Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V Ua 52/15
Data wyroku: 2016-06-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Łapińska, Urszula Sipińska-Sęk, Magdalena Marczyńska
Słowa kluczowe: Niepełnosprawność
Podstawa prawna: art. 4 a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodoweji społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnostrawnych

Sygn. VUa 52/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 czerwca 2016 roku
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim,
Wydział V w składzie:
Przewodniczący: SSO Beata Łapińska
Sędziowie: SSO Urszula Sipińska-Sęk (spr.)
SSO Magdalena Marczyńska
Protokolant: st.sekr.sądowy Marcelina Machera
po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie

sprawy z wnioskuM. K.

przeciwko(...)Zespołowi do spraw Orzekania o Niepełnosprawności
w(...)(...)wŁ.
o ustalenie stopnia niepełnosprawności
na skutek apelacji wnioskodawcyM. K.od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 1 października 2015r. sygn. IV U 75/15
oddala apelację.
Sygn. akt V Ua 52/15

UZASADNIENIE
Orzeczeniem z dnia 8 stycznia 2015 roku(...)Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w(...)(...)w sprawie(...)utrzymał w mocny orzeczenie(...)Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wR.z dnia 10 września 2014 roku w części dotyczącej zaliczeniaM. K.do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 października 2015 roku wydanym w sprawie o sygn. IV U 75/15 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb. oddalił odwołanieM. K.od decyzji(...)Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w(...)(...)wŁ.z dnia 8 stycznia 2015 roku, sygn.(...).
Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego:
Wnioskodawca od kilkunastu lat leczy się z powodu dolegliwości bólowych kręgosłupa. Po zachorowaniu w 1990 roku na świnkę doznał prawostronnej głuchoty.
Obecnie skarży się na bóle kręgosłupa l-s promieniujące do kończyny dolnej lewej oraz na niedoczulicę bocznej powierzchni lewego uda, drętwienie rąk, szumu uszne.
U wnioskodawcy stwierdzono:

⚫

zmiany zwyrodnieniowo – dyskopatyczne kręgosłupa l-s z dyskopatią L1-L2 i L4 – L5 z przewlekłym zespołem bólowym obecnie w fazie zaostrzenia z obecnością lewostronnych objawów korzeniowych.

prawostronną głuchotę;

ubytek słuchu w uchu lewym w wysokości 13 dB

przewlekły nieżyt gardła i krtani

Schorzenia neurologiczne skutkują zaliczeniemM. K.do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim. Istniejące schorzenie ogranicza sprawność ruchową wnioskodawcy w stopniu mieszczącym się w granicach lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Istniejące schorzenia laryngologiczne nie pozwalają na zaliczenie wnioskodawcy do osób niepełnosprawnych.
Wnioskodawca mieszka sam. Gospodarstwo domowe prowadzi mu mama. Wnioskodawca zachował samodzielność w zakresie samoobsługi.M. K.prowadzi działalność gospodarczą.
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie zebranych w sprawie dowodów w postaci opinii biegłych z zakresu neurologiiA. P.i otolaryngologiiM. Z., twierdzeń wnioskodawcy oraz dokumentów zebranych w załączonych aktach(...)Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.
Dokonując oceny materiału dowodowego Sąd Rejonowy uznał za szczególnie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody w postaci opinii biegłych i twierdzeń wnioskodawcy.
Sąd Rejonowy wskazał, że biegli w sposób szczegółowy opisali schorzenia wnioskodawcy skutkujące uznaniem go za osobę niepełnosprawną z przyczyn neurologicznych, a biegły otolaryngolog wskazał, na brak przesłanek do stwierdzeniau wnioskodawcy niepełnosprawności z przyczyn laryngologicznych.
Według Sądu Rejonowego, dla oceny stopnia niepełnosprawności, kluczowe znaczenie miały, zeznania wnioskodawcy, w których szczegółowo wskazał na zakres istniejącej samodzielności i jej ograniczenia. Wnioskodawca, odnosząc się do opinii wskazał, iż nie zgadza się z wnioskami biegłych, podnosząc, iż na umiarkowany stopień niepełnosprawności wskazują istniejące choroby współistniejące. Sąd Rejonowy wskazał, iż do ustalenia stopnia niepełnosprawności konieczne jest upośledzenie zdolności samoobsługi w stopniu umiarkowanym bądź z przyczyn neurologicznych bądź laryngologicznych.
Zdaniem Sądu Rejonowego, pozostałe zarzuty wnioskodawcy w istocie nie stanowią merytorycznego zakwestionowania opinii biegłych, a w znacznej mierze odnoszą do subiektywnej oceny stanu jego zdrowia, a podnoszone przez wnioskodawcę sprzeczności są pozorne, bowiem biegli w sposób spójny i zupełny opisali stan zdrowia wnioskodawcy, potwierdzili wskazane przez wnioskodawcę schorzenia, jednakże ich wnioski co do zdolności do samodzielnej egzystencji są odmienne niż wnioskodawcy. W ocenie Sądu Rejonowego, wnioski biegłych są zgodne i znajdują potwierdzenie w opisie samodzielności wynikającej z zeznań wnioskodawcy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Rejonowy uznał powyższe opinie jako zupełnie odpowiadające w sposób jasny i logiczny na pytanie Sądu dotyczące niepełnosprawności wnioskodawcy.
Po dokonaniu oceny materiału dowodowego Sąd Rejonowy wskazał, że odwołanie wnioskodawcy jest niezasadne.
Sąd Rejonowy podkreślił, że zgodnie zart. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych( Dz.U. Nr 123 z 1997 r., poz. 776 ze zm. ) przedmiotowa ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem o zakwalifikowaniu do jednegoz trzech stopni niepełnosprawności.
Jak wskazał Sąd Rejonowy przez niepełnosprawność należy rozumieć trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy - art. 2 pkt 10 ww. ustawy. Zaś w art. 3 wskazuje, iż osoba może być niepełnosprawnym w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym.
Jednocześnie Sąd Rejonowy podkreślił, że definicje pojęć znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności ustawodawca zamieścił w art. 4 powyższej ustawy. Zgodnie z ustępem pierwszym tegoż artykułu do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym zgodnie z art. 4 ust 2 uważa się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Osoba niepełnosprawna w stopniu lekkim to osoba o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne – art. 4 ust 3 ww. ustawy. W ustępie 4 powyższego artykułu ustawodawca zaś wskazał co należy rozumieć jako niezdolność do samodzielnej egzystencji - oznacza to - naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.
Sąd Rejonowy wskazał, że w przedmiotowej sprawie ubezpieczonyM. K.został zaliczony przez(...)Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wŁ.do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Organ ubezpieczeniowy podnosił zaś, iż stan jego zdrowia mieści się w granicach lekkiego stopnia niepełnosprawności.
W ocenie Sądu Rejonowego należało zgodzić się z powyższym. Wnioskodawca nie jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a stwierdzone u niego schorzenia nie wyłączają możliwości samoobsługi.M. K.doświadcza ograniczenia w samoobsłudze jednakże nie jest ona ograniczona w stopniu odpowiadającym umiarkowanemu stopniu niepełnosprawności lub wyłączona. Wnioskodawca zachował szeroki zakres samodzielności w życiu codziennym przy zaspakajaniu podstawowych potrzeb życia codziennego. Wnioskodawca nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, ani częścioweji okresowej pomocy.
Z tych wszystkich względów Sąd Rejonowy, iż w przypadku ubezpieczonego zachodzą niewątpliwie przesłanki do stwierdzenia niepełnosprawności w stopniu lekkim. Nie zaistniały jednak przesłanki zawarte w definicji umiarkowanego i znacznego stopnia niepełnosprawności.
Dlatego też Sąd Rejonowy uznał odwołanie za bezzasadne i podlegające oddaleniu.
Apelację od powyższego wyroku w całości wniósł wnioskodawca zarzucając mu:

1
naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały wpływ na treść wydanego orzeczenia tj. :

-art. 233§1 k.p.c.przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez ocenienie kwestii stopnia niepełnosprawności skarżącego na podstawie pojedynczych opinii biegłych i nieuwzględnienie stanu zdrowia skarżącegoz uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy, tj. łącznie wszystkich zebranychw sprawie opinii biegłych, które to łącznie wskazują na umiarkowany stopień niepełnosprawności, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- art- 232zd. 2 k.p.c.orazart. 285 § 2 k.p.c.poprzez niedopuszczenie z urzędu łącznej opinii biegłych na okoliczność ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącego, w sytuacji gdy poszczególne opinie biegłych nie były wystarczające i miarodajne dla ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącego;

2
Naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

-art. 4. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(Dz,U. Nr 123,poz. 776ze zm.) poprzez uznanie wnioskodawcy za osobę o lekkim stopniu niepełnosprawności, w sytuacji gdy wnioskodawca z uwagi na zły stan zdrowia jest niezdolny do samodzielnej egzystencji oraz osobą niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającej czasowej albo częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych czyli osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Wskazując na powyższe wnioskodawca wnosił o zmianę zaskarżonego wyrokui orzeczenie, że jest on osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w myślustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych( Dz. U. Nr 123 z 1997 r., poz. 776 ze zm.), ewentualnie uchylenie orzeczenia sądu I Instancji i przekazanie do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie w dniu 24 maja 2016 roku wnioskodawca poparł apelację.
(...)Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w(...)(...)nie zajął stanowiska co do apelacji.
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego dokonane na podstawie opinii biegłego sądowego neurologa i laryngologa, którzy nie znaleźli podstaw do zaliczenia skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w rozumieniuart. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127,poz. 721ze zm.) i przyjmuje je za własne.
Zgodnie zart. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127,poz. 721ze zm.) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
Niepełnosprawność oznacza naruszenie sprawności organizmu skutkujące niezdolnością do wykonywania zatrudnienia w warunkach wolnego rynku oraz istnienie wymogu pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Nie ulega wątpliwości, że skarżący ma naruszoną sprawność organizmu z uwagi na schorzenie kręgosłupa oraz upośledzenie słuchu. Nie mniej stopień naruszenia sprawności organizmu nie wyklucza jego zdolności do wykonywania zatrudnienia w warunkach wolnego rynku pracy. Wręcz przeciwnie skarżący takie zatrudnienie aktualnie wykonuje, gdyż prowadzi działalność gospodarczą.  Z uwagi na zachowanie zdolności do wykonywania zatrudnienia, celem zaliczenia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, skarżący, a nie Sąd – jak ten imputuje w apelacji - winien wykazać, że ma ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji skutkującą koniecznością czasowej lub częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych.
Zdolność do samodzielnej egzystencji to zdolność do zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych. Dotyczy to z reguły możliwości samodzielnego poruszania się, spożywania posiłków, ubierania się, wykonywania czynności związanych z utrzymaniem higieny osobistej i załatwianiem potrzeb fizjologicznych. Już tylko z zeznań wnioskodawcy wynika, że nie wymaga on czasowej ani częściowej pomocy innych osób w zaspakajaniu swoich podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawca mieszka sam, jest w stanie samodzielnie się najeść, umyć, zadbać o higienę, ubrać się, samodzielnie też prowadzi działalność gospodarczą. Gotowanie posiłków, w których skarżącego wyręcza matka, nie wchodzi w zakres podstawowych potrzeb życiowych. Tak samo jak przyniesienie węgla, czy wysmarowanie pleców.
Zarzuty apelacji w stosunku do opinii biegłych, w których skarżący odmiennie od biegłych ocenia swój stan zdrowia, są zatem li tylko gołosłowną polemiką z logicznymi i prawidłowymi wnioskami końcowymi opinii i jako takie nie mogą odnieść zamierzonego skutku
Tym samym za bezpodstawny uznano podnoszony przez wnioskodawcę zarzut naruszenia przez Sąd I instancji zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej zart. 233§1 k.p.c.Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego jest domeną Sądu orzekającego. Podważenie tej oceny może mieć miejsce tylko w okolicznościach wyjątkowych, a mianowicie wówczas jeżeli pozostaje ona w sprzeczności z zasadami logicznego rozumowania, bądź też przeczy regułom doświadczenia życiowego. Żadna z tych okoliczności nie miała miejsca w będącej przedmiotem osądu sprawie. Sąd I instancji nie przekroczył reguł swobodnej oceny dowodów, do której jest uprawniony w myślart. 233 k.p.c.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez Sąd przepisuart. 233zd. 2 k.p.c.w zw. zart. 285§2 k.p.c.poprzez niedopuszczenie z urzędu łącznej opinii biegłych na okoliczność ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącego.
Sąd ubezpieczeń społecznych nie ma bowiem obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu. Odrębny charakter postępowania nie wyłącza zasady kontradyktoryjności w tych sprawach, w tym wynikającego zart. 232 zd. 1 k.p.c.ciężaru dowodzenia twierdzeń przez ubezpieczonego w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Dopuszczenie przez Sąd dowodu nie wskazanego przez stronę (art. 232 zd. 2 k.p.c.) należy do dyskrecjonalnej władzy sądowniczej i jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu. Sąd może dopuścić dowód z urzędu w szczególności wówczas, gdy uzna że przemawiają za tym szczególne okoliczności.
W przedmiotowej sprawie nie było potrzeby dopuszczania dowodu z opinii łącznej biegłego neurologa i laryngologa, o co wnosił w apelacji skarżący, gdyż schorzenia laryngologiczne – jak wynika z opinii biegłegoM. Z., nie czynią skarżącego osobą niepełnosprawną nawet w stopniu lekkim. To schorzenia neurologiczne determinują stan jego zdrowia. Stopień ich nasilenia powoduje bowiem zaliczenie skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności, z uwagi na ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się jednak kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. Skoro schorzenie laryngologiczne nie powoduje u skarżącego niepełnosprawności, to nie może ono wpłynąć na ustalenie wyższego niż w opinii biegłej neurolog stopnia niepełnosprawności. Tym samym zbędnym było dopuszczanie dowodu z łącznej opinii biegłych tych dwóch specjalności o co wnosił skarżący.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako bezzasadną.