Sąd Okręgowy w Poznaniu
XIII Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XIII C 893/15
Data wyroku: 2016-10-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Michał Kuczkowski
Podstawa prawna: art 448 kc

Sygnatura akt XIII C 893/15/3

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 października 2016 r.
Sąd Okręgowy w PoznaniuOśrodek (...)wL.XIII Wydział Cywilny z siedzibą wL.w następującym składzie:
Przewodniczący:  SSO Michał Kuczkowski
Protokolant:  Aneta Hupa
po rozpoznaniu w dniu 10 października 2016 r. wL.
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. B.
przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnemu wR.
- o zapłatę

1
Powództwo oddala.

2
Kosztami procesu obciąża powoda i z tego tytułu zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

3
Zasądza od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz Kancelarii radcy prawnegoM. D. (1)kwotę 147,60 zł tytułem pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

SSO Michał Kuczkowski
Sygn. akt XIII C 893/15/3

UZASADNIENIE
PowódJ. B.pozwem złożonym w dniu 30.09.2015 r. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Zakładu Karnego wR.na jego rzecz kwoty 100.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powód w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności w okresie od 20 września 2013 r. do 2 października 2013 r., od 23 lipca 2014 r. do 1 października 2014 r. i od dnia 8 stycznia 2015 r. do 2 marca 2016 r. przebywał w pozwanym Zakładzie Karnym wR.w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego skazanego wynosiła co najmniej 3 m2(cela nr 104, 237, 128, 427, 334, 303, 305, 317, 339, 327).
W w/wym. celach, w których przebywał powód, znajdowały się kąciki sanitarne oddzielone od części mieszkalnych w dwojaki sposób, mianowicie za pomocą płyty pilśniowej na konstrukcji metalowej o wysokości około 2,3 metra z wejściem zasłoniętym kotarą materiałową oraz kąciki sanitarne oddzielone od części mieszkalnej celi ścianą murowaną na całej wysokości celi mieszkalnej z zamontowanymi drzwiami. W każdym kąciku sanitarnym zapewnione jest też oświetlenie, zamontowana jest osobna oprawka z żarówką z dostępem do prądu przez całą dobę.
We wszystkich celach w Zakładzie Karnym wR.wszyscy osadzeni mają dostęp jedynie do zimnej wody, dostęp do gorącej wody mają natomiast udostępniony jedynie w łaźni. We wszystkich celach usytuowanie okien zapewnia właściwe oświetlenie celi, a w przypadku sztucznego oświetlenia wszelkie usterki są na bieżąco usuwane. W żadnej z cel, w których przebywał powód, nie stwierdzono obecności grzyba pleśniowego oraz nadmiaru wilgoci. Zakład Karny wR.jest zabezpieczany przed insektami i gryzoniami poprzez przeprowadzane systematycznie zabiegi dezynsekcji i deratyzacji obiektów przez wyspecjalizowaną firmę usługową.
W okresach, w których powód przebywał w celach mieszkalnych w Zakładzie Karnym wR., wentylacja działała prawidłowo. W pozwanym Zakładzie Karnym wR.także okresowo przeprowadzana była kontrola przewodów kominowych, a jej wyniki nie budziły zastrzeżeń. We wszystkich celach mieszkalnych są zamontowane szczelne plastikowe okna, które są otwierane od wewnątrz, co umożliwia osadzonym przewietrzenie pomieszczenia.
W celach mieszkalnych wszystkie łóżka, które są ustawione w konfiguracji piętrowej wyposażone są w drabinki i barierki. Poza tym w celach znajduje się szafka naziemna przypadająca na dwóch osadzonych, stół mały przeznaczony dla dwóch osadzonych, a duży dla czterech, krzesła, półka pod telewizor, a w kąciku sanitarnym: szafka na środki higieny, lustro, zmiotka i szufelka, szczotka do muszli klozetowej.
Powód otrzymywał środki higieny osobistej: dwa papiery toaletowe, dwa nożyki do golenia, jedno mydło, 200 g proszku do prania, szampon do włosów, płyn do naczyń, krem do golenia i pastę do zębów. Jeżeli środki higieny się skończą wcześniej, osadzony może zwrócić się do administratora o przyznanie dodatkowych środków, lub dostarczanych z zewnątrz czyli przez rodzinę za zgodĄ Dyrektora. W przypadku zniszczenia materaca, są one wymieniane na nowe. Powód w chwili przyjęcia otrzymał nowy zestaw naczyń stołowych, które zostały wydane na jego własność. Powód miał zapewnioną odzież, pościel oraz ręczniki w odpowiednim stanie. Powód w chwili osadzenia otrzymał dwa koce, które zachowywał w czasie zmiany osadzenia. W chwili wydania zarówno koce, jak i pościel, ręczniki i odzież były zawsze czyste.
Powód miał kontakt z rodziną, w trakcie osadzenia miał około 40 widzeń oraz miał zapewniony kontakt telefoniczny - około 5 telefonów w miesiącu do rodziny. Powód korzystał ze spacerów, miał możliwość korzystania z biblioteki, czytelni, świetlicy. Powód miał możliwość wykonywania ćwiczeń fizycznych w sali rekreacyjnej według obowiązującego grafiku. Powód mógł korzystać z odbiornika telewizyjnego w świetlicy zgodnie z harmonogramem sporządzonym przez wychowawcę, a ponadto za zgodą Dyrektora mógł posiadać w celi odbiornik radiowy i telewizyjny. Powód miał zapewniony dostęp do lekarza pierwszego kontaktu i specjalistów. W czasie pobytu w ZK wR.zgłaszał jedynie raz problem z bezsennością i otrzymał wówczas leki i więcej takiej dolegliwości, ani żadnych innych nie zgłaszał. Poza tym powód nie chorował przewlekle, ani nie miał stałego leczenia. Powód składał wniosek o przeprowadzenie badań na obecność wirusa HCV i HIV, jednak lekarz prowadzący nie stwierdził okoliczności wskazujących na potrzebę wykonania takiego badania. Badania na obecność wirusów HBV, HCV i HIV powód miał wykonane wcześniej w dniu 20.11.2014 r.
Jednostka zajmująca się przygotowaniem wyżywienia dla skazanych była corocznie poddawana kontroli przez Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny wR.. Jakość i termin przydatności artykułów spożywczych w okresie, w którym przebywał tam powód, były sprawdzane przy każdej dostawie i dokonywali tego funkcjonariusze odpowiedzialni za wyżywienie skazanych. Przygotowanie wyżywienia w pozwanym zakładzie odbywało się na podstawie jadłospisów sporządzonych zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w szczególności na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2013 r. w sprawie określenia dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych. Przeprowadzone kontrole nie wykazały nieprawidłowości w zakresie m. in. jakości surowców i składników, ich magazynowania i przygotowywania.
Skazani otrzymują trzy posiłki dziennie: śniadanie, obiad i kolację. Na śniadanie dostają chleb, herbatę cukier, margarynę i wędlinę oraz owoc, lub dżem, marmoladę lub miód. Na obiad: 0,5 l zupy, ziemniaki, sos, surówkę, porcję mięsa, a na kolację: chleb, kawę, herbatę, zupę mleczną i wędlinę. Wydawane są świeże produkty żywnościowe. W pozwanym zakładzie karnym przeprowadzane są kontrole sanepidu. Kontrola obejmuje obieg produktu od momentu jego przyjęcia, przechowania, przetworzenia i wydania. Posiłki obiadowe są ciepłymi posiłkami. Sanepid dotychczas nie miał zastrzeżeń co do jakości wydawanych posiłków. Posiłki muszą mieć swoją kaloryczność, tj. 2600 kcal, a małoletni do 18 roku życia 2800 kcal. Posiłki przechowywane są w termosach gwarantujących utrzymanie temperatury. Posiłki rozdzielają osadzeni pod nadzorem funkcjonariuszy. Przydatność wody do spożycia przez osadzonych w pozwanym zakładzie karnym została stwierdzona przez Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny wR..
W czasie pobytu w Zakładzie Karnym wR.powód reprezentował postawę roszczeniową i często naruszał porządek wewnętrzny. Powód składał liczne skargi, które nie zostały uwzględnione, a każda odmowa była uzasadniona.
Powód początkowo został przetransportowany do Aresztu Śledczego wP.celem odbywania kary w warunkach pół otwartych, tam za naruszenie dyscypliny został zdegradowany i miał odbywać karę w warunkach zamkniętych i z tego powodu został przetransportowany do Zakładu Karnego wR.. Powód był karany dyscyplinarnie za naruszanie porządku wewnętrznego, w tym 10 razy w czasie pobytu w pozwanym zakładzie karnym oraz 4 razy w Areszcie Śledczym wP..
Dowód: - zaświadczenie administracji ZK wR.k. 22
- informacja o pobytach i orzeczeniach k. 151-154
- historia rozmieszczenia k. 155-156
- zarządzenie Dyrektora Służby Więziennej k. 157-164, k. 295-309
- wyjaśnienia konserwatora ZK wR.k. 165-176
- notatka służbowa k. 177-181, k. 278, k. 325-326
- pisma stron k. 184-275
- kary dyscyplinarne k. 276, k. 279
- wniosek o wymierzenie kary dyscyplinarnej k. 281-294
- projekt oceny okresowej k. 310-313
- nagrody i ulgi przyznane powodowi k. 314
- wyjaśnienia Służby Więziennej k. 315-316
- ocena jakości wody k. 317
- protokoły z okresowej kontroli przewodów kominowych k. 318-320
- normy należności sprzętu stołowego dla osób osadzonych k. 321-322
- wykaz widzeń udzielonych powodowi k. 323
- pismo izby chorych ZK wR.k. 324
- protokół kontroli sanitarnej k. 327-335
- pismo starszego inspektora działu ochrony k. 336
- zeznania świadkaE. N.k. 376
- zeznania świadkaM. P.k. 376
- zeznania świadkaJ. K.k. 376
- zeznania świadkaR. S.k. 376
- informacja dot. osadzenia powoda k. 383-384
- zeznania świadkaM. D. (2)k. 391
- zeznania świadkaŁ. K.k. 391
- zeznania świadkaP. S.k. 391
- zeznania zastępcy ZK wR.A. R.k. 391
Sąd zważył co następuje:
Wiarygodne okazały się zeznania świadkówE. N.,M. P.,J. K.,R. S.,M. D. (2)Ł. K.,P. S.oraz zastępcy ZK wR.A. R., albowiem były spójne i zgodne ze sobą oraz z przedłożonymi dokumentami.
Swe powództwo powód opiera na treściart. 24 k.c.w zw. zart. 448 k.c.które to artykuły dotyczą odpowiedzialności związanej z naruszeniem dóbr osobistych. Zgodnie zart. 24 § 1 k.c.ochrona dóbr osobistych przysługuje tylko przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym przewidzianej we wskazanym wyżej przepisie. Na temat bezprawności działania wypowiedział się Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 (OSP 11 – 12/90, poz. 377) wyjaśniając, że „za bezprawne uważa się działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających takie działanie; do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, 2) wykazywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz 4) działania w ochronie uzasadnionego interesu.”
Dobra osobiste człowieka pozostają pod ochronąKonstytucji, gdzie wart. 30wskazano, iż przyrodzona i niezbywalna godność człowiek jest nienaruszalna, a jej poszanowanie jest obowiązkiem władz publicznych. W ocenie sądu ten obowiązek winien być przede wszystkim realizowany w tych sytuacjach, w których państwo realizuje swe zadania represyjne, a więc w przypadku osadzenia obywateli w Zakładach Karnych.
Przesłanką odpowiedzialności wynikającej zart. 24 k.c.jest bezprawność działania, natomiast w ocenie Sądu, pozwany wykazał brak bezprawności swego działania.
Zgodnie zart.110§2 k.k.w.powierzchnia celi mieszkalnej, przypadająca na jednego skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m2. Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, odpowiedni dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy.
Przez cały okres odbywania kary pozbawienia wolności powód przebywał w celach gdzie powierzchnia celi przypadająca na jednego skazanego wynosiła co najmniej 3 m2, a co wynika z przedłożonego przez pozwanego zaświadczenia zastępcy dyrektora Zakładu Karnego wR.(k. 22).
Wszelkie zarzuty powoda odnośnie tego, że pozwany nie zapewnił mu odpowiednich warunków sanitarnobytowych, zajęć kulturalnooświatowych, spacerów, widzeń, opieki lekarskiej oraz odpowiedniego żywienia, okazały się gołosłowne i nie poparte żadnymi dowodami. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że powód miał zapewnione odpowiednie warunki i zagwarantowane wszelkie prawa zgodnie z obowiązującymi normami, a pozwany na potwierdzenie swoich twierdzeń przedstawił wyjaśnienia konserwatora Zakładu Karnego wR., ocenę jakości wody, protokoły z okresowej kontroli przewodów kominowych, normy należności sprzętu stołowego dla osób osadzonych, wykaz widzeń udzielonych powodowi, pismo izby chorych Zakładu Karnego wR., protokół kontroli sanitarnej, pismo starszego inspektora działu ochrony. Ponadto, ze zgromadzonego materiału wynikało, że każda skarga powoda była wnikliwie rozpatrzona, a powód otrzymywał każdorazowo uzasadnienie odmowy uwzględnienia jego żądań.
Zdaniem sądu zachowanie pozwanego nie naruszało godności powoda, gdyż powód miał zapewnione korzystanie z telewizora, mógł także korzystać ze znajdującej się na terenie pozwanego Zakładu Karnego biblioteki, świetlicy, a także korzystał z przysługujących mu spacerów i widzeń. W ocenie sądu zapewnienie powodowi korzystania z gorącej kąpieli raz w tygodniu jest zgodne z§30 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności(Dz.U. z 2003 nr 152, poz. 1493) w zw. z § 5 pkt. 9 Zarządzenia nr(...)Dyrektora Zakładu Karnego wR.z dnia 30.06.2015 r. w sprawie porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym wR.(k.295-308). Zatem uznać należy, iż w tym zakresie pozwany działa w ramach obowiązującego porządku prawnego i tych działań nie można uznać za bezprawne. Powód nie wykazał także do czego był zobowiązany, iż cele w których przebywał były zagrzybione, i posiadały złą wentylację. Tym twierdzenia przeczą zeznania świadków oraz wyniki okresowych przeglądów kominiarskich, które nie wnosiły żadnych zastrzeżeń do sytemu wentylacji w zakładzie karnym. Zarzuty powoda odnośnie niewłaściwego żywienia nie zostały niczym poparte. Odnosząc się do tego, że powód składał wniosek o przeprowadzenie badań na obecność wirusa HCV i HIV, który został odrzucony wskazać należy, że lekarz prowadzący nie stwierdził okoliczności wskazujących na potrzebę wykonania takiego badania, a ponadto powód badania na obecność wirusów HBV, HCV i HIV miał wykonane w okresie wcześniejszym, tj. w dniu 20.11.2014 r. Ze zgromadzonych dowodów wynikało, że powód zgłaszał jedynie raz problem z bezsennością i otrzymał wówczas leki i więcej takiej dolegliwości, ani żadnych innych nie zgłaszał.
Powód w toku postępowania nie wykazał, by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności. Wskazać nadto należy, że powód odbywał karę pozbawienia wolności, co musiało łączyć się z pewnymi niedogodnościami. Odczuwalny przez powoda dyskomfort życia w izolacji więziennej był zdaniem sądu elementem odbywania kary pozbawienia wolności, spełniając jej funkcje represyjną, z czym niewątpliwie powód powinien się liczyć decydując się na popełnienie przestępstwa.
Mając zatem powyższe na uwadze, uznając, iż pozwany nie naruszył dóbr osobistych powoda, a także iż działania pozwanego mieściły się w obowiązujących przepisach prawa, a zatem nie miały cech bezprawności sąd powództwa oddalił.
O kosztach sąd orzekł na podst.art. 98 § 1 k.p.c.w zw. z § 10 ust.1 pkt.25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu w pkt. 2 wyroku zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Na podstawie § 2 pkt 1 - 3 w zw. z§ 10 ust.1 pkt. 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzęduw pkt. 3 wyroku Sąd zasądził od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz Kancelarii Radcy PrawnegoM. D. (1)kwotę 147,60 zł tytułem pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.
SSO Michał Kuczkowski