Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
XVI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XVI C 251/16
Data wyroku: 2016-11-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Urszula Żółtak

Sygn. akt XVI C 251/16 upr.

UZASADNIENIE

wyroku zaocznego z dnia 4 października 2016 r.
W pozwie złożonym w dniu 15 grudnia 2015 r. do Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie w elektronicznym postępowaniu upominawczym powód(...) Finanse I (...)Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wK.wniósł o zasądzenie od pozwanegoA. S.kwoty 2.113,97 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów sądowych w kwocie 30 zł i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 16 lipca 2014 r. pozwanyA. S.zawarł z(...) Sp. z o.o.S.K.A. z siedzibą wW.umowę pożyczki o nr klienta(...), na podstawie której pozwany otrzymał kwotę pieniężną, jednocześnie zobowiązując się do jej zwrotu na warunkach określonych w umowie. Powód wyjaśnił, że mimo upływu terminu płatności rat określonych w harmonogramie pożyczki, pozwany nie wywiązał się z przyjętego na siebie zobowiązania, w następstwie czego należność główna stała się wymagalna wraz z kwotą odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia w dniu 8 lutego 2015 r. Następnie podniesiono, że ww. wierzytelność na skutek umowy przelewu wierzytelności, została nabyta przez powoda. Wskazano, że o cesji wierzytelności powód poinformował pozwanego pismem z dnia 8 września 2015 r. Powód wyjaśnił, iż pomimo skierowania do pozwanego wezwania do zapłaty, zadłużenie nie zostało uregulowane(pozew- k. 2-6).
W dniu 16 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny wydał w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 2376193/15 postanowienie, w którym przekazał sprawę do tut. Sądu z uwagi na brak podstaw do wydania nakazu zapłaty(postanowienie – k.7).
Pozwany w żaden sposób nie zajął stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 16 lipca 2014 r.A. S.zawarł z(...) Sp. z o.o.S.K.A. z siedzibą wW.umowę pożyczki o nr klienta(...)na kwotę 1.000 zł, jednocześnie zobowiązując się do jej zwrotu. Mimo upływu terminu płatności rat,A. S.nie spłacił zadłużenia. (okoliczności bezsporne)
W dniu 28 lipca 2015 r. została zawarta umowa sprzedaży wierzytelności pomiędzy(...) Sp. z o.o.S.K.A. z siedzibą wW., jako zbywcą a(...) Finanse I (...)Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym z siedzibą wK., jako nabywcą.
(dowód:umowa sprzedaży wierzytelności wraz z załącznikami – k. 24-29)
Pismami z dnia 8 września 2015 r.(...) Finanse I (...)Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wK.wystosował doA. S.zawiadomienie o dokonaniu cesji wierzytelności oraz wezwanie do zapłaty.
(dowód: pismo – k. 30, wezwanie do zapłaty – k. 31)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, gdyż nie dopatrzył się niczego, co mogłoby wzbudzić uzasadnioną wątpliwość co do ich prawdziwości i mocy dowodowej.
Ponadto podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie stanowiły również twierdzenia strony powodowej – w takim zakresie, w jakim strona przeciwna ich nie kwestionowała lub się do nich nie odniosła. Okoliczności wskazane w treści tych twierdzeń, jako bezsporne, w ogóle nie wymagały bowiem wykazywania za pomocą dowodów (art. 230 k.p.c.).

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.
Na wstępie należy podnieść, że wyrok w niniejszej sprawie miał charakter zaoczny i został wydany na podstawieart. 339 § 1 i 2 k.p.c.Przepis ten stanowi, że jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wyda wyrok zaoczny. W tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.
W niniejszej sprawie zaktualizowały się wskazane w ww. powołanym przepisie przesłanki wydania wyroku zaocznego. Jak już bowiem wskazano wyżej, pozwanyA. S.został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy – powiadomienie było dwukrotnie awizowane, ze skutkiem doręczenia w trybieart. 139 § 1 k.p.c.Nie złożył żadnego oświadczenia procesowego ani jakiegokolwiek pisma procesowego. Tym samym wydany wyrok miał charakter zaoczny.
Sąd - jeżeli nie ma uzasadnionych wątpliwości - zobligowany jest do uznania podanej przez powoda podstawy faktycznej (tj. twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych) za zgodną z prawdą bez przeprowadzania postępowania dowodowego.
Powód dochodził należności na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej z(...) Sp. z o.o.S.K.A. z siedzibą wW.. Przedmiot przelewu stanowiło roszczenie pierwotnego wierzyciela w stosunku doA. S.wynikającego z umowy pożyczki.
Zgodnie zart. 509 § 1 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Natomiast zgodnie z§ 2wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
Powód niewątpliwie wykazał, iż doszło do zawarcia umowy przelewu. Winien jednakże również wykazać, iż umowa ta rzeczywiście istniała i była skuteczna, a zatem powód nabył na jej podstawie konkretną wierzytelność w stosunku do pozwanego.
Zgodnie z § 1 pkt. 1 umowy przelewu wierzytelności z dnia 28 lipca 2015 r. cesja wierzytelności objęła poza należnościami głównymi także wszelkie należności uboczne, w szczególności odsetki ustawowe, odsetki umowne, koszty naliczone przez zbywcę lub poprzednich wierzycieli.
Trzeba wskazać, iż podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia każdej sprawy cywilnej stanowi materiał procesowy, tzn. fakty i dowody, zebrane w toku postępowania, o czym przesądza treśćart. 316 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c.Zgodnie z treściąart. 6 k.c.orazart. 232 k.p.c.strony obowiązane są wykazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Powołane przepisy stanowią normatywną podstawę zasady kontradyktoryjności, w myśl której ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego. W świetle powyższego, to powód był zatem zobligowany do wykazania, iż zgodnie z przepisami prawa cywilnego oraz wiążącą strony umową pożyczki i cesją wierzytelności, pozwany jest zobowiązany do uiszczenia na rzecz powoda kwoty wskazanej w pozwie.
W ocenie Sądu powód wykazał istnienie wierzytelności względem pozwanego co do zasady - wykazał bowiem istnienie należności głównej w wysokości 1.000 zł wraz z odsetkami karnymi naliczonymi przez poprzedniego wierzyciela w wysokości 68,80 zł i odsetkami ustawowymi naliczonymi przez powoda od dnia 29 lipca 2015 r. do dnia 14 grudnia 2015 r. w wysokości 30,47 zł.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku.
Zgodnie zart. 481 § 1 k.c.jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Stosownie do§ 2tego artykułu jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Dłużnik opóźnia się zaś ze spełnieniem świadczenia, jeżeli nie spełnia go, pomimo iż jest ono wymagalne.
Ponadto, zasądzając odsetki ustawowe od zasadzonej kwoty w pkt. I sentencji wyroku, Sąd uwzględnił nowelizację przepisuart. 481 § 2 k.c., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Do 31 grudnia 2015 r. przepis ten stanowił, że jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Zgodnie natomiast z obecnym brzmieniem, jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Wobec powyższego, Sąd zasądził odsetki ustawowe od dnia 15 grudnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r., zaś od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty – odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.
Sąd oddalił powództwo, co do żądania zasądzenia kwoty 1.014,70 zł.
Według hipotezyart. 3531k.c., zasady współżycia społecznego ograniczają swobodę kontraktową, a wart. 58 § 2 k.c.wyznaczają granice dopuszczalnej treści czynności prawnej. Z kolei, zgodnie zart. 5 k.c., służą do określenia zakresu wykonywania praw podmiotowych. Tak więc sięganie do konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego, gdy zastrzeżona w umowie wysokość opłaty za ubezpieczenie pożyczki jest rażąco wysoka i już z tego powodu sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jest nie tylko zbędne, ale bezprzedmiotowe, gdyż umowa jest w tym zakresie nieważna, zanim jeszcze dochodzi do czynienia z niej użytku.
Ustawodawca, mając na względzie bogactwo życia gospodarczego, sformułował konieczne ograniczenia w postaci klauzul generalnych i pozostawił sądom wypełnienie ich treścią na podstawie znajomości zjawisk ekonomicznych i społecznych. Do nich należą zasady współżycia społecznego, a wśród nich zakaz lichwy, tj. zastrzegania rażąco wygórowanych odsetek przysparzających nadmiernych w danych stosunkach i nieusprawiedliwionych zysków dla jednej ze stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2000 r., IV CKN 85/00, OSP 2001, nr 3, poz. 48; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2003 r., II CKN 1097/00, OSNC 2004/4/55, OSP 2004/4/52, Wokanda 2003/9/6, Biul.SN 2003/7/9, M.Prawn. 2003/19/891). Choć ww. wyroki dotyczą wygórowanych odsetek, to w ocenie Sądu powyższe rozważania przedstawione w powyższych orzeczeniach powinny mieć również zastosowanie co do wygórowanych świadczeń na rzecz wierzyciela.
Sama dysproporcja między wartością określanych w umowie świadczeń stron nie jest jeszcze wystarczającym powodem dla uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, w sprawie występuje jednak rażące zachwianie ekwiwalentności świadczeń. Wbrew sugestiom Sądu Okręgowego, odwołanie się do zasad współżycia społecznego zarówno wart. 3531k.c., jak i wart. 58 k.c.ma charakter uniwersalny, w związku z czym ograniczenia wynikające z tych przepisów odnoszą się także do obrotu profesjonalnego (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 września 1969 r., III CZP 8/69, OSNCP 1970, nr 6, poz. 97).
Odrębność w odniesieniu do podmiotów prowadzących zawodowo działalność gospodarczą polega na tym, że należy stosować do nich surowsze kryteria ocen z punktu widzenia uczciwości, rzetelności lub obowiązku zachowania lojalności.
Artykuł 3531k.c.należy do kategorii przepisówiuris cogentis, a więc naruszenie któregokolwiek z wymienionych w nim kryteriów swobody kontraktowej wywołuje sankcję nieważności na podstawieart. 58 k.c.W konsekwencji, zastrzeżenie opłaty za ubezpieczenie pożyczki naliczonej przez pierwotnego wierzyciela w wysokości 1.014,70 zł należało ocenić jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w rozumieniuart. 58 § 2 k.c., jak iart. 3531k.c.(por. uzasadnienia uchwał składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1991 r. III CZP 15/91, OSNCP 1992, nr 1, poz. 1 i z dnia 6 maja 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992, nr 6, poz. 90). Umowa przewidująca takie opłaty jest częściowo bezwzględnie nieważna na podstawieart. 58 § 2w związku zart. 58 § 3 k.c.Za ww. stanowiskiem przemawia również wysokość żądanej opłaty, bowiem jej kwota przekraczała wysokość należności głównej w wysokości 1.000 zł i choćby z tego względu należało ją ocenić za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego.
Należy jednak zauważyć, że nieważność bezwzględna umowy z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego istnieje z mocy prawa w zakresie ustalonym przez sąd. Ww. opłata zastrzeżona w umowie jest rażąco wygórowana i bezwzględnie nieważna, natomiast pozostała kwota należności jest w pełni zasadna.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt. II sentencji wyroku zaocznego.
O kosztach postępowania Sąd w pkt. III sentencji wyroku orzekł na podstawieart. 100 k.p.c., zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone.
Mając na uwadze, iż strona powodowa wygrała proces w połowie, Sąd obciążył pozwanego kosztami procesu przez nią poniesionymi w połowie. Na koszty procesu złożyły się: opłata sądowa od pozwu w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony powodowej, będącego radcą prawnym w wysokości 600 zł (§ 6 pkt. 3 z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Dz.U z 2013 r. poz. 490 j.t.), oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, czyli łącznie kwota 717 zł, z czego Sąd zasądził od pozwanego kwotę 358,50 zł.
Ponadto w pkt. IV sentencji wyroku, Sąd nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności, stosownie do dyspozycji normy prawnej wynikającej z treściart. 333 § 1 pkt. 3 k.p.c.
Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji.
(...)

ZARZĄDZENIE
(...)
(...)