Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V Pz 19/15
Data wyroku: 2016-03-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Beata Łapińska, Marzena Foltyn-Banaszczyk, Magdalena Marczyńska
Słowa kluczowe: Koszty Procesu
Podstawa prawna: art. 98 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c.

Sygn. akt V Pz 19/15

POSTANOWIENIE
Dnia 18 marca 2016 roku
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim
w składzie następującym :
Przewodniczący:Sędzia SO Beata Łapińska
Sędziowie:SO Magdalena Marczyńska
Sędzia SR del. Marzena Foltyn-Banaszczyk (spr.)
Protokolant: Iwona Jasińska
po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaM. D. (1),K. G.,A. M.
przeciwkoD. W.
o     wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych
w przedmiocie zażalenia pozwanego na postanowienia Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Tryb. zawarte w punkcie II ppkt 2 i w punkcie III ppkt III wyroku z dnia 16 marca 2015 roku w sprawie sygn. akt IV P 222/11 w przedmiocie nie obciążania powodówM. D. (1)iK. G.kosztami procesu
postanawia:

1
oddalić zażalenie;

2
zasądzić od pozwanejD. W.na rzecz powodówM. D. (1)iK. G.kwoty po 150,00 zł (sto pięćdziesiąt złotych) dla każdego powoda z tytułu zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Tryb. wyrokiem z dnia 16 marca 2015 roku w sprawie sygn. akt IV P 222/11 w punkcie II ppkt 1 oddalił powództwo powodaM. D. (1)przeciwkoD. W., zaś w punkcie II ppkt 2 nie obciążył powodaM. D. (1)obowiązkiem zwrotu kosztów procesu, natomiast w punkcie III ppkt 1 zasądził od pozwanejD. W.na rzecz powodaK. G.kwotę 66,94 złotych tytułem wynagrodzenia za godziny nadliczbowe i ekwiwalentu za urlop, w ppkt 2 oddalił powództwo w pozostałej części, a w punkcie III ppkt 3 nie obciążył powodaK. G.obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.
W ocenie Sądu charakter sprawy daje podstawę do zastosowania normyart. 102 k.p.c.
Zażalenie na powyższe postanowienia zawarte w punkcie II ppkt 2 i w punkcie III ppkt 3 wyrokuwniósł pełnomocnik pozwanejzaskarżając je w całości oraz zarzucając im:

1
w obu sprawach - niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszenia przepisu postępowania, które mogło mieć wpływ na wynika sprawy, a mianowicieart. 328 § 2 k.p.c.w związku zart. 361 k.p.c.poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach procesu i ograniczenie tego obowiązku do przytoczenia przepisuart. 102 k.p.c.;

2
w obu sprawach – sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

-art. 102 k.p.c.poprzez uznanie, iż charakter sprawy daje podstawy do zwolnienia powodów z obowiązków ponoszenia kosztów procesu;
-art. 98 § 1 k.p.c.w związku z § 6 pkt 5 i § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu poprzez niezastosowanie w sprawie;
- w sprawieK. G.dodatkowoart. 100 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie w sprawie.
Wskazując na powyższe pełnomocnik pozwanej wniósł o zmianę zaskarżonych orzeczeń o kosztach poprzez zasądzenie od powodaM. D. (1)na rzecz pozwanejD. W.kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w kwocie 1800 złotych oraz zasądzenie od powodaK. G.na rzecz pozwanejD. W.kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w kwocie 1800 złotych. Ponadto wniósł o zasądzenie oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik powodówwnosił o jego oddalenie, zasądzenie od pozwanej na rzecz każdego z powodów zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje:
Zażalenie pozwanej okazało się nieuzasadnione, a argumentacja w nim przedstawiona nie mogła ostatecznie zmierzać do weryfikacji zaskarżonego postanowienia.
W będącej przedmiotem osądu sprawie Sąd Rejonowy odstąpił od wyrażonej wart. 98 k.p.c.zasady odpowiedzialności za wynik procesu na rzecz zastosowania regulacji wskazanej wart. 102 k.p.c.Kwestią zasadniczą było zatem ustalenie, czy po stronie powodów wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek uprawniający Sąd do skorzystania z dobrodziejstwaart. 102 k.p.c.
Na wstępie wskazać należy, że o ile w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w przedmiocie kosztów sądowych przewidziane są szczególne regulacje, zawarte obecnie w ustawie z dnia z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz. U. z 2014 roku, Nr 1025 ze zm.), o tyle w przypadku wynagrodzenia pełnomocników profesjonalnych znajdują zastosowanie ogólne zasady dotyczące zwrotu kosztów procesu określone wart. 98 i nast. k.p.c.
Wśród nich podstawowy charakter posiada wyrażona wart. 98 § 1 k.p.c.zasada odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą – strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty procesu, tj. koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Zgodnie zaś z ustanowioną wart. 98 § 2 i 3 k.p.c.zasadą kosztów celowych, do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Przepisart. 102 k.p.c.przewiduje wyjątek od - odnoszącej się do obowiązku zwrotu kosztów postępowania - zasady odpowiedzialności za wynik procesu i pozwala na odstąpienie od niej „w szczególnie uzasadnionych wypadkach”. Fakt ich nastąpienia (bądź braku) podlega indywidualnej ocenie sądu orzekającego przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności rozpoznanej sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8.08.2012-, III CZ 43/12).
Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika przy tym, że do kręgu „wypadków szczególnie uzasadnionych” należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie. Drugie natomiast wyznacza sytuacja majątkowa i życiowa strony, z tym zastrzeżeniem, że niewystarczające jest powoływanie się jedynie na trudną sytuację majątkową, nawet jeśli była podstawą zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Należy zatem uznać, że przepisart. 102 k.p.c., który umożliwia Sądowi nie zasądzenie od strony przegrywającej całości lub części kosztów, urzeczywistnia zasadę słuszności i jako wyjątkowy – stanowiący wyłom w zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu – nie podlega wykładni rozszerzającej. Do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu, według doktryny, zaliczyć należy nie tylko te dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony, ale również związane z samym przebiegiem postępowania.Art. 102 k.p.c.nie konkretyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (por. m.in. postanowienie SN z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2012 r. III CZ 10/12, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2012 r. IV CZ 117/11, postanowieniu z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2012 r. III CZ 17/12). Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Przepisart. 102 k.p.c.powinien zatem być zastosowany wyłącznie wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności.
Nie może budzić wątpliwości, iż z uwagi na wyjątkowy charakter normyart. 102 k.p.c.zakwalifikowanie przypadku, jako "szczególnie uzasadnionego" wymaga rozważenia przez Sąd orzekający całokształtu okoliczności sprawy.
Jednocześnie należy podkreślić, iż ingerencja w powyższe uprawnienie Sądu w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia na rozstrzygnięcie o kosztach procesu nie jest wprawdzie wyłączona, jednak ogranicza się tylko do sytuacji, gdy zastosowanie (bądź nie) przez Sądart. 102 k.p.c.nie zostało w ogóle uzasadnione lub jeżeli nastąpiło z rażącym naruszeniem reguł przewidzianych w tym przepisie (postanowienie SN z dnia 9 lutego 2012 roku, III CZ 2/12). Ocena stanów faktycznych pod kątem dopuszczalności zastosowania zasady słuszności odnośnie do obowiązku zwrotu kosztów procesu pozostawiona została bowiem sądowi orzekającemu w sprawie, który powinien kierować się w tym zakresie własnym poczuciem sprawiedliwości.
Ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa wart. 102 k.p.c., ma zatem charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy, w związku z czym w zasadzie nie podlega kontroli instancyjnej i może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 roku, III CZ 10/12, Biuletyn SN 2012, nr 4, s. 7).
W danej sprawie zastosowanie przez Sądart. 102 k.p.c.nie nastąpiło z rażącym naruszeniem reguł przewidzianych w tym przepisie, a w konsekwencji zarzut skarżącego naruszenia przez Sąd przepisuart. 102 k.p.c.( a tym samymart. 98 i 100 k.p.c.) był całkowicie chybiony.
Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień choć w lakoniczny sposób wskazał jako podstawę zastosowania przepisuart. 102 k.p.c.charakter sprawy. Jak wyżej podniesiono, i do czego nawiązywał w zażaleniu sam pozwany, Sąd Najwyższy w licznym orzecznictwie do kręgu „wypadków szczególnie uzasadnionych”, o których mowa ww. przepisie, zaliczył okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie. Sprawa dotyczyła żądania powodów zasądzenia na ich rzecz od pozwanej należności z tytułu wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, a dodatkowo powódM. D. (2)należności z tytułu ekwiwalentu za urlop. Z uzasadnienia wyroku wynikało, iż Sąd w odniesieniu do każdego powoda dokonując oceny materiału dowodowego wskazał, iż materiał dowodowy potwierdził twierdzenia powodów, iż pracowali w godzinach nadliczbowych i to zarówno w rozmiarze przekraczającym dobowe normy czasu pracy jak i tygodniowe normy czasu pracy – praca w soboty i niedziele. Ustalenia te zawarte w uzasadnieniu wyroku w odniesieniu do powodów nie były kwestionowane przez pozwaną.
Z powyższego wynikało zatem, iż powodowie wytaczając powództwo mieli podstawy przypuszczać, iż ich powództwo jest zasadne.
Spór dotyczył bowiem wyłącznie, co ustalił Sąd I Instancji, kwestii czy wynagrodzenie za godziny nadliczbowe i ekwiwalent za urlop zostały wypłacone przez pozwaną w prawidłowej wysokości czy nie.
Powyższe stanowiło przedmiot postępowania. Sąd I instancji gromadził zatem w tym zakresie materiał dowodowy na wnioski stron. Ocenie wiarygodności ewidencji czasu pracy przedstawionego przez pozwaną służyły dowody zgłaszane przez powodów w postaci zeznań świadków.
Weryfikacji dokumentacji dotyczącej ewidencji czasu pracy i dokonywanych przez pozwaną wypłat należności na rzecz powodów oraz pozostałych dowodów i rozbieżności między nimi dokonała biegła. Dopiero zatem bezpośrednio przed ostatnią rozprawą powodowie mieli możliwość dokonania oceny możliwości dalszego dowodzenia swoich twierdzeń. Z uwagi na upływ czasu nie doszło do podważenia przez powodów wiarygodności dokumentacji przedstawionej przez pozwaną, co znalazło odzwierciedlenie w ocenie dowodów dokonanej przez Sąd I instancji, nie kwestionowanej w tym zakresie przez strony, a co skutkowało oddaleniem powództwaM. D. (1)w całości i powództwaK. G.w znaczącej części.
Zarówno zatem charakter sprawy, jej zawiłość, subiektywne przekonanie powodów o słuszności zgłoszonych w pozwanych roszczeń, uzasadniało zastosowanie przez Sąd I instancji w danej sprawie w odniesieniu do powodów przepisuart. 102 k.p.c.
Wbrew zarzutom skarżącego Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił charakter niniejszej sprawy.
Mając na uwadze powyższe należało uznać, iż nie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji reguł zart. 102 k.p.c.W okolicznościach danej sprawy nie można uznać, iż zastosowanie powołanego przepisu byłoby rażąco niesprawiedliwe (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 roku, III CZ 10/12, Biuletyn SN 2012, nr 4, s. 7).
Z tych też względów Sąd Okręgowy na podstawie art.art. 3942§ 2 k.p.c.w związku zart. 397 § 2 k.p.c.iart. 385 k.p.c.oddalił zażalenie jako bezzasadne.
O kosztach obu postępowań zażaleniowych orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.oraz§ 2 ust. 1 i 2w zw. Z§ 13 ust. 2 pkt. 1i z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 461) – stan prawny aktualny w dacie wszczęcia postępowania w danej instancji.