Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 521/15
Data wyroku: 2016-03-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Hyła, Andrzej Ziębiński, Wojciech Kopczyński
Słowa kluczowe: Przedawnienie Karalności
Podstawa prawna: art. 17§1 pkt. 6 kpk

Sygn. akt: II AKa 521/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 marca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący

SSA Wojciech Kopczyński

Sędziowie

SSA Iwona Hyła
SSO del. Andrzej Ziębiński (spr.)

Protokolant

Agnieszka Przewoźnik

przy udziale Prokuratora Andrzeja Kuklisa
po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016 r. sprawy
B. M.s.J.iK.,ur. (...)wB.
oskarżonego zart. 280 § 2 kkw zw. zart. 65 § 1 kk,art. 258 § 2 kk
na skutek apelacji obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 25 października 2013 roku
sygn. akt XVI K 30/11

1
uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 6 i na mocyart. 17§1 pkt 6 kpkumarza postępowanie karne wobec oskarżonegoB. M.o czyn opisanywpunkcie XIII, który kwalifikuje zart. 258§2 kkw brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 maja 2004 roku w zw. zart. 4§1 kk, a kosztami sądowymi w tej części obciąża Skarb Państwa;

2
uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 5 oraz 7 i sprawę oskarżonegoB. M.o czyn zart. 280§2 kkw zw. zart. 65§1 kkzarzucony mu wpunkcie XIIprzekazuje Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania;

3
zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) na rzecz adwokatM. G.– Kancelaria Adwokacka wK.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23 % VAT,z tytułu obrony z urzędu udzielonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym.

SSO del. Andrzej Ziębiński SSA Wojciech Kopczyński SSA Iwona Hyła
II AKa 521/15

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach, wyrokiem z dnia 25 października 2013 r., wydanym w sprawie XVI K 30/11, uznał oskarżonegoB. M.za winnego tego, że:

1
w dniu 19 stycznia 1998 roku wB.,K.i innych miejscowościach, działając w warunkach zorganizowanego związku przestępczego o charakterze zbrojnym kierowanego przezJ. T., wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, współdziałając z osobą posługującą się bronią palną, używając przemocy w postaci bicia po głowie i całym cieleR. T.i doprowadzając go do stanu bezbronności, zabrał na jego szkodę w celu przywłaszczenia samochód osobowy markiM. (...)onumerze rejestracyjnym (...)wartości 78.000 złotych oraz pieniądze polskie w kwocie 400 złotych, to jest przestępstwa zart. 280 § 2 k.k.iart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności;

2
w styczniu 1998 roku wK.i innych miejscowościach województwa(...)brał udział w zorganizowanym związku przestępczym o charakterze zbrojnym kierowanym przezJ. T.ps. (...)zajmującym się popełnianiem rozbojów, wymuszeń rozbójniczych, obrotem wbrew przepisom ustawy środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi i popełnianiem innych przestępstw, to jest za winnego przestępstwa zart. 258 § 2 k.k.i za to na podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności.

Na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonegoB. M.karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 4 lat pozbawienia wolności. Nadto na mocyart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.
Obrońca oskarżonegoB. M.zaskarżył wyrok w części dotyczącej tego oskarżonego w całości i zarzucił:

1
naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na treść orzeczenia, tj.

a
art. 7 k.p.k.orazart. 410 k.p.k.poprzez pominięcie przy orzekaniu w stosunku do oskarżonego wszystkich przeprowadzonych dowodów relewantnych do stawianych mu zarzutów, dokonanie oceny materiału dowodowego sprawy, w szczególności zeznań świadków wskazanych w uzasadnieniu apelacji, w tym świadka koronnegoW. C. (1), w sposób sprzeczny z zasadą swobodnej oceny dowodów,

b
przepisuart. 170 § 1 k.p.k.przez oddalenie wniosku dowodowego oskarżonegoB. M.o przeprowadzenie konfrontacji świadkówŚ.iW. C. (1)(rozprawa 30.09.2013 r.) oraz wniosków obrony o przesłuchanie świadkówA. S.,J. P.,W. C. (2), złożonych na rozprawie dnia 25.10.2013 r.,

c
naruszenie przepisuart. 404 § 1 k.p.k.iart. 401 § 1 k.p.k.przez oddalenie wniosku oskarżonych o odroczenie rozprawy dnia 10 grudnia 2012 r. i naruszenie prawa do obrony (art. 6 k.p.k.) oraz zasady obiektywizmu zart. 4 k.p.k.;

d
naruszenie przepisuart. 358 k.p.k.poprzez odroczenie rozpoznania wniosków oskarżonych złożonych na rozprawie dnia 10 grudnia 2012 r. o nagrywanie przebiegu rozprawy i prowadzenie rozprawy w dalszym ciągu;

e
naruszenieart. 405 k.p.k.poprzez zamknięcie przewodu sądowego po ponownym otwarciu na rozprawie dnia 25.10.2013 r. bez zapytania stron, czy wnoszą o uzupełnienie przewodu sądowego, co narusza prawo do obrony;

f
art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.przez sporządzenie uzasadnienia nie zawierającego pełnej i rzetelnej oceny wszystkich przeprowadzonych dowodów, w tym dowodów z dokumentów oraz dowodów z protokołów zeznań świadków odczytanych (ujawnionych) w związku z niemożnością bezpośredniego ich przeprowadzenia -

oraz będący konsekwencją powyższych uchybień błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na uznaniu, że oskarżonyB. M.brał udział w popełnieniu zarzucanych mu czynów.
Odnośnie do czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 6 wyroku obrońca dodatkowo zarzucił naruszenieart. 258 § 1 i § 2 k.k.iart. 65 k.k.poprzez ich zastosowanie wobec oskarżonegoB. M., pomimo iż nawet przy dokonanych ustaleniach faktycznych (które obrona kwestionuje) brak jest znamion przestępstwa niezbędnych do jego przyjęcia, albowiem sąd nie wykazał (nie ustalił) sposobu funkcjonowania oskarżonego w związku przestępczym, jego zakresu świadomości co do elementów wpływających na uznanie, że taki związek przestępczy o charakterze zbrojnym w styczniu 1998 r. istniał.
Skarżący wniósł o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego.
Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrokiem z dnia 23 września 2014 r., II AKa 159/14, zmienił zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoB. M., przyjmując, iż czyn przypisany mu w punkcie 6 wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 258 § 2 k.k.w brzmieniu sprzed dnia 1 maja 2004 r. W pozostałym zakresie wyrok ten utrzymał w mocy.
Wyrokiem z dnia 29 października 2015 r., IV KK 175/15, Sąd Najwyższy uchylił opisany wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach odnośnie do skazanegoB. M.i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Przed ustosunkowaniem się do apelacji obrońcy oskarżonego należy zauważyć, iż karalność przypisanego oskarżonemu w punkcie 6 zaskarżonego wyroku czynu zart. 258 § 2 k.k.uległa przedawnieniu.
W pierwszej kolejności należy podnieść, iż Sąd I instancji, wbrew wskazaniom orzekającego uprzednio w tej sprawie sądu odwoławczego, nie poświęcił wiele uwagi analizie kwestii intertemporalnych w odniesieniu do przepisów obowiązujących w datach zarzucanych oskarżonemu czynów oraz obowiązujących obecnie.
Odnośnie do czynu zart. 258 § 2 k.k.należy zatem zauważyć, iż miał on zostać popełniony w styczniu 1998 r., a więc pod rządamiKodeksu karnegoz 1969 r.w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 listopada 1995 r., nadanym ustawą z dnia 12 lipca 1995 r. (Dz. U. Nr 95, poz. 475). Przestępstwo zart. 276 § 2 k.k., polegające na braniu udziału w zorganizowanej grupie albo związku mającym na celu popełnianie przestępstw o charakterze zbrojnym, zagrożone było wówczas karą od roku do 8 lat pozbawienia wolności. Po wejściu w życie z dniem 1 września 1998 r.ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny(Dz. U. Nr 88, poz. 533 z późn. zm.) stypizowane wart. 258 § 2 k.k.przestępstwo polegające na braniu udziału w zorganizowanej grupie albo związku mającym na celu popełnianie przestępstw o charakterze zbrojnym było zagrożone karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U Nr 93, poz. 889), obowiązującą od dnia 1 maja 2004 r., podwyższono zagrożenie ustawowe za omawiane przestępstwo, ustanawiając sankcję od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. W tej sytuacji należało przyjąć, że ustawą dla oskarżonego względniejszą w rozumieniuart. 4 § 1 k.k.jestkodeks karny z 1997 r.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 maja 2004 r.
W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zgodnie zart. 101 § 1 pkt 3 k.k.karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat 10 - gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata. Zgodnie natomiast zart. 102 k.k.w aktualnym brzmieniu, nadanym ustawą z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny (Dz. U. z 2016, poz. 189), jeżeli w okresie, o którym mowa wart. 101, wszczęto postępowanie, karalność przestępstw określonych wart. 101 § 1ustaje z upływem 10 lat, a w pozostałych wypadkach - z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu. Wypada wszakże zaznaczyć, iż do czasu wejścia w życie wspomnianej nowelizacjiart. 102 k.k.stanowił, iż jeżeli w okresie, o którym mowa wart. 101, wszczęto postępowanie przeciwko osobie, karalność popełnionego przez nią przestępstwa przedawnia się z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu.
Problematykę międzyczasowego prawa karnego w odniesieniu do instytucji przedawnienia karalności rozpatrywać należało w tej sytuacji poprzez normę art. 2 wspomnianej wyżej ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, zgodnie z którą „do czynów popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - a zatem do dnia 1 marca 2016 r. - stosuje się przepisy o przedawnieniu w brzmieniu nadanym tą ustawą, chyba że termin przedawnienia już upłynął”.
Przepis ten stanowi powtórzenie treściart. 15Przepisów wprowadzających Kodeks karny z 1997 r. (Dz. U. Nr 88, poz. 554 z późn. zm.) iart. 2ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny(Dz. U. Nr 132, poz. 1109), w związku z czym nie ma przeszkód, aby przy jego wykładni odwołać się do utrwalonej i jednolitej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego wypracowanej na gruncie tych właśnie przepisów, którą orzekający w niniejszej sprawie skład Sądu Apelacyjnego w pełni podziela (zob.postanowieniaSądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 1999 r., I KZP 25/99, OSNKW 1999, z. 9-10, poz. 53,z dnia 2 lipca 2002 r., II KK 143/02, LEX 55526 iz dnia 21 kwietnia 2004 r., II KK 321/04, LEX 109466; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2005 r., V KK 300/05, LEX nr 164314; zob. też A. Zoll (w) A. Zoll (red.), Kodeks karny, Część ogólna. Komentarz, t. I, s. 1309;wyrokTrybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 2004 r., SK 44/03, OTK-A 2004, nr 5, poz. 46), Uznając za niecelowe powtarzanie przytoczonej w powołanych judykatach argumentacji, wystarczy stwierdzić, że użyte w art. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny sformułowanie „chyba że termin przedawnienia już upłynął” oznacza, że przepisu tego nie stosuje się, jeżeli do dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. do dnia 2 marca 2016 r., upłynął już termin przedawnienia karalności określony wart. 101k.k., a gdy w okresie tym wszczęto postępowanie przeciwko osobie, także termin wskazany wart. 102k.k.- w brzmieniu obowiązującym przed dniem 2 marca 2016 r. Jeżeli natomiast przed dniem 2 marca 2016 r. na podstawie dotychczasowych przepisów, tj.art. 101i art.102k.k.w brzmieniu obowiązującym do czasu wejścia w życieustawyz dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, nie nastąpiło przedawnienie, kwestię przedawnienia karalności należy oceniać wedługart. 101i art.102k.k.- w brzmieniu obowiązującym od dnia 2 marca 2016 r.
Reasumując, należy stwierdzić, że wobec upłynięcia z dniem 31 stycznia 2013 r., a więc przed dniem 2 marca 2016 r., karalności przypisanego oskarżonemu czynu zart. 258 § 2 k.k.(w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 maja 2004 r., zgodnie z przyjętą w postępowaniu odwoławczym modyfikacją kwalifikacji) na podstawieart. 101 § 1 pkt 3 k.k.iart. 102 k.k.(w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 marca 2016 r.), nie mają zastosowania przepisykodeksu karnegoo przedawnieniu w aktualnie obowiązującym brzmieniu.
W tej sytuacji należało – uwzględniając zgodny wniosek obrońcy oskarżonego i prokuratora zgłoszony na rozprawie apelacyjnej - uchylić zaskarżony wyrok w punkcie 6, a postępowanie karne o czyn opisany w punkcie XII części wstępnej zaskarżonego wyroku umorzyć na mocyart. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., kwalifikując go - zgodnie z dyspozycjąart. 4 § 1k.k.- zart. 258 § 2 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 maja 2004 r. Kosztami sądowymi w tej części obciążono Skarb Państwa po myśliart. 632 pkt 2k.p.k.
Przechodząc do ustosunkowania się do apelacji obrońcy oskarżonego, należy stwierdzić, iż na mocyart. 436 k.p.k.Sąd Apelacyjny ograniczył jej rozpoznanie do zarzutów obrazyart. 7, art. 410 i art. 424 k.p.k., uznając, że rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne (zarzut obrazyart. 65 k.k., zarzut błędu w ustaleniach faktycznych) lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania (pozostałe zarzuty obrazy prawa procesowego, a wobec umorzenia postępowania o czyn zart. 258 § 2 k.k., także zarzut obrazyart. 258 § 1 i § 2 k.k.).
Na wstępie wypada podnieść, iż zarzut obrazy przepisów postępowania został przez autora apelacji wadliwie sformułowany. Zarzut taki winien bowiem wskazywać na możliwy wpływ obrazy przepisów postępowania na treść orzeczenia (art. 438 pkt 2 k.p.k.), nie zaś - jak wskazano w zarzucie - na wpływ naruszonych według skarżącego przepisów postępowania na rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do zarzutu obrazyart. 7 i art. 410 k.p.k.należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na ścisły związek zachodzący pomiędzy tymi dwoma przepisami.Art. 410 k.p.k.stanowi, że podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. Z koleiart. 7 k.p.k.nakazuje, aby sąd ukształtował swoje przekonanie „na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów”. Jeżeli zatem sąd pomija określony istotny dowód, wówczas narusza dyspozycjęart. 410 k.p.k.. Naruszenie zaśart. 410 k.p.k.ma wpływ na przeprowadzoną ocenę dowodów (art. 7 k.p.k.), ponieważ sąd, pomijając istotny dowód, dokonuje oceny jedynie na podstawie części materiału dowodowego. Ocena dowodów na podstawie niekompletnego materiału dowodowego powoduje, że zostają jednocześnie naruszone nakazy zart. 410 k.p.k.iart. 7 k.p.k.
Jest przy tym oczywiste, że dysponując sprzecznymi dowodami, sąd nie może ustalać faktów na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ponieważ wynikają z nich odmienne wnioski. Sąd może ustalać fakty tylko na podstawie części dowodów, którym dał wiarę (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2008 r., IV KK 484/07; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2007, II AKa 55/07, KZS 2007/5/44). Oparcie ustaleń faktycznych na części dowodów nie stanowi zatem obrazyart. 410 k.p.k., o ile zostało poprzedzone dokonaniem przez sąd oceny wszystkich dowodów ujawnionych na rozprawie głównej zgodnie zart. 7 k.p.k.W przeciwnym wypadku oparcie ustaleń faktycznych na części dowodów jawi się jako wynik arbitralnego wyboru. Obrazaart. 410k.p.k.zachodzi bowiem nie tylko wówczas, gdy przy wyrokowaniu sąd opiera się na materiale nieujawnionym na rozprawie głównej, ale też wtedy, gdy opiera się na części materiału ujawnionego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2015 r., V KK 276/14). Innymi słowy, zgodnie z wymogiem określonym treściąart. 410 k.p.k., wydając wyrok, sąd nie tylko nie może opierać się na materiale nieujawnionym na rozprawie, ale też nie wolno mu wydać go jedynie na podstawie części ujawnionego materiału dowodowego. Zawsze bowiem wydanie wyroku musi być następstwem analizy całokształtu okoliczności, w tym również i tych, które jego trafność podważają (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2008 r. V KK 12/08). Zart. 410 k.p.k.wynika nie tylko to, iż sąd nie może poczynić ustaleń na podstawie dowodów, które nie zostały przeprowadzone na rozprawie głównej, ale również to, iż ustalając fakty, sąd nie może pominąć niczego, co zostało ujawnione na rozprawie głównej. Pominięcie dowodu oznacza, że został on przeprowadzony na rozprawie głównej, ale sąd w ogóle go nie ocenił. Natomiast nie mamy do czynienia z pominięciem dowodu w sytuacji, gdy sąd uznał go za niewiarygodny.
Odnośnie do zarzutu obrazyart. 424 k.p.k.należy wskazać w pierwszej kolejności, że zgodnie z treściąart. 455 a k.p.k.nie można uchylić wyroku z tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych wart. 424 k.p.k.Nie oznacza to wszakże, że wady pisemnych motywów zaskarżonego wyroku utraciły jakiekolwiek znaczenie w ramach instancyjnej kontroli wyroku. Podkreślić bowiem należy, że przekonanie sądu o wiarygodności lub niewiarygodności określonych dowodów pozostaje pod ochroną zasady wyrażonej wart. 7 k.p.k.nie tylko wtedy, gdy jest ono poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wynik rozważenia wszystkich istotnych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, ale też zostało prawidłowo uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2003 r., V KK 375/02, Prok. i Pr.-wkł. 2004/1/6; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2004 r., V KK 69/04, OSNwSK 2004/1/1983; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2007 r., III KK 271/06, OSNwSK 2007/1/209; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 5 czerwca 2014 r., II AKa 113/14, LEX nr 1488651). Pominięcie zatem istotnych dowodów winno być oceniane pod kątem nie tyle wad samego uzasadnienia, ale obrazyart. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.
Zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonegoB. M.budzi zastrzeżenia, ponieważ orzekający w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy swoje rozstrzygnięcie oparł jedynie na części ujawnionych w toku rozprawy głównej dowodów, co obrońca oskarżonego szczegółowo i trafnie wykazał we wniesionym środku odwoławczym. Pomijając część materiału dowodowego, Sąd I instancji naruszyłart. 410 k.p.k.iart. 7 k.p.k.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z dwiema grupami dowodów. Z jednej strony są to dowody wskazujące na udział oskarżonego w popełnieniu przestępstwa rozboju na szkodęR. T.oraz na jego udział w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym (zeznania świadka koronnegoW. C. (1)), z drugiej strony są też dowody przeciwne.
I tak współoskarżonyM. B., świadkowieR. S.,Z. B.iJ. S. (1)nie potwierdzili, by oskarżony był członkiem grupyJ. T.ps. (...). Udziału oskarżonego w tej grupie nie potwierdził również świadek koronnyD. J., mimo że zdaniem świadkaW. C. (1)miał on na pewno znaćB. M.(k. 7385).
Z kolei odnośnie do udziału oskarżonego w popełnieniu zbrodni rozboju, obok wersji, że był on współsprawcą tego przestępstwa pojawiła się wersja przeciwna, a mianowicie że współsprawcą tym byłP. S. (1), natomiast świadek koronnyW. C. (1)pomylił tę osobę z podobnym do niegoB. M.. Wersję taką podał świadekR. S., pośrednio potwierdzają ją zeznania świadkaG. Ś.. Przeczą jej natomiast zeznania świadkaP. S. (1).
Swoje ustalenia co do sprawstwa oskarżonego Sąd Okręgowy oparł wyłącznie na zeznaniach świadka koronnegoW. C. (1), dostrzegając jego niepewność w ponownym postępowaniu co do tego, czy w zdarzeniu uczestniczyłB. M.czyP. S. (2), lecz tłumaczy ją upływem czasu i wielością zdarzeń (str. 7 uzasadnienia). Zupełnie natomiast pominął zeznania świadkówR. S.iG. Ś.. Podobnie swoje ustalenia co do udziału oskarżonego w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym Sąd I instancji oparł na zeznaniach świadka koronnegoW. C. (1), pomijając dowody przeciwne - depozycjeM. B.,R. S.,Z. B.,D. J.. Dostrzegł jedynie zeznania świadkaJ. S. (1), które uznał za koniunkturalne i obliczone na uniknięcie własnej odpowiedzialności karnej.
Obowiązkiem Sądu I instancji było dokonanie oceny wszystkich opisanych wyżej dowodów, wskazanie, którym z nich i dlaczego dał wiarę oraz dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Tymczasem swoje rozstrzygniecie sąd a quo oparł jedynie na dowodach dla oskarżonego niekorzystnych, ignorując istnienie dowodów przeciwnych i pomijając je w swojej ocenie. Postępując w ten sposób, w sposób oczywisty naruszył dyspozycjeart. 410 i art. 7 k.p.k.
Z tego też względu, nie przesądzając w niczym przyszłego rozpoznania sprawy, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonegoB. M.o czyn zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.przekazał Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.
Wspomniano wyżej, iż Sąd Apelacyjny po myśliart. 436 k.p.k.ograniczył rozpoznanie apelacji do niektórych zarzutów. Pomimo to uznaje za celowe skrótowe odniesienie się do pozostałych zarzutów.
I tak jako oczywiście niezasadne należało ocenić zarzuty obrazyart. 170 § 1 k.p.k.,art. 404 § 1 k.p.k.iart. 401 § 1 k.p.k.,art. 4 i art. 6 k.p.k.orazart. 358 k.p.k.
Zarzut naruszeniaart. 170 § 1 k.p.k.w części dotyczącej oddalenia wniosku o przeprowadzenie konfrontacji pomiędzy świadkamiW. C. (1)iG. Ś.jest niezasadny już z tego względu, że wniosek o przeprowadzenie takiej czynności w ogóle nie został w toku niniejszego postępowania złożony. Na rozprawie w dniu 30 września 2013 r. Sąd Okręgowy oddalił natomiast wnioski o przeprowadzenie konfrontacji pomiędzy świadkamiW. C. (1)iJ. S. (2)ps. (...)oraz pomiędzy świadkamiG. Ś.iP. S. (1).
Kwestionowane przez skarżącego postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 25 października 2013 r. o oddaleniu wniosku o przesłuchanie w charakterze świadkówA. S.,J. P.orazW. C. (2)nie zapadło z obraząart. 170 § 1 pkt 5 k.p.k., skoro wniosek o przeprowadzenie tych dowodów został złożony na końcowym etapie długotrwałego procesu, a podstawy do jego zgłoszenia nie powstały dopiero na tym etapie, lecz znacznie wcześniej. W piśmiennictwie podkreśla się trafnie, że składanie wniosków dowodowych w końcowej fazie postępowania dowodowego nie jest wprawdzie wykluczone przez procedurę karną, a niejednokrotnie jest wówczas usprawiedliwione, ale postąpienie takie musi być oceniane także przez pryzmat przepisuart. 170 § 1 pkt 5k.p.k.z uwagi na obligatoryjny charakter tej normy. Jeżeli zaś analiza zgłoszonego wniosku dowodowego w zestawieniu z całokształtem okoliczności faktycznych, a w szczególności faktyczną możliwością złożenia tego wniosku na wcześniejszym etapie postępowania bez szkody dla realizowanej linii obrony doprowadzi do jednoznacznego stwierdzenia, że celem takiego wniosku było li tylko przedłużenie postępowania karnego, to zastosowanie normyart. 170 § 1 pkt 5k.p.k.będzie nie tylko uzasadnione, ale konieczne i nie może być skutecznie kwestionowane, odwołaniem się do zasady prawdy materialnej, która nie ma przecież wk.p.k.normatywnej „przewagi” nad zasadą szybkości postępowania (D. Szumiło-Kulczycka [w:] Zagubiona szybkość procesu karnego. Jak ją przywrócić, St. Waltoś, J. Czapska [red.], Warszawa 2005, s. 209-212 i aprobata tego poglądu w postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2012 r., V KK 30/12, LEX nr 1163966). Należy też zauważyć, iż autor apelacji nie podjął w apelacji próby wykazania wpływu oddalenia wniosku o przesłuchanie w charakterze świadkówA. S.,J. P.orazW. C. (2)na treść zaskarżonego wyroku.
Ustosunkowując się do zarzutu obrazyart. 404 § 1 k.p.k.iart. 401 § 1 k.p.k., a w konsekwencji takżeart. 4 i art. 6 k.p.k.przez nieuwzględnienie wniosku oskarżonego o odroczenie rozprawy w dniu 10 grudnia 2012 r., przypomnieć należy, iż wniosek ten spowodowany był podaną przez Sąd na poprzedniej rozprawie informacją, iż w dniu 10 grudnia 2012 r. przesłuchiwany będzie świadek koronnyD. J., tymczasem na rozprawie tej przystąpiono do przesłuchania świadka koronnegoW. C. (1). Nie uwzględniając wniosku o odroczenie rozprawy, Sąd I instancji nie naruszył żadnych przepisów proceduralnych, gdyż nie istnieje wymóg wcześniejszego zawiadamiania stron o tym, jacy świadkowie będą przesłuchiwani na danej rozprawie. Z kolei informując strony o planowanym przesłuchaniu w dniu 10 grudnia 2012 r. świadkaD. J., Sąd nie zamierzał wprowadzać oskarżonych w błąd, a jedynie planował obok przesłuchania W.W. C. (1)dokończenie przesłuchania świadkaD. J.. Ponadto zaznaczyć należy, że postępowanie toczyło się już wówczas od kilku lat, świadkowie koronni przesłuchiwani byli ponownie przed sądem I instancji, ich dotychczasowe depozycje były znane stronom i przystąpienie do przesłuchaniaW. C. (1)nie wymagało dla realizacji prawa do obrony szczególnego wcześniejszego przygotowania się przez oskarżonych.
Odnosząc się do zarzutu obrazyart. 358 k.p.k., należy przyznać rację skarżącemu, iż naruszeniem tego przepisu było odroczenie przez sąd I instancji rozpoznania wniosku oskarżonego o nagrywanie przebiegu rozprawy w dniu 10 grudnia 2012 r. W konsekwencji wobec odbycia się rozprawy wniosek utrwalenia jej przebiegu urządzeniem rejestrującym dźwięk stał się bezprzedmiotowy. Uchybienie to nie mogło mieć jednak wpływu na treść rozstrzygnięć zawartych w wyroku Sądu I instancji, a również skarżący nie podjął próby wykazania takiego wpływu. Zaznaczyć należy, że strony nie kwestionowały prawidłowości zapisów zawartych w protokole rozprawy z dnia 10 grudnia 2012 r., a unormowanie zart. 358 k.p.k.spełnia dla stron w głównej mierze funkcję gwarancyjną w odniesieniu do rzetelności zapisów w protokole rozprawy.
Ustosunkowując się do zarzutu obrazyart. 405 k.p.k., należy wskazać, iż treść protokołu rozprawy z dnia 25 października 2013 r. nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy przed ponownym zamknięciem przewodu sądowego zapytano strony, czy wnoszą o uzupełnienie postępowania dowodowego. Także jednak w wypadku tego zarzutu skarżący nie podjął próby wykazania wpływu tego uchybienia na treść zaskarżonego wyroku, nie wskazując w szczególności, czy oskarżony zamierzał zgłosić wnioski o uzupełnienie przewodu sądowego, z którego to prawa nie skorzystał na skutek zawinienia sądu.
Odniesienie się do zarzutów błędu w ustaleniach faktycznych i obrazyart. 65 k.k.uznać należy za przedwczesne, gdyż kwestia sprawstwa i winy oskarżonego, w tym jego udziału w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym, będzie przedmiotem ponownego postępowania w sprawie i Sąd I instancji poczyni w tym zakresie samodzielne ustalenia.
SSO del. Andrzej Ziębiński SSA Wojciech Kopczyński   SSA Iwona Hyła