Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 529/16
Data wyroku: 2016-08-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kicman
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 748) oraz paragraf 2 i 3 rozporządzenia Rady Minisrtrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8 poz. 43 ze zm.)

Sygn. akt III U 529/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 sierpnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
PrzewodniczącySSO Anna Kicman
Protokolantsekr. sądowy Jadwiga Goraś
po rozpoznaniu w dniu22 sierpnia 2016 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawyT. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek odwołaniaT. K.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.
z dnia11 lipca 2016 r.,znak:(...)
i z dnia27 lipca 2016 r.,znak:(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyT. K.prawo do emerytury począwszy od dnia 1 czerwca 2016 r.
Sygn. akt III U 529/16

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 22 sierpnia 2016 r.
Decyzją z dnia 11 lipca 2016 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyT. K.prawa do emerytury.
W podstawie prawnej decyzji powołano ogólnie przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2015, poz. 748 ze zm.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, że wnioskodawca nie spełnia warunków do uzyskania emerytury, bowiem do dnia 1 stycznia 1999 r. nie został udowodniony wymagany 15 – letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie dowodów dołączonych do wniosku przyjął za udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe łącznie w wymiarze 25 lat, w tym staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 6 lat, 5 miesięcy i 17 dni, tj. zatrudnienie od 4 maja 1992 r. do 1 grudnia 1998 r.z wyłączeniem zasiłków chorobowych.
WnioskodawcaT. K.w dniu 21 lipca 2016 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę oraz dopuszczenie dowodu z zeznań świadkówA. S.iC. K..
Na uzasadnienie swojego stanowiska podał, iż w okresie od 6 maja 1974 r. do 31 lipca 1991 r. pracował na stanowisku spawacza w(...) Przedsiębiorstwie (...)wJ.z siedzibą wS.. Wyjaśnił jednocześnie, że uzyskanie w chwili obecnej świadectwa pracy w warunkach szczególnych jest niemożliwe ze względu na brak dokumentów w archiwum.
Decyzją z dnia 27 lipca 2016 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.ponownie odmówił wnioskodawcyT. K.prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., bowiem do dnia 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca nie wykazał 15 – letniego okresu pracy w warunkach szczególnych wykonywanej stalei w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku.
Na dzień 1 stycznia 1999 r. ZUS przyjął za udowodnione okresy składkowe oraz nieskładkowe w łącznym wymiarze 25 lat, w tym staż pracyw szczególnych warunkach w wymiarze 6 lat, 5 miesięcy i 17 dni.
Organ rentowy wskazał, że nie uwzględnił okresu zatrudnienia wnioskodawcyT. K.od 6 maja 1974 r. do 31 lipca 1991 r.w(...) Przedsiębiorstwie (...)wJ., ponieważ przedłożona dokumentacja nie spełnia wymogów formalnych, to znaczy brak jest wymaganego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Ponadto z list płac trudno ustalić, czy praca wykonywana była w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Zakład wyjaśnił przy tym, iż w celu ponownego rozpatrzenia prawa do emerytury należy przedłożyć świadectwa pracy w szczególnych warunkach określające rodzaj wykonywanych prac ściśle według wykazu, działu i pozycji z załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach oraz określenie stanowiska pracy zgodnie z właściwym zarządzeniem resortowym.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania z tych samych względów oraz na podstawie tych samych przepisów prawa, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonych decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaT. K.,urodzony (...), w dniu 20 czerwca 2016 r. złożył w organie rentowym wniosek o ustalenie prawa do emerytury z uwzględnieniem okresów pracy w warunkach szczególnych oświadczając w nim jednocześnie, że jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wnosząc o przekazanie zgromadzonych tam środków, za pośrednictwem organu rentowego, na dochody budżetu państwa.
Na 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca legitymuje się ogólnym stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 25 lat, w tym staż pracyw szczególnych warunkach w wymiarze 6 lat, 5 miesięcy i 17 dni, na dowód czego w aktach organu rentowego zalega dokumentacja w postaci m.in. świadectw pracy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał za udowodniony okres pracyT. K.w warunkach szczególnych wykonywanej stalei w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) SA OddziałwT.od 4 maja 1992 r. do 1 grudnia 1998 r. na stanowisku spawacza gazowego oraz montera sieci gazowej. Nie uwzględniono natomiast zatrudnienia wnioskodawcy od 6 maja 1974 r. do 31 lipca 1991 r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)wJ., ponieważ przedłożona dokumentacja nie spełnia wymogów formalnych, tj. brak jest wymaganego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Dowód – dokumentacja w aktach organu rentowego.
Sąd ustalił, że wnioskodawcaT. K.w okresie od 6 maja 1974 r. do 31 lipca 1991 r. był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie (...)wJ.z siedzibą wS.i począwszy od dnia 1 czerwca 1975 r. otrzymał angaż na stanowisku spawacza gazowegoi elektrycznego. Na początku zatrudnienia pracodawca skierował wnioskodawcę na kurs spawacza, który został ukończony 7 maja 1975 r. Przedsiębiorstwo w różnych miejscach prowadziło prace budowlane i tym samym posiadało około 100 maszyn typu ciężkiego i 50 maszyn typu lekkiego. Były to maszyny rolnicze, tj. siewniki, walce, brony, pługi, czy talerzówki. Wnioskodawca należał do grupy pogotowia technicznego i wraz z kierowcą kierowali się do wskazanych miejsc na budowach, celem usunięcia zaistniałej usterki w ww. maszynach. W sytuacji, gdy grupa pogotowia nie była wzywana do żadnej usterki, to wówczas wnioskodawca wykonywał czynności spawalnicze w warsztacie zakładu pracy.
Czynności na stanowisku spawacza, wnioskodawca wykonywał stalei w pełnym wymiarze czasu pracy.
Dowód :
- akta osobowe z okresu zatrudnienia wnioskodawcy w(...) Przedsiębiorstwie (...)wJ.,
- zeznania świadków:C. K., k. 19,
A. S., k. 19,
- przesłuchanie wnioskodawcyT. K., k. 19.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodówz dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego na etapie wydawania zaskarżonej decyzji, a także dokumentów przedłożonych dopierow trakcie postępowania sądowego, których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c., a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Odnośnie okresu pracy wnioskodawcy w(...) Przedsiębiorstwie (...)wJ.Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadkówC. K.orazA. S.. Wskazani świadkowie pracowaliw tym samym zakładzie pracy, co wnioskodawca, a zatem dokładnie znali charakter pracy, którąT. K.wykonywał oraz jej negatywne oddziaływania.
Dodatkowo zeznania wnioskodawcy wzajemnie się potwierdzająi uzupełniają z treścią zeznań wyżej wskazanych świadków.
Dowody osobowe stanowią dodatkowo uzupełnienie dowodówz dokumentów w zakresie zajmowanych przez wnioskodawcę stanowisk pracy oraz rodzaju pracy wykonywanej w okresach będących przedmiotem postepowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcyT. K.należy uznać za uzasadnione.
Na podstawieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r. poz. 887) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa(ust. 2 art. 184).
Zgodnie zart. 32 ust. 1powołanej wyżejustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowawust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3.
Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się: okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie chorobyi macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1,za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwościdla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32).
Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonychw rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 latdla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymido okresów zatrudnienia.
Bezspornym jest, iż wnioskodawcaT. K.w dniu 4 stycznia 2016 r. ukończył 60 lat, osiągnął wymagany staż ogólny wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn oraz był członkiem otartego funduszu emerytalnego, jednakże wniósł o przekazanie zgromadzonych tam środków, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu Państwa. Ponadto organ rentowy uwzględnił zatrudnienie wnioskodawcy w warunkach szczególnychw(...) SA OddziałwT.od 4 maja 1992 r. do 1 grudnia 1998 r. na stanowisku spawacza gazowego oraz montera sieci gazowej, tj. w wymiarze 6 lat, 5 miesięcy i 17 dni.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była zatem kwestia ustalenia,czy wnioskodawcaT. K.był zatrudniony co najmniej 15 latw warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało ponad wszelką wątpliwość, iż w okresie w okresie od 1 czerwca 1975 r. do 31 lipca 1991 r. będąc zatrudnionym w(...) Przedsiębiorstwie (...)wJ.z siedzibą wS.wnioskodawca wykonywał prace spawacza.
Wprawdzie nazwy stanowisk zajmowanych przez wnioskodawcę nie odpowiadają nazewnictwu stanowisk ustalonych w zarządzeniu resortowym, jednak nie oznacza to, iż prace nie są wykonywane w warunkach szczególnych. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem orzecznictwa dla ustalenia pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. istotne znaczenie ma rodzaj faktycznie wykonywanej pracy.
Zakres wykonywanych czynności przez wnioskodawcę w spornym okresie w pełni odpowiadał pracom w szczególnych warunkach wymienionym w wykazie A, w dziale XIV (prace różne), w pozycji 12 – prace przy spawaniui wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym, stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Dla porządku przypomnieć należy, iż zarządzenia resortowe utraciły moc
i nie są już źródłem prawa. O szczególnym charakterze zatrudnienia decyduje
w pierwszej kolejności rodzaj wykonywanych przez ubezpieczonego prac, wymienienie ich w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. i znaczna szkodliwość prac dla zdrowia oraz znaczny stopień ich uciążliwości. Te warunki prace wykonywane przez wnioskodawcę w spornym okresie spełniają.
Informacyjnie można jednak wskazać, że stanowisko, które wnioskodawca zajmował wymienione jest również w wykazie A, dział XIV –prace różne, w pozycji 12 – prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym, w punkcie 1 – spawacz oraz w punkcie 2 – spawacz elektryczno - gazowy, stanowiącym załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Na marginesie wskazać należy, że trafne jest założenie, że w spornych przypadkach uwzględnienie okresów wykonywania pracy szkodliwej lub uciążliwej wymaganej do przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale szkodliwego zatrudnienia, tyle że ocena prawna tych ustaleń powinna być racjonalna, bez stosowania „aptekarskiej” miary lub „stopera w ręku”. Trudno zaakceptować stanowisko, że wyraźne polecenie przełożonych dotyczące wykonywania innych prac niż szkodliwe przez pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogłoby decydować o wyłączeniu tych incydentalnych prac z okresów szczególnego zatrudnienia dla celów emerytalnych (por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1279/14; wyrok SN z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt III UK 171/13; wyrok SA w Łodzi z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt III AUa 975/13).
W oparciu o powyższe Sąd uznał, iż incydentalne czynności zlecane wnioskodawcy, tj. drobna mechanika, które nie były pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych nie mogą decydować o nie uwzględnieniu całego spornego okresu, bowiem niewątpliwe jest, żeT. K.był zatrudniony w szczególnych warunkach i tą prace wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a podkreślić należy, że wykonywanie drobnej mechaniki miało miejsce dosyć rzadko i tylko wówczas gdy nastąpiła nagląca potrzeba.
Podkreślenia wymaga również, iż w postępowaniu przed sądami pracyi ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi dowodami przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego, w tym również zeznaniami świadkówi stron.
W postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi wart. 227-309 k.p.c., zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 4778i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie,art. 473 § 1 k.p.c.stanowi,że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza,że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i rentyoraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami świadków i stron.
Zatem z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał łącznie ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych (po zsumowaniu z okresami zaliczonymi już przez organ rentowy), a tym samym spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca,w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
W niniejszej sprawie wnioskodawcaT. K.wiek emerytalny osiągnął w dniu 4 stycznia 2016 r.,a wniosek został złożony w dniu 20 czerwca 2016 r., a zatem w oparciuo powyższe, prawo do świadczenia emerytalnego należało przyznać począwszy od dnia 1 czerwca 2016 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek o świadczenie emerytalne.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w sentencji wyroku.