Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 615/16
Data wyroku: 2016-11-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: w SO Grzegorz Ślęzak, w SO Arkadiusz Lisiecki, Paweł Hochman
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 361 k.c.

Sygn. akt II Ca 615/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 03 listopada 2016 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący

SSA w SO Arkadiusz Lisiecki

Sędziowie

SSA w SO Grzegorz Ślęzak
SSO Paweł Hochman (spr.)

Protokolant

st. sekr. sąd. Anna Owczarska

po rozpoznaniu w dniu 24 października 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie spraw z powództwaJ. B.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą (...)wP.
przeciwko(...)wW.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 20 czerwca 2016 roku, sygn. akt I C 851/16
oraz z apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 20 czerwca 2016 roku w sprawie I C 852/16

1
oddala apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 20 czerwca 2016 roku, sygn. akt I C 851/16 i zasądza od powodaJ. B.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą (...)wP.na rzecz pozwanego(...)wW.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą;

2
oddala apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 20 czerwca 2016 roku, sygn. akt I C 852/16 i zasądza od powodaJ. B.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą (...)wP.na rzecz pozwanego(...)wW.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą.

SSA w SO Arkadiusz Lisiecki

SSA w SO Grzegorz Ślęzak      SSO Paweł Hochman
Sygn. akt II Ca 615/16

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 13 stycznia 2016 roku skierowanym przeciwko(...)z siedzibą wW., powódJ. B.prowadzący działalność gospodarczą podfirmą (...)z siedzibą wP.wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego kwoty 10.195,36 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od kwot:
- 9.895,36 złotych od dnia 21 grudnia 2015 roku do dnia zapłaty tytułem niewypłaconej części odszkodowania;
- 300,00 złotych od dnia 21 grudnia 2015 roku do dnia zapłaty tytułem kosztów sporządzenia prywatnej ekspertyzy kosztów naprawy uszkodzonego pojazdu.
Ponadto powód wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu pozwu, powód wskazał, iż w dniu 21 września 2015 roku na podstawie umowy cesji, nabył od poszkodowanegoŁ. Z.wierzytelność z tytułu odszkodowania za szkodę wyrządzoną w pojeździe markiA. (...),nr rej. (...). Na kwotę, której dochodzi powód składają się uzasadnione koszty naprawy pojazdu wykazane w prywatnej ekspertyzie sporządzonej na zlecenie powoda w dniu 14 października 2015 roku oraz koszt sporządzenia samej ekspertyzy.
Nakazem zapłaty z dnia 05 lutego 2016 roku wydanym w postępowaniu upominawczym, sygn. akt I Nc 189/16 uwzględniono żądanie pozwu.
Od wydanego nakazu zapłaty został wniesiony sprzeciw w części tj. co do kwoty 300,00 złotych.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w zaskarżonej części i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1.800,00 złotych na podstawie § 3 w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 poz. 1800) zaś w zakresie postępowania objętego sprzeciwem, zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W ocenie pozwanego powód nie posiada legitymacji do dochodzenia roszczenia z tytułu sporządzenia prywatnej ekspertyzy technicznej dotyczącej kosztów naprawy pojazdu poszkodowanego. Pozwany podniósł, iż ekspertyza ta została sporządzona po zawarciu umowy przelewu wierzytelności obejmującej odszkodowanie z tytułu kolizji, a ponadto, iż umowa, której przedmiotem było sporządzenie ekspertyzy została zawarta przez powoda, nie zaś poszkodowanego. W ocenie pozwanego, powód nie jest poszkodowanym w wyniku zdarzenia, za którego skutki odpowiedzialność ponosi pozwane Biuro. Poszkodowany nie poniósł kosztów sporządzenia ekspertyzy i nie był do tego zobowiązany, wobec czego należy uznać, iż w jego majątku nie doszło do powstania żadnej szkody z tego tytułu. Tym samym koszt sporządzenia ekspertyzy należy uznać za koszt operacyjny związany z dochodzeniem roszczeń odszkodowawczych przez stronę powodową.
W zakresie żądania zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, pozwany podniósł, że w zaistniałych okolicznościach należy rozliczyć koszty dwuetapowo. Co do części niezaskarżonej sprzeciwem tj. kwoty 9.895,36 złotych powodowi należy się kwota 1.800,00 złotych wynikająca z przywołanego rozporządzenia (§ 3 zd. pierwsze w zw. z § 2 pkt 4) oraz zwrot poniesionej opłaty sądowej, proporcjonalnie do prawomocnej części nakazu. W zakresie kwoty – 300,00 złotych, objętej sprzeciwem, orzekanie o kosztach powinno nastąpić na zasadach ogólnych. Inny sposób rozliczenia kosztów, w szczególności rozliczenie na zasadach ogólnych całych kosztów zastępstwa procesowego, prowadziłoby do absurdu polegającego na nieopłacalności wnoszenia sprzeciwu od nakazu zapłaty w części, albowiem nawet wygranie sprawy prowadziłoby do obciążenia strony pozwanej kosztami w wymiarze wyższym niż część obronionego roszczenia i wyższym niż w przypadku zaniechania wniesienia sprzeciwu.
W następstwie wniesienia sprzeciwu wyrokiem z dnia 20 czerwca 2016 roku, Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim ( w sprawie sygn. akt I C 851/16 ) oddalił powództwo i zasądził od pozwanego(...)wW.na rzecz powodaJ. B.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą (...)wP.kwotę 4.127,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.
Podstawą rozstrzygnięcia Sądu I instancji były następujące ustalenia faktyczne:
W dniu(...)roku w wyniku kolizji drogowej uszkodzeniu uległ samochód markiA. (...)onumerze rejestracyjnym (...), którego właścicielem byłŁ. Z.. W dacie zdarzenia pojazd, którego ruchem wyrządzono szkodę był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w(...). Poszkodowany zgłosił szkodę do(...) S.A.z siedzibą wW., która działała jako korespondent(...)na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z dnia 15 września 2015 roku(...) S.A.z siedzibą wW.przyznało poszkodowanemu odszkodowanie w wysokości 4.756,90 złotych.
Dalej Sąd Rejonowy ustalił, iż w dniu 21 września 2015 rokuŁ. Z.zawarł z powodemJ. B.prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą (...)z siedzibą wP.umowę cesji, na podstawie której nabył od poszkodowanego wszelkie prawa do odszkodowania w związku ze szkodą zaistniałą w pojeździe.
Powód zlecił wykonanie analizy kosztów naprawy ww. pojazdu rzeczoznawcyJ. M.prowadzącemu działalność gospodarczą podfirmą (...)z siedzibą wP.. Koszt kalkulacji sporządzonej w dniu 14 października 2015 roku wyniósł 300,00 złotych.
Powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 10.195,36 złotych wraz z odsetkami ustawowymi, w wyniku czego w dniu 07 marca 2016 roku pozwany uiścił na rzecz powoda kwotę 10.050,16 złotych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji jako podstawę roszczenia powoda wskazałart. 123 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz. U. z 2013 r., poz. 392), zgodnie z którym Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych odpowiada za szkody będące następstwem wypadków, które miały miejsce na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i powstały w związku z ruchem pojazdów mechanicznych zarejestrowanych w państwach, których biura narodowe są sygnatariuszami Porozumienia Wielostronnego.
Sąd Rejonowy podkreślił, iż strona pozwana nie kwestionowała co do zasady swojej odpowiedzialności za szkodę powstałą w wyniku kolizji z dnia 06 sierpnia 2015 roku. Powołując się na treśćart. 361 i 363 k.c.Stwierdził, że zdarzenie które spowodowało powstanie odpowiedzialności po stronie pozwanego nastąpiło przed dniem zawarcia umowy cesji, w którym znany był zakres uszkodzeń pojazdu, lecz nie były znane koszty naprawy samochodu. Sąd I instancji podkreślił, iż poszkodowanyŁ. Z.nie poniósł kosztów sporządzenia ekspertyzy i ten element odszkodowania nie istniał w momencie zawarcia umowy cesji. Tymczasem, istotą przelewu jest to, że cedent przelewa na cesjonariusza prawo dokładnie w takim zakresie, w jakim jest ono skuteczne wobec dłużnika. Sąd uznał, iż powód nie był legitymowany czynnie do żądania zwrotu kwoty 300,00 złotych, dlatego powództwo należało oddalić.
Orzekając o kosztach, Sąd zastosowałart. 100 k.p.c.i zasądził na rzecz powoda zwrot wszystkich kosztów w kwocie 4.127,00 złotych. Wynagrodzenie pełnomocnika powoda zostało ustalone w oparciu o§ 3w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800) i wyniosły odpowiednio 3.600,00 złotych (75%x4.800,00). Sąd uznał, że nie było podstaw do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego jak w postępowaniu zwykłym, ponieważ prowadziłoby to do absurdalnej sytuacji, gdy pozwany wnosząc sprzeciw co do nieznacznej części roszczenia i wygrywając w tej części musiałby ponosić koszty wyższe niż w przypadku gdyby takiego sprzeciwu nie wnosił.
Pozwem z dnia 13 stycznia 2016 roku skierowanym przeciwko(...)z siedzibą wW., powódJ. B.prowadzący działalność gospodarczą podfirmą (...)z siedzibą wP.wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego kwoty 4.487,74 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od kwot:
- 4.187,74 złotych od dnia 24 grudnia 2015 roku do dnia zapłaty tytułem niewypłaconej części odszkodowania;
- 300,00 złotych od dnia 24 grudnia 2015 roku do dnia zapłaty tytułem kosztów sporządzenia prywatnej ekspertyzy kosztów naprawy uszkodzonego pojazdu.
Ponadto powód wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu pozwu, powód wskazał, iż w dniu 28 września 2015 roku na podstawie umowy cesji, nabył od poszkodowanegoB. M.wierzytelność z tytułu odszkodowania za szkodę wyrządzoną w pojeździe markiR. (...),nr rej. (...). Na kwotę, której dochodzi powód składają się uzasadnione koszty naprawy pojazdu wykazane w prywatnej ekspertyzie sporządzonej na zlecenie powoda w dniu 7 października 2015 roku oraz koszt sporządzenia samej ekspertyzy.
Nakazem zapłaty z dnia 05 lutego 2016 roku wydanym w postępowaniu upominawczym, sygn. akt I Nc 188/16 uwzględniono żądanie pozwu.
Od wydanego nakazu zapłaty został wniesiony sprzeciw w części co do kwoty 300,00 złotych. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w zaskarżonej części i zasądzenie od niego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 900,00 złotych na podstawie § 3 w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 poz.1800) zaś w zakresie postępowania objętego sprzeciwem, zasądzenia kosztów procesu na rzecz pozwanego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. We wniesionym sprzeciwie, analogicznie jak w pierwszej z przywołanych spraw, pozwany zakwestionował legitymację powoda do dochodzenia roszczenia z tytułu sporządzenia prywatnej ekspertyzy technicznej dotyczącej kosztów naprawy pojazdu poszkodowanego przywołując identyczne argumenty jak w sprawie I C 851/16. Również w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach, pozwany wnosił o rozliczenie kosztów w zakresie kwoty objętej sprzeciwem na zasadach ogólnych, zaś co do niezaskarżonej części przy zastosowaniu § 3 w zw. z § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia.
W następstwie wniesionego sprzeciwu, wyrokiem z dnia 20 czerwca 2016 roku, Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim ( w sprawie sygn. akt I C 852/16 ) oddalił powództwo oraz zasądził od pozwanego(...)wW.na rzecz powodaJ. B.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą (...)wP.kwotę 1.142,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.
Podstawą rozstrzygnięcia Sądu I instancji były następujące ustalenia faktyczne:
W dniu(...)roku w wyniku kolizji drogowej uszkodzeniu uległ samochód markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...), którego właścicielem byłB. M.. W dacie zdarzenia pojazd, którego ruchem wyrządzono szkodę był objęty ochroną ubezpieczeniową udzieloną przez rumuńskiego ubezpieczyciela(...)S.A.

Dalej Sąd Rejonowy ustalił, iż poszkodowany zgłosił szkodę do(...) S.A.z siedzibą wW.. W toku postępowania likwidacyjnego okazało się jednakże, iż korespondentem(...)S.A. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej jest(...) S.A.z siedzibą wW..
Decyzją z dnia 22 marca 2013 roku(...) S.A.z siedzibą wW.przyznało poszkodowanemu odszkodowanie w wysokości 8.900,00 złotych oraz kwotę 430,50 złotych tytułem kosztów holowania pojazdu.
W dniu 28 września 2015 rokuB. M.zawarł z powodemJ. B.prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą (...)z siedzibą wP.umowę cesji, na podstawie której nabył od poszkodowanego wszelkie prawa do odszkodowania w związku ze szkodą zaistniałą w pojeździe.
Powód zlecił wykonanie analizy kosztów naprawy ww. pojazdu rzeczoznawcyJ. M.prowadzącemu działalność gospodarczą podfirmą (...)z siedzibą wP.. Koszt kalkulacji sporządzonej w dniu 07 października 2015 roku wyniósł 300,00 złotych netto.
Powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 4.487,74 złotych wraz z odsetkami ustawowymi, wezwanie zostało doręczone pozwanemu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, podobnie jak w sprawie I C 851/16, że podstawą roszczenia powoda jestart. 123 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz. U. z 2013 r., poz. 392).
U podstaw rozstrzygnięcia o oddaleniu powództwa leżały te same powody, dla których Sąd Rejonowy oddalił powództwo w pierwszej z opisywanych spraw. Po pierwsze, Sądmeritistwierdził, że zdarzenie, które spowodowało powstanie odpowiedzialności po stronie pozwanego nastąpiło przed dniem zawarcia umowy cesji, w którym znany był zakres uszkodzeń pojazdu, lecz nie były znane koszty naprawy samochodu. Po drugie zaś, Sąd I instancji podkreślił, iż poszkodowanyB. M.nie poniósł kosztów sporządzenia ekspertyzy i ten element odszkodowania nie istniał w momencie zawarcia umowy cesji. Sąd uznał, iż powód nie był legitymowany czynnie do żądania zwrotu kwoty 300,00 złotych, dlatego powództwo należało oddalić.
Orzekając o kosztach, Sąd zastosowałart. 100 k.p.c.i zasądził na rzecz powoda zwrot wszystkich kosztów w kwocie 1.142,00 złotych. Wynagrodzenie pełnomocnika powoda zostało ustalone w oparciu o§ 3w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800) i wyniosły odpowiednio 900,00 złotych (75%x1.200,00). Również i w tym przypadku Sąd uznał, że nie było podstaw do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego jak w postępowaniu zwykłym, ponieważ prowadziłoby to do absurdalnej sytuacji, gdy pozwany wnosząc sprzeciw co do nieznacznej części roszczenia i wygrywając w tej części musiałby ponosić koszty wyższe niż gdyby takiego sprzeciwu nie wnosił.
Od wyżej opisanych wyroków w sprawach I C 851/16 oraz I C 852/16 zostały wywiedzione jednobrzmiące apelacje przez stronę powodową.
Zaskarżonym wyrokom powód zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:
a)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez bezzasadne przyjęcie, że sporządzona prywatna ekspertyza jest nieprzydatna dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że korespondent na etapie postępowania likwidacyjnego zaniżył koszty naprawy uszkodzonego pojazdu, a więc zlecona przez stronę powodową usługa miała na celu wykazanie zasadności roszczenia, a tym samym pomiędzy poniesieniem przez powoda wydatku na poczet prywatnej opinii, a szkodą zachodzi adekwatny związek przyczynowy;
b)art. 505 § 1 i 2 k.p.c.poprzez błędne przyjęcie, że wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym nie powoduje upadku w całości rozstrzygnięcia o kosztach procesu zawartego w nakazie zapłaty, a w konsekwencji zasądzenie w orzeczeniu kończącym sprawę w postępowaniu zwykłym kosztów procesu obowiązujących w postępowaniu upominawczym.
2. naruszenie prawa materialnego tj. § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie i błędne przyjęcie, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, stawka minimalna opłat za czynności adwokackie wynosi 75% stawki minimalnej określonej w § 2 ww. rozporządzenia, podczas gdy w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu opłatę ustala się na zasadach ogólnych.
W uzasadnieniu skargi apelacyjnej, powód stwierdził, że roszczenie o zwrot poniesionych wydatków w wysokości 300,00 złotych związanych ze zleceniem prywatnej ekspertyzy jest zasadne. Usługa ta miała na celu wykazanie zasadności żądania strony powodowej, a między poniesieniem kosztów jej sporządzenia a szkodą zachodzi adekwatny związek przyczynowy. Powód podkreślił, iż skorzystanie z usług specjalisty było w danych okolicznościach uzasadnione i pozwoliło stronie powodowej uniknąć ryzyka związanego z niezasadnie wytoczonym procesem.
W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach, strona powodowa wskazała, iż zawarte w zaskarżonych wyrokach rozstrzygnięcie narusza zarówno przepisy procedury zawarte wkodeksie postępowania cywilnegojak i regulacje Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie. Skarżący stwierdził, że na skutek wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym w całości upada rozstrzygnięcie o kosztach, nawet gdy zaskarżono nakaz tylko w części. Zdaniem pełnomocnika powoda, koncepcja przedstawiona przez Sąd w zaskarżonym rozstrzygnięciu oraz przez pozwanego w toku postępowania o tym, iż należy przyjąć rozróżnienie na etap postępowania upominawczego oraz etap postępowania po wniesieniu sprzeciwu nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach.
W konkluzji, skarżący wniósł w obu przypadkach o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 1 i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 300,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami oraz zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 2 i zasądzenie na rzecz powoda kwot:
- 5.327,00 złotych w apelacji od wyroku I C 851/16;
- 1.442,00 złotych w apelacji od wyroku I C 852/16.
Skarżący wniósł także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedziach na wywiedzione apelacje, pozwany wniósł o ich oddalenie w całości i zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W ocenie strony pozwanej, zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.postawiony przez stronę powodową jest nietrafny. Pełnomocnik pozwanego wskazał, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji oparte było na zaakceptowaniu poglądu, że koszt sporządzenia prywatnej ekspertyzy poniesiony przez cesjonariusza wierzytelności, nie stanowi szkody podlegającej kompensacie przez pozwanego. Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd I instancji nie wskazywał, iż ekspertyza ta była nieprzydatna lub też nie pozostawała w związku przyczynowym ze szkodą w majątku poszkodowanego. Pełnomocnik pozwanego podkreślił, że poszkodowany nie poniósł żadnego uszczerbku majątkowego związanego ze sporządzeniem ekspertyzy, natomiast koszt jej sporządzenia jest wydatkiem powoda wchodzącym w zakres prowadzonej przez niego działalności.
Również zarzut odnoszący się do sposobu rozstrzygnięcia o kosztach procesu, w ocenie strony pozwanej, nie zasługuje na uwzględnienie. Pozwany podkreślił, iż Sąd nie naruszyłart. 505 § 1 i 2 k.p.c.bowiem rozliczył koszty w całości w zaskarżonym wyroku, choć inaczej niż żądała tego strona powodowa i wbrew literalnej wykładni § 3 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r w sprawie opłat za czynności adwokackie. W ocenie strony pozwanej, rozwiązanie przyjęte przez Sąd I instancji jest jednak słuszne, bowiem rozliczenie na zasadach ogólnych całych kosztów zastępstwa procesowego, także w części od nakazu nieobjętego sprzeciwem prowadziłoby do absurdu polegającego na nieopłacalności wnoszenia nawet zasadnego sprzeciwu od nakazu zapłaty w jego nieznacznej części. Strona pozwana zauważyła, iż w takiej sytuacji, nawet wygranie sprawy w zaskarżonej części prowadziłoby do obciążenia strony pozwanej kosztami zastępstwa procesowego w wymiarze wyższym aniżeli część obronionego roszczenia, a nadto wyższym, niż w przypadku braku wniesienia sprzeciwu.
Z uwagi na podobieństwo stanów faktycznych obu spraw, powiązania przedmiotowe i podmiotowe, postanowieniem z dnia 24 października 2016 roku wydanym na rozprawie apelacyjnej, Sąd Okręgowy postanowił połączyć sprawę II Ca 616/16 wraz ze sprawą II Ca 615/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacje strony powodowej w obu przypadkach nie zasługują na uwzględnienie.
W ocenie Sądu Okręgowego, złożone apelacje stanowią konsekwencję podtrzymania prezentowanego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji przez stronę powodową poglądu, że odszkodowanie należne powodowi obejmuje również koszt sporządzenia prywatnej ekspertyzy wykazującej koszt naprawy uszkodzonego pojazdu. W istocie rzeczy, to nie stan faktyczny sprawy był kwestionowany przez skarżącego a jedynie sposób ustalenia przez Sąd I instancji należnego odszkodowania.
Odnosząc się jednakże w pierwszej kolejności do zarzutu obrazy prawa procesowego sformułowanego w skardze, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy nie naruszyłart. 233 § 1 k.p.c.a poczynione przez niego ustalenia są prawidłowe. Ocena dokonana przez Sąd pierwszej instancji, wbrew zarzutom skarżącego, spełnia wymogi określone normąart. 233 § 1 k.p.c.Jest spójna, logiczna, opiera się na wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału dowodowego. Przede wszystkim, co należy podkreślić - wbrew twierdzeniom skarżącego, z treści uzasadnienia wcale nie wynika, że Sąd I instancji uznał, iż sporządzona ekspertyza była nieprzydatna dla rozstrzygnięcia zawisłego sporu czy też że brak adekwatnego związku przyczynowego między poniesionym przez powoda kosztem sporządzenia tej opinii a szkodą. Sąd I instancji nie wyrażał w tym zakresie swojego stanowiska, bowiem oparł swoje rozstrzygnięcie na innych niż powołane argumentach. Sąd Rejonowy przyjął, że w sytuacji, kiedy poszkodowany nie poniósł kosztów związanych ze sporządzeniem ekspertyzy i zbył wierzytelność stronie powodowej, powód nie ma legitymacji czynnej do dochodzenia odszkodowania z tego tytułu, a wobec tego powództwo w tej części podlegało oddaleniu.
Choć z treści sformułowanych w obu apelacjach zarzutów nie wynika wprost, iż skarżący kwestionuje naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego tj.art. 361 i 362 k.c.to z uzasadnienia skarg apelacyjnych jednoznacznie wynika, że w ocenie powoda, to obraza prawa materialnego była podstawą sformułowania apelacji w obu przypadkach. Z tego też względu, biorąc pod uwagę określony wart. 378 § 1 k.p.c.obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji, który oznacza zarówno zakaz wykraczania poza te granice, ale i nakaz rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków, Sąd Okręgowy za zasadne uznał poczynienie w tym zakresie następujących uwag.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, orzecznictwo sądów gospodarczych, rozpoznających sprawy o zbliżonym stanie faktycznym, w których uznawano za zasadne roszczenie o zwrot poniesionych wydatków związanych ze zleceniem prywatnej ekspertyzy nie jest wiążące w rozpoznawanych sprawach. Z uzasadnień wyroków zasądzających zwrot wydatków z tegoż tytułu wynika, iż zasadniczo rozstrzygnięcie sądów jest determinowane przyjęciem, że pomiędzy poniesieniem przez powoda wydatku na poczet prywatnej opinii a szkodą zachodzi adekwatny związek przyczynowy. Ten zresztą argument jest podnoszony również w obu skargach apelacyjnych. Nie negując prawdziwości powyższego stwierdzenia, w ocenie Sądu Okręgowego, oceniając zasadność tak sformułowanego roszczenia należy przede wszystkim zbadać to, co powinno być przedmiotem analizy i kontroli sądu w pierwszej kolejności, czyli legitymację czynną powoda do dochodzenia roszczenia.
W przekonaniu Sądu Okręgowego, zgodzić należy się z Sądem I instancji, który uznał, iż w obu przypadkach powód nie był uprawniony do żądania zwrotu kwoty 300,00 złotych tytułem poniesionych kosztów opinii prywatnej. Decydujące znaczenie ma tu data i treść zawartej umowy cesji pomiędzy osobami poszkodowanymi a stroną powodową. Z treści tej umowy wynika, że przedmiotem przelewu wierzytelności było odszkodowanie przysługujące poszkodowanemu z tytułu poniesionej przez niego szkody komunikacyjnej ( punkt 1 i 2 umowy). W zakres tej szkody, wyznaczający wysokość należnego odszkodowania, nie wchodził koszt sporządzenia prywatnej ekspertyzy, bowiem poszkodowany nie był w dacie zawierania umowy cesji zobowiązany do uiszczenia ceny w związku z ewentualnym sporządzeniem takiej kalkulacji. Zgodnie z doktryną, celem i skutkiem przelewu jest przejście wierzytelności na nabywcę. W wyniku przelewu przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Wierzytelność przechodzina nabywcę w takim stanie, w jakim byław chwili zawarcia umowy o przelew,a więc ze wszystkimi związanymi z nią prawami i brakami (np. przedawnieniem) (zob. Ciepła, Helena. Art. 509. W: Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom I-II, wyd. X. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2011). W ocenie Sądu Okręgowego, o ile z treści zawartej umowy cesji, da się ustalić, iż objęto nią odszkodowanie z tytułu istniejącego w majątku poszkodowanego uszczerbku poniesionego na skutek kolizji, o tyle w obu przypadkach nie sposób przyjąć, iż przelewem objęto również wierzytelność przyszłą w postaci kosztu sporządzenia prywatnej ekspertyzy. Koszt ekspertyzy, jak podkreślił Sąd Rejonowy, został poniesiony przez powoda po zawarciu umowy cesji z poszkodowanym, a w związku z tym nie wchodził w zakres szkody poniesionej przez poszkodowanego.
Według§ 2 art. 361 k.c., szkoda polega albo na stracie, którą poniósł poszkodowany (damnum emergens), albo na pozbawieniu go korzyści, które mógłby uzyskać, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans). Zakresem odpowiedzialności odszkodowawczej są objęte wyłącznie te negatywne majątkowe następstwaw majątku poszkodowanego, które pozostają w adekwatnym związku przyczynowym, o którym mowa wart. 361 § 1 k.c., ze zdarzeniem szkodzącym. Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy, należy wskazać, iż poszkodowany (cedent) nie poniósł żadnych kosztów związanych ze sporządzeniem prywatnej ekspertyzy, a tym samym nie można uznać, iż poniósł w tym zakresie jakąkolwiek szkodę. Tym samym, rozważanie kwestii tego, czy w tych okolicznościach zachodziłby adekwatny związek przyczynowy jest nieuzasadnione, bowiem już sam warunek poniesienia szkody przez poszkodowanego (cedenta) nie został spełniony. Wobec tego, orzekając w sprawie i oddalając powództwo Sąd pierwszej instancji nie naruszył także przepisów prawa materialnego wymienionych w uzasadnieniu złożonych apelacji.
Kolejny z zarzutów podniesiony w obu skargach apelacyjnych skierowany był przeciwko rozstrzygnięciu o kosztach sformułowanym przez Sąd I instancji. W obu sprawach zachodził przypadek, kiedy to nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym zaskarżony został sprzeciwem jedynie w części (co do 300,00 złotych) co stanowiło odpowiednio ok. 3 % i 6 % roszczenia. W pozostałej części, wynoszącej ponad 90% roszczenia nakaz zapłaty uprawomocnił się. W takiej sytuacji, Sąd I instancji zastosowałart. 100 k.p.c.oraz § 3 zd. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800), zgodnie z którym, w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym, postępowaniu nakazowym oraz europejskim postępowaniu nakazowym stawki minimalne wynoszą 75% stawek obliczonych na podstawie § 2 i uznał, że mimo skutecznego wniesienia sprzeciwu ustalanie kosztów zastępstwa procesowego na zasadach ogólnych byłoby nie do zaakceptowania zgodnie z § 3 zd. 2 ww. rozporządzenia.
Odnosząc się do zarzutu obrazyart. 505 § 1 i 2 k.p.c., w ocenie Sądu Okręgowego jest on nietrafny. Rację ma strona pozwana, wskazując, iż Sąd nie naruszył wyżej wymienionych norm, bowiem w orzeczeniu kończącym sprawę, stosownie również do dyspozycjiart. 108 § 1 k.p.c., Sąd ponownie rozstrzygnął o całości kosztów procesu.
Odmiennie natomiast kształtuje się ocena sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800). Błędnie, w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji uzasadnił swe rozstrzygnięcie i wskazał, iż brak było podstaw do rozliczenia kosztów procesu na zasadach ogólnych. Taka interpretacja przyjęta przez Sąd Rejonowy stoi w sprzeczności z wyraźnym brzmieniem § 3 zd. 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu lub zarzutów, opłatę ustala się na zasadach ogólnych. W ocenie Sądu Okręgowego, choć Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował powyżej przywołany przepis, to nie ma to wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. W tych okolicznościach sprawy w miejsceart. 100 k.p.c.należało bowiem zastosowaćart. 102 k.p.c., który reguluje rozliczenie kosztów procesu według zasady słuszności. Zgodnie z nią, sąd może w wypadkach szczególnie uzasadnionych nie zasądzić od strony przegrywającej całości lub części kosztów. Zdaniem Sądu Okręgowego, w obu sprawach zachodzą przesłanki do zastosowania tej zasady. Znamienne jest to, na co wskazuje strona pozwana w odpowiedzi na skargę apelacyjną i co jako jeden z argumentów przytaczał Sąd Rejonowy. Ustalenie kosztów zastępstwa procesowego w pełnej wysokości tj. 4.800 złotych ( I C 851/16) oraz 1.200 złotych ( I C 852/16) tylko dlatego, że strona pozwana wniosła – skuteczny sprzeciw od nakazu zapłaty a ostatecznie wygrała w tej części sprawę, doprowadziłoby do obciążenia strony pozwanej kosztami wyższymi niż część obronionego roszczenia i jednocześnie wyższymi niż w przypadku wniesienia sprzeciwu (wyższymi odpowiednio o 1.200,00 i 300,00 złotych). Takie okoliczności, w przekonaniu Sądu Okręgowego w pełni uzasadniają zastosowanieart. 102 k.p.c.i rozliczenie kosztów w sposób przyjęty przez Sąd Rejonowy.
Z tych względów, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.oraz § 2 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 poz. 1804) uwzględniając fakt, że obie sprawy były połączone do wspólnego rozpoznania.

A
Lisiecki G. Ślęzak P. Hochman