Sąd Okręgowy w Lublinie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 246/14
Data wyroku: 2016-01-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON

Sygn. akt VII U 246/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 stycznia 2016 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie: Przewodniczący Sędzia S.O. Małgorzata Kowalska
Protokolant   prot. sądowy Agnieszka Goluch
po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 roku w Lublinie
sprawy z wnioskuJ. B.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym rolników
na skutek odwołaniaJ. B.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 13 grudnia 2013 roku znak(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VII U 246/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 13 grudnia 2013 roku, znak:(...),(...)Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawieart. 59 ust. 3, art. 36 oraz art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społeczny rolników(tekst jednolity: Dz. U. z 2013 roku, poz. 1403 ze zm.) orazart. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(test jednolity Dz.U. z 2015 r., poz. 121), a także w związku zart. 156 § 1 pkt 7, art. 157, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnegostwierdził nieważność decyzji z dnia 16 listopada 1998 roku znak(...)w części dotyczącej podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolnikówJ. B.co spowodowało ustanie ubezpieczenia społecznego rolników ubezpieczonego w zakresie ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego od dnia 15 maja 1998 roku. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że podstawą wydania unieważnionej decyzji była informacja o zawieszeniu przez skarżącego prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej począwszy od dnia 16 maja 1998 roku, podczas gdy ze zgromadzonych obecnie dokumentów wynikał, iżJ. B.nie zaprzestał wówczas prowadzenia działalności gospodarczej, a zetem nie spełnił warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników (decyzja – k. 2 akt KRUS).
W odwołaniuJ. B.nie zgłosił żadnych zarzutów wobec zaskarżonej decyzji oraz nie wskazał o co wnosi. Wskazał jedynie, iż odwołuje się od decyzji z dnia 13 grudnia 2013 roku (k. 3 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie, podnosząc argumenty które legły u podstaw zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie – k. 4-5 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
J. B.od roku 1987 do roku 1990 podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni około 4 ha. W dniu 15 maja 1990 roku rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie transportu krajowego i międzynarodowego pod nazwąB. J.(...)następnie(...). O dnia 1 maja 1990 roku podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, a wyłączony został z ubezpieczenia społecznego rolników (karta ewidencyjna ubezpieczonego oraz zgłoszenie do ubezpieczenia k. 1-2 akt KRUS, zeznania wnioskodawcy k. 20v-21 a.s. oraz k. 92-92v a.s.).
Ubezpieczeniu temu wnioskodawca podlegał bez przerw do dnia 15 maja 1998 roku, od dnia 16 maja 1998 roku został zaś objęty ponownie ubezpieczeniem społecznym rolników w pełnym zakresie (vide decyzja z dnia 16 listopada 1998 roku – k. 9 akt KRUS). Zgłoszenia do tego ubezpieczenia dokonał wnioskodawca w dniu 29 października 1998 roku, w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych skarżący zaś wskazał, iż od dnia 16 maja 1998 roku zawiesza działalność gospodarczą. Składając w październiku 1998 roku zgłoszenie do ubezpieczenia KRUSJ. B.złożył również zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazujące, iż w okresie od 1 maja 1990 roku do 15 maja 1998 roku podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu (k. 6 akt KRUS).
Decyzja z dnia 16 listopada 1998 roku, stwierdzająca w sposób deklaratoryjny fakt podlegania przez wnioskodawcę pełnemu, rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu od dnia 16 maja 1998 roku zawierała pełne pouczenie o obowiązku informowania Kasy o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. Nadto w punkcie 2 zawierała pouczenie, w jakich okolicznościach rolnik, prowadzący dodatkowo pozarolniczą działalności gospodarczą, może nadal podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników (vide k. 9v akt KRUS).
W okresie od dnia 16 maja 1998 roku tj. po zgłoszeniu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych formalnego zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczejJ. B.w dalszym ciągu prowadził tą działalności świadcząc usługi w zakresie transportu. W ramach tej działalności wspomagał swoją działalność rolniczą wykorzystując samochody firmowe do przewożenia płodów rolnych, ale również wykonywał usługi na rzecz osób trzecich (vide zeznania wnioskodawcy k. 78v-79 a.s., informacja ZUS k. 130 akt KRUS).
Wnioskodawca nie zgłaszał faktu zawieszenia pozarolniczej działalności gospodarczej do właściwego Urzędu Skarbowego (początkowo był to(...)Urząd Skarbowy wL., następnie od 2003 roku Urząd Skarbowy wŁ.) ani do ewidencji prowadzonej przez Urząd MiastaŁ.. Nieprzerwanie rozliczał się z dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej, wykazując stratę bądź przychód. I tak w roku 1998 wykazano stratę w wysokość 10 254,35 zł, w roku 1999 wykazano stratę w wysokość 18 243,37 zł, w 2000 roku stratę w wysokości 13 827,57 zł. Za te lata odwołujący prowadził systematycznie podatkową księgę przychodów i rozchodów. Dopiero w latach 2001-2002 brak jest wpisów w księgach, a w Urzędzie Skarbowym nie wykazano żadnego przychodu ani straty (informacja UM wŁ.- k. 107 akt KRUS, pismo Naczelnika(...)Urzędu Skarbowego wL.k. 31 a.s., podatkowe księgi przychodów i rozchodów za latach 1998 – 2001 k. 34-35 a.s.).
Następnie w od roku 2003J. B.ponownie wykazywał straty bądź dochody z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej (wydruki deklaracji za lata 2003 – 2013 – k. 41-64 a.s., informacja k. 118 akt KRUS oraz zestawienia i PIT-y 36 złożone na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 roku – a.s.).
W chwili zgłoszenia do ubezpieczenia społecznegoJ. B.nie informował Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o tym, iż prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą (zeznania świadkaR. C.k. 91v-92 a.s. oraz akta KRUS)
Ustalony stan faktyczny nie był w zasadzie sporny pomiędzy stronami. Sąd ustalił go w oparciu o powołane dowody z dokumentów. Ich autentyczność w toku procesu nie była kwestionowana przez strony. Ich forma oraz treść nie wzbudziła ponadto wątpliwości co do ich autentyczności z urzędu, wobec czego zostały one uznane za wiarygodne w całości i jako takie stanowiły pełnowartościowe źródło informacji o okolicznościach faktycznych w sprawie. Stan faktyczny został ustalony również na podstawie zeznań skarżącego oraz świadka.
Podnieść należy, iż w zeznaniach złożonych na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 roku wnioskodawca wyraźnie podał, iż bez żadnych przerw prowadził działalność gospodarczą od 1990 roku. W 1998 roku, w chwili przejęcia dużego gospodarstwa rolnego jedynie ograniczył zakres tej działalności. Jak określił to – działalność prowadzona była marginalnie, samochody wykorzystywał głownie w swoim gospodarstwie jednak wykonywał również usługi na rzecz osób trzecich. Ponadto skarżący podawał, iż w 1998 roku nie miał świadomości jakie warunki musi spełnić aby być ubezpieczonym rolnikiem. Wskazywał, iż świadekR. C., który był wówczas pracownikiem KRUS wiedział o prowadzonej przez niego działalności i mimo wszystko został objęty ubezpieczeniem rolniczym. Jednakże nie znajduje to potwierdzenia ani w zeznaniach w/w świadka ani w zgormadzonych w KRUS dokumentach. Wnioskodawca bowiem musiał mieć świadomość, iż dwa tytułu ubezpieczenia: rolnicze oraz z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wykluczając się, gdyż ubiegając się o ponowne objęcie go ubezpieczeniem rolniczym składał zaświadczenie z ZUS o okresie i tytule podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Nadto już w dniu 16 listopada 1998 roku otrzymał wraz z decyzją pouczenie o treści ówcześnie obowiązującego art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 19990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, stąd musiał wiedzieć, iż nie spełniał warunków do objęcia do w tym czasie ubezpieczeniem rolniczym. Wprawdzie formalnie zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej w ZUS-ie jednak jak wynika z jego dalszego zachowania nie miał zamiaru faktycznie tej działalności zawiesić – nadal prowadził podatkowe księgi przychodu i rozchodu dla działalności gospodarczej, świadczył usługi dla osób trzecich, przy czym nie ma tu znaczenia w jakim zakresie. Od uzyskanych przychodów odliczał koszty i rozliczał się z Urzędem Skarbowym. Tak więc zawieszenie zgłoszone przezJ. B.do ZUS zostało, w ocenie Sądu, wykonane jedynie dla celu uzyskania korzystniejszego ubezpieczenia w KRUS.
Ze zgormadzonego materiału dowodowego wynika, iż faktycznego zawieszenia czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wnioskodawca mógł dokonać w latach 2001 – 2002. Nie prowadził wówczas ksiąg podatkowych, nie wykazywał żadnych przychodów. Okoliczność ta jednak nie ma wpływu na rozstrzygniecie w niniejszej sprawie, gdyż jak ustalono wnioskodawca już w 1998 roku nie spełniał warunków do objęcia go ubezpieczeniem społecznym rolników.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieJ. B.nie jest zasadne i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie doart. 5a.ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 stycznia 1998 roku (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 roku, poz. 1403) rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, nieprzerwanie co najmniej 1 rok, podejmuje pozarolniczą działalność gospodarczą nie będąc pracownikiem i nie pozostając w stosunku służbowym, podlega nadal temu ubezpieczeniu. Rolnik lub domownik może podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu wówczas, gdy złoży Zakładowi lub Kasie oświadczenie, że chce podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, o ile spełnia w tym zakresie warunki określone w odrębnych przepisach.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym wówczas ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy:
1) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny,
2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1
- jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty.
Stosownie zaś do art. 16 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny oraz domownik rolnika, o którym mowa wyżej. Zgodnie z ust. 3 cytowanego artykułu ust. 1 nie stosuje się do osoby, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty.
Zasadniczą kwestią zatem w niniejszej sprawie było zatem rozstrzygnięcie, czyJ. B.na dzień 16 maja 1998 roku spełniał warunki do objęcia go ubezpieczenie społecznym rolników.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd ustalił w niniejszym postępowaniu, żeJ. B.nie zawiesił w sposób rzeczywisty prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie transportu. Wskazują na to wszelkie dowody zgormadzone w niniejszej sprawie oraz zeznania samego wnioskodawcy. Nie ma przy tym znaczenia w jakim wymiarze ta działalność była prowadzona, czy przynosiła dochody czy też straty. Jak wynika ze stanowiska utrwalonego w orzecznictwie w okresie zawieszenia przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Może natomiast: wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, przyjmować należności i regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, wykonywać wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa, osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej. Pozostaje więc on nadal osobą prowadzącą pozarolniczą działalność w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. i podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, w którym wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (art. 13 pkt 4 u.s.u.s.). O zaprzestaniu zaś prowadzenia działalności gospodarczej mówić możemy gdy dochodzi do trwałego zaprzestania wykonywała wszelkich czynności wchodzących w zakres przedmiotowej działalności, jak zamawianie towarów, poszukiwanie kontrahentów, oraz innych działań, których celem jest kontynuowanie tej działalności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2011 r. II UK 377/10 publ. LEX 1068043, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2015 r. III AUa 374/14, LEX nr 1661197). Zdaniem Sądu ubezpieczony nie wykazał, by w jego przypadku doszło do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w kształcie, w jakim działalność ta rysowała się w chwili podjęcia przez niego decyzji o jej wykonywaniu.
Dalej zauważyć należy, iż zacytowany wyżej przepisart. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez KRUS uznanej za nieważną decyzji z dnia 16 listopada 1998 roku oraz w dacie zgłoszeniaJ. B.do ubezpieczenia rolniczego, reguluje sytuacje osób objętych już ubezpieczeniem rolników a podejmujących pozarolniczą działalność gospodarczą. Przewidywał on w pełnym zakresie możliwość pozostania w rolniczym ubezpieczeniu społecznym rolników rozpoczynających równocześnie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, bez konieczności wykazywania wysokości podatku dochodowego z tej działalności. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż warunkiem ubezpieczenia rolnika, który podejmuje pozarolniczą działalność gospodarczą, było trwające nieprzerwanie przynajmniej przez jeden rok podleganie z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie, poprzedzające bezpośrednio datę rozpoczęcia tej działalności (por. wyrok SN z dnia 17 listopada 2000 roku, sygn.. II UKN 54/00, OSNP 2002/12/290, wyrok SA w Białymstoku z dnia 6 lutego 2001 roku, sygn.. III AUa 935/00, OSA 2001/9/33). Wnioskodawca podlegał wprawdzie ubezpieczeniu społecznemu rolników w latach 1987 – 1990, jednakże w związku z rozpoczęciem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od maja 1990 roku podlegał ubezpieczeniu z tego tytułu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zatem przepisart. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, który nie upoważnia do objęcia rolniczym ubezpieczeniem społecznym osoby prowadzącej działalność gospodarczą, która stała się rolnikiem w trakcie prowadzenia tej działalności, nie miał zastosowania wobec skarżącego.
W tej sytuacji zastosowanie wobec skarżącego ma cytowanyart. 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który wskazuje, iż rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny nie podlega z mocy ustawy ani na wniosek ubezpieczeniu społecznemu rolników o ile podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty.
J. B.w maju 1998 roku nie zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, z ograniczył się jedynie do zgłoszenia formalnego zawieszenia jej w ZUS, dla celów wyrejestrowania się z ubezpieczeń społecznych. Tym samym nie spełniał on wówczas warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Nie miał on też prawa do skorzystania z treści art. 5a przywoływanej ustawy tj. nie miał uprawnienia do wyboru ubezpieczenia w sytuacji zbiegu jego tytułów.
Końcowo stwierdzić należy, iż z uwagi na deklaratoryjny charakter decyzji KRUS o objęciu rolniczym tytułem ubezpieczenia, organ ten jest uprawniony do wydania decyzji korygującej z mocą wsteczną uprzednio ustalony bezpodstawnie tytuł ubezpieczenia. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2008 r. II UK 312/07, OSNP 209/21-22/294, wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn.. III AUa 1041/12, Lex nr 1281011).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy oddalił odwołanie i na mocy wyżej wskazanych przepisów orazart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.