Sąd Rejonowy Wrocław Fabryczna we Wrocławiu
XI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XI Ns 41/15
Data wyroku: 2016-09-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Bojarska
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 924 kc, 934 kc, 935 kc

Sygnatura akt XI Ns 41/15

POSTANOWIENIE
W., dnia 4 sierpnia 2016 r.
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu XI Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący SSR Małgorzata Bojarska
Protokolant Ewa Chorzępa
po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 r. we Wrocławiu
sprawy z wnioskuJ. L.
przy udzialeM. K. (1),M. K. (2),P. K.,(...) sp. z o.o.wS., GminyW.
o stwierdzenie nabycia spadku poG. K.
postanawia:

I
stwierdzić, że spadek poG. K.zmarłym w dniu 17 listopada 2013 roku weW., mającym ostatnie miejsce zwykłego pobytu weW.na podstawie ustawy nabyła GminaW.z dobrodziejstwem inwentarza;

II
nakazać wnioskodawcyJ. L.aby uiścił na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu kwotę 442,80 zł. tytułem zwrotu kosztów ogłoszenia prasowego;

III
ustalić, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

UZASADNIENIE
WnioskodawcaJ. L.w dniu 7 listopada 2014 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku poG. K., zmarłym w dniu 17 listopada 2013 r. weW., przed śmiercią stale zamieszkałym weW.przyulicy (...).
W uzasadnieniu wniosku podał, że jest wierzycielem zmarłego, chce ustalić spadkobierców i uzyskać zaspokojenie swojego roszczenia, na dowód czego przedłożył wyrok zaoczny z dnia 3 lutego 2006 r., którym Sąd Rejonowy dla Wrocławia‑Fabrycznej weW.w sprawie o sygn. akt I C 858/05 zasądził odG. K.solidarnie na jego rzecz orazJ. S.iP. Z.kwotę 19.268,38 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 lutego 2003 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 1.448,80 zł tytułem kosztów procesu.
W dniu 23 marca 2015 r. uczestnik postępowaniaM. K. (1), będący jedynym bratem zmarłegoG. K., złożył w tut. Sądzie pismo, w którym poinformował, iż spadku po zmarłym bracie nie przyjął i w związku z tym nie odpowiada za jakiekolwiek jego zobowiązania. Do pisma dołączył oświadczenie o odrzuceniu spadku sporządzone 18 kwietnia 2014 r. w Kancelarii Notarialnej weW.przed notariuszemJ. K.‑P.(Rep. A 1325/2014).
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2015 r. tut. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze postępowaniaM. K. (2).
W odpowiedzi na wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, uczestnikM. K. (2)oświadczył, iż w dniu 3 stycznia 2014 r. w Kancelarii Notarialnej weW.przed notariuszemP. G.złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego mu z mocy ustawy po ojcuG. K.(Rep. A 7/2014). Jednocześnie wskazał, iż wobec postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia‑Fabrycznej weW.Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 10 lutego 2014 r. (sygn. akt III Nsm 94/14), zezwalającego na złożenie przezE. K.iM. K. (2)w imieniu ich małoletniego synaP. K.oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłymG. K., w dniu 9 kwietnia 2014 r. w Kancelarii Notarialnej weW.przed notariuszemP. G.wraz zE. K.w imieniu małoletniegoP. K.złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku przypadającego mu z mocy ustawy po dziadkuG. K.(Rep. A 1212/2014).
Postanowieniem z dnia 10 września 2015 r. tut. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania małoletniegoP. K..
W dniu 2 października 2014 r.(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.złożyła wniosek o dopuszczenie zainteresowanej do udziału w postępowaniu, motywując go przysługującą jej wobec dłużnikaG. K.wierzytelnością wynikającą z umowy pożyczki nr(...)zawartej w dniu 2 listopada 2002 r.
Postanowieniem z dnia 5 listopada 2014. tut. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowaniaspółkę (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.oraz GminęW..
Uczestnik GminaW.w dniu 30 czerwca 2016r. złożyła pismo procesowe podnosząc, że na obecnym etapie postępowania nie można wykluczyć istnienia spadkobierców ustawowych bądź testamentowych , z ostrożności procesowej podnosząc, że Gmina nabywa spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Zarządzono wezwanie spadkobierców w drodze ogłoszenia prasowego. Ogłoszenie ukazało się w dniu 23 grudnia 2015r.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
G. K.urodził się (...)wG.. Zmarł w dniu 17 listopada 2013 r. weW.. W chwili śmierci był rozwiedziony. Ostatnim stałym miejscem zamieszkania spadkodawcyG. K.byłW.,ulica (...).
/dowód:

-

odpis skrócony aktu zgonuG. K.sporządzony przez USC weW.z dnia 30.09.2014 r., nr(...)– k. 15,

zapewnienie spadkowe uczestnikaM. K. (2)– protokół rozprawy z dnia 10.09.2015 r., k. 51,

przesłuchanie świadkaH. K.– protokół rozprawy z 5.11.2015 r., k. 79/

Z małżeństwa zH. K.z d.K.spadkodawca miał jednego syna, tj. uczestnikaM. K. (2),urodzonego w dniu (...)Uczestnik postępowaniaM. K. (2)ma jedno dziecko własne, tj. synaP. K.urodzonego (...)Nie ma dzieci przysposobionych.
SpadkodawcaG. K.miał jednego brata, tj. uczestnikaM. K. (1). Brat spadkodawcy nie ma dzieci, w tym pozamałżeńskich ani przysposobionych.
/dowód:

-

odpis skrócony aktu urodzeniaM. K. (1)sporządzony przez USC wO.z dnia 28.05.2015 r. – k. 32,

odpis skrócony aktu urodzeniaM. K. (2)sporządzony przez USC weW.z dnia 19.05.2015 r. – k. 33,

oświadczenie o odrzuceniu spadku – akt notarialny z dnia 9.04.2014 r., Rep A. nr 1212/2014,

oświadczenie o odrzuceniu spadku – akt notarialny z dnia 18.04.2014 r., Rep A. nr 1325/2014,

przesłuchanie świadkaH. K.– protokół rozprawy z 5.11.2015 r., k. 79,

zapewnienie spadkowe uczestnikaM. K. (2)– protokół rozprawy z dnia 10.09.2015 r., k. 51/

Dnia(...) synspadkodawcyM. K. (2)złożył przed notariuszemP. G.w Kancelarii Notarialnej weW.oświadczenie, że odrzuca w całości przypadający mu z mocy ustawy spadek po zmarłym w dniu 17 listopada 2013 r. swoim ojcuG. K..
Postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia‑Fabrycznej weW.Wydział III Rodzinny i Nieletnich zezwoliłE. K.iM. K. (2)– rodzicom małoletniegoP. K.na złożenie w imieniu małoletniego oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym w dniu 17 listopada 2013 r.G. K..
Dnia 9 kwietnia 2014 r.E. K.iM. K. (2)działający w imieniu małoletniego synaP. K.złożyli przed notariuszemP. G.w Kancelarii Notarialnej weW.oświadczenie, że odrzucają w całości przypadający mu z mocy ustawy spadek po zmarłym w dniu 17 listopada 2013 r. jego dziadkuG. K..
Dnia 18 kwietnia 2014 r. brat spadkodawcyM. K. (1)złożył przed notariuszemB. K.‑P.w Kancelarii Notarialnej weW.oświadczenie, że odrzuca w całości przypadający mu z mocy ustawy spadek po zmarłym w dniu 17 listopada 2013 r. swoim bracieG. K..
Rodzice spadkodawcyG. E.K.iM. K. (3)z d. Gałązka zmarli przed spadkodawcą.
Nie toczyło się dotychczas inne postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku poG. K.. Nie został również sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia przed notariuszem.
/dowód:

-

oświadczenie o odrzuceniu spadku – akt notarialny z dnia 3.01.2014 r., Rep A. nr 7/2014,

oświadczenie o odrzuceniu spadku – akt notarialny z dnia 9.04.2014 r., Rep A. nr 1212/2014,

oświadczenie o odrzuceniu spadku – akt notarialny z dnia 18.04.2014 r., Rep A. nr 1325/2014,

zapewnienie spadkowe uczestnikaM. K. (2)– protokół rozprawy z dnia 10.09.2015 r., k. 51/

Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisemart. 924 k.c.spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Powołanie do spadku może wynikać z ustawy albo testamentu. Zgodnie zart. 926 § 2 i 3 k.c., dziedziczenie ustawowe następuje gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy (co może nastąpić jedynie w formie testamentu –art. 941 k.c.) albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Krąg spadkobierców ustawowych i kolejność powoływania ich do dziedziczenia określająart. 931-937 k.c.Do kręgu spadkobierców ustawowych należą osoby połączone ze spadkodawcą więzami rodzinnymi (zstępni, rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa, dziadkowie i ich zstępni) oraz prawnymi (małżonek, przysposobieni, pasierbowie). W ostatniej kolejności - w braku innych spadkobierców ustawowych - do dziedziczenia powołana jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy i Skarb Państwa.
Przepisart. 931 § 1 k.c.ustala porządek dziedziczenia ustawowego, statuując iż w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. W drugiej grupie osób dochodzących do dziedziczenia w ustalonej kolejności są małżonek, rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa spadkodawcy, dziadkowie i ich zstępni oraz pasierbowie. Należy zauważyć, iż druga grupa spadkobierców dochodzi do dziedziczenia w razie braku zstępnych, dopóki więc żyje chociażby jeden zstępny (dziecko, wnuk, prawnuk, przysposobiony) zmarłego, to wyłącza on od dziedziczenia drugą grupę spadkobierców ustawowych, o ile nie zostanie pozbawiony tytułu powołania do spadku, na przykład na skutek uznania za niegodnego. Trzecią grupę spadkobierców ustawowych stanowi Gmina i Skarb Państwa.
W niniejszej sprawie wnioskodawcaJ. L.domagał się stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym dłużnikuG. K..
W toku poczynionych ustaleń faktycznych, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ponad wszelką wątpliwość wykazane zostało, że do kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłymG. K.w chwili jego śmierci wchodził syn spadkodawcy –M. K. (2).
Powyższa okoliczność wprost wynika z treści złożonego w trybieart. 671 k.p.c.zapewnienia spadkowego uczestnika. Z treści natomiast dokumentów o charakterze urzędowym w postaci odpisów skróconych aktów stanu cywilnego stanowiących dowód tego co zostało w nich poświadczone, a które nie były przedmiotem kwestionowania przez żadną ze stron, wynika wprost, żeG. K.w dacie śmierci był rozwiedziony i miał jedno dziecko.
Przed wszczęciem postępowania, w dniu 3 stycznia 2014 r. uczestnik postępowaniaM. K. (2)złożył przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłym ojcuG. K.. W miejsceM. K. (2)jako spadkobiercy ustawowego wstąpił jego syn, małoletniP. K.. W jego imieniu za uprzednią zgodą sądu rodzinnego oświadczenie o odrzuceniu spadku poG. K.uczestnik postępowaniaM. K. (2)wraz zE. K.złożyli przed notariuszem w dniu 9 kwietnia 2014 r.
W dniu 18 kwietnia 2014 r. oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłym bracieG. K.przed notariuszem złożył ostatni znany spadkobierca ustawowy, uczestnikM. K. (1).
Zgodnie z treściąart. 1012 k.c.spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, o czym stanowi§ 1 art. 1015 k.c.Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018 § 3 k.c.zdanie pierwsze i drugie).
Początek biegu terminu wskazanego w powyższym przepisie ustalany jest według daty dowiedzenia się o tytule powołania do spadku. Stąd też dla spadkobierców ustawowych będzie to z zasady data, w której dowiedzieli się o śmierci spadkodawcy, o ile w tej dacie wiedzieli o łączącym ich ze zmarłym pokrewieństwie uzasadniającym powołanie do dziedziczenia w pierwszej kolejności (art. 931 k.c.).G. K.zmarł w dniu 17 listopada 2013 r., a zatem sześciomiesięczny termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku – zakładając że spadkobierca dowiedział się o śmierci spadkodawcy w dacie jego zgonu – upłynąłby z dniem 17 maja 2014 r. Ustalony wart. 1015 § 1 k.c.termin do złożenia oświadczenia woli ma charakter terminu zawitego z zakresu prawa materialnego, uprawnienie spadkobiercy wygasa bowiem wraz z jego upływem, w żadnym więc przypadku nie może on zostać przywrócony. Mając powyższe na uwadze należało uznać, iż złożone przez uczestnika postępowania:M. K. (2)oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłym w dniu 17 listopada 2013 r.G. K.jest skuteczne. Spadkodawca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.).
Wobec powyższego w dalszej kolejności powołany do spadku był wnuk spadkodawcy w osobie małoletniego uczestnika postępowaniaP. K.. W dniu 9 kwietnia 2014 r. przed notariuszemM. K. (2)iE. K.jako przedstawiciele ustawowi małoletniego uczestnika postępowania, działając w jego imieniu odrzucili przypadający mu z mocy ustawy spadek po zmarłym dziadkuG. K., na co zezwolił im Sąd Rejonowy dla Wrocławia‑Fabrycznej weW.III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r. (sygn. akt III Nsm 94/14). Należy podkreślić, iż jeżeli chodzi o spadkobiercę ustawowego powołanego w dalszej kolejności, to bieg terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku rozpoczyna się od dnia, w którym dowiedział się on, iż wyprzedzający go spadkobierca utracił tytuł powołania do dziedziczenia, tj. został wyłączony od dziedziczenia tak, jakby nie dożył chwili otwarcia spadku (art. 1020 k.c.).
Wobec skutecznego odrzucenia spadku poG. K.zarówno przez zstępnego spadkodawcy i jego wnuka, należało w dalszej kolejności ustalić spadkobierców wchodzących do drugiej grupy powołanych do dziedziczenia z mocy ustawy.
W braku bowiem zstępnych spadkodawcy, powołanymi do spadku z ustawy są jego małżonek i rodzice, o czym stanowiart. 932 § 1 k.c.W braku natomiast zstępnych i małżonka spadkodawcy – cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych (art. 932 § 3 k.c.). Z kolei, jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadł, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych (§ 4). W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy – cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy, o czym stanowiart. 934 § 1 k.c.§ 2cytowanegoart. 934 kcstanowi, że jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych (§ 3 art. 934 kc)
W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku (art. 9341k.c.).
Jak wynika z zapewnienia spadkowego złożonego przez uczestnikaM. K. (2), rodzice spadkodawcy zmarli jeszcze przed jego śmiercią. Wobec powyższego do spadku po zmarłymG. K.z mocy ustawy powołany został brat spadkodawcy,M. K. (1). Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, jak również okoliczność iż oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłym bracie zostało przezM. K. (1)złożone w dniu 18 kwietnia 2014 r. należy uznać, żeM. K. (1)również został skutecznie wyłączony od dziedziczenia poG. K.. Jak wynika z zapewnień spadkowych i zeznań świadkaH. K., byłej zony spadkodawcy, nie jest wiadomym, czy rodzice spadkodawcy mieli rodzeństwo. W związku z powyższym zarządzono wezwanie spadkobierców w drodze ogłoszenia w prasie ogólnokrajowej w trybieart. 627 kpc. Nie zgłosili się ewentualni spadkobiercy.
W związku z tym ostatnim w kolejności spadkobiercą ustawowym zgodnie z treściąart. 935 k.c.zdanie pierwszejest gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.
Skoro ostatnim miejscem zamieszkania zmarłego w dniu 17 listopada 2013 r.G. K.było miastoW.– to spadkobiercą ustawowym jest GminaW.. Gmina jako ostatni spadkobierca nie może spadku odrzucić, który jej przypadł z mocy ustawy, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1023 k.c.).
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie powoływanych przepisów orzekł jak w punkcie I sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W ocenie Sądu, brak w niniejszej sprawie podstaw do odstąpienia od zasady wyrażonej w tym przepisie i nakazania którejkolwiek ze stron zwrotu pozostałym uczestnikom poniesionych przez nich kosztów w związku z niniejszym postępowaniem. Stosownie doart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd wpkt IInakazał wnioskodawcyJ. L., aby uiścił kwotę w wysokości 442,80 zł tytułem brakujących kosztów sądowych. Sąd miał na uwadze, że rozstrzygnięcie wymagało wezwania spadkobierców przez ogłoszenie. W związku z tym powstały koszty postępowania, które nie zostały pokryte zaliczkami i wynosiły 442,80 zł.