Sąd Okręgowy w Warszawie
IV Wydział Cywilny
Sygnatura akt: IV C 393/15
Data wyroku: 2016-05-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Bartoszewska

Sygn. aktIVC 393/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 maja 2016 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie IV Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący:SSO Anna Bartoszewska
Protokolant:praktykant Dorota Grobelna
po rozpoznaniu 12 maja 2016 roku w Warszawie
na rozprawie sprawy z powództwaP. S.
przeciwkoT. G.
ozobowiązanie do złożenia oświadczenia woli

1
zobowiązuje pozwanąT. G.do złożenia przed(...) Spółdzielnią MieszkaniowąwP.oświadczenia woli o następującej treści:

„Na podstawie umowy z dnia 21.08.2008 r. o budowę lokalu zawartej międzyP. S.iT. G.a(...) Spółdzielnią MieszkaniowąwP., reprezentowaną przez Zarząd Spółdzielni,T. G.wnosi o ustanowienie odrębnej własnościlokalu numer (...)przyul. (...)wP., wchodzącego w skład zasobów(...) Spółdzielni Mieszkanioweji wyłączenie go z zasobów Spółdzielni oraz o wyznaczenie daty podpisania aktu notarialnego przenoszącego jego własność naP. S.iT. G.”;

2
oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3
zasądza od pozwanejT. G.na rzecz pozwanegoP. S.kwotę 7.740 zł (słownie: siedem tysięcy siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu połowy opłaty od pozwu;

4
znosi wzajemnie koszty zastępstwa procesowego pomiędzy stronami.

Sygn. aktIV C 393/15

UZASADNIENIE
Pozwem z 24.04.2015 r. skierowanym przeciwkoT. G.P. S.wniósł o:

1
zobowiązanie pozwanej na podstawieart. 64 k.c.w zw. zart. 1047 § 1 k.p.c.do złożenia przed(...) Spółdzielnią MieszkaniowąwP.oświadczenia woli w przedmiocie ustanowienia odrębnej własności lokalu, wynikającej z umowy o budowęlokalu nr (...)w budynku przyul. (...)wP., zawartej 21.08.2008 r. między powodemP. S.i pozwanąT. G., jako członkami Spółdzielni, a(...) Spółdzielnią MieszkaniowąwP., reprezentowaną przez Zarząd Spółdzielni, o treści: „P. S.iT. G.zgodnie wnoszą o ustanowienie odrębnej własnościlokalu numer (...)przyul. (...)wP., wchodzącego w skład zasobów(...) Spółdzielni Mieszkanioweji wyłączenie go z zasobów Spółdzielni oraz o wyznaczenie daty podpisania aktu notarialnego przenoszącego jego własność naP. S.iT. G.”;

2
zobowiązanie pozwanej na podstawieart. 64 k.c.w zw. zart. 1047 § 1 k.p.c.do złożenia przed notariuszem oświadczenia woli w przedmiocie ustanowienia odrębnej własności lokalu, wynikającego z umowy o budowęlokalu nr (...)w budynku przyul. (...)wP., zawartej 21.08.2008 r. między powodemP. S.i pozwanąT. G., jako członkami Spółdzielni, a(...) Spółdzielnią MieszkaniowąwP., reprezentowaną przez Zarząd Spółdzielni, o treści:„D. G.– Prezes Spółdzielni orazM. Z.Prezesa Spółdzielni, działający w imieniu i na rzecz(...) Spółdzielni Mieszkaniowejz siedzibą wP.oświadcza, iż w wykonaniu Umowy o budowę lokalu z dnia 21.08.2008 r. stosownie do treściart. 21 ust.1 ustawy z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowychustanawia odrębną własnośćlokalu mieszkalnego nr (...)o powierzchni użytkowej 53, 5 m2, składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki, położonego na I kondygnacji (pierwszym piętrze) w budynku wielolokalowym usytuowanym przyulicy (...)wP.; przy czym właścicielom tego lokalu przysługiwać będzie prawo do korzystania z piwnicy nr 17 o powierzchni 6,3 m2 oraz uprawnienie do korzystania z przyległego do lokalu balkonu, z którym to lokalem związany jest udział w nieruchomości wspólnej w wysokości(...)i jego urządzeniach, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, a następnieD. G.– Prezes Spółdzielni orazM. Z.Prezesa Spółdzielni, działający w imieniu i na rzecz(...) Spółdzielni Mieszkaniowejz siedzibą wP.przenosi naP. S.iT. G.– opisany wyżej samodzielnylokal mieszkalny nr (...)wraz z prawami z nim związanymi, aP. S.iT. G.oświadczają, że przedmiotowy lokal mieszkalny wraz z prawami i uprawnieniem z nim związanymi nabywają, przy czymP. S.– w 72%, zaśT. G.– w 28%;

3
ustalenie w toku postępowania nierównych udziałówP. S.iT. G.we współwłasnościlokalu nr (...)w budynku przyul. (...)wP.w następujących częściach: 72% dlaP. S.oraz 28 % dlaT. G.;

4
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu ww. stanowiska powód wskazał, że przez wiele lat pozostawał zT. G.w relacjach partnerskich. 21.08.2008 r. wspólnie z pozwaną zwarł z(...) Spółdzielnią Mieszkaniowąumowę o budowę lokalu położonego przyul. (...)lok. 17 wP., jednak z uwagi na zerwanie kontaktów partnerskich, do dnia dzisiejszego strony nie złożyły w Spółdzielni stosownego oświadczenia o wyodrębnieniu i przeniesieniu własności ww. lokalu.
Powód podkreślił, że wielokrotnie zwracał się w tej sprawie z prośbą do pozwanej, jednak ta odmawiała współdziałania, uniemożliwiając jednocześnie powodowi dostęp do lokalu.
Uzasadniając żądanie ustalenia zróżnicowanych udziałów w nieruchomości powód wskazał, że w przeważającej mierze pokrył koszt wkładu budowlanego tj. w kwocie 240.000 zł, zaś pozwana wyłożyła z własnych środków zaledwie 69.000 zł.
W odpowiedzi pozwana uznała powództwo co do roszczeń z pkt 1. i 2. pozwu, z zastrzeżeniem, że strony nabędą lokal mieszkalny w częściach równych. Jednocześnie pozwana wniosła o odrzucenie, względnie oddalenie powództwa w zakresie żądania z pkt 3. pozwu, oraz o zasądzenie od powoda kosztów procesu wg norm przepisanych lub wg spisu kosztów.
W uzasadnieniu ww. stanowiska pozwana przyznała, że roszczenie powoda zasługuje na uwzględnienie co do zasady i zgodziła się, że niezbędne jest złożenie do(...) Spółdzielni Mieszkaniowejwniosku o ustanowienie odrębnej własności lokalu oraz podpisanie aktu notarialnego.
W tym miejscu pozwana podkreśliła, że w korespondencji mailowej prowadzonej z pełnomocnikiem powoda, wyraziła chęć złożenia oświadczenia regulującego status prawny lokalu, jednak bez wskazywania zróżnicowanej wysokości udziałów.
Odnosząc się do żądania odrzucenia / oddalenia powództwa w zakresie pkt 3. pozwu pozwana wyjaśniła, że na podstawieart. 64 k.c.w zw. zart. 1047 § 1 k.p.c.nie można dochodzić powództw zmierzających do ukształtowania, czy ustalenia istnienia określonego prawa, czy stosunku prawnego.
Jednocześnie pozwana zaprzeczyła, by utrudniała powodowi dostęp do spornego lokalu i wskazała, że poza wniesionym wkładem budowlanym poczyniła na mieszkanie znaczne nakłady tj. w postaci jego wykończenia, jak również samodzielnie ponosiła opłaty eksploatacyjne.
Uzasadniając wniosek o zwrot kosztów, pozwana powołała się na treśćart. 101 k.p.c.wskazując, że nie dałaP. S.powodu do wytoczenia powództwa i uznała je przy pierwszej czynności.
W odpowiedzi na powyższe powód wniósł o wyłączenie żądania o ustalenie nierównych udziałów w lokalu do odrębnego postępowania oraz o oddalenie wniosku pozwanej o zastosowanie w sprawieart. 101 k.p.c.
W tym miejscu powód wskazał, że rozmowy z pozwaną w przedmiocie uregulowania stanu prawnego nieruchomości prowadził od 2014 r., a pozwana chęć współpracy zgłosiła dopiero we wrześniu 2015 r. tj. po wytoczeniu powództwa.
Zarządzeniem z 19.11.2015 r. żądanie z pkt 3. pozwu zostało wyłączone do odrębnego rozpoznania i zarejestrowane pod sygn. IV C 56/16 , a następnie prawomocnie zwrócone.
Ostatecznie strony podtrzymały swoje stanowiska: pozwana wnosząc o oddalenie powództwa w zakresie żądania z pkt 2. pozwu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

P. S.orazT. G.od lat pozostawali w relacjach partnerskich. 21.08.2008 r. zawarli z(...) Spółdzielnią MieszkaniowąwP.umowę o budowę lokalu położonego przyul. (...)lok. 17 wP.. W § 5 umowy Spółdzielnia zobowiązała się do ustanowienia odrębnej własności ww. lokalu, po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie.
Dowód: umowa o budowę lokalu (k. 13-18) oraz zeznania powoda (k. 115-116 + nagranie audio-video k. 117).
Do 2009 r. strony pokryły w całości wkład budowlany i jeszcze w tym samym roku rozpoczęły użytkowanie lokalu
Dowód: pismo(...)z 02.12.2014 r. (k. 19) oraz wydruk obciążeń czynszowych (k. 82-83).
Do 2013 r. relacje pomiędzy stronami układały się poprawnie. W 2014 r. doszło pomiędzy nimi do konfliktu, który skutkował zerwaniem kontaktów.
Dowód: zeznania powoda (k. 115-116 + nagranie audio-video k. 117).
Od listopada 2014 r. powód podejmował próby nawiązania rozmów z pozwaną, w celu uregulowania stanu prawnego lokalu i odzyskania poniesionych na ten lokal środków pieniężnych.
Dowód: wiadomość głosowa z 12.11.2014 r. (k. 94) wraz ze stenogramem (k. 110) oraz korespondencja z 25.11.2014 r. (k. 95-96 ) i z 30.01.2015 r. (k. 42).
Pozwana swoją gotowość do współdziałania w sprawie zgłosiła dopiero we wrześniu 2015 r.
Dowód: wydruk korespondencji e-mail (k. 84).
Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie dołączonych do akt dokumentów, które Sąd uznał za wiarygodne, gdyż żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości.
Ponadto okoliczności faktyczne Sąd ustalił na podstawie zeznań powoda, które również uznał za wiarygodne, albowiem zeznania te były spójne, logiczne, a nadto zbieżne z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Sąd zważył, co następuje.

Materialno-prawną podstawą zgłoszonego roszczenia jestart. 64 k.c.w zw. zart. 1047 § 1 k.p.c.
Przepisart. 64 k.c.nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej powództwa o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, dlatego roszczenie w tym trybie może zostać skierowane do sądu tylko wówczas, gdy wynika to z umowy, jednostronnej czynności prawnej, czy z przepisów ustawy.
Zgodnie z treściąart. 10 ustawy z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych(Dz. U. z 2015 r., poz. 201 t.j.) spółdzielnia zawiera umowę o budowę lokalu z członkiem spółdzielni, ubiegającym się o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Umowa ta (…) powinna zobowiązywać strony do zawarcia, po wybudowaniu lokalu, umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do tego lokalu.
Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1. i 2. przywołanej ustawy spółdzielnia ustanawia na rzecz członka odrębną własność lokalu najpóźniej w terminie 3 miesięcy po jego wybudowaniu, a jeżeli na podstawie odrębnych przepisów jest wymagane pozwolenie na użytkowanie – najpóźniej w terminie 3 miesięcy od uzyskania takiego pozwolenia. (…). Ustanowienie odrębnej własności lokalu może nastąpić na rzecz małżonków albo osób wskazanych przez członka spółdzielni, które wspólnie z nim ubiegają się o ustanowienie takiego prawa.
W oparciu o treść ww. przepisów ukształtowana została treść umowy z 21.08.2008 r. o budowę lokalu, na podstawie której Spółdzielnia Mieszkaniowa wP.zobowiązała się do ustanowienia odrębnej własności lokalu na rzecz obu stron niniejszego postępowania.
Mając na względzie powyższe ustalenia oraz fakt, że przed wszczęciem postępowania pozwana odmawiała złożenia stosownego oświadczenia woli, Sąd stwierdził, że doszło do zrealizowania się przesłanek zart. 64 k.c.w zw. zart. 1047 § 1 k.p.c.i uwzględnił powództwo w tej części, dokonując stosownej korekty zaproponowanego przez powoda oświadczenia.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że celem powództwa było wydanie orzeczenia prawno-kształtującego tj. zastępującego oświadczenie woli pozwanej. Oznacza to, że treść ewentualnego oświadczenia winna odzwierciedlać wyłącznie wolę pozwanej, gdyż to ona, a nie powód jest stroną zobowiązaną w sprawie.
Za uwzględnieniem powództwa w ww. zakresie przemawiała ponadto treśćart. 213 § 2 k.p.c., albowiem powódka uznała żądanie z pkt 1. pozwu.
Odnosząc się do żądania objętego pkt 2. pozwu, Sąd zwrócił uwagę, że ma ono swoje umocowanie w art. 12 ust. 1 – 12ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Zgodnie z treścią ww. przepisów spółdzielnia jest obowiązana zawrzeć umowę przeniesienia własności lokalu na pisemne żądanie członka, któremu przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku przez osobę uprawnioną.
Wprawdzie żądanie z pkt 2. pozwu odpowiada treści ww. przepisów, jednak jak wynika z literalnego ich brzmienia, żądanie to winno zostać skierowane nie w stosunku doT. G., a w stosunku do(...) Spółdzielni Mieszkaniowejna podstawie art. 491ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
W ocenie Sądu w realiach przedmiotowej sprawy pozwana nie posiada legitymacji procesowej biernej w sprawie, co uzasadniało oddalenie powództwa w tym zakresie.
Ponieważ żądanie z pkt 3. pozwu zostało wyłączone do odrębnego postępowania, Sąd poprzestał na rozpoznaniu żądań z pkt 1. i 2 . pozwu i na zasadzieart. 108 k.p.c.orzekł o kosztach postępowania.
Mając na uwadze fakt, że powództwo zostało uwzględnione co do jednego z dwóch rozpoznanych merytorycznie roszczeń, Sąd przyjął, że powód wygrał proces w 50 % i na zasadzieart. 100 k.p.c.obciążył pozwaną obowiązkiem zwrotu połowy opłaty od pozwu i zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty zastępstwa procesowego.
Sąd nie uwzględnił wniosku pozwanej o zastosowanie w sprawieart. 101 k.p.c., albowiem pozwana, jak wynika z ustaleń faktycznych sprawy, uległa żądaniu pozwu dopiero po wytoczeniu powództwa, co oznacza, że swoim działaniem naraziła powoda na dodatkowe koszty m.in. w postaci obowiązku wyłożenia opłaty od pozwu (vide postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 30.11.1995 r., sygn. akt I A Cz 366/95).
Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.