Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2171/15
Data wyroku: 2016-03-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Tyrka
Słowa kluczowe: Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktVIII U 2171/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 marca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grzegorz Tyrka

Protokolant:

Zuzanna Gulcz

po rozpoznaniu w dniu17 marca 2016 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawyW. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
ozwrot nienależnie pobranego świadczenia
na skutek
odwołaniaW. M.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia25 września 2015  r.nr(...):(...)
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.w ten sposób, że ustala, iżW. M.nie ma obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia emerytalnego na rzeczB. M.za miesiąc sierpień 2015 roku.
(-) SSO Grzegorz Tyrka
Sygn. akt VIII U 2171/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25.09.2015r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na podstawieart.138 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychzobowiązałW. M.(M.) do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od dnia 01.08.2015r. do dnia 31.08.2015r. w kwocie 2.472,24 zł z tytułu emerytury przysługującejB. M..
OdwołującyW. M.w odwołaniu od decyzji sprecyzowanym na rozprawie w dniu 17.03.2016r. domagał się jej zmiany przez zwolnienie go z obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia emerytalnego na rzeczB. M.za sierpień 2015r. podnosząc, iż świadczenia tego nigdy nie pobrał oraz, iż niezwłocznie po śmierci matki przekazał zakładowi pogrzebowemu świadectwo zgonu matki, a zakład ten był zobowiązany dalej przesłać to świadectwo organowi rentowemu.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ rentowy dodał, iż wprawdzieB. M.zmarła w dniu 19.07.2015r. i świadczenie jej przysługiwało do dnia 31.07.2015r., niemniej jednak z przyczyn technicznych organ rentowy nie miał możliwości wstrzymania jego wypłaty za miesiąc sierpień 2015r.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Matka odwołującegoB. M.od dnia 16.08.1984r. do dnia swojej śmierci była uprawniona do emerytury, do której przysługiwał również dodatek pielęgnacyjny.
Termin wypłaty tego świadczenia przypadał na 5 dzień każdego miesiąca.
Świadczenie było przekazywane na rachunek oszczędnościowo – rozliczeniowy(...) Bank (...) S.A.
B. M.zmarła w dniu 19.07.2015r. o czym organ rentowy został poinformowany w dniu 27.07.2015r., kiedy to do tego organu wpłynął odpis skrócony aktu zgonu ww.
Organ rentowy wypłacił świadczenie za sierpień 2015r. i wstrzymał jego wypłatę dopiero od września 2015r.
Pismem z dnia 27.08.2015r. organ rentowy zwrócił się do(...) S.A.Biura Operacji Detalicznych wP.o zwrot świadczenia za miesiąc sierpień 2015r. w kwocie 2.472,24 zł przekazanego na rachunek bankowy zmarłej, jako nienależnie wypłaconego.
W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 04.09.2015r. Bank wskazał, iż zgodnie zart.57 Prawa bankowego, nie ma obowiązku wypłacenia organowi rentowemu kwoty świadczenia, które zostało przekazane na rachunek wspólny i jednocześnie zaznaczył, iż współwłaścicielem rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego, na który wpłynęło świadczenie zmarłejB. M.jest odwołującyW. M..
Powyższe okoliczności Sąd ustalił jako bezsporne w niniejszej sprawie.
/ dowód: akta ZUS /
Sąd zważył, co następuje.
OdwołanieW. M.zasługuje na uwzględnienie.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy odwołującyW. M.jest zobowiązany do zwrotu świadczenia emerytalnego zmarłej matkiB. M.za sierpień 2015r., które to świadczenie organ rentowy przekazał na rachunek oszczędnościowo – rozliczeniowy matki odwołującego już po jej śmierci, gdy współwłaścicielem tego rachunku jest odwołujący.
Zgodnie zart. 101 pkt 2 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( tj. Dz.U. z 2015r., poz.748 ze zm. ) zwanej dalej ustawą, śmierć osoby uprawnionej do emerytury powoduje ustanie prawa do świadczenia.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13.06.2006r. ( sygn. akt II UZP 7/06 LEX nr 182934 ) świadczenia wypłacone przez organ rentowy za miesiące przypadające po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, mają charakter wypłaconych nienależnie. Jeżeli tego rodzaju świadczenie wypłacono osobie trzeciej, to zastosowanie będzie miał art.138 ust.3 ustawy, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu art.138 ust.1 uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego innej osobie niż wskazana w decyzji tego organu. Do zwrotu takich świadczeń jest wówczas zobowiązana osoba, która je pobrała, przy czym wpłata tego rodzaju świadczeń na rachunek wspólny świadczeniobiorcy i osoby trzeciej jest równoznaczna z wypłaceniem świadczenia innej osobie w powyższym rozumieniu ( por. również wyroki Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29.03.2012r. sygn. akt III AUa 96/12 LEX nr 1164693, z dnia 10.07.2012r. sygn. akt III AUa 615/12 LEX nr 1220397 ).
W świetle literalnego brzmienia art.138 ust. 3 ustawy, warunkiem koniecznym dla domagania się przez organ rentowy zwrotu wypłaconego świadczenia jest wykazanie, że świadczenie to zostało wypłacone „ innej osobie ” z przyczyn niezależnych od tego organu.
Sporna kwota tytułem świadczenia emerytalnego za sierpień 2015r. zmarłejB. M.została wpłacona na rachunek bankowy pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Organ rentowy już w dniu 27.07.2015r., a więc przed terminem płatności świadczenia określonym na piąty dzień każdego miesiąca, uzyskał informację o śmierci świadczeniobiorcy i miał możliwość wstrzymania dyspozycji realizacji należności za kolejny miesiąc, czyli sierpień 2015r., czego jednak nie uczynił.
W takiej sytuacji nie można przyjąć, iż do wypłaty spornego świadczenia za miesiąc sierpień 2015r. doszło z przyczyn niezależnych od organu rentowego. Tym samym nie zachodzą przesłanki żądania przez organ rentowy od odwołującego zwrotu kwoty świadczenia za ww. miesiąc, przewidziane w art.138 ust.3 ustawy.
Takie stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 22.10.2015r. sygn. akt III AUa 2111/14 ( LEX nr 1932009 ) stwierdzając, iż jeżeli przed terminem wypłaty świadczenia, organ rentowy został powiadomiony o śmierci uprawnionego, to w przypadku wypłaty świadczenia należy uznać, iż do wypłaty świadczenia nie doszło z przyczyn niezależnych od organu rentowego przez co pobrana kwota renty nie może podlegać zwrotowi na podstawie art.138 ust.3 ustawy ( por. również wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 24.03.2015r. sygn. akt III AUa 719/2014, LEX nr 1808741 ).
Podnoszone przez organ rentowy „ przyczyny techniczne ” nie mogą stanowić usprawiedliwienia niemożności wcześniejszej reakcji i anulowania dyspozycji wypłaty spornego świadczenia, gdy zdaniem Sądu okres 9 dni liczony od uzyskania informacji o śmierciB. M.do przewidzianego terminu płatności świadczenia - w dobie komputeryzacji, gdzie system komputerowy pomiędzy poszczególnymi oddziałami/ wydziałami powinien być kompatybilny – był wystarczający do wstrzymania wypłaty świadczenia we właściwym czasie.
Słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 26.09.2012r. w sprawie o sygn. III AUa 82/12, że na organie rentowym spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy, aby nie dochodziło do potrącania świadczenia, do którego prawo ubezpieczonym wygasło.
W konsekwencji powyższego Sąd, kierując się uregulowaniami prawnymi powołanymi na wstępie rozważań, z mocyart.47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iżW. M.nie ma obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia emerytalnego na rzeczB. M.za miesiąc sierpień 2015r.
(-) SSO Grzegorz Tyrka