Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 548/15
Data wyroku: 2016-10-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Lidia Grzelak
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 950 kc
Teza: I stwierdza, że spadek po A.G. s. F. i S., zmarłym dnia … r. w P., ostatnio stale zamieszkałym w P. gmina C., na podstawie ustawy nabyli żona M.G. z d. W. w ¼ ( jednej czwartej ) części oraz dzieci J.G., F.J.G., S.G., A.G., Z.H., E.S. i R.S. po 3/28 ( trzy dwudzieste ósme ) części;
II stwierdza, że spadek po A.G. s. A. i M., zmarłym dnia … r. w C., ostatnio stale zamieszkałym we C., na podstawie nabyli żona Z.G. z d. D. oraz dzieci K.T. i R.P.G. po 1/3 ( jednej trzeciej ) części;
III stwierdza, że spadek po F.J.G. s. A. i M., zmarłym dnia … r. w C., ostatnio stale zamieszkałym w P. gmina C., na podstawie ustawy nabyli żona J.E.G. z d. Z.                      w ¼ ( jednej czwartej ) części oraz dzieci M.G., A.K., M.O., P.G. i B.K.P. po 3/20 ( trzy dwudzieste ) części;
IV stwierdza, że spadek po M.G. z d. W. c. F. i R., zmarłej dnia … r. w C., ostatnio stale zamieszkałej w P. gmina C., na podstawie testamentu notarialnego rep. A nr … z dnia …r., sporządzonego przed notariuszem E.Z. prowadzącą Kancelarię Notarialną w C., otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w C. dnia … r. w sprawie I Ns …, nabyli w udziałach po ½ ( jednej drugiej ) części wnuk M.G. i oraz jego żona M.G. z d. O. na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej;
V stwierdza, że spadek po J.E.G. z d. Z. c. O. i B., zmarłej dnia … r. w C., ostatnio stale zamieszkałej w P. gmina C., na podstawie ustawy nabyły dzieci M.G., A.K., M.O., P.G. i B.K.P. po 1/5 ( jednej piątej ) części;
VI pozostawia wnioskodawcę i uczestników postępowania przy poniesionych kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 548/15

POSTANOWIENIE
Dnia 27 października 2016 r.
Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Lidia Grzelak
Protokolant Aleksandra Czaplicka
po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. w Ciechanowie
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. G. (1)
z udziałemJ. G. (1),Z. H.,B. P.,P. G.,A. K.,M. O.,E. S. (1),S. G.,R.S.,Z. G.,K. T.,R. G.,M. G. (2)
o stwierdzenie nabycia spadku poA. G. (1),M. G. (3),F. G.,J. G. (2)iA. G. (2)
I stwierdza, że spadek poA. G. (1)s.F.iS., zmarłym dnia 27 sierpnia 1980 r. wP., ostatnio stale zamieszkałym wP.gminaC., na podstawie ustawy nabyli żonaM. G. (3)z d.W.w ¼ ( jednej czwartej ) części oraz dzieciJ. G. (1),F. G.,S. G.,A. G. (2),Z. H.,E. S. (1)iR. S.po 3/28 ( trzy dwudzieste ósme ) części;
II stwierdza, że spadek poA. G. (2)s.A.iM., zmarłym dnia 3 marca 1998 r. wC., ostatnio stale zamieszkałym weC., na podstawie nabyli żonaZ. G.z d.D.oraz dzieciK. T.iR. G.po 1/3 ( jednej trzeciej ) części;
III stwierdza, że spadek poF. G.s.A.iM., zmarłym dnia 8 maja 2004 r. wC., ostatnio stale zamieszkałym wP.gminaC., na podstawie ustawy nabyli żonaJ. G. (2)z d.Z.w ¼ ( jednej czwartej ) części oraz dzieciM. G. (1),A. K.,M. O.,P. G.iB. P.po 3/20 ( trzy dwudzieste ) części;
IV stwierdza, że spadek poM. G. (3)z d.W.c.F.iR., zmarłej dnia 14 stycznia 2006 r. wC., ostatnio stale zamieszkałej wP.gminaC., na podstawie testamentu notarialnego rep.(...)z dnia(...)r., sporządzonego przed notariuszemE. Z.prowadzącą Kancelarię Notarialną wC., otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie I Ns 548/15, nabyli w udziałach po ½ ( jednej drugiej ) części wnukM. G. (1)oraz jego żonaM. G. (2)z domuO.na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej;
V stwierdza, że spadek poJ. G. (2)z d.Z.c.O.iB., zmarłej dnia 23 kwietnia 2007 r. wC., ostatnio stale zamieszkałej wP.gminaC., na podstawie ustawy nabyły dzieciM. G. (1),A. K.,M. O.,P. G.iB. P.po 1/5 ( jednej piątej ) części;
VI pozostawia wnioskodawcę i uczestników postępowania przy poniesionych kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.
Sygn. akt I Ns 548/15

UZASADNIENIE
WnioskodawcaM. G. (1)złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku poA. G. (1),M. G. (3),F. G.,J. G. (2)iA. G. (2), z tym że wnosił o stwierdzenie nabycia spadku poA. G. (1),F. G.,J. G. (3)iA. G. (2)na podstawie ustawy na rzecz ich spadkobierców ustawowych, zaś poM. G. (3)na podstawie testamentu notarialnego rep.(...)z dnia(...)r. sporządzonego przed notariuszemE. Z.prowadzącą Kancelarię Notarialną wC.na swoją rzecz oraz jego żonyM. G. (2).
Uczestniczki postępowaniaM. G. (2)iK. T., działająca również jako pełnomocnik uczestników postępowaniaZ. G.iR. G., przyłączyły się do wniosku.
Uczestnicy postępowaniaR. S.,A. K.,M. O.,P. G.iB. P.przyłączyli się do wniosku w zakresie dziedziczenia poA. G. (1),F. G.,J. G. (2)iA. G. (2). W przypadku dziedziczenia poM. G. (3)wnosili o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy z pominięciem powyższego testamentuM. G. (3)z tego względu, że od 2004 r.M. G. (3)opiekowała się wyłącznieJ. G. (2), jej synowa.
Pozostali uczestnicy postępowaniaJ. G. (1),Z. H.,E. S. (1)iS. G.nie zajęli stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawcaA. G. (1)s.F.iS., zmarł dnia 27 sierpnia 1980 r. wP., ostatnio na stałe zamieszkiwał wP.gminaC.. W chwili śmierci był żonaty zM. G. (3)z d.W..M. G. (3)c.F.iR., zmarła 14 stycznia 2006 r. wC., ostatnio na stałe zamieszkiwała wP.gminaC.. W chwili śmierci była wdową. Mieli siedmioro dzieci:J. G. (1),F. G.,S. G.,A. G. (2),Z. H.,E. S. (1)iR. S.( odpisy skrócone aktów zgonu k. 12, 13, 49, 15, odpisy skrócone aktów małżeństwa k. 18, 30, 33, odpisy skrócone aktów urodzenia k. 21, 150, zapewnienie spadkowe wnioskodawcyM. G. (1)k. 174, uczestników postępowaniaB. P.k. 78,P. G.k. 78,A. K.k. 78,M. O.k. 79,M. G. (2)k. 79,R. S.k. 130,K. T.k. 174 ).
A. G. (2)s.A.iM., zmarł dnia 3 marca 1998 r. wC., ostatnio na stałe zamieszkiwał wC.. W chwili śmierci był żonaty zZ. G.z d.D.. Miał córkęK. T.i synaR. G.( odpis skrócony aktu zgonu k. 15, odpis skrócony aktu małżeństwa k. 153, odpis skrócony aktu urodzenia k. 147, zapewnienie spadkowe uczestników postępowaniaB. P.k. 78,P. G.k. 78,A. K.k. 78,M. O.k. 79,M. G. (2)k. 79,R. S.k. 130,K. T.k. 174 ).
SpadkodawcaF. G.s.A.iM., zmarł dnia 8 maja 2004 r. wC., ostatnio na stałe zamieszkiwał wP.gminaC.. W chwili śmierci był żonaty zJ. G. (2)z d.Z..J. G. (2)c.O.iB., zmarła 23 kwietnia 2007 r. wC., ostatnio na stałe zamieszkiwała wP.gminaC.. W chwili śmierci była wdową. Mieli pięcioro dzieci:M. G. (1),P. G.,A. K.,M. O.iB. P.( odpisy skrócone aktów zgonu k. 49, 16, odpisy skrócone aktów małżeństwa k. 20, 87, 83, 69, odpis skrócony aktu urodzenia k. 61, zapewnienie spadkowe wnioskodawcyM. G. (1)k. 174, uczestników postępowaniaB. P.k. 78,P. G.k. 78,A. K.k. 78,M. O.k. 79,M. G. (2)k. 79,R. S.k. 130 ).
W skład spadku poA. G. (1)nie wchodzi gospodarstwo rolne ( bezsporne ).
Nikt nie zrzekł się dziedziczenia poA. G. (1),M. G. (3),F. G.,J. G. (2)iA. G. (2). Nikt nie został uznany za niegodnego dziedziczenia po żadnym z nich. Nikt nie składał oświadczeń w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku poA. G. (1),M. G. (3),F. G.,J. G. (2)iA. G. (2)( bezsporne ).
A. G. (1),F. G.,J. G. (2)iA. G. (2)nie pozostawili testamentów ( bezsporne ).
M. G. (3)sporządziła w Państwowym Biurze Notarialnym wC.w dniu 25 kwietnia 1989 r. testament w formie aktu notarialnego rep. A nr 1931. Testament został otwarty i ogłoszony w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie w dniu 18 października 2016 r. w sprawie I Ns 548/15.M. G. (3)powołała do dziedziczenia synaF. G.( testament k. 191, protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu 196 - 197 ).
M. G. (3)sporządziła przed notariuszemR. N.prowadzącą Kancelarię Notarialną wC.w dniu 7 października 1996 r. testament w formie aktu notarialnego rep. A nr(...). Testament został otwarty i ogłoszony w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie w dniu 18 października 2016 r. w sprawie I Ns 548/15.M. G. (3)powołała do dziedziczenia wnukaM. G. (1). JednocześnieM. G. (3)odwołała testament sporządzony 25 kwietnia 1989 r. ( testament k. 181, protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu 198 - 199 ).
M. G. (3)sporządziła przed notariuszemR. N.prowadzącą Kancelarię Notarialną wC.w dniu 17 listopada 1999 r. testament w formie aktu notarialnego rep. A nr(...). Testament został otwarty i ogłoszony w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie w dniu 18 października 2016 r. w sprawie I Ns 548/15.M. G. (3)powołała do dziedziczenia synaF. G.. Jednocześnie odwołała testament sporządzony w dniu 7 października 1996 r. ( testament k. 178, protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu k. 200 - 201 ).
M. G. (3)sporządziła przed notariuszemE. Z.prowadzącą Kancelarię Notarialną wC.w dniu(...)r. testament w formie aktu notarialnego rep. A nr(...). Testament został otwarty i ogłoszony w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie w dniu 16 lutego 2016 r. w sprawie I Ns 548/15.M. G. (3)powołała do dziedziczenia w udziałach po 1/2 części wnukaM. G. (1)oraz jego żonęM. G. (2)z d.O.na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej ( testament k. protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu ).
Okoliczności faktyczne sprawy są bezsporne. Sąd ustalił je na podstawie zgodnych zapewnień spadkowych złożonych przez wnioskodawcęM. G. (1)( k. 174 ) oraz uczestników postępowaniaB. P.( k. 78 ),P. G.( k. 78 ),A. K.( k. 78 ),M. O.( k. 79 ),M. G. (2)( k. 79 ),R. S.( k. 130 ) iK. T.( k. 174 ), znajdujących potwierdzenie w przedłożonych aktach stanu cywilnego. Dowody te Sąd ocenił jako w pełni wiarygodne, jako że ich prawdziwość nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości i nie była kwestionowana przez żadną ze stron niniejszego postępowania.
Nie budzi również wątpliwości Sądu, wiarygodność przedstawionych czterech testamentów spadkodawczyniM. G. (3), otwartych i ogłoszonych w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie w toku sprawy niniejszej. Żaden z uczestników postępowanie nie podnosił zarzutów co do ważności tych testamentów, a jedynie co do zakresu dokonanego przez spadkodawczynię w testamencie z dnia(...)r. rozporządzenia na rzecz tylko jednego wnukaM. G. (1)i jego żony.
Wskazać należy, że uczestnicy postępowaniaR. S.,A. K.,M. O.,P. G.iB. P., kwestionujący dokonanie przez spadkodawczynięM. G. (3)rozporządzenia na rzecz wyłącznie jednego z wnukówM. G. (1)i jego żonyM., nie wykazali, że w czasie sporządzenia przedmiotowego testamentuM. G. (3)znajdowała się w stanie wyłączenia zdolności do świadomego lub swobodnego podjęcia decyzji i wyrażenia swojej woli. Podnoszone przez nich okoliczności dotyczące braku świadomości istnienia tego testamentu, braku opieki nadM. G. (3)ze strony wnuka powołanego tym testamentem do spadku czy też jego żony, jak też pominięcia innych spadkobierców ustawowych w tym testamencie przez spadkodawczynię, nie mogą wywołać oczekiwanego przez nich skutku; okoliczności te nie dotyczą bowiem ważności testamentuM. G. (3).
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 926 kodeksu cywilnegopowołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. (§ 1). Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób które powołał nie chce lub nie może być spadkobiercą (§ 2), co wskazuje, że dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym, o ile testament jest ważny.
Jak wskazano powyżej, żadne ze spadkodawców:A. G. (1),F. G.,J. G. (2)iA. G. (2)nie pozostawiło testamentu, dlatego podstawą rozważań w zakresie porządku dziedziczenia po tych osobach są przepisy o dziedziczeniu ustawowym.
Stwierdzając prawa do spadku poA.G.,F. G.,J. G. (2)iA. G. (2)Sąd miał na uwadze treśćart. 931 § 1 kc, zgodnie z którym w pierwszej kolejności powołane do spadku są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek.
SpadkodawcaA. G. (1)w dacie śmierci była żonaty zM. G. (3)z d.W.. Pozostawił czterech synów:J. G. (1),F. G.,S. G.iA. G. (2)oraz trzy córkiZ. H.,E. S. (1)iR. S..
Ich udziały w spadku należy zatem określać według zasad wskazanych wart. 931 § 1 kc.Z przepisów tych wynika mianowicie, że jeżeli do dziedziczenia powołany jest małżonek i dzieci spadkodawcy, ich udziały są równe, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
W związku z powyższym, uznać należy, że spadek poA. G. (1)dziedziczą na podstawie ustawy żonaM. G. (3)z d.W.w ¼ części oraz synowieJ. G. (1),F. G.,S. G.iA. G. (2)oraz córkiZ. H.,E. S. (2)iR. S.po 3/28 części.
SpadkodawcaA. G. (2)w dacie śmierci był żonaty zZ. G.z d.D.. Pozostawił synaR. G.i córkęK. T..
W związku z powyższym - stosownie doart. 931 § 1 kc- uznać należy, że spadek poA. G. (2)nabyli  na podstawie ustawy żonaZ. G.z d.D., synR. G.i córkaK. T.po 1/3 części.
SpadkodawcaF. G.w dacie śmierci był żonaty zJ. G. (2)z d.Z.. Pozostawił dwóch synówM. G. (1)iP. G.oraz trzy córkiA. K.,M. O.iB. P..
W związku z powyższym - stosownie doart. 931 § 1 kc- Sąd stwierdził, że spadek poF. G.nabyli na podstawie ustawy żonaJ. G. (2)z d.Z.w 1/4 części oraz zstępniM. G. (1),P. G.,A. K.,M. O.iB. P.po 3/20 części.
SpadkodawczyniJ. G. (2)z d.Z.w dacie śmierci była wdową. Pozostawiła dwóch synówM. G. (1)iP. G.oraz trzy córkiA. K.,M. O.iB. P..
W związku z powyższym - stosownie doart. 931 § 1 kc- Sąd stwierdził, że spadek poJ. G. (2)z d.Z.nabyli na podstawie ustawy zstępniM. G. (1),P. G.,A. K.,M. O.iB. P.po 1/5 części.
Na wstępie rozważań w zakresie dziedziczenia poM. G. (3)podkreślić należy, że rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament (art. 941 kc).
Rozrządzenia testamentowe mogą mieć różny charakter, do typowych rozrządzeń można zaliczyć ustanowienie spadkobiercy (art. 959 i n. kc), zapis windykacyjny (art. 9811i n. kc), zapis zwykły (art. 968 i n. kc), polecenie (art. 982 i n. kc), powołanie wykonawcy testamentu (art. 986 i n. kc), wydziedziczenie (art. 1008 kc). Testament może jednak zawierać wiele innych rozrządzeń, na przykład podstawienie (art. 963 kc), testament negatywny, w którym spadkodawca wyłącza od dziedziczenia ustawowego określoną osobę, nie powołując w jej miejsce innej osoby. W uchwale z dnia 10 kwietnia 1975 r. w sprawie III CZP 14/75 Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisykodeksu cywilnegonie wykluczają możliwości wyłączenia spadkobiercy ustawowego od dziedziczenia ( testament negatywny ), przy czym wyłączenie od dziedziczenia nie pozbawia takiego spadkobiercy prawa do zachowku. W żadnym zatem razie ustanowienie spadkobiercy w testamencie nie jest wymogiem jego sporządzenia, testator nie musi naruszać porządku dziedziczenia ustawowego, może się ograniczyć do dyspozycji o innym charakterze, na przykład obciążenia spadkobiercy ustawowego zapisem zwykłym czy poleceniem, ustanowienia fundacji. Wyłączną treścią testamentu może też być jedynie ustanowienie zapisu windykacyjnego lub właśnie wyłączenie konkretnych osób od dziedziczenia.
Bezspornym jest w niniejszej sprawie, że spadkodawczyniM. G. (3)pozostawił łącznie cztery testamenty sporządzone w formie aktu notarialnego wzajemnie się wykluczające.
Zgodnie zart. 950 kc, testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego ( testament zwykły ). Przepisy o formie aktu notarialnego są rygorystyczne i sformalizowane, stąd też ta forma testamentu uważana jest za najbardziej bezpieczną i najtrudniejszą do obalenia formę testamentu, z uwagi na charakter dokumentu oraz udział w czynności notariusza. Najpełniej też zabezpiecza rzeczywistą wolę spadkodawcy. Niemniej istotne jest też i to, że testament taki ma charakter dokumentu urzędowego w świetleart. 244 kpc.
Jak wskazano powyżej, każdy kolejny testament spadkodawczyniM. G. (3), odwoływał na wstępie testament poprzedni i zawierał nowe rozporządzenia testamentowe.
Zgodnie zart. 943 kcspadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia. Stosownie zaś doart. 946 kpcodwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wreszcie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.
Dodatkowo wskazać należy, że w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie I CKN 482/00 Sąd Najwyższy podkreślił, że skutki prawne odwołania testamentu i odwołania testamentu odwołującego testament następują z chwilą otwarcia spadku, z tym że odwołanie testamentu odwołującego nie przywraca skuteczności testamentu pierwotnie odwołanego.
W ocenie Sądu, uznać zatem należy, że spadkodawczyniM. G. (3)skutecznie odwołała trzy pierwsze testamenty sporządzone w formie aktów notarialnych. W ostatnim testamencie z dnia(...)r. postanowiła, że jej spadkobiercami zostaną wnukM. G. (1)i jego żonaG.z d.O.w udziałach po 1/2 części, zastrzegając jednocześnie, że wejdą one do majątku wspólnego na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej. Wskazać należy, że zgodnieart. 33 pkt 2 ) krodo majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.
Podkreślić również należy, że zgodnie zart. 945 § 1 kc, testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony
1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
3) pod wpływem groźby.
Uczestnicy postępowaniaR. S.,A. K.,M. O.,P. G.iB. P.w części dotyczącej porządku dziedziczenia poM. G. (3)wnosili o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy z pominięciem testamentuM. G. (3)z dnia(...)r. z tego względu, że od 2004 r.M. G. (3)opiekowała się wyłącznieJ. G. (2), jej synowa. Podnoszone przez nich okoliczności dotyczące braku świadomości istnienia tego testamentu, braku opieki nadM. G. (3)ze strony wnuka powołanego tym testamentem do spadku czy też jego żony, jak też pominięcia innych spadkobierców ustawowych w tym testamencie przez spadkodawczynię, nie mogą wywołać oczekiwanego przez nich skutku; okoliczności te nie dotyczą bowiem ważności testamentuM. G. (3)w rozumieniu przepisówkodeksu cywilnego. Podkreślić należy, że nikt ze spadkobiercówM. G. (3)nie został uznany za niegodnego dziedziczenia w rozumieniuart. 928 kc.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że spadekM. G. (3)z d.W.na podstawie testamentu notarialnego rep.(...)z dnia(...)r., sporządzonego przed notariuszemE. Z.prowadzącą Kancelarię Notarialną wC., otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie I Ns 548/15, nabyli w udziałach po ½ części wnuk spadkodawczyniM. G. (1)oraz jego żonaM. G. (2)z d.O.na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej.
O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie doart. 520 § 1 kpc.