Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 355/16
Data wyroku: 2016-06-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Renta Cywilna, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 445 i 444 § 1 k.c.

Sygn. akt III Ca 355/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi zasądził odTowarzystwa (...)wW.na rzeczJ. M.kwotę 4 072 zł z ustawowymi odsetkami od kwot 3000 zł od dnia 7 maja 2013 roku do dnia zapłaty i 1072 zł od dnia 27 lutego 2015 roku do dnia zapłaty. Nadto Sąd zasądził od pozwanegoTowarzystwa na rzecz (...)kwotę 1921 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 1217 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Nadto Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 98,85 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał, że pozwem z dnia 27 lutego 2015 r powódJ. M.wniósł o zasądzenie na swoja rzecz od pozwanegoTowarzystwa (...)kwoty 3.000 zł dalszego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 7 maja 2013 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 1.072 zł odszkodowania za koszty dalszej rehabilitacji, z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Podnosił, iż powód przyczynił się do powstania szkody, ponieważ w chwili zdarzenia nie miał zapiętych pasów bezpieczeństwa.
Sąd Rejonowy oparł rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych.
W dniu 9 listopada 2012 r. doszło do wypadku drogowego. Sprawczynią  wypadku byłaG. J., która doprowadziła do zderzenia z pojazdem markiO. (...). Pasażerem samochoduO. (...)był powód. W czasie zderzenia powód uderzył o zagłówek.
Sprawczyni ubezpieczona była w pozwanymTowarzystwie (...)w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy i kierowców pojazdów mechanicznych.
W trakcie zderzenia powód nie był zapięty pasami bezpieczeństwa, gdyż z powodu przebytego pół roku wcześniej przeszczepu wątroby nie mógł uciskać pasami okolic brzucha. Powód przebywał wówczas na rencie z tytułu niezdolności do pracy z powodu przeszczepu wątroby.
Po wypadku powód został przewieziony doSzpitala im. (...)wŁ., gdzie wykonano RTG kręgosłupa szyjnego. Nie stwierdzono zmian pourazowych, a powód został zwolniony do domu i ewentualnego leczenia ambulatoryjnego.
Z powodu utrzymujących się bólów grzbietu i ograniczenia ruchomości szyi, w dniu 20 listopada 2012 r. powód zgłosił się do(...). Przez sześć tygodni nosił kołnierz ortopedyczny i stosował leki przeciwbólowe i zmniejszające wzmożone napięcie mięśniowe. Następnie leczył się w(...) Przychodni (...)dla Dorosłych(...)wŁ.. Aktualnie w związku z dolegliwościami uczęszcza na masaże i basen.
J. M.jeździł także trzykrotnie na turnusy rehabilitacyjne w(...) Centrum Medyczne Szpital (...). Rodziny wŁ.. Skierowany został także na turnus rehabilitacyjny wSanatorium (...) Sp. z o.o., gdzie przebywał w okresie od 22 grudnia 2013 r. do 4 stycznia 2014 r. Za turnus ten zapłacił 1.072 zł.
Aktualnie powód uskarża się na występowanie bólu przy maksymalnym skręcie głowy w lewo oraz okresowe napięcie mięśni karku. Nie może podnosić rąk do góry. Ruchomość w odcinku szyjnym w zakresie rotacji jest ograniczona o 150, tyłozgięcie jest śladowe, powód zbliża brodę do mostka na odległość dwóch palców. Również odcinek piersiowo-lędźwiowy jest ograniczony w ruchomości w zakresie przodozgięcia o 1/3. Występuje skręcenie kręgosłupa szyjnego podczas urazu biczowego w przebiegu samoistnej choroby zwyrodnieniowej. Przed wypadkiem powód nie odczuwał żadnych dolegliwości ze strony kręgosłupa. Po wypadku dolegliwości bólowe związane z urazem utrzymywały się przez dwa tygodnie, zmniejszając się następnie do miernych i utrzymywały się po dłuższym wysiłku statycznym do połowy maja 2013 r. W wyniku wypadku u powoda występuje 3% długotrwały uszczerbek na zdrowiu z powodu skręcenia kręgosłupa szyjnego wygojonego z długotrwałym zespołem bólowym. Nie można wykluczyć wpływu przebytego skręcenia kręgosłupa szyjnego na przyspieszenie rozwoju samoistnej choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Aby przeciwdziałać szybkiemu postępowi samoistnych zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa powód powinien codziennie ćwiczyć oraz rehabilitować się.
Powód zgłosił szkodę pozwanemuTowarzystwu (...), który po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego wypłacił powodowi kwotę 4.000 zł zadośćuczynienia i 303,33 zł odszkodowania. Powód domagał się zadośćuczynienia w kwocie 15.000 zł.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał roszczenie powoda za zasadne.
Sąd uznał za chybiony zarzut przyczynienia się powoda do powstania szkody. Powód wykazał, iż zgodnie z zaleceniem lekarskim nie może zapinać pasów bezpieczeństwa, aby nie uciskać miejsca po przeszczepie wątroby.
Rozważając rozmiar krzywdy powoda Sąd wskazał, że w skutek wypadku powód doznał skręcenia kręgosłupa szyjnego typu biczowego, w przebiegu samoistnej choroby zwyrodnieniowej. U powoda występują dolegliwości bólowe kręgosłupa. Przez pierwsze dwa tygodnie były one silniejsze, a następnie, przez pół roku zmniejszyły się do niewielkich. W wyniku wypadku u powoda ujawniły się dolegliwości ze strony kręgosłupa, których wcześniej nie odczuwał. Sam uraz może mieć także wpływ na przyspieszenie rozwoju tych zmian zwyrodnieniowych, i aby temu zapobiegać powód musi regularnie ćwiczyć i rehabilitować się. Doznane obrażenia skutkują 3% długotrwałym uszczerbkiem na zdrowiu.
Uwzględniając zadośćuczynienie wypłacone powodowi w postępowaniu likwidacyjnym, Sąd uznał za zasadne żądanie dalszej kwoty 3.000 zł z tego tytułu.
Powód domagał się ponadto zasądzenia na swoją rzecz kwoty 1.072 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, czyli od dnia 27 lutego 2015r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za poniesione koszty leczenia sanatoryjnego. W ocenie Sądu I instancji roszczenie to znajduje oparcie w treściart. 444 § 1 kc.Skorzystanie przez powoda z 14- dniowego turnusu rehabilitacyjnego, na który został skierowany z powodu samoistnej choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, było zasadne. Podobnie zasadne było uczęszczanie na zabiegi rehabilitacyjne, światłolecznicze. Przed wypadkiem powód nie wiedział, że cierpi na zwyrodnienie kręgosłupa, dopiero wypadek spowodował ujawnienie się dolegliwości ze strony kręgosłupa. Do czasu wypadku natomiast, choroba postępowała bezobjawowo.
O odsetkach ustawowych Sąd orzekł na podstawieart. 481 § 1 k.c, zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W rozpoznawanej sprawie datę wymagalności roszczenia o zadośćuczynienie Sąd ustalił zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zgodnie z powołanym przepisem, zasadą jest, iż zakład ubezpieczeń wypłaca świadczenie w terminie 30 dni, liczonym od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Gdyby wyjaśnienie w tym terminie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, świadczenie winno zostać wypłacone najpóźniej w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie. Biorąc pod uwagę, że decyzja pozwanego o przyznaniu częściowego zadośćuczynienia została wydana w dniu 7 maja 2013 roku, Sąd uwzględnił roszczenie o zasądzenie odsetek ustawowych od tego dnia.
Odsetki od kwoty 1.072 zł liczone są zgodnie z wezwaniem pozwanego do spełnienia świadczenia czyli od dnia wniesienia pozwu w dniu 27 lutego 2015 r., stosownie do treściart. 481 § 1 k.c., od tej daty bowiem pozwany pozostawał w opóźnieniu.
O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.Na koszty procesu poniesione przez powoda złożyły się: 204 zł opłata od pozwu, 500 zł zaliczka na poczet wynagrodzenia biegłego i 1.217 zł wynagrodzenie pełnomocnika procesowego.
Na  podstawieart. 113. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnychSąd nakazał pobrać od pozwanego kwotę 98,85 zł poniesioną tymczasowo przez Skarb Państwa na poczet wynagrodzenia biegłego.
Apelację od przedmiotowego wyroku wniósł pozwany. Zaskarżył wyrok w części tj. w pkt 1 co do kwoty 1000 zł tytułem zadośćuczynienia i kwoty 536 zł tytułem odszkodowania oraz co do kosztów procesu.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- w zakresie orzeczenia o zadośćuczynieniu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym ustaleniu, że powodowi w toku likwidacji została wypłacona kwota 3000 zł zadośćuczynienia, podczas, gdy wypłacono powodowi 4000 zł, a w konsekwencji wadliwą ocenę, że zasadnym jest zasądzenie od pozwanego dalszego zadośćuczynienia w wysokości 3000 zł, w sytuacji, gdy rozmiar krzywdy uzasadnia ocenę, że odpowiednim zadośćuczynieniem jest kwota 6000 zł,
- w zakresie roszczenia o odszkodowanie naruszenie prawa materialnego tj.art.361 k.c.poprzez wadliwą ocenę, że w sytuacji, gdy u powoda występowała choroba samoistna wymagająca leczenia, to koszt leczenia sanatoryjnego podjętego po kolizji drogowej stanowi w całości następstwo tej kolizji, choć powód wymagałby takiego leczenia również wtedy, gdyby nie doszło do kolizji.
- w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu – obrazę przepisów postępowania tj.§ 2 ust. 1 i § 6 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędupoprzez niezasadne przyznanie powodowi zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości podwójnej stawki dla wartości przedmiotu sporu.
Na podstawieart.368 k.p.c.apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na rzecz powoda: w pkt 1 wyroku kwoty 2000 zł tytułem zadośćuczynienia i oddalenie w pozostałym zakresie powództwa o zadośćuczynienie, kwoty 536 zł tytułem odszkodowania i oddalenie powództwa o odszkodowanie w pozostałym zakresie, a także przez zmianę postanowienia w przedmiocie kosztów procesu i orzeczenie o kosztach wg zasady odpowiedzialności za wynik sporu przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 600 zł.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie oraz o zasadzenie od pozwanego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych za drugą instancję.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest częściowo zasadna.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszeniaart.233 k.p.c., gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą stosowania norm prawa materialnego.
Dopuszczenie się obrazyart. 233 § 1 k.p.c.przez sąd może polegać albo na przekroczeniu granic swobody oceny wyznaczonej logiką, doświadczeniem, zasadami nauki albo też na niedokonaniu przez sąd wszechstronnego rozważenia sprawy.
Dokonując oceny dowodów zaoferowanych przez strony postępowania Sąd Rejonowy nie uchybił zasadom zart.233 § 1 k.p.c.W szczególności Sąd ten prawidłowo ustalił, że w toku postępowania likwidacyjnegoTowarzystwo (...)wypłaciło powodowi kwotę 4000 zł tytułem zadośćuczynienia. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych jest zatem oczywiście chybiony.
Wbrew wywodowi przedstawionemu w apelacji Sąd Rejonowy nie wyraził oceny, że odpowiednim do rozmiaru krzywdy powoda zadośćuczynieniem jest kwota 6000 zł. U podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania zadośćuczynienia legło przekonanie Sądu, że zasadne jest żądanie przez powoda dalszej kwoty 3000 zł.
Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego tj.art.361 k.c.poprzez uznanie, że koszt leczenia sanatoryjnego powoda stanowi w całości następstwo kolizji z dnia 9 listopada 2012 roku. Apelujący trafnie wskazuje, że mimo, że skorzystanie przez powoda z turnusu rehabilitacyjnego było zasadne z punktu widzenia obrażeń doznanych w wyniku kolizji, to powód został skierowany na turnus rehabilitacyjny wSanatorium (...)przed kolizją, z powodu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. Powód poniósłby zatem koszt leczenia sanatoryjnego także wówczas, gdyby do wypadku nie doszło. Brak adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy kolizją, za której skutki ponosi odpowiedzialność pozwany, a wydatkowaniem przez powoda kwoty 1072 zł. Biorąc pod uwagę zakres zaskarżenia (art.378 § 1 k.p.c.) Sąd Okręgowy na podstawieart.386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony w wyrok w pkt 1 w ten sposób, że zasądził na rzecz powoda jedynie połowę dochodzonego odszkodowania tj. 536 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.
Rozstrzygając o kosztach zastępstwa procesowego Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powoda wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości sprzecznej z§ 6 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Uwzględniając wartość przedmiotu sporu wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym wynosiła 600 zł, a nie jak przyjął Sąd Rejonowy 1200 zł. W uzasadnieniu wyroku brak wskazania, by sąd uwzględnił podwójną stawkę wynagrodzenia, a przy tym wniosek taki nie został zgłoszony.
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu podlegało zatem zmianie przez uwzględnienie prawidłowej stawki wynagrodzenia pełnomocnika powoda oraz przez stosunkowe rozdzielenie kosztów (art.100 k.p.c.) zgodnie z wynikiem postępowania. Powód ostał się w wyroku ze swoim żądaniem w 86 %, a poniesione przez niego koszty procesu wyrażają się kwotą 1321 zł. Pozwany poniósł koszty zastępstwa procesowego 617 zł. Pozwany winien zatem zwrócić na rzecz powoda kwotę 1049,68 zł.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart.100 k.p.c.w zw. zart.391 § 1 k.p.c.Apelacja została uwzględniona w 34%, a poniesione przez pozwanego koszty wyniosły 377 zł, w tym 77 zł opłata od apelacji oraz 300 zł wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym. Powód poniósł koszty zastępstwa procesowego w wysokości 300 zł. W konsekwencji pozwany winien zwrócić na rzecz powoda kwotę 70 zł tytułem częściowych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.