Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1814/15
Data wyroku: 2016-03-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art. 991 k.c., art. 320 k.p.c.

Sygn.akt III Ca 1814/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 9 września 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi:

1
zasądził solidarnie od pozwanychA. G. (1),J. M.iG. G. (1)na rzecz powódkiA. G. (2)kwotę 11.820,69 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 grudnia 2012 roku do dnia zapłaty,

2
zasądził solidarnie od pozwanychA. G. (1),J. M.iG. G. (1)na rzecz powódkiK. G.kwotę 11.820,69 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 grudnia 2012 roku do dnia zapłaty,

3
zasądził solidarnie od pozwanychA. G. (1),J. M.iG. G. (1)na rzecz powodaM. G. (1)kwotę 11.820,69 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 grudnia 2012 roku do dnia zapłaty,

4
oddalił powództwo w pozostałym zakresie,

5
zasądził solidarnie od pozwanychA. G. (1),J. M.iG. G. (1)na rzecz powodówK. G.,A. G. (2)iM. G. (1)kwotę 1042,66 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu,

6
nakazał zwrócić na rzecz powódkiA. G. (2)ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla łodzi-W.wŁ.kwotę 1103,57 zł tytułem nadpłaconych kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał, że w pozwie z dnia 21 grudnia 2012 r. powodowieA. G. (2),K. G.orazM. G. (1)wnieśli o zasądzenie solidarnie od pozwanychA. G. (1),J. M.orazG. G. (1)na rzecz każdego z powodów po 22.570 zł tytułem zachowku wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz każdego z powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Pozwani zgłosili zarzut potrącenia wierzytelności z tytułu zachowku z wierzytelnościami z tytułu pokrytych długów spadkowych poG.iL. G..
Pozwani wnieśli na wypadek uwzględnienia powództwa, o rozłożenie należności na 4 kwartalne raty płatne począwszy po upływie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia.
Sąd Rejonowy oparł rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych.
Spadek poL. G., córceW.iF., zmarłej w dniu 24 marca 2010 r. na podstawie ustawy nabyli: mążG. G. (3)w 1/3 części, synJ. G.w 1/3 części oraz wnukowieA. G. (2),K. G.orazM. G. (1)po 1/9 części każde z nich. Spadek poG. G. (3), synuK.iF., zmarłym w dniu 15 lipca 2011 r., na podstawie ustawy nabyli: synJ. G.w 1/2 części oraz wnukowieA. G. (2),K. G.orazM. G. (1)po 1/6 części każde z nich.
W dziale IIksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi dla nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)jako właściciele wpisani sąA. G. (1)(w 4/6 części),G. G. (1)(w 1/6 części) iJ. M.(w 1/6 części).
Powodowie wezwali pozwanych do zapłaty na ich rzecz kwot po 22.570 zł tytułem zachowku poL. G.iG. G. (3)pismem z dnia 19 listopada 2012 r. Przedmiotowe wezwanie zostało wysyłane listem poleconym na adresA. G. (1)w dniu 19 listopada 2012r.
W dniu 4 września 2004 r. przed notariuszemA. S.została zawarta umowa darowizny, na mocy którejL. G.w imieniu własnym oraz mężaG. G. (3)cały udział wynoszący połowę nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)darowała synowiJ.i synowejA.małżonkomG., zaśJ.iA.małżonkowieG.oświadczyli, że darowiznę tą przyjmują oraz, że darowizna ta jest między nimi pierwsza, a jej wartość łączna wynosi kwotę 60.000 zł, w tym wartość połowy przedmiotowego budynku mieszkalnego wynosi 44.000 zł.
Z tytułu remontu nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)pozwani ponieśli koszty w wysokości 82.582,88 zł.
G. G. (3)posiadał indywidualnie kontynuowane grupowe ubezpieczenie rodzinne na życie w(...) S.A.na kwotę 2.500 zł. W dniu 18 lipca 2011 r. w(...) S.A.A. G. (1)zgłosiła śmierćG. G. (3).
Z tytułu wywozu śmieci i gruzu z nieruchomości przyul.(...)pozwani ponieśli koszty w łącznej wysokości 1.370 zł.
Łączny koszt pogrzebuL.G.stanowił kwotę 9.360 zł.
Koszt pogrzebuJ. G.wyniósł 2.110 zł. Kwota 4.000 zł z tytułu zasiłku pogrzebowego z ZUS została wpłacona na konto firmy pogrzebowej.
Koszt pogrzebuG. G. (3)stanowi kwota 5.245 zł, na którą składały się następujące kwoty: 3.480 zł (tytułem opłaty za trumnę, tabliczkę nagrobną, ułożenie osoby zmarłej w trumnie, wystrój trumny, przewóz osoby zmarłej, przewóz osoby zmarłej na trasieŁ.–B.oraz oprawa muzyczna pogrzebu), 1.165 zł (tytułem wpuszczenia do grobu, dochowania do piwnicy, dekoracji, oprawy wokalno – muzycznej oraz opłaty za plac) oraz kwota 600 zł (tytułem demontażu i składania nagrobku).
(...) Banku (...) S.A.prowadzony był rachunek bankowy, którego dysponentami byliG. G. (3)orazJ. G..J. G.w dniu 9 sierpnia 2011 r. spłacił zadłużenie w kwocie 1.144,05 zł.
G. G. (3)przez wiele lat chorował na nowotwór.
Przed śmiercią spadkodawcówA.iJ. G.mieszkali na piętrze, zaś spadkodawcy na parterze domu przyul.(...). Piętro domu zostało wyremontowane przed śmierciąG.iL.G.. Parter był zaniedbany, gdyż przez lata nic w nim nie było robione. Po śmierciG.iL.w domu na parterze został przeprowadzony remont – wymieniono kanalizację, zrobiono łazienki na parterze i na I piętrze, wyremontowano pokój na parterze. Wymieniono drzwi wewnętrzne na parterze. Dokonano prac w ogrodzie – rozebrano starą szklarnię, zmieniono nasadzenia w ogrodzie, założono trawniki. Przed śmiercią spadkodawców, a po dokonaniu darowizny wymienione były okna oraz położona kostka brukowa na podwórku. Na zewnątrz dom był remontowany jeszcze za życiaL.iG.– wykonano tarasy, położono na nic terakotę, ocieplono, otynkowano i pomalowano budynek.
Wartość rynkowa prawa własności nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej wŁ., przyul. (...), według jej stanu z dnia 4 września 2004 r. oraz według cen z dnia 2 listopada 2014 r. wynosi 368.000 zł.
Na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny o powierzchni 139,70 m2, który posiada dwie kondygnacje nadziemne i jedną podziemną, a także budynek gospodarczy o powierzchni 23 m2. Wybudowany został w 1979 r. na parterze znajdują się aneks kuchenny, pokój z wyjściem na taras, korytarz, mały pokój i łazienka, zaś na piętrze kuchnia, dwa pokoje, łazienka i korytarz.
Dokonując oceny prawnej zgłoszonych roszczeń Sąd Rejonowy uznał je za częściowo zasadne. Wskazał, że zgodnie zart. 991 § 1 k.c., zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jej uzupełnienia przysługuje uprawnionemu, jeżeli nie otrzymał należnego zachowku w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny bądź w postaci powołania do spadku, bądź zapisu (art. 991 § 2 k.c.). Zgodnie zart. 1000 § 1 k.c., jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego zachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny. W myśl§ 2 art. 1000 k.c., jeżeli obdarowany jest sam uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek. Jeżeli jest kilku obdarowanych, obdarowany wcześniej ponosi odpowiedzialność za zachowki tylko wtedy, gdy uprawniony do zachowku nie może otrzymać uzupełnienia zachowku od osoby, która otrzymała darowiznę później (art.1001 k.c.).
Spadkobiercami ustawowymi poL. G.byli mążG. G. (3)w 1/3, synJ. G.w 1/3 oraz wnukowieA.,K.iM. G. (1)po 1/9 części każde z nich. Spadkobiercami ustawowymi poG. G. (3)był synJ. G.w 1/2 części oraz wnukowieA. G. (2),K. G.orazM. G. (1)po 1/6 części każde z nich.
Każdemu z powodów przysługuje roszczenie o zachowek w wysokości 1/2 wartości spadku tj. należny każdemu z powodów zachowek poL. G.to 1/18 wartości spadku (1/9 x 1/2), zaś poG. G. (3)1/12 wartości spadku (1/6 x 1/2).
Następnie Sąd Rejonowy ustalił tzw. czystą wartość substratu zachowku, obliczając wartość wszystkich darowizn podlegających doliczeniu do spadku oraz odejmując długi (art. 994 k.c.). Wskazał, że stosownie do przepisuart. 993 k.c.przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny uczynione przez spadkodawcę, bezpośrednio opisane w przepisachKodeksu cywilnego.
W dacie śmierciL. G.orazG. G. (3)nie posiadali żadnego majątku. W 2004 r. spadkodawcy darowali pozwanejA. G. (1)oraz jej mężowiJ. G.(którego spadkobiercami są pozwani) udział wynoszący połowę nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...). Udział w nieruchomości stanowił jedyny składnik majątkuL.iG.małżonkówG., w związku z czym na podstawieart. 993 k.c.podlega doliczeniu do spadku. Wartość tego udziału, ustalona zgodnie zart. 995 k.c.wynosi 184.000 zł (368.000 zł x 1/2).
Sąd Rejonowy uznał, iż do długów spadkowych poL. G.podlegających zaliczeniu do masy spadkowej zaliczają się całe koszty jej pogrzebu w wysokości 9.360 zł.
Do długów spadkowych poG. G. (3)podlegających zaliczeniu do masy spadkowej zaliczają się koszty pogrzebu spadkodawcy w wysokości 5.245 zł, na którą to kwotę składają się 3.480 zł tytułem wynagrodzenia firmy pogrzebowejH. S.oraz 1165 zł i 600 zł tytułem wynagrodzeń i opłat na rzecz cmentarza rzymskokatolickiego p.w. św.A.. Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw do zaliczenia do kosztów pogrzebuG. G. (3)kwoty 800 zł tytułem kosztów konsolacji oraz kwoty 800 zł tytułem wykucia liter granitowych, ponieważ w dokumencie dotyczącym konsolacji brak jest wskazania, iż przyjęcie to dotyczy zmarłegoG. G. (3), a data dokumentu tj. 20 lipca 2011 r., jest o dwa dni późniejsza od dat na pozostałych dokumentach związanych z pogrzebem.
Sąd I instancji uznał także, że do długów spadkowych poL.iG. G. (3)nie należą koszty pochówkuJ. G., rzekome zadłużenieG. G. (3)na rachunku bankowym oraz koszty wywozu gruzu z nieruchomości.Art. 922 § 3 k.c.wprost wskazuje, iż do długów spadkowych należą koszty pogrzebuspadkodawcy. Żądanie uwzględnienia kosztów pogrzebuJ. G.jest więc niezasadne. Koszty wywozu gruzu należą zaś do kategorii nakładów na nieruchomość, które zostały dokonane już po dacie darowizny. Za nieudowodnione Sąd uznał twierdzenie, że do długów spadkowych poG. G. (3)należało zadłużenie na rachunku bankowych. Rachunek ten pozostawał w dyspozycji nie tylkoG. G. (3), ale także jego synaJ., a pozwani nie przedstawili dowodów pozwalających stwierdzić, który z dysponentów rachunku zaciągnął zobowiązanie zgłoszone do rozliczenia jako dług spadkowy.
W konsekwencji Sąd Rejonowy ustalił, iż wartość udziału w nieruchomości po każdym ze spadkodawców stanowiąca podstawę obliczenia zachowku wynosi 92.000 zł. Po rozliczeniu długów spadkowych czysty substrat zachowku poL. G.wynosi 82.640 zł, zaś poG. G. (3)86.755 zł. Każdemu z powodów należny jest więc zachowek poL. G.w wysokości 4.591,11 zł (82.640 zł x 1/18), zaś poG. G. (3)w wysokości 7.229,58 zł (86.755 zł x 1/12). Łącznie stanowi to kwotę 11.820,69 zł na każdego z powodów.
Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw do rozłożenia zasądzonej należności na raty. Rozłożenie należności na raty w oparciu o przepisart. 320 k.p.c.powinno uwzględniać interes obu stron. Pozwani winni byli liczyć się z obowiązkiem zapłaty zachowków co najmniej od dnia doręczenia im wezwania do zapłaty z dnia 19 listopada 2012 r. Pozwani w żaden sposób nie uzasadnili jakie szczególne okoliczności miałyby uzasadnić zastosowanieart. 320 k.p.c.
Roszczenie o zapłatę zachowku jest świadczeniem nieterminowym, a zatem staje się wymagalne wskutek wezwania (art. 455 k.c.). Biorąc pod uwagę żądanie dotyczące odsetek (tj. od dnia wniesienia pozwu – 1 grudnia 20012 roku) oraz wezwanie do zapłaty z dnia 19 listopada 2012 roku z terminem zapłaty upływającym w dniu 30 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo co do żądania odsetek.
W pozostałym zakresie Sąd Rejonowy oddalił powództwo.
O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 100 k.p.c., rozdzielając stosunkowo je pomiędzy stronami stosownie do wyniku postępowania. Powodowie przegrali proces w 48 %, zaś pozwani w 52 % i w takim zakresie powinni ponieść koszty procesu. Do kosztów postępowania poniesionych przez powodów należały 3.387 zł opłata sądowa od pozwu, 3.600 zł wynagrodzenie pełnomocnika powodów, 2024,09 zł tytułem wynagrodzenia biegłych, 51 zł opłata skarbowa od pełnomocnictw od powodów. Pozwanych ponieśli następujące koszty: 3.600 zł wynagrodzenie pełnomocnika pozwanych, 4.045,09 zł wynagrodzenie biegłych. Łącznie koszty poniesione przez obie strony stanowią kwotę 16.707,18 zł. Pozwani winni więc zwrócić powodom kwotę 1.042,66 zł.
PowódkaA. G. (2)uiściła zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłych w łącznej kwocie 4.000 zł. Z tego wykorzystana została kwota 2.024,09 zł, pozostała część zaliczek należało zwrócić powódce.
Apelację od przedmiotowego wyroku wywiedli pozwani. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego tj.
-art.320 zd.1 k.p.c.poprzez jego bezzasadne niezastosowanie w sytuacji uzasadniającej rozłożenie zasądzonej należności na raty z uwagi na trudną sytuację majątkową pozwanych,
-art.233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny dowodów z dokumentów w postaci rachunku za konsolację oraz rachunku za wykonanie liter nagrobnych i bezpodstawne przyjęcie, iż kwoty z nich wynikające, a związane z pochówkiemG. G. (3)nie mogą być zaliczone do długów spadkowych.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty pozwani wnieśli o zmianę wyroku i zasadzenie od pozwanych na rzecz każdego z powodów kwoty 11287,36 zł oraz rozłożenie zasądzonych należności na 6 kwartalnych rat, z których pierwsza będzie płatna miesiąc po uprawomocnieniu się wyroku. Nadto wnieśli o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie solidarnie na rzecz każdego z powodów kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna jedynie w części.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszeniaart.233 k.p.c., gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą stosowania norm prawa materialnego.
Dopuszczenie się obrazyart. 233 § 1 k.p.c.przez sąd może polegać albo na przekroczeniu granic swobody oceny wyznaczonej logiką, doświadczeniem, zasadami nauki albo też na niedokonaniu przez sąd wszechstronnego rozważenia sprawy. W świetle utrwalonych poglądów judykatury i piśmiennictwa prawniczego, nie jest wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normyart. 233 § 1 k.p.c.przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez Sąd pierwszej instancji. Skarżący ma obowiązek wykazania naruszenia przez sąd paradygmatu oceny wynikającego zart. 233 § 1 k.p.c.(a zatem wykazania, że sąda quowywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów - grupy dowodów). Skuteczne postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu.
Dokonując oceny dowodu jaki pozwani zaoferowali dla wykazania wysokości kosztów pogrzebu spadkodawcyG. G. (3)tj. kosztów wykonania liter nagrobnych, Sąd Rejonowy nie uchybił zasadom zart.233 § 1 k.p.c.Złożony dokument prywatny stwierdza zapłatę kwoty 800 zł za wykucie liter. Nie wynika z niego kto dokonał zapłaty, jakiego dotyczy nagrobka, nie jest opatrzony żadną datą. Wbrew twierdzeniom apelacji pozwanaA. G. (1)nie składała zeznań w sprawie. Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2014 roku została informacyjnie wysłuchana, lecz jedynie na okoliczności związane z nakładami na nieruchomości, a nie kosztami pogrzebu. Na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2015 roku pełnomocnik apelujących cofnął wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron.
Zasadnie natomiast podnoszą apelujący, że Sąd Rejonowy wadliwie uznał za nieudowodniony koszt konsolacji po pogrzebieG. G. (3). Dla wykazania poniesienia tego wydatku pozwani złożyli dokument prywatny, z którego wynika, że pozwanaA. G. (1)uiściła zaliczkę w wysokości 800 zł za konsolację w dniu 20 lipca 2011 roku, godz.14. Dokument nie stwierdza kogo dotyczy konsolacja, co odnotował Sąd Rejonowy, uznając, że nie jest to dowód wystarczający. Z oceną taką nie sposób się zgodzić. Jak wynika z pokwitowania pochówkuG. G. (3)wystawionego przez kancelarię cmentarza, pochówekG. G. (3)odbył się w dniu 20 lipca 2011 roku o godz.13. Z zestawienia tego dokumentu oraz dowodu uiszczenia zaliczki za konsolację w kompleksie bankietowymD.A.można wyprowadzić logiczny wniosek, że konsolacja dotyczyłaG. G. (3).
W konsekwencji wartość substratu zachowku poG. G. (3)podlega pomniejszeniu o kwotę 800 zł, zgodnie zart.922 § 3 k.c.i wynosi 85 955 zł. Zachowek należny każdemu z powodów poG. G. (3)wynosi zatem 7 162,91 zł. (Wysokość zachowku poL. G.ustalona przez Sąd Rejonowy pozostaje niezmieniona.)
Z tego względu na podstawieart.386 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy zmienił wyrok w pkt 1,2 i 3 przez obniżenie zasądzonych na rzecz każdego z powodów kwot do kwot po 11 754 zł.
W ocenie Sądu Okręgowego całkowicie niezasadny okazał się zarzut naruszeniaart.320 zd.1 k.p.c.przez jego niezastosowanie. Należy przy tym podkreślić, że w toku postępowania przez sądem I instancji pełnomocnik pozwanych zgłosił wniosek o rozłożenie pozwanym należności na 4 raty kwartalne. W ramach zarzutów i wniosków apelacyjnych został zgłoszony wniosek dalej idący – o rozłożenie należności na 6 rat kwartalnych.
Przepisart.320 k.p.c.stanowi, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia - wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia. Z treści przytoczonego uregulowania wynika, że jest ono stosowane przez sąd fakultatywnie (sąd może), który przez pryzmat okoliczności, na które powołuje się strona chcąca skorzystać z możliwości rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty (odroczenia terminu płatności), dokonuje oceny istnienia bądź nie przesłanki ,,w szczególnie uzasadnionych wypadkach”. Utrwalony jest pogląd, że takie wypadki zachodzą, jeżeli ze względu na stan majątkowy, rodzinny, zdrowotny niezwłoczne lub jednorazowe spełnienie zasądzonego świadczenia przez pozwanego byłoby niemożliwe lub bardzo utrudnione albo narażałoby jego lub jego bliskich na niepowetowane szkody.
Sąd Rejonowy trafnie uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie ma podstaw do uznania, by zachodziły podstawy do rozłożenia należności na raty. Pełnomocnik pozwanych zgłaszając wniosek o rozłożenie należności na raty nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności, który mogłyby uzasadniać jego uwzględnienie. W toku postępowania przed Sądem I instancji nie zostały także ujawnione żadne okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej czy zdrowotnej pozwanych – w tym zakresie pozwani nie podnosili jakichkolwiek twierdzeń. Pełnomocnik pozwanych dopiero w apelacji wskazał, że znajdują się oni w trudnej sytuacji, przy czym twierdzenia te nie zostały udowodnione. Wysokość emeryturyA. G. (1)nie przesądza o jej sytuacji majątkowej i możliwości zapłaty zachowku. Dokument przedłożony z apelacją dla wykazania zarobkówM. G. (2)został sporządzony w języku obcym, a pozwani nie zaoferowali jego tłumaczenia. Nie może zatem stanowić wiarygodnego dowodu. Nadto także i w tym wypadku wysokość zarobkówM. G. (2)nie przesądza o jego sytuacji majątkowej i możliwości dokonania jednorazowej spłaty. Twierdzenia o sytuacjiJ. M.pozostały całkowicie gołosłowne. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowyart.320 k.p.c.nie może się ostać.
Z tych względów w pozostałym zakresie Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart.385 k.p.c.
Ze względu na niewielki zakres dokonanej zmiany wyroku Sądu I instancji nie zachodziły podstawy do zmiany rozstrzygnięcia o kosztach procesu zawartego w zaskarżonym wyroku.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart.98 § 1 i § 3 k.p.c.w zw. zart.391 k.p.c.Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powodów została ustalona zgodnie z§ 6 pkt 5w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz.U.Nr 163 poz.1348 ze zm.).