Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 648/16
Data wyroku: 2016-10-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Wojnar
Podstawa prawna: art 270 § 1 kk, art 284 § 2 kk

Sygn. akt VI Ka 648/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 października 2016 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Marek Wojnar
protokolant: p.o. protokolant sądowy Agnieszka Karpińska
przy udziale prokuratora Agaty Stawiarz
po rozpoznaniu dnia 24 października 2016 r.
sprawyP. C.synaM.iE.,ur. (...)wW.
oskarżonego o przestępstwa zart. 270 § 1 kk,art. 284 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie
z dnia 2 lutego 2016 r.    1sygn. akt III K 637/14
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że określa iż rozstrzygnięcie z punktu 2 części dyspozytywnej wyroku dotyczy czynu zarzucanego oskarżonemu w punkcie 2 aktu oskarżenia zart. 284 § 2 kk; utrzymuje tenże wyrok w mocy w pozostałej części; wydatkami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.
Sygn. akt VI Ka 648/16

UZASADNIENIE
P. C.został oskarżony o to, że:

1
w dniu 9 września 2013 r. wJ., woj.(...), w komisie samochodowym podczas transakcji zakupu samochodu osobowego m-kiP. (...)dokonał podrobienia podpisuA. F.na wystawionej fakturze zakupu nr(...)przez(...)K. S., którą następnie przekazałA. F.w celu użycia jej za autentyczną, tj. o czyn zart. 270 § 1 k.k.

2
w dniu 9 września 2013 r. wJ., woj.(...), dokonał przywłaszczenia powierzonych pieniędzy w kwocie 2100 zł w ten sposób, że po uprzednim otrzymaniu odA. F.kwoty 13.300 zł przeznaczonych na zakup samochodu m-kiP. (...)przekazał sprzedającemu kwotę 11.200 zł, przywłaszczając różnicę pomiędzy wskazanymi kwotami, czym działał na szkodęA. F., tj. o czyn zart. 284 § 2 k.k.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt III K 637/14:

1
oskarżonegoP. C.uznał za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu zabronionego w punkcie 1 aktu oskarżenia, tj. popełnienia przestępstwa zart. 270 § 1 k.k.;

2
na podstawieart. 414 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.uniewinnił oskarżonego, albowiem czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego

i za to
skazał go

I
na podstawieart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 4 §1 k.k.w na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.i70 § 1 pkt 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 4 lat próby;

III
na podstawieart. 71 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.zawieszając wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności orzekł grzywnę w wysokości 40 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na 10 złotych;

IV
na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.co do kosztów postępowania w części dotyczącej uniewinnienia przeniósł je na Skarb Państwa;

V
na podstawieart. 624§ 1 k.p.k.zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania w sprawie w części dotyczącej skazania przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.

Apelacje od powyższego wyroku wnieśli prokurator oraz obrońca oskarżonego.
Prokuratorzaskarżył powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił sprzeczność w treści orzeczenia, uniemożliwiającą jego wykonanie, a stanowiącą bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną wart. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.polegającą na uznaniu oskarżonegoP. C.w pkt. 1 orzeczenia winnym popełnienia zarzucanego mu czynu kwalifikowanego zart. 270 § 1 k.k., a następnie w pkt. 2. tego wyroku uniewinnieniuP. C.na podstawieart. 414 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt. 2 k.p.k.wobec braku znamion czynu zabronionego jednocześnie skazując go za to m.in. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegozaskarżyła powyższy wyrok w zakresie pkt 1, I, II i III zarzucając mu jednocześnie:

-

obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia a mianowicieart. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że społeczna szkodliwość zarzucanego oskarżonemu czynu jest wyższa niż znikoma.

obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 115 § 2 k.k.poprzez jego niezastosowanie i nie wzięcie pod uwagę przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu wskazanych w nim kryteriów oceny,

- rażącą niewspółmierność kary polegającą na wymierzeniu oskarżonemu kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem na okres 4 lat podczas, gdy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa jak i sytuacja osobista oskarżonego nie przemawiają za tak dużym wymiarem kary.
W konkluzji obrońca oskarżonego wniosła o umorzenie postępowania w zakresie czynu z pkt 1 aktu oskarżenia.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja prokuratora jest niezasadna, jednakże skutkowała koniecznością zmiany wyroku w sposób wskazany w części dyspozytywnej. Apelacja obrońcy oskarżonego jest niezasadna i jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do apelacji prokuratora wskazać należy, że podniesiony w niej zarzut dotyczący sprzeczności w treści wyroku uniemożliwiający jego wykonanie jest całkowicie chybiony.
Kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku wykazała, że wyrok ten istotnie nie został prawidłowo sformułowany, jednakże powyższe uchybienie nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o jakiej mowa w treściart. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że sprzeczność w treści orzeczenia uniemożliwiająca jego wykonanie (art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.) to sprzeczność między poszczególnymi rozstrzygnięciami wyroku, jednakże nie każda, lecz jedynie taka, która powoduje, że niemożliwe staje się wykonanie wyroku. Stwierdzona wewnętrzna sprzeczność w treści orzeczenia jest uchybieniem świadczącym o jego wadliwości, jednak, aby miało ono charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej, konieczne jest jeszcze odniesienie go do etapu wykonania orzeczenia. Ustawodawca zawęził zakres oddziaływania tego uchybienia tylko do takich przypadków, w których wydanie wadliwego rozstrzygnięcia przekłada się na jego wykonanie, a ponadto je uniemożliwia. Nie stanowi zatem uchybienia sprzeczność w wyroku, jeśli można ją zinterpretować w trybieart. 13 § 1 k.k.w.Przepis ten przewiduje w postępowaniu wykonawczym możliwość wystąpienia do sądu, który wydał orzeczenie, o rozstrzygnięcie wątpliwości, co do jego wykonania. Skoro przepisart. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.odnosi się do sprzeczności, która "uniemożliwia" wykonanie orzeczenia, toart. 13 § 1 k.k.w.może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy owa sprzeczność utrudnia, a nie uniemożliwia jego wykonanie. Z reguły może tu chodzić o sprzeczność pozorną, która wynika z niejasności lub braku precyzji w formułowaniu treści poszczególnych rozstrzygnięć, którą można usunąć w drodze interpretacji (por. Dariusz Świecki Komentarz do art. 439 Kodeksu postępowania karnego). W realiach niniejszej sprawy właśnie z taką pozorną sprzecznością mamy do czynienia, bowiem rozstrzygnięcie Sądu I instancji zawarte w pkt 2 części dyspozytywnej niedokładnie określa czyn, od którego oskarżony został uniewinniony, jednakże taki sposób sformułowania wyroku w analizowanym przypadku nie uniemożliwia jego wykonania.P. C.został oskarżony o popełnienie dwóch różnych czynów, pierwszy zart. 270 § 1 k.k., a drugi zaś zart. 284 § 2 k.k., zatem omyłkowe niewskazanie przez Sąd Rejonowy w treści orzeczenia, kwalifikacji prawnej czynu, od którego oskarżony został uniewinniony, przy jednoczesnym zamieszczeniu tego rozstrzygnięcia w pkt 2 sentencji, korespondującym z pkt 2 komparycji wyroku (aktu oskarżenia – czyn zart. 284 § 2 k.k.) oraz przy jednoznacznym określeniu, w pkt I części dyspozytywnej wyroku kwalifikacji prawnej czynu zart. 270 § 1 k.k., którego skazanie dotyczy, nie jest uchybieniem uniemożliwiającym jego wykonanie. W judykaturze również podkreśla się, że sprzeczność w treści orzeczenia uniemożliwiająca jego wykonanie - stanowiąca bezwzględny powód odwoławczy zart. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.- to sprzeczność oczywista, która powoduje zasadnicze wątpliwości, co do intencji sądu wyrażonej w zaskarżonym wyroku i czyni niemożliwym wykonanie wyroku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II KK 42/10, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 2011 r, sygn. IV KK 403/11, także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt III KK 108/10). Zaznaczyć przy tym należy, że niniejsza sprawa nie należy do kategorii spraw skomplikowanych, charakteryzujących się znaczną liczbą oskarżonych, czy też znaczną liczbą zarzutów, gdzie wystąpienie powyższego uchybienia mogłoby powodować trudności w interpretacji wyroku uniemożliwiające jego wykonanie. Sprawa ta dotyczy jednego oskarżonego i dwóch zarzutów- jednego zart. 270 § 1 k.k.i drugiego zart. 284 § 2 k.k.Mimo nieprawidłowości w redakcji wyroku można dokonać identyfikacji poszczególnych rozstrzygnięć, skoro skazanie oskarżonego w pkt I dotyczy czynu wskazanego wart. 270 § 1 k.k., co do którego stwierdzenie jego winy nastąpiło w pkt 1 sentencji, przy określeniu, że jest to czyn z pkt 1 aktu oskarżenia i dalsze rozstrzygnięcia są konsekwencją skazania, to niewątpliwie uniewinnienie, o którym mowa w pkt 2 sentencji, dotyczy drugiego z czynów zarzucanych oskarżonemu w akcie oskarżenia, wskazanego wart. 284 § 2 k.k.Zaznaczyć ponadto należy, że także z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, że uniewinnienie oskarżonego wobec braku znamion czynu zabronionego dotyczy zarzucanego mu czynu zart. 284 § 2 k.k., a nie zaś zart. 270 § 1 k.k.Na marginesie podnieść należy, że skarżący nie kwestionuje merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie braku wypełnienia przez oskarżonego znamion czynu zabronionego określonego wart. 284 § 2 k.k., przy czym Sąd meriti przedstawił argumentację uzasadniającą w tym zakresie swoje stanowisko, którą należy podzielić. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wbrew zarzutowi podniesionemu w apelacji prokuratora w niniejszej sprawie nie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza, o jakiej mowa wart. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.Wskazana nieprawidłowość redakcji wyroku polegająca na braku pełnego sformułowania rozstrzygnięcia co do czynu zarzucanego oskarżonemu w pkt 2 aktu oskarżenia zart. 284 § 2 k.k., stanowi uchybienie przepisom postępowania –art. 413 § 1 pkt 5 k.p.k., który to należało konwalidować w sposób wskazany w części dyspozytywnej wyroku, przez doprecyzowanie, którego czynu dotyczy rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. Na marginesie zaznaczyć również należy, że w uzasadnieniu apelacji prokurator podniósł, że zaskarżony wyrok został wydany z obraząart. 4 § 1 k.k.orazart. 71 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k., jednakże nie postawił zarzutu w tym zakresie i w żaden sposób nie uzasadnił, na czym powyższe uchybienie miałoby polegać, a w tej sytuacji rozpoznanie tak sformułowanego środka odwoławczego pozostawałoby poza granicami zarzutów, determinujących granice rozpoznania, określone wart. 433 k.p.k.Podnieść jedynie należy, że Sąd Rejonowy wskazał dlaczego przy wydawaniu wyroku skazującego za czyn zart. 270 § 1 k.k.stosownie doart. 4 § 1 k.k.zastosował, jako względniejsza ustawę obowiązującą poprzednio, która w sytuacji oskarżonego, w przeciwieństwie do obecnej, umożliwiała warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności i konsekwencją tego rozstrzygnięcia było przyjęcie poprzednio obowiązującego stanu prawnego przy orzekaniu kary grzywny na podstawieart. 71 § 1 k.k.Brak zatem podstaw do kwestionowania orzeczenia w tym zakresie.
Odnosząc się do apelacji obrońcy oskarżonego wskazać należy, że zarzuty i argumentacja apelacji są nietrafne, zaś wniosek apelacji o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez umorzenie postępowania w zakresie czynu z pkt 1 aktu oskarżenia nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew twierdzeniom obrońcy oskarżonego Sąd meriti oceniając stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu uwzględnił wszystkie niezbędne kryteria wskazane w treściart. 115 § 2 k.k., co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd odwoławczy w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, co do tego, że nie można uznać, aby społeczna szkodliwość czynu przypisanego oskarżonemu była znikoma. Odnosząc się do argumentacji apelacji wskazać należy, że niezależnie od wywodów apelacji, co do działania oskarżonego w imieniu i za zgodąA. F.lub też nie, dla bytu przestępstwa zart. 270 § 1 k.k.zupełnie obojętne jest to, czy osoba, której podpis podrobiono na dokumencie, wiedziała o tym lub wyraziła na to zgodę, czy też nie. Podpisanie się za inną osobę jej nazwiskiem na dokumencie mającym znaczenie prawne, nawet za zgodą tej osoby, stanowi przestępstwo zart. 270 k.k.Dla bytu tego przestępstwa jest także obojętne, czy ktoś poniósł przez to szkodę, czy też nie (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2002r., V KKN 29/01, Lex nr 55220). Przepisart. 270 § 1 k.k.chroni dobro powszechne, jakim jest wiarygodność dokumentów, a w konsekwencji i pewność obrotu prawnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2007r., III KK 122/07, Lex nr 310185). Przedmiotem ochrony powyższego przepisu jest publiczne zaufanie do autentyczności i rzetelności dokumentów warunkujące pewność obrotu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1996 r., II KKN 24/96, Orz. Prok. i Pr. 1997, nr 2, poz. 5), dlatego podrobienie przez oskarżonego dokumentu, jakim jest faktura w żadnym wypadku nie może być oceniane w kategoriach znikomej szkodliwości czynu. Dla oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu zart. 270 § 1 k.k.nie bez znaczenia jest także fakt, że oskarżony działał z pełną świadomością swojego nagannego zachowania. Mając powyższe na uwadze nie sposób uznać, aby czyn przypisany oskarżonemu charakteryzował się znikomą społeczną szkodliwością, a tym samym brak jest przesłanek do umorzenia postępowania na podstawieart. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.
Co się tyczy zarzutu rażącej niewspółmierności kary to podnieść należy, że w judykaturze wskazuje się, iż zarzut niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985 r. V KRN 178/85). Wskazać także należy, że ustawa wymaga, aby niewspółmierność kary była rażąca. Jakkolwiek jest to pojęcie ocenne, chodzi tu jednak o dysproporcję znaczną. Nie każda różnica w ocenie wymiaru kary może uzasadniać zarzut rażącej niewspółmierności kary, ale tylko taka, która jest natury zasadniczej, to znaczy jest niewspółmierna w stopniu nie dającym się zaakceptować (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26 maja 2008 r., sygn. II AKa 109/08, LEX nr 466403). Niewspółmierność zachodzi zatem wówczas, gdy kara wymierzona za przypisane przestępstwo nie odzwierciedla w należytym zakresie stopnia społecznej szkodliwości czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1990 r. sygn. WR 363/90).
Odnosząc powyższe kryteria do realiów niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że wbrew zarzutom i twierdzeniom apelacji obrońcy oskarżonego orzeczona przez Sąd I instancji kara w żadnym wypadku nie może być uznana za rażąco niewspółmierną (surową) w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.Sąd meriti należycie uwzględnił, wskazane wart. 53 § 1 i 2 k.k., istotne dla wymiaru kary okoliczności tak obciążające, jak i łagodzące czemu dał temu wyraz w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jeśli się zważy na uprzednią karalność oskarżonego oraz okoliczności sfałszowania podpisu innej osoby i konsekwencje prawne dokumentu, na którym został złożony fałszywy podpis to kary pozbawienia wolności orzeczonej w dolnej strefie ustawowego zagrożenia i z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jak też związanej z tym orzeczeniem kary grzywny nie można uznać za rażąco niewspółmierne (surowe) w stopniu, który na podstawieart. 438 pkt 4 k.p.k.uzasadniałby korektę rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Wobec tego, że dokonana zmiana zaskarżonego wyroku jest skutkiem wskazanego wyżej uchybienia Sądu I instancji, wydatkami postępowania odwoławczego, obciążono Skarb Państwa.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł jak w dyspozytywnej części wyroku.