Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 703/15
Data wyroku: 2016-02-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Marek Żurecki, Ewelina Kocurek-Grabowska
Słowa kluczowe: Wysokość Emerytury
Podstawa prawna: art. 1 ustawy z dnia 2.09.1994 o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej

Sygn. akt III AUa 703/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lutego 2016 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Pietrzak (spr.)

Sędziowie

SSA Marek Żurecki
SSA Ewelina Kocurek - Grabowska

Protokolant

Beata Kłosek

po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2016r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaH. Ł.(H. Ł.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
o wysokość emerytury
na skutek apelacji ubezpieczonegoH. Ł.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach z dnia 26 stycznia 2015r. sygn. akt XI U 2474/14

oddala apelację.
/-/ SSA M.Żurecki /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA E.Kocurek-Grabowska

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 703/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2015r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołanie ubezpieczonegoH. Ł.od decyzji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wZ.z dnia 19 września 2014r. odmawiającej ubezpieczonemu prawa do dodatku z tytułu pracyw batalionach budowlanych w ramach zastępczej służby wojskowej w 1969r.
Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony.
Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, apelujący zarzucił mu:
1.  naruszenie zasady równości wyrażonej w przepisieart. 32 ust. 1 Konstytucji RP,  polegające na przyjęciu, że fakt odbycia zastępczej służby wojskowej w OTK Batalion  Robotniczy w roku 1969, uznany przez Sąd I instancji za niemieszczący sięw zakresie czasowym określonym wart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 września 1994r.o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej  służby wojskowej, przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach,  zakładach rud uranu i batalionach budowlanych(t.j. z 2014r., poz. 1373),nie uprawnia do świadczeń objętych wnioskiem ubezpieczonego, a wynikającychz powyższej ustawy;
2.  naruszenie prawa materialnego, a toart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 września 1994r.o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej  służby wojskowej, przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach,  zakładach rud uranu i batalionach budowlanych(t.j. z 2014r., poz. 1373),  poprzez jego wykładnię sprzeczną z dyrektywą wyznaczoną przez preambułę  powyższej ustawy.
Wskazując na powyższe zarzuty, ubezpieczony wniósł o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem na podstawieart. 193 Konstytucji RPo zbadanie zgodnościz zasadą równości wyrażoną w przepisieart. 32 ust. 1 Konstytucji RPprzepisuart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej, przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych(t.j. z 2014r., poz. 1373)w zakresie, w jakim przepis ten wyłącza uprawnienie do świadczenia pieniężnegoi innych uprawnień przewidzianych powyższą ustawą wobec osób, które spełniły przesłanki wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy w dalszych latach ustroju komunistycznego w Polsce.
Nadto wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie ubezpieczonemu prawado świadczenia pieniężnego, ryczałtu energetycznego i dodatku za każdy przepracowany przez ubezpieczonego miesiąc w Batalionie Robotniczym wG..
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja ubezpieczonego podlega oddaleniu, jako bezzasadna.
Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy dokonał ustaleń stanu faktycznegooraz przeprowadził właściwą ocenę prawną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd Apelacyjny w pełni podziela i akceptuje te ustalenia oraz argumentację prawną przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Przy czym, z uwagi na okoliczność, iż Sąd Apelacyjny nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego, ani nie zmieniał ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego, a apelujący nie zgłosił zarzutów dotyczących tych ustaleń, na podstawieart. 387 § 21k.p.c.ograniczono niniejsze uzasadnienie jedynie do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostawało dokonanie oceny prawnej,czyustawa z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej, przymusowo zatrudnianymw kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych(Dz. U. z 2014r., poz. 1373 - t.j., dalej jako ustawa o świadczeniu pieniężnym) znajduje zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy.
Bezspornym jest, że ubezpieczony pełnił zastępczą służbę wojskową w okresieod 19 lutego 1969r. do 19 grudnia 1969r. w I Batalionie Piechoty OT wG..
Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 powyższej ustawy, świadczenie pieniężne przysługuje żołnierzom:

1
zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych,

2
z poboru w 1949r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce" i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach,

3
przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959.

Z kolei, w oparciu o art. 2a ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, osobomo których mowa art. 1 ust. 1 tej ustawy przysługuje również ryczałt energetyczny określonyw przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Nie budzi zatem żadnych wątpliwości okoliczność, że art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawyo świadczeniu pieniężnym nie odnosi się do sytuacji ubezpieczonego, gdyż odbywałon zastępczą służbę wojskową w batalionie budowlanym dopiero w 1969r. Powołany przepis dotyczy zaś tylko okresu pracy w batalionach budowlanych w latach 1949-1959.
Wskazać bowiem należy, że art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniu pieniężnym został dodany na mocyart. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2001r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2001r., Nr 89, poz. 968).W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano, że Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej w Warszawie w swoim uzasadnieniu do postanowienia z 8 czerwca 1999r. stwierdził m.in., że niektóre z funkcjonujących w latach 1949-1959 wojskowych batalionów budowlanych miały charakter represyjny z powodów politycznych, bądź społecznych. Stanowisko prokuratora jest zbieżne z opiniami i ekspertyzami naukowymi, w tym między innymi prof. dr hab. Tadeusza Jasudowicza (Sejm RP III kadencji, Nr druku 1997).
Nadto podnieść należy, że również powoływany przez apelującego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2000r. (SK 9/00, OTK 2000/8/297, Dz.U.2000/111/1181) potwierdza słuszność stanowiska Sądu Okręgowego.
Ubezpieczony zdaje się bowiem nie zauważać, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził wprawdzie niezgodność art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 września 1994r. o dodatkui uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej, przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu,w brzmieniu ogłoszonym w Dzienniku Ustaw z dnia 20 października 1994r. (Dz. U. Nr 111, poz. 537) z zasadą równości wyrażoną wart. 32 ust. 1 Konstytucji, ale według treści tego przepisu sprzed nowelizacji z 1 stycznia 2000r. (wówczas dodatkowe świadczenia przysługiwały jedynie za okres 1949-1956). Z tą bowiem datą ustawa z dnia 10 września 1999r. o zmianie ustawy o dodatku i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej, przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomachi zakładach wydobywania rud uranu (Dz. U. Nr 80, poz. 902) zmieniła m.in. art. 1 ust. 1 zaskarżonej ustawy stwierdzając, że świadczenia przewidziane w ustawie przysługują żołnierzom przymusowo zatrudnionym we wskazanych zakładach pracy w latach 1949-1959.
Trybunał w uzasadnieniu wskazał, że zakwestionowana ustawa z 1994r.z niezrozumiałych względów przyznała określone prawa jedynie tym żołnierzom zastępczej służby wojskowej, przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomachi zakładach wydobywania rud uranu, którzy służbę tę odbywali w okresie do 1956r. Te same polityczne motywy, jak i zasady dotyczyły żołnierzy, którzy taką służbę odbywali do końca 1959r.
Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że zarówno ustawodawca, jak i Trybunał Konstytucyjny uznali, że zachodzą podstawy do przyznania szczególnych uprawnieńw związku z pracą w batalionach budowlanych jedynie w okresie 1949-1959.
Wyjaśnić jedynie wypada, że zgodnie zart. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r.(Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnegozKonstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeliod odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.
Z brzmienia powyższego przepisu wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że jedynie od sądu orzekającego zależy, czy w konkretnej sprawie zasadne jest wniesienie pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą. Przytoczonyart. 3 Konstytucji RPnie zobowiązuje więc sądu, a jedynie daje możliwość przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego, w sytuacji, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. To wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi. Skarżący zatem nie legitymuje się uprawnieniem do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca2010r., sygn. akt IV KZ 8/10, OSNwSK 2010/1/621 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 lutego 2012r., sygn. akt II FSK 2491/11; 22 września 2011r., sygn. akt II GSK 930/10, LEX nr 966226; 18 maja 2010r. sygn. akt I GSK 944/09,Lex nr 594760; 18 października 2007r., sygn. akt II SA/Ol 861/07, Lex nr 303725).
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny uznał, że w niniejszej sprawie nie występują wątpliwości uzasadniające wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, co do zgodności art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnychzart. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Wobec trafności wyroku Sądu I instancji, Sąd Apelacyjny, zgodnie zart. 385 k.p.c., orzekł o oddaleniu apelacji ubezpieczonego, jako pozbawionej słusznych podstaw.
/-/ SSA M.Żurecki /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA E.Kocurek-Grabowska
Sędzia Przewodniczący    Sędzia
JR