Sąd Rejonowy w Wieluniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 408/16
Data wyroku: 2016-06-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Ewelina Puchalska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt I Ns 408/16

POSTANOWIENIE
Dnia 09 czerwca 2016 roku
Sąd Rejonowy w Wieluniu I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Ewelina Puchalska
Protokolant: sekr.D. A.
po rozpoznaniu w dniu 09 czerwca 2016 roku w Wieluniu
na rozprawie
sprawy z wnioskuP. W.
z udziałem uczestniczek postępowania:E. W. (1),I. W. (1),B. P. (1)
o zasiedzenie
postanawia:

1
stwierdzić, iżP. W.nabył przez zasiedzenie w dniu 12 listopada 2015 roku należący do uczestniczkiB. P. (1)udział wynoszący ¼ (jedna czwarta) części w prawie własności nieruchomości położonej wM., gminaW., oznaczonej numerami działek: 83, 84, 252, 253, 664, 665, 754, 755, 797, 798,(...),(...), 1190,(...), o łącznym obszarze 6,60 ha dla której w Sądzie RejonowymwW.V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta numer (...),

2
stwierdzić, iżP. W.nabył przez zasiedzenie w dniu 12 listopada 2015 roku należący do uczestniczkiB. P. (1)udział wynoszący 1/2 (jedna druga) części w prawie własności nieruchomości położonej wT., gminaW., oznaczonej numeremdziałki (...)o obszarze 0,18 ha dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta numer (...),

3
znieść pomiędzy zainteresowanymi koszty procesu.

Sygn. akt I Ns 408/16

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 21 marca 2016 r.P. W.wystąpił o stwierdzenie nabycia z dniem 11 listopada(...). udziału wynoszącego ¼ części nieruchomości położonej wM.oznaczonej numeramidziałek (...), 612a o łącznej powierzchni 6,59 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu prowadzona jestksięga wieczysta o nr (...), a także udziału wynoszącego ½ części nieruchomości położonej wT.oznaczonej nrdziałki (...)o powierzchni 0,18 ha, której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu prowadzona jestksięga wieczysta o nr (...).
Pismem z dnia 20 maja 2016 r. wnioskodawca sprecyzował wniosek wnosząco nabycie w drodze zasiedzenia przez wnioskodawcę udziału wynoszącego ¼ części w prawie własności nieruchomości położonej wM., gminaW., oznaczonej numerami działek: 83, 84, 252, 253, 664, 665, 754, 755, 797, 798,(...),(...), 1190,(...)o łącznym obszarze 6,60 ha, objętejksięgą wieczystą o nr (...), a także udziału wynoszącego 1/2 części w prawie własności nieruchomości położonej wT., gminaW., oznaczonej numeremdziałki (...)o obszarze 0,18 ha, objętejksięgą wieczystą o nr (...)(k.102).
Uczestnicy postępowania:E. W. (1)iI. W. (1)uznały wniosek, natomiastB. P. (1)wniosła o oddalenie wniosku (k.51).
Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:
Na mocy aktu własności ziemi o nr ON(...)W.iC.małżonkowieŁ.stali się właścicielami nieruchomości położonej wM.oznaczonej nr działek: 117, 397, 612, 116, 396, 612a o łącznej powierzchni 6,59 ha. Dla tej nieruchomości w Sądzie Rejonowym w Wieluniu założona zostałaksięga wieczysta o nr (...).(dowód: akt własności ziemi nr ON(...)k. 3 w aktach Kw SR1W/00019952/1)
Na mocy aktu własności ziemi o nr ON(...)W. Ł.stał się właścicielem nieruchomości położonej wT.oznaczonej nrdziałki (...)o powierzchni 0,18 ha. Dla tej nieruchomości w Sądzie Rejonowym w Wieluniu założona zostałaksięga wieczysta o nr (...).(dowód: akt własności ziemi nr ON(...)k. 3 w aktach Kw SR1W/00019953/8)
Aktualnie numeracja działek wpisanych w dziale I-Oksięgi wieczystej o nr (...)ulega zmianie. Wpisanym w tej księdze działkom odpowiadają aktualniedziałki o nr (...). Łączna powierzchnia tej nieruchomości także uległa zmianie i wynosi aktualnie 6,60 ha. Zmianie uległ także numer działki wpisanej w dziale I-Oksięgi wieczystej o nr (...)tj.działce nr (...)odpowiada aktualniedziałka nr (...).(dowód: wypisy z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego wW.k. 103 i 106)
MałżonkowieC.iW. Ł.mieli jednego synaJ. Ł.. W 1984 r.J. Ł.razem zW. Ł.ulegli wypadkowi motocyklowemu. Poniesione w wypadku obrażenia skutkowały śmiercią obu mężczyzn. W chwili śmierciJ. Ł.był żonaty zA. Ł. (1), z którą miał jedną córkęB.,urodzoną w (...)r.(bezsporne)
Postanowieniem z dnia 12 marca 1985 r. Sąd Rejonowy w Wieluniu na wniosekC. Ł.stwierdził nabycie spadku poJ. Ł.przez jego żonęA. Ł. (1)oraz córkęB. Ł.(obecnieP.) po ½ części. W tym samym orzeczeniu Sąd stwierdził także nabycie spadku poW. Ł., wrazz wchodzącym w jego skład gospodarstwem rolnym, przez jego żonęC. Ł.i wnuczkęB. Ł.(obecnieP.) po ½ części.(dowód: postanowienie SR w Wieluniu wydane w sprawie o sygn. akt Ns 33/85 k. 17)
Przed śmierciąJ. Ł.pomimo, iż był żonaty i miał dziecko, mieszkał wraz z rodzicami wM., pomagając im w gospodarstwie. Jego żona i córka mieszkały na Śląsku. Po śmierci mężaA. Ł. (1)proponowałaC. Ł., aby ta przekazała na jej rzecz całe gospodarstwo, bo chciała sprowadzić się wraz z córką doM.. Na takie rozwiązanieC. Ł.nie wyrażała zgody w obawie, że same nie dają sobie rady w prowadzeniu gospodarstwa.C. Ł.oświadczyła wówczas synowej, że w zamian za opiekę komu innemu przekaże gospodarstwo. Takie plany miała właśnie wobecM. W., który mieszkał w tej samej miejscowości i z którego rodziną pozostawała w dobrych relacjach.(dowód: zeznania świadkaA. Ł.min. 00:40:09-00:56 – płyta k. 96)
W dniu 08 sierpnia 1985 r.C. Ł.darowałaM. W.należący do niej udział wynoszący ½ części nieruchomości położonej wT.objętejksięgą wieczystą nr (...)oraz udział wynoszący ¾ części nieruchomości położonej wM.objętejksięgą wieczystą Kw (...).(dowód: umowa darowizny Rep. A 1721/1985 k. 12-13 w aktach Kw SR1W/00019952/1)
Po tym czasieA. Ł. (1)nie odwiedzała jużC. Ł.. Czasami wysłała jej kartkę pocztową.A. Ł. (1)wówczas była w trudnej sytuacji życiowej, sama wychowywała córkę, niewiele zarabiała.(dowód: zeznania świadkaA. Ł.min. 00:40:09-00:56 – płyta k. 96)
Po zawarciu umowy darowizny zC. Ł.małżonkowieM.iE. W. (1)zamieszkali wM.pod nr 95, w siedlisku należącym dogospodarstwa rolnego (...). W dniu 21 listopada 1985 r. zostali zameldowani pod tym adresem.M. W.przejął prowadzenie całego gospodarstwa należącego doŁ.. Zakupił do niego maszyny, uprawiał zboże, ziemniaki, hodował trzodę chlewną. Płacił podatki od całego gospodarstwa. W 1986 r. rozpoczął budowę nowej stodoły. W 1988 r. doszło do pożaru dom mieszkalnego, w którym mieszkaliW.wrazC. Ł.. Na jego miejscuM. W.wybudował nowy dom, w którym zamieszkała takżeC. Ł.. Na budowę zaciągnął kredyt. Wszystkie decyzje dotyczące całegogospodarstwa rolnego (...)podejmował samodzielnie. Nigdy nie zwracał się o zgodę na nie doA. Ł. (1). Przez te lata nie poszukiwał z nią kontaktu.C. Ł.natomiast cieszyła sięz tego, w jaki sposóbM. Ł.prowadzi gospodarstwo i od czasu zawarcia umowy darowizny zM. W.nie pracowała już w nim. Pomagała małżonkomW.w opiece nad ich dziećmi.(dowód: kserokopie dowodów osobistych wraz z adnotacją o zameldowaniu k. 21-22, decyzja o zatwierdzeniu planu zagospodarowania działki k. 23, kosztorys k. 24, zezwolenie na budowę k. 25, postanowienie o umorzeniu dochodzenia k. 26, decyzja – zezwolenie na budowę k. 27, skrypt dłużny k. 29, informacja podatkowa z Urzędu Gminy wW.k. 98, zeznania świadkaA. W.min. 00:08-00:22, zeznania świadkaS. C.min. 00:22:30-00:39, zeznania uczestniczkiE. W.min. 00:57:13-01:16, zeznania uczestniczkiI. W.min. 01:16 -01:19 – płyta k.96)
C. Ł.zmarła w dniu 05 czerwca 1994 r.A. Ł. (1), ani jej córkaB.nie były na jej pogrzebie, bo nikt nie poinformował ich, że zmarła. Po jej śmierci rzadko też przyjeżdżały doM.. Utrudnione były wówczas połączenia komunikacyjne z ich miejsca zamieszkania doM.. Wówczas kiedy były wM., odwiedzały groby rodzinne i dalszą rodzinę.(dowód: odpis skrócony aktu zgonu k. 20, zeznania świadkaA. Ł.min. 00:40:09-00:56 – płyta k. 96)
W 2012 r. zmarłM. W.. Spadek po nim nabyła żonaE. W. (1)i dwoje dzieci:I. W. (1)iP. W.po 1/3 części każdy.P. W.za zgodą pozostałych spadkobierczyń przejął prowadzenie całego gospodarstwa rolnego po swoim ojcu.(dowód: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku w aktach sprawy sygn. I Ns 580/12 k. 20, zeznania uczestniczkiE. W.min. 00:57:13-01:07, zeznania uczestniczkiI. W.min. 01:16 -01:19 – płyta k. 96)
B. P. (1)ma 33 lata. Po śmierci ojca mieszkała wraz z matkąK.P.kołoB.. Po śmierci ojca do 2008 r. otrzymywała rentę rodzinąw wysokości ok. 600 zł miesięcznie. Jej matka pracowała zarobkowo do 1992 r.,a następnie była bezrobotna z prawem do zasiłku do 1997 r. W 2007 r.B. P. (1)wyszła za mąż. Obecnie mieszka u męża. Wychowuje dziecko. Od 2010 r. jest współwłaścicielką nieruchomości położonej wK.o pow. 0,2016 ha.(dowód: zaświadczenia k. 131-134, świadectwa pracy k-135-138, zaświadczenia o zatrudnieniu k. 139-140, zaświadczenie z urzędu pracy k. 154, kserokopia odpisu aktu małżeństwa k. 69, kserokopia odpisuksięgi wieczystej (...), zeznania świadkaA. Ł.min. 00:40:09-00:56, zeznania uczestniczkiB. P.min. 01:19-01:29 – płyta k. 96)
Niniejszy stan faktyczny ustalony został na podstawie dokumentów złożonych przez zainteresowanych, a także zeznań świadków i uczestniczek postępowania. Wszystkie te dowody Sąd uznał za wiarygodne, nadto zeznania świadkówi uczestniczek w zakresie koniecznym do dokonania powyższych ustaleń były spójnei wzajemnie się uzupełniały. Sąd pominął w ustaleniach kwestię tego, czy uczestniczkaB. P. (1)wraz z matką zostały wypędzone podczas jednej z wizyt wM.z siedliska należącego aktualnie do wnioskodawcy, bowiem poza ich zeznaniami nie potwierdzają tej okoliczności inne dowody, zaś uczestniczkaE. P.kategorycznie tym zeznaniom zaprzeczyła. Zdaniem Sądu nie jest to jednak okoliczność mająca istotne znaczenie dla oceny całokształtu wszystkich okoliczności faktycznych niniejszej sprawy.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Zasiedzenie jest instytucją mającą usankcjonować trwający przez dłuższy czas stan faktyczny inny, niż wynikający ze stanu prawnego. Stanowi ponadto wyraz przekonania, że długotrwałe niewykonywanie prawa przez uprawnionego jest stanem niekorzystnym. Skutkiem tego jest utrata prawa. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2005 r., Trybunał Konstytucyjny, stwierdził, żeart. 172jest zgodny zart. 2, 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP(SK 61/03, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 136).
Wbrew twierdzeniom uczestniczkiB. P. (1)przepisart. 5 k.c.nie może być podstawą odmowy stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie w sytuacji gdy przepis prawa rozstrzyga w sposób jednoznaczny określoną sytuację, nie pozostawiając sądowi marginesu ocennego, nawet jeżeli można uznać, że dochodzi do pokrzywdzenia jednej ze stron (por. uzasadnienie uchwały SN z 26.10.2007 r., III CZP 30/07, OSNC 2008, Nr 5, poz. 43). W odniesieniu zaś do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy istotne pozostaje, iż uczestniczkęB. P. (1)przez okres jej małoletności chronił przepisart. 173 k.c., uniemożliwiając zakończenie biegu terminu zasiedzenia biegnącego przeciwko niej przez ten czas, a także dwa lata od uzyskania przez nią pełnoletności.
Nabycie własności w drodze zasiedzenia ustawodawca uzależnił od spełnienia dwóch podstawowych przesłanek: władania nieruchomością jako posiadacz samoistny oraz upływu ustawowego terminu zasiedzenia. Dobra lub zła wiara posiadacza nie stanowi przesłanki uzyskania własności, a wpływa jedynie na długość terminu zasiedzenia.
Samoistne posiadanie polega wedle przepisuart. 336 k.c.na tym, że określona osoba włada rzeczą tak jak właściciel. Chodzi tu o taki sposób władania rzeczą, który sprawia uzasadnione przekonanie – w szczególności wobec otoczenia – że posiadaczjest właścicielem rzeczy. Ponadto istotą samoistnego posiadania jest własne – wewnętrzne przekonanie posiadacza i jego uzewnętrzniona wola traktowania siebie jak właściciela. Posiadacz musi więc posiadać nieruchomość z zamiarem posiadania jej dla siebie, a nie dla innej osoby.
W ocenie Sądu, posiadanie przedmiotowej nieruchomości przezM. W.od czasu zawarcia zC. Ł.umowy darowizny należących do niej udziałów w przedmiotowym gospodarstwie rolnym miało charakter samoistnyi niczym niezakłócony.C. Ł.zadowolona była z tego, że miała zapewnioną opiekę, a gospodarstwo jest właściwie prowadzone. Druga z właścicielek tegogospodarstwa (...)nigdy nie mieszkała w tym gospodarstwie. Po śmierci ojca rzadko odwiedzała jego rodzinną miejscowość i nigdy wobec małżonkówW.nie rościła sobie praw do tego gospodarstwa, ani nie demonstrowała wobec nich swoich praw do niego. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznegoM. W.sam podejmował decyzje dotyczące inwestycji w siedlisku, prowadzenia całego gospodarstwa. Spośród najistotniejszych wymienić należy budowę stodoły i nowego domu po pożarze domu należącego wcześniej do małżonkówŁ.. W tych działaniach zachowywał się i czuł jak gospodarz, nikt mu w tymw żaden sposób nie przeszkadzał, ani nie kwestionował jego decyzji. Świadczy to zatem za tym, żeM. W.była posiadaczem samoistnym przedmiotowego gospodarstwa rolnegoanimus rem sibi habendi.
Kolejną wymaganą przesłanką do stwierdzenia zasiedzenia jest upływ okresu 20 lat, przy przyjęciu dobrej wiary przez posiadacza samoistnego, albo 30 lat przy przyjęciu złej wiary.
Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wskazują, iżM. W.był posiadaczem samoistnymi nieruchomości objętych wnioskiem w złej wierze - posiadając je czuł i zachowywał się jak właściciel, ale przekonanie to nie było obiektywnie uzasadnione okolicznościami w jakich je posiadał, gdyż nie miał tytułu prawnego do całości gospodarstwa.
Jako początek biegu terminu zasiedzenia przedmiotowych nieruchomości Sąd przyjął jako datę najpewniejszą 21 listopada 1985 r., kiedy to małżonkowieW.zameldowani zostali w siedlisku wM.pod nr 95, choć możliwe byłoby także przyjęcie wcześniejszej daty – od dnia nabycia należących doC. Ł.udziałów w tej nieruchomości w drodze darowizny. Jak wynikałojednak z okoliczności sprawy małżonkowieW.wraz z zameldowaniem przeprowadzili się doM., co uzasadnia liczenie terminu zasiedzenia od tej właśnie daty. Sąd nie podziela argumentów uczestniczkiB. P. (1), iż termin zasiedzenia ewentualnie można liczyć od chwili śmierciC. Ł.. Zdaniem SąduC. Ł.wszystkie swoje prawa do przedmiotowych nieruchomości przekazała ojcu wnioskodawcy już w 1985 r., zatem brak jest podstaw by twierdzić, iż do tegoM. W.nie był samoistnym posiadaczem tego gospodarstwa od tego czasu.
Do chwili śmierciM. W.w dniu 14 czerwca 2012 r. termin zasiedzenia biegł nieprzerwanie na jego rzecz, po czym po jego śmierci, w związku ze zgodną decyzją jego spadkobierców o przekazaniu gospodarstwa na rzecz synaP. W., termin ten biegł w dalszym ciągu na rzecz wnioskodawcy, co ma umocowanie w treściart. 176 k.c.
Zatem na podstawieart. 172 § 2 k.c.stwierdzić należy, iż upływ 30-letniego okresu posiadania przedmiotowych nieruchomości przezM. W.,a następnie wnioskodawcęP. W.liczony od dnia 21 listopada 1985 r. spowodował nabycie z dniem 21 listopada 2015 r. należącego do uczestniczkiB. P. (1)udziału wynoszącego ¼ części w prawie własności nieruchomości położonejwM., gminaW., oznaczonej numerami działek: 83, 84, 252, 253, 664, 665, 754, 755, 797, 798,(...),(...), 1190,(...), o łącznym obszarze 6,60 ha dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta numer (...), a także udziału wynoszącego 1/2 części w prawie własności nieruchomości położonej wT., gminaW., oznaczonej numeremdziałki (...)o obszarze 0,18 ha dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta numer (...).
Przez cały 30-letni okres zasiedzenia uczestniczkaB. P. (1)nie podjęła żadnych czynności, które spowodowałyby przerwanie biegu zasiedzenia. Nigdy nie domagała się dopuszczenia jej do umożliwienia wykonywania jej praw. Nie wystąpiła na drogę sądową. Usprawiedliwieniem tej bezczynności uczestniczki nie może być okoliczność tego rodzaju, iż kiedy doszło rozpoczęcia zasiedzenia jej praw była wówczas małoletnia. W 2001 r. uczestniczka ukończyła 18 lat, a wówczas okres zasiedzenia wynosił 16 lat. Kolejne 14 lat życia uczestniczka była już pełnoletnia,w 2007 r. wyszła za mąż, w 2010 r. uregulowała sprawy spadkowe po swojej babci,w wyniku czego stała się współwłaścicielką innej nieruchomości. Nie może stanowić usprawiedliwienia bezczynności uczestniczki także jej trudna sytuacja finansowa, podczas gdy od istnieje instytucja zwolnienia od kosztów sądowych osób, których nie stać na dochodzenie swych praw przed sądem, z którego to prawa uczestniczka korzysta w niniejszej sprawie. Nie można zatem twierdzić, jak czyni to uczestniczka, że wnioskodawca nadużywa swych praw podmiotowych występując z wnioskiemo zasiedzenie, podczas gdy ona sama pozostawała bierna w realizowaniu przysługujących jej praw właścicielskich do przedmiotowych nieruchomości.
Odnosząc się natomiast do zarzutu uczestniczki zgłoszonego w piśmie z dnia 30 maja 2016 r. (k.110) związanego ze dokonaną przez wnioskodawcę zmianą wnioskuw zakresie oznaczenia nieruchomości będących przedmiotem zasiedzenia (k.102), stwierdzić należy, iż jest on chybiony. Wbrew twierdzeniom uczestniczki wnioskodawca w piśmie z dnia 20 maja 2016 r. nie wystąpił o stwierdzenie zasiedzenia innych nieruchomości niż objętych początkowym wnioskiem. Z treści wypisów z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego wW.wynika bowiem, iż są to nieruchomości objęte tymi samymi księgami wieczystymi, a zmianie uległy numeracje działek i w przypadku jednej z ksiąg także, w niewielkim zakresie, powierzchnia nieruchomości. Podkreślić bowiem należy, że oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej w dziale I-O jest opisem cech fizycznych rzeczy, które wprawdzie nie są pozbawione znaczenia prawnego, ale same przez się nie tworzą stanu prawnego tej rzeczy. Oznaczenie nieruchomości indywidualizuje przedmiot własności w tym znaczeniu, że gdy chodzi o działanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, przesądza o tym, że osoba wpisana w dziale II księgi wieczystej jest właścicielem tej, a nie innej nieruchomości. W dłuższym okresie czasu, na skutek różnych czynności faktycznych lub zdarzeń prawnych oznaczenie tej samej nieruchomości, czy jej powierzchnia może ulec zmianie i być inna od wskazanejw księdze wieczystej. Podstawowym elementem systemu informacji o terenie są wówczas dane z ewidencji (katastru nieruchomości), będące podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej. Wnioskodawca przedłożył odpowiednie dokumenty, które umożliwiają identyfikację przedmiotowych nieruchomościi uznanie, iż są to nieruchomości, których współwłaścicielką pozostawała uczestniczkaB. P. (1), co do których Sąd w pkt. 1 sentencji postanowienia stwierdził zasiedzenie na rzecz wnioskodawcy.
O kosztach Sąd orzekł jak w punkcie 2 postanowienia, na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.zgodnie z zasadą, iż każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie.