Sąd Apelacyjny w Krakowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 447/15
Data wyroku: 2016-02-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Wiśniewska, Bożena Lichota, Monika Kowalska

Sygn. akt III AUa 447/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 lutego 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Monika Kowalska (spr.)

Sędziowie:

SSA Grażyna Wiśniewska
SSA Bożena Lichota

Protokolant:

st. sekr. sądowy Mariola Pater

po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. w Krakowie
sprawy z wnioskuT. P.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o wysokość emerytury
na skutek apelacji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VIII Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt VIII U 1488/14

o d d a l a apelację.
sygn. akt III AUa 447/15

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.decyzją z dnia8 sierpnia 2014 r. odmówił wnioskodawczyniT. P.ustalenia emerytury na podstawieart. 55w zw. zart. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uzasadniając to tym, że po raz pierwszy wniosek o emeryturę został złożony w dniu 27 lutego 2004 r., a emerytura jest wypłacana od dnia 1 marca 2009 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2014 r. zmienił zaskarżoną przezT. P.decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.z dnia 8 sierpnia 2014 r. w ten sposób, że ustalił, iż wnioskodawczyni ma prawo do przeliczenia emerytury na podstawieart. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd Okręgowy uznał za bezsporne, że wnioskodawczyni ,ur. (...), od 1 października 1994 r. do 16 września 2011 r. i od 19 września 2011 r. do chwili obecnej jest zatrudniona w(...) sp. z o.o.wC.i z tego tytułu podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Ponadto wnioskodawczyni od 11 marca 2003 r. do 31 grudnia 2013 r. była zatrudniona w Urzędzie Miejskim wC.i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Wniosek o ustalenie prawa do emerytury złożyła po raz pierwszy w dniu 27 lutego 2004 r. Organ rentowy decyzją z dnia 2 kwietnia 2004 r. przyznał jej emeryturę od dnia 1 lutego 2004 r., a wysokość świadczenia została ustalona zgodnie zart. 53 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wypłata tej emerytury podlegała zawieszeniu z powodu kontynuowania przez wnioskodawczynię zatrudnienia u pracodawcy, na rzecz którego wykonywała pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. W dniu 2 marca 2009 r.T. P.złożyła wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury oraz o wznowienie wypłaty świadczenia. Organ rentowy decyzją z dnia 16 marca 2009 r. dokonał ponownego ustalenia wysokości emerytury oraz wznowił wypłatę świadczenia od dnia 1 marca 2009 r. W dniu 4 lipca 2014 r.T. P.złożyła wniosek o przeliczenie emerytury na zasadzieart. 55w zw. zart. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przy takim stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie i prowadzi do zmiany zaskarżonej decyzji. Wskazał, że w świetle przepisówart. 55, art. 26 i art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzesłankami, od których ustawodawca uzależnił możliwość wyliczenia emerytury ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., na podstawie kwoty składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego, są: osiągnięcie wieku emerytalnego wynoszący dla kobiet co najmniej 60 lat, posiadanie okresu składkowego i nieskładkowego wynoszącego co najmniej 20 lat dla kobiet, kontynuowanie ubezpieczenia emerytalnego i rentowego po osiągnięciu powyżej wskazanego wieku emerytalnego, złożenie wniosku o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostawało, że wnioskodawczyni, jako osobaurodzona (...), osiągnęła powszechny wiek emerytalny wynoszący 60 lat , w dniu 18 września 2008 r., a po osiągnięciu wieku emerytalnego kontynuowała ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ponieważ od 1 października 1994 r. do 16 września 2011 r. i od 19 września 2011 r. do chwili obecnej jest zatrudniona w(...) sp. z o.o.wC.oraz w okresie od 11 marca 2003 r. do 31 grudnia 2013 r. była zatrudniona w Urzędzie Miejskim wC.. Staż ubezpieczeniowy wnioskodawczyni wyniósł 34 lata, 6 miesięcy okresów składkowych oraz 11 miesięcy okresów nieskładkowych. W dniu 27 lutego 2004 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie emerytury wcześniejszej, a w dniu 4 lipca 2014 r. złożyła wniosek o ustalenie emerytury na podstawie art. 55 w zw. zart. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu I instancji, wykładnia art. 55 cyt. ustawy wskazuje na to, że prawnie relewantna jest data złożenia wniosku o emeryturę, tj. musi on być złożony po dniu 31 grudnia 2008 r., bowiem ustawodawca, użył w art. 55 rzeczownika „wniosek”, bez poprzedzenia go liczebnikiem porządkowym, np. „pierwszy”. Natomiast w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że ubezpieczeni mogą przechodzić na emeryturę kilka razy, tzn. nie ma przeszkód prawnych, aby osoba pobierająca np. emeryturę wcześniejszą, domagała się przyznania emerytury przysługującej w powszechnym wieku emerytalnym. Odmienne są bowiem przesłanki nabycia prawa do obu wskazanych powyżej świadczeń, a organ rentowy winien wydać decyzje w oparciu o różne podstawy prawne. W sytuacji zatem gdy dopuszczalne jest kilkakrotne przechodzenie na emeryturę, byłoby niezbędne zaznaczenie w art. 55 ustawy, iż wyliczenie emerytury w powszechnym wieku emerytalnym możliwe byłoby tylko wówczas gdyby był to pierwszy wniosek o emeryturę (nabycie statusu emeryta). Takiego zastrzeżenia nie można jednak z treści tego przepisu wywnioskować, co oznacza, że ubezpieczona urodzona przed dniem 1 stycznia 1949 r., która osiągnęła powszechny wiek emerytalny, kontynuowała ubezpieczenie i wystąpiła o emeryturę dopiero po dniu 31 grudnia 2008 r., może złożyć wniosek o wyliczenie tego świadczenia niezależnie od tego, czy wcześniej złożyła wniosek o emeryturę w niższym wieku emerytalnym lub o emeryturę wcześniejszą (tak SN w uchwale z dnia 4 lipca 2013 r., II UZP 4/13). Ponadto emeryt pobierający świadczenie emerytalne, który jest w dalszym ciągu, choćby nieprzerwanie, osobą czynną zawodowo i z tego tytułu kontynuuje obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zachowuje status ubezpieczonego spełniającego warunki do uzyskania najkorzystniejszego wymiaru należnego mu świadczenia emerytalnego, w tym do jego wyliczenia na podstawie kapitału początkowego oraz składek zewidencjonowanych na jego koncie po dniu 31 grudnia 1998 r. tj. na podstawieart. 55w związku zart. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2013 r. II UK 23/13). Podsumowując Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro w treściart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychbrak jest zastrzeżenia, że wniosek o ustalenie prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym przez osoby objęteart. 27ma być pierwszym wnioskiem o emeryturę, to przepis ten (tj.art. 55) należy rozumieć jako przyznający prawo do złożenia wniosku o wyliczenie emerytury w powszechnym wieku emerytalnym, jeżeli ubezpieczenie było kontynuowane po osiągnięciu powszechnego wieku (w przedmiotowej sprawie 60 lat), a wniosek został złożony po dniu 31 grudnia 2008 r., niezależnie od faktu przejścia na emeryturę wcześniejszą.
Apelacjęod powyższego wyroku złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC., zarzucając naruszenieart. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez błędne przyjęcie spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanek wynikających z tego przepisu. W oparciu o ten zarzut apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania. W ocenie apelującego nie było w okolicznościach rozpoznawanej sprawy podstaw do przeliczenia emerytury przysługującej wnioskodawczyni w oparciu o przepisart. 55w zw. zart. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Apelujący podkreślił, że przepisart. 55dotyczy „ubezpieczonych”, nie zaś osób posiadających status „emeryta”. Ustawodawca w przepisie tym użył jednoznacznego określenia „ubezpieczony spełniający warunki do uzyskania emerytury”, co wskazuje na osobę hipotetycznie spełniającą warunki do uzyskania emerytury. Osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1949 r. mające ustalone prawo do emerytury wcześniejszeji kontynuujące zatrudnienie, w ocenie apelującego zachowują uprawnienie do przeliczenia emerytury ale wyłącznie na zasadach ogólnych wart. 110 ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepisuart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie można rozumieć jako regulacji przyznającej prawo do złożenia wniosku o wyliczenie emerytury w powszechnym wieku emerytalnym, jeżeli ubezpieczenie było kontynuowane po osiągnięciu wieku 60/65 lat, a wniosek został złożony po dniu 31 grudnia 2008 r., niezależnie od faktu przejścia przez te osoby na emeryturę wcześniejszą lub w niższym wieku emerytalnym. Końcowo apelujący podniósł, żew rozpoznawanej sprawie przeciwko przeliczeniu emerytury przy zastosowaniuart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzemawia nie tylko to, iż doszło do ustalenia prawa do świadczenia, ale i to, że świadczenie było pobierane, co sprawia, że wnioskodawczyni posiada status emeryta i świadczeniobiorcy. Istotne jest również, że wniosek o emeryturę został po raz pierwszy złożony w dniu 27 lutego 2004 r., a więc jeszcze przed datą 31 grudnia 2008 r. - określoną wart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja nie jest zasadna.
Trafne jest stanowisko Sądu I instancji, że spełnione zostały w niniejszej sprawie przesłanki pozwalające na ustalenie wysokości emerytury według zasad wynikających zart. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2015 r. poz. 748 j.t.).
Ogół okoliczności związanych z ubieganiem się przez wnioskodawczynię o obliczenie emerytury na podstawieart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychjest co do zasady niesporny i wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów. Wnioskodawczyni jako osobaurodzona (...), wiek 60 lat osiągnęła w dniu 18 września 2008 r., a po osiągnięciu tego wieku kontynuowała ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Wnioskodawczyni legitymuje się stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 34 lata, 6 miesięcy okresów składkowych i 11 miesięcy okresów nieskładkowych, w dniu 27 lutego 2004 r. złożyła wniosek o przyznanie emerytury wcześniejszej, a w dniu 4 lipca 2014 r. wniosek o ustalenie emerytury na podstawieart. 55w zw. zart. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle takich okoliczności trafnie uznał Sąd I instancji, że wnioskodawczyni spełniła przesłanki pozwalające na obliczenie emerytury na podstawieart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 27, który kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r., może być obliczona emerytura na podstawieart. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie zart. 53. Wskazać należy, że w przepisachustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychbrak jest oparcia dla stanowiska apelującego organu rentowego, że cytowany wyżejart. 55znajduje zastosowanie wyłącznie do takich osób uprawnionych do emerytury na podstawie art. 27, które na dzień 31 grudnia 2008 r. nie miały potwierdzonego decyzją statusu emeryta, a przyznanie przed tą datą jakiejkolwiek emerytury obliczonej na podstawieart. 53 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychwyklucza zastosowanieart. 55w zw. z art. 26 tej ustawy. Ponadto wbrew stanowisku organu rentowego przepisart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie mówi o przyznaniu nowej emerytury, reguluje on bowiem kwestię obliczenia według innych zasad emerytury już nabytej po spełnieniu warunków z art. 27 tej ustawy i przyznanej na wniosek złożony po dniu wskazanymwart. 55. Argumentacja, do której odwołuje się apelujący, nie znajduje uzasadnienia w świetle stanowiska zajętego przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowieniaz dnia 25 czerwca 2015 r., III UK 198/14, LEX nr 1790947, gdzie podkreślone zostało, że możliwe jest kilkakrotne uzyskiwanie prawa do emerytury, gdy każdorazowo inne przesłanki decydują o ziszczeniu się ryzyka emerytalnego (tak też wyrok SN z dnia 20 stycznia 2005 r. I UK 120/04 OSNP 2005/16/257). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w przepisieart. 55 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie chodzi o osoby, które wstrzymywały sięz pobieraniem należnej emerytury, a pogląd o czystym koncie emerytalnym osób zgłaszających wniosek na podstawieart. 55został obalony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r. II UZP 4/13. W ocenie Sądu Najwyższego zasadnicze znaczenie dla zastosowaniaart. 55 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychma utrzymywanie przez osobę w nim określoną statusu osoby ubezpieczonej (art. 4 pkt 13), a status ten zachowują osoby, które przeszły na emeryturę, jeżeli po przyznaniu emerytury podlegają obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym. Oznacza to, że jeżeli dana osoba kontynuowała ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz spełniała warunki ujęte wart. 55, w tym złożyła wniosek o przyznanie emerytury na podstawieart. 27 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpo dniu 31 grudnia 2008 r., to emerytura takiej osoby winna zostać wyliczona przy uwzględnieniuart. 55. Kwestia posiadania statusu „ubezpieczonego” była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego także np. w wyroku z dnia 19 marca 2014 r., I UK 345/13, Lex 1455228, gdzie wyjaśniono, że nabycie statusu emeryta powoduje utratę statusu ubezpieczonego tylko wtedy, gdy po przyznaniu prawa do emerytury emeryt nie podlega obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym. Podobnie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 stycznia 2014 r., I UK 411/13 ,OSNP 2015/4/56, Sąd Najwyższy stwierdził, że nie można zasadnie twierdzić, iż osoba kontynuująca zatrudnienie i pozostająca w ubezpieczeniu społecznym z określonego tytułu, nie jest dalej ubezpieczonym tylko dlatego, że wcześniej uzyskała już prawo do emerytury wcześniejszej. Określenia „emeryt”i „ubezpieczony” tylko definicyjnie są rozłączne, co nie znaczy, że uprawniony do emerytury przestaje być ubezpieczonym, gdy kontynuuje ubezpieczenie emerytalnei rentowe po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Podkreślić należy za Sądem Najwyższym, że dyspozycja przepisuart. 55 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychodnosi się do ubezpieczonego, który kontynuuje ubezpieczenie emerytalne i rentowe po spełnieniu warunków do powszechnej emerytury. Na gruncie rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma także pogląd prawny wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 lipca 2013 r., II UZP 4/13, OSNP 2013/21-22/257, w której dokonana została pogłębiona analiza przepisuart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, że w sytuacji gdy dopuszczalne jest kilkakrotne przechodzenie na emeryturę, byłoby niezbędne zaznaczenie w art. 55 ustawy, że wyliczenie emerytury w powszechnym wieku emerytalnym możliwe jest tylko wówczas gdyby był to pierwszy wniosek o emeryturę (nabycie statusu emeryta). Takiego zastrzeżenia nie ma jednak w treści tego przepisu, co oznacza, że ubezpieczony urodzony przed dniem 1 stycznia 1949 r., który osiągnął powszechny wiek emerytalny, kontynuował ubezpieczenie i wystąpiło emeryturę dopiero po dniu 31 grudnia 2008 r., może złożyć wniosek o wyliczenie tego świadczenia niezależnie od tego, czy wcześniej złożył wniosek o emeryturęw niższym wieku emerytalnym lub o emeryturę wcześniejszą. Przepis art. 55 ustawy, umożliwiając ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. wyliczenie emerytury w wieku powszechnym według jej art. 26, „zrównuje" w pewnym sensie sytuacje tych osób (urodzonych przed 1 stycznia 1949 r.) z sytuacją osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które (jeśli nabyły prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym albo do tzw. emerytury wcześniejszej) mogą, osiągając powszechny wiek emerytalny złożyć wniosek o ustalenie prawa do emeryturyw powszechnym wieku emerytalnym wyliczanej według art. 24 ustawy emerytalnej. Jeżeli zatem nie może być kwestionowana możliwość kilkakrotnego przechodzenia na emeryturę, a w treści art. 55 ustawy brak zastrzeżenia, że wniosek o przejście na emeryturę w powszechnym wieku przez osoby objęteart. 27ma być pierwszym wnioskiem o przejście na emeryturę (o nabycie statusu emeryta), przepis ten (art. 55 ustawy emerytalnej) należy rozumieć jako przyznający prawo do złożenia wnioskuo wyliczenie emerytury w powszechnym wieku emerytalnym jeżeli ubezpieczenie było kontynuowane po osiągnięciu wieku 60/65 lat, a wniosek został złożony po dniu 31 grudnia 2008 r. niezależnie od faktu przejścia przez te osoby na emeryturę wcześniejszą lub niższym wieku emerytalnym.
W świetle przedstawionego powyżej ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego dotyczącego wykładniart. 55 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, które to stanowisko tut. Sąd Apelacyjnyw pełni podziela, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja prezentowana przez organ rentowy w toku postępowania przed Sądem I instancji i powtórzona następnie w wywiedzionej apelacji. Sąd I instancji doszedł do trafnego przekonania, że wnioskodawczyni spełniła przesłanki pozwalające na obliczenie emerytury według zasad wynikających zart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tym stanie rzeczy skoro zaskarżony wyrok jest trafnyi odpowiada prawu, a wywiedziona apelacja nie zawierała usprawiedliwionych zarzutów, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawieart. 385 kpc.
SSA Grażyna Wiśniewska SSA Monika Kowalska SSA Bożena Lichota