Sąd Okręgowy w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 322/16
Data wyroku: 2016-09-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Wojciechowski, Marcin Świerk, Marta Krajewska-Drozd
Słowa kluczowe: Kradzież
Podstawa prawna: art. 437 § 1 i 2 kpk

Sygn. akt II Ka 322/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 września 2016 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Tomasz Wojciechowski (spr.)
Sędziowie: SSO Marta Krajewska - Drozd
SSO Marcin Świerk
Protokolant: sekr. sądowy Joanna Stafska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla miasta Rzeszów – Magdaleny Solarewicz – Kraus

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 r.
sprawy:

1
S. S.

oskarżonej o czyn zart. 278§ 5 kk

2
J. J.

oskarżonego o czyn zart. 278 § 5 kk,art. 278 § 5 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk,art. 278 § 1 i 5 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk,art. 278 § 1 kk,art. 278 § 1 i 5 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego
od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygnatura akt II K 444/15

I
zmieniazaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a
uchylaorzeczenia zawarte w pkt X i XI oraz kary jednostkowe za przestępstwa przypisane oskarżonemuJ. J.w pkt IV, VIi VIII,

b
z kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonemuJ. J.wpkt IV, VI i VIIIoraz z podstawy prawnej środka kompensacyjnego orzeczonego wpkt V, VII i IXeliminujeprzepisart. 4 § 1 kk,

c
przyjmując, że przestępstwa przypisane oskarżonemuJ. J.wpkt IV, VI i VIIIpopełnione zostały w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierza mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności,

II
uchylazaskarżony wyrok w pkt I, II oraz III i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania,

III
utrzymuje w mocyzaskarżony wyrok w pozostałej części,

IV
zwalniaoskarżonegoJ. J.od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za obie instancje związanych z częścią skazującą.

SSO Marta Krajewska - Drozd SSO Tomasz Wojciechowski SSO Marcin Świerk
Sygn. akt II Ka 322/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt II K 444/15 oskarżonaS. S.zostałauniewinnionaod zarzucanych jej czynów:
- z art. zart. 278 § 5 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpolegającego na tym, że w dniu 7 listopada 2014 roku wR.przyul. (...)wsklepie (...)działając wspólnie i w porozumieniu zJ. J.dokonała zaboru w celu przywłaszczenia portfela wraz z zawartością karty debetowejbanku (...)na szkodęH. M.(pkt I),
- zart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpolegającego na tym, żew dniu 3 grudnia 2014r. wR.przyul. (...)wsklepie (...)działając wspólnie i w porozumieniu zJ. J.dokonała zaboru w celu przywłaszczeniadowodu osobistego (...), karty rencisty oraz katy bankomatowejbanku (...) SAna szkodęB. K.(pkt I).
Tym samym wyrokiem uznano oskarżonegoJ. J.za winnego tego, że:
- w dniu 7 listopada 2014 roku wR.przyul. (...)wsklepie (...)dokonał zaboru w celu przywłaszczenia karty debetowejbanku (...)na szkodęH. M., tj. popełnienia przestępstwa zart. 278 § 5 kkw zw. zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kki za czyn ten na podstawieart. 278§ 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkskazano go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności (pkt II),
- w dniu 3 grudnia 2014r. wR.przyul. (...)wsklepie (...)dokonał zaboru w celu przywłaszczeniadowodu osobistego (...)oraz karty bankomatowejBanku (...) SAna szkodęB. K., a także usunął spod jej władztwa kartę rencisty, tj. popełnienia przestępstwa zart. 278 § 5 kkw zw. zart. 278 § 1 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kki za czyn ten na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkw zw. zart. 4 § 1 kkskazano go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności (pkt III),
- w dniu 14 stycznia 2015r. wR.przyul. (...)w CHGaleria (...)dokonał zaboru w celu przywłaszczenia portfela wartości 50 złi pieniędzy w kwocie 810 zł powodując straty w łącznej wysokości 860 zł oraz dowodu osobistego i dwóch kart bankomatowychBanku (...)na szkodęK. U., a także usunął spod jej władztwa prawo jazdy i legitymację emeryta, tj. popełnienia przestępstwa zart. 278 § 5 kkw zw. zart. 278 § 1 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kki za czyn ten na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkw zw. zart. 4 § 1 kkskazano go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności (pkt IV), a ponadto na podstawieart. 46 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkorzeczono wobec oskarżonegoJ. J.obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonejK. U.kwoty 550 zł (pkt V),
- w dniu 11 lutego 2015r. wD.przyul. (...)wsklepie (...)dokonał zaboru w celu przywłaszczenia portfela wartości 50 zł z zawartością pieniędzy w kwocie 500 zł powodując straty w łącznej wysokości 550 zł na szkodęM. P., tj. popełnienia przestępstwa zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kki za czyn na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkskazano go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności (pkt VI), a ponadto na podstawieart. 46 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkorzeczono wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonejM. P.kwoty 550 zł (pkt VII),
- w dniu 18 lutego 2015r. wR.przyul. (...)wsklepie (...)dokonał zaboru w celu przywłaszczenia portfela wartości 200 złi pieniędzy w kwocie 640 zł, powodując straty w łącznej wysokości 840 zł oraz dowodu osobistego i karty bankomatowejBanku (...), na szkodęA. M., a także usunął spod jej władztwa prawo jazdy, tj. popełnienia przestępstwa zart. 278 § 5 kkw zw. zart. 278 § 1 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kki za czyn ten na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkw zw. zart. 4 § 1 kkskazano go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności (pkt VIII), a ponadto na podstawieart. 46 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkorzeczono wobec oskarżonegoJ. J.obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonejA. M.kwoty 840 zł (pkt IX).
Na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkw miejsce jednostkowych kar pozbawienia wolności orzeczono karę łączną1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt X).
W końcu, na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolniono oskarżonegoJ. J.w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, zaś na podstawieart. 632 pkt 2 kpkkosztami procesu obciążono Skarb Państwaw zakresie, w jakim uniewinniono oskarżonąS. S.(pkt XI).
Apelację od powyższego wyroku wniósł oskarżyciel publiczny, zaskarżając go w części do punktów I, II, III, na niekorzyść oskarżonychS. S.iJ. J.zarzucając:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść tego orzeczenia – polegający na nieprawidłowym ustaleniu iż oskarżonaS. S.nie brała udziału w kradzieży w dniu 07 listopada 2014 r. oraz dnia 03 grudnia 2014 r. wR.i w konsekwencji uniewinnieniu oskarżonejS. S.w pkt I wyroku, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do odmiennych wniosków;

2
obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia tj.art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.polegającą na wyłącznym przypisaniu w punktach II i III wyroku oskarżonemu czynu, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób ewidentny wskazuje, iż oskarżony działał wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie go (tak w oryginale) Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:
Podniesione w apelacji zarzuty zasługują na uwzględnienie. Natomiast postulat uchylenia zaskarżonego w całości nie tylko jest niecelowy, lecz również nie znajduje umocowania w ustawie karnej procesowej.
Zasadność zarzutu obrazyart. 413 § 2 pkt 1 kpkwynika wprostz uzasadnienia orzeczenia poddanego kontroli instancyjnej. Przekonuje o tymw sposób dobitny użycie sformułowania „kradzieży tejJ. J.i nieustalona kobieta dokonali wspólnie i w porozumieniu” w odniesieniu zarówno do odtworzenia przebiegu zdarzenia z dnia 7 listopada 2014r., jaki rekonstrukcji czynności wykonawczej zdziałanej w dniu 3 grudnia 2014r.
Ustalenia te nie znalazły jednak odzwierciedlenia w opisie czynów przypisanychJ. J.w pkt II i III zaskarżonego wyroku, które są kategoryczne w swej wymowie co do tego, że oskarżony wykonał je sam. Wskazane uchybienie nie tylko mogło, ale i wywarło wpływ na treść rozstrzygnięcia, bowiem w jego efekcie doszło do wadliwego zaniechania konstrukcji współsprawstwa.
Gdyby nie dalej idący wniosek, będący pochodną rozpoznania zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia wobecS. S., omawiany mankament podlegałby skorygowaniu przez sąd odwoławczy.
Trafna jest także krytyka zaskarżonego wyroku na gruncie względnej przyczyny odwoławczej wyrażonej wart. 438 pkt 3 kpk. Dzieje się tak dlatego, że Sąd Rejonowy nie zachował należytej dozy wnikliwości i wszechstronności przy ocenie znaczenia oraz mocy dowodowej osobowych środków dowodowych jak i utrwaleń obrazu dokonanych za pomocą kamer systemu monitoringu zamontowanych wsklepach (...)i(...).
W części dotyczącej(...)sąd I instancji odnotował, że w postępowaniu przygotowawczym oskarżona przyznała się do winy i odmówiła wyjaśnień. Poza zasięgiem rozważań pozostała natomiast okoliczność wyrażania przez tę kobietę woli wydania wobec niej wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie uzgodnionychz prokuratorem kar jednostkowych oraz kary łącznej pozbawienia wolnościz zastosowaniem środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia jej wykonania (k. 126). Jest to o tyle istotne, że sposób dokumentowania przebiegu posiedzenia odbytego w dniu 16 września 2015r. w trybieart. 343 kpknie dowodzi, by oskarżona odstąpiła od konsensualnego sposobu rozstrzygnięcia, skoro przyczyną skierowania sprawy na rozprawę nie było cofnięcie uprzednio złożonego w tej kwestii oświadczenia (k. 194-195).
W tej sytuacji podana przez oskarżoną w dalszym toku postępowania przyczyna zmiany wyjaśnień powinna doczekać się komentarza ze strony sądu orzekającego.
Z kolei, w świetle zeznańH. M.złożonych w toku przewodu sądowego, w tym podczas konfrontacji zS. S., zasadnicze wątpliwości budzi prawidłowość ustalenia przyjętego przez Sąd Rejonowy, jakoby oskarżona nie była obecna wsklepie (...)w czasie popełnienia przestępstwa na szkodę pokrzywdzonej. Idzie bowiem o to, żeH. M.relacjonując przebieg rozmowy zS. S., do której doszło w korytarzu sądowym po jednej z rozpraw przedstawiła nie tylko sposób jej nawiązania (zapytanie, czy mięso smakowało), lecz również informacje dotyczące warunków osobistychi sytuacji rodzinnej rozmówczyni, które odpowiadały danym osobowopoznawczym oskarżonej.
Natomiast w kontekście uznania, czy przekaz ten może stanowić dowód pośredni przyznania się oskarżonej do popełnienia czynu na szkodęH. M., zwraca uwagę pominięcie przez Sąd Rejonowy bardzo ważkiego fragmentu zeznań pokrzywdzonej, a mianowicie: „ona powiedziała (…) ten pan ją namówił, żałuje bardzo, że to zrobiła” (k. 246), który potwierdzony zostałw toku konfrontacji stwierdzeniom: „Było powiedziane, że ten pan mnie namówił, że żałuje tego (…)”.
Dla porządku przypomnieć trzeba, że sąd I instancji nie zakwestionował wiarygodności zeznań pokrzywdzonej, aczkolwiek wyraził towarzyszące mu przekonanie, jakoby depozycje złożone przezH. M.na rozprawie nie mogły być dowodem wskazującym na sprawstwo kradzieży przezS. S..
Rację ma skarżący, podobnie zresztą jak i sąd orzekający, że dowodyw postaci utrwaleń obrazu zyskują doniosłą rangę dla ustalenia przebiegu zdarzeń w sposób zapewniający prawidłowe wyrokowanie ze względu na ich pierwotny charakter. Wyraźnie odmienne jest już podejście organu procesowego oraz autora apelacji do tych rzeczowych środków dowodowych.
Sąd Rejonowy ograniczył się do zakomunikowania wrażeń, które finalnie powziął pod wpływem odtworzenia dowodowych nagrań bez jakiegokolwiek zagłębiania się w szczegóły. Takie ujęcie byłoby uprawnione, jednakże tylkow takim przypadku, gdyby wymowa utrwaleń obrazu była dla każdego obserwatora (obdarzonego przeciętnym poziomem koncentracji uwagi) jednoznaczna i nie wzbudzała cienia wątpliwości. W przeciwnym razie nieodzowna staje się szczegółowa analiza poszczególnych sekwencji zarejestrowanego zdarzenia z wykorzystaniem tzw. stopklatki oraz zestawienia obrazów utrwalonych przez różne kamery stanowiące części składowe systemu monitorowania.
Takiego właśnie opracowania podjął się wnoszący środek odwoławczyi w aktualnym stanie sprawy zyskuje ono akceptacyjną ocenę sądu odwoławczego w tym znaczeniu, że wytrzymuje konfrontację ze stanowiskiem sądu I instancji jako bardziej wnikliwe i wszechstronne, a także poddające się kontroli instancyjnej. Dobrą ilustracją jest chociażby ewidentny rozdźwięk pomiędzy ustaleniem poczynionym w części motywacyjnej zaskarżonego wyroku co do braku jakiegokolwiek kontaktuS. S.z oskarżonymi nieustaloną kobietą dokonującą zaboru mieniaB. K.a zachowaniem oskarżonej, która prowadziła obserwację tej kobiety i to nawet wówczas, kiedy podejmowała ona próbę (zresztą kilkakrotnie) kradzieży, przy czym reakcjaS. S.daleka była od tej, jaką należałoby oczekiwać od osoby postronnej o właściwie wykształconym systemie wartości.
Niewątpliwie nagranie z dnia 3 grudnia 2014r. jest znacząco lepszej jakości niż utrwalenie obrazu z dnia 7 listopada 2014r., a ponadto w pierwszym przypadku w polu rejestracji kamery znalazło się oboje oskarżonych oraz nieustalona kobieta, której każdorazowy udział polegał na wyjęciu ruchomości spod władztwa pokrzywdzonych, jednakże nie należy tracić z pola widzeniai tego, że w kwestii identyfikacjiS. S.jako uczestniczki zdarzenia zaistniałego w dniu 7 listopada 2014r. przydatne okazać się mogą procesowe oświadczenia pochodzące odH. M..
Procesową konsekwencją wyartykułowanych powyżej racji jest przede wszystkim potrzeba uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonejS. S.i przekazanie sprawy w tym zakresie sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Dalsze implikacje odnoszą się doJ. J.i są dwojakiego rodzaju.
Po pierwsze, chodzi o nakaz wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym co do czynów przypisanych oskarżonemu w pkt II i IIIz następczym ponowieniem postępowania rozpoznawczego w tej części.W zależności bowiem od jego wyników skorygowaniu podlegać będą opisy owych czynów co do działaniaJ. J.wspólnie i w porozumieniuz jedną, bądź dwiema osobami.
Po wtóre, rację bytu zyskuje konieczność podjęcia rozstrzygnięcia reformatoryjnego odnośnie do pozostałych trzech czynów przypisanych oskarżonemu, za czym przemawia treśćart. 437 § 2 kpkstatuującego między innymi zakaz uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, jeżeli nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewoduw całości.
Punktem wyjścia uczynić wypada stwierdzenie Sądu Rejonowegoodnośnie do zastosowania ustawy karnej obowiązującej w czasie czynów, ponieważ jest ona względniejsza dla sprawcy.
Pogląd ten nie został rozwinięty, chociaż istniały ku temu ważkie argumenty, skoro z uzasadnienia zaskarżonego wyroku można zasadnie wnioskować, że sąd orzekający w ogóle nie brał pod uwagę możliwości warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności.
Tymczasem zastosowanie nowej ustawy, czyli obowiązującej w czasie orzekania, zyskiwało tę doniosłość, że pozwalało na potraktowanie czynów przypisanychJ. J.w pkt IV, VI i VIII zaskarżonego wyroku jako tworzących ciąg przestępstw w rozumieniuart. 91 § 1 kk. Bez wątpienia popełniono je w krótkich odstępach czasu, skoro czynności wykonawcze zrealizowane zostały odpowiednio w dniach 14 stycznia 2015r. oraz 11 i 18 lutego 2015r. Spełniony jest też warunek tyczący się wykorzystania takiej samej sposobności, gdyż oskarżony każdorazowo działał na terenie sklepu wielkopowierzchniowego, którego organizacja sprzedaży polegała na bezpośredniej styczności klienta z towarem (samoobsługa), zaś zaboru cudzych portfeli z zawartością pieniędzy, kart bankomatowych, dokumentów, w tym stwierdzającego tożsamość, dokonywał w chwili, gdy właściciel odwracał uwagę od tych przedmiotów w związku z koncentrowaniem wzroku na rzeczach wystawionych do sprzedaży.
Odmienność kwalifikacji prawnej poszczególnych czynów nie wyklucza konstrukcji ciągu przestępstw, skoro w aktualnym stanie prawnym rozstrzygające znaczenie przyznano tożsamości przepisu stanowiącego podstawę wymiaru kary dla każdego z tych przestępstw, za któryw uwarunkowaniach rozpoznawanej sprawy przyjąć trzebaart. 278 § 1 kk.
Zachowując w polu widzenia okoliczności, do których odwołał się Sąd Rejonowy w odniesieniu do stopnia społecznej szkodliwości czynów przypisanychJ. J.i stopnia jego winy, a także w kwestii wysokości kar jednostkowych wymierzonych oskarżonemu, Sąd Okręgowy uznał, że karą respektującą we właściwej mierze indywidualne potrzeby resocjalizacyjno – wychowawcze sprawcy, a równocześnie sprzyjającą kształtowaniu świadomości prawnej społeczeństwa, będzie kara jednego roku pozbawienia wolności podlegająca wykonaniu w warunkach izolacji więziennej. Winna ona wpłynąć na ukształtowanie społecznie pożądanych postaw oskarżonego poprzez wyzwolenie krytycznego stosunku do przestępczej zaszłości oraz uwrażliwienia na przyszłość, by zapewnić przestrzeganie przez niego porządku prawnego, a w szczególności zapobiec ponownemu popełnieniu przestępstwa.
Z naprowadzonych powyżej względów orzeczono reformatoryjnie jakw pkt I wyroku, zwalniając równocześnie oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za obie instancje, bowiem uiszczenie tych należności byłoby zbyt uciążliwe ze względu na sytuację majątkową i życiowąJ. J., która zdeterminowana została brakiem stałego źródła dochodu oraz osadzeniem w zakładzie karnym.
Natomiast rozpoznając ponownie sprawę sąd I instancji przeprowadzi na nowo przewód sądowy w niezbędnym zakresie z uwzględnieniem wskazańi zapatrywań zawartych we wcześniejszej części uzasadnienia. Nie od rzeczy będzie również przedsięwzięcie czynności sprawdzających, skoro kilka jednostek policji na terenie kraju prowadziło (bądź nawet nadal prowadzi) postępowania w sprawach kradzieży „sklepowych”, w którychJ. J.iS. S.występują w charakterze osób podejrzanych (k. 43 i k. 116),a przecież są oni rówieśnikami i zamieszkują w tej samej miejscowości.
Wyrok Sądu Okręgowego opiera się na przepisachart. 437 § 1 i 2kpkw zw. zart. 438 pkt 1, 2 i 3 kpkorazart. 624 § 1 kpkw zw. zart. 634 kpk.
SSO Marta Krajewska - Drozd SSO Tomasz Wojciechowski SSO Marcin Świerk