Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 502/16
Data wyroku: 2016-08-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Marek Żurecki, Wojciech Bzibziak
Słowa kluczowe: Emerytura Górnicza
Podstawa prawna: art. 50 e ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 502/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 sierpnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Żurecki (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Pietrzak
SSA Wojciech Bzibziak

Protokolant

Michał Eksterowicz

po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaP. D.(P. D.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
o prawo do emerytury górniczej
na skutek apelacji ubezpieczonegoP. D.i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach
z dnia 3 grudnia 2015r. sygn. akt VIII U 1348/14

1
oddala apelację organu rentowego;

2
z apelacji ubezpieczonego zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 stwierdzając odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji i przyznaje ubezpieczonemuP. D.prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w ustaleniu prawa do świadczenia za okres od dnia 1 maja 2014 r. do dnia wypłaty;

3
zasądza od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów poniesionych w postępowaniu apelacyjnym.

/-/SSA J. Pietrzak /-/SSA M. Żurecki /-/SSA W. Bzibziak

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 502/16

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.decyzją z dnia 22 kwietnia 2014r. odmówiłP. D.(ur. w (...)r.) prawa do górniczej emerytury bez względu na wiek, określonej w art. 50e ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS na wniosek ubezpieczonego z dnia 31 marca 2014r.
Organ rentowy stwierdził, że wnioskodawca udowodnił do dnia 19 marca 2014r. 17 lat i 6 dni okresów pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pod ziemią zamiast wymaganych co najmniej 25 lat tego rodzaju pracy górniczej albowiem odmówił wnioskodawcy uwzględnienia okresu zatrudnieniawKWK (...)od dnia 3 marca 2003r. do 30 kwietnia 2012r. w którym tookresie ubezpieczony pełnił funkcję zakładowego społecznego inspektora pracy. Organ rentowy prezentował stanowisko, że okres oddelegowania do pełnienia funkcji zakładowego społecznego inspektora pracy nie jest wymieniony w art. 50e ustawy o emeryturach i rentach jako okres zaliczany do okresów pracy górniczej o której mowa w tym przepisie.
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury górniczej od dnia 1 marca 2014r. (pkt 1 wyroku) oddalając w pkt 2 wyroku odwołanie skarżącego w pozostałej części tj. w zakresie prawa do odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia w ustaleniu prawa do świadczenia.
Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie po ustaleniu, że w spornymokresie ubezpieczony jako jedyny w kopalni zakładowy społeczny inspektor pracy – oddelegowany do pełnienia tej funkcji z zajmowanego stanowiska górnika- kombajnisty wykonywał pracę pod ziemią zajmując się kontrolą stanuobudów górniczych, maszyn i urządzeń oraz sprawdzaniem warunkówotoczenia (temperatury, stanu wentylacji). Ponadto ubezpieczony uczestniczyłw postępowaniach powypadkowych w miejscu zdarzeń pod ziemią w kopalni.
Sąd dysponując wykazem zjazdów ubezpieczonego pod ziemię sporządzonym przez pracodawcę za sporny okres od marca 2003r. do kwietnia 2012r. w oparciu o dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu rent i emeryturM. L.ustalił, że skarżący w rozliczeniu miesięcznym posiadał 2501 dniówek przepracowanych pod ziemią, zaś w rozliczeniu kwartalnym (tj. w wariancie obliczeniowym przewidzianym w art. 50f ustawy emerytalnej) posiadał 2431 dniówek dołowych, co łącznie zokresem uznanym przez organ rentowy pozwoliło na stwierdzenie, że ubezpieczonylegitymuje się ponad 25-letnim okresem pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pod ziemią.
Sąd Okręgowy podzielając wyliczenia zawarte w opinii biegłego zaznaczył,że przychylił się do wariantu obliczeniowego uwzględniającego udzielone ubezpieczonemu dni wolne za przepracowane soboty i niedziele.
W ocenie Sądu do pracy górniczej należało zaliczyć dni wolne udzieloneza przepracowane soboty i niedziele, bowiem ubezpieczony jako pracownik był podporządkowany pracodawcy i to pracodawca polecał mu pracować w soboty i niedziele, nie może on zatem ponosić negatywnych konsekwencji tego, iż potem odbierał z tego tytułu dni wolne. Tego rodzaju uprawnienie jest przewidzianew przepisachKodeksu pracyi winno być traktowane tak samo jak dni urlopu wypoczynkowego przy ustalaniu prawa do emerytury i pracy wykonywanej stalei w pełnym wymiarze czasu pracy pod ziemią.
Sąd uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku wskazał, że rozpoznawana sprawa dotyczyła prawa do emerytury a nie jej wysokości stąd odsetki ustawowe mogą przysługiwać tylko od sumy pieniężnej gdy wynika to z czynności prawnej lub z ustawy.
Apelację od wyroku wniósł organ rentowy oraz ubezpieczony.
W apelacji organu rentowego wniesiono o zmianę wyroku i oddalenie odwołania lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Organ rentowy zarzucił wyrokowi:
- naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.) w ten sposób, że służbę ubezpieczonego jako społecznego inspektora pracy uznano za pracę górniczą wykonywaną stale i w pełnym wymiarze pracy a ponadto niesłuszne doliczenie do dniówek pod ziemią dni wolnych udzielonych za pracę w sobotyi niedziele, co spowodowało
- naruszenie prawa materialnego a toart. 50c ust. 1 pkt 1 i art. 50e ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzez niesłuszne przyznanie emerytury górniczej.
W uzasadnieniu środka odwoławczego apelujący podniósł, że ubezpieczony pełniąc służbę społeczną zakładowego inspektora pracy w kopalni z uwagi na szeroki zakres obowiązków związanych z tą funkcją nie był w stanie wykonywać w pełnym zakresie czasu pracy górnika.
Ubezpieczony nie wykonywał pracy chociażby dlatego, że nie był podporządkowany pracodawcy, gdyż niezależność od niego zapewniała mu ustawao społecznej inspekcji pracy.
Organ rentowy prezentował pogląd, że czynności wykonywane przez ubezpieczonego w czasie pełnienia służby społecznego inspektora pracy nie byłypracą górniczą albowiem tego rodzaju służba nie została ujęta w przepisie art. 50cust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach.
Ponadto organ rentowy kwestionował zasadność uwzględnienia w wyliczeniu stażu pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy dni wolnych udzielanych ubezpieczonemu za pracę w soboty i niedziele w świetleart. 50e ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach.
UbezpieczonyP. D.w apelacji zaskarżył pkt 2 wyroku wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie skarżącemu prawa do odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia w ustaleniu prawa do emerytury liczonych od dnia 1 marca 2014r.do dnia zapłaty zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisówart. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach iart. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowegoalbowiem nie podzielił zasadniczego zarzutu apelacji zgodnie z którym oddelegowanie na czas pełnienia funkcji społecznego zakładowego inspektora pracy eliminuje możliwość uznania tego okresu za pracę górniczą w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturachi rentach.
Stanowisko takie jest nietrafne. W świetle wskazanego przepisu za pracę górniczą uważa się bowiem zatrudnienie wykonywane pod ziemią w kopalniach węgla i innych kopalin wymienionych w tym przepisie a więc wszelkie prace wykonywane pod powierzchnią ziemi związane z wydobywaniem określonych kopalin.
Z ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd Apelacyjny za Sądem pierwszej instancji wynika, że ubezpieczony w spornym okresie od 2003r. do 2012r. wykonywał w godzinach pracy czynności jedynego w kopalni społecznego inspektora pracy mające na celu zapewnienie przez zakład pracy bezpiecznych i higienicznych warunków pracy – określone w przepisachustawy z dnia 24 czerwca 1983r.o społecznej inspekcji pracy.
Zgodnie z art. 15 ust. 5 tej ustawy ubezpieczony z uwagi na występujące szczególne zagrożenie zdrowia i życia pracowników i warunki pracy wymagające stałego społecznego nadzoru był zwolniony na czas pełnienia funkcji z obowiązku wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku górnika-kombajnisty z zachowaniem prawa do wynagrodzenia – co wynika z akt osobowych ubezpieczonego.
Niemniej jednak, co istotne w sprawie, ubezpieczony realizował swoje obowiązki nakreślone ustawą również w ramach dniówek roboczych pod ziemią kopalni, co potwierdził przedstawiony przez pracodawcę wykaz zjazdów pod ziemię w oparciu o który w drodze opinii biegłego ustalono, że ubezpieczony legitymuje się ponad 25-letnim okresem pracy wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy założeniu, że do okresów tego rodzaju pracy należy doliczyć również dni odpoczynku przysługujące ubezpieczonemu za pracę wykonywaną w soboty,w niedziele i w święta w danym miesiącu zatrudnienia.
Przyjęty przez Sąd Okręgowy powyższy wariant obliczeniowy należało uznać za prawidłowy zważywszy na charakter i istotę dni wolnych od pracy udzielanych za dodatkową pracę w ponadnormatywnym czasie pracy odpowiadające istocie urlopu wypoczynkowego, który niewątpliwie podlega zaliczeniu do okresu pracy górniczej wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy.
Wobec powyższego apelacja organu rentowego jako bezzasadna podlegała oddaleniu w myślart. 385 k.p.c.
W konsekwencji przyjętego powyżej stanowiska stwierdzającego bezzasadność odmowy uznania spornego w sprawie okresu oddelegowania ubezpieczonegodo pełnienia funkcji społecznego inspektora pracy jako okresu pracy górniczej.
Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację ubezpieczonego domagającego się prawa do odsetek ustawowych z tytułu odpowiedzialności za opóźnienie w przyznaniu prawado świadczenia.
Stwierdzony błąd organu rentowego w zastosowaniu przepisów prawa –art. 50c ust. 1 pkt 1 i art. 50e ustawy o emeryturach i rentach należało potraktowaćjako okoliczność za którą organ rentowy ponosi odpowiedzialność co w świetle przepisuart. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychw zw. z art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach powinno skutkować przyznaniem prawa do odsetek ustawowych liczonych od dnia 1 maja 2014r. tj. po upływie 30 dni od daty złożenia przez ubezpieczonego wnioskuo emeryturę w dniu 31 marca 2014r. zawierającego dokumentację konieczną do wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do wydania decyzji.
/-/SSA J. Pietrzak /-/SSA M. Żurecki /-/SSA W. Bzibziak

Sędzia Przewodniczący Sędzia
MP