Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 781/16
Data wyroku: 2016-10-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Adrianna Mongiałło
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 29 w zw. z art. 26 ustawy ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 i 32 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktV U 781/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia18 października 2016 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Adrianna Mongiałło
Protokolant: star. sekr. sądowy Klaudia Treter
po rozpoznaniu w dniu18 października 2016 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuB. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
przy udziale zainteresowanegoM. K.
o określenie dalszych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne
na skutek odwołaniaB. K.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia19 maja 2016 r.
znak(...)- (...)

I

oddala odwołanie,

II

zasądza od wnioskodawczyni na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział wL.kwotę 1200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt V U 781/16

UZASADNIENIE
Decyzją z 19 maja 2016r., znak:(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.zmienił decyzję z 8 kwietnia 2016r. i ponownie określił dalsze zaległościB. K.iM. K.w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez płatnikaM. K.za okres od czerwca 2009r. do sierpnia 2009r.:

-

z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami liczonymi na dzień7 kwietnia 2016 r. w kwocie 2.695,70 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 1.133 złi koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł,

z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami liczonymi na dzień7 kwietnia 2016r. w kwocie 1.160,72 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 488 złi koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł,

z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP wraz z odsetkami liczonymi na dzień7 kwietnia 2016 r. w kwocie 242,82 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 102 złi koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł.

Odwołanie od ww. decyzji w części określającej odpowiedzialność za odsetki za opóźnienie od zaległości składkowych oraz za koszty egzekucyjne za okres od września 2009r. do 7 kwietnia 2016r. złożyła wnioskodawczyniB. K., wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że nie ponosi ona odpowiedzialności za ww. odsetki oraz za zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych. Wniosła nadto o zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą od pełnomocnictwa wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji wnioskodawczyni zarzuciła naruszenieart. 29 § 1 oraz art. 110 § 2 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowaw zw. zart. 26 Ordynacji Podatkowejw zw. zart. 31 i 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez bezzasadne przyjęcie, że ponosi ona odpowiedzialność za odsetki za opóźnienie od zaległości składkowych mężaM. K.za okres od września 2009r. do 7 kwietnia 2016r. oraz za koszty egzekucyjne, w sytuacji gdy 18 września 2009r. małżonkowie zawarli umowę ustanowienia rozdzielności majątkowej.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wskazał, iż zaskarżoną decyzją zmienił wcześniejszą decyzję (z 8 kwietnia 2016r.) rozciągającą naB. K.odpowiedzialność za długi męża z tytułu nieopłaconych składek za okres od czerwca 2009r. do lutego 2016r., gdyż wnioskodawczyni do odwołania od decyzji z 8 kwietnia 2016r. przedstawiła kopię umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z 18 września 2009r. W związku z tym odpowiedzialnośćB. K.została ograniczona do zaległości składkowych za okres sprzed wyłączenia ustawowej wspólności małżeńskiej, tj. do okresu od czerwca 2009r. do sierpnia 2009r. Zdaniem organu rentowego, w sprawie nie znajdzie zastosowania powoływany przez wnioskodawczynię art. 110 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż nie dotyczy on odpowiedzialności za zaległości składkowe małżonka lecz osoby trzeciej, a małżonek, na którego rozciągnięto odpowiedzialność za długi płatnika (podatnika), nie jest osobą trzecią w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Krąg osób będących potencjalnymi osobami trzecimi zakreślony jest wyczerpująco w art. 110-117 Ordynacji podatkowej, nie ma możliwości jego poszerzania i nie ma wśród nich małżonka. Odpowiedzialność małżonków uregulowana została w art. 26 i art 29 § 1 o.p.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z 8 kwietnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych określił zaległościB. K.iM. K.w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez płatnikaM. K.za okres od czerwca 2009r. do lutego 2016r.:

-

z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami liczonymi na dzień7 kwietnia 2016 r. w kwocie 45.488,16 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 9.250 zł, koszty upomnienia w kwocie 207,60 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 317,70 zł,

z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami liczonymi na dzień7 kwietnia 2016 r. w kwocie 18.712,51 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 3.878 zł, koszty upomnienia w kwocie 207,60 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 132,20 zł,

z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP wraz z odsetkami liczonymi na dzień7 kwietnia 2016 r. w kwocie 3.787,06 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 731 zł, koszty upomnienia w kwocie 622,80 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 484,70 zł.

Odwołując się od tej decyzji wnioskodawczyni przedstawiła kopię aktu notarialnego z 18 września 2009 r.(...), z którego wynikało, że małżonkowie 18 września 2009r. zawarli umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej.
W związku z tą okolicznością organ rentowy decyzją z 19 maja 2016r., zaskarżoną w niniejszej sprawie, zmienił decyzję z 8 kwietnia 2016r. i ponownie określił dalsze zaległościB. K.iM. K.w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez płatnikaM. K.z tym, że za okres do momentu ustanowienia przez małżonków rozdzielności majątkowej, czyli za okres od czerwca 2009r. do sierpnia 2009r.:

-

z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami liczonymi na dzień7 kwietnia 2016 r. w kwocie 2.695,70 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 1.133 złi koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł,

z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami liczonymi na dzień7 kwietnia 2016 r. w kwocie 1.160,72 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 488 złi koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł,

z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP wraz z odsetkami liczonymi na dzień7 kwietnia 2016 r. w kwocie 242,82 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 102 złi koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł.

WnioskodawczyniB. K.i jej małżonekM. K.nie są rozwiedzeni ani nie orzeczono wobec nich wyrokiem sądowym separacji.
/bezsporne

,

nadto dokumenty z akt ubezpieczeniowych ZUS/
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie jest niezasadne.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy wnioskodawczyni jako małżonka odpowiedzialna za zaległości składkowe w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez męża-płatnika ponosi odpowiedzialność za odsetki powstałe po dniu zawarcia umowy ustanawiającej ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Wnioskodawczyni stała na stanowisku, że jej odpowiedzialność winna być - po zastosowaniu w drodze analogii art. 110 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej - ograniczona tylko do odsetek powstałych do dnia ustanowienia rozdzielności majątkowej. Przeciwnego zdania był organ rentowy i stanowisko to jest, w ocenie Sądu, słuszne.
Sporu w sprawie nie budziło, żeB. K.ponosi odpowiedzialność za zaległości z tytułu składek wynikających z działalności gospodarczej męża powstałych w czasie trwania wspólności ustawowej, tj. do 18 września 2009r. W ocenie Sądu, zobowiązaniem, za które odpowiedzialność ponosi wnioskodawczyni, jest nie tylko należność główna lecz także odsetki z tytułu zaległości składkowej oraz koszty upomnienia. W myślart. 23 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 963) od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych wustawie z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa(Dz.U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.). Zgodnie zart. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniemart. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Stawki odsetek za zwłokę wynikają z art. 56 - 56b o.p. oraz z obwieszczenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. W myśl zaś art. 24 ust. 2 ustawy systemowej ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej podlegają nie tylko nieopłacone w terminie składki oraz odsetki za zwłokę, ale także koszty egzekucyjne i koszty upomnienia.
Wskazać należy, że odsetki za zwłokę nie są świadczeniem samodzielnym, oderwanym od zaległości składkowej lecz mają charakter akcesoryjny w stosunku do należności głównej, którą stanowi zaległość składkowa. Z tej przyczyny jest oczywiste, że zobowiązanie do zapłaty odsetek może powstać jedynie wówczas, gdy powstała sama zaległość składkowa. Brak zaległości w opłaceniu składek (w całości lub w części) przesądza o wygaśnięciu zobowiązania z tytułu odsetek za zwłokę (w całości lub w części). Obowiązek naliczenia odsetek za zwłokę nie jest zależny ani od okoliczności powstania zaległości składkowej ani od woli stron stosunku ubezpieczeniowego. Zobowiązanie z tytułu odsetek za zwłokę powstaje z mocy prawa, niezależnie od tego, czy płatnik dysponuje wiedzą na temat powstania zaległości w opłacaniu składek. Ewentualna decyzja organu rentowego, w której zostały wyliczone odsetki za zwłokę, ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, stwierdzający fakt powstania i wysokości odsetek. W obowiązującym stanie prawnym nie można wygasić zaległości składkowej bez wygaszenia zobowiązania z tytułu odsetek (por. art. 28 ust. 4 ustawy systemowej). Można natomiast umorzyć same odsetki, bez umarzania kwoty zaległości z tytułu składek. Akcesoryjność odsetek powoduje, że skoro do roszczenia głównego dotyczącego składek sprzed ustania wspólności majątkowej małżeńskiej zakres odpowiedzialności małżonka kształtuje się w granicach wynikających z art. 26 i art. 29 o.p., to za składki te małżonek odpowiada na zasadach ogólnych, w tym także w zakresie odsetek za zwłokę, które są narastające do czasu wygaśnięcia roszczenia głównego.
Wobec powyższego nie ma żadnych podstaw, by w niniejszej sprawie stosować przez analogię przepisart. 110 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, żerozwiedzionymałżonek podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z byłym małżonkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej, jednakże tylko do wysokości wartości przypadającego mu udziału w majątku wspólnym, a odpowiedzialność ta nie obejmuje odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych powstałych po dniu uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie. Przede wszystkim wskazać należy na umiejscowienie tego przepisu w systematyceustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Został on zamieszczony w rozdziale 15 ustawy, a więc w rozdziale, który dotyczy odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Tymczasem małżonek, na którego rozciągnięto odpowiedzialność za długi płatnika (podatnika), nie jest „osobą trzecią” w rozumieniu przepisówOrdynacji podatkowej. Krąg osób będących potencjalnymi osobami trzecimi zakreślony jest bowiem wyczerpująco wart. 110-117 Ordynacji podatkoweji nie ma możliwości jego poszerzania (por. R. Dowgier, [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, także: Ordynacja podatkowa. Komentarz pod red. prof. dr hab. Henryka Dzwonkowskiego, Wyd. 6, Warszawa 2016). W przywołanych przepisachrozdziału 15. Ordynacji podatkowejnie wymienia się małżonków. Ich odpowiedzialność została uregulowana wart. 29w zw. zart. 26o.p. - a więc w rozdziale, który nie dotyczy odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, lecz odpowiedzialności podatnika, płatnika i inkasenta. Odpowiedzialność małżonka w świetle przepisówOrdynacji podatkowejiustawy o systemie ubezpieczeń społecznychnie jest zatem odpowiedzialnością uzupełniającą, jak w przypadku „osób trzecich” lecz ma charakter odpowiedzialności równoległej (por. wyrok SA w Katowicach z 29.10.2003r., sygn. akt III AUa 2140/02, wyroki WSA w Poznaniu z 6.12.2007r., I SA/Po 655/07, i z 25.02.2014r., III SA/Po 1276/13). Skoro zatem wnioskodawczyni nie jest osobą trzecią w rozumieniu cyt. wyżej przepisówOrdynacji podatkowej, a jej odpowiedzialność za zaległości składkowe nie ma charakteru uzupełniającego, to nieuprawnione jest jej twierdzenie, że w niniejszej sprawie w drodze analogii można zastosować do niejart. 110 § 2 pkt 2o.p. i obciążyć ją odsetkami za zwłokę od zaległości składkowych liczonymi tylko do dnia ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej, tj. do 18 września 2009r. Przepis powyższy dotyczy wprost małżonka rozwiedzionego. Wnioskodawczyni zaś - co bezsporne - rozwiedziona z płatnikiem nie jest. Nie orzeczono również między małżonkami sądownie separacji. Sam zaś stan separacji faktycznej, nawet gdyby faktycznie istniał między małżonkami, również nie uzasadnia zastosowania do wnioskodawczyni regulacji zawartej wart. 110 § 2 pkt 2o.p. Na marginesie tylko dodać można, że gdyby przychylić się do stanowiska odwołującej, że w przypadku podpisania intercyzy w czasie trwania małżeństwa nie można naliczać odsetek za okres po jej podpisaniu od zaległości, za które jest odpowiedzialna sprzed rozdzielności majątkowej, to przepisart. 110 § 2 pkt 2o.p. byłby zbędny w przypadku małżonków rozwiedzionych, a to kłóciłoby się w sposób ewidentny z zasadą „racjonalnego” prawodawcy.
Dodać też należy, że bez znaczenia prawnego dla oceny rozpoznawanej sprawy pozostaje przywołany przez skarżącą w odwołaniu wyrok Sądu Najwyższego z 22.05.2012r. (II UK 339/11). Wyrok ten wydany został na kanwie zupełnie innego stanu faktycznego i prawnego. Orzeczenie to dotyczy bowiem odpowiedzialności za niezapłacone w terminie składki, jeśli zaległości powstały jeszcze przed ślubem, a zatem zupełnie nie przystaje do okoliczności niniejszej sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania wobec skarżącej w drodze analogii przepisuart. 110 § 2 pkt 2o.p. i w konsekwencji naliczenia odsetek do 18 września 2009r., tj. do dnia, w którym pomiędzy nią i jej mężem ustanowiono ustrój rozdzielności majątkowej. Dlatego też odwołanie - jako nieuzasadnione - podlegało oddaleniu, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z 22.10.2015r. (Dz.U. z 2015r. poz. 1804) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej rozporządzeniem zmieniającym z 3.10.2016r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 1667).