Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Cz 373/16
Data wyroku: 2016-06-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Wojciech Vogt

Sygnatura akt II Cz 373/16

POSTANOWIENIE
K., dnia 21 czerwca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu Wydział II Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO. Wojciech Vogt
po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r. w Kaliszu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaV.W.
przeciwkoTowarzystwu (...) S.A.
o zapłatę
na skutek zażalenia powódki
od postanowienia Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia 18 kwietnia 2016 r., sygn.. akt I C 305/16
postanawia:
oddalić zażalenie
Wojciech Vogt

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Jarocinie zwolnił powódkęV.W.od kosztów sądowych częściowo, a mianowicieod opłaty od pozwu ponad kwotę 500 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Ustalił, że powódka uzyskuje zasiłek stały w wysokości 604 zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Otrzymała ona również zadośćuczynienie w wysokości 12.500 zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mamą , która otrzymuje wynagrodzenie w wysokości około 6.000 zł netto oraz babcią, która otrzymuje rentę w wysokości 1937 zł. Powódka spłaca zobowiązania kredytowe w wysokości około 3.000 zł. W oparciu o te ustalenia Sąd ocenił, że jest ona w stanie ponieść opłatę w wysokości 500 zł i zwolnił ją od obowiązku opłacenia całej opłaty.
Zażalenieod tego rozstrzygnięcia złożyła powódka podnosząc, że nie stać jej na finansowanie procesu, w szczególności opłacenie biegłych, a nie otrzyma już kredytu, gdyż spłaca wcześniejsze zobowiązania kredytowe a jej bieżące dochody są niewielkie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) strona dokonująca czynności procesowej, od której należy pobrać opłatę sądową, co do zasady obowiązana jest ponieść te koszty, gdyż sprawy cywilne są prowadzone na koszt stron.
W sytuacjach wyjątkowych, a w stosunku do osób fizycznych, taką sytuację wyjątkową opisuje art. 102 ust. 1 cytowanej ustawy, może się ona ubiegać o zwolnienie od kosztów sądowych.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy. Nie bez znaczenia jest fakt, iż w razie przegrania sporu przez osobę zwolnioną od kosztów sądowych - następuje to na koszt Skarbu Państwa, a więc wszystkich podatników. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego zart. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zwolnienia mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, LEX nr 393645 oraz z dnia 31 lipca 2008 r., II FZ 297/08, LEX nr 493855).
W swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy wyraził również pogląd, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób najuboższych, które bez drastycznego ograniczenia bieżących kosztów związanych z ich egzystencją nie są w stanie ponieść kosztów sądowych. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie tylko wykaże, że nie posiada bieżących dochodów, czy też jakichkolwiek oszczędności na pokrycie ewentualnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, ale również nie jest w stanie w żaden sposób takich środków zdobyć w oparciu o majątek, którego jest właścicielem. Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym przypadkupoczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84).
Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., I CZ 99/80).
Wskazać również należy, że instytucja zwolnienia od kosztów nie służy utrzymaniu dotychczasowego poziomu życia, skoro granicą określoną w art. 102 u.k.s.c. jest utrzymanie konieczne wnioskującego i jego rodziny, lecz ma uczynić realną drogę sądową, na skutek indywidualizacji opłaty sądowej.
W związku z powyższym należy podkreślić, że powódka wnosi o zwolnienie jej od kosztów sądowych dlatego, że zaciągnęła zobowiązania kredytowe, które utrudniają jej uzyskanie środków na opłacenie kosztów.
Te zobowiązania wynoszą – zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy - kwotę ponad 3000 zł miesięcznie.
W tej sytuacji nie można uznać, że nie jest on w stanie ponieść części kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.Do niezbędnych kosztów utrzymania nie można bowiem wliczać konieczności spłaty kredytów zaciągniętych celem osiągnięcia wyższego poziomu konsumpcji. Każdy obywatel ma prawo dążyć do osiągnięcia tego wyższego poziomu ale nie kosztem kredytowania jego wydatków w zakresie kosztów sądowych przez Państwo. Zwolnienie pozwanego od kosztów sądowych – z uwagi na obciążenia kredytowe i inne celowe ale nie konieczne wydatki – byłoby nadużyciem przepisu art. 102 ustawy o kosztach sądowych.
Żaden więc z zarzutów zawartych w zażaleniu nie jest zasadny. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pomocy prawej z urzędu służy zupełnie innym celom, których widocznie skarżąca zupełnie nie rozumie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd zgodnie zart. 385w zw. zart. 397 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji.
Wojciech Vogt