Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 794/15
Data wyroku: 2016-03-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Gajewska, Artur Lesiak, Maryla Domel-Jasińska
Słowa kluczowe: Odszkodowanie, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 444 kc, art. 445 kc

Sygn. akt V ACa 794/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 marca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Maryla Domel-Jasińska (spr.)

Sędziowie:

SA Artur Lesiak
SO del. Małgorzata Gajewska

Protokolant:

stażysta Anna Kowalewska

po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaJ. D. (1)
przeciwkoJ. S.,S. H.,J. M. (1),D. W.,Ł. W.,M. S.,D. K.,D. G.iM. Ś. (1)
o zapłatę i rentę
na skutek apelacji pozwanych:J. S.,S. H.,J. M. (1),D. W.,Ł. W.,M. S.,D. K.,D. G.iM. Ś. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego wB.
z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt I C 443/09

I
prostuje w zaskarżonym wyroku oznaczenie pozwanegoD. W.w ten sposób, że w punktach 1 (pierwszym), 2 (drugim), 3 (trzecim), 4 (czwartym) i 5 (piątym) wyroku po słowach(...)wpisuje(...)w miejsce(...);

II
oddala wszystkie apelacje;

III
zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 4.428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

IV
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wB.na rzecz adwokataW. K.kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych), powiększonąo stawkę należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemuŁ. W.w postępowaniu apelacyjnym;

V
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wB.na rzecz adwokataS. M.kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych), powiększoną o stawkę należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemuJ. S.w postępowaniu apelacyjnym;

VI
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wB.na rzecz adwokataH. K.kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych), powiększoną o stawkę należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemuD. W.w postępowaniu apelacyjnym;

VII
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wB.na rzecz adwokataD. L.kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych), powiększoną o stawkę należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemuM. S.w postępowaniu apelacyjnym oraz kwotę 284,17 zł (dwieście osiemdziesiąt cztery złote siedemnaście groszy) tytułem zwrotu wydatków;

VIII
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wB.na rzecz adwokataB. L. (1)kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych), powiększoną o stawkę należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemuD. G.w postępowaniu apelacyjnym oraz kwotę 42 zł (czterdzieści dwa złote) tytułem zwrotu wydatków;

IX
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wB.na rzecz radcy prawnegoK. C.kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych), powiększoną o stawkę należnego podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pełnienie obowiązków kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanegoJ. M. (1)w postępowaniu apelacyjnym.

Na oryginale właściwe podpisy.
V ACa 794/15

UZASADNIENIE
PowódJ. D. (1)domagał się zasądzenia na swoją rzecz od solidarnie pozwanych:M. S.,Ł. W.,D. K.,D. G.,M. Ś. (1),J. S.,S. H.,J. M. (1)iD. W.kwoty 1.000.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, kwoty 306.282 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem odszkodowania za poniesione koszty leczenia i rehabilitacji powoda oraz kwoty 5.000 zł miesięcznie tytułem renty na pokrycie bieżących kosztów opieki i rehabilitacji powoda.
Nadto powód wniósł o ustalenie solidarnej odpowiedzialności pozwanych za dalsze skutki pobicia powoda i o zwrot od pozwanych kosztów procesu.
Z uzasadnienia żądań powoda wynikało, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego wB.z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt IV K(...)M. S.,Ł. W.,D. K.,D. G.iM. Ś. (1)zostali uznani za winnych tego, że w dniu(...)wB., przyulicy (...), działając wspólnie i w porozumieniu zJ. M. (1),D. W.,S. H.iJ. S., wzięli udział w pobiciuJ. D. (1), polegającym na biciu i kopaniu po całym ciele. W szczególnościŁ. W.z innymi osobami kopałJ. D. (1)po całym ciele aM. S.uderzał go podeszwą buta, opuszczając kilkakrotnie nogę na głowę pokrzywdzonego, powodując u niego ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci(...), z równoczesnym doznaniem przezJ. D. (1)(...)Wskazanym wyżej wyrokiem pozwaniM. S.,Ł. W.,D. K.,D. G.iM. Ś. (1)na podstawieart. 158 § 2 k.k.iart. 156 § 1 k.k.zostali skazani na karę pozbawienia wolności. Z koleiJ. S.,S. H.,J. M. (1)iD. W., którzy w dacie pobiciaJ. D. (1)byli nieletni, odpowiadali przed Sądem Rodzinnym i Nieletnich wB.i postanowieniem tego Sądu z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. V Now(...)został zastosowany wobec nich środek wychowawczy w postaci nadzoru kuratora.
Po pobiciu go przez pozwanych powód został odwieziony doWojewódzkiego Szpitala im. (...)wB., na Oddział(...), w stanie głębokiej nieprzytomności i niewydolności oddechowej,(...).(...)Następnie powód był leczony w(...) Szpitalu (...)wB., na Oddziale(...)i wKlinice (...)im. drA. J.wB., w sumie do 16 grudnia 2006 r., kiedy to powoda skierowano do dalszej rehabilitacji w warunkach domowych. W(...)Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności z dnia 11 września 2006 r. powód został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, o charakterze trwałym.

(...)Od powrotu powoda ze szpitala sprawują nieprzerwanie stałą opiekę nad swoim jedynym synem, ponosząc koszty jego diety, leków, opatrunków, badań, rehabilitacji i opieki specjalistów. Miesięczne wydatki na ten cel zamykają się w kwocie 6.500 zł.(...)(...),(...)
Wszyscy pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na ich rzecz zwrotu kosztów procesu, kwestionując swoją odpowiedzialność za skutki pobicia powoda, wskazując na przyczynienie się powoda do powstania tych skutków i na podstawy do miarkowania żądanych w pozwie świadczeń.
Nadto pozwanyS. H.kwestionował fakt użycia przemocy wobec powoda a także zarzucił, że fakt popełnienia przez niego przestępstwa udziału w pobiciu powoda nie został stwierdzony prawomocnym wyrokiem karnym, a jedynie postanowieniem Sądu Rodzinnego i Nieletnich, który nie jest wiążący dla sądu cywilnego i podlega swobodnej ocenie w trybieart. 233 § 1 k.p.c.
Także pozwanyJ. S.podnosił okoliczność, iż w chwili zdarzenia wywołującego szkodę był małoletni. Ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanegoJ. M. (1)kurator procesowy zakwestionował żądanie pozwu zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Podniósł zarzut braku wyrządzenia krzywdy powodowi z uwagi na brak adekwatnego związku między jego działaniem a krzywdą powoda. Pozwany był w dacie zdarzenia małoletni i był biernym uczestnikiem tego zdarzenia. Wskazał na przyczynienie się powoda do powstałej krzywdy i na podstawy do miarkowania żądanego przez powoda zadośćuczynienia i odszkodowania.
Z kolei pozwanyD. G.dodatkowo podniósł, że w procesie karnym nie ustalono, iż jego działania spowodowały u powoda obrażenia, których skutkiem jest obecny stan zdrowia powoda.
Sąd Okręgowy wB.wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2015 r. zasądził solidarnie od wszystkich pozwanych na rzecz powoda kwotę 1.000.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia, kwotę 173.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania oraz kwotę 4.000 zł miesięcznie tytułem renty, płatną do 10 dnia każdego miesiąca, począwszy od września 2009 r., z ustawowymi odsetkami w wypadku uchybienia terminowi zapłaty.
Nadto Sąd I instancji ustalił odpowiedzialność wszystkich pozwanych za mogące ujawnić się w przyszłości skutki pobicia powoda w dniu(...), zasądził solidarnie od wszystkich pozwanych na rzecz powoda kwotę 8.856 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, świadczonego na rzecz powoda przez ustanowionego adwokata z urzędu, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i rozstrzygnął o kosztach pomocy prawnej, udzielonej z urzędu pozwanym:Ł. W.,D. W.,M. Ś. (1),M. S.,D. G.,J. S.oraz kosztach ustanowionego kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanegoJ. M. (1).
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.
Na przełomie 2005 r. i 2006 r. narastał konflikt pomiędzy młodymi mieszkańcamiosiedla (...)iosiedla (...)wB.. Grupy młodych mężczyzn, w tym także nieletnich, z obu osiedli umawiały się na wspólne spotkania i organizowanie bójek. Powód należał do grupy zosiedla (...), pozwani do grupy zosiedla (...).
W dniu(...)doszło do spotkania powoda z reprezentantem grupy zosiedla (...)K.na parkingu przysupermarkecie (...)naosiedlu (...), podczas którego ustalono, że dojdzie do bójki kilkudziesięciu osobowych grup z obu osiedli, bez używania jakichkolwiek przedmiotów przydatnych w bójce. Termin bójki został ostatecznie ustalony między powodem iD. K.w rozmowie telefonicznej na dzień(...)na godzinę 18

(

      00)
, w lasku w rejonieulic (...)i mjrH. D., w pobliżu usypanego pagórka. Grupa zosiedla (...), licząca 30-40 osób zebrała się w dniu(...)ok. godz. 19

(

      30)
– 20

(

      00)
w rejonie boiska przy(...)i następnie przeszła w stronęulicy (...), gdzie nie zastała już grupy zosiedla (...), która stawiła się na miejsce zbiórki na boisku przy(...)przyul. (...)o godz. 18

(

      00)
i przeszła na umówione miejsce bójki w lasku w rejonieulic (...)i mjrH. D.. Po wymianie telefonów grupa zosiedla (...)wróciła na teren swojego osiedla i większość jej uczestników rozeszła się. Naulicy (...), na wysokości(...)przy piaskownicy pozostała jedynie kilkunastoosobowa grupa, w tym powód,K. L. (1),P. W.,D. F. (1),K. L. (2)iJ. M. (2).
Grupa zosiedla (...)po powrocie z miejsca umówionej bójki na boisko przy(...)ponownie zaczęła się gromadzić ok. godz. 19

(
      30)
– 19

(
      45)
, aby udać się naosiedle (...)i doprowadzić do planowej wcześniej bójki. Ostatecznie naosiedle (...)przeszła grupa około 40 osób, w tym pozwani. Kiedy grupa ta dotarła naulicę (...), zauważyła przebywającą przy piaskownicy kilkunastoosobową grupę zW., w tym powoda iJ. M. (2)i rzuciła w ich stronę niecenzuralne okrzyki. Członkowie grupy zW.zaczęli uciekać, zaś grupa zK.ruszyła za nimi w pościg. Uciekający w większości rozproszyli się między blokami. PowódJ. D. (1)uciekając przed ścigającymi go osobami wbiegł do przyblokowego ogródka przy(...)przyul. (...). Za nim do ogródka wbiegło kilkanaście osób zosiedla (...), w tymŁ. W.,D. W.,M. S.,S. H.iJ. M. (1).Ł. W.iS. H., a także inne nieustalone osoby kopali leżącegoJ. D. (1)po całym ciele.M. S.uderzał powoda w głowę unosząc i opuszczając obutą nogę. Bicie powoda przebiegało na oczach mieszkańców bloku, obserwujących zajście z okien. Mieszkańcy nawoływali do zaprzestania bicia i wołali, że została wezwana policja.
PozwaniM. Ś. (1),D. G.iD. K.nie wbiegli do ogródka, jednak słyszeli dochodzące stamtąd okrzyki i odgłosy bicia. Po upływie kilku minut od rozpoczęcia zdarzenia pozwanyD. K., zawołał „zbiórka” i na ten jego sygnał osoby znajdujące się w ogródku, jak i pozostali uczestnicy grupy zK., zaczęły bezładnie uciekać. Po kilku minutach na miejsce przybyły patrole policji i straży miejskiej.
Powód bezpośrednio po pobiciu został odwieziony do Wojewódzkiego Szpitala im. drJ. B.wB., na Oddział(...), w(...)
W dniu 6 czerwca 2006 r. powód został przewieziony w stanie bardzo ciężkim do(...) Szpitala (...)wB., na Oddział(...), gdzie uzyskano niewielką poprawę stanu(...).
Od(...). powód był rehabilitowany, przy czym od 3 listopada 2006 r. kontynuował leczenie rehabilitacyjne wSzpitalu (...)im. drA. J.wB., wKlinice (...), gdzie przebywał do dnia 16 grudnia 2006 r., a następnie skierowano go do dalszej rehabilitacji w warunkach domowych.

(...)Na podstawie opinii sądowo-lekarskiej biegłegoK. R.Sąd Okręgowy ustalił, poza określonym wyżej stanem zdrowia powoda, że aktualny uszczerbek na zdrowiu powoda wynosi 100 %(...)
(...)
Rodzice powoda –E.iJ.małżonkowieD.nie pracują i sprawują stałą opiekę nad powodem. Obecnie powód korzysta z 1 godziny dziennie prywatnej rehabilitacji, jest regularnie konsultowany stomatologicznie, urologicznie i logopedycznie. Koszty utrzymania i opieki nad powodem (wyżywienie, leki, rehabilitacja, badania specjalistyczne, aparaty do podawania kroplówek, konsultacje lekarskie, środki higieniczne, w tym pampersy) są wysokie i wynoszą ok. 3.500 – 4.000 zł miesięcznie. Koszty te w pierwszych latach leczenia powoda były wyższe i wynosiły ok. 6.000 zł miesięcznie. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego rodziców powoda obejmują zasiłek opiekuńczy (520 zł), rentęE. D.(670 zł), rentę powoda (620 zł) oraz dodatek opiekuńczy (153 zł). Rodzice powoda korzystają z pomocy finansowej członków rodziny i znajomych, własnych oszczędności oraz kredytu bankowego.(...)M. W.,(...)
E. M.,(...)
J. M. (3),(...)
A. T.i(...)B. J. (1). Zaciągnęli kredyt bankowy w kwocie(...)
Prognozy na przyszłość co do stanu zdrowia powoda są niekorzystne. Powód wymaga pełnej pielęgnacji i kompleksowej rehabilitacji, głównie dla utrzymania obecnego stanu zdrowia.(...)
PozwaniM. S.,Ł. W.,D. K.,D. G.iM. Ś. (1), wyrokiem Sądu Rejonowego wB.z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt IV K(...), utrzymanym w mocy przez Sąd Okręgowy wB.wyrokiem z dnia 17 września 2010 r. sygn. akt IV Ka(...), z modyfikacją podstawy prawnej skazaniaM. S.przez usunięcie z tej podstawy prawnejart. 158 § 2 k.k., zostali uznani za winnych tego, że w dniu(...)wB.przyul. (...)działając wspólnie i w porozumieniu z nieletnimi sprawcami – pozwanymiJ. S.,S. H.,J. M. (1)iD. W.oraz ok. 30 innymi nieustalonymi osobami wzięli udział w pobiciuJ. D. (1), polegającym na biciu i kopaniu po całym ciele w ten sposób, że po wspólnym pościgu grupy około dziesięciu osób, w tymJ. D. (1), w ogródku przyblokowymŁ. W.wraz z około 10 osobami kopałJ. D. (1)po całym ciele, aM. S.uderzał go podeszwą buta, opuszczając kilkakrotnie nogę na głowę pokrzywdzonego, powodując u niego ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci urazu(...)a ponadtoJ. D. (1)doznał(...), przy czymŁ. W.,D. K.,D. G.iM. Ś. (1)na podstawie okoliczności towarzyszących opisanemu zdarzeniu mogli przewidzieć jego następstwo w postaci ciężkiego uszkodzenia ciała, tj. przestępstwa zart. 158 § 1 k.k.iart. 158 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w stosunku doŁ. W.,D. K.,D. G.iM. Ś. (1)oraz przestępstwa zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w stosunku doM. S..
Nadto prawomocnym postanowieniem z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. akt V Now(...)Sąd Rejonowy wB.V wydział Rodzinny i Nieletnich ustalił, że nieletniJ. S.,S. H.,J. M. (1)iD. W.w dniu(...)wB.przyul. (...)działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, których materiały wyłączono do odrębnego prowadzenia, brali udział w pobiciu, w którym nieznany sprawca, bądź sprawcy używali kija bejsbolowego, w wyniku którego pokrzywdzonyJ. D. (1)doznał uszkodzeń ciała realnie zagrażających życiu, w(...)tj. dopuścili się czynu zart. 158 § 2 k.k.
W ocenie Sądu Okręgowego powództwo w znacznej części zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd ten odniósł się do zgłoszonego w pozwie żądania zasądzenia zadośćuczynienia, o którym stanowiart. 445 § 1 k.c.
Zgodnie zart. 445 § 1 k.c., w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym, tj.art. 444 § 1 k.c.(w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia) sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu przede wszystkim złagodzenie cierpień fizycznych i psychicznych, związanych z następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, już doznanych i mogących wystąpić w przyszłości. Ma ono zatem charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą krzywdę doznaną przez poszkodowanego, przyznaną jednorazowo, o ekonomicznie odczuwalnej wartości.
Odpowiedzialność wszystkich pozwanych za uszkodzenia ciała i rozstrój zdrowia powoda nie budziła żadnych wątpliwości Sądu Okręgowego, gdyż wynikała ona w odniesieniu do pozwanychM. S.,Ł. W.,D. K.,D. G.iM. Ś. (1)z ustaleń prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego wB.z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt IV K(...), którymi zgodnie zart. 11 zd. 1 k.p.c.Sąd Okręgowy rozpoznający niniejszą sprawę był związany. Nie budziła wątpliwości także odpowiedzialność pozwanychJ. M. (1),D. W.,S. H.iJ. S., którzy w chwili zdarzenia byli nieletni, gdyż odpowiedzialność ta została ustalona wskazanym wyżej prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego wB.z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. akt V Now(...). Udział nieletnich wówczas pozwanych potwierdzony został także w wyroku karnym Sądu Rejonowego wB.z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt IV K(...).
W związku z powyższym Sąd Okręgowy uznał za bezzasadne twierdzenia poszczególnych pozwanych, iż nie zostało wykazane, aby to ich działania spowodowały u powoda obrażenia, których skutkiem jest obecny stan zdrowia powoda. Sąd I instancji przypomniał, iż w doktrynie i judykaturze prawa karnego wskazuje się, że znamieniem czynu zart. 158 § 1 k.k.jest narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lubart. 157 § 1 k.k.Konstrukcja przestępstwa zart. 158 § 1 k.k.nie przewiduje powiązania działającego urazu, zadanego przez jednego ze sprawców, z powstałymi obrażeniami ciała, a więc indywidualizacji odpowiedzialności w tym zakresie. Podkreśla się także, żeart. 158 § 2 i 3 k.k.określa dwa wypadki udziału w bójce lub pobiciu, kwalifikowane przez następstwo. W§ 2chodzi o następstwo w postaci ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, zaś w§ 3o następstwo w postaci śmierci człowieka. Są to zatem w pewnym sensie przestępstwa skutkowe, choć nie jest potrzebne wykazanie związku przyczynowego między tym skutkiem a zachowaniem każdego ze współsprawców. Sąd Okręgowy przytoczył w powyższym zakresie fragment uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wB.z dnia 17 września 2010 r. IV Ka(...), w którym Sąd ten stwierdził, że przepisart. 158 k.k.kwalifikowany skutkiem w postaci ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia człowieka (§ 2) względnie następstwem w postaci śmierci człowieka (§ 3) ma zastosowanie do każdego uczestnika zajścia tylko wtedy, gdy nie można ustalić, kto z biorących udział w bójce lub pobiciu wywołał ten skutek. W przypadku ustalenia takiego sprawcy, on ponosi indywidualną odpowiedzialność za skutek będący następstwem kwalifikującym udział w bójce bądź pobiciu, a pozostali jego uczestnicy ponoszą odpowiedzialność za typ kwalifikowany umyślnego udziału w bójce lub pobiciu, jeżeli mogli przewidzieć następstwo w postaci ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia albo spowodowania śmierci człowieka. Przestępstwa określone wart. 158 § 2 k.k., a takich dopuścili się pozwani, poza pozwanymM. S., którego czyn został zakwalifikowany zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k., są przestępstwami umyślnymi, kwalifikowanymi przez nieumyślne następstwo. Sam udział w bójce lub pobiciu w rozumieniuart. 158 § 2 k.k.jest umyślny, natomiast następstwo, o którym mowa wart. 158 § 2 k.k.może być spowodowane nieumyślnie. Odpowiedzialność karną zart. 158 § 2 k.k.ponosi taki sprawca, którego zamiarem w trakcie pobicia nie jest objęty skutek w postaci ciężkiego kalectwa, jako wynik działania własnego lub innego uczestnika, któremu udziela pomocy. Z uzasadnienia wyroku z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt IV K(...)Sądu Rejonowego wB.wynikało, że znamię udziału w pobiciuD. K.,D. G.iM. Ś. (1)wypełniało nie tylko zadawanie ciosów ale także wszelkie inne formy zachowania, które w zbiorowym działaniu przyczyniają się do niebezpiecznego charakteru zajścia.
W świetle powyższych rozważań odpowiedzialność biorących udział w pobiciu powoda pozwanych nie budziła w ocenie Sądu I instancji żadnych wątpliwości. Wszyscy pozwani uczestniczyli w zdarzeniu, chociaż nie wszyscy osobiście zadawali powodowi ciosy. Sam aktywny udział w zdarzeniu, polegający na ataku na grupę, w której znajdował się powód i następnie udział w pościgu za powodem, w wyniku którego został on osaczony i dotkliwie pobity, uzasadniał uznanie, że wszyscy pozwani ponoszą odpowiedzialność za skutki pobicia powoda.
Sąd Okręgowy wskazał, że wszyscy nieletni sprawcy w chwili zdarzenia mieli ukończone 16 lat, co pozwalało na przyjęcie, iż byli oni w stanie świadomie pokierować swoim postępowaniem. Brak było jakichkolwiek dowodów na to, że którykolwiek z nieletnich wówczas sprawców nie miał w chwili zdarzenia dostatecznego rozeznania co do znaczenia i skutków pobicia powoda.
Na skutek pobicia powód doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu fizycznym i psychicznym, wynoszącego 100%. Mimo długotrwałego leczenia szpitalnego i intensywnej rehabilitacji, prowadzonej w warunkach szpitalnych i domowych, stan zdrowia powoda nie uległ poprawie. Powód(...)Wymaga pełnej opieki osób trzecich oraz 4 razy w tygodniu opieki pielęgniarskiej.(...)Zaistniały skutek pobicia powoda w postaci uszczerbku na jego zdrowiu fizycznym i psychicznym jest ogromny i oczywisty, potwierdzony dokumentacją lekarską i opinią biegłego. Powód w chwili zdarzenia był osobą młodą, o pełnej sprawności fizycznej i planach na przyszłość. Obecnie powód jest całkowicie niesamodzielny, rokowania na przyszłość co do jego stanu zdrowia są niekorzystne, a rehabilitacja prowadzona jest głównie dla utrzymania obecnego stanu zdrowia.
Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że rozmiar doznanej przez powoda krzywdy uzasadniał żądanie zadośćuczynienia w kwocie 1.000.000 zł. W szczególności Sąd ten miał na względzie stopień wszystkich negatywnych dla powoda konsekwencji, wynikających z doznanego uszczerbku na zdrowiu, w szczególności pełną utratę sprawności, pełną zależność od osób trzecich, niekorzystne prognozy na przyszłość a także wiek powoda, który w chwili zdarzenia miał niespełna 20 lat i całe życie przed sobą.
Żądanie zasądzenia odszkodowania na podstawieart. 444 § 1 k.c., obejmującego wszelkie koszty wynikłe z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia Sąd Okręgowy uznał za zasadne do kwoty 173.000 zł. Zeznający w sprawie świadkowie potwierdzili udzielenie pożyczek rodzicom powoda na pokrycie kosztów opieki i rehabilitacji powoda w kwotach:(...)odM. W.,(...)E. M.,(...)J. M. (3),(...)A. T.i(...)B. J. (1). Nadto rodzice powoda zaciągnęli kredyt na kwotę ok.(...)

Roszczenie odszkodowawcze przewyższające kwotę 173.000 zł nie zostało przez powoda, w ocenie Sądu Okręgowego, wykazane i w tej części powództwo podlegało oddaleniu. ŚwiadekB. J.potwierdził udzielenie rodzicom powoda pożyczki jedynie w kwocie(...)zł, podczas gdy powód wskazywał, że od tego świadka uzyskał pożyczkę w wysokości(...)zł. Nadto Sąd I instancji nie znalazł podstaw do zasądzenia równowartości kwot uzyskanych przez powoda zfundacji (...), w łącznej kwocie(...), gdyż nie wykazano, aby na powodzie ciążył obowiązek zwrotu otrzymanej dotacji.
Żądanie zasądzenia renty na podstawieart. 444 § 2 k.c.również podlegało częściowemu uwzględnieniu. Roszczenie o rentę przysługuje poszkodowanemu w razie całkowitej lub częściowej utraty przez niego zdolności do pracy zarobkowej albo zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość. Każda z tych okoliczności może stanowić samodzielną podstawę zasądzenia renty, jednakże konieczną przesłanką jest powstanie szkody bądź to w postaci zwiększenia wydatków, bądź to zmniejszenia dochodów.
W ocenie Sądu Okręgowego nie było w rozpoznawanej sprawie wątpliwości, że w związku z zaistniałym zdarzeniem szkodowym i powstałym uszczerbkiem na zdrowiu powoda znacząco zwiększyły się potrzeby powoda, mające realny wymiar ekonomiczny. Koszt utrzymania powoda i opieki nad nim (wyżywienie, leki, rehabilitacja, badania, aparaty do podawania kroplówek, konsultacje lekarskie, środki higieniczne – pampersy) jest wysoki i według wiarygodnych zeznań ojca powoda –J. D. (2)wynosi obecnie ok. 3.500 – 4.000 zł miesięcznie, zaś w pierwszych latach leczenia i rehabilitacji powoda koszt ten był wyższy, gdyż wynosił ok. 6.000 zł miesięcznie. Kwota kosztów utrzymania i leczenia powoda, w perspektywie wielkości doznanego uszczerbku na zdrowiu powoda oraz zakresu wymaganej opieki i rehabilitacji, nie jest według Sądu Okręgowego wygórowana.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy uznał zasadność żądania zasądzenia renty w kwocie 4.000 zł miesięcznie, którą zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda, oddalając dalej idące żądanie rentowe. Na podstawieart. 189 k.p.c.Sąd I instancji ustalił solidarną odpowiedzialność pozwanych na przyszłość za skutki pobicia powoda w dniu(...), gdyż z treści opinii biegłegoK. R.wynikało, że prognozy co do stanu zdrowia powoda na przyszłość są niekorzystne, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań w postaci infekcji(...). Nadto występuje u powoda niebezpieczeństwo powikłań większe niż u osób zdrowych i może stanowić zagrożenie życia.
Solidarna odpowiedzialność pozwanych wobec powoda za zapłatę zadośćuczynienia, odszkodowania i renty wynika zart. 441 k.c.
Sąd Okręgowy nie uwzględnił zgłoszonych przez pozwanych zarzutów przyczynienia się powoda do powstania szkody (art. 362 k.c.) i ograniczenia obowiązku naprawienia szkody ze względu na stan majątkowy osób odpowiedzialnych za szkodę (art. 440 k.c.) Z materiału dowodowego sprawy wynikało, że powód był nieformalnym „przywódcą” grupy młodzieży zosiedla (...)i także organizatorem bójki określonej jako „ustawka”, która miała się odbyć w dniu(...)Do planowej bójki („ustawki”) jednak nie doszło, gdyż grupa zosiedla (...)po stawieniu się na umówione miejsce nie zastała grupy zK., po czym wróciła na teren swojego osiedla i się rozeszła. Przyulicy (...), w okolicy piaskownicy, pozostało jedynie kilkanaście osób, w tym m.in. powód,D. F. (2)iJ. M. (2). Osoby te uważały, co potwierdził w swoich zeznaniach świadekF., że ustawka już się nie odbędzie i nie spodziewały się nadejścia grupy zK.. Okoliczność tę potwierdza bez wątpienia mała liczebność grupy osób siedzących przy piaskownicy a także fakt ich ucieczki po niespodziewanym pojawieniu się grupy zK.. Nie sposób było zatem przyjąć, aby do pobicia powoda doszło podczas planowanej „ustawki” i aby to pobicie było skutkiem tej „ustawki”. Okoliczności sprawy wskazywały bowiem, że umówiona, również przezJ. D. (1), bójka nie doszła do skutku, zaś pobicie powoda nastąpiło później, w sposób okrutny i przede wszystkim jednostronny. Przyjęcie związku przyczynowego adekwatnego pomiędzy wcześniejszym zachowaniem powoda a szkodą doznaną przez niego w konkretnych okolicznościach sprawy jest nieuzasadnione. Konstatacja ta mogłaby być odmienna jedynie w sytuacji, gdyby odniesione przez powoda obrażenia wystąpiły podczas planowanej przez niego „ustawki”, co jednak nie miało miejsca.
Obniżeniu należnego powodowi zadośćuczynienia i odszkodowania w oparciu oart. 440 k.c.sprzeciwiają się, zdaniem Sądu Okręgowego, zasady współżycia społecznego. Pozwani dokonując pobicia powoda działali umyślnie oraz działanie swoje skierowali przeciwko życiu i zdrowiu, które są najwyższymi dobrami człowieka. Część pozwanych odbyła kary pozbawienia wolności i posiada możliwości zarobkowe. Pozwani są osobami zdrowymi, mogącymi pracować i osiągać z tego tytułu dochody. Tymczasem powód na skutek działań pozwanych utracił na stałe możliwość normalnego funkcjonowania. Skoro pozwani w sposób świadomy godzili w tak istotne dobra powoda, jak jego zdrowie i życie, co skutkowało dramatycznymi dla powoda konsekwencjami, to nie ma żadnych podstaw do obniżenia należnych mu od pozwanych świadczeń pieniężnych, li tylko z uwagi na ich aktualny stan majątkowy.
Ustawowe odsetki od zasądzonych świadczeń Sąd Okręgowy zasądził w oparciu oart. 481 k.c., mając na względzie datę złożenia pozwu.
Wszyscy pozwani zaskarżyli powyższy wyrok apelacjami.

1
PozwanyŁ. W.w swojej apelacji, skierowanej przeciwko całości rozstrzygnięcia, zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj.art. 233 § 1 k.p.c.przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na przyjęciu, żeŁ. W.uczestniczył w pobiciuJ. D. (1), gdy tymczasem skarżący nie uczestniczył w zdarzeniu, w wyniku którego powód doznał obrażeń, co w konsekwencji powinno skutkować zmianą zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa wobecŁ. W.i zasądzeniem kosztów pomocy prawnej, udzielonej temu pozwanemu z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

2
PozwanyJ. S.w złożonej apelacji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia przez uznanie, żeJ. S.jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzonąJ. D. (1)wskutek pobicia, niezastosowanieart. 362 k.c.przez zaniechanie miarkowania odszkodowania mimo, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody oraz niewłaściwe zastosowanieart. 441 k.c.w sytuacji, gdy skarżący nie ponosi odpowiedzialności za szkodę, która została wyrządzonaJ. D. (1). Skarżący wywodził, że Sąd Okręgowy wadliwie uznał, iż wszyscy pozwani w jednakowy sposób przyczynili się do ciężkiego uszkodzenia ciała powoda, że powód wykazał wydatki na swoje leczenie w kwocie 173.000 zł oraz że pozwanyJ. S.jest odpowiedzialny za ciężki uszczerbek ciała powoda.

Według skarżącego to pozwanyM. S.spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiu powoda, gdyż został skazany zart. 156 § 2 k.k.iart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k., zaś jego czyn został opisany w skazującym wyroku karnym.
Sąd Okręgowy niewłaściwie zastosowałart. 441 k.c., jako, że pozwanyJ. S.nie należy do żadnej kategorii osób wymienionych wart. 422 k.c.
W związku z powyższym powództwo wobec pozwanegoJ. S.powinno zostać oddalone.
Nadto skarżący wskazał, że niezasadnie Sąd Okręgowy nie uwzględnił stopnia przyczynienia się powoda do powstania szkody (art. 362 k.c.). Powód wiedział, udając się na „ustawkę”, gdzie i po co idzie. Grupy chciały się po prostu bić. W doprowadzeniu do skutku powód uczestniczył będąc w jednej z grup i prowokując albo co najmniej motywując grupę pozwanych do walki.

3
Kurator procesowy, ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanegoJ. M. (1), w apelacji wniesionej w jego imieniu, zaskarżył wyrok w części, tj. w zakresie rozstrzygnięć zawartych w punkach 1, 2 i 3 wyroku. Skarżący zaskarżył wyrok w zakresie, w jakim zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwoty:

- 800.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia,
- 86.500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania,
- 2.000 zł płatnej miesięcznie do dnia 10 każdego miesiąca, począwszy od września 2009 r. tytułem renty oraz w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych od dnia wniesienia pozwu.
Apelujący zarzucił naruszenie prawa materialnego:

a
przez dokonanie błędnej wykładniart. 445 k.c., a w konsekwencji uwzględnienie zbyt wysokiej, nie będącej „odpowiednią” sumy zadośćuczynienia na rzecz powoda. Zdaniem pozwanego „suma odpowiednia” nie powinna przekraczać 400.000 zł;

b
przez dokonanie błędnej wykładniart. 362 k.c., a w konsekwencji nieuwzględnienie, zarzutu przyczynienia się powoda do powstania szkody, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika adekwatny związek między zachowaniem powoda a powstaniem szkody, co uzasadnia odpowiednie zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody (o połowę);

c
przez błędną wykładnięart. 455 k.c.w zw. zart. 481 k.c., polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie odsetki za opóźnienie należy zasądzić od dnia złożenia pozwu, podczas gdy odsetki te wobec pozwanegoJ. M. (1)winny być zasądzone od dnia doręczenia mu odpisu pozwu do rąk kuratora, tj. od 31 marca 2013r.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie i przyznanie kuratorowi wynagrodzenia za postępowanie przed Sądem II instancji, które to wynagrodzenie nie zostało zapłacone w całości ani w części.

4
PozwanyD. W.w złożonej apelacji zarzucił:

1
obrazę przepisów prawa materialnego –art. 6 k.c.przez jego niezastosowanie i uznanie, iż pozwany ma obowiązek wykazać, iż osiągnął taki poziom rozwoju psychofizycznego, że możliwe jest przypisanie mu winy, podczas gdy ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na powodzie, który temu zadaniu nie sprostał;

2
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku –art. 233 k.p.c.przez dowolną, niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego, logiki oraz wskazaniami wiedzy ocenę zeznań pozwanegoD. W.;

3
błędy w ustaleniach faktycznych, mające wpływ na treść wyroku, polegające na przyjęciu, że:

- pozwanyD. W.wbiegł do ogródka, w którym pobity został powód, podczas gdy pozwanego faktycznie tam nie było;
- pozwanyD. W.brał udział w pobiciu powoda, podczas gdy wniosku takiego na podstawie zebranego materiału dowodowego nie można wyciągnąć;
- pozwanyD. W.przyczynił się do powstania szkody, podczas gdy w rzeczywistości pomiędzy działaniem pozwanego, a powstałą szkodą nie występuje związek przyczynowy;
- powód nie przyczynił się do wyrządzenia mu szkody, podczas gdy to właśnie on był inicjatorem tzw. „ustawki”, której organizacja bezpośrednio przyczyniła się do powstania szkody.
Z ostrożności procesowej skarżący zgłosił także zarzut naruszeniaart. 440 k.c.poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż stan majątkowy pozwanego nie uzasadnia ograniczenia zakresu naprawienia szkody, podczas gdy w rzeczywistości jest inaczej.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie w całości powództwa w stosunku do pozwanegoD. W., ewentualnie przez obniżenie zasądzonych kwot zadośćuczynienia, odszkodowania i renty, bez wskazania do jakich kwot te świadczenia winny zostać obniżone.
Skarżący wniósł nadto o zasądzenie kosztów pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości, ani w części.
Na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik procesowy pozwanegoD. W.wniósł o odrzucenie wniesionej apelacji wobec faktu, że w punktach 1, 2, 3, 4 i 5 zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy nie wymienił tego pozwanego.

2
PozwanyS. H.w swojej apelacji, skierowanej przeciwko całości rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, zarzucił:

1
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 362 k.c.przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przez Sąd I instancji okoliczności, iż pokrzywdzony inicjując bójkę pomiędzy grupami młodzieży ze zwaśnionych(...)osiedli przyczynił się do powstania szkody na jego osobie;

2
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 440 k.c.przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie ograniczonych możliwości zarobkowych pozwanegoS. H.w stosunku do znaczącej wartości zasądzonych od niego na rzecz powoda świadczeń.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa, względnie stosowne obniżenie zasądzonych kwot przy uwzględnieniu zasad płynących z treściart. 362 k.c.iart. 440 k.c.oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.

3
PozwanyM. S.w złożonej apelacji, skierowanej przeciwko całości rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, zarzucił:

1
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 362 k.c.przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przez Sąd I instancji okoliczności iż powód bezpośrednio przyczynił się do powstania szkody na jego osobie przez uczestniczenie w bójkach i ich organizację,

2
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 440 k.c.przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie braku możliwości zarobkowych zobowiązanegoM. S.w stosunku do wartości roszczeń objętych pozwem.

Zarzucając powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie w całości powództwa, ewentualnie o stosowne obniżenie zasądzonych kwot przy uwzględnieniu zasad wynikających z treściart. 362 k.c.iart. 440 k.c.oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu oraz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej pozwanemu z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości, ani w części.

4
PozwanyD. G.w apelacji skierowanej przeciwko całości rozstrzygnięcia Sądu I instancji, zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wyroku, polegający na przyjęciu, że pozwanyD. G.ponosi solidarną odpowiedzialność za obrażenia ciała, jakie odniósłJ. D. (1),
- naruszenieart. 362 k.c.przez zaniechanie miarkowania odpowiedzialności iart. 441 k.c.przez uznanie, że pozwany ponosi odpowiedzialność za skutki czynu opisanego wart. 156 k.k.
W konsekwencji skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w stosunku do pozwanegoD. G., zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu przed Sądem II instancji, ewentualnie uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik pozwanego z urzędu złożył oświadczenie, że koszty pomocy prawnej nie zostały uiszczone w całości, ani w części.

5
PozwanyM. Ś. (1), w apelacji skierowanej do punktów 1, 2, 3, 4, i 5 wyroku Sądu Okręgowego, zarzucił naruszenie przepisów postępowania cywilnego, tj.art. 233 § 1 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.c.przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw zapadłego orzeczenia, jak i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, zwłaszcza przez:

- przyjęcie, że pozwanyM. Ś. (1), działając wspólnie i w porozumieniu z pozostałymi pozwanymi, wziął czynny i bezpośredni udział w pobiciu powoda w ramach tzw. „ustawki”, do jakiej doszło między zwaśnionymi młodymi mieszkańcami dwóch dzielnicB., tym samym przyczyniając się do obrażeń, jakich doznał powód, co skutkowało przyjęciem przez Sąd Okręgowy ponoszenia przez pozwanego solidarnej odpowiedzialności z pozostałymi uczestnikami zajścia za zdarzenie, jednak zebrany w sprawie materiał dowodowy w całości nie potwierdza stanowiska Sądu I instancji.
Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w części odnoszącej się do pozwanegoM. Ś. (1)i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia na rzecz pełnomocnika procesowego pozwanego z urzędu, kosztów zastępstwa procesowego za instancję apelacyjną, według norm przepisanych.
Pełnomocnik z urzędu nie złożył oświadczenia o tym, że koszty pomocy prawnej, udzielonej pozwanemuM. Ś. (2)z urzędu, nie zostały uiszczone w całości ani w części.

6
PozwanyD. K.w swojej apelacji, skierowanej przeciwko całości rozstrzygnięcia, zarzucił:

1
naruszenieart. 362 k.c.przez przyjęcie przez Sąd I instancji, że w przedmiotowej sprawie powódJ. D. (1)swoim zachowaniem nie przyczynił się do powstania szkody, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego daje przeciwną konstatację,

2
naruszenieart. 440 k.c.poprzez jego niezastosowanie w wypadku, gdy istniały podstawy do ograniczenia obowiązku naprawienia szkody – miarkowania odszkodowania i zadośćuczynienia pieniężnego ze względu na stan majątkowy pozwanegoD. K., czego wymagają zasady współżycia społecznego,

3
naruszenieart. 445 k.c.przez przyjęcie, że kwota 1.000.000 stanowi adekwatne zadośćuczynienie, podczas gdy jest ono rażąco wygórowane.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez obniżenie zasądzonego zadośćuczynienia, odszkodowania i renty do kwot odpowiadającym wysokości stopy życiowej społeczeństwa i możliwościom zarobkowym pozwanego, z jednoczesnym uwzględnieniem przyczynienia się powoda do przedmiotowego zdarzenia, będącego podstawą roszczeń oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
Powód wniósł o oddalenie wszystkich apelacji i o zasądzenie od pozwanych na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył:
Żadna z apelacji nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż podniesione w nich zarzuty nie były zasadne.
Apelację pozwanegoŁ. W.należało uznać za oczywiście bezzasadną. Zgłoszony w tej apelacji zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegającego na przyjęciu, iżŁ. W.uczestniczył w pobiciuJ. D. (1), gdy tymczasem pozwany nie uczestniczył w zdarzeniu, a jego zatrzymanie i skazanie „to efekt szumu medialnego”, nie mógł zostać uwzględniony.
Zgodnie zart. 11 k.p.c.ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
PozwanyŁ. W.prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego wB.z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt IV K(...)został uznany za winnego popełnienia przestępstwa określonego wart. 158 § 2 k.k., a zatem twierdzenie pozwanego, że nie brał on udziału w pobiciu powoda w dniu(...), jest oczywiście bezzasadne.
W związku z powyższym apelacja pozwanegoŁ. W.podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
Nie były również zasadne zarzuty zgłoszone w apelacji pozwanegoJ. S..
Wbrew zarzutowi pozwanego jest on odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną powodowi. Sąd Rejonowy wB.w postanowieniu z dnia 16 lutego 2009 r. ustalił, że nieletniJ. S.brał udział w pobiciu powoda, a jego zachowanie odpowiadało czynowi zart. 158 § 2 k.k.Brak było w niniejszej sprawie podstaw do zakwestionowania tego ustalenia. Wart. 158 § k.k.wskazano na skutek pobicia, jakim jest ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka. Przestępstwo zart. 158 k.k.(branie udziału w bójce lub pobiciu) stanowi relikt odpowiedzialności zbiorowej, a do przyjęcia odpowiedzialności za udział w pobiciu nie jest konieczne, by sprawca uderzył czy kopnął pokrzywdzonego lub w jakikolwiek inny sposób naruszył jego nietykalność cielesną. Wystarczy, by sprawca swoim zachowaniem, np. stworzeniem warunków ułatwiających działania bezpośrednich sprawców, postawą, a nawet samą obecnością wśród osób czynnie występujących przeciwko pokrzywdzonemu – przy braku jednoznacznie wyrażonego nieakceptowania takiego zachowania – zwiększał zagrożenie u pokrzywdzonego i przyczyniał się do wzrostu dysproporcji siły pomiędzy sprawcami pobicia i pokrzywdzonym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 września 2004 r., II KK 377/03).
W związku z powyższym udział pozwanegoJ. S.w pobiciu powoda, niezależnie od szczególnej aktywności pozwanegoM. S.w tym pobiciu, polegającej na uderzeniu przez tego pozwanego w głowę pokrzywdzonego podeszwą buta, był niewątpliwy i skutkował odpowiedzialnościąJ. S.na podstawieart. 441 § 1 k.c.
Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna (art. 441 § 1 k.c.), zaś w procesie odszkodowawczym nie jest wobec poszkodowanego dopuszczalny dowód, że jedna z tych osób przyczyniła się do szkody w mniejszym lub większym stopniu niż inna (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1970 r. II CR 542/70, OSN 1971, poz. 153).
Zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd Okręgowyart. 441 § 1 k.c.był zatem niezasadny. Brak było również podstaw, wbrew zarzutowi skarżącego, do zastosowania w rozpoznawanej sprawieart. 362 k.c.Zasada pełnego odszkodowania doznaje ograniczenia, gdy jedną z przyczyn powstania lub powiększenia szkody jest zachowanie poszkodowanego pozostające w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, a ponadto zachowanie zawinione lub obiektywnie nieprawidłowe.
Zauważyć w niniejszej sprawie należało, że do ciężkiego w skutkach pobicia powoda nie doszło w trakcie tzw. „ustawki”, czyli podczas bicia się obu zwaśnionych grup młodzieży, gdzie powód działał „prowokując albo co najmniej motywując grupę pozwanych do walki”, lecz w sytuacji, gdy powód uciekał przed grupą napastników, wbiegł do przyblokowego ogródka i został zaatakowany przez kilkanaście osób. Trudno dopatrzyć się w takich okolicznościach jakiegokolwiek przyczynienia się powoda do doznanego przez niego uszczerbku na zdrowiu. Nie były także zasadne zarzuty odnoszące się do niewykazania przez rodziców powoda wysokości kosztów poniesionych na opiekę i rehabilitację powoda, zwłaszcza gdy zważy się, że zarzuty te nie podważają konieczności sprawowania opieki i kontynuowania rehabilitacji w zakresie ustalonym przez Sąd Okręgowy.
W tym stanie rzeczy apelacja pozwanegoJ. S.podlegała oddaleniu, w oparciu oart. 385 k.p.c.
Nie zasługiwała na uwzględnienie apelacja pozwanegoJ. M. (1), zarzucająca naruszenie prawa materialnego, tj.art. 445 k.c.,art. 362 k.c.orazart. 455 k.c.w zw. zart. 481 k.c.
Skarżący nie kwestionował swojej odpowiedzialności w ogóle, ale wskazywał, że zasądzone przez Sąd I instancji na rzecz powoda kwoty należności z tytułu zadośćuczynienia, odszkodowania i renty z tytułu zwiększonych potrzeb nie są „odpowiednie” w rozumieniuart. 445 k.c.i nie uwzględniają przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody.
„Odpowiednia” suma zadośćuczynienia, według skarżącego, nie powinna przekraczać kwoty 400.000 zł, zaś po uwzględnieniu przyczynienia się powoda, powinna wynosić 200.000 zł.
Zasądzona tytułem zadośćuczynienia przez Sąd Okręgowy kwota 1.000.000 zł „narusza poczucie sprawiedliwości, porównując ją do wysokości zadośćuczynienia w innych sprawach”, np. wynikających z wypadków komunikacyjnych czy zdarzeń medycznych.
Zarzut naruszeniaart. 445 k.c.nie zasługiwał na uwzględnienie. Zadośćuczynienie przewidziane wart. 445 § 1 k.c.stanowi sposób naprawienia krzywdy w postaci cierpień fizycznych i psychicznych, którą poszkodowany odczuwał w związku z działaniami pozwanych, jak i będzie odczuwał w przyszłości. Zasadniczą przesłankę określającą wysokość zadośćuczynienia stanowi stopień natężenia doznanej krzywdy, tj. rodzaj, charakter, długotrwałość cierpień fizycznych i ujemnych doznań psychicznych, ich intensywność, nieodwracalność ujemnych skutków zdrowotnych, stopień i trwałość doznanego kalectwa i związana z nim utrata perspektyw na przyszłość oraz towarzyszące jej poczucie bezradności powodowanej koniecznością korzystania z opieki innych osób oraz nieprzydatności społecznej. Utrata zdolności do pracy i możliwości realizacji zamierzonych celów oraz czerpania przyjemności z życia jest szczególnie dotkliwa dla człowieka młodego, który doznał utraty zdrowia będąc w pełni sił.
Sąd Apelacyjny podziela pogląd, iż z uwagi na subiektywny charakter krzywdy przydatność kierowania się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia sumami zasądzonymi z tego tytułu w innych przypadkach jest ograniczona. Każdy przypadek uzasadniający zasądzenie zadośćuczynienia musi być oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności określających rozmiar krzywdy w odniesieniu do konkretnej osoby poszkodowanego.
Rozmiar krzywdy doznanej przez powoda jest szczególnie duży. Cierpienia fizyczne i psychiczne, jakie były i nadal są udziałem powoda, mają charakter szczególnie intensywny, a uszkodzenia ciała, jakich doznał, spowodowały trwałe i nieodwracalne skutki dla jego zdrowia. Nie można też nie zauważyć, że nie ma pozytywnych prognoz na poprawę stanu zdrowia powoda w przyszłości. Powód jest trwale niepełnosprawny,(...)Powyższe okoliczności również w ocenie Sądu Apelacyjnego uzasadniały zasądzenie od solidarnie pozwanych na rzecz powoda zadośćuczynienia w kwocie określonej w pozwie, jako sumy „odpowiedniej” w rozumieniuart. 445 § 1 k.c.Jest to zadośćuczynienie wysokie, jednak odpowiada ono poczuciu sprawiedliwości i spełnia funkcję kompensacyjną, gdyż w aktualnych warunkach przedstawia ekonomicznie odczuwalną wartość.
Nie mógł znaleźć uznania zarzut błędnej wykładniart. 362 k.c., z tych samych przyczyn, które zostały omówione wyżej, w rozważaniach dotyczących apelacji pozwanegoJ. S.. Wbrew zarzutowi apelującego okoliczności, iż do umówionej bójki dwóch grup młodzieży nie doszło, zaś powód uciekał przed napastnikami z grupyosiedla (...)i nie był wobec nich agresywny ani słownie, ani też czynnie, zaprzecza istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy takim zachowaniem powoda a doznaną przez niego szkodą na osobie.
Nie stanowi naruszeniaart. 455 k.c.w zw. zart. 481 k.c.zasądzenie odsetek ustawowych od żądanych kwot zadośćuczynienia, odszkodowania i renty od daty wniesienia pozwu, zwłaszcza gdy zważy się, że doręczenie odpisu skarżącemu było w rozpoznawanej sprawie utrudnione i ostatecznie należało ustanowić dla niego kuratora procesowego dla osoby pozwanej, nieznanej z miejsca pobytu.
Apelacja pozwanegoJ. M. (1)podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
Nie zasługiwała na uwzględnienie apelacja pozwanegoD. W..
Bez znaczenia dla ustalenia odpowiedzialności pozwanegoD. W.pozostaje zarzut, iż Sąd I instancji uznał, że pozwany miał obowiązek wykazać, iż osiągnął w dacie pobicia powoda taki poziom rozwoju psychofizycznego, że było możliwe przypisanie mu winy, skoro Sąd Okręgowy wB.w postanowieniu z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. akt V Now(...)ustalił, że pozwany wraz z innymi osobami brał udział w pobiciu powoda, w wyniku którego powód doznał poważnych obrażeń ciała, realnie zagrażających życiu. Bez znaczenia dla ustalenia odpowiedzialności pozwanego pozostaje również podnoszony w apelacji jego bierny udział w zdarzeniu, skoro podmiotem przestępstwa zart. 158 § 1 k.k.jest każdy, kto umyślnie bierze w jakikolwiek sposób udział w bójce lub pobiciu, niezależnie od tego czy jego osobisty udział wykazuje cechy działania niebezpiecznego dla życia człowieka lub jego zdrowia. Nadto, jak wyżej wskazano, w rozważaniach dotyczących apelacji pozwanegoJ. S., do przyjęcia odpowiedzialności zart. 158 § 2 k.k.wystarczy, by sprawca swoim zachowaniem, a nawet samą obecnością wśród osób czynnie występujących przeciwko pokrzywdzonemu – przy braku jednoznacznie wyrażonego nieakceptowania takiego zachowania – zwiększał zagrożenie u pokrzywdzonego i przyczyniał się do wzrostu siły pomiędzy sprawcami pobicia i pokrzywdzonym.
Nie doszło do błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że powód nie przyczynił się do wyrządzenia mu szkody. Nie sposób twierdzić, że organizacją tzw. „ustawki” powód przyczynił się do powstania szkody, skoro pobicie powoda nie nastąpiło w trakcie tej „ustawki”. W pozostałym zakresie, odnośnie do braku przyczynienia się powoda do doznanej krzywdy należy odesłać do rozważań poczynionych przy ocenie apelacji pozwanychJ. S.iJ. M. (1).
Zasadnie Sąd Okręgowy nie dokonał ograniczenia obowiązku naprawienia szkody przez pozwanego, o którym stanowiart. 440 k.c.Sam zły stan majątkowy osoby odpowiedzialnej za szkodę nie wystarcza do ograniczenia wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania, jeśli nie przemawiają za tym zasady współżycia społecznego. Trafnie wskazał Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zasady współżycia społecznego sprzeciwiają się takiemu ograniczeniu, zwłaszcza gdy zważy się, że pozwani, w tym takżeD. W., działali umyślnie, dokonali bestialskiego pobicia powoda, skutkującego nieodwracalną utratą przez niego zdrowia, jako najcenniejszego dobra człowieka.
W tym stanie rzeczy apelacja pozwanegoD. W.podlegała oddaleniu, w oparciu oart. 385 k.p.c.
Nie było podstaw do odrzucenia apelacji pozwanegoD. W., wobec wskazanych przez jego pełnomocnika procesowego na rozprawie apelacyjnej pominięć tego pozwanego w punktach 1, 2, 3, 4, i 5 wyroku Sądu Okręgowego, gdyż powództwo zostało skierowane przeciwko pozwanemuD. W., Sąd Okręgowy w rubrum zaskarżonego wyroku i w punkcie 8 tego wyroku uwzględnił pozwanegoD. W.i rozpoznał merytorycznie skierowane przeciwko niemu powództwo, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku.
Dwukrotne wymienienie w punktach 1, 2, 3, 4 i 5 zaskarżonego wyroku pozwanegoŁ. W., zamiastŁ. W.iD. W., skutkowało stosownym sprostowaniem przez Sąd Apelacyjny tej oczywistej omyłki pisarskiej Sądu Okręgowego, w oparciu oart. 350 § 1 i § 3 k.p.c.
Bezzasadna okazała się apelacja pozwanegoS. H., wskazująca na naruszenieart. 362 i art. 440 k.c.
Wskazano wyżej, w rozważaniach dotyczących apelacji pozwanychJ. S.,J. M. (1)iD. W., że nie zachodziły podstawy do zastosowania w niniejszej sprawieart. 362 k.c., gdyż nie doszło do umówionej „ustawki” dwóch grup młodzieży, pozwany uciekał przed napastnikami i nie dał im w tym momencie żadnych podstaw do ataku na jego osobę.
Z kolei na przeszkodzie zastosowaniuart. 440 k.c.stoją w niniejszej sprawie zasady współżycia społecznego. Pozwani zaatakowali powoda, który uciekał i dotkliwie go pobili, wykazując przy tym duże okrucieństwo i bestialstwo. Sprawcy takiego ataku, którego skutkiem jest obecny stan zdrowia powoda, nie mogą liczyć na ograniczenie obowiązku naprawienia szkody li tylko z uwagi na ich stan majątkowy. Na podstawieart. 350 § 1 i § 3 k.p.c.Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 30 marca 2016r. sprostował błędnie podane nazwisko pozwanegoS. H., w punktach 1, 2, 3, 4 i 5 zaskarżonego wyroku, przez wpisanie słowa:(...)w miejsce błędnie podanego słowa:(...).
Nie było zasadna apelacja pozwanegoM. S.i podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.W związku z tym, że zarzuty apelacji pozwanegoM. S.okazały się tożsame z zarzutami apelacji pozwanegoS. H., należy odesłać do rozważań poczynionych wyżej, wskazujących na brak podstaw do zastosowania w sprawieart. 362 k.c.iart. 440 k.c.
Nie było uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zarzutów apelacji pozwanegoD. G..
Bezzasadne jest kwestionowanie solidarnej odpowiedzialności pozwanegoD. G.wraz z pozostałymi pozwanymi za szkodę wyrządzoną powodowi.
Wskazano już kilkakrotnie w niniejszym uzasadnieniu, że prawomocne skazanie pozwanegoD. G.za czyn zart. 158 § 2 k.k., czyli za udział w pobiciu powoda ze skutkiem w postaci ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, niezależnie od tego, czy pozwany brał czynny, czy też bierny udział w pobiciu, skutkowało odpowiedzialnością za skutki pobicia.
Wszyscy pozwani, poza pozwanymM. S., zostali skazani za czyn zart. 158 § 2 k.k., tj. za udział w pobiciu, którego następstwem jest ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka. Z kolei czyn pozwanegoM. S.został zakwalifikowany zart. 156 k.k.jako czyn powodujący ciężki uszczerbek na zdrowiu, co jednak nie skutkuje w rozpoznawanej sprawie uznaniem, że tylko pozwanyM. S.ponosi odpowiedzialność za ciężki uszczerbek na zdrowiu powoda, gdyż odpowiedzialność za udział w bójce lub pobiciu ma charakter odpowiedzialności wspólnej (zbiorowej), znajdującej również odzwierciedlenie wart. 441 § 1 k.c.
Ustalenie sądu karnego w prawomocnym wyroku skazującym, że kilka osób działających wspólnie wyrządziło szkodę, wiąże sąd cywilny (art. 11 k.p.c.) co do ich – jako współsprawców – solidarnej odpowiedzialności wobec poszkodowanego, niezależnie od tego, jaki był stopień przyczynienia się poszczególnych osób do wyrządzenia szkody (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 1978, III CZP 14/78, OSN 1978, poz. 194).
W związku z powyższym wyrażony w apelacji pogląd, iż pozwanyD. G.odpowiada jedynie za udział w pobiciu powoda, a nie za spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu powoda, jest całkowicie nieuzasadniony.
Nie doszło zatem do naruszenia w rozpoznawanej sprawieart. 441 § 1 k.c.
Odnośnie do niezasadności zarzutu naruszeniaart. 362 k.c.należy odesłać do rozważań poczynionych wcześniej, przy rozstrzyganiu o apelacjach pozwanychJ. S.,J. M. (1),D. W.iS. H..
Apelacja pozwanegoD. G.podlegała oddaleniu, w oparciu oart. 385 k.p.c.
Nie były zasadne zarzuty zgłoszone w apelacji pozwanegoM. Ś. (1).
Nie sposób zaakceptować twierdzeń skarżącego, iż „powód nie udowodnił tego, że swoją obecnością w trakcie zdarzenia pozwany akceptował ciężkie pobicie powoda, a także możliwy skutek w postaci możliwości ciężkiego, wielourazowego pobicia ze skutkiem śmiertelnym”, jak również, że „nie udowodniono pozwanemuM. Ś. (1), że forma i rozmiary bójki zostały uzgodnione między nim i pozostałymi uczestnikami zajścia, co powoduje, że brak jest przesłanek do przyjęcia, że pozwanyM. Ś. (1)brał czynny i bezpośredni udział w pobiciu powoda”, skoro pozwanyM. Ś. (1)został prawomocnie skazany za popełnienie przestępstwa określonego wart. 158 § 2 k.k., a zatem za udział w pobiciu, którego następstwem jest ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka, zaś Sąd Okręgowy w rozpoznawanej sprawie był takim ustaleniem związany (art. 11 k.p.c.). W związku z powyższym bezzasadny okazał się zarzut zastosowania w sprawieart. 441 k.c.
Nie można też było uznać zasadności zarzutu naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.w sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wskazanie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz ocenę dowodów, na których rozstrzygnięcie zostało oparte.
W tym stanie rzeczy apelacja pozwanegoM. Ś. (1)podlegała oddaleniu, w oparciu oart. 385 k.p.c.
Nie zasługiwała również na uwzględnienie apelacja pozwanegoD. K., wskazująca na naruszenieart. 362 k.c.,art. 440 k.c.iart. 445 k.c.
Wskazano już wcześniej w rozważaniach dotyczących apelacji pozwanychJ. S.,J. M. (1),D. W.iS. H., że nie było podstaw do zastosowania w rozpoznawanej sprawieart. 362 k.c., gdyż w okolicznościach sprawy uciekający przed pozwanymi napastnikami powód nie dał im żadnego powodu do ataku na jego osobę i ciężkiego w skutkach pobicia. Okoliczności, iż powód „przewodził” grupie młodzieży zosiedla (...)i że umówiona była wcześniej „ustawka” pomiędzy grupami zW.iK., do której jednak nie doszło, nie może wskazywać na przyczynienie się powoda do powstania szkody na jego osobie i do krzywdy jakiej doznał. To, że pozwani dali upust swej frustracji z powodu niedojścia do skutku „ustawki” nie usprawiedliwiało zaatakowania powoda, nota bene uciekającego i osamotnionego oraz skatowanie go w przyblokowym ogródku, mimo głośnych nawoływań mieszkańców bloku o zaprzestanie bicia i kopania i wezwania przez nich policji.
Zarzut, iż powód nie wykazał przesłanek zart. 444 § 2 k.c., a Sąd Okręgowy nie sprecyzował w sposób wystarczający, w czym upatruje zasadność renty w wysokości 4.000 zł jest oczywiście niezasadny. Stan zdrowia powoda został określony przez biegłego w złożonych opiniach, które znajdują się w aktach sprawy. Opinie te potwierdzają również potrzeby powoda w zakresie opieki i rehabilitacji, które generują miesięczne koszty, zweryfikowane przez Sąd I instancji i oszacowane na kwotę 4.000 zł miesięcznie. Skarżący oprócz ogólnego zakwestionowania kosztów pokrycia tych potrzeb nie wskazał, w jakim zakresie koszty te są zawyżone.
Sąd Okręgowy dostatecznie wyjaśnił dlaczego nie zastosował w sprawieart. 440 k.c., zaś Sąd Apelacyjny w pełni akceptuje te motywy. Powtórzyć należy, że powoływanie się li tylko na stan majątkowy osoby odpowiedzialnej za szkodę nie wystarcza dla ograniczenia wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia, jeśli nie przemawiają za tym zasady współżycia społecznego. Pozwany jest zdrowy, posiada możliwość zarobkowania, w przeciwieństwie do powoda, który bezpowrotnie utracił zdrowie i perspektywy na normalne życie.
Nie doszło również do naruszeniaart. 445 § 1 k.c.Zasądzone przez Sąd Okręgowy solidarnie od wszystkich pozwanych na rzecz powoda zadośćuczynienie jest bardzo wysokie, co oznacza, że ma ono odczuwalną ekonomicznie wartość, adekwatną do rozmiaru krzywdy jakiej doznał powód utraciwszy w 100% zdrowie fizyczne i psychiczne, wskutek zawinionych działań pozwanych. Nie bez znaczenia dla ustalenia wysokości zadośćuczynienia pozostaje okoliczność braku pozytywnych prognoz na poprawę zdrowia powoda w przyszłości i konieczność sprawowania codziennej opieki nad powodem przez osoby trzecie.
Powoływanie się przez pozwanego, w zakresie zarzutu zawyżenia zadośćuczynienia, na stosunki majątkowe panujące w społeczeństwie, nie mogło z powyższych względów odnieść zamierzonego skutki.
Z kolei twierdzenie, że pozwanyD. K.nie brał czynnego udziału w zadawaniu powodowi ciosów, gdyż przebywał kilkadziesiąt metrów od miejsca, w którym powód został pobity, co winno skutkować proporcjonalnym zmniejszeniem jego odpowiedzialności w stosunku do osób, które brały czynny udział w pobiciu, nie mogło zostać uwzględnione, gdyżart. 441 § 1 k.c.stanowi o solidarnej odpowiedzialności osób, które wyrządziły szkodę czynem niedozwolonym, a pozwanyD. K.został prawomocnie skazany, wraz z innymi pozwanymi, za czyn zart. 158 § 2 k.k., gdzie do przyjęcia odpowiedzialności za udział w pobiciu nie jest konieczne aby sprawca uderzył, kopał czy w inny sposób naruszył nietykalność cielesną pokrzywdzonego, ale wystarczy aby samą swoją obecnością wśród osób czynnie występujących przeciwko pokrzywdzonemu – przy braku jednoznacznie wyrażonego nieakceptowania takiego zachowania – zwiększył zagrożenie u pokrzywdzonego i przyczyniał się do wzrostu dysproporcji i siły pomiędzy sprawcami pobicia i pokrzywdzonym.
Wskazać w tym miejscu należy, że pozwanyD. K., będąc nieformalnym przywódcą grupy zosiedla (...), akceptował pobicie powoda, choć mógł i powinien powstrzymać osoby ze swojej grupy od popełnienia przestępstwa. Zaprzestanie bicia powoda i ucieczka sprawców pobicia nastąpiła bowiem na wyraźny sygnał, dany przez pozwanego, który krzyknął: „zbiórka!”.
W tym stanie rzeczy nie można zaakceptować poglądu, że odpowiedzialność pozwanegoD. K.powinna ulec proporcjonalnemu zmniejszeniu.
Z powyższych względów apelacja pozwanegoD. K.została oddalona, na podstawieart. 385 k.p.c.
Na mocyart. 98 k.p.c.zasądzono od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 4.428 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, według przedłożonego na rozprawie apelacyjnej spisu kosztów.
W punktach od IV do VIII wyroku Sąd Apelacyjny przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wB.na rzecz adwokatów ustanowionych z urzędu dla pozwanych:Ł. W.,J. S.,D. W.,M. S.iD. G.kwoty po 5.400 zł, powiększone o stawkę należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej wskazanym pozwanym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, w oparciu o § 6 pkt 7, § 2 ust. 3 i § 13 pkt 2 i § 19 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej pozwanym z urzędu (Dz. U z 2009 r., nr 146, poz. 1188, ze zm.).
Koszty wynagrodzenia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytuJ. M. (1), należne w postępowaniu apelacyjnym, zostały przyznane w punkcie IX wyroku, w oparciu o § 6 pkt 7, § 12 pkt 2 w zw. z§ 2 pkt 3 i § 15 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst j. Dz. U. z 2013r., poz. 490, ze zm.)
Sąd Apelacyjny nie przyznał kosztów pomocy prawnej, udzielonej z urzędu pozwanemuM. Ś. (1), gdyż w apelacji pełnomocnik z urzędu nie złożył oświadczenia wymaganego przez § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…)
Na rzecz pełnomocników z urzędu pozwanychM. S.iD. G.– adwokatówD. L.iB. L. (2)zasądzono także zwrot udokumentowanych wydatków, poniesionych na dojazd na rozprawę apelacyjną.