Sąd Apelacyjny w Krakowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III APz 16/16
Data wyroku: 2016-10-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agata Pyjas-Luty, Barbara Kosub, Dariusz Płaczek
Słowa kluczowe: Uzupełnienie Orzeczenia, Koszty Procesu
Podstawa prawna: art. 351 § 1 kpc i 108 kpc

Sygn. akt III  APz 16/16

POSTANOWIENIE

Dnia 25 października 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Dariusz Płaczek (spr.)

Sędziowie:

SSA Barbara Kosub
SSA Agata Pyjas-Luty

Protokolant:

st.sekr.sądowy Elżbieta Bałaban

po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaS. S.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwK.
o zadośćuczynienie i odszkodowanie
na skutek zażalenia powodaS. S.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt VII P 23/16
p o s t a n a w i a :
u c h y l i ć zaskarżone postanowienie i wniosek o uzupełnienie postanowienia przekazać Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
Sygn. akt III APz 16/16

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. (sygn. akt VII P 23/16) Sąd Okręgowy w Krakowie, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w sprawie z powództwaS. S.przeciwko(...) S.A.wK.o zadośćuczynienie i odszkodowanie, oddalił wniosek pełnomocnika powoda o uzupełnienie postanowienia o umorzeniu postępowania w zakresie orzeczenia o kosztach procesu. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie wartość przedmiotu sporu wynosiła 81.132,47 zł, a zatem wnioskowana przez pełnomocnika powoda kwota tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej wynosi 5.400 zł, podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług. Ustanowiony dla powoda pełnomocnik z urzędu nie brał udziału w postępowaniu przed tutejszym Sądem, nie składał żadnych pism procesowych przed wydaniem przez Sąd postanowienia o umorzeniu postępowania, zaś informację, że w dniu 31 maja 2016 r. między stronami została zawarta ugoda sądowa w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie do sygn. akt IV P 1915/14/N Sąd Okręgowy uzyskał od Sądu Rejonowego. Pozew został sporządzony przez powoda samodzielnie, w sprawie nie odbyło się żadne posiedzenie Sądu Okręgowego, jak również pełnomocnik nie wykazał, że podjął jakiekolwiek czynności w przedmiotowej sprawie, choćby wobec powoda. W związku z tym przywołując treść§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) Sąd Okręgowy uznał, że pełnomocnik z urzędu otrzymuje wynagrodzenie jedynie za realnie udzieloną pomoc prawną, dlatego też złożony przez niego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej nie mógł zostać uwzględniony i uległ oddaleniu, na podstawieart. 351 § 2 i 3 k.p.c.w zw. zart. 361 k.p.c.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył powód. Zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
-art. 351 § 1 k.p.c.w zw. zart. 361 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie do niniejszego stanu faktycznego i nieuwzględnienie wniosku powoda o uzupełnienie postanowienia z dnia 8 czerwca 2016 r., wydanego przez Sąd Okręgowy w Krakowie (sygn. akt VII P 23/16) w zakresie orzeczenia przez Sąd co do przyznania pełnomocnikowi powoda od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie postępowania z urzędu w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej według norm przepisanych z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i konieczny nakład pracy;
II. naruszenie prawa materialnego, to jest§ 11 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 490 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie w niniejszym stanie faktycznym i w konsekwencji nieprzyznanie pełnomocnikowi powoda od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie postępowania z urzędu w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej według norm przepisanych, mając na uwadze skomplikowany charakter sprawy i konieczny nakład pracy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o uzupełnienie postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2016 r. (sygn. akt VII P 23/16) w zakresie orzeczenia przez Sąd co do przyznania pełnomocnikowi powoda od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie postępowania z urzędu w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej według norm przepisanych z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i konieczny nakład pracy, a ponadto wniósł o przyznanie na rzecz radcy prawnego wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w zakresie postępowania zażaleniowego.
Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje.
Zaskarżone postanowienie nie jest prawidłowe, co skutkuje jego uchyleniem i przekazaniem wniosku o uzupełnienie postanowienia o umorzeniu postępowania w zakresie kosztów postępowania do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Na wstępie należy zauważyć, że kwestionowane w niniejszym postępowaniu zażaleniowym rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zapadło w wyniku wniosku strony powodowej z dnia 22 czerwca 2016 r. (nadanego do Sądu w dniu 27 czerwca 2016 r.) o uzupełnienie postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2016 r. (sygn. akt VII P 23/16) w przedmiocie umorzenia postępowania poprzez orzeczenie o kosztach postępowania w postaci wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu. Wniosek powoda zamierzał zatem do uzupełnienia postanowienia umarzającego postępowania o wyrzeczenie co do kosztów procesu. Sąd Okręgowy oddalił sformułowane w tymże wniosku żądanie przyznania pełnomocnikowi powoda wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia, nie rozstrzygając kwestii wstępnej związanej z wnioskowanym przez powoda uzupełnieniem postanowienia z 8 czerwca 2016 r. We wniosku datowanym na 22 czerwca 2016 r. pełnomocnik powoda nie zgłaszał bowiem wniosku o przyznanie mu wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną, lecz w istocie domagał się uzupełnienia postanowienia umarzającego postępowanie w sprawie o orzeczenie w przedmiocie kosztów procesu. Uprawnienie do żądania uzupełnienia postanowienia wynika zart. 351 § 1 k.p.c., do którego w zakresie postanowień odsyła przepisart. 361 k.p.c.Według tej regulacji, strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku (postanowienia), a gdy doręczenie wyroku (postanowienia) następuje z urzędu - od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku (postanowienia), jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w wyroku (postanowieniu) dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów zastępstwa procesowego, w sytuacji zgłoszenia przez profesjonalnego pełnomocnika we właściwym czasie żądania o ich przyznanie, niewątpliwie stanowi orzeczenie, które powinno się znaleźć w wyroku (odpowiednio postanowieniu) kończącym postępowanie w danej instancji, a tym bardziej w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie jako całości. Warto w tym miejscu przytoczyć treśćart. 108 § 1 k.p.c., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Postanowienie o umorzeniu postępowania nie tylko jest orzeczeniem kończącym sprawę w instancji, lecz w rozpatrywanej sprawie prowadzi do zakończenia procedowania co do meritum. Nie wzbudza zatem jakichkolwiek wątpliwości okoliczność, iż orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania powinno zawierać rozstrzygnięcie dotyczące kosztów procesu, a pominięcie tego wyrzeczenia podlega uzupełnieniu w trybieart. 351 § 1 k.p.c.w zw. zart. 361 k.p.c.W tym kontekście warto odnotować, że jeżeli sąd w wyroku (postanowieniu) nie zamieścił orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu, a strona domagająca się zwrotu kosztów procesu w przepisanym terminie zgłosiła wniosek o uzupełnienie wyroku w tym zakresie, to istnienie podstaw do zastosowania wobec strony proces przegrywającej przepisuart. 102(odstąpienia od obciążenia strony kosztami, bądź zasądzenia tylko części kosztów) nie stanowi jednocześnie przesłanki do oddalenia wniosku o uzupełnienie wyroku, albowiem treść orzeczenia o kosztach, a więc o tym, czy i której stronie oraz w jakiej wysokości należy się zwrot kosztów procesu, jest przedmiotem rozstrzygnięcia sądu w wyroku bądź postanowieniu wyrok ten uzupełniającym (por. postanowienie SN z dnia 26 września 1972 r., I CZ 113/72, Lex nr 7138). W judykaturze wyrażono także zapatrywanie, iż Sąd nie może oddalić wniosku o uzupełnienie orzeczenia co do kosztów z tej tylko przyczyny, że żądanie to uważa za nieuzasadnione (tak postanowienie SN z dnia 15 lutego 1967 r., II CZ 144/66, OSNC 1967, nr 7-8, poz. 144). W rozpatrywanym w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przypadku miała miejsce sytuacja analogiczna do opisanej w ww. orzeczeniach. Sąd pierwszej instancji procedując w przedmiocie wniosku o uzupełnienie postanowienia dotyczącego umorzenia postępowania w sentencji zaskarżonego postanowienia orzekł o oddaleniu wniosku, tymczasem w uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia poddał analizie zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnikowi powoda kosztów zastępstwa procesowego, nie odnosząc się do kwestii zasadności wniosku o uzupełnienie orzeczenia. Tymczasem, rozpoznając wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia 8 czerwca 2016 r. (sygn. akt VII P 23/16) poprzez zamieszczenie w nim rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd Okręgowy w pierwszym rzędzie powinien rozważyć zasadność tego wniosku i nie może go oddalić z przywołaniem argumentów odnoszących się do bezzasadności żądania o zwrot kosztów procesu. Należy bowiem odróżnić uwzględnienie samego wniosku o uzupełnienie orzeczenia, podlegającego rygorom procesowym przewidzianym wart. 351 k.p.c.od zagadnienia związanego z zasadnością rozpoznawanego roszczenia o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, składającego się na koszty postępowania w niniejszej sprawie. Uzupełniając postanowienie o umorzeniu postępowania w zakresie kosztów procesu Sąd pierwszej instancji nie musi bowiem wydać pozytywnego dla strony i oczekiwanego przez powoda rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego. W razie zgłoszenia przez stronę żądania zwrotu kosztów Sąd powinien wydać pozytywne, bądź negatywne rozstrzygnięcie w tej materii, które to wyrzeczenie powinno się znaleźć w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji, zaś brak rozstrzygnięcia w tym przedmiocie daje stronie podstawę do wystąpienia z wnioskiem o uzupełnienie orzeczenia. Uzupełnienie orzeczenia może polegać zarówno na pozytywnym, jak i negatywnym rozstrzygnięciu o pominiętym żądaniu. Innymi słowy w postanowieniu uzupełniającym Sąd Okręgowy może przyznać stronie zwrot kosztów procesu, bądź też może jej żądanie w tej materii oddalić, a zatem nawet uznanie żądania dotyczącego przyznania kosztów postępowania za nieuzasadnione nie stanowi przesłanki pozwalającej na oddalenie wniosku o uzupełnienie orzeczenia tylko z tej przyczyny, bez rozważenia przesłanek zart. 351 k.p.c.
Mając na względzie naprowadzone powyżej okoliczności i rozważania Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek o uzupełnienie postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania Sądowi Okręgowemu w Krakowie celem jego ponownego rozpoznania. Zważywszy na zakres kognicji Sądu drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym, która w rozpatrywanym przypadku obejmuje jedynie ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o uzupełnienie orzeczenia, na obecnym etapie postępowania Sąd ten nie może poddawać analizie argumentów zażalenia odnoszących się do sposobu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania oraz zasadności zgłoszonego w tej mierze przez pełnomocnika powoda żądania o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu. W niniejszym postępowaniu zażaleniowym kontroli instancyjnej i weryfikacji podlega orzeczenie dotyczące wniosku o uzupełnienie orzeczenia, a nie postanowienie w przedmiocie kosztów procesu. Wszystkie te argumenty zostaną rzecz jasna wzięte pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji przy rozstrzyganiu kwestii przyznania kosztów zastępstwa procesowego, oczywiście po uprzednim rozpoznaniu wniosku o uzupełnienie postanowienia z dnia 8 czerwca 2016 r.
W tym stanie rzeczy, orzeczono, jak w sentencji, na zasadzieart. 386 § 4 k.p.c.w związku zart. 397 § 2 k.p.c.O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Apelacyjny nie orzekał, gdyż postanowienie uchylające postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o uzupełnienie orzeczenia w zakresie kosztów procesu nie jest postanowieniem kończącym sprawę w rozumieniuart. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., a zatem rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego, o które wnosił skarżący, pozostawiono Sądowi pierwszej instancji.

Barbara Kosub   Dariusz Płaczek     Agata Pyjas-Luty