Sąd Okręgowy w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 569/15
Data wyroku: 2016-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Wojciechowski, Marcin Świerk, Mariusz Sztorc
Słowa kluczowe: Wykroczenie
Podstawa prawna: art. 5 § 1 pkt 9 pksw w zw. z art. 127 § 2 kw

Sygn. akt II Ka 569/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 marca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Tomasz Wojciechowski (spr.)
Sędziowie:  SSO Mariusz Sztorc
SSO Marcin Świerk
Protokolant: sekr. sądowy Joanna Stafska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie - Marioli Zarzyki - Rzucidło
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r.
sprawy oskarżonegoW. S.
o przestępstwo zart. 284 § 3 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 15 czerwca 2015 r., sygnatura akt II K 773/14

I
uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 9 kpsw umarza postępowanie ustalając, żeW. S.bliżej nieustalonego dnia w czerwcu 2014 r. wR.samowolnie używał cudzej rzeczy ruchomej w postaci telefonu komórkowegomarki S. (...)nr(...) (...)- (...)-(...)na szkodęK. P., czym wyczerpał znamiona wykroczenia z art.127 § 1 kw,

II
kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

SSO Mariusz Sztorc  SSO Tomasz Wojciechowski SSO Marcin Świerk
Sygn. akt II Ka 569/15

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2015r. sygn. aktII K 773/14 na podstawieart. 66 § 1 kkiart. 67 § 1 kkwarunkowo umorzył postępowanie karne wobec oskarżonegoW. S.o czyn zart. 284 § 3 kkpolegający na tym, że w bliżej nieustalonego dnia w czerwcu 2014 r. wR.przywłaszczył znalezioną rzecz w postaci telefonu komórkowegom-ki S. (...)nr(...) (...)- (...)(...)wartości 1 400 zł na szkodęK. P.– na okres próby 1 roku.
Ponadto na podstawieart. 67 § 3 kkorzeczono wobec oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 500 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
W końcu, na postawieart. 629 kpkw zw. zart. 627 kpkzasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 140 zł.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając go w całości i zarzucając:

1
obrazę prawa procesowego tj.art. 7 kpkpolegającą na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodu z zeznań świadkaK. P.i przyznanie im waloru wiarygodności w sytuacji, gdy zeznania świadka budzą poważne wątpliwości rzutujące na ocenę całości jego zeznań, a to zarówno co do utraty telefonu na skutek rozboju, a nie zgubienia oraz co do znajdowania się na telefonie danych kontaktowych po jego wydaniu pokrzywdzonemu przez funkcjonariusza Policji, a która to informacja pozostaje w sprzeczności z danymi ustalonymi w postępowaniu przygotowawczym, który to błąd mógł mieć wpływ na treść wyroku, co do zamiaru popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu,

2
błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przypisaniu oskarżonemu umyślności w postaci zamiaru bezpośredniego w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego – w tym poinformowania wszystkich pracowników firmy o znalezieniu telefonu i w chwili zgłoszenia się właściciela obowiązku skontaktowania go z oskarżonym – nie wynika, aby oskarżony miał zamiar popełnienia zarzucanego mu czynu, co mogło mieć wpływ na treść wyroku co do przypisania oskarżonemu winy.

Mając powyższe na uwadze autor apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonegoW. S.od stawianych mu zarzutów.
Sąd Okręgowy rozważył co następuje:
Zarzuty stawiane ze strony skarżącego zasługują, w zasadniczej części, na uwzględnienie, jednak wyeksponowany w apelacji postulat zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku uniewinnienia oskarżonego od zarzuconego mu czynu nie może zyskać akceptacyjnej oceny sądu odwoławczego.
W związku ze stylizacją zarzutu obrazyart. 7 kpkw pierwszym rzędzie koniecznie staje się odnotowanie, że okoliczności dotyczącego utraty przez pokrzywdzonego posiadania oznaczonego co do tożsamości telefonu komórkowego nie odznaczają się relewantnym znaczeniem z punktu widzenia kontroli instancyjnej. Idzie bowiem o to, że w rozumieniuart. 284 § 3 kkokreślenie „rzecz znaleziona” oznaczona ogląd sprawcy, gdyż z pozycji pokrzywdzonego jest to „rzecz utracona” bez zamiaru wyzbycia się prawa własności. W przeciwnym wypadku należałoby przyjąć status „rzeczy porzuconej”, która jako ”niczyja” w ogóle nie mogłaby być uznana za przedmiot czynności sprawczej omawianego uprzywilejowanego typu przywłaszczenia.
W realiach sprawy żadnych zastrzeżeń nie budzi zaś konstatacja, że oskarżonemu towarzyszyła świadomość co najmniej możliwości, iż objęty przez niego w posiadanie telefon komórkowy jest rzeczą zagubioną przez właściciela, o czym świadczy w sposób dobitny miejsce, w którym doszło do jego znalezieniaw zestawieniu z dyspozycjami wydanymi następnie przezW. S.osobom wykonującym obowiązki pracownicze w siedzibie spółki prowadzącej działalność przewozową.
Odmiennie ocenić trzeba krytyczne uwagi podniesione przez skarżącegow aspekcie wiarygodności tej części zeznań pokrzywdzonego, w której komunikował on, że w dacie zwrotu utraconej ruchomości w pamięci telefonu znajdowały się numery abonenckie jego rodziców. Rację swego stanowiska wnoszący środek odwoławczy upatrywał przy tym w dwóch kwestiach. Po pierwsze, w sprzeczności depozycji pokrzywdzonego z wyjaśnieniami oskarżonego, który konsekwentnie artykułował brak tego rodzaju zapisów już w chwili objęcia w posiadania znalezionego przedmiotu, z czym korelowało zachowanieW. S.przedsięwzięte w stosunku do współpracowników, a obliczone finalnie na zwrot telefonu uprawnionej osobie, gdyby nawiązała kontakt. Po wtóre, w treści protokołu przesłuchaniaK. P.z dnia z dnia 10.07.2014r. (k. 55), w której dostrzec można adnotację, że pokrzywdzony rozpoznał okazaną mu rzecz ruchomą po numerze IMEI oraz wyglądzie zewnętrznym, a która z drugiej strony wolna jest od jakichkolwiek sfomułowań dotyczących przeglądu pamięci telefonu, tudzież wyniku tej aktywności.
Dostrzegając wskazane powyżej odmienności i wątpliwości Sąd Okręgowy uzupełnił przewód sądowy poprzez odebranie zeznań od funkcjonariusza policji –M. B., który prowadził przesłuchanie pokrzywdzonego w dniu 10.07.2014r., sporządzając równocześnie protokół z tej czynności procesowej.
Wprawdzie świadek ten w fazie swobodnej wypowiedzi oświadczył, że nie pamięta, czy w ogóle dokonał w postępowaniu przygotowawczym przesłuchaniaK. P., które byłoby połączone z okazaniem temu mężczyźnie telefonu komórkowego (co nie dziwi z uwagi na upływ ponad półtora roku od zdarzeniai wielość tego rodzaju działań podejmowanych w ramach pełnionych obowiązków służbowych), jednakże – po odczytaniu protokołu dokumentującego przebieg przedmiotowego przesłuchania – zanegował okoliczność badania (w drodze oglądu) zawartości pamięci okazanej rzeczy, podkreślając sensownie, że skutkowałoby to zamieszczeniem odpowiedniej wzmianki w treści protokołu, skoro celem owej czynności było zidentyfikowanie telefonu komórkowego, co nieodzownie łączyło się z powinnością podania tak doniosłej okoliczności dla rzeczonego rozpoznania.
Przyznając walor wiarygodności zeznaniomM. B.odnotować wypada, że stanowią one środek dowodowy wydatnie wspierający tezy obrończe. Z jednej strony służą one bowiem wzmocnieniu (choć pośrednio) wyjaśnień oskarżonego odnośnie do przywrócenia przez niego ustawień fabrycznych po zakończeniu używania cudzej ruchomości, a z drugiej wykazują niepodobieństwo przebiegu fragmentu przesłuchania pokrzywdzonego w sposób przezeń prezentowany. Konstatacja ta jest zatem nie tylko równoznaczna ze stwierdzeniem zasadności zarzutu obrazyart. 7 kpk, lecz powoduje dalsze implikacje procesowe o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia.
Otóż, w kontekście uzasadnionych wątpliwości co do szczerości wypowiedzi pokrzywdzonego we wskazanym uprzednio zakresie, nie da się jednoznacznie przesądzić (bez narażenia na zarzut dowolności), że wersja wyłaniająca sięz wyjaśnień oskarżonego nie odpowiada rzeczywistości. Wszak w dalszym ciągu jako niewykluczoną postrzegać można sytuację, że oskarżony był dopiero kolejnym posiadaczem telefonu komórkowego utraconego przezK. P., zaś zapisy zamieszczone w pamięci tego urządzenia usunięte zostały przez wcześniejszego dysponenta.
To z kolei podważa prawidłowość stanowiska wyrażonego przez Sąd Rejonowy, że oskarżony miał możność samodzielnego ustalenia właściciela rzeczy na podstawie znajdujących się w pamięci telefonu numerów kontaktowych do znajomych i osób bliskich dla pokrzywdzonego i rzutuje (ujemnie) na trafność ustalenia po stronieW. S.działania z zamiarem przywłaszczenia rzeczy znalezionej.
Warto przypomnieć, że występek określony wart. 284 § 3 kkdokonany jest z chwilą uzewnętrznienia przez sprawcę zamiaru dysponowania (rozporządzania) rzeczą znalezioną jak swoją własnością, co może nastąpić zarówno po pewnym czasie od momentu objęcia jej we władanie, jak i bezpośrednio po tym zachowaniu.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku można zasadnie wnioskować, że jako czas zrealizowania przez oskarżonego ustawowych znamion zarzucanego mu czynu przyjęto chwilę, w której wyposażył on telefon komórkowy utracony przez pokrzywdzonego we własną kartę SIM i rozpoczął używanie tych rzeczy zgodnie z ich przeznaczeniem, postępując przy tym ze znalezionym przedmiotem tak, jakby stanowił on jego własność (k. 171). Ponadto poczesne miejsce w argumentacji Sądu I instancji zyskało zaniechanie przez oskarżonego podjęcia czynności prawnie nakazanych znalazcy rzeczy utraconej przez kogoś innego. Jednak samo niezastosowanie się przez znalazcę do przepisów określających sposób postępowania w przypadku znalezienia cudzej rzeczy, bez woli jej zawładnięcia, nie stanowi przestępstwa zart. 284 § 3 kk, lecz co najwyżej wykroczenie opisane wart. 125kw, przy czym upływ terminu wskazanego w tym przepisie nie przesądza jeszczeo zamiarze przywłaszczenia rzeczy znalezionej.
Oskarżony bez wątpienia zaniechał zawiadomienia organu Policji lub innego organu państwowego o znalezieniu telefonu komórkowego w pojeździe, w którym świadczył usługi transportowe. Nie uchylił się wszakże od poszukiwania posiadacza utraconej rzeczy wykorzystując w tej mierze dostępną mu wiedzę (determinowaną brakiem zapisów w pamięci telefonu umożliwiających identyfikację osoby uprawnionej do jego odbioru) oraz praktykę utrwaloną w działalności podmiotu gospodarczego, która dotychczas okazywała się być wystarczającą do ujawnienia właściciela. W tych warunkach, będąc czasowo pozbawionym sposobności korzystania z własnego telefonu komórkowego, oskarżony podjął decyzję co do samowolnego użycia rzeczy znalezionej, aczkolwiek nie odwołał dyspozycji przekazanych współpracownikom, które obliczone były na zwrot cudzej ruchomości.
W świetle zaprezentowanych racji zgodzić się więc trzeba z autorem apelacji, że oskarżony nie działał z zamiarem przywłaszczenia rzeczy znalezionej, zaś odmienne ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy dotknięte są błędem, którego przyczynę upatrywać należy w dużej mierze w dokonaniu wadliwej oceny fragmentu zeznań pokrzywdzonego o znaczącej randze dla rozstrzygnięcia.
Zdekompletowanie ustawowych znamion czynu zarzuconego oskarżonemu nie oznacza automatycznie konieczności wydania wyroku uniewinniającego. Tego rodzaju decyzja procesowa winna zostać poprzedzona rozważeniem, czy w ramach zdarzenia historycznego, wyznaczającego granice oskarżenia, aktualność zyskuje prawnokarne wartościowanie określonego zachowania w oparciu o inne przepisy ustawy karnej. Dopiero negatywne rozstrzygnięcie tego zagadnienia stwarza warunki legitymizujące wyrok uniewinniający.
W uwarunkowaniach rozpoznawanej sprawy pod rozwagę poddać trzeba normy sankcjonowane zamieszczone w art. 125 kw (o czym uczyniono już wzmiankę we wcześniejszej części uzasadnienia), oraz w art. 127 § 1 kw.
Znamiona wykroczenia stypizowanego w art. 125 kw skonstruowane są w ten sposób, że stan bezprawia nie powstaje przed upływem dwóch tygodni od dnia znalezienia cudzej rzeczy. Tymczasem proste zestawienie ustaleń faktycznych dotyczących chwili znalezienia telefonu komórkowego przez oskarżonegoz momentem, w którym wyposażył on ten przedmiot we własną kartę SIM (wówczas w ocenie Sądu Rejonowego doszło do popełnienia przypisanegoW. S.czynu) prowadzi do klarownego wniosku, że drugie z tych zachowań nastąpiło przed upływem terminu, o którym stanowi art. 125 kw. W konsekwencji uznać przeto wypada, że niepodobna przypisać oskarżonemu sprawstwa w zakresie wykroczeniaz art. 125 kw bez niedopuszczalnego wyjścia poza granice oskarżenia. W tej sytuacji bezprzedmiotowe byłoby czynienie wywodów odnośnie do znamion strony przedmiotowej i podmiotowej owego typu czynu zabronionego.
Natomiast wyjaśnienia oskarżonego same w sobie stanowią wystarczającą podstawę faktyczną do uznania, że wyczerpał on znamiona wykroczenia z art. 127 § 1 kw. Wyposażając znaleziony telefon komórkowy, stanowiący bez wątpliwości cudzą rzecz ruchomą, zdecydował samowolnie (czyli wbrew woli osoby uprawnionej)o użyciu tego przedmiotu, przy czym miał świadomość ogółu okoliczności przedmiotowych i chciał ich zrealizowania (co też osiągnął). Dla porządku odnotować należy, że pomimo trwałego charakteru wykroczenia z art. 127 § 1 kw i używania przez oskarżonego telefonu komórkowego w dłuższym przedziale czasowym opisem czynu objęto jedynie pierwszy jego dzień, gdyż ograniczenie to podyktowane zostało oczywistą potrzebą respektowania granic oskarżenia.
Ściganie wykroczenia art. 127 § 1 kw następuje na żądanie pokrzywdzonego, co zyskuje tę doniosłość, że jego brak – a takie są realia niniejszej sprawy – przesądza o zaistnieniu negatywnej przesłanki procesowej skutkującej umorzeniem postępowania (art. 5 § 1 pkt 9 kpsw w zw. z art. 127 § 2 kw).
Dlatego też Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt I wyroku, obciążając jednocześnie Skarb Państwa kosztami procesu, przy czym rozstrzygnięcie to znajduje oparciew przepisachart. 437 § 2 kpkw zw. zart. 104 § 1 pkt 1kpsw orazart. 109 § 2kpsw,a takżeart. 634 kpkw zw. zart. 118 § 2kpsw iart. 119kpsw.
SSO Mariusz Sztorc  SSO Tomasz Wojciechowski SSO Marcin Świerk