Sąd Okręgowy w Poznaniu
XIII Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XIII C 805/15
Data wyroku: 2016-08-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Ławecka-Skóra
Teza: art. 40a ust 5b ustawy o lasach nie daje podstawy prawnej do żądania od nabywcy lokalu będącego  osobą bliską, zwrotu bonifikaty udzielonej pracownikowi do nabycia lokalu

Sygnatura akt XIII C 805/15/4

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

D nia  21 lipca 2016 r.
Sąd Okręgowy w PoznaniuOśrodek (...)wL.XIII Wydział Cywilny z siedzibą wL.w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata  Ławecka-Skóra
Protokolant: sekr. sąd. Magdalena Mądry
po rozpoznaniu w dniu  14 lipca 2016 r.w. L.
na rozprawie
sprawy  z powództwa Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe NadleśnictwoP.
przeciwkoM. B. (1)
-  o zapłatę

1
Powództwo oddala.

2
Zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Małgorzata Ławecka-Skóra
Sygn. akt XIII C 805/15/4

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 18 sierpnia 2015 r. powód Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe NadleśnictwoP.wniósł o zasądzenie od pozwanegoM. B. (1)na rzecz powoda kwoty 103.994,60 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia27 czerwca 2015 r. Nadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na pozew z dnia 30 listopada 2015 r. pozwanyM. B. (1)wniósło oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. B. (2)jest wdową po zmarłymF. B., wieloletnim pracowniku Lasów Państwowych. Z tego tytułu w dniu 18 września 2013 r. nabyła od NadleśnictwaP.nieruchomość wP.,ul. (...), z zastosowaniem 95 % bonifikaty, tj. za kwotę 5.473,40 zł. Umowa sprzedaży została podpisana wL., w mieszkaniu córkiM. B. (2), która sprawowała wówczas i sprawuje obecnie nad nabywczynią opiekę ze względu na jej ciężki stan zdrowia. W umowie nie zawarto pouczenia, o interpretacji przepisów polegającej na możliwości zastosowaniaart. 68 ust 2b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mieszkanie stanowiące część nieruchomości zakupionej przezM. B. (2)na moment zakupu oraz na chwilę obecną wymaga remontu, któregoM. B. (2)ze względu na warunki finansowe oraz zdrowotne nie mogła i nie może się podjąć.
W dniu 9 grudnia 2013 r.M. B. (2)darowała nieruchomość swojemu synowi – pozwanemuM. B. (1), który rozpoczął remont lokalu mieszkalnego. Ani pozwany, aniM. B. (2)nie zamieszkiwali przedmiotowej nieruchomości pomiędzy dniem18 września 2013 r. a dniem wyrokowania w sprawie.M. B. (1)w dniu 2 czerwca 2014 r. wynajął lokal mieszkalny, tytułem czynszu otrzymywał kwotę 700 zł brutto miesięcznie.W mieszkaniu wciąż pozostawały rzeczy prywatneM. B. (2). Najem trwał do dnia10 października 2015 r. Gdy tylko pozwany powziął wiadomość, iż powód żąda od niego zwrotu kwoty stanowiącej równowartość bonifikaty udzielonejM. B. (2)– podjął decyzjęo wypowiedzeniu umowy najmu.
Kwotę uzyskiwaną z tytułu czynszu za wynajem pozwany przeznaczał na remont lokalu. Zapłacił za remont rynien i obróbki blacharskie. Wymienił okna i parapety. Matka pozwanego jest po udarze mózgu, choruje na miażdżycę, cukrzycę, przewlekłą, aktualnie schyłkową niewydolność nerek, mocznicę, nawracające zakażenie układu moczowego. nadciśnienie tętnicze, nerwicę.M. B. (2)potrzebuje całodobowej opieki ponieważ nie wstaje z łóżka. Opiekę tę wykonuje jej córkaM. N..Trzy razy w tygodniuM. B. (2)musi być poddawana dializie. Potrzebuje leków, które musi zażywać stale, potrzebuje opatrunków, używa pieluch. Matka pozwanego wymaga całodobowej opieki.M. N.przy opiece nad matką pomaga opiekunka, która pobiera wynagrodzenie 200 zł miesięcznie. Pozwany przekazuje siostrze pieniądze na utrzymanie matki. Pozwany nie wiedział, że nie może tego mieszkania wynajmować. Gdy tylko pozwany dowiedział się o żądaniu powoda zdecydował się rozwiązać umowę najmu, jednakże pozwolił najpierw lokatorom znaleźć nowe mieszkanie.
Dowód: odpis ksiąg wieczystych k. 7 – 20,
umowa sprzedaży z 18.09.2013 r. k. 21 – 26,
orzeczenie o niepełnosprawności k. 62,
zaświadczenie lekarskie z 30.10.2015 r. k. 65,
zaświadczenie z 30.12.2002 r. k. 66,
wezwanie od zapłaty k. 67,
faktura z 6.05.2015 r. k. 68,
zeznania pozwanego k. 76, 125
zeznania świadkaM. N.k. 83,
faktura z 3.02.2014 r. k. 113,
faktura z 23.01.2014 r. k. 114,
faktura z 16.01.2014 r. k. 115,
faktura k. 116.
Sąd zważył, co następuje:
Sąd dał wiarę dokumentom stanowiącym podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy nie znajdując zastrzeżeń, co do ich wiarygodności. Nadto żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości.
Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanegoM. B. (1)i świadkaM. N.. Zeznania tych osób były spójne, logiczne i szczere. Wzajemnie się potwierdzały i uzupełniały tworząc logiczny obraz stanu fatycznego sprawy.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny i potwierdzony przez obie strony sporu, problemem natomiast okazało się zastosowanie przez Nadleśnictwo zbyt daleko idącej, rozszerzającej wykładni przepisów prawa.
Zgodnie zart. 40a pkt 1, 4 i 5 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach(t. j. Dz. U. 2014.1153 z późniejszymi zmianami) – zwanej dalejustawą o lasach- Lasy Państwowe mogą sprzedawać nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi i samodzielne lokale mieszkalne, zwane dalej "lokalami", oraz grunty z budynkami mieszkalnymiw budowie, nieprzydatne Lasom Państwowym. Pracownicy i byli pracownicy Lasów Państwowych mający co najmniej trzyletni okres zatrudnienia w Lasach Państwowych,z wyjątkiem osób, z którymi stosunek pracy rozwiązany został bez wypowiedzenia z winy pracownika, posiadają pierwszeństwo nabycia lokali, których są najemcami i w których mieszkają. Cena sprzedaży lokalu podlega łącznemu obniżeniu o 6% za każdy rok zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych i o 3% za każdy rok najmu tego lokalu, nie więcej jednak niż o 95%, a spłata należności może zostać rozłożona na 60 rat miesięcznych, przy czym oprocentowanie nie może przekraczać w stosunku rocznym stopy referencyjnej, określającej minimalne oprocentowanie podstawowych operacji otwartego rynku prowadzonych przez Narodowy Bank Polski, powiększonej o 2 punkty procentowe. Jeżeli osobą uprawnioną jest emeryt lub rencista, cena nabycia lokalu ustalona jest na 5% jego wartości. Przepis ten stosuje się również do osób bliskich, pozostałych po pracownikach, które w dniu ich śmierci zamieszkiwały razem z nimi. Przez osoby bliskie rozumie się małżonków oraz wstępnych i zstępnych, a także osoby przysposobione. W razie zbiegu uprawnień do obniżenia należności osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, okresy zatrudnienia tych osób mogą być sumowane, przy czym łączna obniżka nie może przekraczać 95% ceny sprzedaży lokalu. Uprawnienie to przysługuje tylko przy nabyciu jednego lokalu.
Na tej też podstawieM. B. (2), wdowa po zmarłymF. B., wieloletnim pracowniku Lasów Państwowych, nabyła własność nieruchomości wP.za 5 % wartości rynkowej, tj. za kwotę 5.473,40 zł. Umowę sprzedaży strony zawarły w miejscu zamieszkania córkiM. B. (2), gdyż tam właśnie przebywała ze względu na ciężką chorobę i konieczność opieki, której nie mogła otrzymać wP.. Przedstawiciel Nadleśnictwa podpisując umowę w dniu 18 września 2013 r. widział i miał świadomość, w jakim stanie zdrowotnym jestM. B. (2).
W myślart. 40a ust. 5b ustawy o lasachLasy Państwowe żądają zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji, jeżeli nabywca lokalu, o którym mowa wust. 4, 5|i 5a, przed upływem 5 lat od dnia jego nabycia zbył ten lokal lub wykorzystał na inne cele niż mieszkalne. Sankcja zart. 40a ust. 5b ustawy o lasachnie została odniesiona do osoby bliskiej, która nabyła lokal. Zatem ustawodawca nie ograniczył w tej materii praw osoby bliskiej. Dnia 9 grudnia 2013 r.M. B. (2)przedmiotową nieruchomość darowała swojemu synowi (osobie bliskiej). Lasy Państwowe nie są zatem uprawnione do żądania zwrotu kwoty stanowiącej równowartość udzielonej bonifikaty ani odM. B. (2), która darowała nieruchomość osobie bliskiej, ani od pozwanegoM. B. (1), który nie był nabywcą, o którym mowa wart. 40a ust. 4, 5 i 5a ustawy o lasach.
Powód wyraził swoje stanowisko, zgodnie z którym w niniejszej sprawie należałoby zastosowaćustawę o gospodarce nieruchomościami, na podstawie art. 2 pkt 3 tej ustawy, który stanowi, iż ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególnościustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach.
Jak stanowiart. 68 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r.(t.j. Dz. U. z 2015.(...)z późniejszymi zmianami) – jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość lub wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat, licząc od dnia nabycia, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Zwrot następuje na żądanie właściwego organu. Przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w niniejszej sprawie. W przypadku kolizji pomiędzy przepisamiustawy o gospodarce nieruchomościamia przepisami innej ustawy, zarówno wymienionej w art. 2 u.g.n., jak i tam niewymienionej, pierwszeństwo stosowania mają przepisy innych ustaw (które należy uznać za odrębne), natomiast przepisyustawyo gospodarce nieruchomościamimogą być stosowane wtedy, gdy z treści innej ustawy nie można wnioskować, że się ich nie stosuje. Poza tym są stosowane, gdy w innej ustawie zawarto odesłanie typu „w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisyustawyo gospodarce nieruchomościami" (por. wyrok SN z dnia 18 lutego 2009 r., I CSK 389/08, LEX nr 560511; wyroki WSA w Lublinie z dnia 3 listopada 2009 r.,(...) SA/Lu 368/09, LEX nr 531591, oraz WSA w Warszawie z dnia 1 września 2006 r., I SA/Wa 770/06, LEX nr 256599). Przepisyustawy o gospodarce nieruchomościamimają więc charakter uzupełniający w stosunku do innych ustaw, w zakresie w nich nieuregulowanym. (…) Ustalenie zakresu stosowaniaustawy o gospodarce nieruchomościamido sprawi okoliczności objętych regulacją innej ustawy wymaga w pierwszej kolejności analizy przedmiotowego zakresu innej ustawy (zarówno gdy stosuje się wykładnię literalną, jaki funkcjonalną). Jeśli przy zastosowaniu wykładni funkcjonalnej okaże się, że dana kwestia nie została objęta przepisami innej ustawy, a powinna podlegać pewnej regulacji, to należy zastosować do niej przepisyustawy o gospodarce nieruchomościami. (Ewa Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Lex nr 451096).
Wustawie o lasachznajdują się odesłania do przepisów gospodarki nieruchomościami, między innymi wart. 37a, 37 g oraz wart. 40a.
Art. 40a ust. 2 stanowi, iż ustalenie ceny nieruchomości przy sprzedaży, o której mowa w ust. 1, następuje na zasadach określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.
Natomiast w myśl ust. 5c tego przepisu – waloryzacji, o której mowa w ust. 5b, dokonuje się według zasad określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem sądu, zastosowanie przepisów prawa w sposób opisany w pozwie byłby możliwy tylko wtedy, gdybyustawa o lasachjednoznacznie nakazywała zastosować przepisart. 68 ust 2b ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W żadnym innym miejscuustawy o lasachnie ma odesłania do przepisówo gospodarce nieruchomościami. Mając na uwadze powyższe oraz wcześniejszy wywód nadart. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościaminależy uznać, iżustawę o gospodarce nieruchomościamistosuje się wyłącznie we wskazanych przypadkach. Dopiero w sprawach nieuregulowanych wustawie o lasachnależy stosować przepisy powyższej.Ustawa o lasachsamoistnie uregulowała jednak kwestię zwrotu równowartości bonifikaty i nie sposób w tym miejscu znaleźć odwołania do przepisów gospodarki nieruchomościami.
Z ostrożności procesowej Sąd wskazuje, iż wystosowane przez Nadleśnictwo żądanie zwrotu równowartości bonifikaty jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Pozwany stał się właścicielem mieszkania na podstawie umowy darowizny zawartej z matką, która nie była w stanie utrzymać sama tego lokalu, gdyż wymagał on dużego remontu, ponadto już w momencie sprzedaży nieruchomości Nadleśnictwo miało wiedzę, iż nabywca tam nie mieszka, bowiem umowa została zawarta w mieszkaniu córki, gdzieM. B. (3)przebywała ze względu na ciężką chorobę. Pozwany darowany lokal wynajął za 700 zł brutto, z czego pieniądze przeznaczał na remont lokalu, gdyż chciałby do niego zabrać matkę, gdy będzie już w stanie sam się nią zająć (na emeryturze). Nadto pieniądze z wynajmu przekazywał również swojej siostrze, która opiekowała się matką, kupowała jej leki, opatrunki i pieluchy oraz zapewniała odpowiednią pielęgnację. Pozwany nie wiedział, że nie może tego mieszkania wynajmować. Gdy tylko pozwany dowiedział się o żądaniu powoda zdecydował się rozwiązać umowę najmu, jednakże pozwolił najpierw lokatorom znaleźć nowe mieszkanie. Pozwany nie zaprzeczał okolicznościom wskazanym przez powoda, nie mataczył i nie zaprzeczył zawarciu umowy najmu i również na podstawie jego wiarygodnych zeznań ustalono stan fatyczny sprawy. Ani w przepisie, na podstawie którego sprzedano nieruchomośćM. B. (2)ani na podstawie wcześniejszych i następnych przepisówustawy o lasachpowód, zupełnie słusznie, nie znalazł odwołania, na podstawie któregow przedmiotowej sytuacji miałyby zastosowanie przepisy o gospodarce nieruchomościami. Nadto, jak wskazał, w umowie sprzedaży, którą zawarto zM. B. (2)widniało pouczenie przez notariusza jedynie o brzmieniu przepisówustawy o lasach.
Dlatego też Sąd w punkcie 1 wyroku oddalił powództwo.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku zgodniez zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawieart. 98 k.p.c., zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł. Stawka kosztów zastępstwa procesowego na podstawie § 6 pkt.6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).
L., dnia 11 sierpnia 2016 r.
SSO Małgorzata Ławecka-Skóra