Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 476/16
Data wyroku: 2016-11-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Orechwa-Zawadzka, Maria Jolanta Kazberuk, Marek Szymanowski
Słowa kluczowe: Świadczenia Przedemerytalne
Podstawa prawna: art. 385 kpc, art, 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (tj. Dz.U z 2013r. poz. 170), art. 6, 7,10a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U z 2009r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), art. 56 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U z 1974r. nr 47 poz. 280), art. 20 z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U z dnia 18 grudnia 1982r. nr 40 poz. 267).

Sygn.akt III AUa 476/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 listopada 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.)
Sędziowie: SA Maria Jolanta Kazberuk
SA Barbara Orechwa-Zawadzka
Protokolant: Anna Kuklińska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2016 r. wB.
sprawy z odwołaniaK. J.
przeciwko Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o świadczenie przedemerytalne
na skutek apelacjiK. J.
od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt V U 12/16

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 476/16

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwB.decyzją z dnia 16 listopada 2015 roku wydaną w oparciu o przepisyustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych(Dz.U. z 2013 r., poz. 170)odmówiłK. J.prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawca nie spełnia warunków przewidzianych wart. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, bowiem na dzień rozwiązania stosunku pracy (tj. 31.01.2015r.) udowodnił okres ubezpieczenia wynoszący łącznie jedynie29 lat, 1 miesiąc i 3 dni(w tym 24 lata, 11 miesięcy i 17 dni okresów składkowych, 1 rok, 8 miesięcy i 28 dni okresów nieskładkowych oraz 2 lata, 4 miesiące i 18 dni okresów uzupełniających, zamiast wymaganych 35 lat.
K. J.wywiódłodwołanie od powyższej decyzji złożył. Wniósł o jej zmianę i przyznanie mu prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie zart. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychza okres uprawniający do emerytury uważa się okres ustalony zgodnie z przepisamiart. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a zatem zgodnie z art. 7 tej ustawy do okresu tego wlicza się także okresy nieskładkowe. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, ZUS powinien zaliczyć mu także okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, tj. okres od 08.09.1994 r. do 22.09.2009 r.
Wyrokiem z dnia 9 marca 2016 r.Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił odwołanie. Sąd ten wskazał, iż zgodnie zart. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych(Dz.U. z 2013 r., Nr 170)świadczenie przedemerytalne przysługuje mężczyźnie, który do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy,w rozumieniu przepisówustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.),w którym był zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 60 lat oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat.
Ponadto, stosownie doust. 3cytowanego przepisu - świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki: 1) nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna, 2) w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych, 3) złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych (art. 2 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych).
W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, żeK. J.z dniem(...)r. ukończył 60 lat(k. 1 akt ZUS).Poza sporem pozostawało także to, że w okresie od 2 września 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. zatrudniony był uW. W.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąUSŁUGI BUDOWLANE (...). Organ rentowy nie kwestionował także tego, że przedmiotowy stosunek pracy ustał wskutek rozwiązania przez pracodawcę (z zachowaniem okresu wypowiedzenia) z przyczyn niedotyczących pracownika, tj. z powodu likwidacji stanowiska pracy – na podstawieart. 30 § 1 pkt 2 k.p.(k. 20-22 akt ZUS).Bezsporne było także to, żeK. J.od dnia 9 lutego 2015 r. posiada status bezrobotnego i od tego dnia pobierał zasiłek dla bezrobotnych, a nadto w okresie pobierania zasiłku nie odmówił przyjęcia propozycji pracy(zaświadczenie z dnia 17 sierpnia 2015 r. - k. 23 akt ZUS).Z kolei wniosek o świadczenie przedemerytalne został złożony w dniu 31 sierpnia 2015 r.
Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia, czyK. J.posiada okres uprawniający do emerytury (o którym mowa wart. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych), tj. okres co najmniej 35 lat. Organ rentowy uznał bowiem za udowodniony okres ubezpieczenia wynoszący łącznie jedynie29 lat, 1 miesiąc i 3 dni. Natomiast odwołujący domagał się doliczenia - do tak ustalonego stażu ubezpieczeniowego - okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, tj. okresu od 08.09.1994 r. do 22.09.2009 r. W tym zakresie skarżący powoływał się na art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z FUS mający zastosowanie w przypadku świadczeń przedemerytalnych na podstawie odwołania znajdującego się wart. 2 ust. 2o świadczeniach przedemerytalnych.
W ocenie Sądu Okręgowego, w okolicznościach niniejszej sprawy, okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy nie może być uwzględniony.
Na podstawieart. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, za okres uprawniający do emerytury, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, uważa się okresy ustalone zgodnie z przepisami art. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11. Przepis art. 6 ustawy emerytalnej wymienia okresy składkowe, natomiast art. 7 okresy nieskładkowe. Co prawda artykuł 7 pkt 2 ustawy emerytalnej, na który powołuje się ubezpieczony, rzeczywiście wskazuje, że okresem nieskładkowym jest okres pobieraniarenty (ale) chorobowej po ustaniu zatrudnienia w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub po ustaniu obowiązku ubezpieczenia społecznego z innego tytułu. Jednakże należy mieć na uwadze to, że renta chorobowa nie jest tożsama z rentą pobieraną w spornym okresie przez wnioskodawcę, tj. z rentą z tytułu niezdolności do pracy. Są to dwa zupełnie odrębne świadczenia. Renta chorobowa została wprowadzona do systemu świadczeń ubezpieczeniowych od dnia 1 stycznia 1975 r. na mocy dodania doart. 29a-29bdoustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz.U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.) w drodze jej nowelizacjiart. 56starej ustawy zasiłkowej. Od dnia 1 stycznia 1983 r. w miejsce renty chorobowej wprowadzono świadczenie rehabilitacyjne w ramach ubezpieczenia chorobowego. Zatem renta chorobowa jest odpowiednikiem świadczenia rehabilitacyjnego, a nie renty z tytułu niezdolności do pracy. Tymczasem z akt organu rentowego wynika, że odwołującemu od dnia 8 września 1994 r. przyznano rentę inwalidzką 2 grupy inwalidzkiej, która po zmianie przepisów przyznawana była w formie renty z tytułu niezdolności do pracy(k. 16-17 akt ZUS).Rentę z tytułu niezdolności do pracy pobierał, aż do 22 września 2009 r.(k. 211, 218 i 278 akt ZUS).Zatem nie ma podstaw do uwzględnienia okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 7 pkt ustawy emerytalnej zw. zart. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych.
Warunkową możliwość zaliczenia okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy przewiduje natomiast art. 10a ust. 1 ustawy emerytalnej, który stanowi, żeprzy ustalaniu prawa do emerytury na podstawie art. 26b, 27 i 28 osoby, która utraciła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługującej z Funduszu z powodu odzyskania zdolności do pracy, uwzględnia się również okresy pobierania tej renty, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych wart. 5-7 i 10, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu, przy czym także ten przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Należy bowiem zauważyć, żeart. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychściśle określa, które przepisy ustawy emerytalnej stosuje się przy ustalaniu okresów uprawniających do nabycia świadczenia przedemerytalnego. Jak już wcześniej wskazywano stanowi on, że za okres uprawniający do emerytury, o którym mowa wust. 1, uważa się okres ustalony zgodnie z przepisamiart. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z poźn. zm.).Przepis ten(w analizowanym zakresie) wyklucza zatem możliwości sięgnięcia do innych przepisów ustawy emerytalnej, w tym do art. 10a. W ocenie Sądu Okręgowego, gdyby wolą ustawodawcy było uwzględnienie okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, to z całą pewności odpowiednie odesłanie umieściłby wart. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychlub w innym przepisie ustawy, jednakże z nie zrobił tego.
Brak możliwości zaliczenia okresu pobieranie renty z tytułu niezdolności do stażu ubezpieczeniowego przesadziło o oddalaniu odwołania przez Sąd Okręgowy na zasadzieart. 47714§ 1 k.p.c.
Apelację od tego wyroku wywiódłodwołujący, który zaskarżył go w całości i zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicieart. 7 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw. zart. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychpolegającym na błędnej wykładni poprzez niewliczenie okresu pobieranej renty do okresu uprawniającego do emerytury. Czyniąc powyższy zarzut apelacja wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku, która jednak miałby polegać na jego uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji oraz na zasądzeniu kosztów procesu.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja podlegała oddalaniu
Apelacja nie formułuje zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, a jak wiadomo w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, iż sąd odwoławczy rozpoznający apelację związany jest zarzutami prawa procesowego, za wyjątkiem nieważności postępowania, którą w granicach zaskarżenia uwzględnić winien z urzędu. Z urzędu uwzględnia również stwierdzone przez siebie naruszenie prawa materialnego(por. uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów - zasada prawna z dnia 31 stycznia 2008 r. III CZP 49/07 OSNC 2008/6/55, Prok.i Pr.-wkł.(...), Biul.SN 2008/1/13,Wspólnota (...)).Dla jasności wywodu przypomnieć wypada, iż za naruszenie prawa materialnego Sąd Najwyższy uważa również zastosowanie przepisów prawa materialnego do niewystarczająco precyzyjnie ustalonego stanu faktycznego( por. w tym zakresie : wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2011 r. I UK 164/11, LEX nr 1135989, wyrok z dnia 29 listopada 2002 r., IV CKN 1532/00, LEX nr 78323, postanowienie z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00, Biuletyn SN-Izba Cywilna 2003 nr 12,).Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić należy, iż po pierwsze brak zarzutów obrazy prawa procesowego w apelacji skutkować musi przyjęciem stanu faktycznego ustalonego przez Sąd Okręgowy jako stanu ustalonego niewadliwie. Po drugie jak wcześniej wspomniano tylko nieważność postępowania Sąd Apelacyjny bierze pod uwagę z urzędu, nie jest zaś uprawniony do samodzielnego poszukiwania czy tworzenia zarzutów procesowych, które ewentualnie w danej sprawie można by postawiać Sądowi pierwszej instancji. Po trzecie w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, w której można by uznać, iż naruszanie prawa materialnego przez Sąd Okręgowy polegało na zastosowaniu przepisów prawa materialnego do niewystarczająco precyzyjnie ustalonego stanu faktycznego. Jest wręcz przeciwnie, bowiem Sąd Okręgowy w sposób bardzo szczegółowy ustalił w sprawie stan faktyczny, który w zasadzie był bezsporny. Powyższe okoliczności przy uwzględnieniu faktu nie prowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd Apelacyjny oznaczają, iż do konstrukcji niniejszego uzasadnienia sporządzanego przez Sąd Apelacyjny zastosowanie znajdujeart. 387§21k.p.c.zgodnie z którym - jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego ani nie zmienił ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, a w apelacji nie zgłoszono zarzutów dotyczących tych ustaleń, uzasadnienie wyroku może zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podniesiony zarzut obrazyart. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z poźn. zm.).w zw. zart. 2 ust. 2 ustawy z dnia 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych(Dz.U. z 2013 r., Nr 170) –jest daleki od trafnego. Sąd Okręgowy precyzyjnie wyjaśnił, dlaczego okres pobierania przez wnioskodawcę renty z tytułu niezdolności do pracy nie może być zaliczony do stażu ubezpieczeniowego niezbędnego do nabycia świadczenia przedemerytalnego. Przypomnieć zatem wypada jedynie wypada, iż za taki okres zgodnie zart. 2 ust 2. ustawy z dnia 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych(Dz.U. z 2013 r., Nr 170)mogą być uznane jedyne okresy uprawniające do emerytury ustalone zgodnie z przepisamiart. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy - tj. świadczenia przewidzianego tą ustawą w art. 3 pkt 3 nie został wymieniony w żadnym z powołanych przepisów. Już z samego zestawienia art. 3 ustawy wskazującego rentę z tytułu niezdolności jako rodzaj świadczenia przysługującej na podstawie tej ustawy z pojęciem renty chorobowej, o której mowa wart. 6 ust.2 pkt.1a. iart. 7 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z FUS, w ogóle w ustawie tej nie przywidzianej - jasno wynika, iż to drugie pojęcie odnosi się innego rodzaju świadczenia, przysługującego na podstawie innych przepisów, niż przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Okręgowy wyjaśnił, iż renta chorobowa została wprowadzona do systemu świadczeń ubezpieczeniowych od dnia 1 stycznia 1975 r. na mocy dodania do art. 29a-29b doustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz.U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.)w drodze jej nowelizacjiart. 56starej ustawy zasiłkowej. Zgodnie z wspomnianymart. 56 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa(Dz.U. z 1974r., nr 47. poz. 280)– wustawie z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin– dodano rozdział 2a, w brzmieniu ,,Renta chorobowa’’, którego art. 29a definiował przesłanki nabycia tego świadczenia. W myśl art. 29a.ust. 1. renta chorobowa przysługiwała pracownikowi, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do podjęcia jakiejkolwiek pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Renta chorobowa przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (ust. 2 art. 29a). Nie ulega wątpliwości, iż pojęcie ówczesnej renty chorobowej odpowiada obecnemu pojęciu świadczenia rehabilitacyjnego, którego okres pobierania jest okresem nieskładkowym (art. 7 pkt. 1 c. ustawy 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS). Przedmiotowa renta chorobowa nie ma zatem żadnego związku z aktualnie przysługującymi rentami z tytułu niezdolności do pracy. Nowa ustawa emerytalna z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. z dnia 18 grudnia 1982 r. nr 40 poz. 267)wchodząca w życie z dnia 1 stycznia 1983r. renty chorobowej już nie przewidywała, co było logiczne bowiem w miejsce renty chorobowej wprowadzono z dniem 1 czerwca 1983r. wustawie z 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwanowe świadczenie w postaci świadczenia rehabilitacyjnego (art.20 tejże ustawy). Twierdzenia zatem o możliwości traktowania renty chorobowej jako renty z tytułu niezdolności do pracy nie dają się uznać za zasadne, nawet przy bardzo życzliwej i dynamicznej wykładni powołanych wyżej regulacji.
Okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy - jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy możliwy jest do zaliczenia tylko w zakresie wynikającym z art. 10a ustawy 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (do którego to przepisuustawa o świadczeniach przedemerytalnychnie odsyła). Zgodnie z nim (art.10a. ust.1. ) - przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawieart. 26b, 27 i 28osoby, która utraciła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługującej z Funduszu z powodu odzyskania zdolności do pracy, uwzględnia się również okresy pobierania tej renty, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych wart. 5-7 i 10, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Nie ma takiej możliwości w przypadku świadczenia przedemerytalnego, niezależnie od spełnienie pozostałych przesłanek art. 10a.
W tym stanie rzeczy apelacja na zasadzieart. 385 k.p.c.podległa oddaleniu.