Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 968/15
Data wyroku: 2016-04-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Daniszewska, Roman Kowalkowski, Maryla Domel-Jasińska
Słowa kluczowe: Sprostowanie
Podstawa prawna: art. 39 Prawa prasowego

Sygn. akt V ACa 968/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 kwietnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Roman Kowalkowski

Sędziowie:

SA Maryla Domel-Jasińska (spr.)
SO del. Anna Daniszewska

Protokolant:

sekretarz sądowy Joanna Makarewicz

po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaF. L.
przeciwkoK. N.
o nakazanie sprostowania publikacji
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego wS.
z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I C 262/15

I
oddala apelację;

II
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Na oryginale właściwe podpisy.
V ACa 968/15

UZASADNIENIE
PowódF. L.domagał się zobowiązania pozwanegoK. N.–(...)do zamieszczenia na łamach(...)i na łamach portalu internetowego(...)sprostowania o następującej treści:(...)
PozwanyK. N.wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc, iż powód nie wystosował do niego,(...)żądania publikacji sprostowania wskazanego w pozwie materiału prasowego, ani nie wyczerpał trybu polubownego, określonego wart. 31a– 33ustawy Prawo prasowe, do czego był zobowiązany.
Wyrokiem z dnia 27 października 2015r. Sąd Okręgowy wS.oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, czyniąc następujące ustalenia faktycznie i rozważania prawne.
W dniu 23 października 2014r.J. K.,(...)wystąpił do Sądu Okręgowego wS.o wydanie orzeczenia w trybie art. 111 § 1 kodeksu wyborczego, domagając się nakazaniaF. L.:

a
zakazu rozpowszechniania niezgodnych z prawdą treści umieszczonych na portalu społecznościowym(...)na profilu o nazwie(...)w zakładce(...),(...)

b
sprostowania wskazanego wyżej wpisu przez publikację na portalu społecznościowym(...)profil o nazwie(...),(...)

c
przeproszenia wnioskodawcy, poprzez zamieszczenie na stronie portalu społecznościowego(...)oraz w lokalnej prasie oświadczenia o następującej treści:(...)

Sąd Okręgowy wS.postanowieniem z dnia 25 października 2014r. sygn. akt(...), wydanym w trybie wyborczym, nakazałF. L.dokonanie sprostowania wpisu umieszczonego(...)na portalu społecznościowym(...)na profilu o nazwie(...)w zakładce(...)poprzez publikację o następującej treści:(...)a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.

(...)na stronie głównej portalu internetowego(...)ukazał się artykuł, którego autorem byłA. G. (1), zatytułowany(...)W powyższym materiale prasowym znalazł się m.in. akapit następującej treści:(...)
W dniu 10 listopada 2014 r.M. G., działający z upoważnieniaF. L., wręczył osobiście autorowi artykułuA. G. (1)
(...)pismo, w którym zażądał, aby w wydaniu piątkowym zostały zamieszczone na pierwszej stronie(...)przeprosiny o następującej treści:(...)W ocenie Sądu Okręgowego powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż powód nie wyczerpał trybu postępowania przewidzianego wart. 31a ustawy Prawo prasowe. Z treściart. 39 ust. 1 ustawy Prawo prasowewynika, że jeżeli redaktor naczelny odmówił opublikowania sprostowania albo sprostowanie nie ukazało się w terminie określonym w art. 32 ust. 1-3 tej ustawy, zainteresowany podmiot, o którym mowa wart. 31a ust. 1 lub 2, może wytoczyć powództwo o opublikowanie sprostowania.Art. 31a ust. 1 ustawy Prawo prasowenakłada na redaktora naczelnego właściwego dziennika obowiązek bezpłatnego opublikowania rzeczowego i odnoszącego się do faktów sprostowania nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości zawartej w materiale prasowym, ale pod pewnymi warunkami, określonym wart. 31a ust. 3-7. Jednym z istotnych warunków jest, aby sprostowanie zostało złożone w formie pisemnej zawierało treść sprostowania oraz podpis wnioskodawcy, jego imię, nazwisko i adres do korespondencji.
Powód w rozpoznawanej sprawie nie wykazał, aby złożył w siedzibie redakcji(...), bądź wysłał do tej redakcji za pośrednictwem operatora pocztowego sprostowanie odpowiadające wymaganiom określonym wart. 31a ust. 3-7 Prawa prasowego.
Pismo, które powód złożył do akt na rozprawie w dniu 27 października 2015r., opatrzone datą 10 listopada 2014r., nie odpowiada ustawowym wymaganiom sprostowania, o których mowa wart. 31a ust. 3-7 Prawa prasowego. Pismo to w szczególności nie zawiera żądania sprostowania ani też tekstu sprostowania. W piśmie tym jest jedynie mowa o przeprosinach i zawarta w nim została treść przeprosin. Nadto pismo to nie zostało podpisane przez powoda.
W tej sytuacji Sąd Okręgowy wskazał, że kiedy powód nie wyczerpał trybu postępowania, określonego w art. 31a cyt. ustawy, tj. nie wystąpił do pozwanegoK. N.(...)o zamieszczenie sprostowania, to nie może żądać aby Sąd zobowiązał pozwanego do zamieszczenia żądanego pozwem sprostowania.
Wniosek dowodowy powoda o przesłuchanie w charakterze świadkówR. K.,L. R.,M. G.,P. S.iK. S., Sąd Okręgowy oddalił, gdyż świadkowie ci mieli zeznawać na okoliczność potwierdzenia skierowania przez powoda do pozwanego,(...)wniosku o sprostowanie publikacji autorstwaA. G. (1)(...)Sąd Okręgowy uznał, z uwagi na konieczność zachowania formy pisemnej sprostowania, że dowód ze świadków na te okoliczności jest niedopuszczalny. Obowiązkiem powoda było złożenie wniosku o sprostowanie w formie pisemnej, zawierającego treść sprostowania i opatrzonego podpisem powoda. Powód tego obowiązku nie wykonał.
Nadto Sąd Okręgowy oddalił wniosek powoda o zawieszenie postępowania w rozpoznawanej sprawie na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt(...), dotyczącego roszczenia powoda o ochronę dóbr osobistych, naruszonych publikacją prasową(...)skierowanego przeciwkoA. G. (1),K. N.oraz(...) sp. z o.o.wW., gdyż w jego ocenie wynik postępowania w sprawie o ochronę dóbr osobistych nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W obu sprawach Sąd bada inne okoliczności i przesłanki, zaś ewentualne korzystne dla powoda rozstrzygnięcie sprawy o sygn. akt(...)pozostanie bez wpływu na rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej żądania sprostowania prasowego.
Powód złożył apelację od powyższego wyroku, skierowaną przeciwko całości rozstrzygnięcia o oddaleniu powództwa, zarzucając:

1
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 65 § 1 k.c.w zw. zart. 60 k.c.iart. 31a § 4, § 6, § 7 ustawy Prawo prasowe, polegające na ich niezastosowaniu w odniesieniu do oświadczeń woli powoda, zawartych w dokumencie złożonym w dniu 10 listopada 2014r. w siedzibie redakcji(...)i w konsekwencji błędnym uznaniu, że dokument ten nie stanowi żądania sprostowania materiału prasowego, choć dokument ten spełnia zasadnicze wymagania sprostowania, określone wart. 31a § 4 – 7 ustawy Prawo prasowe;

2
naruszenieart. 31a § 1 – 4 ustawy Prawo prasowew zw. zart. 95 § 1 k.c., polegające na ich błędnej i zawężającej wykładni i w konsekwencji błędnym uznaniu, że powód nie mógł domagać się sprostowania przez pełnomocnika a pozwany był zwolniony z obowiązku podjęcia jakichkolwiek kroków w odniesieniu do tekstu przedłożonego przez powoda i że zachodziła podstawa do pozostawienia złożonego w dniu 10 listopada 2014 r. tekstu bez rozpoznania;

3
naruszenie prawa procesowego, tj.art. 247 k.p.c.w zw. zart. 217 § 1-§ 3 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c., polegające na oddaleniu przez Sąd I instancji sformułowanych przez powoda wniosków o przesłuchanie w charakterze świadkówR. K.,L. R.,M. G.,P. S.iK. S.w związku z uznaniem, iż wskazane źródła dowodowe skierowane są przeciwko osnowie dokumentu, podczas gdy miały one służyć potwierdzeniu faktu skutecznego doręczenia przez stronę powodową sprostowania prasowego w redakcji(...), a także przyjęcia tego dokumentu bez zastrzeżeń w redakcji oraz braku ustosunkowania się pozwanego do treści sprostowania;

4
naruszenieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.polegające na braku uwzględnienia zgłoszonego przez stronę powodową wniosku w przedmiocie zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt(...), choć prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy o nakazanie sprostowania pozostaje w ścisłej relacji z rozstrzygnięciem postępowania w sprawie o naruszenie dóbr osobistych, związanych z zamieszczeniem publikacji prasowych;

5
naruszenieart. 299 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c., polegające na zaniechaniu przez Sąd I instancji dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania pozwanego w charakterze strony, w sytuacji gdy zaistniały podstawy do dopuszczenia i przeprowadzenia tego dowodu, gdy pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a przede wszystkim czy pozwany otrzymał tekst złożonego w siedzibie redakcji sprostowania, czy pozwany dokonał oceny tekstu sprostowania i dlaczego nie zamieścił sprostowania, ani nie odmówił takiego sprostowania, zgodnie z dyspozycjąart. 33 Prawa prasowego;

6
błąd w ustaleniach faktycznych, wyrażający się w uznaniu, iż sprostowanie skierowane zostało jedynie doA. G. (1), podczas gdy szczegółowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim dokumentu zawierającego tekst sprostowania, prowadzi do konkluzji, że adresatem sprostowania była redakcja(...), o którym to fakcie bezspornie świadczy umieszczenie nazwy oraz adresu redakcji w nagłówku dokumentu, a także złożenie dokumentu w siedzibie redakcji. Z treści dokumentu wynika, iż sprostowanie zostało skierowane do redakcji(...)z zamiarem opublikowania sprostowania w rozumieniuustawy Prawo prasowe. Tekst sprostowania został sporządzony i przedłożony przezM. G.jako pełnomocnika komitetu wyborczego powoda, w wykonaniu upoważnienia powoda, która to okoliczność została zaznaczona w treści dokumentu, przez zamieszczenie zwrotu „z upoważnienia”.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku uwzględnienia w całości powództwa o nakazanie zamieszczenia sprostowania o treści określonej w pozwie i zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Nadto skarżący domagał się uzupełnienia postępowania dowodowego w postępowaniu apelacyjnym przez dopuszczenie dowodu z protokołu rozprawy, która odbyła się w dniu 29 października 2015r. przed Sądem Okręgowym wS.w sprawie(...)w zakresie zeznań pozwanegoA. G. (1)na okoliczność przyjęcia przezA. G. (1)złożonego w redakcji(...)sprostowania bez zastrzeżeń oraz przekazania sprostowania podmiotowi właściwemu do jego rozpoznania według regulacjiPrawa prasowego. Skarżący domagał się także przesłuchania pozwanego w charakterze strony na okoliczność ustalenia, czy pozwanemu został doręczony tekst sprostowania strony powodowej, jakie pozwany podjął kroki po doręczeniu sprostowania i ustalenia przyczyn braku opublikowania przez pozwanego sprostowania oraz braku sporządzenia pisemnej odmowy sporządzenia sprostowania.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji powoda i zasądzenie od niego na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd Apelacyjny zważył:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie gdyż zgłoszone w niej zarzuty nie były zasadne.
Skarżący w rozpoznawanej sprawie wywodził, że złożył w dniu 10 listopada 2014 r. w redakcji(...), wniosek o opublikowanie sprostowania nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości zawartej w materiale prasowym(...)autorstwaA. G. (1). Wniosek z dnia 14 listopada 2014r. sporządził w imieniu powoda i podpisał również w imieniu powoda jego pełnomocnik wyborczyM. G..
Według skarżącego wniosek ten spełniał wszystkie wymagania określone wart. 31a pkt 1-6 ustawy z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowei pozwany,(...), był obowiązany opublikować sprostowanie.
Twierdzenia powoda o prawidłowym złożeniu przez niego wniosku o sprostowanie należy uznać za niezasadne. Wniosek o opublikowanie sprostowania musi spełniać określone wymagania formalne, aby można było go uznać za skutecznie wniesiony. Powinien on zawierać oznaczenie wnioskodawcy (imię i nazwisko lub nazwę) wraz z adresem korespondencyjnym (na który może zostać przesłane oświadczenie o odmowie opublikowania sprostowania), treść sprostowania oraz podpis wnioskodawcy. Adresatem wniosku o sprostowanie powinien być redaktor naczelny dziennika lub czasopisma, który będzie legitymowany biernie w procesie sądowym o opublikowanie sprostowania, jeżeli nie opublikuje wnioskowanego tekstu sprostowania. Sprostowanie, dotyczące faktów, a nie ocen bądź opinii, powinno być rzeczowe, zwięzłe i konkretne, gdyż zasadniczą jego funkcją jest umożliwienie osobie zainteresowanej przedstawienia własnej wersji zdarzeń.
Sąd Okręgowy, wbrew zarzutom skarżącego nie naruszył wskazanych w apelacji przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, ani nie dopuścił się błędów przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, gdyż prawidłowo ocenił pismo z dnia 10 listopada 2014 r. (k. 50-50v), jako nie zawierające wniosku o opublikowanie sprostowania materiału prasowego.
Pismo to nie zostało zaadresowane do pozwanego,(...), lecz do autora artykułuA. G. (1). Nie można zgodzić się ze skarżącym, że z tzw. nagłówka pisma, określonego:(...)miałoby wynikać, że adresatem pisma był pozwany. Najbardziej istotne było jednak to, że w treści wskazanego pisma w ogóle nie zawarto wniosku o opublikowanie sprostowania nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości, ani też nie podano tekstu sprostowania, lecz kilkakrotnie w treści pisma jego autor domagał się przeproszenia powoda przez autora publikacji i redakcję(...)za podanie treści niezgodnych z prawdą, wskazując, „że niezastosowanie się do niniejszego wezwania stanowić będzie podstawę bezzwłocznego skierowania do Sądu Powszechnego pozwu o naruszenie dóbr osobistych przez(...), w tym autora w/w publikacji. Wnioskowana treść oraz forma przeprosin ma natomiast istotne znaczenie w tej sprawie, z uwagi, iż nie wszyscy(...)mają dostęp do internetu”. W piśmie zawarto także tekst przeprosin, a nie tekst sprostowania.
Skoro pisma z dnia 10 listopada 2014r., zaadresowanego doA. G. (1), nie można było zakwalifikować jako wniosku o opublikowanie sprostowania w rozumieniuart. 31a ustawy Prawo prasowe, gdyż faktycznie wniosku o sprostowanie w tym piśmie nie zawarto, to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy były okoliczności, czy i kiedy pozwany zapoznał się z treścią tego pisma i dowodzenie tych okoliczności dowodami z zeznań świadków i stron. W tym stanie rzeczy zarzucone w apelacji naruszenieart. 247 k.c.,art. 217 k.p.c.,art. 207 k.p.c.iart. 227 k.p.c.było niezasadne. Brak sformułowania wniosku o sprostowanie w ogóle, nie rodził po stronie pozwanego obowiązku odmowy opublikowania sprostowania w oparciu oart. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo prasowe, ani tym bardziej opublikowania żądanego pozwem sprostowania. Dopiero bowiem w punkcie III pozwu powód sformułował żądanie sprostowania i podał treść sprostowania.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż pismo z dnia 10 listopada 2014r. nie zostało podpisane przez powoda, wbrew treściart. 31a pkt 4, ustawy Prawo prasowe. Wskazany przepis stanowi wprost o podpisie wnioskodawcy, a zatem wywód skarżącego o możliwości podpisania wniosku o sprostowanie przez pełnomocnika wnioskodawcy, uznać należy za nieusprawiedliwiony w świetle dyspozycji tego przepisu, a także z uwagi na brak wykazania umocowaniaM. G.do działania w imieniu powoda. Brak było podstaw do zastosowania w sprawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż nie sposób twierdzić, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, w której prawidłowo ustalił Sąd I instancji, że powód w ogóle nie złożył wniosku o opublikowanie sprostowania, zależy od wyniku postępowania toczącego się w sprawie z powództwa powoda przeciwko pozwanemu,(...) sp. z o.o.wW.o ochronę dóbr osobistych. Trafnie wskazał Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w obu sprawach badane są inne okoliczności i przesłanki; w sprawie niniejszej badane są przesłanki do zastosowaniaart. 31a, art. 33 i art. 39 ustawy Prawo prasowe, zaś w sprawie o ochronę dóbr osobistych przesłanki do zastosowaniaart. 23, 24 i 448 k.c.W postępowaniu o ochronę dóbr osobistych nie podlegała przesądzeniu żadna kwestia prejudycjalna, która miałaby wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Nie znajdując uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zarzutów i wniosków skarżącego należało apelację powoda oddalić, w oparciu oart. 385 k.p.c.i orzec o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawieart. 98 k.p.c.