Sąd Okręgowy w Lublinie
IV Wydział Karny
Sygnatura akt: IV K 221/15
Data wyroku: 2016-01-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

IV K 221/15

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił następujący stan faktyczny:
Mieszkający na stałe w GrecjiK. F. (1)należał do działającej tam grupy przestępczej zajmującej się przemytem kokainy z krajów Ameryki Południowej do Europy. Kierowniczą rolę w tej grupie pełnił bliżej nieustalony mężczyzna, którego nazywano(...). RoląK. F. (1)było zwerbowanie osób, które udadzą się do Ameryki Południowej, skąd przywiozą kokainę. Narkotyk ten miał być ukryty w żołądkach bądź też w intymnych częściach ciała osób przemycających.
O pomoc w wyszukaniu osób chętnych do wyjazdu w celu przemytu narkotykówK. F. (1)zwrócił się do mieszkającej w Polsce swojej córkiE.F.oraz jej partneraF. M.. Jesienią 2013 r. wK.F. M.spotkał się zP. S., z którym rozmawiał na temat przemytu narkotyków. W spotkaniu tym wzięła udział siostrzenicaP. S.K. J., która okazała zainteresowanie takim sposobem zarobienia pieniędzy.P. S.skontaktowałF. M.zK. W.i podczas ich bezpośredniego spotkaniaK. W.zgodził się na wyjazd do Brazylii po narkotyki. W dniu 3 stycznia 2014 r.K. W.przyjechał doL.. Tutaj nocleg zorganizował muF. M.wraz ze swoją dziewczynąE.F.. Wydrukowali mu bilet samolotowy do Grecji, uprzednio już opłacony przez(...). NastępnieK. W.został zawieziony doW.skąd samolotem udał się do Grecji. Tam został odebrany przezK. F. (1). NastępnieK. W.wraz zA.W.udali się samolotem do Brazylii. Przebywali tam przez okres około tygodnia, a następnie kilku mężczyzn przekazało im do połknięcia środki farmakologiczne, hamujące wytwarzanie soków trawiennych, oraz kapsułki do połknięcia, które zawierały kokainę.K. W.połknął około 50 kapsułek z kokainą, zaś towarzysząca mu kobieta mniejszą ilość, przy czym ona nadto przewoziła większe kapsułki z zawartością tego narkotyku w intymnych częściach ciała. NastępnieK. W.wraz zA.W.samolotem udali się doL., a potem doB., skąd pociągiem pojechali doL.. Tam oddali narkotyki nieustalonemu mężczyźnie (zeznaniaK. W.k. 720-721v).
W dniu 24 stycznia 2014 r.K. W.orazA. W.przylecieli z powrotem doA.przywożąc nadto ze sobą po około 10 kapsułek z kokainą, które przekazali(...). Za opisany przemyt narkotykówK. W.otrzymał 1500 Euro, z tym, że kwotę 500 Euro miał przekazaćF. M.za zorganizowanie mu wyjazdu (zeznaniaK. W.k. 720-721v).
Po powrocie do PolskiK. W.został odebrany z lotniska przezF. M.. Wręczył mu kwotę 500 Euro i został odwieziony do domu. Następnie spotkał się zK. J., której opowiedział o swojej podróży do Brazylii. W spotkaniu tym uczestniczyłF. M., który także namawiałK. J.do wzięcia udziału w przemycie narkotyków.F. M.zrobił zdjęcieK. J.i wysłał je do Grecji do(...)w celu zaakceptowania jej osoby do przewozu kokainy.K. J.wyraziła zgodę na wyjazd. Na początku marca 2014 r. poleciała doA., a stamtąd wraz zK. W.do Brazylii. Przed wylotemK. J.otrzymała od(...)owinięty w folię zwitek banknotów, który ukryła w sobie i przewiozła do Brazylii. Po tygodniowym pobycie otrzymali do przewiezienia kapsułki z zawartością kokainy, które połknęli. Po przylocie doL.polecieli doB., skąd autobusem pojechali doL.. Tu oddali kapsułki z zawartością kokainy. NastępnieK. W.poleciał do Polski, gdzie na lotnisku ponownie odebrał goF. M., zaśK. J.poleciała doA.przewożąc jeszcze kokainę dla(...). Tam otrzymała od niego pieniądze i udała się w drogę powrotną do Polski. Po przyjeździe przekazałaE.F.pieniądze w kwocie 1000 Euro (zeznaniaK. J.k. 717v-720, zeznaniaK. W.k. 720-721v).
Do kolejnego wyjazdu do BrazyliiK. J.została namówiona przezE.F.iŁ. W.w kwietniu 2014 r. Skontaktowali się oni z nią w tym celu iK. J.wyraziła na to zgodę. Tym razem już sama busem pojechała doW., skąd samolotem udała się doA.. Po kilku dniach poleciała do Brazylii. W tej podróży towarzyszył jejD. W.. Podobnie jak za pierwszym razem otrzymali do połknięcia kapsułki z zawartością kokainy. Następnie z narkotykami polecieli doL.. TutajD. W.został zatrzymany na lotnisku. Zdarzenie to zaobserwowałaK. J.. Wystraszona zadzwoniła do Grecji doK. F. (1)i oświadczyła, że ona dalej nie pojedzie. Wsiadła do pociągu jadącego doM.. Gdy tam dojechała wynajęła pokój w hotelu i znów skontaktowała się zK. F. (2).K. F. (1)wraz z(...)przysłali doM.K. M., która przejęła narkotyki odK. J.i przewiozła je dalej doL..K. J.natomiast poleciała doA.. Tam otrzymała od(...)1000 Euro, które potem odebrał od niejK. F. (1)mówiąc, że nie powinna takiej sumy przewozić busem do Polski. Obiecał jej, że pieniądze te otrzyma w Polsce odE.F.. Przed wyjazdem do PolskiK. J.otrzymała odK. F. (1)do przewiezienia odkurzacz zapakowany w pudełko, przy czym wewnątrz odkurzacza umieszczone zostało 965,50 g marihuany. Odkurzacz ten miał w Polsce odebraćŁ. W..
W dniu 26 maja 2014 r.K. J.przyjechała busem z Grecji doL., gdzie została zatrzymana przez funkcjonariuszy celnych oraz policjantów. W przewożonym przez nią odkurzaczu ujawniono narkotyki i dokonano zatrzymaniaK. J.(zeznaniaK. J.k. 717v-720, zeznaniaM. T.k. 814-814v).).
E. F.iF. M.zostali oskarżeni o to, że w czasie od sierpnia 2013 r. do końca maja 2014 r., wK., wL.i wW., wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, dopuścili się handlu ludźmi polegającego na zwerbowaniu i transportowaniuK. W.iK. J.w celu wykorzystania w okolicznościach poniżających godność człowieka do wprowadzania na obszar celny Wspólnoty Europejskiej znacznych ilości kokainy – środka odurzającego z grupy I-N oraz do udziału w wewnątrzwspólnotowym nabywaniu znacznych ilości ziela konopi innych niż włókniste – środka odurzającego z grupy I-N i IV-P, poprzez wykorzystanie ich krytycznego położenia oraz wyzyskanie błędu co do należytego pojmowania przedsiębranego działania, tj. o czyn zart. 189a§1 k.k.w zw. zart. 65§1 k.k.
E. F.podczas rozprawy nie przyznała się do popełnienia zarzucanego jej czynu. Wyjaśniła, iż nikogo nie werbowała i nikogo nie namawiała do wyjazdów. Ponieważ w toku postepowania przygotowawczego wyjaśniała odmiennie odczytano jej poprzednie wyjaśnienia.
W postępowaniu przygotowawczymE. F.opisała okoliczności związane z wyjazdemK. W.iK. J.. Przyznała też, że otrzymała odK. W.750 Euro i odK. J.700 Euro. Oskarżona potwierdziła treść odczytanych wyjaśnień z tym, że sprostowała, iż pieniądze otrzymywałF. M., a nie ona. Wcześniej mówiła inaczej, gdyż chciała być „w porządku” wobecF.. Pieniądze były jednak dla niego (wyjaśnieniaE.F.k. 714-715v).
Po odczytaniu wyjaśnień zawartych w materiałach tajnych i po odtworzeniu treści nagrań tam zawartychE. F.oświadczyła, iż nie kwestionuje treści rozmów oraz swojego głosu. Przyznała, iż od początku wiedziała, że będzie się zajmowała przemytem narkotyków. Dodała, żeK. J.zgodziła się sama na drugi wyjazd, a pieniądze za nią miała otrzymać ona, gdyżF. M.przebywał wtedy za granicą (wyjaśnieniaE.F.k. 813).
F. M.przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i zgłosił chęć dobrowolnego poddania się karze. Ponieważ jednak okoliczności popełnienia czynu budziły wątpliwości wniosku nie uwzględniono. Następnie odczytano wyjaśnieniaF. M.z postępowania przygotowawczego. Oskarżony potwierdził, iż takiej treści wyjaśnienia składał, jednak nie wszystkie one odpowiadały prawdzie. Wyjaśnił, iż otrzymywał pieniądze od osób, które wracały z Grecji i były to pieniądze za pośrednictwo (wyjaśnieniaF. M.k. 715v-717).
Zdaniem Sądu treść zeznańK. J.orazK. W.w powiązaniu z wyjaśnieniami oskarżonych nie nasuwa wątpliwości, co do tego, że świadkowie ci zostali zwerbowani do procederu przemytu narkotyków z Ameryki Południowej do Europy. ToF. M.nakłonił do tegoK. W.. Okoliczność tę potwierdzają dodatkowo zeznaniaP. S., który skontaktował ich ze sobą (zeznania k. 818). Z koleiK. J.do wyjazdu została namówiona nie tylko przezF. M., ale też i przezK. W.. Do drugiego wyjazdu natomiastK. J.została nakłoniona przezE.F.iŁ. W., gdyżF. M.przebywał wtedy za granicą.
Nie ulega też w sprawie wątpliwości to, żeE. F.iF. M.otrzymali wynagrodzenie za to, że zwerbowali te osoby do przemytu narkotyków. ZarównoK. W.jak iK. J.wiedzieli do czego zostali nakłonieni. Zdawali sobie sprawę z tego, że będą przemycać narkotyki w zamian za co otrzymają wynagrodzenie. Ustalenie roli jaką w procederze odegraliE. F.iF. M.nie nastręczało trudności. Byli oni członkami grupy zajmującej się przemytem narkotyków, a ich rola ograniczała się do werbowania ludzi zajmujących się bezpośrednio przemytem. Nadto pomagali tym osobom dostać się doW., skąd następował odlot do Grecji.
Zdaniem Sądu działalnośćE.F.iF. M.nie może być traktowana jako przestępstwo wyczerpujące dyspozycjęart. 189a§1 k.k.Przepis ten przewiduje odpowiedzialność karną za przestępstwo handlu ludźmi. Z kolei definicję handlu ludźmi zawieraart. 115 § 22 k.k., który stanowi, iż handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem:

1
przemocy lub groźby bezprawnej,

2
uprowadzenia,

3
podstępu,

4
wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania,

5
nadużycia stosunku zależności, wykorzystania krytycznego położenia lub stanu bezradności,

6
udzielenia albo przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy osobie sprawującej opiekę lub nadzór nad inną osobą

- w celu jej wykorzystania, nawet za jej zgodą, w szczególności w prostytucji, pornografii lub innych formach seksualnego wykorzystania, w pracy lub usługach o charakterze przymusowym, w żebractwie, w niewolnictwie lub innych formach wykorzystania poniżających godność człowieka albo w celu pozyskania komórek, tkanek lub narządów wbrew przepisom ustawy. Jeżeli zachowanie sprawcy dotyczy małoletniego, stanowi ono handel ludźmi, nawet gdy nie zostały użyte metody lub środki wymienione w pkt 1 – 6.
Z treści zarzutu aktu oskarżenia wynika, że czyn oskarżonych miał polegać na zwerbowaniu i transportowaniuK. W.iK. J.w celu wykorzystania w okolicznościach poniżających godność człowieka do wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty Europejskiej znacznych ilości narkotyków poprzez wykorzystanie ich krytycznego położenia oraz wyzyskanie błędu co do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Wątpliwości Sądu nie budzą okoliczności dotyczące zwerbowania i transportowania na lotnisko wW.K. W.iK. J.. Kwestia ta wynika wprost z zeznań tych świadków, jak również z wyjaśnień oskarżonych. Ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż obie te osoby zostały namówione do przemytu przez oskarżonych, którzy roztoczyli przed nimi wizję łatwego zarobku.
Inaczej rzecz się ma jednak w odniesieniu do pozostałych znamion czynu zart. 189a § 1 k.k.Nie ma tu mowy o jakimkolwiek wprowadzeniu w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Nie ma też mowy o wykorzystaniu krytycznego położenia. Przecież z zeznańK. W.iK. J.wynika, że wiedzieli, iż będą przemycali narkotyki ukryte w żołądku i na to się godzili. To, że dodatkowoK. J.przemycała pieniądze i narkotyk w innych częściach ciała niczego w sprawie nie zmienia. Sama umieściła tam kapsułki i nic nie wskazuje na to, aby wobec niej w tym celu stosowano którąś z metod działania wymienionych wart. 115 § 22 k.k.Nie może też być mowy o wprowadzeniu w błąd co do wysokości wynagrodzenia za dokonany przemyt. Kwestia rozliczenia i ewentualnych roszczeń finansowych pomiędzy osobą zlecającą dokonanie przemytu a osobą dokonującą przemytu nie wchodzi w zakres pojęciowy „wprowadzenia w błąd” zart. 115 § 22 k.k.i trudno byłoby zaakceptować pogląd, iż osoba pokrzywdzona w tego rodzaju rozliczeniach dokonywanych pomiędzy sprawcami popełniającymi przestępstwo, korzystałaby z ochrony jaką dajeart. 189a § 1 k.k.
Nie dopatrzył się Sąd także żadnych okoliczności odnoszących się do wykorzystania krytycznego położenia lub stanu bezradności. Przemilczano o tym w uzasadnieniu aktu oskarżenia i można się jedynie domyślać, że chodzi o sytuację ekonomicznąK. W.iK. J.. RzeczywiścieK. W.nie miał stałej dochodowej pracy i jego sytuacja majątkowa była zła. To samo jeśli chodzi o sytuacjęK. J.. Potrzebowała pieniędzy na życie oraz na opłacenie pomocy prawnej w związku z chęcią uregulowania spraw rodzinnych. Tyle tylko, że są to normalne sytuacje życiowe w jakich znajdują się tysiące, jeśli nie setki tysięcy osób. Krytyczne położenie to nie jest trudna sytuacja materialna i powoływanie się na tę okoliczność przez sprawców czynów zabronionych nie może w żaden sposób usprawiedliwiać ich działania i przesądzać o tym, że ktoś inny wykorzystał to ich krytyczne położenie. W grę mogą tu wchodzić przypadki związane z zagrożeniem życia, zdrowia czy też utraty mienia znacznej wartości. To zaś, że ktoś został namówiony do popełnienia przestępstwa i chce w ten szybki i łatwy sposób polepszyć swoją – choćby istotnie ciężką - sytuację majątkową, nie może być traktowane jako „wykorzystanie krytycznego położenia” o jakim mowa wart. 115 § 22 k.k.
Zdaniem Sądu brak jest też elementu dotyczącego wykorzystania w okolicznościach poniżających godność człowieka. Nie wiadomo zresztą, które to okoliczności decydują o tego typu działaniach. Znów można się jedynie domyślać, że chodzi o transport kokainy w żołądku lub innych częściach ciała, ale uznanie tego za okoliczność poniżającą godność człowieka jest nieusprawiedliwione. Przypomnieć należy, iż same zainteresowane osoby (przemycający) wiedzieli w jaki sposób będą przewozić narkotyki i na to się godziły. Nie widziały w tym nic poniżającego, choć z pewnością było to krępujące.
Ustalony stan faktyczny i przedstawione rozważania przekonują, iżE. F.jak iF. M.nie dopuścili się handlu ludźmi lecz brali udział w zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się przemytem środków odurzających przez to, że zwerbowaliK. W.iK. J.do prowadzenia przez nich działalności przestępczej polegającej na wprowadzaniu na obszar celny Wspólnoty Europejskiej znacznych ilości kokainy. Zachowaniem swoim wyczerpali dyspozycjęart. 258 § 1 k.k.
Niczego w ustaleniach Sądu nie zmieniają dowody znajdujące się w materiałach tajnych, odtworzone podczas rozprawy w dniu 16 września 2015 r. (k. 812-813). Potwierdzają one to, że oskarżeni działali w grupie zajmującej się przemytem narkotyków, ale nic istotnego do sprawy nie wnoszą jeśli chodzi o zarzut handlu ludźmi. Dlatego dowody te nie zostały omówione w oddzielnej części uzasadnienia.
W dniu 6 października 2014 r. w sprawie Prokuratury Okręgowej w Lublinie V Ds. 47/14 Sp(c)E.F.przedstawiono już zarzut dotyczący tego, że w okresie od sierpnia 2013 r. do końca maja 2014 r.wL.orazW.K.i innych miejscowościach województwa(...), a także na terenie Grecji, Hiszpanii, Belgii, Portugali i innych krajów Unii Europejskiej oraz Argentyny i Brazylii, brała udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu werbowanie i wykorzystywanie osób znajdujących się w krytycznym położeniu życiowym i przy wykorzystaniu ich błędu w należytym pojmowaniu przedsięwziętego działania oraz w okolicznościach poniżających godność człowieka, do udziału, wbrew przepisomustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniiw wewnątrzwspólnotowym nabywaniu znacznych ilości ziela konopi innych niż włókniste (marihuany) oraz wprowadzaniu na obszar celny Wspólnoty Europejskiej znacznych ilości kokainy, w ten sposób, że uczestniczyła w werbowaniu kolejnych osób do prowadzonej działalności przestępnej oraz w planowaniu i organizacji czynności wykonawczych polegających na przemieszczaniu bądź przywozie środków i substancji kontrolowanych powołaną ustawą, a także podziale osiągniętych zysków, tj. popełnienia czynu zart. 258§1 k.k.(postanowienie o przedstawieniu zarzutów k. 830).
Z koleiF. M.w dniu 8 października 2014 r.w sprawie Prokuratury Okręgowej w Lublinie V Ds. 47/14/Sp(c) przedstawiono zarzut, iż w okresie od sierpnia 2013 r. do końca maja 2014 r. wK., wW., wL.i w innych miejscowościach województwa(...), brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu werbowanie i wykorzystywanie osób znajdujących się w krytycznym położeniu życiowym i przy wykorzystaniu ich błędu w należytym pojmowaniu przedsięwziętego działania oraz w okolicznościach poniżających godność człowieka, do udziału, wbrew przepisomustawy z dnia 29 lipca 2005 r.o przeciwdziałaniu narkomaniiw wewnątrzwspólnotowym nabywaniu znacznych ilości ziela konopi innych niż włókniste (marihuany) oraz wprowadzaniu na obszar celny Wspólnoty Europejskiej znacznych ilości kokainy, w ten sposób, że uczestniczył w werbowaniu kolejnych osób do prowadzonej działalności przestępnej oraz w planowaniu i organizacji czynności wykonawczych polegających na przemieszczaniu bądź przywozie środków i substancji kontrolowanych powołaną ustawą, a także podziale osiągniętych zysków, tj. popełnienia czynu zart. 258§1 k.k.(postanowienie o przedstawieniu zarzutów k. 831)
W niniejszej sprawieE.F.zarzut popełnienia przestępstwa zart. 189a § 1 k.k.na szkodęK. W.iK. J.został przedstawiony w dniu 10 października 2014 r. (k. 210) zaśF. M.w dniu 27 października 2014 r. (k. 201). Oznacza to, iż zarzuty w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę OkręgowąwL.pod sygn. akt V Ds. 47/14/Sp(c) zostały przedstawione wcześniej niż w niniejszym postępowaniu i uznanie, że czyn zarzucany w tej sprawie wyczerpuje dyspozycjęart. 258 § 1 k.k.skutkuje koniecznością umorzenia postępowania na podstawieart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.Wcześniej wszczęto bowiem postępowanie o ten sam czyn popełniony w tym samym okresie i postępowanie to toczy się jeszcze. W tym miejscu należy jeszcze wyjaśnić, iż z zeznańK. W.orazK. J.wynikało, że działania wobec nich, tj. namawianie do popełnienia przestępstwa przemytu narkotyków, zostały podjęte w grudniu 2013 r., a nie w sierpniu 2013 r. Stąd zmiana w opisie czynu przypisanego oskarżonym w wyroku.
Ponieważ w sprawie występował pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoK. W.ustanowiony z urzędu w osobie adw.Z. W., na podstawie§ 14 ust. 2 pkt 7 i ust. 7 oraz § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduSąd przyznał mu wynagrodzenie za wykonaną pomoc prawną.
Na podstawieart. 632 k.p.k.kosztami procesu obciążono Skarb Państwa.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji.