Sąd Okręgowy w Poznaniu
XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XIV C 918/15
Data wyroku: 2016-09-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jan Sterczała
Słowa kluczowe: Czyny Niedozwolone
Podstawa prawna: art. 23, 24, 448 kc

Sygn. akt XIV C 918/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 08 września 2016 roku

Sąd Okręgowy wP.XIV Wydział Cywilny z siedzibą wP.
w składzie następującym:
Przewodniczący  SSO Jan Sterczała
Protokolant   st. sekr. sąd. Ewa Szumiło
po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2016 roku wP.
sprawy z powództwaL. P.
przeciwko

(...)– Prokuraturze Rejonowej wZ.

o zapłatę

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powoda na rzecz(...)– Prokuratorii Generalnej(...)kwotę 3 600 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

J. Sterczała

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 18 września 2015 r. (data wpływu), skierowanym przeciwko(...)– Prokuraturze Rejonowej wZ., powódL. P.wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 200 000 zł tytułem zadośćuczynienia „za stworzenie fałszywego aktu oskarżenia” w spawie Ds. 488/14 na podstawie „zmyślonych przez prokuratora” dowodów.
W uzasadnieniu stwierdzono między innymi, że prokurator stworzył „fałsz materialny”. Zachowanie prokuratora było naganne. Wobec powyższego to postępowanie godziło w dobre imię powoda. Powód stwierdził, że domaga się satysfakcji za te kłamstwo. Podsumowując swoje uzasadnienie powód stwierdził, że był to „brutalny fałsz” i stworzenie bez dowodu aktu oskarżenia.
Postanowieniem z dnia 27 listopada 2015 r. Sąd zwolnił powoda od obowiązku uiszczenia opłaty od pozwu.
W odpowiedzi na pozew z dnia 25 stycznia 2016 r. (data wpływu) pozwany, zastępowany przez Prokuratorię Generalną(...), wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu stwierdzono między innymi, ze strona pozwana zaprzecza wszystkim twierdzeniom powoda. Pozwany zakwestionował powództwo tak co do zasady, jak i co do wysokości.
W szczególności, w odpowiedzi na pozew stwierdzono między innymi, że nie można funkcjonariuszom publicznym , prowadzącym kwestionowane postępowanie karne zarzucić bezprawności działania. Wbrew twierdzeniom powoda, akt oskarżenia miał oparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Ocenę dowodów przedstawiono w uzasadnieniu aktu oskarżenia. Nie można zarzucić oskarżycielowi pochopnego formułowania zarzutów. W ocenie strony pozwanej w chwili sporządzania aktu oskarżenia istniało uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
W dniu 23 listopada 2012 r.L. P.został zatrzymany razem zJ. R.przy próbie wyłudzenia kredytu w celu zakupu towaru wsklepie (...)wZ.. Powód podał się za swego brataM. P.. W dniu 24 listopada 2012 r. Prokuratura Rejonowa wZ.wszczęła śledztwo w sprawie usiłowania wyłudzenia kredytu o wartości 4 089,99 zł przy użyciu sfałszowanych dokumentów na szkodę(...) SAwL.. Sprawie nadano sygnaturę Ds. 1776/12.
W następnym okresie, po ustaleniu poprawnych danych osobowych sprawcy – powoda, postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. uchylone zostało postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego wobecM. P.oraz śledztwo przeciwko tejże osobie zostało umorzone.
Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2013 r. prokurator wniósł do Sądu Rejonowego wP.wniosek o zastosowanie wobec podejrzanego – powoda środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Wniosek został uwzględniony postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r. Postanowieniem z dnia 19 mara 2013 r. tymczasowe aresztowanie zostało uchylone z uwagi na rozpoczęcie odbywania przez powoda kar pozbawienia wolności orzeczonych w innej sprawie. Postanowieniem z dnia 20 marca 2013 r. organ prowadzący postępowanie zmienił zarzuty powodowi i przesłuchał go w charakterze podejrzanego. Postanowieniem z dnia 27 maja 2013 r. postępowanie zostało zawieszone z uwagi na niemożność ustalenia miejsca pobytuJ. R..
J. R.zmarł w lipcu 2013 r. wP.. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. postępowanie karne zostało podjęte pod nową sygnaturą Ds. 448/14. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2014 r. organ prowadzący postępowanie przygotowawcze dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu porównawczych badań pisma.
Postanowieniem z dnia 11 czerwca(...). zmieniono zarzuty przeciwko powodowi i uchylono środek zapobiegawczy w postaci dozoru policji.
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2014 r. śledztwo zamknięto i sporządzono akt oskarżenia przeciwko powodowi, skierowany następnie do Sądu Rejonowego wP..
W trakcie postępowania przygotowawczego powód zmieniał swe wyjaśnienia (był przesłuchiwany pięć razy), przy czym początkowo przyznał się do popełnienia obu zarzucanych czynów, następnie jednak nie przyznał się do popełnienia czynu w postaci usiłowania wyłudzenia towaru, zgodził się natomiast z zarzutem posługiwania się tożsamością brata, wyjaśniając, iż nie miał zamiaru kierować postępowania na brata, a chciał jedynie uniknąć pozbawienia wolności.
L. P.został oskarżony o to, że w dniu 23 listopada 2012 r. wZ., działając wspólnie i w porozumieniu zJ. R.i innym mężczyzną, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i w celu uzyskania kredytu bankowego na zakup sprzętu RTV, podczas zawieraniaumowy kredytowej nr (...)na kwotę 4 089,99 zł wsklepie (...)wZ.przedłożył fałszywe zaświadczenie na nazwiskoJ. R.o zatrudnieniu na czas nieokreślony wfirmie (...):K. P.wP.oraz wysokości uzyskiwanych zarobków, podczas gdy faktycznie był bezrobotny i nie uzyskiwał żadnych dochodów, usiłował wyłudzić telewizormarki P. (...), kino domowemarki P.i akcesoria do tego sprzętu, lecz zamierzonego celu nie osiągnął albowiem podczas zawierania transakcji ujęty został na gorącym uczynku przez funkcjonariuszy policji, czym działał na szkodę(...) SAwL.oraz(...) Bank SAwW., przy czym czynu dopuścił się w warunkach recydywy  -art. 13 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kkiart. 297 §1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 64 § 1 kk. Ponadto został oskarżony o to, że w dniu 24 listopada 2012 r. składając wyjaśnienia w sprawie Ds. 1776/12 Prokuratury Rejonowej wZ.podał się za swojego brataM. P., kierując w ten sposób przeciwko niemu ściganie karne o niepopełnione przestępstwo, po czym podpisał postanowienie o przedstawieniu zarzutów, protokół przesłuchania podejrzanego oraz postanowienie o oddaniu pod dozór policji nazwiskiemM. P.(art. 235 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk).
Wyrokiem z dnia 4 lutego(...)., wydanym przez Sąd Rejonowy wZ., powód został uznany za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzono mu karę łączną 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności. W pisemnym uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy zaprezentował poczynione przezeń ustalenia faktyczne, ocenę materiału dowodowego oraz podstawę prawną a także uzasadnienie wymiaru kary. Dokonując ustaleń co do sprawstwa powoda, Sąd uznał jego winę w oparciu o dowody z dokumentów w aktach sprawy, zeznań świadków oraz wyjaśnień oskarżonego złożonych w postępowaniu przygotowawczym.
L. P.wniósł apelację od wyroku, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie powoda od zarzucanych mu czynów. W odniesieniu do drugiego z zarzutów – w apelacji wyrażono pogląd, iż zachowanie sprawcy nie wyczerpało znamion przestępstwa zart. 270 § 1 kk, lecz wykroczenia zart. 65 § 1kw.
Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy wP.w sprawie IV Ka 408/15 rozpoznał apelację oskarżonegoL. P.i zmienił zaskarżone orzeczenie tylko w ten sposób, ze przyjęto, iż popełniony przez oskarżonego czyn w postaci podpisania się nazwiskiem i imieniem brata wyczerpuje znamiona wykroczenia i postępowanie w tym zakresie umorzono, w konsekwencji uchylając punkt zaskarżonego wyroku co do kary łącznej. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. W uzasadnieniu wyroku sąd drugiej instancji Sąd Okręgowy w wyczerpujący i szczegółowy sposób odniósł się do zarzutów zawartych w apelacji, ostatecznie nie podzielając stanowiska oskarżonego i uznając za trafne i prawidłowe ustalenia Sądu Rejonowego w zakresie pierwszego zarzutu, za któryL. P.został skazany. Podzielono natomiast argumentację w zakresie drugiego z zarzuconych powodowi czynów, uznając, iż zachowanie powoda stanowiło jedynie wykroczenie zart. 65 § 1kw (a nie przestępstwo zart. 270 kkorazart. 235 kk), mając na względzie przedawnienie karalności tego czynu, postępowanie w tymże zakresie umorzono.
Sąd Okręgowy wyraźnie odniósł się do kwestii braku w aktach sprawy oryginału zaświadczenia o zatrudnieniu, który to dokument w niewyjaśnionych okolicznościach znikł z akt. W ocenie Sądu Okręgowego ów brak nie stał na przeszkodzie do merytorycznego rozpoznania sprawy oraz do wydania wyroku skazującego powoda za przestępstwo usiłowania wyłudzenia.
Powód zawiadomił Prokuraturę Okręgową wP.o popełnieniu przez prokuratora Prokuratury Rejonowej wZ.usunięcia z akt Ds. 1776/12 oryginału zaświadczenia oraz „sfałszowania” aktu oskarżenia. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie Ds. 1066/15 Prokurator Rejonowy wZ.odmówił wszczęcia śledztwa.
Z kolei w dniu 31 października 2014 r. Prezes Sądu Rejonowego wP.złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w postaci usunięcia z akt sprawy II K 43/15 Sądu Rejonowego wZ.usunięcia dowodu rzeczowego w postaci oryginału zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkachJ. R.. W postępowaniu o sygnaturze Ds. 1313/14 postępowanie zostało jednak umorzone z uwagi na niewykrycie sprawcy. Ustalono jedynie, że do zaginięcia musiało dojść na etapie postępowania sądowego w okresie zaznajamiania się powoda  z aktami.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie następujących dowodów :
- częściowo zeznań powoda – k. 312
- dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz aktach sprawy karnej II K 43/15 : wniosku pozwanego z dnia 13/06/2014 r. – k. 17, oświadczenia powoda – k. 18, wniosku powoda – k. 19, pisma Prokuratora Rejonowego wZ.– k. 20, potwierdzeń odbioru korespondencji – k. 21, pisma prokuratora Rejonowego wZ.– k. 22, protokołu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa – k. 119-120, protokołu zatrzymania osoby – k. 121, postanowienia o wszczęciu dochodzenia – k. 122, protokołu przesłuchania podejrzanego – k. 123-124, k. 125-127, postanowienia o przedstawieniu zarzutów – k 128, postanowienia o wszczęciu śledztwa – k. 129, protokołu przeszukania – k. 130-132, protokołu zatrzymania rzeczy – k. 133-135, protokołu tymczasowego zajęcia – k. 136, postanowienia o dozorze Policji – k. 137, postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym – k. 138, protokołu przesłuchania świadka – k. 139-140, postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym – k. 141, k. 142-143, postanowienia o częściowym umorzeniu śledztwa – k. 144-145, wniosku o zastosowanie aresztu tymczasowego – k. 146, postanowienia o przedstawieniu zarzutów – k. 147, protokołu posiedzenia – k. 148, postanowienia w przedmiocie tymczasowego aresztowania – k. 149, postanowienia o przedłużeniu śledztwa – k. 150, postanowienia o uchyleni środka zapobiegawczego – k. 156,157, informacji zK.– k. 158-159, postanowienia o zmianie zarzutów – k. 162,163164, postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych – k. 165-168, postanowienia o zawieszeniu śledztwa – k. 170, protokołu przesłuchania podejrzanego – k. 171-172, postanowienia częściowym o podjęciu śledztwa – k. 176, postanowienia o przedłużeniu śledztwa – k. 177, postanowienia o powołaniu biegłego – k. 178, opinii – k. 179183v, postanowienia o przedłużeniu śledztwa – k. 184, postanowienia o zmianie zarzutów – k. 185, protokołu przesłuchania podejrzanego – k. 186, postanowienia o uchyleni środka zapobiegawczego – k. 187, postanowienia o częściowym umorzeniu śledztwa – k. 188, zarządzenia w przedmiocie dowodów rzeczowych – k. 189-190, postanowienia o zamknięciu śledztwa – k. 191, aktu oskarżenia – k. 192-196, wyroku Sądu rejonowego wZ.z dnia 4 lutego 2015 r. – k. 201-209, apelacji z dnia 16 marca 2015 r. – k. 211-212, wyroku Sądu Okręgowego wP.w sprawie IV Ka 408/15 – k. 213-220, zawiadomienia z dnia 15.01.2015 r. – k. 221, 223, pisma Prokuratora Rejonowego wZ.– k. 222, 226, pisma Prokuratury Okręgowej wP.– k. 224, 225, 228, 230,231, 234, pisma powoda z dnia 13.06.2014 r. – k. 227, pisma powoda z dnia 8.06.2015 r. – k. 229, pisma powoda z dnia 28.09.2015 r. –k. 232,233, postanowienia o odmowie śledztwa – k. 235-237, postanowienia o umorzeniu śledztwa – k. 239-241.
Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe w granicach inicjatywy stron. W przeważającej mierze stan faktyczny był między stronami procesu niesporny i wynikał on w głównej mierze z treści przytoczonych wyżej dokumentów urzędowych. Jeśli chodzi o zeznania powoda – nie wniosły one do sprawy niczego nowego ponad to, co wynikało jednoznacznie z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Jak już była mowa wyżej – w przeważającej mierze były to dokumenty urzędowe, korzystające z mocy, przewidzianej wart. 241 kpcorazart. 252 kpc. Dodatkowo należy również przypomnieć, iż zgodnie zart. 11 kpcSąd orzekający w sprawie cywilnej jest związany treścią prawomocnego wyroku skazującego, w niniejszej sprawie nie można było zatem czynić ustaleń odmiennych, niż dokonanych w treści wyroku Sądu Rejonowego wZ.z dnia 4 lutego 2015 r. – sygn. II K 43/15 (w brzmieniu nadanym wyrokiem Sądu Okręgowego wP.z dnia 21 sierpnia 2015 r. – sygn. IV Ka 408/15).
Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka biegłego grafologa, gdyż przesłuchanie tego świadka nie mogło mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Sąd zważył, co następuje :
Powództwo jest oczywiście bezzasadne.
Na wstępie należy przypomnieć i podkreślić, iżL. P.został prawomocnie skazany za to, że w dnu 23 listopada 2012 r. wZ.działając wspólnie i w porozumieniu zJ. R.i innym nieustalonym mężczyzną, w celu osiągniecia korzyści majątkowej i w celu uzyskania kredytu bankowego zna zakup sprzętu RTV, podczas zawieraniaumowy kredytowej numer (...)na kwotę 4 089,99 zł, wsklepie (...)wZ.przedłożył fałszywe zaświadczenie na nazwiskoJ. R.o zatrudnieniu na czas nieokreślony wfirmie (...)K.P.wP.oraz wysokości osiąganych zarobków, podczas gdy faktycznie był on bezrobotny i nie uzyskiwał żadnych dochodów, usiłował wyłudzić telewizormarki P. (...), kino domowemarki P.i akcesoria do tego sprzętu, lecz zamierzonego celu nie osiągnął albowiem podczas zwierania transakcji ujęty został na gorącym uczynku przez funkcjonariuszy policji, czym działał na szkodę(...) SAwL.oraz(...) Banku SAwW., przy czym czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto wP.z dnia 4 lipca 2088 r. sygn. III K 75/08 za przestępstwa zart. 286 § 1 kki inne na karę 2 lat pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od dnia 9 czerwca 2009 r. do dnia 9 czerwca 2011 r. W odniesieniu do drugiego zarzucanego mu czynu, to jest tego, że w dniu 24 listopada 2012 r. wZ.składając wyjaśnienia w sprawie Ds. 1776/12 Prokuratury Rejonowej wZ.podał się za swojego brataM. P., kierując w ten sposób przeciwko niemu ściganie karne o niepopełnione przestępstwo, po czym podpisał postanowienie o przedstawieniu zarzutów, protokół przesłuchania podejrzanego oraz postanowienie o oddaniu pod dozór policji nazwiskiemM. P., to powód został za ten czyn skazany przez sąd pierwszej instancji, jednak sąd odwoławczy przyjął inną kwalifikację prawną czynu powoda (wykroczenie z art. 65 § 1 kw) i z uwagi na przedawnienie postępowanie umorzono. Nie ma więc najmniejszych wątpliwości, iż powód dopuścił się czynu, za który został skazany (usiłowanie wyłudzenia). Jedynie w odniesieniu do drugiego zarzucanego mu czynu postępowanie zostało umorzone.
Po raz kolejny należy przypomnieć, iż w postępowaniu cywilnym sąd nie może czynić ustaleń, leżących w sprzeczności z treścią prawomocnego wyroku skazującego (art. 11 kpc), a więc nie można było w ogóle rozważać zasadności skazania powoda (tym samym zasadności oskarżenia). Co się tyczy tak akcentowanego przez powoda zaginięcia dokumentu, stanowiącego jeden z dowodów w postępowaniu karnym, to należy jednoznacznie stwierdzić, iż brak dokumentu nie stanowił żadnej przeszkody do przypisania mu winy popełnienia zarzucanego mu czynu, do czego zresztą szczegółowo odniósł się Sąd Okręgowy wP.w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 sierpnia 2015 r. (k. 216v). Oskarżonemu - powodowi nie przypisano przecież sfałszowania dokumentu, lecz jedynie posłużenie się sfałszowanym dokumentem, co do którego nie ustalono sprawcy fałszerstwa.  Ponadto poza wszelką wątpliwością jest, iż kwestionowany dokument zaginął dopiero w trakcie postępowanie karnego (a więc po sporządzeniu aktu oskarżenia), tak więc wręcz absurdalne jest formułowanie wobec Prokuratury Rejonowej wZ.zarzutu sformułowania aktu oskarżenia „bez dowodów”.
W konsekwencji stwierdzić należy, iż nie polegały na prawdzie twierdzenia powoda o nienależytym, bezprawnym działaniu Prokuratury Rejonowej wZ.. Organa ścigania w sprawie Ds. 1776/12 działały zgodnie z przepisamiKodeksu postępowania karnegooraz ustawy 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze - Dz.U. 2011.270.1599 j.t. (w chwili kwestionowanego przez powoda sporządzania i wnoszenia aktu oskarżenia nie obowiązywała jeszcze ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r.). Tego faktu nie zmienia rzecz jasna to, iż co do jednego z zarzuconych powodowi czynów Sąd Okręgowy przyjął odmienną kwalifikację prawną od tej, którą początkowo określił prokurator oraz sąd pierwszej instancji.
Dalej zatem należało uznać, iż powód w najmniejszym nawet stopniu nie wykazał zaistnienia przesłanek uzasadniających przyjęcie bezprawności działania wskazanego w pozwie organu(...)w trakcie postępowania przygotowawczego (w szczególności, by takim bezprawnym czynem było sformułowanie i wniesienie aktu oskarżenia przeciwko powodowi), powództwo zatem, jako oczywiście wręcz bezzasadne, należało oddalić na mocyart. 417 § 1 kodeksu cywilnegow zw. zart. 23, 24 kcorazart. 448 kc.
Powód przegrał proces, zatem zgodnie zart. 98 § 1 kpciart. 99 kpczasądzono od niego na rzecz(...)– Prokuratorii Generalnej(...)poniesione koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3 600 zł. Ich wysokość określono na podstawie przepisów§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu– Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Zdaniem Sądu, nawet aktualna sytuacja życiowa powoda nie uzasadniała odstąpienia od obciążania powoda częścią kosztów procesu. Powód jest pozbawiony wolności ze swojej winy, a wytaczając oczywiście bezzasadny proces, powinien był się liczyć z koniecznością poniesienia choć części kosztów procesu (Sąd zwolnił powoda od obowiązku uiszczenia opłaty od pozwu w wysokości 10 000 zł). Nie może być zdaniem Sądu zaakceptowana sytuacja, iż de facto wszyscy obywatele mają za powoda ponieść całość kosztów procesu, zwłaszcza w przypadku tak oczywiście bezzasadnego powództwa, jak to, z jakim powód wystąpił w sprawie niniejszej.
SSO Jan Sterczała