Sąd Okręgowy w Warszawie
XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XXIII GCo 57/16
Data wyroku: 2016-10-04 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Paweł Kieta, Andrzej Sobieszczański, Magdalena Nałęcz

Sygn. akt XXIII GCo 57/16

POSTANOWIENIE
Dnia 4 października 2016 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:   SSO Andrzej Sobieszczański (spr.)
Sędziowie:   SO Magdalena Nałęcz
SO Paweł Kieta
po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 r. w Warszawie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy ze skargi wykonawców:
(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.
przeciwko zamawiającemu:
(...) spółce akcyjnejwW.
z udziałem wykonawcy:
(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.
w postępowaniu o udzielnie zamówienia publicznego
na skutek zażalenia skarżących wykonawców
na pkt 2 i 3 postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt XXIII Ga 409/16
postanawia:

1
oddalić zażalenie;

2
zasądzić od skarżących(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.solidarnie na rzecz zamawiającego(...) spółki akcyjnejwW.1 200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

3
zasądzić od skarżących(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.solidarnie na rzecz uczestnika(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.1 200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

SSO Magdalena Nałęcz SSO Andrzej Sobieszczański SSO Paweł Kieta
Sygn. akt XXIII GCo 57/16

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2016 r. wydanym w sprawie o sygn. akt KIO 129/16 Krajowa Izba Odwoławcza odrzuciła odwołanie wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia(...) sp. z o.o.w(...) sp. z o.o.wW.oraz obciążyła odwołujących kosztami postępowania.
Od powyższego postanowienia wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia złożyli skargę do Sądu Okręgowego w Warszawie, wnosząc m.in. o zmianę orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej zgodnie z żądaniem skargi, obciążenie kosztami postępowania przeciwnika skargi(...) sp. z o.o.wP.oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
(...) S.A.wW.oraz(...) sp. z o.o.wP., przystępujący do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego, w złożonych odpowiedziach na skargę wnieśli o oddalenie skargi oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2016 r. skarżący cofnęli skargę.
Postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie (pkt 1), zasądził od skarżących(...) sp. z o.o.w(...) sp. z o.o.wW.na rzecz zamawiającego(...) S.A.wW.kwotę 7 200 zł tytułem kosztów postępowania skargowego (pkt 2) oraz zasądził od skarżących na rzecz uczestnika(...) sp. z o.o.wP.kwotę 7 200 zł tytułem kosztów postępowania skargowego (pkt 3).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wobec cofnięcia skargi przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia postępowanie wywołane skargą podlegało umorzeniu na podstawieart. 391 § 2 k.p.c.w zw. zart. 198a ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych(tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 2164, dalej: „Pzp”).
Jednocześnie ,wobec zgłoszonych w toku postępowań wniosków o zasądzenie kosztów postępowania pochodzących od zamawiającego oraz uczestnika postępowania przystępującego po stronie zamawiającego, Sąd Okręgowy uznał za zasadne zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania skargowego zgodnie zart. 203 § 2 k.p.c.w zw. zart. 391 § 2 k.p.c.w zw. zart. 198a ust. 2 Pzp.
Zażalenie na postanowienie z dnia 16 maja 2016 r. wnieśli wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia(...) sp. z o.o.w(...) sp. z o.o.wW.zaskarżając je w pkt 2 i 3, tj. w części dotyczącej zasądzenia od skarżącego na rzecz zmawiającego(...) S.A.ora zna rzecz przeciwnika skargi(...) sp. z o.o.po 7 200 zł tytułem kosztów postępowania skargowego.
Skarżący wnieśli o zmianę postanowienia poprzez wykreślenie punktów 2 i 3 i orzeczenie, iż koszty postępowania znoszą się wzajemnie.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazali, że w dniu 13 lutego 2016 r. wnieśli odwołanie od czynności zamawiającego z dnia 8 stycznia 2016 r. – ponownej oceny ofert przez zamawiającego i wyboru oferty(...) sp. z o.o.wP.jako oferty najkorzystniejszej. Odwołanie to zostało oddalone przez Krajową Izbę Odwoławczą wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r. w sprawie o sygn. akt KIO 39/16. Skarżący wyjaśnili, że Krajowa Izba Odwoławcza nie rozpatrzyła merytorycznie części zarzutów, wskazując, iż dotyczą one nowych czynności zamawiającego i w związku z tym skarżącym służy osobne odwołanie w tym zakresie.
Skarżący podnieśli, że w dniu 1 lutego 2016 r. wnieśli kolejne odwołanie do Krajowej Izby Odwoławczej, które zostało uwzględnione w całości przez zamawiającego. Krajowa Izba Odwoławcza postanowieniem z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie o sygn. akt KIO 129/16 odrzuciła przedmiotowe odwołanie, wskazując, iż zostało ono wniesione z naruszeniem terminu (było spóźnione).
Skarżący wskazali, że znaleźli się w sytuacji, w której zarzut podnoszony przez nich został uznany przez zamawiającego za zasadny, lecz Krajowa Izba Odwoławcza ani razu nie rozpatrzyła merytorycznie zarzutu, a jedynie formalnie stwierdziła, że odwołanie jest przedwczesne (KIO 39/16) oraz, że odwołanie jest spóźnione (KIO 129/16).
W ocenie skarżących zaistniał szczególnie uzasadniony wypadek (art. 102 k.p.c.), aby nie obciążać ich kosztami.
W odpowiedzi na zażalenie zamawiający wniósł o:

1
oddalenie zażalenia w całości,

2
zasądzenie od skarżących na rzecz zamawiającego kosztów postępowania, tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na zażalenie uczestnik(...) sp. z o.o.wniósł o:

1
oddalenie zażalenia,

2
zasądzenie od skarżących na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 203 § 2 k.p.c.pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego. Powyższy przepis na mocyart. 391 § 2 k.p.c.w zw. zart. 198a ust. 2 Pzpznajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu toczącym się wskutek wniesienia skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej. Zasadą jest zatem, że w razie cofnięcia skargi, skarżącego obciąża obowiązek zwrotu kosztów procesu stronie przeciwnej.
Zgodnie natomiast z przepisemart. 102 k.p.c.statuującym tzw. zasadę słuszności, będącą regulacją szczególną w stosunku do przepisów dotyczących rozstrzygania o kosztach procesu, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
W pierwszej kolejności należy dostrzec, iż jak słusznie zauważyli skarżący, w sprawie o sygn. akt KIO 129/16 zamawiający w odpowiedzi na wniesione przez nich odwołanie wskazał, że uwzględnia w całości zarzuty przedstawione w odwołaniu. Odpowiedź na odwołanie została wniesiona w dniu 8 lutego 2016 r., natomiast w dniu 18 lutego 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza wydała postanowienie o odrzuceniu odwołania i obciążeniu skarżących kosztami postępowania odwoławczego. Na okoliczność, iż zamawiający uwzględnił zarzuty przedstawione w odwołaniu, wskazała również Krajowa Izba Odwoławcza w uzasadnieniu postanowienia.
Co istotne, mimo wiedzy o złożeniu przez zamawiającego oświadczenia o uwzględnieniu zarzutów odwołania oraz wiedzy o przyczynach odrzucenia odwołania przez Krajową Izbą Odwoławczą, skarżący zdecydowali się wnieść skargę na postanowienie Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 18 lutego 2016 r. wydanego w sprawie o sygn. akt KIO 129/16. Złożenie skargi na postanowienie KIO z dnia 18 lutego 2016 r. stanowiło zaś odrębną czynność procesową i spowodowało zainicjowanie toczącego się przed Sądem Okręgowym w Warszawie postępowania skargowego. Naturalną konsekwencją złożenia skargi i wszczęcia postępowania zmierzającego do jej rozpoznania było podjęcie przez zmawiającego stosownej obrony. Cooczywiste w interesie zmawiającego leżało staranne udowodnienie swoich racji, przedstawienie argumentacji oraz zgłoszenie stosownych wniosków dowodowych. W tym celu zamawiający skorzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym udzielając mu pełnomocnictwa do działania w niniejszej sprawie. Uprawnienie do ustanowienia przez stronę pełnomocnika procesowego wprost wynika z treściart. 86 k.p.c.Nie można zatem czynić skarżącemu zarzutu, że broniąc się w niniejszym postępowaniu skorzystał z przysługującego mu prawa i ustanowił profesjonalnego pełnomocnika w celu jak najlepszej obrony swych interesów. Prostą konsekwencja ustanowienia pełnomocnika procesowego jest uznanie kosztów z tym związanych za koszty postępowania skargowego. Przy czym jak to już wyżej wyjaśniono, w przypadku cofnięcia skargi za przegrywającego sprawę uważany jest skarżący i to on (co do zasady) powinien zwrócić przeciwnikowi oraz ewentualnie uczestnikom poniesione przez nich koszty postępowania.
Ponadto w piśmie z dnia 15 kwietnia 2016 r., w którym skarżący złożyli oświadczenie o cofnięciu skargi, nie zostały wskazane jakiekolwiek podstawy, które legły u podstaw takiej a nie innej decyzji procesowej, a które chociażby potencjalnie mogłyby przemawiać za odstąpieniem od zasady, w myśl której skarżący powinni zwrócić koszty postępowania. Z kolei przeciwnicy skargi, tj. zamawiający oraz przystępujący do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego, w odpowiedziach na skargę złożyli wnioski o zasądzenie kosztów, co determinowało obowiązek rozstrzygnięcia o nich w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie w myślart. 203 § 2 k.p.c.znajdującego odpowiednie zastosowanie w niniejszym postępowaniu.
W tym kontekście należy zauważyć, że skarżący świadomie zdecydowali się na złożenie dwóch skarg w sprawach związanym z tym samym postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym przez(...) S.A.wW., czego nie zmienia fakt, iż dotyczą orzeczeń w dwóch oddzielnych, niezależnych od siebie sprawach (KIO 39/16 oraz 129/16). Jednocześnie skarżący podnieśli, że zwrócili się do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, aby ten wniósł skargę na postanowienie Krajowej Izby Odwoławczej w sprawie o sygn. akt KIO 129/16, oraz przyznali, że zdecydowali się na wniesienie skarg w obu sprawach jeszcze przed poznaniem stanowiska Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Wydaje się zatem, iż to uzyskana następnie informacja od Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o braku podstaw do wniesienia skargi w sprawie o sygn. akt KIO 129/16 była rzeczywistym motywem cofnięcia skargi w niniejszej sprawie.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że zdaniem Sądu Okręgowego nie jest możliwym uznanie za szczególnie uzasadnionego wypadku sytuacji, w której skarżący, nawet zostrożności procesowej, wnoszą dwa środka zaskarżenia od dwóch orzeczeń, a następnie cofają jeden z nich po tym, gdy okazuje się, że Prezes Urzędu Zamówień Publicznych podjął decyzję o niezaskarżaniu jednego z orzeczeń. Skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, musieli mieć świadomość skutków prawnych, jakie wiążą się z wniesieniem dwóch skarg, w tym również odrębnych skutków w płaszczyźnie kosztów postępowania w przypadku cofnięciem jednej z nich.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że mimo przytoczenia przez skarżących argumentów w tym zakresie, rozpoznając zażalenie w niniejszym postępowaniu, Sąd Okręgowy nie mógł dokonać oceny zasadności stanowisk Krajowej Izby Odwoławczej w sprawach o sygn. akt KIO 39/16 i KIO 129/16, które skutkowały brakiem merytorycznego rozpoznania obu wniesionych odwołań. Wynika to bezpośrednio z odmiennego trybu zaskarżenia. Skarga na postanowienie w sprawie o sygn. akt KIO 39/16 jest przedmiotem rozpoznania w odrębnej sprawie przed Sądem Okręgowym w Warszawie. Z kolei z kontroli postanowienia Krajowej Izby Odwoławczej w sprawie o sygn. akt KIO 129/16 skarżący świadomie zrezygnowali, cofając wniesioną skargę.
Odnosząc się wreszcie do podniesionej w uzasadnieniu zażalenia argumentacji wskazującej na istnienie w niniejszej sprawie przesłanek rozstrzygnięcia o kosztach postępowania skargowego na podstawieart. 102 k.p.c., podkreślić należy, że regulacja zawarta w tym przepisie ma szczególny charakter. Niewątpliwie wyjątek od zasady ponoszenia kosztów procesu przez stronę przegrywającą sprawę wystąpi, gdy rozstrzygnięcie o kosztach procesu zgodnie zart. 98 k.p.c.(tu art. 198F ust. 5 u.z.p.) byłoby wyjątkowo niesprawiedliwe lub krzywdzące dla strony ze względu na okoliczności podmiotowe lub przedmiotowe sprawy. Zgodnie z powszechnie prezentowanym w orzecznictwie poglądem okolicznościami uzasadniającymi zastosowanieart. 102 k.p.c.są precedensowy charakter sprawy, niejednolita praktyka różnych organów i instytucji stosujących prawo, ocenny charakter roszczeń strony zależny od uznania sądu i tym podobne okoliczności. W przypadku bowiem zastosowania dobrodziejstwa przewidzianego wart. 102 k.p.c.(jak w mało którym) decydujące znaczenie mają okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem Sądu Okręgowego w rozpoznawanej sprawie żadna z wyżej wymienionych przesłanek zastosowaniaart. 102 k.p.c.nie wystąpiła.
Podkreślić zaś jeszcze raz należy, że wniesienie skargi od postanowienia KIO z dnia 18 lutego 2015 r. było suwerenna decyzja skarżących wykonawców powinna zostać podjęta po wszechstronnym rozważeniu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji polegających na konieczności ewentualnego zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez przeciwnika. Nie może być bowiem tak, że negatywnymi konsekwencjami czynności podejmowanych przezskarżących „z ostrożności procesowej”, w postaci konieczności poniesienia kosztów postępowania, obciążony zostanie przeciwnik skargi, czy też uczestnik postępowania. Należy zgodzić się z Sądem Apelacyjnym w Gdańsku, który w uzasadnieniu wyroku z snia 25 czerwca 2015 r. (sygn. akt V ACa 80/15) trafnie zauważył, że „strona przegrywająca winna zwrócić stronie przeciwnej wszelkie koszty, gdyż w sposób nieuzasadniony zaangażowała ją w proces. Co da zasady nie do pomyślenia jest sytuacja, że strona, która wygrała proces powinna jeszcze ponieść swoistą "karę" w postaci utraty kosztów, które zmuszona była zainwestować w sprawę.”
W okolicznościach niniejszej sprawy trudno doszukać się jakichkolwiek wyjątkowych okoliczności uzasadniających zastosowanieart. 102 k.p.c.i odstąpienie od obciążenia kosztami postępowania skarżącego, który cofnął skargę.
Wobec braku usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.postanowił o jego oddaleniu.
O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z art.art. 391 § 1 k.p.c.obciążając obowiązkiem ich zwrotu skarżących, których zażalenie zostało oddalone na rzecz zamawiającego i wykonawcy(...) sp. z o.o..
Koszty te sprowadzają się do wynagrodzenia pełnomocników zamawiającego i wykonawcy(...) sp. z o.o.ustalonego od wartości przedmiotu zaskarżenia na podstawie § 10 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2015 r., poz. 1804) w kwocie 1 200 zł uwzględniając okoliczność, iż pełnomocnicy zarówno zamawiającego jak i wykonawcy(...) sp. z o.o.prowadzili sprawę przed Sądem pierwszej instancji (tj. 25% stawki).
SSO Magdalena Nałęcz SSO Andrzej Sobieszczański SSO Paweł Kieta