Sąd Okręgowy w Świdnicy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 519/16
Data wyroku: 2016-09-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Ewa Rusin
Podstawa prawna: art. 157 § 2 kk

Sygn. akt IV Ka 519/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 września 2016 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący:

SSO Ewa Rusin

Protokolant:

Magdalena Telesz

po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016 r.
sprawy

1
A. J.

synaJ.iA.z domuH.
urodzonego (...)wZ.
oskarżonego zart. 157 § 2 kkz oskarżenia prywatnegoP. P.

2
P. P.

synaA.iM.z domuP.
urodzonego (...)wZ.
oskarżonego zart. 157 § 2 kkz oskarżenia prywatnegoA. J.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich
z dnia 25 kwietnia 2016 r. sygnatura akt II K 64/15

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

II
zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa po ½ wydatków sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym oraz wymierza opłaty:

- oskarżonemuP. P.w kwocie 120 złotych,
- oskarżonemuA. J.w kwocie 80 złotych ;
III. zasądza koszty procesu w postępowaniu odwoławczym:
- od oskarżonegoP. P.na rzecz oskarżyciela prywatnego wzajemnegoA. J.w kwocie 840 złotych;
- od oskarżonegoA. J.na rzecz oskarżyciela prywatnego wzajemnegoP. P.w kwocie 840 złotych.

Sygn. akt IV Ka 519 / 16

UZASADNIENIE

Oskarżyciel prywatnyJ.J.oskarżyłP. P.o to, że : w dniu 26 listopada 2014 roku wS.woj.(...), spowodował uA. J.obrażenia ciała w postaci stłuczenia głowy, twarzoczaszki, kręgosłupa piersiowego, stłuczenia podudzia lewego i uda prawego, licznych otarć skóry na twarzy prawej małżowiny usznej, podudziu lewym, lewym ramieniu i podudziu prawym

tj. o czyn zart. 157 § 2  kk
Oskarżyciel prywatny wzajemnyP. P.oskarżyłJ.J.o to, że w dniu 26 listopada 2014r. wS.wypychającP. P.z kabiny ciągnika rolniczego, spowodował jego upadek na twarde podłoże, a następnie uderzając pięściami po całym ciele spowodował u niego obrażenia ciała w postaci skręcenia i naderwania odcinka szyjnego kręgosłupa, skręcenia i naderwania stawu skokowego prawego, powierzchowny uraz powłok głowy, otarcia skóry ręki prawej, co spowodowało naruszenie czynności narządu jego ciała na okres poniżej dni 7

tj. o czyn zart. 157 § 2  kk
Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2016r. sygn. akt II K 64 /15:

I
OskarżonegoP. P., uznał za winnego tego, że: w dniu 26 listopada 2014 roku wS.woj.(...)bijącA. J.po całym ciele spowodował u niego naruszenie czynności narządów ciała trwające nie dłużej niż 7 dni w postaci: powierzchniowego urazu nosa z otarciami skóry, otarcia naskórka prawej małżowiny usznej, podbiegnięcia krwawe i obrzęki na twarzy w okolicy podoczodołowej lewej, naderwanie odcinka szyjnego kręgosłupa, stłuczenie kończyny dolnej lewej i prawej, podbiegnięcia krwawe na ramieniu prawymi i lewym, stłuczenie dolnej części grzbietu i miednicy, to jest uznał go za winnego popełnienia występku zart. 157§2 kk, za który na podstawieart. 157§2 kkwymierzył oskarżonemuP. P.karę grzywny 60 /sześćdziesięciu/ stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 /dwudziestu/ złotych.

II
Na podstawieart.46§2 kkorzekł od oskarżonegoP. P.na rzeczA. J.nawiązkę w kwocie 2.000,00 / dwa tysiące 00/100/ złotych.

III
OskarżonegoA. J.uznał za winnego tego, że: w dniu 26 listopada 2014 roku wS.woj.(...)bijącP. P.po całym ciele spowodował u niego naruszenie czynności narządów ciała trwające nie dłużej niż 7 dni w postaci: powierzchniowego urazu powłok głowy, otarcia skóry ręki prawej oraz skręcenie i naderwanie odcinka szyjnego kręgosłupa i stawu skokowego prawego, to jest uznał go za winnego popełnienia występku zart. 157§2 kk, za który na podstawieart. 157§2 kkwymierzył oskarżonemuA. J.karę grzywny 40 /czterdziestu/ stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 /dwudziestu/ złotych.

IV
Na podstawieart.46§2 kkorzekł od oskarżonegoA. J.na rzeczP. P.nawiązkę w kwocie 1.000,00 / jeden tysiąc 00/100/ złotych.

V
Zasądził od oskarżonegoP. P.na rzeczA. J.koszty procesu w kwocie 3.300 /trzy tysiące trzysta/ złotych i wymierzył opłatę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 120,00 /stu dwudziestu 00/100/ złotych;

VI
Zasądził od oskarżonegoA. J.na rzeczP. P.koszty procesu w kwocie 2.700 /dwa tysiące siedemset/ złotych i wymierzył opłatę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 80,00 /osiemdziesięciu 00/100/ złotych

Z wyrokiem tym w całości nie pogodzili się obaj oskarżeni - oskarżyciele prywatni wzajemni, wnosząc apelacje za pośrednictwem swych pełnomocników.
Apelujący obrońca oskarżonegoA. J.na podstawieart. 427 § 1 kpkzaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I.Obrazę przepisów prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k.), a mianowicie:
1.Art. 25 k.k.polegającą na jego błędnej wykładni i przyjęciu, że przejawianie przez napastnika i pokrzywdzonego wobec siebie agresji słownej zarówno przed jak i po zdarzeniu, a także istnienie pomiędzy nimi konfliktu wyklucza możliwość działania w obronie koniecznej w trakcie inkryminowanego zdarzenia, podczas gdy powołany przepis uzależnia przyjęcie działania w obronie koniecznej jedynie od przesłanek odpierania bezpośredniego i bezprawnego zamachu na jakiekolwiek dobro chronione prawem. W przypadku zaś, gdyby Sąd II instancji nie dopatrzył się w zaskarżonym wyroku obrazy prawa materialnego, o której mowa w punkcie I, zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
II.Mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów postępowania (art. 438 pkt 2 k.p.k.), a mianowicie:art. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.oraz ar. 410k.p.k.polegającą na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, z naruszeniem zasad wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w tym:
a) Wybiórcze potraktowanie opinii ustnej oraz pisemnej biegłego sądowegoM. B.i wyciągnięcie z niej błędnych wniosków polegających na nieprawidłowym przyjęciu, iż wersja zdarzenia podawana przezA. J.nie jest wiarygodna, gdyż zmiany urazowe stwierdzone na ciele uP. P.nie mogły powstać w wyniku działaniaA. J.według relacji, jaką przedstawiaA. J.(tj. jedynie w wyniku obrony przed atakiem ze stronyP. P.), podczas gdy na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. (k. 202) biegły wskazał wprost, iż:

    „Obrażenia, które stwierdzono u PanaP.mogły powstać w okolicznościach podawanych przez PanaJ.".

b) Bezzasadne odmówienie waloru wiarygodności zeznaniom złożonym przez świadkówA. J. (1)iA. J. (2)jedynie z uwagi na fakt ich pokrewieństwa z oskarżonymA. J., podczas gdy zeznania te, złożone zarówno w postępowaniu przygotowawczym jak i przed Sądem, są spójne, konsekwentne oraz wzajemnie się uzupełniają.
c) Bezzasadne odmówienie waloru wiarygodności wyjaśnieniom złożonym przez oskarżonegoA. J., podczas gdy wyjaśnienia te korespondują z opinią biegłego sądowegoM. B., w tym obrażeniami stwierdzonymi na cieleA. J., a w zakresie obrony koniecznej także z obrażeniami stwierdzonymi na cieleP. P..
d) Dokonywanie ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o przedłożone przezP. P.do wzajemnego aktu oskarżenia dokumenty medyczne z dnia 27.11.2014 r., których prawdziwości oskarżonyA. J.zaprzeczył i których istnienia nie potwierdził Szpital(...)wZ., gdyż jak wynika z pisma ze Szpitala(...)wZ.z dnia 05.11.2015 r. (k. 169) oskarżonemuP. P.jedynie odmówiono przyjęcia do szpitala w dniu zdarzenia, tj. 26.11.2014 r. z uwagi na stwierdzenie jedynie powierzchownego urazu powłok głowy oraz otarcia skóry ręki prawej.
W konsekwencji wskazanych naruszeńart. 4.art. 7 oraz art. 410 k.p.k., zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
III. Mający wpływ na treść orzeczenia błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę (art. 438 pkt 3 k.p.k.):

    1.W postaci błędnego ustalenia przebiegu zdarzenia mającego polegać na tym, iż pomiędzyP. P.aA. J.wywiązała się szarpanina w czasie której zadawali oni sobie wzajemnie uderzenia rękoma, następnie wypadli z ciągnika i na ziemi kontynuowali wzajemne stosowanie wobec siebie przemocy,

    podczas gdyzebrany w sprawie materiał dowodowy, oceniony prawidłowo, pozwala przyjąć, iż to oskarżonyP. P.zaczął szarpać za drzwi od kabiny ciągnikaA. J.próbując do niej wtargnąć, a następnie je otworzył i uderzyłA. J.trzonkiem od łopaty oraz pięściami w twarz, po czym wyciągnął go z kabiny, przewrócił na ziemię i kontynuował bicie na ziemi.
2. Polegający na błędnym przyjęciu, iż uP. P.na skutek zdarzenia z dnia 26.11.2014 r. powstały obrażenia w postaci skręcenia i naderwania odcinka szyjnego kręgosłupa, podczas gdy jak wynika z pisma ze Szpitala(...)wZ.z dnia 05.11.2015 r. (k. 169) oskarżonemuP. P.odmówiono przyjęcia do szpitala w dniu zdarzenia, tj. 26.11.2014 r. z uwagi na stwierdzenie jedynie powierzchownego urazu powłok głowy oraz otarcia skóry ręki prawej, a wszelkie

    „dodatkowe"obrażenia stwierdzono u oskarżonegoP. P.dopiero dnia 27,11.2014 r.
3. Polegający na błędnym przyjęciu, iżA. J.podczas inkryminowanego zdarzenia dobrowolnie podjął walkę wręcz zP. P., nie działał pod wpływem przymusu, dążył do konfrontacji i załatwienia osobistych porachunków, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, oceniony prawidłowo, nie pozwala na przyjęcie takiego przebiegu zdarzenia i prowadzi do wniosków biegunowo odmiennych.
Formułując przywołane zarzuty, na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.orazart. 437 § 2 k.p.k.wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa (jeżeli w ocenie Sądu pozwalają na to zebrane dowody).
- w innym zaś przypadku wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Natomiast obrońca oskarżonegoP. P.na podstawie przepisuart. 425 k.p.k.,438 pkt 2 i 3 k.p.k.i444 k.p.k.] zaskarżył powyższy wyrok w całości w stosunku do oskarżonegoP. P.na jego korzyść tj. w zakresie rozstrzygnięć o winie i karze, zarzucając obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj. naruszenieart. 2 § 2 k.p.k.,art. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.skutkujące wadliwie ustalonym stanem fatycznym będącym podstawą przyjęcia nie budzącej wątpliwości winy i sprawstwa oskarżonegoP. P., a polegające na niekierowaniu się zasadą obiektywizmu i dokonaniu dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów, oraz nieuwzględnieniu całokształtu okoliczności ujawnionych w toku procesu, w szczególności:
1. odmowie waloru wiarygodności zeznaniom świadkaA. P.w zakresie jakim opisuje końcowy przebieg zdarzenia z udziałem stron, wskazujący na nieprzerwaną agresjęA. J.i chęć dążenia do konfrontacji tj. co do relacji:
„ ...zobaczyłam jakA.leży na moim mężu. W tym czasie wybiegłam z domu i pierwszym moim odruchem było to, że chciałam ściągnąćA.z męża i siadłam na nim, tzn. wzięłam go między nogi, bo chciałam żebyA.puścił mojego męża.
Mówiła doA.cyt. bo jeszcze go udusisz. Już wtedy wszystko się skończyło i oni wstali i po chwili przyjechało pogotowie i policja"oraz „...Ja jak zobaczyłam oskarżonego i męża to widziałam jakA. J.leży na moim mężu i rękoma go uderza",(protokół rozprawy z dnia 25 października 2015r.); mimo, iż świadek w sposób logiczny nie wskazujący na próbę „wybielenia" którejkolwiek ze stron, od początku wskazywał na konflikt między stronami, podając również, że strony w dniu zdarzenia „szarpały się" co miało wpływ na ustalenie, żeP. P.nie działał w warunkach określonych przepisemart. 25 § 1 k.k.;
2. wyciągnięciu nielogicznych wniosków ze zdarzeń zarejestrowanych na nagraniu złożonym do akt sprawy przezA. J., przedstawiających początkową fazę zdarzenia, z którego wbrew ustaleniom Sądu jednoznacznie wynika, że toA. J.kierując pod adresemP. P.obelżywe słowa i gesty, dążył do konfrontacji z nim; zaś oskarżonyP. P.nie zważając na zaczepki słowne i za pomocą gestów ze stronyA. J., wyraźnie odchodzi od ciągnika; nadtoA. J.z niewyjaśnionych przyczyn zaprzestaje rejestrowania dalszych wydarzeń, choć jak twierdzi to wówczasP. P.miał go zaatakować w kabinie ciągnika; prawidłowa ocena nagrania winna prowadzić do wniosku, że toA. J.prowokowałP. P.do konfrontacji; dalej nie zaprzestawał agresji słownej i obraźliwej gestykulacji; kiedyP. P.ostatecznie wchodząc na stopień ciągnika chciał wprost powiedzieć mu, że przejedzie ciągnikiem a jego samochód jest niesprawny i nie może go przestawić, został zaatakowany przezA. J.i wówczas ten rozpoczął oddawanie ciosów, co spowodowało upadek obu mężczyzn na twarde podłoże, przy czymA. J.w dalszym ciągu był osobą atakującą, bowiem w ostatniej fazie zdarzenia jak wskazała świadekA. P.„

    ...Ja jak zobaczyłam oskarżonego i męża to widziałam jakA. J.leży na moim mężu i rękoma go uderza",co jednoznacznie potwierdza, żeP. P.działał w warunkach określonych przepisemart. 25 § 1 k.k.
W oparciu o powyższy zarzut, na podstawie art. 437 § i §2 wniósł o: zmianę zaskarżonego orzeczenia w stosunku do oskarżonegoP. P.i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Z ostrożności procesowej w razie nie uwzględnienia przez Sąd II instancji zarzutów apelacji, wniósł o umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonegoP. P.na podstawie przepisuart. 17 § 1 pkt. 3 k.p.k.wobec znikomej społecznej szkodliwości czynu zarzuconego oskarżonemu.

Sąd Okręgowy zważył co następuje;

Obie apelacje okazały się całkowicie bezzasadne.
Ponieważ wniosek o uzasadnienie wyroku odwoławczego złożył tylko obrońca oskarżonegoA. J., stąd pisemne motywy wyroku zostaną ograniczone tylko do zarzutów tej apelacji (art. 457 §2 kpkw zw. zart. 423 § 1a kpk), tj. części wyroku dotyczącej skazaniaA. J.za czyn zart. 157 § 2 kk.
W tym zakresie – a przeciwnie oczekiwaniom apelującego - stwierdzić należy, iż Sąd Rejonowy poczynił w sprawie jedynie trafne ustalenia faktyczne, które oparł o prawidłowo przeprowadzone dowody i ocenę ich całokształtu we wzajemnym powiązaniu. Wnioski końcowe mieszczą się więc w granicach swobodnej oceny dowodów, odpowiadają kryteriomart. 7 kpk, w żadnym wypadku nie można im zarzucić dowolności, zaś uzasadnienie pisemne wyroku zawiera prawidłowy wywód logiczny, jest wyczerpujące, przez co odpowiada wszystkim wymogomart. 424 §1 kpki jako takie podlega aprobacie Sądu Odwoławczego. Trafnie wskazał tenże Sąd, iż obaj uczestnicy przedmiotowego zajścia, a jednocześnie oskarżyciele prywatni wzajemni, pozostają w wieloletnim konflikcie, co znacząco rzutuje na ocenę wiarygodności ich relacji, w związku z czym ich wyjaśnienia tylko częściowo zasługują na wiarę, co należycie uzasadnił. Obaj zainteresowani tendencyjnie dążą do przedstawienia swych działań jako wyłącznie obronnych, podczas gdy prawidłowa analiza dowodów ( wobec braku postronnych świadków zdarzenia oraz dostępne dowody w postaci dokumentacji medycznej a zwłaszcza nagrania wykonanego przezA. J.) nakazuje ustalić fakt, żeA. J.iP. P.na równi dążyli do konfrontacji i w czasie zdarzenia wzajemnie wymieniali ciosy ( k. 12- 13 motywów). Nie może też ulegać wątpliwości, iż owa konfrontacja polegała na obopólnym szarpaniu rękami zaśP. P.uderzyłA. J.także trzonkiem łopaty, również i to, że szarpanina miała miejsce w kabinie ciągnika, a następnie na ziemi.
Nie kwestionuje apelujący ustaleń wyroku ( k.1 motywów), iżA. J.dojeżdżając do posesjiP. P.widząc wysypaną tamże pryzmę kamieni iP. P., chodzącego obok niej z łopatą, zaczął trąbić, używać wobecP. P.słów wulgarnych cyt. „(...)z tej drogi” i pokazywał środkowy palec, zaś w odpowiedziP. P.machał ręką i podszedł do ciągnikaA. J.. Przecież toA. J.sprowokował nerwową sytuację i doprowadził do obopólnej szarpaniny zP. P., więc nie może w takich warunkach faktycznych twierdzić, że odpierał bezpośredni bezprawny atakP. P.. W takiej sytuacji procesowej błędnie apelujący zarzucił obrazę prawa materialnegoart. 25 kk( zarzut I) przez niezastosowanie tego przepisu do ustaleń faktycznych wyroku, bo zarzut obrazy prawa materialnego można skutecznie postawić o ile aprobuje się ustalenia faktyczne. W zakresie braku uzasadnionych przesłanek faktycznych dla przyjęcia kontratypu obrony koniecznej Sąd Rejonowy wypowiedział się prawidłowo i obszernie na k. 12 - 13 części analitycznej uzasadnienia, wykluczając, by działanie któregokolwiek z uczestników zajścia można było uznać za leżące w tej kategorii, zaś zarzut apelacji sprowadza się do prostej negacji prawidłowych depozycji motywów wyroku.
W pkt. II i III zarzutów apelacji jej autor – bazując tylko na wersji zdarzeń forowanej przez oskarżonegoA. J.- dokonał jednostronnej, powierzchownej i wyłącznie polemicznej oceny wartości dowodowej wybranych przez siebie dowodów sprawy (zeznań świadkówA. J. (2),A. J. (1),J.J.oraz dokumentacji medycznej), co skutkowało postawieniem zarzutu błędnych ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku oraz obrazy przepisów prawa procesowego. W szczególności nie wykazał autor apelacji, jakich to istotnych błędów w ocenie dowodów osobowych miał się dopuścić Sąd Rejonowy i w jakim zakresie wadliwie ocenił dokumentację medyczną przy pomocy biegłego z zakresu medycynyA. B..
W pełni uprawnionym dowodowo i oczywistym zatem pozostaje uznanie umyślnego spowodowania przez oskarżonego obrażeń ciałaP. P., tj. działania prawidłowo zakwalifikowanego jako wypełniające ustawowe znamiona występku zart. 157 § 2 kk.
Sąd I instancji przy wymiarze kary należycie ocenił stopień społecznej szkodliwości jako istotny w stopniu wymagającym wymierzenia kary. Orzeczona kara grzywny to kara najłagodniejszego rodzaju, przewidziana za popełnienie występku zart. 157 § 2 kk, jej wymiar uznać wypada za wyjątkowo umiarkowany ( do stopnia winy i sytuacji majątkowej oskarżonego) i jako taki nie stanowi orzeczenia surowego w rozumieniuart. 438 pkt. 4 kpk. To kara spełniająca wymogiart. 53 kk, wychowawcza dla oskarżonego, wsparta trafną nawiązką na rzecz oskarżyciela prywatnegoP. P., przez co odpowiada także wymogom ogólnoprewencyjnym.
Strona przegrywająca proces prywatnoskargowy, w tym przypadku takA. J.jak iP. P.jest obowiązana do zwrotu kosztów procesu oskarżycielom prywatnym (art. 628 pkt. 1)kpkoraz na rzecz Skarbu Państwa (art. 628 pkt. 2 kpk).
Ponieważ żadna z apelacji nie okazała się skuteczna, stąd wnoszący je zostali – po myśliart. 636 § 1 i § 3 kpk– obciążeni obowiązkiem poniesienia po ½ części wydatków sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym oraz stosownymi opłatami ( na podstawieart.8w zw. zart.3 ust.1 ustawy o opłatach w sprawach karnych z dnia 23 czerwca 1973r./tj. DZ. U. Nr 49, poz. 223 z późn. zm).
Ponadto wobec udziału pełnomocników z wyboru obu stron w postępowaniu apelacyjnym po myśli § 11 ust. 1 pkt.4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r. poz. 1800) zasądzono wzajemnie zgłoszone należności ( pkt. III wyroku).