Sąd Okręgowy w Koninie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 353/16
Data wyroku: 2016-10-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Tembłowska
Słowa kluczowe: Odsetki, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art.455 kc, art.189 kpc

Sygnatura akt I 1Ca 353/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
K., dnia 13-10-2016 r.
Sąd Okręgowy w Koninie, I Wydział Cywilny

w składzie:
Przewodniczący: SSO Jolanta Tembłowska
Sędzia: SO Aleksandra Bolczyk - spr Sędzia: SO Iwona Przyłębska-Grzybowska
Protokolant: st. sekr. sąd. Magdalena Szulc

po rozpoznaniu w dniu 13-10-2016 r. w Koninie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. W.
przeciwkoTowarzystwu (...) S.AwW.,H. D.
o zapłatę
na skutek apelacji powódki i pozwanych
od wyroku Sądu Rejonowego w Koninie
z dnia 21 marca 2016 r sygn. akt IC 141/13.

1
Oddala apelację powódki i apelacje pozwanych.

2
Znosi wzajemnie między stronami koszty procesu w postępowaniu odwoławczym.

Aleksandra Bolczyk Jolanta Tembłowska Iwona Przyłębska-Grzybowska

Sygn. akt I 1 Ca 353/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 21 marca 2016roku wydanym w sprawie o sygn. akt I C 141/13 Sąd Rejonowy w Koninie zasądził od pozwanegoTowarzystwa (...) S.A.wW.iH. D.na rzecz powódkiM. W.kwotę 30000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie (art. 481§1 kc.) od dnia 22 czerwca 2010r. do dnia zapłaty , przy czym zapłata przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego ( in solidum) , oddalił powództwo w pozostałym z zakresie i wpkt. od 3 do 5orzekł o kosztach procesu .
Apelację od powyższego wyroku złożyły obie strony tj. powódka jak i pozwani .
Powódka zaskarżyła wyrok w części oddalającej powództwo tj. w zakresie pkt. 2 wyroku zarzucając obrazęart. 189 kpc. poprzez oddalenie żądania pozwu w zakresie ustalenia odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości.
W oparciu o ten zarzut wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części i zasądzenie na rzecz powódki od pozwanych kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.
PozwanyH. D.zaskarżył wyrok w zakresie w pkt. 1 w części dotyczącej zasądzenia odsetek ustawowych za okres od dnia 22 czerwca 2010r. do dnia 21 marca 2016r., zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie :art. 481§ 1 i 2 kc.w zw. zart. 359 §1 kc.w zw. zart. 445 §1 kc.i przyjęcie , że w danym stanie faktycznym powódce przysługują odsetki od zasądzonej sumy zadośćuczynienia od dnia 22 czerwca 2010r. czyli od pierwszej decyzji odmownej , a nie od daty wyrokowania. Wskazując na powyższe pozwany wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od chwili wyrokowania do dnia zapłaty oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu za II instancję .
Pozwany(...) S.A.wW.zaskarżył wyrok w pkt. 1 w zakresie żądania odsetkowego w całości ( tj. za okres od dnia 22 czerwca 2010r. do dnia 21 marca 2016r. ) zarzucając : naruszenie prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie , w szczególności przepisówart. 481§1 kpc. w zw. zart. 817§1 kc.poprzez przyjęcie ,że powódce należą się odsetki ustawowe od zasądzonego zadośćuczynienia za okres od dnia 22 czerwca 2010r. do dnia 21 marca 2016r. , a nie od daty wyrokowania .
W oparciu o powyższy zarzut pozwany ubezpieczyciel wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w tej części oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu wg. norm przepisanych za obie instancje ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Koninie .
W złożonych odpowiedziach na apelacje powódka oraz pozwani wnieśli o oddalenie apelacji strony przeciwnej i zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym .

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje wywiedzione przez strony okazały się być nieuzasadnione .
W tym miejscu zaznaczyć należy, że kształt wniesionych przez strony środków zaskarżenia, tj. negacja oceny prawnej roszczenia i zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego bez podważania ustaleń faktycznych, umożliwił Sądowi odwoławczemu, w oparciu o przepisart. 387 § 21k.p.c., pominięcie szczegółowego referatu treści ustaleń faktycznych oraz rozważań prawnych Sądu Rejonowego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji powódki stwierdzić należy , że podniesiony w niej zarzut naruszeniaart. 189 kpc. nie może zasługiwać na aprobatę .
Należy zauważyć , że w ustalonym przez Sąd Rejonowy i nie kwestionowanym przez żadną ze stron stanie faktycznym sprawy, powódka , po wprowadzeniu w życieart. 4421k.c.nie ma, a w każdym razie nie wykazała interesu prawnego w żądaniu wskazanego wyżej ustalenia, a to ze względu na regulację zawartą wart. 4421§ 3 k.c., która eliminuje niebezpieczeństwo upływu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie wcześniej niż szkoda ta się ujawniła. Stanowisko to zostało wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2009 roku (III CZP 2/09). Wyeliminowanie niebezpieczeństwa upływu terminu przedawnienia roszczenia samo przez się nie oznacza oczywiście, że powód nigdy nie będzie miał interesu prawnego, w żądaniu ustalenia odpowiedzialności pozwanych za szkody mogące powstać w przyszłości, gdyż interes ten może być uzasadniony złagodzeniem trudności dowodowychw ewentualnym przyszłym procesie, powodowanych upływem czasu między wystąpieniem zdarzenia wywołującego szkodęa dochodzeniem jej naprawienia. W powołanej wyżej uchwale Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena, czy powód ma interes prawnyw ustaleniu odpowiedzialności pozwanego w postępowaniu za szkody na osobie mogące powstać w przyszłości z danego zdarzenia, może zostać dokonana jedynie z uwzględnieniem okolicznościkonkretnejsprawy i nie można w tym zakresie zaakceptować żadnych uogólnień i poglądów wyrażanych w sposób abstrakcyjny.
W przedmiotowej sprawie Sąd orzekający przeprowadził dowód z opinii biegłego lekarza ortopedy w celu ustalenia m.in. zakresu szkody na osobie, doznanej przez powódkę na skutek zdarzenia z dnia 12 marca 2010r. Biegły sądowy ani w opinii głównej , ani uzupełniającej nie prognozuje wystąpienia szkód przyszłych na osobie powódki . Rzeczą powódki reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika było wykazanie interesu prawnego w takim ustaleniu . Tymczasem odnośnie rokowań na przyszłość można wnioskować z opinii biegłego jedynie pośrednio- teza dowodowa zarówno w przypadku opinii głównej jak i uzupełniającej nie zawierała zlecenia zbadania tej kwestii , a powódka nigdy o to nie wnosiła . Przesłuchiwanemu na rozprawie w dniu 18 marca 2016r. biegłemuM. G.nikt nie postawił wprost pytania o rokowania odnośnie stanu zdrowia powódki na przyszłość, konieczności ewentualnego dalszego leczenia , możliwości powikłań , oczywiście przy starannym rozdzieleniu dolegliwości związanych z wypadkiem i osobno z chorobą nowotworową. Z treści zeznań biegłego wynika jedynie niezmienność stanu zdrowia powódki na przestrzeni pomiędzy wykonanymi u niej w toku postępowania badaniami tj. w okresie 2 lat od marca 2014r. do marca 2016r., co przekonuje o trafności rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego .
Zarzuty , które zawierają apelacje pozwanych, związane z błędnym przyjęciem przez Sąd Rejonowy daty wymagalności przyznanego od nich powódce zadośćuczynienia, skutkujące zasądzeniem ustawowych odsetek już od dnia 22 czerwca 2010 roku , również okazały się chybione .
Sąd odwoławczy podziela w pełni argumentację dotyczącą tego zagadnienia zaprezentowaną przez Sąd Rejonowy i uznaje ją za własną .
Należy dodatkowo podnieść ,że zgodnie z treścią przepisuart. 455 k.c., jeśli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Odsetki należą się za sam fakt opóźnienia się dłużnika w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 k.c.).
Zauważyć należy, że w orzecznictwie zarysowały się różne stanowiska, jeżeli chodzi o kwestię, od jakiej daty należą się poszkodowanemu odsetki za opóźnienie w wypłacie świadczeniaz tytułu zadośćuczynienia. Według jednego stanowiska, odsetki od kwoty pieniężnej zasądzonej z tytułu zadośćuczynienia należą się od daty wyrokowania. Z kolei według innego stanowiska odsetki od zadośćuczynienia należą się od dnia,w którym powinno ono być zapłacone - zasadniczo wyznaczonego przez wezwanie dłużnika do wykonania zobowiązania -art. 455 k.c.
Zdaniem Sądu odwoławczego kwestia ta winna być jednak oceniana i rozstrzygana indywidualnie, w każdym konkretnym przypadku. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że prawidłowe rozstrzygnięcie o należnym zadośćuczynieniu wymaga ustalenia i rozważenia, czy zadośćuczynienie zostało określone biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili wyrokowania, czy też stan rzeczy istniejący w innej dacie (wcześniejszeji jakiej), czy w dacie wnoszenia pozwu znane były już wszystkie okoliczności mające wpływ na wysokość zadośćuczynienia i czy w tej dacie żądana kwota z tytułu zadośćuczynienia była usprawiedliwiona do wysokości, czy teżw trakcie procesu ujawniły się nowe okoliczność mające wpływ na krzywdy i czy wysokość zadośćuczynienia była ustalana mając na uwadze okoliczności i ceny istniejące w dacie wyrokowania. Generalnie rzecz ujmując określenie wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili wyrokowania uzasadnia przyznanie odsetek dopiero od tej daty. Ustalenie natomiast, że zasądzona kwota należała się powodowi jużw momencie wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia, usprawiedliwia zasądzenie odsetek od chwili jego wymagalności. Zważyć też należy, że zadośćuczynienie z racji swoich funkcji kompensacyjnych jest świadczeniem, którego wysokość zależna jest od rozmiaru krzywdy oraz warunków i cen obowiązujących w dacie jego zgłoszenia i ustalenia. Należy również zauważyć,  iż obecnie przyjmuje się, iż funkcja odszkodowawcza odsetek dominuje nad ich funkcją waloryzacyjną. W sytuacji , z jaką mamy do czynienia w nin. sprawie zasądzenie odsetek od daty wyrokowania prowadziłoby w istocie do ich umorzenia za okres sprzed daty wyroku i stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie dłużnika, skłaniające go niekiedy do jak najdłuższego zwlekania z opóźnionym świadczeniem pieniężnym, w oczekiwaniu na orzeczenie sądu znoszącego obowiązek zapłaty odsetek za wcześniejszy okres( por. wyrok Sądu Apelacyjnego Gdańsku z dnia 26 lipca 2013 r. I Aca 321/13 , LEX nr 1362680 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13 .02. 2014r. , IIIAPa 2/14 , LEX nr 1437851. Jeżeli zobowiązany nie płaci zadośćuczynienia w terminie wynikającym z przepisu szczególnego lub w terminie ustalonym zgodnie zart. 455 kc., uprawniony nie ma możliwości czerpania korzystania z zadośćuczynienia , jakie należy mu się w tym terminie . W konsekwencji odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia należnego uprawnionemu już w tym terminie powinny się należeć od tego właśnie terminu ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 27.02. 2014r. I ACa 762/13 ( LEX nr 1438105) oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 stycznia 2014r. I ACa 947/13 LEX nr 1425483 ) .
Z dokumentów zgromadzonych w aktach przedmiotowego postępowania w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że powódka na skutek zdarzenia z dnia 12 marca 2010 roku doznała opisanych szczegółowo przez Sąd Rejonowy obrażeń i dolegliwości , za które po części odpowiedzialność ponoszą pozwani , a po części choroba , która ujawniła się u powódki.
Analiza akt szkodowych dowodzi ,że pozwany ubezpieczyciel postępowanie likwidacyjne przeprowadził w sposób mało wnikliwy, pomimo przesłanek , które kazały badać jego odpowiedzialność. Decyzja odmawiająca wypłaty należnego powódce świadczenia oparta został na szczupłym materiale, w zasadzie oświadczeniu drugiego z pozwanych . Dostarczona przez powódkę szeroka dokumentacja medyczna i podnoszone przez nią zarzuty dotyczące wąskich ciągów komunikacyjnych w magazynie, przyczyn zdarzenia , prowadzona przez powódkę korespondencja z pozwanym ubezpieczycielem nie doprowadziła do dalszych czynności w postępowaniu likwidacyjnym, zaangażowania biegłych do zbadania spornych kwestii . Pozwany, pomimo obszerności akt szkodowych , podjął decyzję o odmowie wypłaty świadczenia w zasadzie bez głębszej analizy , arbitralnie.
Zgodnie z treściąart. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz. U. z 2013 r., poz. 392 j.t.), zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. W przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa wust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego.
Analiza okoliczności sprawy wskazuje, tak jak przyjął to Sąd Rejonowy ,że skarżący mógł w sposób prawidłowy zaistniałą szkodę zlikwidować, co , przy przyjęciu ,że tego nie uczynił, prowadzi do uznania, że już od dnia decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia – a nie jak błędnie podnosi apelujący – od dnia wyrokowania, pozostawał w zwłoce z wypłatą należnego powódce zadośćuczynienia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy działając w oparciu o normęart. 385 k.p.c.oddalił apelacje stron uznając je za nieuzasadnione.
Kierując się wynikiem postępowania, które nie zmieniło rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, Sąd odwoławczy podstawą rozstrzygnięcia o kosztach uczynił przepisart. 100 kpc. znosząc wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego .
Aleksandra Bolczyk Iwona Przyłębska Grzybowska Jolanta Tembłowska