Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 359/16
Data wyroku: 2016-05-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Arkadiusz Łata
Słowa kluczowe: Czyn
Podstawa prawna: art. 437 kpk, 438 kpk

Sygnatura akt VI Ka 359/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia31 maja 2016r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Arkadiusz Łata
Protokolant Aleksandra Studniarz
przy udzialeB. W.Prokuratora Prokuratury Rejonowej wT.Ośrodek Zamiejscowy wP.

po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r.
sprawyJ. K.córkiZ.iB.,
ur. (...)wC.
oskarżonej zart. 278§1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 3 lutego 2016 r.    sygnatura akt VI K 77/15
na mocyart. 437 kpkiart. 438 kpk
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt VI Ka 359/16

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy stwierdził, co następuje.
Apelacja prokuratora okazała się w pełni zasadna a zarazem skuteczna o tyle, iż w następstwie jej wywiedzenia należało uchylić zapadły wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd ów bowiem – ferując rozstrzygnięcie uniewinniające – nie uwzględnił i nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy, pominął i nie rozważył w najmniejszym stopniu – w aspekcie znamion ustawowych przestępstwa zarzuconego oskarżonej – całokształt cywilnoprawnego kontekstu przedmiotowej sprawy, a w szczególności problematyki prawa własności budynku położonego na posesji przyulicy (...)wP., prawa własności gruntu, na którym dom został postawiony, zagadnienia części składowych owego gruntu oraz przynależności w rozumieniuKodeksu cywilnego. Wyrok wydany tym samym został z obrazą prawa procesowego, a toart. 410 kpk, jaka z całą pewnością mogła mieć wpływ na treść orzeczenia.
Prawo karne nie działa w próżni. Jest ono zaledwie fragmentem (wręcz marginalnym) całego skomplikowanego systemu prawa regulującego przeróżne dziedziny życia codziennego i odniesień międzyludzkich, przykładowo: jak w sposób ważny i skuteczny zawrzeć związek małżeński, nabyć rzecz, na czym polega władza rodzicielska nad dzieckiem, jak ustala się ojcostwo dziecka, jakie są zasady dziedziczenia, korzystania z dróg publicznych, ruchu wodnego, lotniczego itp. Prawo karne musi zatem uwzględnić regulacje innych gałęzi prawa i nie może funkcjonować w oderwaniu od nich.
W badanym przypadku wątpliwości nie ulegało, iż wspomniany budynek postawiony został na cudzym gruncie. Ani oskarżonaJ. K., ani też jej ówczesny mąż –Z. K., którzy ponieśli koszt budowy domu nie dysponowali tytułem własności działki, na jakiej to nastąpiło, gdyż ten przysługiwałD. K.i nigdy nie został przeniesiony na oskarżoną ani też na jej małżonka. Powyższy stan rzeczy trwał nieprzerwanie w chwili, gdy w 2001 r. budowę zakończono, a budynek był od dawna już zasiedlony. W dniu 4 października 2002 r., gdy dom uległ w praktyce pełnemu wykończeniu właścicielka gruntu –D. K.w drodze notarialnej darowizny przekazała jego własność osobie trzeciej – tj. oskarżycielowi posiłkowemuM. K..
Rozważenia tym samym wymagał, a czego Sąd orzekający z niewiadomych powodów nie uczynił – status prawny budynku w następstwie wzniesienia go na działceD. K., a następnie przeniesienia własności tego gruntu naM. K.i w dalszej kolejności – przedmiotów, jakie wymienione zostały w zarzucie aktu oskarżenia, a których zabór zarzucił prokuratorJ. K..
Stosownie do uregulowania przepisuart. 48 kc– z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie – budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane stanowią części składowe gruntu. Częścią składową rzeczy jest natomiast wszystko to, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Chodzi zatem o połączenie w sensie fizycznym (vide:art. 47 § 2 kc).
Część składowa rzeczy nie może być przy tym odrębnym przedmiotem własności i innychpraw rzeczowych(vide:art. 47 § 1 kc) i dzieli los prawny rzeczy głównej. Właściciel rzeczy głównej jest tym samym właścicielem jej części składowych. Innymi słowy własność gruntu rozciąga się również na wzniesiony na nim i trwale z gruntem związany budynek i to bez względu na to kto faktycznie poniósł koszty budowy.
W realiach rozpatrywanego przypadku, zważywszy już choćby charakterystykę przedmiotowego budynku omówioną w operacie szacunkowym i przedstawioną w materiale fotograficznym (vide: k 83-94) – stanowił on wręcz ewidentnie część składową gruntu należącego doD. K., będąc z nim trwale i w sensie fizycznym związany, a tym samym jego własność przysługiwała wymienionej. W dalszej zaś kolejności na skutek darowizny działki przeszła na obdarowanegoM. K..
Wszystko powyższe to podstawowe, elementarne wręcz zasadyprawa rzeczowegoznajdujące wyraz w obowiązujących od lat normach ustawodawstwa cywilnego. Poważnym błędem Sądu I instancji dyskwalifikującym w istocie – już na wstępie – zapadłe orzeczenie było kompletne zignorowanie naprowadzonych wcześniej regulacji. Tymczasem bezwzględną potrzebę ich uwzględnienia przy rozstrzyganiu problematyki karnoprawnej Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach jednoznacznie dostrzegał, gdy w innym składzie uchylił pierwotnie wydane w przedmiotowej sprawie postanowienie o umorzeniu dochodzenia (vide: postanowienie z dnia 8 października 2014 r. – sygn akt VI Kp 261/14 i jego uzasadnienie, k 53-54) i przekazał ją do dalszego prowadzenia Prokuraturze Rejonowej w Tarnowskich Górach.
W zakresie zagadnienia własności budynku przyulicy (...)wP.nie miało znaczenia, iż to oskarżona i jej najbliżsi poniosła niemałe nakłady finansowe łączące się z budową oraz wyposażeniem owego domu. Identycznie, iż żadnych kosztów nie poniosła właścicielka działki –D. K.i tak samo obdarowany – czyli oskarżyciel posiłkowyM. K.. Zastosowane przez Sąd orzekający przy ocenie znamion przestępstwa zarzuconegoJ. K.w praktyce jedynie kryterium kto faktycznie wyłożył koszty, o których tu mowa była tym samym chybiona i dalece niewystarczająca. Osoba taka mogła bowiem wyłącznie na drodze cywilnoprawnej dochodzić od właściciela zwrotu owych nakładów.
W kategoriach części składowych budynku potrzeba było z kolei rozważyć kwestię statusu prawnego rzeczy określonych w akcie oskarżenia, a konkretnej sposobu ich połączenia z budynkiem oraz ich przeznaczenia, stosownie do wspomnianego wcześniej uregulowaniaart. 47 § 2 kc.W rachubę wchodziło też wzięcie pod uwagę ewentualnie konstrukcji przynależności w rozumieniuart. 51 § 1 kc.
Również i w tym wypadku pominięcie zagadnień cywilnoprawnych oraz sprowadzenie rozpatrywanej problematyki do „rozliczenia nakładów na cudzą rzecz i jej części składowe” nie wystarcza do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy karnej. Osoba, która dokonała takich nakładów w żadnej mierze nie jest uprawniona do samowolnej „dekompletacji” budynku, odłączenia i zatrzymania jego części składowych. Działania takie winny być oceniane – zależnie od okoliczności i sposobu działania sprawcy jako kradzież, przywłaszczenie albo zniszczenie lub uszkodzenie cudzej rzeczy.
Zaskarżony wyrok ostać się zatem nie mógł.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd I instancji zobowiązany zostaje do powtórzenia postępowania dowodowego w pełnym dotychczasowym zakresie, o ile nie wyłoni się potrzeba przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Problematykę sprawstwa i winy oskarżonej rozważy następnie i rozstrzygnie w ścisłym powiązaniu z zagadnieniami cywilnoprawnymi, o jakich była mowa wyżej.
Orzeczono tym samym jak w dyspozycji wyroku niniejszego.