Sąd Okręgowy w Poznaniu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 114/16
Data wyroku: 2016-04-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Ryszard Marchwicki, Danuta Silska, Alina Szymanowska
Słowa kluczowe: Księgi Wieczyste
Podstawa prawna: art. 626^4^kpc

POSTANOWIENIE
Dnia 29 kwietnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu - Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Danuta Silska (spr.)
Sędziowie: SSO Alina Szymanowska
SSO Ryszard Marchwicki
po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. w Poznaniu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuJ. W.
przy uczestnictwie(...) S.A.z siedzibą wK.oraz(...) S.A.z siedzibą wP.
o wpis zmiany wierzyciela hipotecznego
na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę
od postanowienia Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt DZ KW(...);KW (...)

postanawia:

oddalić apelację.
/-/ Alina Szymanowska /-/ Danuta Silska /-/ Ryszard Marchwicki

UZASADNIENIE

Księga wieczysta nr (...)prowadzona jest przez Sąd RejonowyP.dla nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa, stanowiącej przedmiot użytkowania wieczystego (k. 1037-1050). Użytkownikiem wieczystym nieruchomości oraz właścicielem budynku na niej posadowionym jest(...) S.A.z siedzibą wP.. W Dziale IV przedmiotowej księgi wieczystej, pod numerem 12., wpisana jest hipoteka przymusowa na kwotę 2.212.100 zł na rzecz(...) S.A.z siedzibą wK.. Podstawą wpisu tego ograniczonegoprawa rzeczowegojest nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym z weksla przez Sąd Okręgowy wK.w dniu 16.04.2012 r. w sprawie o sygn. akt II Nc 98/12 (k. 771-774, 775).

J. W.złożył wniosek o wpis zmiany wierzyciela hipotecznego w zakresie ww. hipoteki przymusowej do kwoty 2.212.100 zł z(...) S.A.z siedzibą wK.na rzeczJ. W.. Do wniosku dołączono Porozumienie nr 01/06/2015 (nie zawiera daty) z podpisami notarialnie poświadczonymi (k. 952-954).
Referendarz sądowy wniosek oddalił. W ustawowym terminie wnioskodawca wywiódł skargę na orzeczenie referendarza sądowego.
Postanowieniem z 18.11.2015 r., DZ KW(...)Sąd Rejonowy, na podstawieart. 6269k.p.c., oddalił wniosek (punkt 1.), obciążając wnioskodawcę, na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., kosztami postępowania sądowego w zakresie przez niego poniesionym (punkt 2.).
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż lakoniczne i niekompletne Porozumienie nr 01/06/2015 nie może stanowić podstawy dokonania wpisu, albowiem nie wskazano w nim wprost przedmiotowej hipoteki przymusowej ani nie wskazano danych dłużnika hipotecznego. Sąd nie może domniemywać, że chodzi o daną hipotekę. Nadto, dane wierzyciela muszą być dokładnie opisane.
Z powyższym rozstrzygnięciem w całości nie zgodził się wnioskodawca i wywiódł od niego apelację. Skarżący zarzucił:

1
naruszenieart. 626((
    8))§ 2 k.p.c.w zw. zart. 626((
    9))k.p.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dokument - Porozumienie nr 01/06/2015 nie może stanowić podstawy dokonania wpisu;

2
naruszenieart. 65 § 2 k.c.poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w umowach należy badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na ich dosłownym brzmieniu.

Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez dokonanie wpisu zgodnie z wnioskiem.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się niezasadna.
Zgodnie z treściąart. 6268§ 1 k.p.c.wpis dokonywany jest na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając wniosek sąd bada jedynie treść i formę wniosku, załączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej (art. 6268§ 2 k.p.c.). Powyższy przepis wyznacza również kognicję sądu odwoławczego rozpoznającego środek odwoławczy od orzeczenia sądu I instancji. Tym samym, sąd odwoławczy - stosownie do powołanych wyżej przepisów - rozstrzyga jedynie, czy wpis lub jego odmowa przez sąd rejonowy pozostaje w zgodzie z prawem w świetle treści wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej (zob.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 05.10.2005 r., II CK 781/04, LEX nr 187020). Postępowanie o wpis określonego prawa w księdze wieczystej, jak wynika z przytoczonych przepisów, jest postępowaniem niejako uproszczonym, ale przy tym bardzo sformalizowanym, a przez to rygorystycznym.
WniosekJ. W.podlegał oddaleniu, choć z innych względów niż te, na które powołał się Sąd I instancji. Zgodzić się należy ze skarżącym, iż z treści przedmiotowej księgi wieczystej jednoznacznie wynika hipoteka przymusowa (jej wysokość, podstawa wpisu), której dotyczy wniosek, a nadto określony jest wierzyciel hipoteczny. Wnioskodawca przedłożył jednak wraz z wnioskiem tylko dokument opatrzony nazwą „Porozumienie nr 01/06/2015”. W treści tego dokumentu znajduje się odwołanie do „Porozumienia nr 01/02/2013 z dnia 21.03.2013 r.”, którego to dokumentu (dowodu) nie załączono do wniosku.
Z treści Porozumienia nr 01/06/2015 wynika, iż Porozumienie nr 01/02/2013 z dnia 21.03.2013 r. stanowi umowę zobowiązującą do przeniesienia wierzytelności. Porozumienie zaś nr 01/06/2015 stanowi umowę przelewu, która została zawarta w wykonaniu ww. zobowiązania. Zgodnie z treściąart. 510 § 2in finek.c.ważność umowy przelewu zależy od istnienia zobowiązania do przeniesienia wierzytelności. Umowa przelewu (art. 509 k.c.) jest więc czynnością kauzalną, co oznacza, żekauzastanowi samodzielną przesłankę ważności tej umowy. W sytuacji, gdy przelew dochodzi do skutku w drodze umowy czysto rozporządzającej (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), ważność przelewu wierzytelności zależy od istnienia ważnego zobowiązania do przeniesienia wierzytelności (causa solvendi). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w licznych i zgodnych wypowiedziach judykatury i doktryny (por.: K. Pietrzykowski, Komentarz do Kodeksu cywilnego, t. II, 2015; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2006 r., V CSK 253/06, OSNC 2007, nr 9 poz. 141; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 25 czerwca 2004 r., I ACa 10/14). Podkreślić dalej należy, iż brak lub wadliwośćcausae cessionispowoduje, że cesjonariusz nie nabywa wierzytelności (zob.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2016 r., IV CSK 403/15).
W tym miejscu podnieść trzeba, iż - jak wskazuje się w orzecznictwie - sąd wieczystoksięgowy powinien badać czynność stanowiącą podstawę wpisu do księgi wieczystej nie tylko pod względem formalnoprawnym, ale także pod względem jej skuteczności materialnej (zob.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1963 r., III CR 177/62, LEX nr 104565; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2004 r., V CK 448/03, LEX nr 183791). W szczególności oznacza to, że nie może być podstawą wpisu czynność nieważna. Oceny tej dokonuje sąd na podstawie wniosku o wpis oraz treści księgi wieczystej, a nade wszystko w oparciu o dokumenty dołączone do wniosku.
W niniejszej sprawie wnioskodawca nie przedłożył do umowy cesji wierzytelności - Porozumienia nr 01/06/2015, stanowiącej czynność rozporządzającą, umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności - Porozumienia nr 01/02/2013 z dnia 21.03.2013 r. W tej sytuacji, Sąd nie mógł ocenić ważności umowy przelewu, stanowiącej podstawę żądanego wpisu w księdze wieczystej, pod kątem istnienia uprzedniego zobowiązania w tym zakresie (art. 510 § 2in finek.c.). W szczególności, Sąd nie ma pewności, czy umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności została w ogóle zawarta i czy jest ważna. Wskazany brak skutkował zatem oddaleniem wniosku.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji.
/-/ Alina Szymanowska  /-/ Danuta Silska  /-/ Ryszard Marchwicki