Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 60/16
Data wyroku: 2016-03-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariola Szmajduch
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art 32 ustawy emerytalnej

Sygn. aktVIII U 60/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 marca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Mariola Szmajduch

Protokolant:

Katarzyna Stefańczyk

po rozpoznaniu w dniu23 marca 2016 r. w Gliwicach
sprawyB. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaB. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia16 grudnia 2015  r.nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuB. S.prawo do emerytury poczynając od 20 listopada 2015r.

2
oddala odwołanie w pozostałej części;

3
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzecz odwołującego kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

(-) SSO Mariola Szmajduch

Sygn. akt. VIII U 60/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 grudnia 2015. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwZ., powołując się naustawę z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2015r., poz. 748 ze zm.) odmówił ubezpieczonemuB. S.prawa do emerytury w niższym wieku w związku z tym, iż nie udowodnił on 15 – letniego okresu zatrudnieniaw szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bowiem ZUS nie uwzględnił mu żadnego okresu takiej pracy.
W odwołaniu od decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracyw warunkach szczególnych. Podniósł, iż pracę w warunkach szczególnych wykonywałw latach 1978r. – 1998r. Nadto wskazał, iż taki charakter jego pracy wynika z zeznań świadków, o przesłuchanie których wniósł.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Równocześnie organ rentowy poinformował, iż nie uznał ubezpieczonemu za pracę w warunkach szczególnych okresu pracy od 3 czerwca 1978r. do 1 lutego 1991r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)wB.oraz od 11 lutego 1991r. do 31 grudnia 1998r.w(...) S.A.ponieważ nie przedłożył on stosownych świadectw pracy w warunkach szczególnych.
Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy w Gliwicach poczynił następujące ustalenia:
W dniu 20 listopada 2015r. ubezpieczonyB. S.,urodzony (...)złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnieniaw szczególnych warunkach.
Ubezpieczony w okresie do dnia 30 września 2018r. jest uprawniony do rentyz tytułu częściowej niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia. Przystąpił do otwartego fundusz emerytalnego, jednak równocześnie z wnioskiem emerytalnym złożył wniosek o przekazanie zgromadzonych tam środków na rzecz dochodów budżetu państwa. Do 31 grudnia 1998r. udokumentował ponad 25 letni okres składkowyi nieskładkowy – okoliczności te były niesporne pomiędzy stronami.
Na postawie złożonych przez ubezpieczonego świadectw pracy organ rentowy nie uwzględnił mu żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy nie zaliczył odwołującemu do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od3 czerwca 1978r. do 1 lutego 1991r. oraz od 11 lutego 1991r. do 31 grudnia 1998r. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego.
W okresie od 3 czerwca 1978r. do 1 lutego 1991r. ubezpieczonyB. S.zatrudniony był w(...) Przedsiębiorstwie (...)wB.. Przedsiębiorstwo to zajmowało się remontami i budową pieców hutniczych, przemysłowych dla cegielni, cementowni, hut szkła a także, na potrzeby wymienionych zakładów, takimi samymi pracami w zakresie kominów i innych obiektów jak zbiorniki paliwa. Zakład zatrudniał ponad 2000 osób. Posiadał też własną bazę transportu i sprzętu. Baza transportowa obejmowała samochody ciężarowe w liczbie od 50 do 100. Były to pojazdy o masie powyżej 3,5 ton, przede wszystkim Stary,J.iZ.. Wprawdzie zakład pracy odwołującego posiadał też samochody osobowe jednak one były wydzielone z bazy i były wykorzystywane jedynie przez dyrekcję. Zakład dysponował też warsztatem naprawczym z kanałami naprawczymi do naprawy samochodów ciężarowych. W tej bazie byli zatrudnieni głównie kierowcy i operatorzy sprzętu ciężkiego oraz mechanicy. Z tym, że kierowcy zajmowali się wyłącznie prowadzeniem samochodów ciężarowych, których było więcej niż kierowców. Natomiast naprawami i remontem uszkodzonego sprzętu zajmowali się wyłącznie mechanicy. Nawet gdy doszło do sytuacji, że samochód ciężarowy uległ awarii w trasie, to wtedy kierowca również go nie naprawiał, gdyż tym zajmowało się pogotowie techniczne. W razie dłuższej naprawy kierowca był kierowany na inny samochód. Z końcem stycznia 1991r. przedsiębiorstwo to uległo likwidacji. Na bazie jego majątku, jako następca prawny, powstałoPrzedsiębiorstwo (...) S.A., które, tak jak poprzednia zajmowała się takimi samymi pracami i miała w swej strukturze bazę sprzętowo – transportową. Ubezpieczony pracował w tym drugim zakładziew okresie od 11 lutego 1991r. do 31 grudnia 1998r. również jako kierowca w bazie transportowej. U obu powyższych pracodawców kierowcy otrzymywali dodatki szkodliwe. Z momentem(...) S.A.część pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych otrzymała stosowne świadectwa potwierdzające ten fakt. Natomiast część pracowników, z niewyjaśnionych przyczyn świadectw takich nie otrzymała, natomiast okresy pracy u obu powyższych pracodawców, w takim samym charakterze jak odwołujący, mieli zaliczoną do pracy w warunkach szczególnych, w toku postępowań sądowych.
Ubezpieczony w trakcie zatrudnienia w tej bazie transportowej, zarównow okresie kiedy była częścią(...) Przedsiębiorstwa (...)wB., jak i w okresie, kiedy stanowiła część składową(...) S.A., pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 ton, gdyż tylko takie samochody ciężarowe były na terenie tej bazy. W praktyce były to samochody ciężarowe służące do przewozu różnego rodzaju materiałów i maszyn. Pracował co najmniej 8h dziennie, ale często również w godzinach nadliczbowych, nawet po 12 – 16 h na dobę, bo takie były potrzeby zakładu i niewystarczająca liczba kierowców ze stosownymi uprawnieniami. Ponadto czas pracy determinowały też długości tras obejmujące teren całej Polski. Odwołujący jeździł między innymi doB.,Z.,S.,R.D.,C.iK.. Z tego też względu nie zajmował się naprawami samochodu, w razie jego awarii. Takimi naprawami zajmował się warsztat mechaniczny, w którym mechanicy naprawiali uszkodzone maszyny, zatem kierowcy nie wykonywali prac mechanicznych. Jako że kierowców było mniej niż samochodów ciężarowych, odwołujący w razie awarii samochodu odstawiał go do warsztatu i przesiadał się na inny samochód ciężarowy i dalej świadczył pracę.
Sąd ustalił również, że po zmianie pracodawcy w lutym 1991r. charakteri wymiar jego pracy nie uległ zmianie.
Niezależnie od powyższego Sąd ustalił, że w trakcie zatrudnienia u obu powyższych pracodawców, odwołujący był delegowany do pracy na budowy zagraniczne, obsługiwane przez tych pracodawców. W okresie od 1 sierpnia 1983r. do 31 grudnia 1983r pracował naW.jako pracownik przyuczony, w okresach od 28 sierpnia 1985r. do 30 września 1986r. i od 11 grudnia 1989r. do 31 grudnia 1990r. pracował w NRD jako operator ciągnika i jako kierowca. Z kolei od 1 stycznia 1991r. do 31 marca 1991r. pracował w(...)również na stanowisku kierowcy.
Razem z ubezpieczonym w(...) Przedsiębiorstwie (...)wB., jak i w(...) S.A.pracowaliW. G.– kierownik bazy sprzętowej,Z. Ś.– kierowca pogotowia technicznego iL. W.– kierowca.
Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, zeznań świadkówW. G.,Z. Ś.iL. W.(zapis nagrania protokołu z rozprawy w dniu 23 marca 2016r. minuty od 5:10 i nast., k.21-23), wyjaśnień ubezpieczonego (zapis nagrania protokołu z rozprawy w dniu 23 marca 2016r. minuty od 50:40 i nast., k.21-23), a także w oparciu o jego akta osobowe dołączone do akt niniejszej sprawy. Zgromadzona w sprawie dokumentacja została sporządzona w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, a zeznania świadków i odwołującego są spójne, wzajemnie się potwierdzają i uzupełniają, dając łącznie pełny obraz przebiegu i charakteru zatrudnienia odwołującego w spornym okresie. Nadto zeznania świadków korelują z zapisami w dokumentacji osobowej ubezpieczonego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoB. S.zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2015r. poz. 748, ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
W zakresie określenia wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ww. ustawy, rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emerytury art. 32 ust. 4 odsyła do uregulowańRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Natomiast jak stanowi § 1, ust 1 i 2 rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".
W myśl § 3 i 4 rozporządzenia, pracownik który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 60 lat dla mężczyzn
2. ma wymagany 25 letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach.
Przedmiotem sporu pozostawało ustalenie, czy okres zatrudnieniaB. S.w(...) Przedsiębiorstwie (...)wB.od3 czerwca 1978r. do 1 lutego 1991r. oraz w(...) S.A.od 11 lutego 1991r. do31 grudnia 1998r. można uznać z okresy pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku, wykonywanej w szczególnych warunkach, a tym samym, czy ubezpieczony spełnia przesłanki do nabycia emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, po ukończeniu 60 roku życia.
Warunkiem nabycia uprawnień emerytalnych wedługart. 184jest spełnienie przesłanki stażu przed dniem 1 stycznia 1999r. Brak w treściart. 184przesłanki końcowej daty spełnienia pozostałych warunków nabycia uprawnień emerytalnych (tj. na dzień 31 grudnia 2007r.) powoduje, że ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życieustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychposiadali wymagany okres ubezpieczenia (szczególny i zwykły), mogą realizować prawo do emerytury na starych zasadach po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego wart. 32również po dniu 31 grudnia 2007r. oraz nieprzystąpieniu do OFE. Wszystkie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.
Należy podkreślić, że okres zatrudnienia może być zaliczony do pracyw warunkach szczególnych, gdy pracownik faktycznie wykonywał prace objęte wykazem prac uprawniających do wcześniejszej emerytury, pomimo że stanowisko jakie mu formalnie przypisano nie jest wymienione w wykazie. Wymieniony wyżej wykaz A nie określa bowiem stanowisk pracy, ale definiuje rodzaj prac, które są uważane za wykonywane w szczególnych warunkach. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania pracy jako realizowanej w szczególnych warunkach ma nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj, charakter i warunki pracy.
Ubezpieczony ukończył 60 lat życia, jest członkiem OFE, jednak łączniez wnioskiem emerytalnym złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rzecz dochodów budżetu państwa. Kwestie te nie były ostatecznie sporne.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy nie zaliczył mu żadnego okresu takiej pracy.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczony posiada wymagany 15 letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony niewątpliwie od początku do końca zatrudnienia u obu powyższych pracodawców, w tym również w ww. okresach pracy za granicą na terenie NRD i(...)wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace w szczególnych warunkach. Jedynie okres pracy za granicą naW.jako pracownika przyuczonego budzi wątpliwości i Sąd nie uwzględnił tego 6 miesięcznego okresu do pracy w szczególnych warunkach. Nawet jednak nie uznanie całego okresu pracy za granicą w rozmiarze niespełna 3 lat, za okres pracy w szczególnych warunkach i uznanie za taką pracę tylko okresu pracy wykonywanej w kraju oznacza ,że udowodnił on ponad 17 letni staż takiej pracy.
W obu tych okresach ubezpieczony faktycznie, stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał wyłącznie pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 ton, a w okresie pracy za granicą pracę kierowcy ciągnika rolniczego i nie był kierowany do innych prac, co było podyktowane niewystarczającą liczbą kierowców i organizacją pracy, polegającą na wysyłaniu kierowców na dalekie kilkunastogodzinne trasy. Ponadto kierowcy nie uczestniczyli w naprawach uszkodzonych samochodów, gdyż tym zajmował się warsztat bądź pogotowie techniczne. Z kolei kierowca, w razie awarii samochodu, przesiadał się na inny i dalej wykonywał swoje obowiązki. Okoliczność ta była związana z większą ilością samochodów niż kierowców.
Prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów, wymienione zostały w wykazie A, dział VIII, poz. 2, stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.). Z kolei prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych, zostały wymienione pod poz. 3 tego działu.
Bez znaczenia pozostaje, że pracodawcy nie wystawili odwołującemu za powyższe okresy świadectw pracy w warunkach szczególnych. Fakt wykonywania takiej pracy został bowiem w stosunku do spornych okresów, wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia, w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych wkodeksie postępowania cywilnego(por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06,LEX nr 342283).
Z powyższych przyczyn, Sąd stwierdził, żeB. S.z momentem przekazania środków zgromadzonych w OFE na rzecz dochodów budżetu państwa, tj. od 20 listopada 2015r., zgodnie zart. 100, ust. 1, spełnia łącznie wszystkie warunki niezbędne do przyznania emerytury z obniżonego wieku, wynikające z treściart. 184, ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym jego odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Mając na względzie powyższe, Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jakw punkcie pierwszym sentencji i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od20 listopada 2015r. W punkcie drugim, z mocyart. 47714§ 1 k.p.c.oddalono odwołaniew zakresie roszczenia o prawo do emerytury przed dniem 20 listopada 2015r.
O kosztach orzeczono po myśliart. 98 k.p.c.w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity Dz. U. z 2015r. poz. 1800) w punkcie trzecim orzeczenia.
(-) SSO Mariola Szmajduch