Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 515/16
Data wyroku: 2016-11-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Białka
Słowa kluczowe: Droga Sądowa
Podstawa prawna: 199 § 1 pkt 1 kpc i art. 50 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III Ca 515/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 listopada 2016 r.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący:

SSO Agnieszka Skrzekut
SSO Urszula Kapustka
SSO Tomasz Białka (sprawozdawca)

Protokolant:

insp. Jadwiga Sarota

po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2016r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z powództwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.Oddział wE.
przeciwko Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Nowym Targu –M. S.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu
z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I C 154/16

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu treść: „odrzuca pozew w części dotyczącej żądania zapłaty kwoty 121,41 zł (sto dwadzieścia jeden 41/100), a w pozostałej części powództwo oddala.”,

2
oddala apelację w pozostałej części.

(...)
sygn. akt III Ca 515/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 roku Sąd Rejonowy w Nowym Targu oddalił powództwo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.Oddziału wE.przeciwko Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Nowym Targu -M. S.o zapłatę.
Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany komornik sądowy. W ramach prowadzonej działalności zwraca się często do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji niezbędnych dla prowadzenia postępowań egzekucyjnych. Zapytania takie wykonuje w formie elektronicznej, przy użyciu programu informatycznego „ kancelaria komornika”. W 2014 roku pozwany prowadził postępowanie egzekucyjne m.in. przeciwko dłużnikom:R. R.(sprawa KM 1546/14) iJ. W.(sprawa KM 1539/14). Dnia 22 października 2014 roku pozwany złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w formie elektronicznej wnioski o udostępnienie danych zgromadzonych na kontach tego zakładu na temat w/w dłużników. W odpowiedziz dnia 22 października 2014 roku (która wpłynęła do pozwanego dnia 27 października 2014 roku) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.przekazał pozwanemu odpowiednie dane dotyczące dłużnikaJ. W.. Tego samego dnia przesłano też komornikowi z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.informacje dotyczące dłużnikaR. R.. Równocześnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.przesłał pozwanemu dwa rachunki za udostępnienie w/w informacji tj. rachuneknr(...)z dnia 22 października 2014 roku irachunek nr (...)z dnia 23 października 2014 roku. W dniu 27 października 2014 roku pozwany przelał na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.należności za udzielenie informacji.
Dnia 31 października 2014 roku doręczono pozwanemu informacje wystawione przez powoda z dnia 23 października 2014 roku, zawierające dane ze zbioru danych osobowych dłużnikaR. R.i dłużniczkiJ. W.(dwukrotnie). Do zawiadomień tych dołączono trzy rachunki, łącznie na kwotę 121,41 zł. W odpowiedzi z dnia 3 listopada 2014 roku pozwany poinformował powoda, iż za udzielone mu informacje dotyczące obu dłużników uregulował już wymagane należności. Zwrócił także powodowi przesłane rachunki. W piśmie z dnia 18 listopada 2014 roku powód poinformował pozwanego, iż nie widzi podstaw do anulowania wystawionych przez siebie rachunków, ponieważ udzielił żądanych informacji.W odpowiedzi z dnia 27 listopada 2014 roku komornik oświadczył, iż nie widzi podstaw do zapłaty powodowi żądanej należności, bowiem informacje udzielone przez powoda były już niepotrzebne. Wezwania powoda skierowane do pozwanego o zapłatę należności wynikających z w/w rachunków pozostały bezskuteczne.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stwierdził, że roszczenie powoda nie jest zasadne. Powołał się na treśćart. 2 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucjiorazart. 50 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazał, że pozwany uiścił wymagane opłaty za udzielenie mu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych danych zgromadzonych na kontach dłużników a komornik sądowy kierując wnioskio udostępnienie danych ze zbiorów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie ma żadnego wpływu na to, który z oddziałów tej informacji mu udzieli. Jeżeli więc komornik na swoje zapytania uzyskał żądane odpowiedzi z jednego z oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to w ocenie Sądu Rejonowego nie ma jakichkolwiek podstaw, aby za taką samą informację ponownie płacił tylko dlatego,iż informacji udzielił mu również inny oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd I instancji podkreślił, że procedury dotyczące udzielenia komornikom informacji na temat sytuacji osobistej i majątkowej dłużników powinny usprawniać i ułatwiać komornikom prowadzenie postępowań egzekucyjnych i nie generować przy tym zbędnych kosztów.
Sąd Rejonowy stwierdził nadto, że bezzasadność roszczenia głównego pozwalała podobnie potraktować dochodzone przez powoda roszczenie uboczneo odsetki, które nie zasługiwało na uwzględnienie również z tego powodu, iż opłata za informacje o danych zgromadzonych na kontach ubezpieczonego nie jest świadczeniem pieniężnym, od którego – w razie opóźnienia się z jego spełnieniem - przysługują odsetki ustawowe na podstawie przepisów prawa cywilnego.
Powyższy wyrok zaskarżył powód apelacją, w której zarzucił naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez ocenę zebranego materiału dowodowego w sposób niewszechstronny, rażąco dowolny, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, polegający w szczególności na ustaleniu, że Zakład miał obowiązek samodzielnie oceniać zasadność i badać częstotliwość składanych przez pozwanego wniosków. Zwielokrotnienie zapytań kierowanych do niego przez pozwanego nie może zwalniać go z opłaty. Apelujący wskazał, że nie był producentem oprogramowania, z którego korzystał pozwany. Zarzucił też, że pozwany, pomimo złożenia zapytania, nie upewniwszy się w Zakładzie o statusie poprzedniego wniosku, dokonał kolejnego zapytania, angażując pracowników Zakładu do poszukiwania odpowiedzi na pytania postawione we wniosku.
Wskazując na powyższe, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyrokui orzeczenie zgodnie z pozwem.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wniesienie apelacji skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku i odrzuceniem pozwu w części dotyczącej żądania zapłaty kwoty 121,41 zł. W pozostałym zakresie apelację należało oddalić.
Zgodnie z treścią 199§ 1 pkt 1 k.p.c.sąd odrzuca pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna. Zagadnienie dopuszczalności drogi sądowej w sprawach przeciwko komornikowi sądowemu o zasądzenie opłaty za udzielenie mu na podstawieart. 2 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowychi egzekucji(Dz.U.2016.1138) informacji niezbędnych do prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego było przedmiotem dwóch uchwał Sądu Najwyższegoz dnia 21 października 2015 roku (III CZP 66/15) i z dnia 11 grudnia 2015 roku(III CZP 92/15). Sąd Najwyższy uznał, iż niedopuszczalna jest droga sądowaw sprawach o roszczenia przeciwko komornikowi o opłatę za udzielenie informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a Sąd Okręgowy pogląd ten podziela.
Relacje prawne w postępowaniu egzekucyjnym, a więc w postępowaniu regulowanym przepisami o charakterze publicznoprawnym, powstające pomiędzy organem egzekucyjnym a jego uczestnikami, nie mają cech właściwych dla równorzędnych podmiotów, gdyż dominuje tu stosunek nadrzędności organu egzekucyjnego i odpowiadający mu stosunek podporządkowania ze strony uczestników i osób trzecich (por. zwłaszcza uchwały Sądu Najwyższego z dnia22 października 2002 roku, III CZP 65/02, OSNC 2003, nr 7 - 8, poz. 100 oraz z dnia 20 kwietnia 2006 roku, III CZP 20/06, OSNC 2007 nr 2, poz. 25 i powołane tam orzecznictwo). Ten stosunek nadrzędności komornika wynika z samej istoty jego działania jako organu władzy publicznej powołanego do przymusowego egzekwowania tytułów wykonawczych, a wprost o statusie komornika, jako funkcjonariusza publicznego, rozstrzyga treśćart. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji. Publicznoprawny charakter stosunku powstałego na tle prawa komornika do żądania informacji od uczestników postępowania egzekucyjnego i od osób trzecich oraz opowiadającego mu obowiązku ich udzielenia przez te podmioty wynika nadto w sposób jednoznaczny z treściart. 762 § 1 k.p.c., zgodnie z którym za nieuzasadnioną odmowę udzielenia takiej informacji albo za udzielenie świadomie informacji fałszywych osoba odpowiedzialna może być ukarana przez komornika grzywną. Przesądza to o niedopuszczalności drogi sądowej dla dochodzenia opłaty za udzielenie komornikowi informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w odrębnym procesie. Jedyną drogą przewidzianą w ustawie dla realizacji takiego roszczenia pozostaje zatem uwzględnienie tej opłaty przez komornika w postanowieniu o ustaleniu kosztów postępowania i możliwość kwestionowania tej decyzji w skardze na czynność komornika.
Skutkiem tego jest konieczność odrzucenia pozwu w części odnoszącej się do żądania zasądzenia kwoty 121,41 zł tytułem wspomnianych opłat. Mając to na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.orzekł jak w pkt 1 sentencji. Odnośnie zaś roszczenia o zasądzenie odsetek od w/w opłat stwierdzić należy, że do dochodzenia tego rodzaju roszczenia droga sądowa jest dopuszczalna, w pojęciu sprawy cywilnej bowiem mogą mieścić się również roszczenia o zapłatę odsetek od świadczeń pieniężnych, których źródłem są inne stosunki prawne aniżeli stosunki z zakresu prawa cywilnego. Nie ma więc podstaw do odrzucenia powództwa w tej części. Niemniej jednak jako bezzasadne podlegało ono oddaleniu.
Także w tej kwestii wypowiadał się Sąd Najwyższy w powołanej już wyżej uchwale z dnia 11 grudnia 2015 roku (III CZP 92/15) stwierdzając, że opłata za informację o danych zgromadzonych na kontach ubezpieczonego lub płatnika składek, udzieloną komornikowi sądowemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wykonaniu obowiązku wynikającego zart. 50 ust. 3 i 10 ustawy z dnia13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U.2016.963), nie jest świadczeniem pieniężnym, od którego - w razie opóźnienia się z jego spełnieniem - przysługują odsetki ustawowe na podstawie przepisów prawa cywilnego.
Przepisy prawa polskiego nie przewidują generalnego obowiązku płacenia odsetek z tytułu zadłużenia pieniężnego. Jeżeli obowiązek płacenia odsetek nie wynika z czynności prawnej, należą się one wierzycielowi tylko wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawy. Tymczasem w art. 50 powołanej ustawyz 13 października 1998 roku, ani w żadnym innym jej przepisie nie przewidziano obowiązku zapłaty przez komornika odsetek za opóźnienie w uiszczeniu opłaty za informację o danych zgromadzonych na kontach ubezpieczonego lub płatnika składek.
Nie ma także możliwości zastosowania w drodze analogiiart. 481 § 1 k.c.Wynika to z omawianego już charakteru stosunku prawnego łączącego komornikaz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Jak stwierdzono, w relacjach tych dominuje stosunek nadrzędności organu egzekucyjnego i odpowiadający mu stosunek podporządkowania ze strony uczestników postępowania i osób trzecich. Ponadto wskazać należy, że wysokość opłaty za udzielenie komornikowi informacji o danych zgromadzonych na kontach ubezpieczonego lub płatnika składek zostały szczegółowo unormowane wrozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 stycznia 2003 roku w sprawie wysokości opłaty pobieranej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za udzielenie informacji komornikom sądowym oraz trybu jej pobierania(Dz.U.2003.8.95), a obecnie z dnia 8 października 2015 roku w sprawie wysokości opłaty pobieranej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za udostępnienie danych komornikom sądowym oraz sposobu jej wnoszenia (Dz.U.2015.1701). Komornik podobnie jak i powód nie ma zatem żadnego wpływu na określenie wysokości tej opłaty. Nie ma ona charakteru świadczenia cywilnoprawnego, w związku z czym korzystanie z unormowań prawa prywatnegow stosunku do takiej opłaty byłoby uzasadnione wówczas, gdyby w prawie publicznym występował w tym zakresie brak unormowań postrzegany jako oczywista wadliwość. Tak jednak nie jest skoro podobne rozwiązanie funkcjonuje w przypadku kosztów procesu.
Uzasadniony jest więc wniosek, że brak jest materialnej podstawy pozwalającej na doliczanie odsetek do opłaty za informacje udzielone komornikowi sądowemu, w związku z czym apelacja w tym zakresie podlegała oddaleniu, o czym Sąd Okręgowy orzekł w pkt 2 sentencji na podstawieart. 385 k.p.c.
(...)