Sąd Rejonowy w Kłodzku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 438/15
Data wyroku: 2016-04-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marzena Studzińska
Słowa kluczowe: Bezpodstawne Wzbogacenie
Podstawa prawna: art. 405 kc
Teza: oddalono

Sygn. akt I C 438/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 kwietnia 2016 roku
Sąd Rejonowy w Kłodzku Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący:  SSR Marzena Studzińska
Protokolant:p.o. prot. sąd. Karolina Skotnicka
po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 roku w Kłodzku
na rozprawie
sprawy z powództwaD. K.
przeciwkoE. B.iJ. B.
o zapłatę kwoty 49.847,82 zł

I
oddala powództwo,

II
zasądza od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 2.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu,

III
nakazuje uiścić powodowi na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Kłodzku kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów stawiennictwa świadków.

UZASADNIENIE
PowódD. K.wniósł o zasądzenie od pozwanychE. B.iJ. B.kwoty 49 847,82 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty z tytułu zwrotu wartości korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż jest synemM. K., zmarłego 6 listopada 2013 roku wO.. Podał również, iż na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 4 grudnia 2013 roku przyjął spadek po zmarłym ojcu z dobrodziejstwem inwentarza. Powód wskazał także, iżM. K.udzielił pełnomocnictwa pozwanejE. B.do rachunków bankowych w celu pobierania pieniędzy na opłaty za pobyt wD.wO.oraz na jego osobiste wydatki. Powód podniósł, że pozwana pobrała z kontaM. K.więcej środków niż wynikało to z potrzeb zmarłego. Zdaniem powoda, po porównaniu kwot pobranych przezE. B.oraz kwot wydatkowanych przez nią na opłacenie pobytuM. K.w placówce i wydatków na potrzeby dodatkowe (leki, soki, papierosy) pozostała nierozliczona kwota 49 847,82 zł, o którą wzbogaciła się pozwana bez podstawy prawnej kosztem majątkuM. K.. Powód podał również, iż dnia 31 marca 2013 roku wezwał pozwanych do zwrotu wartości korzyści uzyskanych bez podstawy prawnej, a zatem uzasadnione jest żądanie zasądzenia odsetek od dnia 1 kwietnia 2013 roku.
W odpowiedzi na pozew pozwaniE. B.iJ. B.wnieśli o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podnieśli, iż powód oparł żądanie pozwu jedynie na swoich swobodnych wyliczeniach i nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego, że dochodzona przez niego kwota 49 847,82 zł została zatrzymana przez pozwaną. PozwanaE. B.wskazała także, iżM. K.w pełni świadomie ustanowił ją swoim pełnomocnikiem do rachunku bankowego oraz to, że przekazywałaM. K.wszystkie pieniądze wypłacone z jego konta, a następnie otrzymywała od niego tylko kwoty potrzebne na opłaty, zakupy, lekarstwa.E. B.podniosła, żeM. K.skrupulatnie kontrolował stan swoich finansów i był zorientowany co do stanu rachunku bankowego. Podała również, iżM. K.był w banku 5 czerwca 2013 roku (tego dnia udzielił powodowi pełnomocnictwa do swojego rachunku bankowego) i gdyby wówczas okazało się, że pozwana dokonała wypłat pieniędzy bez jego wiedzy toM. K.podjąłby działania zmierzające do odzyskania tych pieniędzy. Zdaniem pozwanej nie bez znaczenia jest fakt, że pozostawała ona pełnomocnikiem do rachunku bankowegoM. B.aż do jego śmierci. PozwanyJ. B.podniósł zarzut braku biernej legitymacji procesowej. Zdaniem pozwanego powód w żaden sposób nie udowodnił, że wiedział on o wypłatach dokonywanych z kontaM. B.oraz, że mógł z tego tytułu uzyskać jakąkolwiek korzyść bez podstawy prawnej.
W dalszych pismach procesowych strony procesu podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Wnioskiem zawartym w pozwie powód wniósł o udzielenie zabezpieczenia roszczeniu będącemu przedmiotem procesu poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej w łącznej kwocie 163 848 zł na nieruchomościach należących do majątków osobistych, jak i na zasadach wspólności ustawowej do pozwanych.
W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie ww. wniosku powoda.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 roku wydanym w sprawie sygn. akt(...)Sąd Rejonowy w Kłodzku oddalił wniosek powoda o udzielenie zabezpieczenia.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
PowódD. K.jest synem zmarłego dnia 6 listopada 2013 roku wO.M. K..
W akcie poświadczenia dziedziczenia z 4 grudnia 2013 roku powódD. K.przyjął, na podstawie testamentu notarialnego z dnia 4 czerwca 2013 roku, w całości spadek po zmarłym ojcuM. K.z dobrodziejstwem inwentarza.

/dowód

: odpis skrócony aktu zgonuM. K., k. 23; akt poświadczenia dziedziczenia z 4 grudnia 2013 roku; k. 9-10/
W czerwcu 2009 rokuM. K.zamieszkał wD.wO.. W placówce tej przebywał do śmierci.
W tym czasieE. B.była pracownicą ww. placówki.
W dniu 18 maja 2011 rokuM. K.udzieliłE. B.pełnomocnictwa do swojego rachunku bankowego nr(...)wbanku (...) S.A.(...)wZ.. Pełnomocnictwo to wygasło z chwilą śmierciM. K..
W dniu 5 czerwca 2013 rokuM. K.udzielił również pełnomocnictwa do ww. rachunku bankowego swojemu synowi - powodowiD. K..
E. B.pobierała z konta zmarłego różne kwoty, w celu pokrywania jego wydatków - w tym opłacania pobytu w placówce, zakupu papierosów, lekarstw, witamin, dodatkowej żywności, maści, kosmetyków, odzieży, obuwia oraz pampersów. Odbywało się to w ten sposób, że początkowoM. K.jeździł z pozwaną do banku doZ., a gdy jego stan zdrowia uległ pogorszeniu to podawał pozwanej jaką kwotę ma pobrać z jego rachunku bankowego. Następnie pozwana wypłacała pieniądze i przekazywała jeM. K.z bankowym potwierdzeniem wypłaty. Po czymM. K.dawał pozwanej określoną kwotę na opłacenie jego pobytu w placówce oraz na zakupy. Po każdorazowym dokonaniu zakupów pozwana rozliczała się zM. K., tzn. oddawała zmarłemu resztę wraz z rachunkiem.
W dniu 24 maja 2013 roku pozwana, działając z poleceniaM. K.- który przebywał wówczas w szpitalu - wypłaciła z jego rachunku bankowego łączną kwotę 3000 zł, którą następnie przekazała zmarłemu.
M. K.kontrolował stan swoich finansów i wiedział ile pieniędzy ma zgromadzonych na rachunku bankowym.
/

dowód:

pełnomocnictwo do rachunku bankowego, k. 20-22; wyciąg z rachunku bankowego – k. 34-76; oświadczenieM. K.z 2 lipca 2013 roku z podpisem notarialnie poświadczonym, k. 166; zeznania świadkaR. S., k. 140v-141; zeznania świadkaA. O., k. 142-142v; zeznania świadkaA. S., k. 142v-143; zeznania świadkaM. G., k. 143v-144; zeznania świadkaD. S., k. 144-144v; zeznania świadkaM. M., k. 144v-145; zeznania świadkaP. M., k. 145; przesłuchanie stron – zeznania pozwanej, k. 178-179; wyciąg z rachunku bankowego (k. 134-138) zawarty w aktach Sądu Okręgowego w Świdnicy o sygn. akt(...)
W ramach opłaty za pobyt pensjonariuszeD.wO.mają zapewnione całodobowe wyżywienie, sprzątnie, pranie oraz opiekę pielęgniarską. Ponoszą natomiast wydatki na zakup lekarstw i pampersów, na dowód czego otrzymują stosowne rachunki.
M. K.często nie korzystał z wyżywienia w placówce – posiłki przygotowywała dla niego pozwanaE. B.. Pod koniec życia jadał wyłącznie posiłki przygotowane przez pozwaną.

M. K.palił dużą ilość papierosów, a ponadto częstował nimi innych pensjonariuszyD.oraz personel placówki.
M. K.cierpiał na łuszczycę i w związku z tym stosował specjalne kosmetyki, kremy i maści.
M. K.przechowywał w szufladzie przy łóżku pieniądze oraz różnego rodzaju dokumenty, rachunki, paragony itp.
M. K.nie płacił pozwanej za przygotowywanie dla niego posiłków oraz dokonywanie zakupów na jego rzecz.
GdyE. B.przebywała na urlopie to zakupów na rzeczM. K.dokonywali inni pracownicy placówki.
W okresie od 2009 roku do 2011 rokuM. K.odwiedzał pasierbM. P..
Powód odwiedzał ojca w placówce w okresie od maja 2013 roku do śmierci, tj. do 6 listopada 2013 roku.
/

dowód:

zeznania świadkaR. S., k. 140v-141; zeznania świadkaA. O., k. 142-142v; zeznania świadkaA. S., k. 142v-143; zeznania świadkaM. G., k. 143v-144; zeznania świadkaD. S., k. 144-144v; zeznania świadkaM. M., k. 144v-145; zeznania świadkaP. M., k. 145; częściowo zeznania świadkaM. P., k. 162v-163; przesłuchanie stron – zeznania pozwanej, k. 178-179/
W okresie od 18 maja 2011 roku do 6 listopada 2013 roku pozwana pobrała z konta bankowegoM. K.łącznie kwotę 118 047,82 zł.

/dowód:

wyciąg z rachunku bankowego – k. 34-76; wyciąg z rachunku bankowego (k. 134-138) zawarty w aktach Sądu Okręgowego w Świdnicy o sygn. akt(...)zestawienie wypłat, k. 31-33
W tym okresie łączna opłata za pobytM. K.wD.wyniosła 45 000 zł.

/bezsporne

/
M. K.darowałE. B.kwotę 100.000,00 zł, wyrażając w ten sposób swoją wdzięczność za sprawowaną nad nim opiekę. Darowizna została wykonana w dniu 10 stycznia 2012 r. przelewem na rachunek osobisty pozwanej. W pisemnym oświadczeniu z dnia 12 sierpnia 2013 rokuM. K.podał, że przedmiotowa kwota 100.000,00 zł była darowizną.
Wyrokiem z dnia 25 maja 2015 roku wydanym w sprawie sygn. akt(...)Sąd Okręgowy w Świdnicy oddalił powództwo powoda skierowane przeciwko pozwanym o zapłatę 114 000 zł.
/

dowód:

oświadczenie darowizny, zestawienie operacji na kwotę 100.000,00 zł, wyciąg z rachunku bankowego, wyrok z dnia 25 maja 2015 roku wraz z uzasadnieniem – zawarte w aktach Sądu Okręgowego w Świdnicy o sygn. akt(...)
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Z treściart. 405 kcwynika, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zatem zgodnie zart. 6 kcto na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia okoliczności, że pozwani bez podstawy uzyskali korzyść majątkową kosztem zmarłegoM. K., skoro z faktów tych wywodził swoje żądanie.
Tymczasem powód nie sprostał temu obowiązkowi, bowiem nie przedłożył żadnego dowodu, z którego wynikałoby, iż pozwani uzyskali i bez podstawy prawnej uzyskali korzyść majątkową w kwocie 49 847,82 zł. Przede wszystkim wskazać należy, iż przedłożone przez powoda wyliczenie kwot wydatkowanych miesięcznie (po 800 zł) przez pozwaną na potrzeby dodatkowe (leki, soki, papierosy itp.)M. K./k. 165 akt/ ma charakter dowolny i nie zostało poparte żadnymi dowodami.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym z zeznań świadkówR. S.,A. O.,A. S.,M. G.,D. S.,M. M.iP. M.jednoznacznie wynika, iżE. B.przeznaczała pieniądze pobrane z konta bankowegoM. K.na pokrycie jego potrzeb (tj. opłacenie pobytu wD.zakup różnego rodzaju wyżywienia, papierosów, odzieży, kosmetyków, leków, maści i pampersów) oraz że rozliczała się z nim z tych kwot i zwracała resztę. W oparciu o powyższe Sąd uznał za wiarygodne w całości zeznania pozwanej, które korespondują z zeznaniami ww. świadków oraz są spójne i logiczne. Z powyższego wynika, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka zart. 405 kcalbowiem pozwana nie zachowywała pobieranych z kontaM. K.pieniędzy dla siebie, a zatem nie uzyskała korzyści majątkowej.
Dodać przy tym należy, iżM. K.był osobiście wBanku (...) S.A.
(...)1 wZ.(miało to miejsce w czerwcu 2013 roku, gdy udzielał pełnomocnictwa do rachunku powodowi) i mimo to w dniu 3 lipca 2013 roku sporządził pisemne oświadczenie z podpisem notarialnie poświadczonym /k. 166-167/, w którym podał, że udzielone pozwanej pełnomocnictwo do rachunku bankowego ma na celu wypłatę przez nią kwot pieniężnych potrzebnych do opłacenia jego pobytu wD.wO., zakupu lekarstw, dodatkowego jedzenia, papierosów i innych drobnych wydatków dla jego potrzeb osobistych. Nadto z dołączonych do akt sprawy zaświadczeń lekarskich dotyczących stanu zdrowiaM. K.nie wynika, aby występowały u niego jakiekolwiek objawy zaburzeń psychicznych. Zatem skoroM. K.po osobistej wizycie w Banku w czerwcu 2013 roku sporządził ww. oświadczenie i nie odwołał pełnomocnictwa udzielonego pozwanej to uznać, iż nie miał on żadnych zastrzeżeń co do sposobu dysponowania przez pozwaną jego środkami pieniężnymi.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie powód nie udowodnił (art. 6 kc), że pozwanaE. B.bez podstawy prawnej uzyskała korzyść majątkową kosztem zmarłegoM. K.i w związku z tym powództwo podlegało oddaleniu jako nieudowodnione, o czym orzeczono jak w punkcie I wyroku.
Legitymacja bierna do występowania w niniejszym procesie w charakterze pozwanej przysługiwała wyłącznie pozwanejE. B.. Natomiast powództwo w części dotyczącej pozwanegoJ. B.podlegało oddaleniu z uwagi na to, że powód nie wykazał (art. 6 kc), że ww. pozwany był legitymowany biernie do występowania w niniejszej sprawie w charakterze pozwanego.
O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpcw związku z § 2 ust. 1 i 2 § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zasądzając od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 2417 zł (w tym kwotę 2400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym i kwotę 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa).
Orzeczenie w pkt III wyroku oparto na przepisachart. 113 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t.j. Dz.U. z 2010r., Nr 90, poz. 594 ze zm.) w zw. zart. 100 zd. 1 kpciart. 98 § 1 kpciart. 130(3)§1 zd. 2 kpc. Zgodnie z wynikiem procesu, obciążono powoda, poniesionymi w postępowaniu tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkami na zwrot kosztów stawiennictwa świadków .