05.05.1978 r. do 30.06.1983 r. odwołujący był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)WM.(...) OddziałwK.na stanowisku operator koparki w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołujący wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę koparką na podłożu gąsienicowymmarki K., kopał głębokie wykopy pod fundamenty budynków, szpitali, kanalizacyjne. W dniu 24.05.1979 r. odwołujący uzyskał uprawnienia maszynisty koparek kl. II.
/dowód: świadectwo pracy z dnia 30.06.1983 r. –k. 18 ar czII,
kserokopia uprawnienia z dnia 24.05.1979 r. nr(...)-k. 4-5 as,
akta osobowe,
zeznania świadkaC. B.- k. 24v as,
zeznania odwołującego –k. 36 as/.
Odwołujący w okresie od 01.10.1983 r. do 01.04.1992 r. był zatrudniony w(...) Zakładzie (...)wB.na stanowisku operator koparki, którą wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy i stale.
/dowód: świadectwo pracy z dnia 01.04.1992 r. – k. 19 ar czII,
akta osobowe,
zeznania odwołującego –k. 36 as/.
Odwołujący w okresie od 01.04.1992 r. do 31.10.1998 r. pracował wFirmie (...)wT.na stanowisku operatora koparki w pełnym wymiarze czasu pracy. Firma należała do zmarłegoM. K.. W firmie była jedna koparka gąsienicowa i obsługiwał ją tylko odwołujący. Odwołujący pracował przy budowie kanalizacji i oczyszczalni ścieków wO..
/dowód: świadectwo pracy z dnia 31.10.1998 r. –20 ar czII,
kserokopia legitymacji ubezpieczeniowej - k. 21-30 czII ,
kserokopia uprawnienia nr(...)-k. 4 as,
zeznania świadkaJ. P.–k. 24-25 as,
zeznania świadkaW. K.- k. 25 as,
zeznania odwołującego –k. 36 as/.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaC. B., potwierdzające że odwołujący
w okresie od 05.05.1978 r. do 30.06.1983 r. w trakcie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)WM.(...) OddziałwK.pracował stale i pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku operator koparki na podłożu gąsienicowymmarki K., kopał głębokie wykopy pod fundamenty budynków, szpitali, wykopy kanalizacyjne.
Sąd zaakceptował zeznania świadkaJ. P.iW. K.potwierdzające, żeJ. W.wykonywał w sposób ciągły i stale pracę w szczególnych warunkach w wymiarze pełnego etatu wFirmie (...)wT.w okresie od 01.04.1992 r. do 31.10.1998 r. na stanowisku operatora koparki w pełnym wymiarze czasu pracy. Jego praca na tym stanowisku polegała na kopaniu głębokich wykopów. Świadkowie pracowali razem z odwołującym w spornym okresie i posiadali wiedzę na temat wykonywanej przez niego pracy.
Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków, którzy pracowali u tych samych pracodawców na przestrzeni spornych okresów i potwierdzili rodzaj pracy wykonywanej przez odwołującego bowiem w sposób spójny i konsekwentny wskazywały, iż w tych okresach pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku operatora koparki. Depozycje te potwierdzały dowody z dokumentów.
Także zeznania odwołującego Sąd uznał za wiarygodne, ponieważ były spójne, konsekwentne i nie zawierały wewnętrznych sprzeczności. Depozycje te potwierdziły wypowiedzi świadków współpracowników odwołującego, że praca na stanowisku operatora koparki u wskazanych pracodawców była świadczona w warunkach szczególnych. Jeżeli chodzi o jego zeznania na temat zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wR.Oddział wM.gdzie jak ze świadectwa pracy wynika miał pracować na stanowisku pomocnika operatora koparki, to Sąd uznał że odwołujący mógł u tego pracodawcy faktycznie wykonywać samodzielnie obowiązki jako operator koparki skoro u tego pracodawcy uzyskał uprawnienia kl. III, ale nawet gdyby uznać że w tym okresie pracował jako pomocnik operatora koparki a nie operator koparki to i tak w pozostałych okresach: od 28.06.1976 r. do 11.09.1976 r., od 05.05.1978 r. do 30.06.1983 r., od 01.10.1983 r. do 01.04.1992 r. i od 01.04.1992 r. do 31.10.1998 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako operator koparki
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, w szczególności zalegających w aktach rentowych i aktach osobowych, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości Sądu, zarówno treść jak i forma dokumentów nie były kwestionowane prze strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich jakie należałoby uwzględnić urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego w tym wynikającego zart. 244 i art.245 k.p.c.
Sąd rozważył, co następuje:
Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie czyJ. W.przysługuje prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z koleiart. 32 ust.4stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawieRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 Rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze , wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, ze za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. §4 pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Kwestią sporną pomiędzy stronami było ustalenie, czyJ. W.był zatrudniony w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wR.od 31.07.1974 r. do 03.05.1975 r., w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wK.od 28.06.1976 r. do 11.09.1976 r., wPrzedsiębiorstwie (...)od 05.05.1978 r. do 30.06.1983 r., w(...) Zakładzie (...)wB.od 01.10.1983 r. do 01.04.1992 r. i wfirmie (...)wT.od 01.04.1992 r. do 31.10.1998 r. na stanowisku operator koparki skoro nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach w oparciu o świadectwa pracy, zeznania świadków oraz własne zeznania oraz dokumentację pracowniczą.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia (§ 4 ust. 3). W myśl § 21 ust. 1, 4 i 5 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury lub renty z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 22 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r., III UZP 5/85 wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Pogląd ten został rozwinięty w znowelizowanymart. 473 kpc, który stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi (por. wyr. SN z dnia 02.02.1996 r. II URN 3/95 OSNP 1996/16/239). Skoro więc w niniejszej sprawie odwołujący nie dysponował świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach, zasadnym stało się ustalenie okoliczności w jakich odwołujący świadczył pracę na podstawie zeznań świadków, jego zeznań oraz dowodów z dokumentów. W oparciu o nie Sąd ustalił, iż odwołujący był zatrudniony w szczególnych warunkach na stanowisku operatora koparki, ponieważ w dniu 12.04.1975 r. ukończył III stopień kursu na operatora koparki jednonaczyniowej, nr uprawnienia(...). i po tym dniu pracował samodzielnie jako operator ciężkiego sprzętu. Jego praca na tym stanowisku polegała na kopaniu wykopów pod fundamenty budynków przemysłowych oraz użyteczności publicznej czyli bloków, biur co robił stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołujący w okresie od 28.06.1976 r. do 11.09.1976 był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wK.na stanowisku operatora koparki markiS. (...), którą to prace wykonywał stale w wymiarze pełnego etatu. W okresie od 05.05.1978 r. do 30.06.1983 r. był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)WM.(...) OddziałwK.na stanowisku operator koparki w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołujący wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę koparką na podłożu gąsienicowymmarki K., kopał głębokie wykopy pod fundamenty budynków, szpitali, kanalizacyjne. W dniu 24.05.1979 r. odwołujący uzyskał uprawnienia maszynisty koparek kl. II. co również potwierdza , że przez cały okres pracował jako operator koparki skoro zdobywał kolejne uprawnienia zawodowe. Następnie odwołujący był zatrudniony w(...) Zakładzie (...)wB.01.10.1983 r. do 01.04.1992 r. na stanowisku operator koparki, którą wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy i stale. Odwołujący w okresie od 01.04.1992 r. do 31.10.1998 r. pracował wFirmie (...)wT.na stanowisku operatora koparki w pełnym wymiarze czasu pracy. W tej firmie była jedna koparka gąsienicowa i obsługiwał ją tylko odwołujący. Odwołujący pracował przy budowie kanalizacji i oczyszczalni ścieków wO.. Praca na stanowisku operatora koparki została zaliczona zgodnie z wykazem A dział V pkt. 3 będącym załącznikiem dorozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, do prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Po uwzględnieniu wyżej wskazanych okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach odwołujący legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szkodliwych określonych w wykazie A w wymiarze co najmniej 15 lat.
Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę odwołujący spełnia przesłanki do przyznania emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach, wynikające z treści art. 32 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a w szczególności§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz. U. 1983 r. nr 8, poz. 43 z póź. zm.).J. W.osiągnął bowiem wiek 60 lat(...)posiada wymagany okres zatrudnienia 25 lat okresów składkowych, nieskładkowych i uzupełniających, a przede wszystkim spełnia kwestionowaną dotąd przez organ rentowy przesłankę w postaci co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ po uznaniu mu spornych okresów pracy w warunkach szczególnych tj. od 28.06.1976 r. do 11.09.1976 r., od 05.05.1978 r. do 30.06.1983 r., od 01.10.1983 r. do 01.04.1992 r. i od 01.04.1992 r. do 31.10.1998 r., kiedy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako maszynista ciężkiego sprzętu tj. operator koparki odwołujący legitymuje się ponad 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący w dniu 28.07.2015 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury i od dnia 01.07.2015 r. Sąd przyznał mu prawo do emerytury zgodnie z art. 129 ust. 1 powołanej ustawy.
Mając na względzie powyższe orzeczono w pkt. I wyroku na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego iart.47714§2 k.p.c.
Odwołujący był reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, który wniósł o zasądzenie kosztów procesu wg. norm przepisanych. Na podstawieart. 98 k.p.c.i stosownie do treści§11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( Dz.U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.) Sąd w pkt. II wyroku zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na rzecz odwołującego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.