Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 401/16
Data wyroku: 2016-08-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Kazimierz Kostrzewa
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Sygn. akt IV U 401/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 sierpnia 2016 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Kazimierz Kostrzewa
Protokolant: protokolant sądowy Marta Bartusiak
po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2016 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołaniaT. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 23 marca 2016 roku nr(...)
w sprawieT. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemuT. K.emeryturę od dnia 01 marca 2016 roku;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na rzecz odwołującegoT. K.kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt IVU 401/16

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 02 sierpnia 2016 roku
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.decyzją z dnia 23 marca 2016r. odmówiłT. K.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. Nr 162 poz 1118 z zm.). W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż odwołujący nie spełnia przesłanek przyznania świadczenia emerytalnego określonych w powołanej ustawie, bowiem w dniu wejścia w życie przepisów ustawy emerytalnej, tj. 01.01.1999r. nie udokumentował zatrudnienia w szczególnych warunkach wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy wynoszący co najmniej 15 lat.
T. K.w odwołaniu od decyzji domagał się jej zmiany poprzez przyznanie mu emerytury wcześniejszej na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uzasadniając iż spełnia wszystkie wymogi wynikające z art. 32 powołanej ustawy, a w szczególności spełnia warunek z art. 184 w zakresie udowodnienia okresu 15 lat pracy w warunkach szczególnych, co zamierza wykazać zeznaniami świadków oraz własnymi zeznaniami. Po uwzględnieniu tego okresu zatrudnienia legitymuje się ponad 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że ubezpieczony od dnia 1.01.1999r. posiada wymagany staż pracy w wymiarze 27 lat, 7 miesięcy i 9 dni okresów składkowych i nieskładkowych, jednakże nie wykazał wymaganego co najmniej 15-letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, udowadniając jedynie 4 lata 3 miesiące i 9 dni takiego stażu pracy. Do stażu pracy w warunkach szczególnych Zakład uwzględnił okres odbywania zasadniczej służby wojskowej od 26.10.1976r. do 18.10.1978r. Z kolei Zakład nie uwzględnił okresu zatrudnienia wSpółdzielni (...)od 08.02.1979r. do 14.10.1991r. na stanowisku kierowcy, ponieważ odwołujący nie przedłożył za wskazany okres świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych bądź innej dokumentacji osobowej, która potwierdzałaby fakt wykonywania przez niego stale i w pełnym wymiarze pracy w charakterze kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
T. K.urodzony w dniu (...)ukończył 60 lat. Odwołujący legitymuje się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat na dzień 01.01.1999 r.
W dniu 07.03.2016r. odwołujący wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Wymiar czasu pracy w szczególnych warunkach uznany przez organ rentowy na dzień 01.01.1999 r. wynosi 4 lata, 3 miesiące i 9 dni, tj. od 04.10.1974r. do 24.10.1976r., 15.11.1978r. o 31.01.1979r. oraz od 26.10.1976r. do 18.10.1978.
/dowód: wniosek z dnia 07.03.2016 r. –k. 1 ar cz. II/
W okresie od 08.02.1979r. do 14.10.1991r. odwołujący był zatrudniony wSpółdzielni (...)wT.na stanowisku kierowcy w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołujący stale i w pełnym wymiarze był kierowcą samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tonymarki J.z naczepą od początku swojego zatrudnienia aż do końca. Odwołujący obsługiwał w transporcie(...)Spółdzielnie(...)wożąc różne towary takie jak węgiel, stal, cement, nawozy sztuczne, a także środki ochrony roślin z bocznicy kolejowej domagazynów (...)-ów. Woził ponadto żwir do różnych przedsiębiorstw oraz do osób prywatnych. Pracował codziennie od poniedziałku do piątku co najmniej po 8 godzin, niejednokrotnie po 15 -16 godzin dziennie. Gdy zachodziła potrzeba pracował także w soboty i w niedziele. W tracie zatrudnienia wSpółdzielni (...)odwołujący jeździł wyłącznie samochodami ciężarowymi o ładowności co najmniej 5 ton.
/dowód: świadectwo pracy z dnia 15.10.1991r. – k. 7 cz. II ar,
zeznania świadka:H. S.–k. 21v as,
zeznania świadka:A. B.– k. 21v i 22 as,
zeznania odwołującego – k. 22 as,
akta osobowe/.
Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków:H. S.iA. B.uznając, że odwołujący w okresie zatrudnienia wSpółdzielni (...)wT.od początku zatrudnienia tj. od 08.02.1979r. do 14.10.1991r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tonymarki J.z naczepą. Nie jeździł samochodami o niższej ładowności. Zeznania świadków i samego odwołującego korespondują z dostępną dokumentacją pracowniczą. Wszyscy słuchani w sprawie świadkowie pracowali z odwołującym na przestrzeni spornego okresu i dzięki temu posiadali wiedzę na ten temat. Zeznania świadków korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym i pozwalały w sposób wiarygodny ustalić rzeczywisty charakter pracy odwołującego we wskazanym okresie. Sąd w całości dał wiarę zeznaniom odwołującego, ponieważ były spójne konsekwentne i nie zawierały wewnętrznych sprzeczności. Depozycje te potwierdzały dowody z zeznań świadków i z dokumentów.
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, w szczególności zalegających w aktach rentowych i aktach osobowych, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości Sądu, zarówno treść jak i forma dokumentów nie były kwestionowane prze strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich jakie należałoby uwzględnić urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego znaczenia dowodowego w tym wynikającego zart. 244 i art.245 k.p.c.Sąd w oparciu o całość dostępnego materiału dowodowego ustalił, że odwołujący przez cały okres zatrudnienia wSpółdzielni (...)wT.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był kierowcą samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tonymarki J.z naczepą od początku do końca zatrudnienia.
Sąd rozważył, co następuje:
Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie czyT. K.przysługuje prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z koleiart. 32 ust.4stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawieRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 Rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze , wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, ze za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. §4 pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Kwestią sporną pomiędzy stronami było ustalenie, czyT. K.był zatrudniony w warunkach szczególnych w okresie od 08.02.1979r. do 14.10.1991r. wSpółdzielni (...)wT.na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia (§ 4 ust. 3). W myśl § 21 ust. 1, 4 i 5 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury lub renty z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 22 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r., III UZP 5/85 wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Pogląd ten został rozwinięty w znowelizowanymart. 473 kpc, który stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi (por. wyr. SN z dnia 02.02.1996 r. II URN 3/95 OSNP 1996/16/239). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 czerwca 2009 r. I UK 24/09 stwierdził, że świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniuart. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast świadectwo traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. (LEX nr 518067). Dokument taki nie tworzy praw podmiotowych, nie ma też cech wyłączności w zakresie dowodowym, lecz podlega sądowej kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej (tak Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 30 września 2015 r. III AUa 537/15 (LEX nr 1817530).
Skoro więc w niniejszej sprawie odwołujący nie dysponował świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach w spornym okresie od 02.08.1979r. do 14.10.1978r. zasadnym stało się ustalenie okoliczności w jakich odwołujący świadczył pracę na podstawie zeznań świadków, jego zeznań oraz dowodów z dokumentów. W oparciu o nie Sąd ustalił, iż odwołujący przez cały okres zatrudnienia od 02.08.1979r. do 14.10.1978r. wSpółdzielni (...)wT.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tonymarki J.z naczepą. Woził środki ochrony roślin, nawozy sztuczne, stal, węgiel, cement z bocznicy kolejowej do magazynów(...)oraz żwir do różnych przedsiębiorstw i prywatnych osób. W takcie pracy odwołujący nie jeździł samochodami o niższym tonażu niż 3,5 tony. W ocenie Sądu należało zatem zaliczyć odwołującemu okres zatrudnienia od 08.02.1979r. do 14.10.1991r. jako okres pracy w warunkach szczególnych tj. wymienioną w wykazie A dział VIII, poz. 3 rozporządzenia RM z dnia 07 lutego 1983 r. Po uwzględnieniu tego okresu zatrudnienia oraz okresów uznanych przez organ rentowy, odwołujący legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych określonych w wykazie A w wymiarze co najmniej 15 lat.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia odwołującyT. K.spełnia przesłanki do przyznania emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach, wynikające z treści art. 32 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a w szczególności§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983 r. nr 8, poz. 43 z póź. zm.).T. K.osiągnął bowiem wiek 60 lat (11.09.2015r.), posiada wymagany okres zatrudnienia (ponad 25 letni okres składkowy), a przede wszystkim spełnia kwestionowaną dotąd przez organ rentowy przesłankę w postaci co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ po uznaniu mu spornego okresu pracy w warunkach szczególnych tj. od 08.02.1979r. do 14.10.1991r. kiedy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był zatrudniony jako kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony i doliczeniu okresów uznanych przez organ rentowy jako okresy pracy w warunkach szczególnych legitymuje się ponad 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Sąd przyznał odwołującemu prawo do emerytury od dnia 01.03.2016r. tj. od zgłoszenia wniosku o emeryturę na podstawie art. 129 ust. 1 powołanej ustawy.
Mając na względzie powyższe orzeczono na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego iart.47714§2 k.p.c.