Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1219/15
Data wyroku: 2016-04-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Orechwa-Zawadzka, Dorota Elżbieta Zarzecka, Marek Szymanowski
Słowa kluczowe: Renta Rodzinna
Podstawa prawna: art. 385 kpc, art. 67, 70 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U z 2004r. nr 39 poz. 353 z późn. zm.), art. 3 z dnia 28 listopad 2014r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U z 2014r. poz. 1741).

Sygn.akt III AUa 1219/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 kwietnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.)
Sędziowie: SA Barbara Orechwa-Zawadzka
SA Dorota Elżbieta Zarzecka
Protokolant: Emilia Janucik
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 r. wB.
sprawy z odwołaniaB. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o rentę rodzinną
na skutek apelacji wnioskodawczyniB. M.
od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt V U 904/15

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 1219/15

UZASADNIENIE
Decyzją dnia 28 maja 2015roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.odmówiłB. M.prawa do renty rodzinnej po zmarłym w dniu 10 kwietnia 2014 rokuC. W.. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że z dokumentów złożonych do organu rentowego wynika, żeB. M.nie łączył z nim zawarła związku małżeński w świetle prawa cywilnego, związku zC. W..
We wniesionym odwołaniuB. M.. Wnosiła o jej zmianę wskazując, że przepisartykułu 70 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2015.748 j.t)został zastosowany niewłaściwie. W ocenie zwarty przez nią związek małżeński 23 czerwca 1990 roku powinien rodzić takie same skutki jakie rodzą związki zawarte zgodnie z przepisami prawa cywilnego.
Wyrokiem dnia 22 września2015 r. oddalił odwołanie. W świetle ustnych motywów uzasadnienia Sadu Okręgowego - Sąd ten ustalił, iż odwołująca zawarła zC. W.związek wyznaniowy dniu 23 czerwca 1990 roku. W wyznaniowym związku małżeńskim odwołująca iC. W.pozostawali nieprzerwanie do chwili jego śmierci, która nastąpiła 10 kwietnia 2014 roku. Ze związku tego pochodzą aktualnie uprawnione do renty dzieci zmarłego oraz odwołującejW. W.iM. W.. Po zawarciu związku wyznaniowego odwołująca iC. W.nigdy nie próbowali zawrzeć ponownego związku, zgodnego z ustawą o aktach stanu cywilnego, zgodnie z brzmieniem przepisuart. 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dokonując oceny prawnej pod kątem prawa do renty rodzinnej Sąd Okręgowy wskazał, na treśćartykułu 70 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że wdowa ma prawo do renty rodzinnej po spełnieniu innych warunków, o ile do dnia śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat, co w niniejszej sprawie ma miejsce, przy czym małżonka rozwiedziona lub wdowa, która do dnia śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia warunków określonych w ustępie 1 lub 2 miała w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową. W dacie zawarcia małżeństwa, a więc 23 czerwca 1990 rokuart. 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczegostanowił, że małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Zgodnie z §2 w wypadku, gdy oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński zostało złożone bez zachowania powyższego przepisu, małżeństwo nie jest zawarte. Stan taki obowiązywał do dnia 15 listopada 1998 roku, kiedy zmieniła się treśćartykułu 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sąd Okręgowy wskazał, iż przedmiotowego związku wyznaniowego nie sanowało wejście wżycieKonkordaty między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisanego wW.dnia 28 lipca 1993 r.( Dz.U. z 1998r. Nr 51. poz 318)obowiązującego od 25 kwietnia 1998r. bowiem. Art. 10 konkordatu , w myśl którego od chwili zawarcia małżeństwo kanoniczne wywiera takie skutki, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa zgodnie z prawem polskim – nie miał zastosowania do małżeństw zwartych wcześniej. Sanacji małżeństw wyznaniowych zawartych przez wejściem w życie Konkordatu nie dokonała równieżustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie ustaw - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego, Prawo o aktach stanu cywilnego, ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw(Dz.U.1998r. , Nr 117, poz. 757), która dostosowywała przepisy krajowe w związku z zawarciem Konkordatu.
Brak statusu wdowy w rozumieniu przepisów z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przesądził niezasadności odwołania i jego oddaleniu na zasadzie art. 47714
W wywiedzionej od tego wyrokuapelacji wnioskodawczyni zaskarżyła go w całości i zarzuciła mu obrazęart. 67 ust. 1 pkt 6, 70 ust. 1 i 3wy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. zart. 1 §1 k.r.o.i.p poprzez nieprzyznanie prawa do renty rodzinnej.
Wskazując na powyższe apelacja wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania, ewentualnie o jego uchylenie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje
Apelacja nie jest zasadna
Okoliczności faktyczne w sprawie nie były sporne w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia i nie są one też przedmiotem zarzutów apelacyjnych, które dotyczą sfery prawa materialnego. Poza sporem w szczególności było to, iż wnioskodawczyni prawo do renty rodzinnej wywodziła ze związku wyznaniowego zwartego zC. W.w dniu 23 czerwca 1990 r., co potwierdziła świadectwem ślubu wystawionym przez proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej p.w.(...)wB.(k. 5)
Zdaniem Sądu Apelacyjnego wywody zwarte w ustnych motywach zaskarżonego wyroku - przy uwzględnieniu pewnej specyfiki języka mówionego - są co do zasady poprawne, w szczególności co do tego, iżKonkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany wW.dnia 28 lipca 1993 r.( Dz.U. z 1998r. Nr 51. poz 318)nie obejmował związków zawartych przed jego wejściem w życie. Podobny pogląd w tym zakresie wyraził Sąd najwyższy w wyroku z dnia 19 lutego 2004r. II UK 264/03( OSNP 2004/2/375).Uzasadnieniem oddalenia odwołania w niniejszej sprawie mogłoby być jednak dużo prostsze. Zgodnie zart. 67 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2015.748 j.t.)do renty rodzinnej uprawniony jest małżonek zmarłego, jeżeli spełnia warunki określone w art. 70 tej ustawy. Małżonek ubiegający się o rentę rodzinny zobowiązany jest zatem do wykazania istnienia związku małżeńskiego w chwili śmierci. Wykazanie zaś faktu małżeństwa może nastąpićwyłącznie aktem stanu cywilnego, albowiem stosownie do art. 3 z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego(Dz.U. z 2014r., poz.1741)akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. Podobna regulacja obowiązywała w chwili zawarcia przez wnioskodawczynię małżeństwa wyznaniowego w dniu 23 czerwca 1990 r. Taką samo w istocie treśćmiał wówczasart. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego(Dz.U.1986.36.180)prawo o aktach stan cywilnego - wskazując, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. Nadto art. 55.ust. 1. tejże ustawy stanowił, iż dowodem ustania małżeństwa jest:
1)odpis skrócony aktu zgonu lub odpis prawomocnego orzeczenia sądu o stwierdzeniu zgonu lub uznaniu za zmarłego poprzedniego małżonka,
2)odpis skrócony aktu małżeństwa z adnotacją o jego rozwiązaniu przez rozwód albo odpis prawomocnego orzeczenia sądu o rozwodzie.
Powyższe przepisy zasadniczo ograniczają zasadę swobodnej oceny sądu orzekającego wyrażoną wart. 233 § 1 k.p.c., w świetle której sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. Skoroart. 3powołanej wyżej ustawy 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, iż akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym – to jakikolwiek sąd orzekający w postępowaniu cywilnym nie jest uprawniony do ustalenia faktu istnienia małżeństwa w oparciu o inny dowód, niż akt stanu cywilnego. Inaczej mówiąc osoba ubiegająca się o rentę rodzinną powołująca się na istnienie ważnego małżeństwa w chwili śmierci okoliczność tę musi uzyskać stosownym aktem stanu cywilnego, bowiem sąd nie jest uprawniony do ustalenia tej okoliczności jako koniecznej przesłanki rozstrzygnięcia w inny sposób (innymi dowodami). Przepisy 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego przewidują różny tryb weryfikacji aktu w drodze stosownych postępowań (art. 35 i n. ustawy). Podstawy do zmiany aktu stanu cywilnego mogą też wynikać z prawomocnych orzeczeń zapadłych w sprawach z zakresuprawa rodzinnego(powództwa o rozwód, separację, ustalenie istnienia nieistnienia małżeństwa, ustalenie nieważności małżeństwa).
W okolicznościach niniejszej sprawy niniejszej sprawy poza sporem było, iż wnioskodawczyni ani na chwilę wydania zaskarżonej decyzji, ani na chwilę orzekania przez Sąd Apelacyjny nie dysponowała aktem stanu cywilnego potwierdzającym istnienie jej małżeństwa zC. W.w rozumieniu przepisówprawa rodzinnego. Sąd Apelacyjny nie podważa ważności zwartego przez nią wówczas związku jak związku wyznaniowego, taki jednak związek w dacie jej zawarcia nie rodził skutków w sferzeprawa rodzinnegoi cywilnego.
W tym stanie rzeczy apelacji podlegała oddaleniu na zasadzieart. 385 k.p.c.