Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 566/16
Data wyroku: 2016-12-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariola Krajewska-Sińczuk
Słowa kluczowe: Wykroczenie
Podstawa prawna: art. 437 §2 kpk w zw. z art. 109§ 2 kpw

Sygn. akt II Ka 566/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 grudnia 2016r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący SSO Mariola Krajewska - Sińczuk
Protokolant st. sekr. sądowy Beata Defut-Kołodziejak
po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2016 r.
sprawyP. P.
obwinionego art. 86 § 1 kw
iM. C. (1)
obwinionego art. 97 kw
z powodu, apelacji wniesionych przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
i obrońcę obwinionegoM. C. (1)
od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach
z dnia 14 lipca 2016r., sygn. akt VII W 671/15
zaskarżony wyrok uchyla i sprawę obwinionychP. P.iM. C. (1)przekazuje Sądowi Rejonowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt II Ka 566/16

UZASADNIENIE
P. P.został obwiniony o to, że:
w dniu 27.10.2015 r. około godz. 14.50 w m.S.naul. (...)spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem m-kiI.onr rej. (...), podczas wykonywania manewru skrętu w lewo, nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu kierującemu samochodem m-kiB.onr rej. (...), w wyniku czego doprowadził do zderzenia obu pojazdów,
tj. o wykroczenie z art. 86 § 1 kw
w ramach tego samego postępowania,M. C. (1)został obwiniony o to, że:
w dniu 27 października 2015 r. około godz. 14.50 w m.S.naul. (...), kierując samochodem m-kiB.onr rej. (...), wyprzedzał inne pojazdy na oznakowanym przejściu dla pieszych,
tj. o wykroczenie zart. 97kw w zw. zart. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
Sąd Rejonowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. VII W 671/15:

I
obwinionegoM. C. (1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 97 kw i za ten czyn na podstawie art. 97 kw wymierzył mu karę grzywny w kwocie 150 /stu pięćdziesięciu/ złotych;

II
obwinionegoP. P.uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu.

W przedmiotowej sprawie apelacje wniósł występujący w podwójnej roli procesowej radca prawnyJ. K.a mianowicie jako obrońca obwinionegoM. C. (1)oraz jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoM. C. (1).
Obrońca obwinionegoM. C. (1)wyrok zaskarżył w części co do pkt I wyroku, na korzyść swojego mocodawcy, zarzucając mu:

1
naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia, tj. przepisówart. 7 kpkiart. 92 kpk, poprzez dokonanie błędnej i dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przejawiające się oparciem rozstrzygnięcia jedynie na zeznaniachG. L.iK. S., mimo, że zeznania te były niespójne i wskazywały inne okoliczności (miejsce) rzekomego popełnienia przez obwinionego zarzucanego mu czynu;

2
błąd w ustaleniach faktycznych, wynikający z błędnej oceny dowodów, polegający na uznaniu, że w niniejszej sprawie doszło do wykonania przez obwinionego manewru wyprzedzania trzech samochodów na oznakowanym przejściu dla pieszych.

Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca obwinionegoM. C. (1)wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoM. C. (1)zaskarżył wyrok w części, co do pkt II, na niekorzyść obwinionegoP. P., zarzucając mu:

1
naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia, tj. przepisówart. 7 kpkiart. 92 kpk, poprzez dokonanie błędnej i dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przejawiające się oparciem rozstrzygnięcia jedynie na wyjaśnieniach obwinionego, które to wyjaśnienia, z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego, mają wątpliwy charakter i nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, z jednoczesnym pominięciem w tym zakresie wyjaśnień składanych przezM. C. (1);

2
błąd w ustaleniach faktycznych, wynikający z błędnej oceny dowodów, polegający na uznaniu, że w niniejszej sprawie, rozpoczynając manewr skrętu w lewo naul. (...)w miejscowościS., obwiniony nie widział poruszającego się z naprzeciwka pojazdu markiB., którym kierował skarżący, co było według Sądu spowodowane poruszaniem się pojazduB.z dużą prędkością i wyprzedzaniem przez ten pojazd trzech innych samochodów poruszających się przed nim.

Podnosząc powyższe zarzuty, pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w tej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W toku rozprawy apelacyjnej obrońca i zarazem pełnomocnikM. C. (1)poparł obie apelacje i wnioski w nich zawarte. Obrońca obwinionegoP. P.wniósł o nieuwzględnienie apelacji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, wniósł także o zasądzenie kosztów obrony w przypadku utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy. Obwiniony i zarazem oskarżyciel posiłkowyM. C. (1)wniósł o uniewinnienie go od przypisanego mu wykroczenia i ukaranieP. P..

Sąd Okręgowy w Siedlcach zważył, co następuje:
Apelacje obrońcy obwinionego i zarazem pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego okazały się o tyle zasadne, o ile inicjując kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, doprowadziły do jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Orzeczenie takiej treści nie przesądza w żadnej mierze o kwestii ostatecznego rozstrzygnięcia i nie może zostać odebrane inaczej, niż jako zalecenie ponownego rozpoznania sprawy w całości bez opisanych poniżej uchybień.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż wyjątkowa kumulacja ról procesowychM. C. (1), występującego w tej sprawie zarówno w charakterze obwinionego, jak i oskarżyciela posiłkowego, była możliwa z przyczyn opisanych we wcześniejszym chronologicznie postanowieniu Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. II Kz 229/16.
Obowiązkiem Sądu Rejonowego było dokładne zbadanie okoliczności faktycznych i przeprowadzenie wszystkich dowodów oraz ich pogłębionej analizy, generującej te ustalenia, które były absolutnie niezbędne przez pryzmat dotarcia do prawdy materialnej. W ocenie Sądu II instancji, wymogom tym Sąd Rejonowy nie sprostał, uchybiając jednocześnie przepisom procesowymart. 8 kpww zw. zart. 2 § 2 kpk,art. 8 kpww zw. zart. 7 kpk,art. 82 § 1 kpww zw. zart. 410 kpk,art. 82 § 1 kpkw zw. zart. 424 § 1 pkt 1 kpk, przez co wydany w przedmiotowej sprawie wyrok jest nieprawidłowy i co najmniej przedwczesny. Tok rozumowania przedstawiony w pisemnych motywach wyroku jest obarczony znacznymi lukami i niejasnościami, wskazując na dowolność sędziowskiej oceny dowodów. Wiele kwestii wynikających z oceny zeznań przesłuchiwanych w sprawie świadków, mających decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy i niewątpliwego ustalenia odpowiedzialności obu obwinionych, nie zostało dostrzeżonych przez Sąd I instancji, który w konsekwencji tego uchybienia, w ogóle się do nich nie ustosunkował i pominął je, ustalając stan faktyczny zdarzenia.
Jako pierwszy z mankamentów zaskarżonego wyroku wskazać należy brak precyzyjnego ustalenia przez Sąd I instancji dokładnego miejsca, w którym obwinionyM. C. (1)miał popełnić zarzucane mu wykroczenie, polegające na wyprzedzeniu innych pojazdów na oznakowanym przejściu dla pieszych naul. (...)w miejscowościS.. Uznane za wiarygodne przez Sąd I instancji zeznania świadkówG. L.orazK. S.zawierają w tym zakresie znaczne rozbieżności. Na badanym odcinku w/w ulicy znajdują się cztery przejścia dla pieszych, zaś ewentualne ustalenie, na którym z nich obwinionyM. C. (1)naruszył przepisy ruchu drogowego i jaka odległość dzieliła to miejsce od miejsca, w jakim doszło do zderzenia z lawetąI., ma w realiach przedmiotowej sprawy niebagatelne znaczenie w kontekście odpowiedzialności drugiego obwinionegoP. P.i samej możliwości uniknięcia kolizji.
Zwrócić należy przy tym uwagę, iż jak wynika z całokształtu materiału dowodowego, obwinionyM. C. (1)wyprzedził 3 samochody, zaś wszystkie z nich nie stały w miejscu, lecz poruszały się w kierunkuS.. Sąd Rejonowy nie rozważył możliwości wyprzedzenia przez obwinionegoM. C. (1)kolejnych samochodów na różnych przejściach dla pieszych na tej samej ulicy. Analogicznie, nie ustalił, czy obwinionyM. C.jednocześnie i dynamicznie wyprzedził wszystkie 3 poprzedzające go samochody, czy też dokonywał tego sukcesywnie, zmieniając w tym celu pasy ruchu i „chowając się” między kolejne samochody:H.(kierowany przez świadkaG. L.),F. (...)(kierowany przezK. S.), orazO. (...)(nieznany kierowca). Konieczność ustalenia powyższej kwestii, poza tym, iż wynika logicznie z przebiegu zdarzenia, powinna zostać zasygnalizowana i rozważona w nawiązaniu do fragmentu depozycji świadkaA. S.(„ta pani powiedziała do mnie, że samochódB.jechał bardzo szybko z kierunkuS.doS., że wyprzedzał po drodze wiele samochodów, mówiła że wyprzedzał i się chował” - k. 60v).
Brak jest przy tym powodów, aby podzielić stanowisko, że walor dowodowy zeznań składanych w postępowaniu wyjaśniającym przez tzw. „świadków ze słyszenia” jest w znaczącym stopniu mniej wartościowy niż tych, którzy mieli okazję sami zaobserwować inkryminowane wydarzenie – w szczególności, mając na względzie, iż wraz z upływem czasu zdarzenie zaciera się w ich pamięci, zaś kolejne przesłuchania na tę samą okoliczność mogą być coraz mniej szczegółowe. Pośredni dowód w postaci zeznań „świadków ze słyszenia” podlega identycznym regułom ocennym, jak pozostały materiał dowodowy i jeżeli jego końcowa ocena jest pozytywna – to może na równi z pozostałymi dowodami stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Tymczasem, znaczenie i wymowa tego dowodu została całkowicie zbagatelizowana przez Sąd ferujący zaskarżone rozstrzygnięcie.
Zważenia wymagało także, iżR. L.– świadek, który w ocenie skarżącego złożył zeznania korzystne dlaM. C. (1)– relacjonował, iż kierowca lawetyI.(P. P.) „przepuścił samochody i wjeżdżał do siebie na posesję” (k. 61). Za logiczne, oczywiście przy zachowaniu należytej argumentacji, należałoby zatem uznać rozumowanie, iż zachował on należytą ostrożność, ustąpił pierwszeństwa przejazdu oraz sprawdził, czy może bezpiecznie wykonać manewr skrętu w lewo. Jednocześnie świadek ten zeznał, że „kierujący lawetą nie zatrzymał się w czasie skrętu”. Niemniej jednak, zatrzymanie się przed wykonaniem skrętu w lewo nie jest warunkiem koniecznym, aby upewnić się, czy można bezpiecznie wykonać taki manewr. Wskazać należy, iż w tym miejscu nie ma znaku „stop”. Stwierdzenie to nie wynika z oceny dowodów, lecz z doświadczenia życiowego i znajomości przepisów ruchu drogowego. Jednocześnie pamiętać należy, że toP. P., jako dokonujący skrętu w lewo, zobowiązany był do ustąpienia pierwszeństwa wszystkim pojazdom poruszającym się z naprzeciwka, zaś w realiach tej sprawy, skazanieM. C. (1)za zarzucane mu wykroczenie, zostało uznane przez Sąd Rejonowy za przesłankę implikującą bezpośrednio uniewinnienieP. P.za czyn zart. 86 § 1 kk, polegający na spowodowaniu kolizji, bez dokonania należytej argumentacji.
Istotne w sprawie jest również to, iż świadekR. L.zeznał: „widziałem jakbyB.delikatnie zjeżdżało na swój pas”, czyli równie prawdopodobnym, w świetle jego zeznań pozostaje, że obwinionyM. C. (1), kierujący tym samochodem, w czasie skrętu w lewo lawety, nie był na swoim pasie ruchu, tak jak twierdzi w swoich wyjaśnieniach, iż ostatni raz wyprzedzał pojazdy ok. 1 km przed zdarzeniem (k. 55v), lecz dopiero zjeżdżał na ów pas.
Jednocześnie, nadmienić należy, iż zgodnie z zasadą bezpośredniości, Sąd Rejonowy miał możliwość obserwacji obwinionych i wszystkich przesłuchiwanych w sprawie świadków podczas relacjonowania przez nich o przedmiotowych zdarzeniach na rozprawie w sprawie o wykroczenie, ich reakcji, mimiki i gestykulacji, aczkolwiek nie zreferował w pisemnych motywach wyroku jakichkolwiek spostrzeżeń w tym zakresie.
Reasumując powyższe rozważania trzeba stwierdzić, że Sąd Rejonowy nie ocenił wnikliwie poszczególnych relacji, nie przeanalizował ich we wzajemnym powiązaniu, nie dokonał konfrontacji osób sprzecznie przedstawiających przebieg zdarzenia i zaniechał pogłębionej analizy. Ustalenia faktyczne poczynione w tej sprawie uznać należało zatem za obarczone błędem „dowolności” oraz błędem „braku”.
Kierując się przedstawionymi wyżej racjami, Sąd Odwoławczy podjął decyzję o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie, korzystając z regulacji prawnej przewidzianej przezart. 436 kpkw zw. zart. 109 § 2 kpw, z racji zaistniałych uchybień procesowych, uznał szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów obrońcy obwinionego (pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego) za przedwczesne. Podkreślić tylko należy, iż skarżący wyrok trafnie wskazał w apelacji mankamenty oceny dowodów dokonanej przez Sąd orzekający.
Na marginesie, wobec okoliczności, iż wniesione apelacje zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, należało przypomnieć, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wykroczeniem, a postępowanie toczyło się w trybieKodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Tymczasem skarżący w obu apelacjach, nietrafnie podnosi zarzuty obrazy przepisówKodeksu Postępowania Karnego, nie wskazując jakichkolwiek przepisówKPW, na mocy których wskazane przez niego przepisyKPKmają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zaznaczyć należy, iż przepisart. 7 kpkdo spraw wykroczeniowych zastosowanie znajduje w myślart. 8 kpw, zaś przepisart. 410 kpkw zw. zart. 82 § 1 kpw. PrzepisyKPWnie przewidują jednak stosowania odpowiednioart. 92 kpk, zaś zgodnie zart. 1 § 2 kpww postępowaniu w sprawach o wykroczenia, przepisyKPKstosuje się jedynie, gdy niniejszy kodeks tak stanowi. Nieprawidłowym i pozbawionym merytorycznych podstaw jest zatem podnoszenie zarzutu obrazyart. 92 kpkw sprawach o wykroczenia.Art. 410 kpkdo spraw wykroczeniowych stosowany jest na podstawieart. 82 § 1 kpw. Zarzut obrońcy obwinionego (pełnomocnika oskarżyciela prywatnego)M. C.winien być zatem skonstruowany jako naruszenieart. 410 kpkw zw. zart. 82 § 1 kpw.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, na gruncie wzajemnych relacjiart. 92 kpkiart. 410 kpk-art. 410 kpkjest przepisem szczególnym względemart. 92 kpk, gdyż odnosi się do dowodów ujawnionych na rozprawie, aart.92 kpkw sposób ogólny odnosi się do całości ustaleń faktycznych stanowiących podstawę orzeczenia sądu na każdym etapie postępowania. W sytuacji, gdy Sąd wyrokował po przeprowadzeniu rozprawy, zarzut obrazyart. 92 kpkjest zbędny i nieadekwatny(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 09 listopada 2015 r., sygn. II AKa 118/15, LEX nr 2009598).
Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd Rejonowy sprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe, mając na względzie przepisy o przedawnieniu karalności wykroczenia, dążąc jednocześnie do wnikliwego wyjaśnienia wszelkich okoliczności zdarzenia, w sposób pozwalający na dookreślenie miejsca popełnienia zarzucanego obwinionemuM. C. (1)wykroczenia. Dokładnie przesłucha w tym celu świadkówK. S.orazG. L., rozważy konfrontację obu obwinionych oraz zasadność powołania biegłego z zakresu ruchu drogowego. W oparciu o ujawniony materiał dowodowy Sąd Rejonowy dokona szczegółowej, a nie lakonicznej rekonstrukcji stanu faktycznego. Powinnością, o ile oczywiście takowa się zmaterializuje, będzie również właściwie uzasadnienie przeprowadzonej oceny dowodów i poczynionych ustaleń faktycznych, tym razem z poszanowaniem wymogów określonych wart. 82 § 1 kpww zw. zart. 424 § 1 pkt 1 kpk.
Z tych względów, w oparciu o dyspozycjęart. 109 § 2 kpww zw. zart. 456 kpkw zw. zart. 437 § 2 kpk, Sąd Okręgowy w Siedlcach orzekł jak w wyroku.