Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACz 357/16
Data wyroku: 2016-04-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Lucyna Świderska-Pilis, Tomasz Tatarczyk, Joanna Naczyńska
Słowa kluczowe: Zdolność Sądowa I Procesowa
Podstawa prawna: art. 189^1^ k.p.c.

Sygn. akt I ACz 357/16

POSTANOWIENIE

Dnia 13 kwietnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SA Lucyna Świderska-Pilis
Sędzia SA Joanna Naczyńska
Sędzia SO del. Tomasz Tatarczyk (spr.)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2016 r.
sprawy z powództwa Naczelnika(...)Urzędu Skarbowego w(...)

przeciwkoA. J.iA. G.
o ustalenie
na skutek zażalenia powoda
na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I C 15/16
postanawia :
uchylić zaskarżone postanowienie.
SSO Tomasz Tatarczyk SSA Lucyna Świderska-Pilis SSA Joanna Naczyńska

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 13 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Katowicach na podstawieart. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.odrzucił pozew z uwagi na brak zdolności sądowej Naczelnika Urzędu Skarbowego występującego po stronie powodowej. Przywołał Sąd regulacjęart. 5 ustawy z 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych. Stwierdził, że zachodzi w sprawie nieusuwalny brak zdolności sądowej po stronie powoda.
W zażaleniu powód domagał się uchylenia tego postanowienia wywodząc, że jako podmiot wskazany wart. 1891k.p.c.posiada w sprawie zdolność sądową.
PozwanaA. J.wniosła o uwzględnienie zażalenia.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje :
Zgodzić trzeba się ze skarżącym, że przysługuje mu w sprawie zdolność sądowa.
Odmiennej oceny nie uzasadnia powołany przez Sąd Okręgowyart. 5 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, który ma charakter ustrojowy.
Z żądaniem ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego wystąpił Naczelnik(...)Urzędu Skarbowego w(...)na podstawieart. 189(

    1)k.p.c.Przepis ten stanowi, że uprawnienie o którym mowa wart. 189 k.p.c.( do żądania sądowego ustalenia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa ) przysługuje również, w toku prowadzonego postępowania, organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej, jeżeli ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych. Przepisart. 189(

    1)k.p.c.wiąże się z uregulowaniemart. 199a § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowaprzewidującym, że jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania podatkowego wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Organem podatkowym jest m.in. naczelnik urzędu skarbowego.
W procesie wytoczonym w oparciu oart. 1891k.p.c.organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej nie dochodzi żadnych roszczeń, ze stroną pozwaną pozostaje wyłącznie w administracyjnym stosunku prawa podatkowego, żąda ustalenia, które jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych. Proces oparty o normęart. 1891k.p.c.ma charakter incydentalny wobec postępowania z zakresu prawa podatkowego i tylko w toku tego postępowania z żądaniem ustalenia organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej może wystąpić. Działanie organu w sferze imperium stanowi uzasadnienie dla jego samodzielnej pozycji w procesie cywilnym.
Zgodzić zatem trzeba się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego przedstawionym w wyroku z 28 stycznia 2010 r., IV CSK 261/09, że wart. 1891k.p.c.ustawodawca w sposób wyraźny przyznał zdolność sądową organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej przez stwierdzenie expressis verbis, że tym organom przysługuje uprawnienie do wytoczenia określonego powództwa.
Pogląd ten podtrzymał Sąd Najwyższy w wyroku z 18 stycznia 2013 r., IV CSK 322/12 wskazując, że organy podatkowe i organy kontroli skarbowej występujące na podstawieart. 1891k.p.c.z powództwem o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa mają z mocy tego przepisu - szczególnego w stosunku doart. 64 k.p.c.- zdolność sądową i same są stroną w tym postępowaniu, a nie Skarb Państwa.
Skoro skarżący wytoczył powództwo w sprawie, w której z mocy szczególnego przepisuart. 1891k.p.c.ma zdolność sądową, niezasadnie odrzucił Sąd Okręgowy pozew przywołując normęart. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.
Dlatego Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawieart. 386 § 1w związku zart. 397 § 2 k.p.c.
SSO Tomasz Tatarczyk SSA Lucyna Świderska-Pilis SSA Joanna Naczyńska