Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1435/15
Data wyroku: 2016-10-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Stańczak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, art. 477^14^§ 2 kpc

Sygn. aktVIII U 1435/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 października 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. Renata Stańczak

Protokolant:

Anna Krzyszkowska

po rozpoznaniu w dniu22 września 2016 r. w Gliwicach
sprawyJ. P.(P.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaJ. P.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
z dnia20 lipca 2015 r.nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuJ. P.prawo do emerytury począwszy od dnia 1 lipca 2015 roku.
(-) SSR del. Renata Stańczak
Sygn. akt VIIIU 1435/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 20.07.2015r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówił ubezpieczonemuJ. P.(P.) prawado emerytury na podstawie art.184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z§4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, gdyż na dzień 01.01.1999r. ubezpieczony nie udokumentował okresu zatrudnieniaw szczególnych warunkach wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wynoszącego co najmniej 15 lat, a także 25 – letniego okresu składkowego i nieskładkowego, a tylko staż pracy w łącznym wymiarze 23 lat, 8 miesięcy i 12 dni.
Ubezpieczony w odwołaniu od decyzji sprecyzowanym na rozprawie w dniu 30.11.2015r. i w dniu 07.03.2016r. domagał się jej zmiany przez przyznanie prawado emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, po uprzednim zaliczeniu do takiej pracy okresów zatrudnienia wŚ.Przedsiębiorstwie (...)od dnia 06.07.1979r. do dnia 31.05.1991r.,(...) Sp. z o.o.Zespole (...)od dnia 01.06.1991r. do dnia 31.03.1995r. oraz(...) Sp. z o.o.od dnia 03.04.1995r. do dnia 31.07.2001r., kiedy to stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę polegającą na układaniu bruków, chodników, krawężników, wylewaniu asfaltu i betonu, a także okresów pracy wHucie (...)iZakładach (...). Ubezpieczony wniósł również o uwzględnienie do ogólnego stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od ukończenia 16 roku życia do 1975r.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie z przyczyn jak w zaskarżonej decyzji. Organ rentowy wskazał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wnioskowanych przez ubezpieczonego okresów zatrudnienia do pracy w warunkach szczególnych, gdyż ubezpieczony nie przedłożył na tę okoliczność stosownych świadectw .
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
UbezpieczonyJ. P.urodził się w dniu (...)Nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
W dniu 06.07.2015r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury.
W rozpoznaniu tego wniosku organ rentowy postanowił jak w zaskarżonej decyzjiz dnia 20.07.2015r., omówionej na wstępie.
W okresie od dnia 17.02.1976r. do dnia 31.07.1977r. ubezpieczony był zatrudnionywZakładach (...)wŚ.na stanowisku szlifierza. Zakłady te należały do przemysłu metalowego ( w aktach osobowych znajduje się zawiadomienie z dnia 26.05.1976r. o wprowadzeniu nowych zasad wynagradzania za pracę, opracowanych na podstawie Protokołu Dodatkowego Nr 4 do Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Metalowego z dnia 30.04.1976r. ) i zajmowały się produkcją silników do statków.
Ubezpieczony wykonywał w tym Zakładzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracę polegającą na ostrzeniu noży do tokarek i wierteł do wiertarek.
W okresie od dnia 05.08.1977r. do dnia 30.06.1979r. ubezpieczony był zatrudnionywHucie (...)wŚ.. Z akt osobowych wynika, iż ubezpieczony pracował na WydzialeW.stanowisku odbiorcy i dostawcy materiałów, a ostatniona stanowisku hakowego. Jako hakowy ubezpieczony wiązał drutami gorący materiał przywożony przez suwnicę.
W okresie od dnia 06.07.1979r. do dnia 31.05.1991r. ubezpieczony był zatrudnionywŚ.Przedsiębiorstwie (...)wŚ., a następnie wPrzedsiębiorstwie (...)– 2 ” Sp. z o.o. od dnia 01.06.1991r. do dnia 31.03.1995r. i wPrzedsiębiorstwie (...)– 5 ” Sp. z o.o.od dnia 03.04.1995r. do dnia 31.07.2001r., we wszystkich tych przypadkach na stanowisku kopacza.
Przedsiębiorstwo wykonywało roboty kanalizacyjne, drogowe, ciepłownicze między innymi dla Urzędu MiastaK., Kopalni iZakładu (...)wK.. Ubezpieczony w tym czasie pracował generalnie, bo w około 80%, przy układaniu kanalizacji – po wykopaniu przez koparkę rowu ubezpieczony musiał taki rów obrobić łopatą i osadzić w nim rurę kanalizacyjną. W pozostałym zakresie zajmował się układaniem krawężników, kostki chodnikowej, dróg z płyt betonowych. Pracował również przy kładzeniu asfaltu – rozrzucał ten asfalt i grabił go.
W okresie od dnia 11.05.1987r. do dnia 31.03.1989r. ubezpieczony pracowałna eksporcie w Czechosłowacji wykonując różne prace budowlane dla potrzebfabryki (...), gdy dochodziło wówczas do przekształcenia produkcjiS.wS. (...). Ubezpieczony powrócił do pracy w macierzystym zakładzie pracy w dniu 17.04.1989r.
WPrzedsiębiorstwie (...)razem z ubezpieczonym pracowaliA. S. (1)( zatrudniony w latach 1968 – 1988 i 1991 – 2010 ) orazA. Ż.( zatrudniona w latach 1992 – 1998 ).
Ubezpieczony od urodzenia do czasu podjęcia pracy wZakładzie (...)mieszkał wraz z rodzicamiW.iA. P., a także swoimi dwiema młodszymi siostrami w miejscowościK.w województwie(...). Rodzice ubezpieczonego posiadali tam gospodarstwo rolne o powierzchni 5,82 ha. W gospodarstwie tym uprawiano pszenicę, żyto, jęczmień, buraki, kartofle. Mieli też łąki przeznaczone na siano oraz inwentarz żywy:3 konie, 6 krów i 100 świń. Ubezpieczony wykonywał w tym czasie wszystkie prace jakie wykonuje się w gospodarstwie, to jest zarówno prace polowe, jak również zajmował się zwierzętami. Gospodarstwo nie było zmechanizowane i stąd prace generalnie wykonywane były ręcznie. Pracował tak każdego dnia i to znacznie dłużej niż 4 godziny dziennie, częstood rana do wieczora. Ubezpieczony nie uczęszczał w tym czasie do szkoły, bo po zakończeniu szkoły podstawowej nie kontynuował już dalej nauki. W okresieod dnia 18.02.1975r. do dnia 15.12.1975r. ubezpieczony odbywał zasadniczą służbę wojskową. Po zakończeniu tej służby wrócił jeszcze do domu rodzinnego na około trzy miesiące, a następnie od dnia 17.02.1976r. podjął pracę na Śląsku wZakładach (...).
Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonego dotyczących spornych okresów jego zatrudnienia, zeznań świadkówA. S. (1),A. Ż.( protokół elektroniczny z rozprawy z dnia 30.11.2015r. czas 00:16:35 – 00:45:25 ),A. S. (2)iE. G.słuchanych w drodze pomocy sądowej ( k.66 – 68 akt ), zeznań ubezpieczonego ( protokół elektronicznyz rozprawy z dnia 07.03.2016r. czas 00:07:08 – 00:31:05 ).
Sąd dał wiarę zeznaniom słuchanych w sprawie świadków oraz ubezpieczonego, gdyż były one rzeczowe, logiczne, zasadniczo zgodne ze sobą oraz korespondujące z treścią zgromadzonej w sprawie dokumentacji.
Sąd zważył, co następuje.
Odwołanie ubezpieczonegoJ. P.zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 i 2w zw. zart. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17.12.1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( tekst jednolity Dz. U.z 2015r., poz. 748 ) oraz w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zm.) prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31.12.1948r., który:

-

ukończył 60 lat,

udokumentował do dnia 31.12.1998r. 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych,w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych wymienionej w wykazie A stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia,

nie przystąpił do OFE albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonychna rachunku w OFE za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa,

W myśl § 2 w.w. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawodo świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których pracaw szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego dla oceny, czy pracownik pracowałw szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska tylko rodzaj rzeczywiście powierzonej pracy ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26.06.2015r. sygn. akt III AUa 168/15 LEX nr 1761793 ).
W rozpoznawanej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy ubezpieczonyna dzień 01.01.1999r. posiada wymagany 15 – letni okres pracy w warunkach szczególnych,a także 25 – letni okres składkowy i nieskładkowy.
Zdaniem Sądu wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego pozwalają na przyjęcie, iż ubezpieczony podczas zatrudnienia wŚ.Przedsiębiorstwie (...)od dnia 06.07.1979r. do dnia 31.05.1991r., a następnie wPrzedsiębiorstwie (...)– 2 ” Sp. z o.o. od dnia 01.06.1991r. do dnia 31.03.1995r. i wPrzedsiębiorstwie (...)– 5 ” Sp. z o.o.od dnia 03.04.1995r. do dnia 31.12.1998r. ( po wyłączeniu okresu pracy na eksporcie od dnia 11.05.1987r. do dnia 16.04.1989r. ) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymienioną w stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. wykazie A dziale V poz. 1 oraz w dziale IX poz. 4 i 6, a mianowicie kolejno: „ roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach ”, „ prace asfalciarzy i przy gotowaniu asfaltu ” oraz „ prace brukarzy ”.
Ubezpieczony w tym czasie pracował generalnie w głębokich wykopach przy układaniu rur kanalizacyjnych, a w pozostałym zakresie jako asfalciarz, a także brukarz zajmując się układaniem chodników, krawężników, dróg betonowych.
Potwierdzają to zeznania słuchanych w sprawie świadkówA. S. (1)iA. Ż., którzy pracowali razem z ubezpieczonym i byli bezpośrednimi świadkami jego pracy, zeznania ubezpieczonego, a także korespondująca z nimi dokumentacja powołana w sprawie.
Zaliczenie powyższych okresów spornych do pracy w warunkach szczególnych powoduje, iż ubezpieczony na dzień 01.01.1999r. legitymuje się wymaganym 15 – letnim okresem takiej pracy. Niemniej jednak zdaniem Sądu do pracy w warunkach szczególnych można również zaliczyć okres zatrudnienia ubezpieczonego wZakładach (...)od dnia 17.02.1976r. do dnia 31.07.1977r., kiedy to ubezpieczony pracował jako szlifierz, a więc wykonywał pracę o jakiej mowa w wykazie A Dziale III poz.78 „ szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne ”.
W judykaturze ukształtowane jest stanowisko, że jeżeli pracownik wykonuje, nawetw ciągu dnia, różnego rodzaju prace, które zostały zakwalifikowane do pracy w warunkach szczególnych to przysługuje mu prawo do określonego świadczenia emerytalnego, o ile wszystkie te prace wykonuje stale, stanowią one podstawowy zakres jego obowiązków oraz wypełniają one cały dzień pracy ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.01.2012r. sygn. akt II UK 103/11 Lex nr 1130388, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30.03.2016r. sygn. akt III AUa 1952/15, Lex nr 2031166 ).
Bez znaczenia dla rozpoznania sprawy pozostaje fakt, że ubezpieczony nie przedłożyłza okresy sporne świadectw pracy w szczególnych warunkach. Fakt wykonywania takiej pracy został wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów.W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia, w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych wkodeksie postępowania cywilnego(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10.03.1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21.09.1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07.12.2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283).
Jednocześnie Sąd stwierdził, iż istnieją podstawy do zaliczenia do ogólnego stażu pracy ubezpieczonego okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 28.02.1971r.( od ukończenia wieku 16 lat ) do dnia 17.02.1975r., jako okres uzupełniający w rozumieniu art.10 ustawy.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe:
- przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia,
jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Dla zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie tego uregulowania prawnego koniecznym jest, aby praca w gospodarstwie rolnym wykonywana była w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, to jest minimum 4 godziny dziennie ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 03.07.2014r. sygn. akt III AUa 184/14 ).
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe w sposób nie budzący wątpliwości wykazało, iż ubezpieczony w powołanym powyżej okresie spornym zamieszkując wraz z rodzicami i młodszym rodzeństwem w miejscowościK.wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodzicówW.iK.w wymiarze przekraczającym 4 godziny każdego dnia. Gospodarstwo rolne rodziców ubezpieczonego było dużym gospodarstwem, bo obejmowało prawie 6 ha ziemi. Uprawiono w nim zboża, ziemniaki, buraki, jak również hodowano zwierzęta,w szczególności w dużej ilości trzodę chlewną. Było źródłem utrzymania rodziny odwołującego, nie było zmechanizowane i stąd prace generalnie wykonywane były ręcznie. Praca ubezpieczonego w tym gospodarstwie stanowiła jego pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od członków rolniczej wspólnoty rodzinnej. Ubezpieczony był najstarszy z rodzeństwa jakie pozostawało w tym czasie w domu rodzinnym i stąd oprócz rodziców, to on zasadniczo wykonywał pracę w gospodarstwie zwłaszcza, że nie uczęszczał w tym czasie do szkoły, bo po zakończeniu szkoły podstawowej nie kontynuował już dalej nauki.
Po zaliczeniu tego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców ubezpieczony dysponuje na dzień 01.01.1999r. wymaganym 25 – letnim stażem pracy.
W takiej sytuacji ubezpieczony spełnia wszystkie konieczne warunki do przyznania prawa do dochodzonego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze, kierując się uregulowaniami prawnymi powołanymi na wstępie rozważań, Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury poczynając od dnia 01.07.2015r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku ( zgodnie z art.129 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ).
(-) SSR del. Renata Stańczak