Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 242/16
Data wyroku: 2016-09-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Kapiński, Grzegorz Miśkiewicz, Ewa Gregajtys
Słowa kluczowe: Rozbój
Podstawa prawna: art. 280 § 2 kk w zb z art. 155 kk i 157 § 1 kk

Sygn. akt II AKa 242/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 września 2016r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Ewa Gregajtys
Sędziowie: SA – Zbigniew Kapiński (spr.)
SA – Grzegorz Miśkiewicz
Protokolant: – sekr. sąd. Piotr Grodecki
przy udziale Prokuratora Anny Adamiak
po rozpoznaniu w dniu 23 września 2016 r.
sprawy

1
J. K.urodz. (...)wP.s.W.iH.z d.K.

2
K. P.urodz. (...)wW.s.B.iM.z d.B.

oskarżonych zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 280 § 1 k.k.w zb. zart. 155 k.k.w zb. zart. 157 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
na skutek apelacji, wniesionych przez obrońców obu oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 11 kwietnia 2016 r. sygn. akt V K 98/15
utrzymuje w mocy wyrok w zaskarżonej części;
zwalnia oskarżonychJ. K.iK. P.od ponoszenia wydatków postępowania odwoławczego obciążając nimi Skarb Państwa;
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokatówJ. J.iM. L.– Kancelarie Adwokackie wW.po 738 zł w tym 23% VAT za obronę z urzędu oskarżonych wykonywaną w postępowaniu odwoławczym przed Sądem Apelacyjnym.

UZASADNIENIEWyrokiem z dnia 11 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie oskarżonychJ. K.iK. P.w ramach zarzucanego im czynu uznał za winnych tego, że w dniu 20 czerwca 2013 roku w miejscowościZ., powiat(...), woj.(...), w budynku jednorodzinnym położonym przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu zS. W.oraz dwoma innymi ustalonymi mężczyznami dokonali rozboju na osobachM.iH. W.w ten sposób, że w celu zmuszenia pokrzywdzonych do ujawnienia miejsca przechowywania pieniędzy i złota używali wobec nich przemocy, i tak:- wobecM. W.zadając jej ciosy w obręb całego ciała, w szczególności głowy i kończyn, czym spowodowali złamanie kości nosa z cechami krwawienia, złamanie trzonu lewego obojczyka, liczne zasinienia zlokalizowane głównie w obrębie twarzy i kończyn oraz wywierając dość znaczny ucisk na szyję doprowadzili do złamania lewego rożka chrząstki tarczowej po stronie lewej z wylewam, krwawymi w otoczeniu, wylewem krwawym od strony zewnętrznej ściany tchawicy po stronie lewej oraz wylewem krwawym na przedniej powierzchni rogu większego kości gnykowej po stronie prawej, nadto poprzez związanie wskazanej rąk i nóg w sposób uniemożliwiający poruszanie, doprowadził ją do stanu bezbronności a przy tym pozostawiając osobę w podeszłym wieku, w takim stanie, w pozycji leżącej niekorzystnej dla wykonywania ruchów oddechowych ze względu na sposób skrępowania i ułożenia na podłodze, z krwawieniem ze złamanego nosa również utrudniającym oddychanie, w pomieszczeniu, w którym panowała wysoka temperatura, działali w sposób bezpośrednio zagrażające życiu pokrzywdzonej,- wobecH. W.zadając mu ciosy rękami zwłaszcza w okolice głowy czym spowodowali, krwiaki okularowe obu oczodołów, krwiaka wargi dolnej i górnej ust, zasinienia okolic brody oraz uraz prawej kończyny górnej i pozostawili pokrzywdzonego będącego w podeszłym wieku w pomieszczeniu, w którym panowała wysoka temperatura ze skrępowanymi rękami, a następnie dokonali zaboru w celu przywłaszczenia mienia stanowiącego własnośćM.iH. W.w postaci co najmniej złotej biżuterii, w tym dwóch łańcuszków, krzyżyka, dwóch pierścionków, dwóch obrączek, dwóch bransoletek, nadto obrazu przedstawiającego żołnierza na koniu zegarka, kompletu sztućców, pistoletu sportowego Bersa kal. 6,5 mm oraz pieniędzy w kwoce nie mniejszej niż 400 złotych, po czym opuszczając dom zamknęli drzwi wejściowe od zewnątrz na zamek pozbawiając tym samym pokrzywdzonych wolności, w wyniku powyższego doprowadzili nieumyślnie do zgonuM. W.w mechanizmie niewydolności oddechowo-krążeniowej oraz spowodowali uH. W.obrażenia skutkujące u niego rozstrojem zdrowia i naruszeniem czynności narządów ciała na czas przekraczający 7 dni i czyn ten zakwalifikował zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 280 § 1 k.k.w zb. zart. 155 k.k.w zb zart. 157 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawie wskazanych artykułów skazał obu oskarżonych a na podstawieart. 280 § 2 k.k.w zw. zart 11 § 3 k.k.wymierzyłJ. K.karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności, zaśK. P.karę 4 (czterech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolność.Powyższy wyrok został zaskarżony m.in. przez obrońcę oskarżonegoJ. K.w części tj. co do kary oraz przez obrońcę oskarżonegoK. P.w całości na korzyść tego oskarżonego.Obrońcana podstawieart. 427 k.p.k.iart. 438 pkt 1 k.p.k.wyrokowi w wyżej wymienionej części zarzuciła naruszenieart. 60 § 4 k.k.iart. 60 § 5 k.k.poprzez ich nie zastosowanie i w konsekwencji nie zastosowanie wobec oskarżonegoJ. K.przewidzianej w w/w przepisach instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, w sytuacji gdy biorąc pod uwagę postawę oskarżonego w toku całego postępowania, polegającą w szczególności na przyznaniu się do winy, okazaniu skruchy, przeproszeniu za dokonany czyn, a przede wszystkim ujawnieniu przed organem ścigania i przedstawieniu istotnych okoliczności, nieznanych dotychczas temu organowi, przestępstw zagrożonych karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności, spełnił on w całości przesłanki wymagane do zastosowania wobec niego tej instytucji.Na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 2 k.p.k.wniosła o:1zmianę zaskarżonego wyroku przez obniżenie kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemuJ. K.do 3 lat pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania na okres lat 5ewentualnie2uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz3zasądzenie na rzecz obrońcy z urzęduJ. J.kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuJ. K.z urzędu w postępowaniu przed Sądem II instancji, które to koszty nie zostały opłacone ani w całości, ani w części.Obrońca oskarżonegoK. P.na podstawieart. 427§ 1 i 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:1naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, mianowicieart. 7 k.p.k.poprzez dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów w szczególności dokonanej przez Sąd oceny wyjaśnień oskarżonychK. P.,J. K.iP. D. (1), oceny zeznań świadkówR. F.iR. W.i ustalenia wiarygodności tych dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia przez Sąd orzekający, że oskarżony dopuścił się bicia i używania przemocy wobecM. W.iH. W.w celu dokonania kradzieży oraz, że obejmował swoją wiedzą i wolą działanie współsprawców, a w konsekwencji dopuścił się przypisanego mu przestępstwa zbrodni rozboju w typie kwalifikowanym działając z góry powziętym zamiarem bezpośrednim kierunkowym, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności wyjaśnień oskarżonych oraz świadków, nie pozwala na stanowcze poczynienie takich ustaleń, czyniąc ustalenia te dowolnym, i nie znajdującymi przekonywującego oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i skazania oskarżonego za czyny zart. 280 § 2 k.k.w zw. zart. 280 § 1 k.k.w zb. zart. 155 k.k.w zb. zart. 157 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 1 k.k.w zw. zart. 11 2 k.k.;2naruszenie przepisuart. 7 k.p.k., polegającą na naruszeniu, wyrażonej tym przepisem zasady swobodnej lecz kontrolowanej oceny dowodów, poprzez popadniecie przez Sąd w dowolność w zakresie oceny wskazanych przez oskarżonegoK. P.okoliczności dotyczących zastraszania i zmuszania go do popełniania przestępstw przez oskarżonegoJ. K., co doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku z pominięciem tej okoliczności;3naruszenie przepisu postępowania, a mianowicieart. 5 § 2 k.p.k.poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść oskarżonego wbrew naczelnej regule procesu karnego –in dubio pro reo.Ponadto, w sytuacji gdyby Sąd Apelacyjny nie podzielił powyższych zarzutów, na podstawieart. 427 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 4 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:2rażącą surowość orzeczonej wobec oskarżonegoK. P.kary w wymiarze 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, rażąco nieadekwatnej do celów kary oraz sprzecznej z zasadami oraz regułami wymiaru kar obowiązujących na grunciekodeksu karnego.Na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:Obie wniesione apelacje nie są zasadne a w związku z tym nie zasługują na uwzględnienie zwarte w nich wnioski końcowe.Za całkowicie chybiony rodzajowo oraz bezpodstawny uznać należy zarzut obrazy prawa materialnego tj.art. 60 § 4 k.k.i60 § 5 k.k.poprzez ich niezastosowanie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że tak zredagowany zarzut jest błędny rodzajowo i wynika to z samej treściart. 60 § 4 k.k.W omawianym przepisie nie ma bowiem obowiązku tak jak w przypadku § 3, zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, gdy zajdą wskazane okoliczności, a ustawodawca przewidział dla Sądu jedynie taką możliwość na wniosek prokuratora. Skoro więcart. 60 § 4 k.k.nie zawiera w sobie normy o charakterze bezwzględnym, która nakazuje Sądowi orzekającemu zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary, gdy zostaną spełnione wszystkie warunki określone w tym przepisie, to tym samym omawiany przepis nie może być przedmiotem zarzutu obrazy prawa materialnego.To samo dotyczyart. 60 § 5 k.k., który również nie zawiera w sobie normy o charakterze bezwzględnym, a nadto warunkowe zawieszenie orzeczonej kary na tej podstawie jest możliwe tylko wówczas, gdy Sąd orzekający orzeknie karę pozbawienia wolności do lat 5 stosując nadzwyczajne złagodzenie kary, o którym mowa w§ 3 lub § 4omawianego przepisu.Zatem w realiach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy wymiar orzeczonej wobec oskarżonegoJ. K.kary pozbawienia wolności może być kwestionowany jedynie poprzez zarzut rażącej niewspółmierności kary, o którym mowa wart. 438 pkt 4 k.p.k.i w ramach którego skarżący mógł kwestionować niezastosowanie instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary określonego wart. 60 § 4 k.k.o charakterze fakultatywnym i ewentualnie również niezastosowanie warunkowego zawieszenia kary także fakultatywnego, o którym mowaw§ 5omawianego przepisów.Za chybione i bezpodstawne uznać należy zarzuty obrazy przepisów prawa procesowego tj.art. 7 i 5 § 2 k.p.k.zawarte w apelacji obrońcy oskarżonegoK. P..Odnośnie rzekomej obrazyart. 5 § 2 k.p.k.to należy wyraźnie stwierdzić, że naruszenie zawartej w tym przepisie zasadyin dubio pro reojest możliwe tylko wówczas, gdy Sąd orzekający w danej sprawie nie dysponował chociażby jednym dowodem pozwalającym na dokonanie stanowczych ustaleń faktycznych, a w związku z tym rozstrzygnął określoną wątpliwość dotyczącą przebiegu zdarzenia na niekorzyść oskarżonego.W przedmiotowej sprawie mając na uwadze realia faktyczne i dowodowe tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca.Z zebranych w sprawie dowodów w tym z wyjaśnieńJ. K.iK. P.jednoznacznie wynika, że obaj ci oskarżeni aktywnie uczestniczyli w rozboju dokonanym na małżonkachM.iH. W.w dniu 20 czerwca 2013 r. przyul. (...)w miejscowościZ..Wyjaśnienia oskarżonych składane na poszczególnych etapach postępowania różniły się jedynie odnośnie roli i zachowaniaJ. K.iK. P.wobec obojga pokrzywdzonych w szczególności, który z oskarżonych dokonał ich związania oraz w jaki sposób zadawał im ciosy.Podkreślić jednak należy, że tego rodzaju rozbieżności w wyjaśnieniach oskarżonych nie mogą być rozstrzygane jak bezpodstawnie oczekuje tego autor apelacji w oparciu o regułę zawartą wart. 5 § 2 k.p.k., która nie ma w tym zakresie zastosowania, gdyż ocena poszczególnych dowodów w zakresie ich wiarygodności dokonywana jest na podstawieart. 7 k.p.k.Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd Okręgowy nie dopuścił się również obrazyart. 7 k.p.k.w zakresie oceny wyjaśnień oskarżonychK. P.,J. K.iP. D. (1)oraz zeznań świadkówR. F.iR. W..Dla skuteczności zarzutu obrazyart. 7 k.p.k.konieczne jest nie tylko wskazanie, które konkretnie dowody zostały zdaniem autora apelacji dowolnie ocenione przez Sądmeriti, ale również w czym konkretnie owa dowolność w zakresie poszczególnych dowodów się przejawia.Analiza omawianej apelacji dowodzi zaś, że zarówno z treści samego zarzutu jak również z uzasadnienia nie wynika w jaki sposób Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia zasady swobodnej oceny poszczególnych dowodów i w czym konkretnie zarzucana dowolność się przejawia.W uzasadnieniu apelacji znajduje się tylko jedno zdanie, które może odnieść się do omawianego zarzutu, w którym skarżący stwierdził, że„w świetle wyjaśnień oskarżonych oraz zeznań świadków, nie sposób stanowczo przyjąć, iżK. P.używał przemocy wobecM. W.iH. W.”.Cytowane zdanie nie zawiera jednak żadnych merytorycznych argumentów, które w sposób skuteczny mogłyby podważyć ocenę wymienionych dowodów dokonaną przez Sądmeriti.Zdaniem Sądu odwoławczego analiza pisemnych motywów zaskarżonego wyroku dowodzi, że Sąd Okręgowy dokonał wszechstronnej i wnikliwej analizy oraz swobodnej oceny zebranych w sprawie dowodów w tym wymienionych przez skarżącego i przyjąć należy, że ocena ta nie zawiera błędów natury faktycznej i logicznej oraz uwzględnia zasady logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego, a zatem zasługuje na pełną akceptację ze strony Sądu Apelacyjnego.Za chybiony i całkowicie bezpodstawny uznać należy również zarzut obrazyart. 7 k.p.k.zawarty wpkt 2omawianej apelacji.Zdaniem autora apelacji naruszenieart. 7 k.p.k.nastąpiło„poprzez popadniecie przez Sąd w dowolność w zakresie oceny wskazanych przez oskarżonegoK. P.okoliczności dotyczących zastraszania i zmuszania go do popełniania przestępstw przez oskarżonegoJ. K., co doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku z pominięciem tej okoliczności”.Przy takiej redakcji tego zarzutu dokładnie nie wiadomo co ma z niego wynikać, czy wadliwa ocena oświadczenia złożonego przezK. P.na rozprawie w dniu 29 lutego 2016 r., czy też pominięcie tego przez Sąd Okręgowy.Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny wynika, że Sąd Okręgowy wskazanego oświadczenia oskarżonego nie pominął, ale zasadnie uznał że skoro pobicieK. P.przezJ. K.miało miejsce dopiero w listopadzie 2013 r., a zatem kilka miesięcy po dokonaniu rozboju na osobachM.iH. W., a zatem powyższy fakt w żaden sposób nie może podważać ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie jak również przy uwzględnieniu skali działalności przestępczej obu oskarżonych.Nie można zatem uznać, że doszło do obrazyart. 7 k.p.k.odnośnie przedmiotowego oświadczenia oraz, że Sąd Okręgowy w tym zakresie popadł w dowolność ocen.Z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika również, że Sąd dokonując wnikliwej i szczegółowej analizy i oceny poszczególnych dowodów miał na uwadze treść wyjaśnień oskarżonych, którzy jak zasadnie stwierdzono starali się umniejszać swoją rolę w zdarzeniu, zmarginalizować ją, przerzucić główny ciężar odpowiedzialności na innych, dążąc tym samym do zredukowania swojego udziału i roli w zdarzeniu.Trafnie Sąd Okręgowy uznał, że jest to szczególnie widoczne w wyjaśnieniachK. P., który najbardziej w jego ocenie obciążające okoliczności związane ze spowodowaniem urazów u pokrzywdzonych, z ich krępowaniem przypisał wyłącznieJ. K..Sąd Okręgowy poczynił jednak w tym zakresie trafne ustalenia faktyczne odnośnie przebiegu zdarzenia z dnia 20 czerwca 2013 r. i roli w nim poszczególnych oskarżonych także odnośnie krępowania i zadawania ciosów pokrzywdzonym.Sądmeritizasadnie uznał, że depozycje oskarżonegoK. P.w tym zakresie są sprzeczne zarówno z wyjaśnieniami oskarżonegoJ. K., ale również z treścią zeznańP. D. (2), który w sposób jednoznaczny stwierdził, że pokrzywdzoną wiązali zarównoJ. K.jak iK. P..Reasumując powyższe rozważania dotyczące, wskazanych zarzutów stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy nie dopuścił się obrazy przepisów postępowania wskazanych przez skarżącego, poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które mają pełne oparcie w materiale dowodowym sprawy, jak również w sposób właściwy zakwalifikował przypisane oskarżonym zachowania.Odnosząc się zaś do kwestii wymiaru kar orzeczonych wobecJ. K.iK. P.to należy zauważyć, że Sąd Okręgowy rozważał możliwość zastosowaniaart. 60 § 4 k.k.w przedmiotowej sprawie i trafnie stwierdził, że wobec oskarżonychJ. K.iK. P.zostały spełnione wszystkie wymogi formalne pozwalające na zastosowanie instytucji fakultatywnego nadzwyczajnego złagodzenia kary na wskazanej podstawie, ale jednocześnie zasadnie uznał biorąc pod uwagę występujące w sprawie okoliczności obciążające, a w tym zwłaszcza charakter popełnionego przestępstwa, sposób jego popełnienia oraz skutki czyli znaczną przewagę okoliczności obciążających nad tymi o charakterze łagodzącym, że brak było podstaw do zastosowania tego dobrodziejstwa.Natomiast z omawianej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, która odnosi się do kwestii wymiaru kar orzeczonych wobec oskarżonych wyraźnie wynika, że Sądmeritiw żaden sposób nie pominął tych okoliczności łagodzących, bowiem to właśnie ich istnienie spowodowało orzeczenie wobecJ. K.kary pozbawienia wolności w dolnej granicy ustawowego zagrożenia, która wynosi od 3 do 15 lat, czyli kary 4 lat, zaś wobecK. P.kary 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Sąd Okręgowy na stronie 56 motywów wyroku jednoznacznie wskazał, że gdyby nie wskazane okoliczności związane z postawąJ. K.iK. P.po popełnieniu przestępstwa to orzeczone wobec nich kary byłyby znacznie wyższe, bliższe górnej granicy ustawowego zagrożenia.Nie można zatem zgodzić się z zarzutem obrońcyK. P., że orzeczona wobec tego oskarżonego kara 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności jest rażąco surowa i nieadekwatna do celów kary oraz sprzeczna z regułami wymiaru kar zawartymi wkodeksie karnym.W tym miejscu jedynie na marginesie zauważyć należy, mając na uwadze kierunek zaskarżenia wyroku, że w ocenie Sądu Apelacyjnego zebrane w sprawie dowody pozwalały przynajmniej na poważne rozważenie, że zachowanie oskarżonych stanowiło także zbrodnię zabójstwa określoną wart. 148 § 1 k.k.popełnioną w zamiarze ewentualnym i przy takiej kwalifikacji orzeczone kary powinny być znacznie surowsze.Oczywiście powyższe stwierdzenie z uwagi na uwarunkowania prawne występujące w przedmiotowej sprawie wynikające z treści zarzutu postawionegoJ. K.iK. P.oraz kierunku zaskarżenia mogą być jedynie zasygnalizowane we wskazany sposób.Zatem Sąd odwoławczy w pełni podziela stanowisko Sądu Okręgowego, który mimo spełnienia warunków formalnych zasadnie nie zastosował fakultatywnego nadzwyczajnego złagodzenia kary, o którym mowa wart. 60 § 4 k.k.z uwagi na występujące w sprawie okoliczności obciążające dotyczące charakteru czynu, jego skutku oraz sposobu działania oskarżonychJ. K.iK. P., który w konsekwencji doprowadził do zgonuM. W..W opisanej sytuacji nie można zatem uznać, że orzeczone wobec oskarżonychJ. K.iK. P.kary pozbawienia wolności noszą cechy rażącej surowości, w rozumieniu wart. 438 pkt 4 k.p.k., a tylko w takiej sytuacji istniałaby podstawa do korekty zaskarżonego wyroku w omawianym zakresie.Mając powyższe względy na uwadze Sąd Apelacyjny nie znajdując żadnych podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku orzekł o jego utrzymaniu w mocy.O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono zaś na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.mając na uwadze sytuację majątkową oskarżonych oraz ich możliwości zarobkowe i wysokość dochodów.