Sąd Apelacyjny w Poznaniu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKz 166/16
Data wyroku: 2016-06-01 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Maciej Świergosz

POSTANOWIENIE
Dnia 1 czerwca 2016 roku
Sąd Apelacyjny w Poznaniu w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: SSA Maciej Świergosz
Protokolant: prot. sąd.A. M.
przy udziale Prokuratora Prok.R..M. O.
po rozpoznaniu w sprawie:
M. B.
oskarżonego o przestępstwa zart. 197 § 3 pkt 2 k.k.iart. 245 k.k.
zażaleń obrońców oskarżonego
na postanowienie Sądu Okręgowego wZ.z dnia 12 maja 2016 roku w sprawie II K 83/16
o przedłużeniu stosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania
na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.

postanawia
zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że uchylić tymczasowe aresztowanie zastosowane wobec oskarżonegoM. B., synaA.iA.,ur. (...)wŻ., postanowieniem Sądu Rejonowego wŻ.z dnia 18.02.2016r. w sprawie II Kp 108/16.

UZASADNIENIE
M. B., oskarżony o przestępstwa zart. 197 § 3 pkt 2 k.k.iart. 245 k.k., został tymczasowo aresztowany na mocy postanowienia Sądu Rejonowego wŻ.z dnia 18.02.2016r. w sprawie II Kp 108/16. na okres trzech miesięcy, tj. od dnia 17.02.2016r. godz. 11:50 do dnia 17.05.2016 roku godz. 11:50.
Zaskarżonympostanowieniemz dnia 12.05.2016r. Sąd OkręgowywZ.przedłużył stosowanie wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na dalszych okres dalszych dwóch miesięcy, tj. do dnia 16.07.2016r. godz. 11:50.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził duże prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu przestępstwa, wskazując na zgromadzony dotychczas w trakcie postępowania materiał dowodowy. Jako przesłanki szczególne tymczasowego aresztowania wskazano: obawę matactwa procesowego oraz grożącą oskarżonemu surową karę.
Zażaleniana powyższe orzeczenia wywiedli obrońcy oskarżonegoz wyboru rpr.A. S.(vide: k.187-205) i rpr.M. S.(vide: k.207-224) zarzucając w identyczny sposób sądowi I instancji obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 258 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k.,art. 275 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 259 § 2 k.p.k.
W oparciu o powyższe zarzuty obrońcy oskarżonego zgodnie wnieśli o:

1
zmianę zaskarżonego postanowienia i uchylenie przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania wobecpodejrzanego MarinaB.( tak w oryginałach na k.188 i 208 ), ewentualnie zastosowanie mniej dolegliwego środka zapobiegawczego w postaci dozoru policjiw miejscu zamieszkania połączonego z zakazem zbliżania się do pokrzywdzonej oraz świadkaP. S.i zakazem kontaktowania się w jakikolwiek sposób z tymi osobami,

2
dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów powołanych w treści zażalenia w tym wydruków zF.dot. profiliK. S.iR. S.( tak w oryginałach na k.189 i 209 –w rzeczywistościR. B.– dop. SA P-ń )

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

W ocenie Sądu Apelacyjnego zażalenia obrońców oskarżonego okazały potrzebne, albowiem pozwoliły na kontrolę instancyjną zaskarżonego postanowienia i jego korektę.
W sprawie niniejszej nie została spełniona bowiem podstawowa przesłanka ogólna wynikająca z przepisuart. 249 § 1 k.p.k.w postacidużego prawdopodobieństwa, iż oskarżony dopuścił się zarzucanych mu w akcie oskarżenia przestępstw. Sąd Apelacyjny oceniając zebrany dotychczas materiał dowodowy, oczywiściejedynie w zakresie spełnienia przesłankizart. 249 § 1 k.p.k.stwierdził, iż nie pozwala on na jednoznaczne i pewne odrzucenie wskazanej przez oskarżonego linii obrony, z której wynika, że do zdarzeń istotnych dla sprawy w rzeczywistości nie doszło. Niniejszego rozstrzygnięcia nie należy zatem bynajmniej traktować jako wytycznych co do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy w przyszłości.
Oczywistym jest, że na obecnym etapie sprawy nie sposób dokonać pełnej i ostatecznej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Będzie to możliwe dopiero w orzeczeniu kończącym merytorycznie postępowaniew sprawie. Zebrany dotychczas w aktach sprawy materiał dowodowy jest niezwykle ubogi. Jego niekompletność sygnalizował zresztą uwagę sam sąd I instancji, zwracając jednocześnie w dniu 12.05.2016r. sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa. Niewątpliwie najbardziej istotnym dowodemw niniejszej sprawie są zeznania pokrzywdzonej mał.K. S.(ur. (...)). Sąd Okręgowy przedłużając tymczasowe aresztowanie wskazywał, że znajdują one wsparcie w treści opinii biegłej psycholog z dnia 8.04.2016r. ( vide: k.106 ). Obrońcy słusznie jednak wskazują na ułomności tejże opinii wynikające z nieuwzględnienia przez biegłą traumatycznych zdarzeń, w których w przeszłości ( w latach 2005-2008 – vide: k.201 ) miała uczestniczyć pokrzywdzona. Związane one były z czynnościami seksualnymi, jakich wobec ww. mieli dopuścić się nieustaleni dotychczas sprawcy. W tej sytuacji pokrzywdzona mogła mieć wiedzę na temat czynności seksualnych ze swoich wcześniejszych doświadczeń w tym zakresie. Mimo formalnego przytoczenia treści istniejącego materiału dowodowego dot. zachowania pokrzywdzonej w przeszłości biegła do zawartych tam okoliczności nie ustosunkowała się. Próżno w treści tejże ekspertyzy szukać także rozważań dot. ewentualnego wpływu tych okoliczności na wiarygodność świadka, za wyjątkiem lakonicznej uwagi, że : „…z uwagi na występowanie pewnych sygnałów, sugerujących, że dziewczynka zmyśla, opowiada historie, które nie miały miejsca (na występowanie kłamstwa u dziecka wskazuje dokumentacja lekarska), możliwe jest pogłębienie badań psychologicznych…” ( vide: s.6-7 opinii z 8.04.2016r.). Mimo zawartych w pkt 2e opinii obaw, że „…uK. S.może występować […] kłamstwo normalne, rozumiane jako świadome wprowadzenie w błąd innych osób nieprawdziwymi wypowiedziami (jako obrona przed karą, chęć zaimponowania)…” badań sugerowanych przez biegłą psycholog niestety nie kontynuowano. Braki te wypaczają więc ocenę, na którą powoływał się sąd I instancji. Uwaga ta odnosi się także do innych, niepokojących zachowań pokrzywdzonej,o których wspominali w swoich zeznaniach świadkowieA. B.( vide: k.48 ),M. R.( vide: k.48v ) czy teżM. M.( vide: k.49 ). Nie można przy tym pomijać również treści „Historii zdrowia i choroby poradni zdrowia psychicznego”, w której pokrzywdzona podjęła leczenie jeszcze przed zdarzeniami objętymi aktem oskarżenia ( 3.12.2015r. - vide: k.75 ). Wątpliwości sądu odwoławczego budziła nadto rozbieżność co do przebiegu zdarzeń z nocy 25.12.2015r. jaka niewątpliwie zachodzi pomiędzy treścią zeznańK. S.z dnia 12.02.2016r. ( vide: k.14-15 ) a relacją tej ostatniej, którą przedstawiła z kolei swojej kuzynceN. S.w drugiej połowie stycznia 2016r. ( vide: k.80 ). W tym zakresie znamienne są zresztą twierdzenia tego ostatniego świadka, która szczerze przyznała, że : „…nie potrafię powiedzieć czy do tego zdarzenia doszło naprawdę, czy teżK.sobie to wymyśliła…”. Przy ocenie wiarygodności zeznańK. S.nie można też pomijać układu dwupokojowego niewielkiego(34 m2) mieszkania w jakim miało rozgrywać się zdarzenie istotne dla sprawy. Jak wynika z zeznańP. S.iA. B.( vide: k.23v ) spali oni w sąsiednim pokoju. Drzwi obu pokojów są przeszklone. Nawet ojciec pokrzywdzonej przyznaje, że nie słyszał żadnych niepokojących odgłosów ( vide: k.2 ), mimo że jak wynika z zeznań jego córki trwało ok. godziny ( vide: k.14 ). W tej sytuacji nie można też bagatelizować zachowania pokrzywdzonej już po zdarzeniu, gdy nie tylko nie skarżyła się najbliższym aż do połowy stycznia 2016r. ale następnie kontaktowała się nawet z rodziną oskarżonego i dodała brataM. B.(R.) do grona znajomych na portalu społecznościowym (F.). W tym miejscu jeszcze raz podkreślić trzeba, że rozważania poniższe Sąd Apelacyjny czyni jedyniew zakresie oceny materiału dowodowego niezbędnego dla stwierdzenia przesłanki wynikającej z przepisuart. 249 § 1 k.p.k., nie rozstrzyga zaś sprawy w sposób ostateczny i definitywny. Należy przy tym zwrócić uwagę,że wątpliwości tych nie wyjaśniono niestety w trakcie postępowania przygotowawczego. Tego rodzaju ułomności śledztwa nie mogą rzecz jasna obciążać oskarżonego, albowiem to na oskarżycielu publicznym ciąży obowiązek dowodzenia winy i sprawstwa, a także podważenia dowodowo wyjaśnieńM. B..
Powyżej wskazana analiza materiału dowodowego, dokonana jedynie co sąd odwoławczy po raz kolejny zaznacza, w zakresie oceny przesłanki wynikającej z przepisuart. 249 § 1 k.p.k., nie pozwala na przyjęcie za Sądem Okręgowym, że istnieje wystarczająco duże prawdopodobieństwo,że oskarżony faktycznie dokonał zarzucanych mu przestępstw.Z przedłożonego przez prokuratora materiału nie wynika bowiem aktualnie by wiarygodność zeznań pokrzywdzonej była wystarczająca. Nie sposób przy tym przyjąć, że zasada zawarta wart. 5 § 2 k.p.k.nie działa na aktualnym etapie postępowania. Skoro bowiem dotychczas wątpliwości, o których mowa powyżej dotychczas nie usunięto należy je rozstrzygnąć na korzyść podejrzanego. Konkluzja ta spowodowała, iż Sąd Apelacyjny zobowiązany był zmienić zaskarżone postanowienie i uchylić tymczasowe aresztowanie stosowane wobec oskarżonego. Wobec braku przesłanki ogólnej brak było także możliwości stosowania wobec oskarżonego jakiegokolwiek alternatywnego środka zapobiegawczego, nawet o charakterze wolnościowym. Przesłanka zart. 249 § 1 k.p.k.jest bowiem warunkiem sine qua non niezależnie od tego czy dotyczy tymczasowego aresztowania czy też pozostałych środków przewidzianych wRozdziale 28 K.p.k.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. Mając na uwadze treśćart. 436 k.p.k.Sąd Apelacyjny ograniczył rozpoznanie obu środków odwoławczych tylko do wskazanych powyżej uchybień, albowiem było to wystarczające do wydania orzeczenia. W tej sytuacji rozpoznawanie pozostałych – związanych np. przesłankami zart. 258 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k., czy też z możliwością stosowania środków wolnościowych – było bezprzedmiotowe dla niniejszego postępowania.

M. Ś.
Pouczenie
Postanowienie jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu
Niniejsze orzezcenie jest prawomocne i wykonalne z dniem 1 czerwca 2016r.
P., dnia 1.06.2016r.
Sędzia Sądu Apelacyjnego
M. Ś.