Sąd Rejonowy w Świdnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1708/14
Data wyroku: 2016-05-31 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Halina Grzybowska

Sygn. akt I Ns 1708/14

POSTANOWIENIE
Dnia 31 maja 2016r.
Sąd Rejonowy w Świdnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Halina Grzybowska
Protokolant Magdalena Tobiasz
po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. O.
przy udzialeM. M. (1)iW. S.
o stwierdzenie nabycia spadku poA. S. (1)
I.
    uchyla akt poświadczenia dziedziczenia poA. S. (1)
, zmarłym dnia 14 lipca 2014 roku wŚ., ostatnio stale zamieszkałym wŚ.sporządzony w dniu 13 października 2014 roku w formie aktu notarialnego Rep A nr(...)przez notariuszaW. D., prowadzącego Kancelarię Notarialną wŚ., zarejestrowany w informatycznym rejestrze aktów poświadczenia dziedziczenia, utworzonym przez Krajową Radę Notarialną w dniu 13 października 2014 roku pod numerem(...);
II.stwierdza, że spadek poA. S. (1),synuW.iM.,urodzonym (...)wS., zmarłym w dniu 14 lipca 2014 rokuwŚ., ostatnio stale zamieszkałym wŚ., na podstawie testamentu notarialnego z dnia 27 maja 2014 roku Rep A nr(...)nabyła w całości córkaM. M. (1)(córkaA.iB., posiadającaPESEL (...));
III.stwierdza, że na podstawie zapisu windykacyjnego, zawartego w testamencie notarialnym, sporządzonym w Kancelarii Notarialnej notariuszaR. B.w dniu 27 maja 2014 roku Rep A nr(...), dokonanym przez spadkodawcęA. S. (1), synaW.iM.,urodzonego (...)wS., zmarłego w dniu 14 lipca 2014 roku wŚ., ostatnio stale zamieszkałego wŚ.,J. O., córkaA.iJ.,urodzona (...), posiadającaPESEL (...), nabyła służebność osobistą mieszkania w postaci dożywotniej i bezpłatnej służebności całegolokalu mieszkalnego nr (...), położonego wŚ.przyulicy (...), dla której to nieruchomości lokalowej Sąd Rejonowy w Świdnicy prowadziksięgę wieczystą (...);
IV. ustala, że każdy z uczestników postępowania, we własnym zakresie ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Sygn.akt I Ns 1708/14

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 15 października 2014 roku wnioskodawczyniJ. O.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku poA. S. (1),  o otwarcie i ogłoszenie testamentu z dnia 14 lipca 2014 r. oraz o stwierdzenie,  że istnieje testament z maja 2014 roku, w którym spadek w całości nabyłaM. M. (1). Podała, że ze spadkodawcą  żyła w konkubinacie, a od końca lutego 2014 roku zamieszkała z nim i opiekowała się w okresie choroby nowotworowej  i sprawowała nad im opiekę bez wsparcia dzieci spadkodawcy.
UczestniczkaM. M. (1)zarzuciła, że obydwa testamenty są nieważne, bo spadkodawca leczył sie psychiatrycznie i brał leki uśmierzające ból i psychotropowe.
UczestnikW.skokowski wnosił stwierdzenie nabycia spadku z mocy ustawy. Wskazał nadto, że 13 października 2014 roku notariusza zostało poświadczone udziedzicznienie po zmarłym ojcu.
Po ujawnieniu poświadczenia dziedziczenia i przeprowadzeniu postępowania dowodowego wnioskodawczyni domagała się stwierdzenia nabycia spadku poA. S. (1)na podstawie testamentu ręcznego spisanego przez świadkaM.i wniosła o zasadzenie na jej rzecz od uczestnika 50 zł tytułem zwrotu opłaty sądowej.
UczestnikW. S.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku z mocy ustawy, nie godząc z się z testamentami ojca, który stale zmieniał zdanie.

Sad ustalił następujący stan faktyczny .
A. S. (1), synW.iM.z domuS.,urodzony (...)wS.zmarł  14 lipca 2014 roku wŚ., ostatnio stale zamieszkiwał wŚ.. w chwili śmierci by rozwiedziony
Dowód: odpis aktu zgonu w aktach I  Ns(...).
Był żonaty 1 raz. Z małżeństwa miał dwoje dzieciM. M. (1)iW. S.. Innych dzieci naturalnych ani przysposobionych nie miał. Żaden ze spadkobierców nie zrzekał się dziedziczenia Anie nie został uznany za niegodnego dziedziczenia

Dowód :  zapewnienie   spadkowe  uczestnikówM. M. (1)iW.skokowskiego  złożone  na  rozprawie  w dniu  1 marca 2015  r.

Od maja 2004 rokuA. S. (1)był pacjentem(...)wŚ., gdzie korzystał z pomocy psychologa do 2012 roku i psychiatry do marca 2013 roku  . Zgłaszał złe samopoczucie , pesymizm, zaburzenia  snu, koncentracji i uwagi , problemy  z pamięcią rozgoryczenie opieką służby zdrowia po leczeniu operacyjnym kręgosłupa,  problemy rodzinne po rozwodzie i problemy z kolejnymi partnerkami .
Ponadto leczył się w tej Przychodni w związku  ze schorzeniami kręgosłupa,  żołądka  a w ostatnim okresie  z powodu choroby nowotworowej  płuc.

Dowód: dokumentacja psychologiczna  i  z medyczna  z(...)wŚ..

Od listopada 2013 do stycznia 2014  roku był  3-krotnie  hospitalizowany  w(...)im .draA. S.wW.na Oddziale Pulmonologii i Onkologii, gdzie rozpoznano u spadkodawcy guza płuca prawego,  z podejrzeniem przerzutów do śledziony, stan po resekcji żołądka z powodu choroby wrzodowej i nadciśnienie tętnicze . Przy przyjęciach  do tego  szpitala jako opiekunkę spadkodawca wskazywałB. M.zam. wŚ..

Dowód: dokumentacja medyczna ze(...)im. draA. S.wW..

Po wypisaniu ze szpitala od stycznia 2014 roku  kontynuował  radioterapię i  chemioterapie paliatywną  wW.i wŚ.
Dowód: dokumentacja medyczna z Poradni ogólnej(...)wŚ...
Wnioskodawczyni   zamieszkała ze spadkodawcą pod koniec lutego 2014 roku .  W tym czasie toczyło się jeszcze  postępowanie o podział majątku wspólnego pomiędzy spadkodawcą i jego byłą żoną, tj.  matką  uczestników postępowania.  W sprawie tej uczestnicy opowiedzieli się po stronie matki i stało się to to zarzewiem głębokiego konfliktu pomiędzy spadkodawcą a jego dziećmi. Doszło także do awantury pomiędzy spadkodawcą  i uczestnikiem  oraz byłą żoną  spadkodawcy , gdy spadkodawca przyszedł do ich wspólnego mieszkania . Interweniowała  wówczas policja . Spadkodawca obraził się na swoje  dzieci i uczestniczka przez długi okres czasu  nie utrzymywała kontaktu z ojcem, do czasu kiedy to dowiedziała się w lutym 2014 roku o jego poważnej chorobie i zaczęła go wówczas odwiedzać i telefonować. W  czasie choroby  spadkodawcy  wnioskodawczyni  , m.in. zH. M., który woził spadkodawcę do lekarzy, i placówek medycznych ,  opiekowała się spadkodawcą na co dzień  , towarzyszyła mu w wizytach u lekarzy, zamawiała wizyty domowe i zgłaszała się po leki do Przychodni

D owód :   zapewnienie spadkowe  wnioskodawczyni   i uczestni ków  złożone  na rozprawie w dniu 11 marca 2015 roku  .

Od konfliktu z interwencją  policji uczestnik nie utrzymywał kontaktu z ojcem aż do jego śmierci

dowód: zapewnienie spadkowe uczestnika złożone na rozprawie w dniu 11 marca 2015 roku.

W maju 2014 roku  na prośbę spadkodawcy  sprowadziła do jego mieszkania notariuszaR. B.,który odbył długą rozmowę ze spadkodawcą.A. S. (1)zastanawiał  się jak sporządzić testament. Z rozmowy wynikało, że chce wydziedziczyć syna, o córce wypowiadał się dobrze i chciał  ją powołać do spadku a jednocześnie  chciał aby wnioskodawczyni mieszkała  w jego mieszkaniu i chciał zabezpieczyć jej to prawo w testamencie. Spadkodawca był przytomny , na notariuszu sprawił wrażenie świadomego. . Notariusz długo rozmawiał  ze spadkodawcą na temat powodów do wydziedziczenia. Po tej rozmowie i ustaleniach co do treści testamentu, 2 dni później notariusz ponownie przybył do mieszkania spadkodawcy i wówczas spadkodawca podpisał przygotowany zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami projekt jako testament z dnia 27 maja 2014 roku , który został zarejestrowany w Repertorium A  za nr(...)2014 roku, w którym  do całości spadku po sobie powołał córkęM. M. (3)urodzoną dnia (...), wydziedziczył synaW. S., wskazując jako przyczynę  to, że dopuścił się rżącej obrazy czi spadkodawcy( często używał wobec niego słów obelżywych, kilka razy go pobił, wielokrotnie popychał) , wyrzucił z mieszkania i zmienił zamki, kilkakrotnie go okradł, wynosił rzeczy z domu i je sprzedawał, nadużywał alkoholu i zażywał narkotyki .
Jednocześnie tytułem zapisu windykacyjnego na rzeczJ. O.ustanowił na lokalu mieszkalnym stanowiącym jego własność , położonym wŚ.przyulicy (...)służebność osobistą w postaci dożywotniej, bezpłatnej służebności mieszkania składającej się z całego lokalu mieszkalnego

D owód : zeznania świadkaR. B.złożone  na  rozprawie  w dniu 6  października  2015 roku, wypis z aktu  notarialnego  Rep A nr(...)k. 13,  zeznania wniosk o dawczyni j.w .

W czerwcu 2014 roku gdy spadkodawca był w szpitalu, telefonicznie poprosił notariuszaR. B.o przygotowanie projektu kolejnego testamentu, mówił ,że w testamencie z maja mylnie wpisane jest nazwisko córki, że córka nie zajmuje się nim tak jak powinna, rozważał wydziedziczenie również córki i powołanie do całości spadku wnioskodawczyni, mówił  że planuje zawrzeć małżeństwo z wnioskodawczynią , o której ciepło się wyrażał . Później  jednak  zatelefonował do notariusza, że na razie zostaje tak jak jest , a jak wyzdrowieje to się do niego zgłosi i ostatecznie nie przyszedł podpisać kolejnego projektu testamentu i nie skontaktował się więcej z notariuszem

dowód: zeznani świadkaR. B.j.w .

Spadkodawca był osobą konfliktową, roszczeniową , rozgoryczoną , obwiniał inne osoby za swoje nieudane życie rodzinne ,  po rozwodzie często zmieniał partnerki
Na kilka dni przed śmiercią spadkodawca telefonował do swojej siostry przyrodniejZ. M.i wołał swoja córkęM.. Mówił niewyraźnie, ciężko mu było się  wysłowić .Z. M.myślała, że się pomylił mówiła mu , że źle się dodzwonił..

dowód: zeznania świadkaZ. M.złożone na rozprawie w dniu 11marca 2015 roku, zapewnienie spadkowe uczestniczkiM. M. (1)j.w .

Telefonował tez do kuzynki uczestnikówE. K.,  a w czerwcu 2014 roku mylił już fakty, mówił o planach co do sporządzenia testamentów na kolejne osoby . Raz żałował, że dokonał zapisu na rzecz wnioskodawczyni a później obawiał się ,że wnioskodawczyni go zostawi samego , i wspominał nawet o ślubie  z wnioskodawczynią  ze względu na mieszkanie.  W  sklepie wŚ.w(...),  w którym pracujeE. K., prowadzonym porze jej dzieci zostawiła przygotowany odpis aktu urodzeniaA. S. (1), po który miał się ktoś zgłosić.   Spadkodawca obawiał się śmierci, wiedział ,że jest poważnie chory, często zmieniał mu się nastrój.

dowodu : zeznania świadkaE. K.złożone  na rozprawie w dniu 19 maja 2015 roku

12 lipca 2014 roku ,tj. na 2 dni przed śmiercią spadkodawcyH. M.spisał w całości własnoręcznie(...),  z którego wynikało, żeA. S. (1)wydziedziczył obydwoje swoich dzieci a cały swój dobytek w tym mieszkanie  z wyposażeniem przekazujeJ. O., który to dokument podpisał jako świadekH. M.i z trudem spadkodawca

dowód: testament z dnia 12 lipca 2014 roku k. 4 .

W dacie sporządzenia testamentu notarialnego z dnia 27 maja 2014 roku spadkodawca był w stanie umożliwiającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.
Natomiast w dniu 12 lipca 2014 roku z powodu zaburzeń psychicznych wynikających z sytuacji stresowej mógł mieć wzmożoną podatność na oddziaływanie otoczenia, ale mogły one jedynie w pewnym zakresie ograniczać swobodę podjęcia decyzji, ale jej nie wyłączyć.
dowód: opinia biegłego sądowego lekarza psychiatry z dnia 01 lutego 2016 roku k. 111-129.
W dniu 13 października 2014 roku uczestniczkaM. M. (1)złożyła przed notariuszemW. D.oświadczenie o przyjęciu spadku wprost z mocy ustawy po zmarłym ojcuA. S. (1)

      Dowód: wypis z akt notarialnego Rep A nr(...)w aktach I  Ns(...).

Tego samego dnia NotariuszW. D.prowadzący Kancelarię Notarialna  wŚ.w  formie aktu notarialnego poświadczył dziedziczenie poA. S. (1), zmarłym 14 lipca 2014 roku z mocy ustawy wprost w udziałach po 1/2 części przezM. M. (1)i synaW. S.

dowód: wypis z aktu notarialnego z dnia 13 października 2014 roku rep A Nr(...)r.  .

Powyższe ustalenia zostały poczynione w oparciu o opisane wyżej dokumenty urzędowe, dokumentacje medyczną , zapewnienia spadkowe uczestników postępowania i zeznania świadków  których treść w zakresie poczynionych wyżej ustaleń nie budzi wątpliwości, a także na opinii biegłego lekarza psychiatry która nie zestala zakwestionowana przez żadnego z uczestników postępowania. Żaden z uczestników nie podważył także ,że dokument z data 12 lipca 2014 roku zatytułowany testament został własnoręcznie podpisany przez spadkodawcę. sporna kwestia było jedynie to , czy w dacie sporządzania testamentów spadkodawca miał zachowaną zdolność swobodnego i świadomego złożenia oświadczenia woli na wypadek śmierci.
Z zeznań świadkówE. K.,Z. M.oraz zapewnienia uczestników postepowania , a także z dokumentacji psychologicznej i medycznej jednoznacznie wynikało, że spadkodawca był chwiejny emocjonalnie, miał zmiany nastroju, poczucie rozgoryczenia, pretensji do najbliższych, zwłaszcza do dzieci, że stanęły po stronie matki w postepowaniu sądowym o podział majątku wspólnego, że  często zmieniał zdanie , obwiniał innych za niepowodzenia w swoim życiu osobistym , a w ostatnich dniach życia miał problemy z mówieniem, wysławianiem się i mylił się co do osób, z którymi rozmawiał telefonicznie .Skłócony z najbliższymi , zmagając się z ciężka choroba , niewątpliwie miał poczucie osamotnienia, często zmieniał swoje partnerki , a w obliczu poważnej choroby obawiał się śmierci i cierpienia i pozostawienia go bez opieki, wobec czego był zdany na opiekę swoich partnerek  ( do stycznia 2014 r. była toB. M.a następnie wnioskodawczyni .  Z drugiej strony trudno się dziwić wnioskodawczyni , że opiekując się spadkodawcą, chciała mieć poczucie bezpieczeństwa w zakresie potrzeb mieszkaniowych , stąd niewątpliwie zabiegała o to, żeby spadkodawca ją zabezpieczył , co uczynił w testamencie notarialnym a nawet zawrzeć z nią małżeństwo i zmienić testament z maja 2014 r, co potwierdziły nie tylko zeznania notariuszaR. B., osoby zaufania publicznego, obiektywnej  i  postronnej , więc wiarygodnej ale także częściowo zeznaniami świadkaE. K., jednak i w tym zakresie spadkodawca zmieniał zdanie i ostatecznie skutecznie urzędowo tych planów nie sfinalizował.
Z opinii biegłego lekarza psychiatry drA. H.jednoznacznie wynika, że spadkodawca nie cierpiał na zaburzenia psychiczne ani dacie 27 maja 2014 roku ani 14 lipca 2014 roku. Wskazał jednocześnie , że brak na to dowodów także w dokumentacji medycznej zarówno  z  Poradni  jak  i ze  szpitali , z której wynikało ,że stwierdzono dobry kontakt ze spadkodawcą, mimo obniżonego nastroju, a wręcz płaczliwości, zaburzeń snu( z powodu bólu oraz napięcia spowodowanego silnym stresem, poczuciem zagrożenia i bezsilności , bezradnością oraz obniżenia pamięci, z powodu skomplikowanej sytuacji rodzinnej, poczucia braku pomocy z zewnątrz , co jednak nie świadczyło o chorobie psychicznej, natomiast przyjmowane leki antydepresyjne i przeciwbólowe ( jednakże te w małych dawkach) w ostatnich miesiącach życia , jak również chemioterapia , po które czul się źle - nie wpływały negatywnie na stan świadomości spadkodawcy i inne funkcje psychiczne upośledzające funkcjonowanie na co dzień. Co prawda w dniu 14 lipca 2014 roku z powodu pogorszenia stanu zdrowia , dużego stresu związanego z chorobą nowotworową i niepewną sytuacją rodzinna i domową spadkodawca mógł być bardziej podatny na wpływ otoczenia i działać pod presją wnioskodawczyni co do zmiany wcześniejszego testamentu, jednakże nawet wówczas był w stanie umożliwiającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.

Sad zważył.
Zgodnie z treściąart. 926 § 1 kcpowołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.
Stosownie do treściart. 926 § 2 k.c .dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Kolejny przepisart. 941 k.c.reguluje rozrządzenie majątkiem na wypadek śmierci, które można dokonać jedynie przez testament.
Cechy testamentu pisemnego, które warunkują jego ważność zostały określone wart. 949 § 1 i § 2 kc, zgodnie z którym spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.
Z uwagi na to, że cech tych nie posiada testament z dnia 12 lipca 2014roku ,ponieważ nie został w całości napisany przez spadkodawcę a jedynie przez niego podpisany , a nadto nie można go uznać za testament szczególny w rozumieniu przepisuart. 952 k.c., albowiem ustna wola spadkodawcy , jeśli nawet odpowiadała  treści  testamentu spisanego przezH. M.w dniu 12 lipca 2014 roku, to nie została wyrażona w obecności co najmniej 3 świadków, a zatem dokumentu takiego także nie można uznać za skuteczny testament ustny. Tym samym  nie wywołał on żadnych skutków prawnych. Z tych przyczyn dalsze rozważania co do swobody i świadomości spadkodawcy w dniu 12 lipca 2014 roku pozostają  bez  znaczenia.
Niewątpliwie wiec ważnym testamentem jest testament spadkodawcyA. S. (1)z dnia 27 maja 2014 roku, tj. sporządzony zgodnie z przepisemart. 950 k.c.w formie aktu notarialnego , gdy w świetle opinii biegłego lekarza psychiatryA. H., którą  sad w pełni podziela - zarzuty uczestników co do braku swobody i świadomości testowania w tym dniu zostały skutecznie  obalone.
Przepisart. 95j. Ustawy z dnia 14 lutego 1991 rokuo notariacie ( Tj. Dz u z 2014 r. poz. 164 z późn. zmianami ) stanowi, że  zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
We wnioskodawczyni wniosła  o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu
Po ujawnieniu poświadczenia dziedziczenia wniosła o stwierdzenie nabycia spadku z na podsiewie testamentu z dnia 2 lipca 2014 roku. Z uwagi na to, że wnioskodawczyni działali bez profesjonalnego pełnomocnika  sąd przyjął, że wnioskodawczyni i domagała  się w istocie uchylenia poświadczenia dziedziczenia wobec ujawnienia , że jako zapisobierca windykacyjny nie brała udziału w akcie poświadczenia dziedziczenia a nadto wobec faktu ,że okoliczność istnienia testamentów i zapisu windykacyjnego  nie była znana  przy czynności sporządzeniu dziedziczenia , na podstawie  przepisu art.;. 679§ 1,2 , 3 i 4  k.p.c.uchylił akt poświadczenia dziedziczenia – jak w punkcie I sentencji postanowienia,  a następnie orzekł na podstawie przepisuart. 950 k. c., że cały spadek po zmarłymA. S. (1)na podstawie testamentu notarialnego z dnia 27 maja 2014 roku nabyła w całości córka aM. M. (1).
Zgodnie z przepisemart. 9811§ 1 k.c.w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą  otwarcia spadku ( zapis windykacyjny ).
Jak sąd ustalił i co wynika z testamentu notarialnego z dnia 27 maja 2014roku tytułem zapisu windykacyjnego na rzeczJ. O.w testamencie tym spadkodawca ustanowił na lokalu mieszkalnym stanowiącym jego własność , położonym wŚ.przyulicy (...)służebność osobistą w postaci dożywotniej, bezpłatnej służebności mieszkania składającej się z całego lokalu mieszkalnego.Dlatego też stosownie do treści przepisart. 677§ 2 k.p.c.., który stanowi, że w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd stwierdza także nabycie przedmiotu windykacyjnego, wymieniając osobę, dla której spadkodawca uczynił zapis windykacyjny oraz przedmiot tego zapisu – orzeczono jak w punkcie III sentencji postanowienia.
W ocenie sądu w niniejszej sprawie każdy z uczestników w jednakowym stopniu był zainteresowany wynikiem tego postępowania i dlatego na podstawieart. 520 § 1 k. p..c orzeczono jak w punkcie IV sentencji postanowienia.