Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 48/16
Data wyroku: 2016-08-03 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Joanna Łukasińska – Kanty, Magdalena Balion – Hajduk, Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Powołanie Spadkobiercy, Spadek
Podstawa prawna: art. 926 § 1 i 2 k.c., art. 949 § 1 k.c., art. 959 k.c., art. 670 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 47/16
III Ca 48/16

POSTANOWIENIE
Dnia 3 sierpnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Magdalena Balion – Hajduk (spr.)
Sędziowie:    SO Leszek Dąbek
SR (del.) Joanna Łukasińska – Kanty
Protokolant   Dominika Tarasiewicz
po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. N.
z udziałemP. P. (1),J. P. (1),A. P.,K. P. (1),J. P. (2),H. P.,A. G.,M. H.,M. P. (1)iK. L.
o dział spadku
na skutek apelacji wnioskodawczyni oraz uczestników postępowaniaK. P. (1)iS. P. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt I Ns 1853/11
postanawia:
uchylić punkt 2 zaskarżonego postanowienia i w tym zakresie sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
SSR (del.) Joanna Łukasińska – Kanty SSO Magdalena Balion – Hajduk SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 47/16, III Ca 48/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z 6 listopada 2013r. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach stwierdził, że spadek poM. P. (2)córceJ.iJ.zmarłej w dniu 10 stycznia 2009r. wP.i tamże ostatnio zamieszkałej dziedziczą z mocy ustawy:

-

jej siostraA. N.córkaJ.iJ.,

w 12/72 części;

-

jej bratP. P. (1)synJ.iJ.,

w 12/72 części;

-

jej bratanekJ. P. (1)synW.iM.,

w 12/72 części;

-

jej bratanekA. P.synK.iM.,

jej bratanekH. P.synK.iM.,

każdy z nich w 6/72 części;

-

jej bratanicaA. G.córkaP.iH.,

jej bratanekK. P. (1)synP.iH.,

córka jej bratanicyM. H.córkaE.,

każdy z nich w 4/72 części;

-

córka jej bratankaM. P. (3)córkaJ.iR.,

w 6/72 części;

-

córka jej bratankaK. L.córkaJ.iM.,

syn jej bratankaJ. P. (2)synJ.iM.,

każdy z nich w 3/72 części.
Sąd Rejonowy ustalił, że spadkodawczyniM. P. (2)zmarła dnia 10 stycznia 2009 r. wP., gdzie zamieszkiwała również przed śmiercią. W chwili śmierci była panną, nie posiadała dzieci własnych ani przysposobionych. Nie pozostawiła testamentu. Jej rodzice zmarli przed nią, tak jak większość rodzeństwa, za wyjątkiem wnioskodawczyni i uczestnika postępowaniaP. P. (1). SpadkodawczyniM. P. (4)miała siedmioro rodzeństwa, a to: żyjącychA. N.iP. P. (1)orazW. P.zmarłego w 1981 r.,S. P. (2)zmarłego w 1986 r.,K. P. (2)zmarłego w 1999 r.,P. P. (3)zmarłego w 2000 r. iM. P. (4)zmarłą w 2005 r. Prócz wymienionych, w 1927 r. zmarł bratS. P. (3), który przeżył 17 lat i zmarł jako bezdzietny kawaler oraz siostraH., która zmarła w 1941 r. jako bezdzietna panna. Sporządziła testament własnoręczny w dniu 2 sierpnia 2008 r. Jako spadkobiercę wskazałaK. P. (1).
Spadkobiercy nie składali w ustawowym terminie oświadczeń o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku, nie zawierali ze spadkodawczynią umów o zrzeczenie się dziedziczenia ani nie zostali wyrokiem sądowym uznani za niegodnych dziedziczenia. W chwili śmierci spadkodawczyni byli pełnoletni. Do akt nie złożono dokumentów na dowód, aby w skład spadku wchodziło gospodarstwo rolne.
Brat spadkodawczyniS. P. (2)zmarł w 1986 r. Pozostawił po sobie trzech synów:M., który zmarł bezdzietnie w 1990 r., córkęM., która zmarła w wieku 6 lat orazJ.iJ..J. P. (3)zmarł w 2000 r. i pozostawił po sobie uczestników postępowaniaK. L.iJ. P. (2). TakżeJ. P. (4)nie dożył otwarcia spadku, a jego następcą prawnym jest uczestniczkaM. P. (3).
Sygn. akt III Ca 47/16, III Ca 48/16
Brat spadkodawczyniP. P. (2)nie dożył otwarcia spadku, a jego następcami prawnymi są uczestnicy postępowania w osobach dzieciA. G.iK. P. (1)oraz wnuczkiM. H.(córkiE. B.).
Brat spadkodawczyniK. P. (2)nie dożył otwarcia spadku, a jego następcami prawnymi są uczestnicy postępowaniaA. P.iH. P..
Brat spadkodawczyniW. P.nie dożył otwarcia spadku, a jego następcą prawnym jest uczestnik postępowaniaJ. P. (1). Miał on także synaE., który zmarł w 1995 r., nie dożył otwarcia spadku i był bezdzietnym kawalerem.
Sąd Rejonowy ustalił wyżej przedstawiony stan faktyczny na podstawie zapewnienia spadkowego, aktów stanu cywilnego i akt o sygn. I Ns 360/97, I Ns 896/05, I Ns 1281/97, I Ns 259/06, I Ns 214/95, I Ns 757/99.
Powyższe ustalenia doprowadziły Sąd Rejonowy do przekonania, że w stosunku do spadkodawczyni należy orzec na mocyart. 934 k.p.c., co jest rozstrzygnięciem błędnym w świetle złożonego i otwartego w dniu 7 listopada 2013r. testamentu własnoręcznego z 2 sierpnia 2008r.
Apelacje od powyższego rozstrzygnięcia złożyli uczestnicy postępowania -S. K.orazK. P. (1). Zarzucili naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwą wykładnię lub nie zastosowanie w szczególnościart. 926 § 1 i 2 k.c.,art. 949 § 1 k.c.,art. 959 k.c.orazart. 1025 § 1 k.c.Zarzucili także naruszenie prawa procesowego, w szczególnościart. 670 k.p.c.poprzez przyjęcie, że do nabycia spadku po zmarłejM. P. (2)doszło na podstawie ustawy, a nie na podstawie testamentu własnoręcznego przezK. P. (1)oraz niezbadanie istoty sprawy, a w szczególności niezbadanie z urzędu kto jest spadkobiercą, a w szczególności, czy spadkodawca pozostawił testament. Dodatkowo, zarzucili naruszenie prawa procesowego przez pominięcie wnioskuK. P. (1)z 5 października 2012r. co do otwarcia i ogłoszenia testamentu własnoręcznegoM. P. (2)i dokonanie tej czynności dopiero po ogłoszeniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku poM. P. (2).
Przy tak sformułowanych zarzutach, wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem uczestnikaK. P. (1), czyli stwierdzenie, że spadek po zmarłej na podstawie sporządzonego przez nią własnoręcznie testamentu nabył jej bratanekK. P. (1)w całości, zasądzenie na rzecz apelujących kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie – o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, przy uwzględnieniu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego za drugą instancję.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje zasługiwały na uwzględnienie z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy.
Sąd Rejonowy, rozpoznając sprawę, nie zbadał treści testamentu, który został dołączony do akt sprawy – nie zbadał jego ważności i nie przeprowadził postępowania dotyczącego rozpoznania w tym przedmiocie zarzutów. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało
Sygn. akt III Ca 47/16, III Ca 48/16
wydane jedynie w oparciu o zapewnienie spadkowe, akta stanu cywilnego oraz niepełną analizę akt sprawy. Zauważyć jednak należy, że 5 października 2012r. został złożony wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po spadkodawczyni na podstawie dołączonego testamentu. Sąd pierwszej instancji zaniechał rozpoznania tego wniosku.
Należało zatem uznać, że Sąd Rejonowy nie przeprowadził kompletnego postępowania dowodowego, pozwalającego na ocenę ważności testamentu i wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
Z powyższej przyczyny, na zasadzieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Sąd Okręgowy uchylił punkt 2 zaskarżonego postanowienia i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, pozostawiając mu w oparciu oart. 108 § 2 k.p.c.rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Rejonowy będzie zobligowany do zbadania ważności załączonego do akt sprawy testamentu oraz przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Dopiero w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy, Sąd pierwszej instancji rozstrzygnie, czy nabycie spadku zostanie stwierdzone z mocy ustawy bądź na podstawie testamentu.
SSR (del.) Joanna Łukasińska – Kanty SSO Magdalena Balion – Hajduk SSO Leszek Dąbek