Sąd Okręgowy w Elblągu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 251/16
Data wyroku: 2016-04-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Koronowski
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 32 i 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 251/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 kwietnia 2016r.
Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Tomasz Koronowski
Protokolant: st. sekr. sądowy Agnieszka Grądzik
po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016r. w Elblągu na rozprawie
sprawy z odwołaniaM. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.
z dnia 26 stycznia 2016r. znak:(...)
o emeryturę

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyM. W.prawo do emerytury od dnia 9 stycznia 2016r.;

II
nie stwierdza odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Sygn. akt IV U 251/16

UZASADNIENIE
SkarżącyM. W.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.z dnia 26 stycznia 2016r., znak(...), odmawiającej mu prawa do emerytury. Skarżący podniósł, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych wPrzedsiębiorstwie (...)wG.(dalej także:(...)) na stanowisku elektromonter instalacji i urządzeń elektroenergetycznych w kwestionowanym przez pozwanego okresie od dnia 1 lipca 1989r. do dnia 30 kwietnia 1992r., na dowód czego wniósł o przesłuchanie świadków.
Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, wskazując naart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(obecnie Dz.U. z 2015r., poz. 748 ze zmianami; dalej: ustawa emerytalna) oraz na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zmianami; dalej również: rozporządzenie RM lutego 1983r.). Podniesiono, że wprawdzie wnioskodawca osiągnął wiek 60 lat i udowodnił wymagany okres ubezpieczenia przed 1 stycznia 1999r, wynoszący 25 lat, a ponadto złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym do budżetu państwa, nie udowodnił jednak 15 lat pracy w warunkach szczególnych. udowodniony staż pracy w szczególnych warunkach to 14 lat, 2 m-ce i 6 dni. Organ rentowy nie uwzględnił do spornego stażu wskazanego wyżej okresu od dnia 1 lipca 1989r. do dnia 30 kwietnia 1992r., gdyż przedłożonych dokumentach pracowniczych widnieją dwa stanowiska – elektromonter i elektryk, wobec czego nie można jednoznacznie ustalić charakteru zatrudnienia. Co do dalszego okresu zatrudnienia w tym samym przedsiębiorstwie (w tym okresie już w formie spółki akcyjnej), tj. od dnia 1 maja 1992r. do dnia 31 października 1993r., wskazano z kolei, że ubezpieczony nie przedłożył świadectwa pracy w szczególnych warunkach.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Skarżącyurodził się w dniu (...), zatem w dniu 9 stycznia 2016r. ukończył 60 lat.
W okresie od dnia 1 września 1971r. do dnia 31 sierpnia 1977r. ubezpieczony pracował na stanowiskach ucznia (do czerwca 1974r.) i pomocnika elektromontera wWojewódzkim Przedsiębiorstwie (...). W okresie tego zatrudnienia odbył też w dniach do 23 kwietnia 1975r. do 8 kwietnia 1977r. zasadniczą służbę wojskową. Następnie w okresie od dnia 13 września 1977r. do dnia 31 sierpnia 1982r. ubezpieczony był zatrudniony jako elektryk (do dnia 31 października 1979r.) i elektromonter okrętowy wStoczni (...)wG..
(bezsporne, ponadto odpisy świadectw pracy i wyciąg z książeczki wojskowej w plikuKP)
W okresie od dnia 1 grudnia 1982r. do dnia 21 marca 1989r. skarżący pracował jako elektromonter instalacji i urządzeń elektroenergetycznych oraz pracujący brygadzista wPrzedsiębiorstwie (...)wG.. Wykonywał prace przede wszystkim dotyczące budowy i modernizacji linii napowietrznych średniego i niskiego napięcia, a w początkowym okresie zatrudnienia także przy wykonaniu przemysłowej instalacji elektroenergetycznej w dzisiejszejElektrociepłowni (...).
W okresie od dnia 5 kwietnia 1989r. do dnia 30 czerwca 1989r. ubezpieczony pracował jako elektryk w(...) Przedsiębiorstwie (...)wP..
Następnie od dnia 1 lipca 1989r. do dnia 30 kwietnia 1992r. ubezpieczony ponownie został zatrudniony w(...)na stanowisku elektromontera i wykonywał prace jak w poprzednim okresie w tym zakładzie. Na zasadzie porozumienia stron i zakładów skarżący kontynuował to zatrudnienie do dnia 31 października 1993r. wPrzedsiębiorstwie (...) S.A.wG..
(bezsporne co do okresów zatrudnienia i stanowisk, w tym odpisy świadectw pracy w plikuKP, ponadto co do charakteru pracy zeznania świadków z rozprawyA. K.iR. K., także w związku z wyjaśnieniami skarżącego)
W okresie od dnia 1 listopada 1993r. do dnia 31 sierpnia 2013r. ubezpieczony był zatrudniony w(...) S.A.Oddział wE.i wE.–(...) Spółce z o.o.wE., przy tym w okresie do dnia 31 grudnia 2008r. na stanowisku elektromonter linii napowietrznych niskich i średnich napięć. Wnioskodawca nie miał innych okresów składkowych i nieskładkowych przed 1999r.
(bezsporne, ponadto świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach w pliku emerytalnym)

Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu odwołanie skarżącego zasługiwało na uwzględnienie, przy czym trzeba zaznaczyć, że dopiero w świetle okoliczności wyjaśnionych na rozprawie.
W pierwszym rzędzie należy wskazać, że stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia stał się w istocie bezsporny w toku postępowania odwoławczego. Organ rentowy nie kwestionował zeznań świadków, które w ocenie Sądu potwierdzały wyjaśnienia wnioskodawcy co do charakteru świadczonej przez niego pracy w okresach zatrudnienia w(...). Oczywiste jest, że z uwagi na upływ czasu i dłuższy niż wnioskodawcy okres zatrudnienia świadków w(...), szczegóły pracy ubezpieczonego mogły umknąć pamięci świadków, tym niemniej ich zeznania dostarczyły niezbędnych w sprawie informacji. Otóż przede wszystkim świadekR. K., zajmujący w(...)stanowisko kierownicze, choć w pionie innym niż skarżący, zeznał, że nazwy stanowisk „elektryk” i „elektromonter” były używane w zakładzie zamiennie i kadry mogły wpisywać w dokumentach jedno bądź drugie stanowisko. Wynika stąd, że nazwa stanowiska z kart zarobkowych „elektryk” nie określa rzeczywistego charakteru pracy w spornym okresie. W związku z tym trzeba zauważyć, że(...)zajmował się przede wszystkim elektryfikacją rolnictwa, a więc wykonywaniem linii przesyłowych średniego i niskiego napięcia. Obaj świadkowie potwierdzili, że mogło zdarzyć się wykonywanie przez zakład instalacji elektrycznych wewnątrz budynków, jednak przede wszystkim w suszarniach, a więc instalacje w nich miały charakter instalacji przemysłowych, natomiast w budynkach mieszkalnych co najwyżej przypadkowo. W ocenie Sądu zeznania te tłumaczą dostatecznie, dlaczego w świadectwach pracy w(...)zasadnie pracodawca użył jako określenia stanowiska pracy ubezpieczonego pojęcia „elektromonter”, lub dokładniej „elektromonter instalacji i urządzeń elektroenergetycznych”, mimo we wcześniejszych dokumentach pracowniczych używano również określenia „elektryk”.
Odnośnie meritum sporu należy wyjaśnić, że z art. 184 ustawy emerytalnej wynika, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 1 stycznia 1999r., osiągnęli po pierwsze okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz po drugie okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. w niniejszej sprawie wynoszący 25 lat. Przy tym emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu. Stosownie do powołanego w części wstępnej uzasadnienia §4 rozporządzenia RM z lutego 1983r. pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Skarżący niewątpliwie spełnia kryterium wymaganego okresu 25 lat ubezpieczenia, skończył 60 lat i zawarł we wniosku o emeryturę także wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE do budżetu państwa.
Kwestią sporną na etapie postępowania administracyjnego była tylko okoliczność wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach za okres zatrudnienia w(...)od lipca 1989r. – z uwagi na rozbieżności dokumentacji pracowniczej. Należy wobec tego wyjaśnić, że zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia RM z lutego 1983r. okresy pracy m.in. w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo pracy z adnotacją o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, bądź bez niej, nie jest jednak bezwzględną przesłanką do zaliczenia danej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Świadectwo nie jest wiążące dla organu rentowego i może podlegać weryfikacji. Decydujące znaczenie ma zawsze fakt rzeczywistego wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dopiero w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie okresów pracy w warunkach szczególnych także w oparciu o inne dowody niż zaświadczenie z zakładu pracy, nawet jeśli pracownik nie posiada świadectwa w określonej w przepisie formie, albo jego treść budzi wątpliwości, które uzasadniały kwestionowanie tego zaświadczenia przez organ rentowy w fazie administracyjnej postępowania.
Skoro art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej odwołuje się do przepisów dotychczasowych, to trzeba też wyjaśnić, że obowiązujące w tym zakresie i przywoływane już kilkakrotnie rozporządzenie RM z lutego 1983r., wydane zostało w oparciu o delegację zart. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zmianami), w którym Radzie Ministrów powierzono w szczególności określenie rodzaju prac lub stanowisk pracy oraz warunków, na podstawie których osobom m.in. zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku. Z art. 53 ust. 2 tej samej ustawy wynikało, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników stale zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Jest to regulacja tożsama z zawartą w obecnie obowiązującym art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej. W wykazie A, stanowiącym załącznik do wspomnianego rozporządzenia, w dziale II prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Stanowiska pracy z tego działu, uznawane za pracę w warunkach szczególnych, precyzowały zarządzenia resortowe, wydane na podstawie §1 ust. 2 rozporządzenia RM z lutego 1983r., w niniejszej sprawie zarządzenie Nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.Urz. Min.R.. iG..Ż.. Nr 2 poz. 4). W omawianym dziale wymienia ono stanowiska m.in. elektromontera instalacji i urządzeń elektroenergetycznych, elektromontera linii napowietrznych niskich i średnich napięć i elektromontera instalacji elektrycznych przemysłowych, a więc stanowiska ściśle odpowiadające charakterowi pracy wnioskodawcy w(...). Konkludując – w ocenie Sądu skarżący wykonywał pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu w całym okresie zatrudnienia w(...)(w tym w(...) S.A.), a nie tylko w okresie niespornym grudzień 1982r. – marzec 1989r.
Udowodnienie przez wnioskodawcę – należy podkreślić, że dopiero na etapie postępowania sądowego, gdyż przy pomocy zeznań świadków – że zachodzą wszystkie przesłanki przyznania mu wnioskowanej emerytury, skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji na podstawieart. 47714§2 kpci przyznaniem prawa do tejże emerytury oraz stwierdzeniem na podstawieart. 118 ust. 1a acontrario, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.