Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 279/16
Data wyroku: 2016-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anita Jarząbek-Bocian, Aleksandra Mazurek, Maciej Schulz
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Dokumentom
Podstawa prawna: art. 272 § 1 kk

Sygn. akt VI Ka 279/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 maja 2016 roku
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Anita Jarząbek - Bocian
Sędziowie:  SO Aleksandra Mazurek (spr.)
SO Maciej Schulz
protokolant: p.o. protokolant sądowy Marta Piotrowska
przy udziale prokuratora Iwony Zielińskiej
po rozpoznaniu dnia 16 maja 2016 roku
sprawyK. B., synaA.iA.,ur. (...)wW.
oskarżonego o przestępstwo zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 272 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie
z dnia 3 grudnia 2015 roku sygn. akt II K 518/13
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.
SSO Aleksandra Mazurek SSO Anita Jarząbek - Bocian SSO Maciej Schulz
Sygn. akt VI Ka 279/16

UZASADNIENIE
K. B.został oskarżony o to, że w okresie co najmniej od dnia 21 grudnia 2009r. do dnia 26 lutego 2010r. wW., działając ze z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, chcąc byD. K.popełnił przestępstwo nakłonił go do tego, by przez podstępne wprowadzenie w błąd pracownika Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego wW., a więc osoby uprawnionej do wystawienia dokumentów, wyłudził poświadczenie nieprawdy w ten sposób, że w dniu 21.12.2009r. złożył on wniosek o rejestrację samochodu osobowego markiS. (...)o numerze nadwozia(...)i uzyskał decyzję Starosty(...)nr(...)z dnia 21.12.2009r. o czasowej rejestracji, na następniedecyzję nr (...)z dnia 14.01.201 Or. o stałej rejestracji samochodu pod numerem(...), przy czymD. K.nie był właścicielem pojazdu, a umowa zakupu zawarta została dla pozoru, tj. o czyn zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 272 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
Sąd Rejonowy w Wołominie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015r. w sprawie o sygn. akt II K 518/13 uniewinnił oskarżonegoK. B.od popełnienia zarzucanego mu czynu, zaś na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Od powyższego wyroku apelację wniósł prokurator zaskarżając go w całości na niekorzyść oskarżonego.
1. W oparciu o przepisyart. 427 § 1 i 2 k.p.k.,438 pkt 2 k.p.k.prokurator zarzucił obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:
a.art. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.,424 § 1 kpkpolegającą na kształtowaniu przez Sąd przekonania o niewinności oskarżonego na podstawie jedynie części ujawnionego w sprawie materiału dowodowego, nie zaś jego całokształcie, ocenionego w sposób dowolny, z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, całkowite pominięcie przez Sąd I instancji dowodów i okoliczności przemawiających na niekorzyść oskarżonego i oparcie podstawy faktycznej wyroku jedynie na części okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, bez uwzględnienia najistotniejszych dowodów, w tym m.in. dokumentów zabezpieczonych w wyniku przeszukania miejsca zamieszkania oskarżonego, dokumentów zabezpieczonych w Starostwie Powiatowym wW.oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu badań dokumentów, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy oceniony prawidłowo i wszechstronnie, z uwzględnieniem dyrektyw wskazanych wart. 7 k.p.k., prowadzić powinien do uznania oskarżonego winnym zarzuconego mu czynu.
b.Art. 391 § 1i lakpkpoprzez zaniechanie bezpośredniego wezwania i odczytanie zeznań świadkaD. K., którego zeznania stanowią istotny dowód w sprawie i jedynie bezpośrednie jego przeprowadzenie na rozprawie może pozwolić na prawidłową ich ocenę.
2.W oparciu o przepisyart. 427 § 1 i 2 k.p.k.,438 pkt 3 k.p.k.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, iż zgromadzone w niniejszej sprawie dowody nie dają podstaw do uznania oskarżonegoK. B.za winnego popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, podczas gdy prawidłowa i wszechstronna analiza całokształtu materiału dowodowego, zwłaszcza błędnie pominiętych przez Sąd przy poczynieniu ustaleń faktycznych dowodów z dokumentów takich jak: wniosek o ubezpieczenie w(...)od następstw nieszczęśliwych wypadków, dokument ubezpieczenia OC samochodu - oba na nazwiskoD. K.zabezpieczone w mieszkaniu oskarżonego, dwa wnioski o rejestrację pojazdu podpisane in blanco przezD. K.oraz upoważnienie z dnia 22.02.2010 r. do odbioru dowodu rejestracyjnego udzielone oskarżonemu przezD. K., w połączeniu we wskazaniami doświadczenia życiowego prowadzą do wniosku, że to oskarżony polecił zarejestrowanie samochodu, a tym samym dopuścił się zarzuconego mu czynu.
Na zasadzieart. 427 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 437 k.p.k.prokuratorwniósł ouchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja prokuratora okazała się bezzasadna. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I Instancji dokonał prawidłowej i wszechstronnej oceny całokształtu ujawnionego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniającej zasady prawidłowego rozumowania, wskazania wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a w konsekwencji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadzących do uznania, iż brak jest podstaw do przypisania oskarżonemuK. B.odpowiedzialności karnej za przestępstwo określone w treściart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 272 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
Prokurator ma rację podnosząc, że w skoro w niniejszej sprawie oskarżony nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czyn i odmówił składania wyjaśnień, to w istocie Sąd Rejonowy nie miał podstaw do analizy wiarygodności tych wyjaśnień, bowiem ich nie ma. Jednak to uchybienie w zakresie sporządzenia uzasadnienia nie miało żadnego wpływu na możliwość prawidłowego prześledzenia toku rozumowania sądu I instancji, bowiem z uzasadnienia sporządzonego przez ten sąd jasno wynika, którym dowodom dał wiarę i dlaczego oraz jakie wnioski wyprowadził z tych dowodów.
Nie sposób zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż Sąd Rejonowy pominął dowody i okoliczności przemawiające na niekorzyść oskarżonego i oparł podstawę faktyczną wyroku jedynie na części okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, bez uwzględnienia takich dowodów, jak dokumenty zabezpieczone w wyniku przeszukania miejsca zamieszkania oskarżonego, dokumenty zabezpieczone w Starostwie Powiatowym wW.oraz dowód z opinii biegłego z zakresu badań dokumentów. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że Sąd I Instancji, wydając orzeczenie, wziął pod uwagę wskazane przez skarżącego dowody, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku, w którym umotywował dokonaną ocenę wymienionych dowodów oraz wskazał, jakie wyprowadził z nich wnioski.
Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego w Wołominie, iż ujawniony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przypisania oskarżonemuK. B.odpowiedzialności karnej za zarzucany mu występek. Brak jest bowiem jednoznacznych dowodów świadczących o tym, że oskarżony nakłaniałD. K.do zarejestrowania na swoje nazwisko samochodu markiS. (...)o numerze nadwozia(...), zaś ujawnione w sprawie dowody nie tworzą nierozerwalnego łańcucha poszlak, który pozwalałby uznać w sposób niebudzący wątpliwości, żeK. B.był faktycznym właścicielem pojazdu i nakłaniałD. K.do wyłudzenia od pracownika Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego wW.poświadczenia nieprawdy w postaci decyzji administracyjnej.
Na materiał dowodowy w niniejszej sprawie składają się dokumenty ujawnione w trakcie przeszukania przeprowadzonego w miejscu zamieszkaniaK. B.oraz uA. K. (1), zeznania i wyjaśnieniaD. K.oraz opinia biegłej z zakresu badań dokumentówA. K. (2). Z dowodów tych wynika jednoznacznie, żeK. B.wypełnił podanie o wydanie decyzji w sprawie wykonania tabliczki znamionowej oznaczone datą 26 lutego 2010 roku, wniósł opłatę za wydanie tej decyzji, przy odbiorze dowodu rejestracyjnego pojazdu i tabliczki znamionowej posługiwał się upoważnieniem do odbioru wystawionym przezD. K., jak również posiadał w miejscu swojego zamieszkania m.in. wniosek o ubezpieczenie w(...)od następstw nieszczęśliwych wypadków naD. K.oraz dokument ubezpieczenia OC w(...)samochoduS. (...)onr rej. (...)na nazwiskoD. K.. Dowody te mogą wprawdzie świadczyć o istnieniu pewnego związku międzyK. B.a wskazanym pojazdem markiS. (...), lecz w żaden sposób nie można z nich wysnuć jednoznacznego wniosku, że oskarżony nakłaniałD. K.do zarejestrowania samochodu na własne nazwisko. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż samD. K.zaprzeczył w swoich zeznaniach, by znałK. B., nie rozpoznał go w trakcie okazania jego wizerunku, zaś jako osobę nakłaniającą go do popełnienia przestępstwa wskazałA.zM., którego bliższych danych nie znał.D. K.zeznał, że w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatu(...)był tylko raz, ze wspomnianym kolegą, zaś za zarejestrowanie samochodu na swoje nazwisko otrzymał pieniądze w kwocie 500 złotych. Zaprzeczył również, by odebrał dowód rejestracyjny pojazdu i jego tablice rejestracyjne oraz stwierdził, że nie wie, kto je odbierał. Nie można się zgodzić z prokuratorem, żeD. K.złożył zeznania tej treści „obawiając się reakcji ze stronyK. B.”. Taki pogląd prokuratora nie znajduje żadnego uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Mając zatem na uwadze nieprzyznanie się przezK. B.do popełnienia zarzucanego mu czynu, treść złożonych przezD. K.depozycji oraz brak jednoznacznych dowodów winy oskarżonego, uznać należy, że Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, że w przedmiotowej sprawie nie można wykluczyć, że do popełnienia przestępstwaD. K.nakłaniała inna osoba niżK. B.. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w miejscu ujawnienia dokumentów dotyczących samochoduS. (...), tj. w domu przyulicy (...)wM.zamieszkuje ojciec oskarżonegoA. B.oraz jego bratM. B..
Zdaniem Sądu Okręgowego dokumenty zabezpieczone podczas przeszukania w miejscu zamieszkaniaK. B., jak również uzyskane od Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego wW., nie stanowią wystarczających dowodów na to, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu występku. Dokumenty te wprawdzie czynią prawdopodobną tezę, żeK. B.mógł mieć związek z samochodem markiS. (...)onr rej. (...), jednakże nie pozwalają ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, jaką oskarżony odgrywał rolę w zdarzeniu. Jak słusznie przyjął Sąd Rejonowy, teza, zgodnie z którąK. B.był faktycznym właścicielem pojazdu i nakłaniałD. K.do zarejestrowania go na własne nazwisko, jest tylko jedną z wielu równorzędnych hipotez, które można postawić w przedmiotowej sprawie, ponieważ nie można wykluczyć również wersji skrajnie odmiennej, że oskarżony udał się do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego wW., będąc o to poproszony przez osobę trzecią i nie będąc świadomym przestępczych zamiarów tej osoby. Podobnie wystarczającym do stwierdzenia winyK. B.dowodem nie może być to, że oskarżony, odbierając dowód rejestracyjny pojazdu i decyzję o wydanie tabliczki znamionowej, posługiwał się upoważnieniem wystawionym przezD. K.. Ujawniony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności treść depozycji złożonych przezD. K., nie pozwala bowiem na ustalenie, w jakich okolicznościach upoważnienie to zostało wystawione i jak znalazło się ono w posiadaniuK. B.. Wątpliwości Sądu Okręgowego w tej kwestii wzbudza również fakt, że podczas przeszukania przeprowadzonego uA. K. (1)ujawniono podpisane in blanco przezD. K.wnioski o rejestrację pojazdu. Skoro bowiemD. K.podpisywał dokumenty in blanco, które następnie znajdowały się w posiadaniu osób trzecich, nie można również wykluczyć tezy, że podczas odbioru dowodu rejestracyjnego pojazdu i decyzji w przedmiocie wykonania tabliczki znamionowej,K. B.posługiwał się upoważnieniem sporządzonym właśnie w powyższy sposób, przy czym nie miał świadomości, że odbiera dokumenty, które zostały uzyskane poprzez podstępne wprowadzenie w błąd pracownika Wydziału Komunikacji, żeD. K.jest właścicielem samochoduS. (...).
Wbrew stanowisku prokuratora dowód z opinii biegłego z zakresu badań dokumentów i pisma ręcznegoA. K. (2)nie jest wystarczający do przyjęcia, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa. Z opinii tej biegłej wynika, że oskarżony wypełnił formularz wniosku skierowanego do Starostwa Powiatowego wW.z dnia 26 lutego 2010 r. o wydanie tabliczki znamionowej samochoduS. (...), lecz dokument ten nie pozwala na stwierdzenie, że oskarżony nakłoniłD. K.do podstępnego wyłudzenia poświadczenia nieprawdy w postaci decyzji o rejestracji samochodu. Jest to tylko poszlaka wskazująca na taką możliwość, jednak należy pamiętać o tym, że wniosek o wydanie tabliczki znamionowej został złożony w dniu 26 lutego 2010 r., a więc już po wydaniu w dniu 14 stycznia 2010 r. decyzji o stałej rejestracji samochoduS. (...). W związku z tym nie można wykluczyć, że oskarżony nie brał żadnego udziału w wyłudzenia poświadczenia nieprawdy, a był jedynie użytkownikiem tego samochodu, który nie miał świadomości, że samochód nie stanowi własnościD. K.tylko innej osoby, a także nie wiedział, że przy jego rejestracji ktoś nakłoniłD. K.do wyłudzenia poświadczenia nieprawdy.
Nie można się również zgodzić z prokuratorem, że Sąd Rejonowy całkowicie pominął możliwość przyjęcia, że oskarżony popełnia przestępstwo nawet wtedy, gdy pomiędzy nim aD. K.istniała jeszcze trzecia osoba, pośrednicząca w nakłonieniuK.do rejestracji auta. Taka możliwość istnieje, ale nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości ze zgromadzonego materiału dowodowego, bowiem nadal trzeba udowodnić oskarżonemu, że miał świadomość, iż bierze udział w wyłudzaniu dokumentu poświadczającego nieprawdę, a na to nie ma bezpośrednich dowodów, są tylko poszlaki, które łącznie nie prowadzą do wniosku, że oskarżony jest jedyną osobą, która mogła nakłonićD. K., za pośrednictwem trzeciej osoby, do zarejestrowania na swoje nazwisko samochoduS. (...).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, stwierdzić należy, iż Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, iż pomimo wyczerpania materiału dowodowego pozostały niedające się usunąć wątpliwości odnoszące się do kwestii o kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczeniu. Wątpliwości te, zgodnie z treściąart. 5 § 2 k.p.k.należy rozstrzygać na korzyść oskarżonego, ta zatem należało oskarżonego uniewinnić od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Nietrafny zdaniem Sądu Okręgowego jest również zarzut skarżącego, iż Sąd Rejonowy dopuścił się uchybienia procesowego mającego wpływ na treść orzeczenia, a polegającego na zaniechaniu bezpośredniego przesłuchania na rozprawie świadkaD. K.i poprzestaniu jedynie na ujawnieniu treści jego zeznań i wyjaśnień złożonych w postępowaniu przygotowawczym. Zgodnie zart. 391 § 1 i 2 k.p.k.w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 roku, wolno odczytywać w odpowiednim zakresie protokoły złożonych poprzednio przez świadka zeznań w postępowaniu przygotowawczym, w tym protokoły złożonych poprzednio przez świadka wyjaśnień w charakterze oskarżonego m.in. w sytuacji, gdy nie można mu było doręczyć wezwania. W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy podjął działania zmierzające do bezpośredniego przesłuchaniaD. K.na rozprawie, lecz okazało się to niemożliwe z uwagi na ukrywanie przed odbyciem kary pozbawienia wolności w innej sprawie świadka, który od dłuższego czasu jest poszukiwany listem gończym oraz którego miejscu pobytu nie jest znane. Wobec powyższego, Sąd Rejonowy odczytał zeznania i wyjaśnienia złożone przezD. K., słusznie przyjmując, że zawieszenie postępowania z powodu niemożliwości ustalenia miejsca pobytu świadka mogłoby prowadzi do przewlekłości postępowania, godząc przy tym w konstytucyjne prawo oskarżonego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku.
SSO Aleksandra Mazurek SSO Anita Jarząbek –Bocian SSO Maciej Schulz