Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 194/15
Data wyroku: 2016-07-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcin Graczyk
Słowa kluczowe: Renta Z Tytułu Niezdolności Do Pracy
Podstawa prawna: art. 57 i 58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt VII U 194/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 lipca 2016 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Marcin Graczyk
Protokolant: st. sekr. sądowy Dominika Kołpa
po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. w Warszawie
sprawyI.J.-S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
o rentę z tytułu niezdolności do pracy
na skutek odwołaniaI.J.-S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
z dnia 15 grudnia 2014r. znak:(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VII U 194/15

UZASADNIENIE
W dniu 20 stycznia 2015 r.I. S.złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 15 grudnia 2014 r. znak:(...)odmawiającej jej przyznania do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wnioskodawczyni wniosła o zmianę. decyzji poprzez przyznanie prawa do renty, a tym o samym uznanie jej za całkowicie niezdolną do pracy oraz ustalenie, że niezdolność powstała w 1999 r. (k. 2). W uzasadnieniu wskazała, że w 1999 r. zdiagnozowano u niej oponiaka, który wymagał operacyjnego usunięcia. Podczas operacji zostały uszkodzone nerwy czaszkowe, w wyniku czego stan zdrowia uległ pogorszeniu.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.w odpowiedzi na odwołanie,z dnia 09 lutego 2015 r., wniósł o oddalenie odwołania na podstawieart.47714§ 1 k.p.c.(k. 7).W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podniósł, że w toku postępowania odwołująca się została skierowana na badanie do komisji lekarskiej ZUS, która orzeczeniem z dnia 12 grudnia 2014 r. uznała badanąI.J.-S.za zdolną do pracy. Wskazał także, że odwołująca się w dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku o rentę, tj. w okresie od 16 września 2004 r. do 15 września 2014 r. nie udowodniła żadnego okresu składkowego i nieskładkowego. Wobec niespełnienia wskazanych wyżej warunków organ rentowy decyzją z dnia 15 grudnia 2014 r. odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia (k. 53 ar).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
I. S.,urodzona dnia (...), posiada wykształcenie średnie, ostatnio pracowała w(...) S.A.z siedzibą wW.przyul. (...)na stanowisku głównego specjalisty w wymiarze pełnego etatu. Pracę w zakładzie pracy zakończyła w roku 2000(zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniuk. 21 a.r.).
W dniu 16 września 2014 r.I. S.złożyła wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy (k. 1 a.r.).
W toku postępowania przed organem rentowym wnioskodawczyni została skierowana na badanie do lekarza orzecznika ZUS, którzy orzeczeniem z dnia 15 października 2014 r. ustalił, żeI. S.nie jest niezdolna do pracy.
W toku postępowania przed organem rentowy decyzją z dnia 13 listopada 2014 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy wskazując, że nie spełnia ona pierwszego i drugiego warunkuart. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 15 października 2014 r. ustalił, żeI. S.nie jest niezdolna do pracy oraz w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę, tj. od 16 września 2004 r. do 15 września 2014 r. wnioskodawczyni nie udowodniła żadnego okresu składkowego i nieskładkowego.
Od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS w dniu 28.11.2014 r. wpłynął sprzeciw (k. 27 akt rentowych).
W dniu 12 grudnia 2014 r. Komisja Lekarska ZUS wydała orzeczenie, iżI. S.nie jest niezdolna do pracy (k. 51 akt rentowych). W wywiadzie lekarskim stwierdzono stan po częściowym usunięciu guza kąta mostowo-móżdżkowego po stronie prawej (oponiak) w dniu 28.07.1999 r., kłopoty z niedosłuchem ucha prawego, kłopoty z połykaniem, krztuszenie się przy połykaniu, kaszel napadowy i problemy z mówieniem. W rozpoznaniu wskazano numer statystyczny choroby zasadniczej D 32 (nowotwór niezłośliwy opon mózgowych). W ocenie komisji dysfunkcja stwierdzona badaniem bezpośrednim i wynikami badań narusza sprawność organizmu w stopniu niewielkim. Naruszenie to ma charakter przewlekły. Naruszona sprawność nie powoduje utraty zdolności do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji, a przekwalifikowanie zawodowe uznano za niecelowe.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2014 r. znak:(...)organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, bowiem nie była ona niezdolna do pracy, a w dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku nie udowodniła żadnego okresu składkowego i nieskładkowego (decyzja – k. 52 akt rentowych).
I. S.wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu rentowego, inicjując tym samym niniejsze postępowanie(odwołaniek. 2 a.s.).
W toku postępowania ustalono następujące okoliczności:
I. S.ma 59 lat i po raz pierwszy występuje z wnioskiem o rentę z tytułu niezdolności do pracy zdrowotnych. W 1999 r. odwołująca się przeszła operację guza kąta mostowo – móżdżkowego (oponiaka). Guza usunięto jedynie częściowo. W wyniku przebytej operacji wystąpiły trudności w mówieniu i połykaniu, gwałtowne napady kaszlu, zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Dolegliwości te nasilają się podczas mówienia. Po operacji odwołująca się wróciła do pracy na stanowisko głównego specjalisty współce (...)z siedzibą wW.. Z powodu nienależytego wykonywania powierzonych obowiązków podjęto nieudaną próbę zmiany stanowiska. W 2000 r. zakończyła pracę i od tej pory żadnej innej nie podejmowała. Zmiany chorobowe są utrwalone, niemniej jednak przez okres 15 lat od zabiegu wytworzyły się mechanizmy adaptacyjne umożliwiające funkcjonowanie odwołującej się w życiu codziennym.
Biegła neurologJ. B.w opinii z dnia 30 kwietnia 2015 r. stwierdziła u badanej mowę wyraźnie afoniczną, głęboki niedosłuch prawostronny, porażenie podniebienia po stronie prawej. Rozpoznała stan po operacji oponiaka kąta mostowo-móżdżkowego, zaburzenia mowy, połykania, krztuszenie, napady kaszlu, niedosłuch znacznego stopnia. Według biegłejwnioskodawczyni pozostaje częściowo niezdolna do pracy od daty badania w Sądzie, tj. od kwietnia 2015 r. na okres dwóch lat, tj. do kwietnia 2017 r. Niezdolność ta powstała po zabiegu operacyjnym przebytym w 1999 r. i trwa nadal.
W opinii z dnia 19 lipca 2015 r. biegła sądowa z zakresu otolaryngologii-foniatriiA. P.(k. 70-71) stwierdziła uI.J.–S.zmiany patologiczne narządu słuchu i narządu głosu powstałe po operacji niedoszczętnego usunięcia guza kąta mostowo-móżdżkowego. Takie rozpoznanie według biegłej spowodowało utratę w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami iuczyniło odwołującą się częściowo i okresowo na 2 lata, tj. od kwietnia 2015 r. do 31 marca 2017 r. niezdolną do pracy zarobkowej. Niezdolność do pracy zarobkowej powstała po zabiegu operacyjnym w 1999 r. i trwa nadal.
Pismem z dnia 07 września 2015 r. organ rentowy wniósł o wydanie opinii uzupełniającej, podnosząc zarzut błędnego ustalenia daty powstania niezdolności do pracy odwołującej się.
Postanowieniem z dnia 01 października 2015 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z uzupełniającej opinii biegłego neurologaJ. B.w celu ustalenia okoliczności wskazanych w postanowieniu z dnia 16 lutego 2015 r. z uwzględnieniem złożonej przezI.J.–S.na rozprawie w dniu 01 października 2015 r. dokumentacji medycznej, a także celem ustosunkowania się do zarzutów organu rentowego wskazanych w piśmie z dnia 07 września 2015 r.
W opinii uzupełniającej z dnia 22 października 2015 r. biegła neurolog uwzględniając przedłożoną jej dokumentację medyczną w postaci badania MRI pogranicza czaszkowo-rdzeniowego stwierdziła, że badanie to uzasadnia występujące u wnioskodawczyni dolegliwości oraz takie objawy jak: trudności w mówieniu, połykaniu, zawroty głowy, zaburzenia równowagi, dodatnią próbę Romberga i chód na szerokiej podstawie. Powyższe według biegłej wyraźnie wskazuje na istnienie podstaw do uznania częściowej niezdolności do pracy na okres 2 lat także z uwagi na fakt, że guz u chorej został usunięty jedynie częściowo i nadal istnieją jego rozległe pozostałości.
W swoim stanowisku z dnia 10 listopada 2015 r. Z-ca Przewodniczącego Komisji Lekarskich ZUS podtrzymała opinię zasadniczą i wskazała, że opinia uzupełniająca nie potwierdza istnienia znacznego nasilenia deficytów neurologicznych, głównie w zakresie objawów móżdżkowych, z zaburzeniami równowagi stwierdzanych w czasie od zabiegu operacyjnego do czasu badania. Według organu rentowego nie ma żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej istotne nasilenie objawów w tym okresie i w tym konkretnym przypadku. Wobec powyższego wniesiono o powołanie nowego biegłego.
Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy laryngologa i neurologa na okoliczności wskazane w postanowieniu w dnia 16 lutego 2015 r., zobowiązał biegłych do ustosunkowania się w opinii łącznej do twierdzeń podnoszonych przez organ rentowy oraz do uwzględnienia informacji zawartych w złożonej do akt sprawy karty informacyjnej z dnia 30 października 2015 roku, przy czym zastrzegł, iż opinie sporządzą inni lekarze niż dotychczas.
W opinii z dnia 23 marca 2016 r. lekarze biegli sądowi uznali badaną zaczęściowo niezdolną do pracy i ustalili datę powstania niezdolności od daty złożenia wniosku tj. 16 września 2014 r. oraz orzekli okres trwania niezdolności do pracy do 31 marca 2018 r.Stwierdzili, że niezdolność do pracy pozostaje w związku przyczynowym z operowanym w 1999 r. niemniej jednak brak jest w aktach sprawy dokumentacji pozwalającej na orzeczenie niezdolności do pracy za okres od 1999 do 2014 r. Tym samym zgodzili się z opiniami wcześniej orzekających biegłych z zakresu neurologii i laryngologii co do tego, że u badanej obecnie stwierdza się zaburzenia równowagi i niewielkie objawy móżdżkowe, które są konsekwencją lokalizacji odrostu guza. Biegli nie podzielili stanowiska zawartego w orzeczeniu Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 12 grudnia 2014 r.
Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił w oparciu o dokumentację medyczną zawartą w aktach sądowych, aktach rentowych, a także w oparciu o dowody z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów. Autentyczność zgromadzonych dokumentów i ich zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy budziła zastrzeżenia organu rentowego, w związku z tym Sąd dostrzegł potrzebę uzyskania opinii uzupełniającej, a następnie powołania niebiorących udziału jak dotąd w sprawie biegłych lekarzy sądowych w celu wydania opinii łącznej. Sąd uznał te dokumenty za pełnowartościowy i bezsporny materiał dowodowy.
Zdaniem Sądu opinie biegłych wydane zostały w oparciu o obiektywne wyniki badań odwołującego, a biegli lekarze sporządzający te opinie są specjalistami w swoich dziedzinach, posiadającymi bogatą wiedzę medyczną i wieloletnie doświadczenie zawodowe. Sąd stwierdził, że główna dysfunkcja występująca w stanie zdrowiaI.J.-S.związana jest z przebytą w 1999 r. operacją oponiaka. Wszystkie opinie wydane w tym zakresie co do zasady były zgodne.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieI.J.-S.z dnia 15 stycznia 2015 r. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału wW.z dnia 15 grudnia 2014 r. znak:(...), podlegało oddaleniu.
W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że w myślart. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 1998 Nr 162 poz. 1118 – dalej jako ustawa emerytalna) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

1
jest niezdolny do pracy,

2
ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

3
niezdolność do pracy powstała w okresach składkowych wymienionychw ustawie albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

W treści wskazanej powyżej regulacji zostały określone warunki koniecznedo powstania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Warunki te muszą być spełnione łącznie.
Niezdolność do pracy jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą sięz całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu(art. 12 ustawy emerytalnej). Przepis art. 12 powołanej wyżej ustawy rozróżnia dwa stopnie niezdolności do pracy - całkowitą i częściową. Zgodnie z ust. 3 w/w przepisu częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
W sprawie, której przedmiotem jest prawo do świadczenia rentowego, warunkująca powstanie tego prawa i będąca elementem ustaleń faktycznych ocena niezdolności do pracy wymaga wiadomości specjalnych i musi znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych posiadających odpowiednią wiedzę medyczną adekwatną do rodzaju schorzeń osoby zainteresowanej.
Wobec powyższego Sąd uznał za zasadne przyjęcie za podstawę rozważań prowadzących do wydania orzeczenia, dowodu z opinii biegłych powołanychw sprawie. Opinie biegłych Sąd uznał za wyczerpujące, poddające wszechstronnej analizie stan zdrowia odwołującego w odniesieniu do jego możliwości zawodowychi posiadanych kwalifikacji.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,I.J.-S.od wielu lat towarzyszą schorzenia natury neurologicznej i laryngologicznej. Głównie z powodów neurologicznych odwołująca się od 2000 r. pozostawała bez pracy. W niniejszej sprawie bezsporne jest spełnienie przesłanki warunkujące zdolność rentową odwołującej, przewidzianej w pkt 1 art. 57 ust. 1 ustawy emerytalnej.
W toku przeprowadzonego postępowania sądowego Sąd – za opiniami biegłych - przyjął, że okres częściowej niezdolności odwołującej się do pracy rozpoczął się od dnia badania w Sądzie, tj. od kwietnia 2015 r. Sąd przyjął także, że niezdolność powstała po zabiegu operacyjnym w 1999 r. i trwa nadal. Brak jest jednak dokumentacji medycznej w aktach sprawy uzasadniającej możliwość orzeczenia niezdolności do pracy za okres od operacji, tj. od 1999 r. do czasu badania w Sądzie, tj. do 2014 r.
Jednym z warunków uprawniających do renty z tytułu niezdolności do pracy, określonym w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej jest powstanie tej niezdolności w okresie ubezpieczenia; najpóźniej w ciągu 18 miesięcy po jego ustaniu. Skutkiem związania prawa do świadczeń z ubezpieczeniem jest utrata tego prawa po ustaniu ubezpieczenia. Osoba, której ubezpieczenie ustało, nie ma żadnych uprawnień wynikających z tego ubezpieczenia i aby uprawnienia takie uzyskać musi ubezpieczyć się ponownie.
W tym stanie rzeczy należało przyjąć, iż skoro czasowa niezdolność do pracy trwa od 2015 r., a od roku 2000 odwołująca się nie wykonuje pracy to właśnie w tym roku ubezpieczenie ustało i nie można przyjąć, że została spełniona przesłanka określona w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej. Zgodnie z przywołaną podstawą niezdolność do pracy musi powstać w okresie zatrudnienia (ubezpieczenia) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia (ubezpieczenia). Nie jest jednak możliwe uzyskanie przez taką osobę renty bez wykazania się wymaganym pięcioletnim okresem składkowym i nieskładkowym w dziesięcioleciu poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie lub powstanie niezdolności do pracy, zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy emerytalnej. Dopiero wykazanie przez ubezpieczoną (kobietę) całkowicie niezdolną do pracy okresu składkowego w wymiarze 20 lat zwalnia z konieczności wykazywania zarówno tego, że niezdolność powstała w okresach ubezpieczenia lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania, jak i tego, że ubezpieczona legitymuje się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym w rozumieniu art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy. Z taką sytuacją w niniejszym stanie faktycznym nie mamy jednak do czynienia z uwagi na orzeczoną czasową niezdolność do pracy.
Wobec powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu rentowego była prawidłowa i zgodna zarówno z przepisami prawa jak i ze stanem faktycznym tylko w tej części, w której wskazywano na fakt, że wnioskodawczyni w ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku nie udowodniła żadnego okresu składkowego i nieskładkowego. Zatem skoro niezdolność odwołującej nie powstała w okresach o których mowa w ustawie emerytalnej nie spełnia ona wszystkich koniecznych przesłanek do uzyskania przedmiotowego świadczenia.
Ustalenie, iż niezdolność do pracy nie powstała w okresach, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej ani nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów prowadzi z istoty rzeczy do utraty prawa do świadczenia chyba, że wystąpią okoliczności wynikające z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które prowadziłoby do oceny, że pozbawienie odwołującego prawa do świadczenia naruszałoby zasadę proporcjonalności i tym samym, aby realizacja ważnych celów publicznych nie przeważała nad interesem jednostki, dla której pozbawienie świadczenia może okazać się nadmiernie uciążliwe (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn.. akt: III AUa 813/12, LEX nr 1271813). Na gruncie niniejszej sprawy Sąd nie dostrzegł takich okoliczności. Nie były one także podnoszone przez samą odwołującą się.
W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji wyroku.