Sąd Okręgowy w Koninie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 88/16
Data wyroku: 2016-05-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Karol Skocki, Waldemar Cytrowski, Agata Wilczewska –

Sygn. akt II Ka 88/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 maja 2016r.
Sąd Okręgowy w Koninie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący : SSO Waldemar Cytrowski
SSO Agata Wilczewska – spr.
SSO Karol Skocki
Protokolant : st. sekr. sąd. Arleta Wiśniewska
przy udziale Jacka Górskiego Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016r.
sprawyW. P.
oskarżonego z art.13§1k.k. w zw. z art.286§1k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kole
z dnia 16 grudnia 2015r. sygn. akt II K 618/15

I
Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonegoW. P.uniewinnia od zarzucanego mu czynu z art.13§1k.k. w zw.z art.286§1k.k.

II
Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.W. K.kwotę 516,60zł (w tym VAT) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

III
Kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

Karol Skocki Waldemar Cytrowski Agata Wilczewska

Sygn. akt: II Ka 88/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Kole, sygn. akt II K 618/15, oskarżonegoW. P.uniewinnił o zarzucanego mu czynu zart. 233 § 1 k.k., polegającego na tym, że w dniu 28 marca 2014 r. złożył fałszywe zeznania mające służyć za dowód w sprawie II K 858/12 Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli, w ten sposób, iż niezgodnie ze stanem faktycznym opisał swój udział w ujawnieniu zdarzenia stanowiącego przedmiot w/w postępowania.
Tym samym wyrokiem Sąd oskarżonegoW. P.uznał za winnego tego, że w dniu 28 marca 2014 r. usiłował w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadzić Skarb Państwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości zwrotu kosztów podróży z miejscowościŻ.do siedziby Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli, w ten sposób, że podjął próbę wprowadzenia Sądu w błąd co do sposobu swojego dojazdu, tj. przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.wymierzył mu karę 7 miesięcy pozbawienia wolności.
Nadto, na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 1 pkt. 1 k.k.w zw.zart. 4 § 1 k.k.Sąd wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 2 lat próby.
Apelację od powyższego wyroku złożył obrońca oskarżonegoW. P.zaskarżając go w części dotyczącej uznania oskarżonego za winnego przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.oraz warunkowego zwieszenia orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności. Na podstawieart. 438 pkt. 2 i 3 k.p.k.wyrokowi zarzucił:

1
obrazę przepisów postępowania, a zwłaszczaart. 4 k.p.k.,art. 5 k.p.k.,art. 7 k.p.k.art. 92 k.p.k.,art. 410 k.p.k.iart. 424 k.p.k.polegającej przede wszystkim na nieprawidłowej analizie i ocenie dowodów co skutkowało błędnym ustaniem, że materiał dowodowy zebrany w sprawie stanowi dostateczną podstawę do przyjęcia, że oskarżonyW. P.popełnił czyn zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k., a ponadto na rozstrzygnięciu nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonegoW. P.,

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia przez niesłuszne uznanie, że oskarżonyW. P.dopuścił się popełnienia przestępstwa opisanego w zaskarżonej części wyroku, pomimo że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na takie ustalenie,

3
obrazęart. 424 k.p.k.poprzez sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia w niewłaściwy sposób nie wykazujący jaką rzekomo szkodę miał ponieść Skarb Państwa na skutek działań oskarżonego polegających na niekorzystnym rozporządzeniu mieniem podczas gdy prawidłowo sporządzone uzasadnienie winno zawierać ustalenie wymienionej okoliczności, a ponadto na sporządzeniu uzasadnienia w sposób niewskazujący logicznego procesu, który doprowadził Sąd do wniosku o winie oskarżonego.

Stawiając powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienieW. P.od zarzucanego mu czynu zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k., ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego za II instancję według norm przepisanych.
Sąd odwoławczy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcyW. P.okazała się zasadnai doprowadziła do uniewinnienia oskarżonego od zarzucanego mu czynu zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że ocena dowodów przeprowadzonych w toku postępowania pozostaje pod ochroną prawa procesowego (art. 7 k.p.k.) gdy zostaje poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczność sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.). Sąd winien rozważyć wszystkie okoliczności sprawy przemawiające zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.) oraz wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy orasz doświadczenia życiowego uargumentować swoje przekonanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k.). W ramach realizacji zasady zawartej wart. 7 k.p.k.sąd ma bowiem prawo uznać za wiarygodne zeznania świadka (lub wyjaśnienia oskarżonego), co do niektórych przedstawionych przez niego okoliczności, pod warunkiem jednak, że swoje stanowisko w tej kwestii w sposób przekonujący uzasadni.
W ocenie Sądu odwoławczego dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów, odnośnie przypisanegoW. P.czynu zart. 13 § 1 k.k.w zw.zart. 286 § 1 k.k.okazała się dowolna albowiem zgromadzone dowody nie dają wystarczających podstaw do przypisania oskarżonemu w/w przestępstwa.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że niniejsza sprawa rozpoznawana jest po raz drugi przez Sąd Okręgowy w Koninie jako Sąd odwoławczy, przy czym poprzednio przedmiotem analizy tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt II Ka 179/15 była apelacja wniesiona przez prokuratora od wyroku uniewinniającego w sprawie Sądu Rejonowego w Kole o sygn. akt II K 525/14. Pomimo tego,W. P.zarówno w toku postępowania w sprawie II K 525/14 jak i w sprawie II K 618/15 składał stanowcze i konsekwentne wyjaśnienia. W szczególności Sąd odwoławczy zauważa, że jego relacje odczytywane jako całość są pełne, szczegółowe, bez wewnętrznych sprzeczności i pozwalają na odtworzenie zdarzeń z dnia 28 marca 2014 r. Jednocześnie są one zgodne z treścią jego oświadczenia złożonego w sprawie o sygn. akt II K 858/12 Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli w Warszawie, w toku której wystąpił o zwrot kosztów dojazdu do Sądu na przesłuchanie w charakterze świadka.
W ocenie Sądu Okręgowego dla prawidłowej oceny osobowego materiału dowodowego najistotniejsze są wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania świadków –M. P.,D.P.orazO. P., złożone na rozprawie z dnia 1 grudnia 2014 r. w sprawie II K 525/14. Wymienione powyżej osoby składały wówczas zeznania bezpośrednio po sobie, a zatem nie miały możliwości uzgodnienia wspólnej, korzystnej wersji dlaW. P.. Zauważyć przy tym należy, że Sąd dokonywał ustaleń co do bardzo szczegółowych kwestii mających miejsce w dniu 28 marca 2014 r., choćby co do tego gdzie oskarżony orazM. P.spożywali posiłki oraz jak wyglądał budynek sądu. Jednocześnie sposób składania wyjaśnień przez oskarżonego oraz zeznań przez jego synów, przypominanie sobie poszczególnych kwestiiw momencie zadawania pytań, wskazuje iż były one spontaniczne nie zaś wcześniej wspólnie uzgodnione.
Zgodnie z wyjaśnieniamiW. P., doW.na sprawę II K 858/12 przyjechał wraz z synemM. P., samochodem markiR. (...), z miejscowościŻ.(k. 65, 113-114, 221v). Okoliczności tew pełni potwierdziłM. P.(k. 114v). Co więcej, osoby te w pełni zgodnie opisały także okoliczności dotyczące godziny wyjazdu do sądu, trasy przyjazdu, faktu pozostaniaM. P.przed budynkiem sądu oraz oczekiwania na ojca, udania się do miejsca gdzieM. P.miał wykonywać prace budowlane, w tym spotkania z pracodawcą, zakupienia jedzenia na bazarze przy halachB., przejazdu do miejscowościZ.gdzie zamieszkiwałM. P., zatrzymania się w sklepie kamieniarskim oraz powrotu do miejscowościŻ.. Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd zadając oskarżonemu oraz świadkowi pytania zwracał się także o podanie okoliczności co do położenia siedziby sądu, wyglądu budynku sądowego, miejsca jego położenia na terenieW., miejsca spotkaniaM. P.z pracodawcą, a także położenia sklepu kamieniarskiego. Co do wszystkich tych okoliczności oskarżony i jego syn złożyliw pełni zgodne relacje. Szczególnej wagi nabierają zeznaniaM. P.w zakresie w jakim wskazał: „ja wiozłem ojca zŻ.bo akurat wtedy byłemu rodziców, byłem wtedy z dzieckiem i żonąA. P.” (k. 114v).W ocenie Sądu odwoławczego z powyższego stwierdzenia nie wynika, że żona oraz dziecko wspólnie ze świadkiem i oskarżonym jechali doW., a jedynie, że przebywali oni wówczas wŻ., w miejscu zamieszkania oskarżonego. Potwierdza to analiza pozostałych zeznańM. P., złożonych na rozprawie w dniu 1 grudnia 2014 r., w których opisuje udział wyłącznie swojego ojca jak i swój. W żadnej swojej wypowiedzi nie odnosi się zaś do żony oraz dziecka, choć przecież musieliby towarzyszyć świadkowi przez cały dzień 28 marca 2014 r. Jak zeznałM. P.– dziecko miało wówczas około 1,5 roku (k. 222),a zatem wątpliwe jest, by przez cały dzień pozostawało w podróży z oskarżonym i jego synem. TakżeW. P.wyjaśnił, że jego synowaA. P.„wtedy była jakoś na wsi” (k. 113v), zaś doW.pojechał tylkoz synemM. P.. Sąd odwoławczy ma świadomość, że na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. zeznał, iż wW.był wspólnie z żonąi dzieckiem. Nie sposób jednak nie zauważyć, że powyższe oświadczył dopiero po odczytaniu wcześniejszych jego zeznań. Tymczasem w czasie spontanicznej części swojej wypowiedzi potwierdził, że doW.przyjechał tylko z ojcem (k. 222). Powstaje zatem wątpliwość, czyM. P.prawidłowo zrozumiał treść wcześniej złożonych, a następnie odczytanych zeznań (k. 114) i czy nie chcąc popaść w sprzeczność, złożył zeznania w rzeczywistości niezgodne z tymi wcześniejszymi. Wątpliwość ta jest tym bardziej uzasadniona skoro choćbyO. P.orazD.P.nie widzieli przed budynkiem sądu, żonyM. P.oraz jego dziecka (k. 222v-223). Z tych też względów Sąd Rejonowy winien dokonać szczególnie dokładnej analizy pozostałej treści zeznańM. P.. W ocenie Sądu Rejonowego zeznania świadkaM. P.są wzajemnie sprzeczne i niekonsekwentne ze względu na fakt, że świadek nie wiedział dlaczego oskarżony doW.nie pojechał razemzD.P.. W ocenie Sądu odwoławczego świadek mógł jednak nie znać lub nie pamiętać okoliczności, które zdecydowały o tym, że to on zawiózł ojca na rozprawę sądową. Zostały one jednak opisane prze samego oskarżonego. Sąd Rejonowy wskazując wyłącznie na tą okoliczność zakwestionował w zasadzie całość zeznańM. P., pomimo że pozostała ich część dotyczyła bardzo szczegółowych kwestii, opisanych we wcześniejszej części uzasadniania, a przy tymw pełni zgodnych z wyjaśnieniami oskarżonego oraz zeznaniami świadkówO. P.orazD.P.. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena dowodu z zeznańM. P.okazała zatem się niepełnai nieprzekonująca.
W tym miejscu zauważyć należy, że zeznaniaM. P.w znacznej mierze uprawdopodobnił świadekJ. S., tj. pracodawca z którymM. P.miał się spotkać przyulicy (...)wW..J. S.zeznał, że wiosną około 1,5 roku wcześniej spotkał się zM. P.przy w/w ulicy, w godzinach południowych, w sprawie planowanych do wykonania prac budowlanych (k. 259v). Powyższe w pełni koresponduje z zeznaniamiM. P., który złożył szczegółową relację na powyższą okoliczność. W tym stanie rzeczy stanowcze stwierdzenie Sądu Rejonowego, że zeznaniaJ. S.nie potwierdziły spotkania w dniu 28 marca 2014 r.M. P.oraz w/w świadka, okazało się zbyt daleko idące. Okoliczności tej nie sprzeciwiał się żaden inny dowód. Jednocześnie nie należało tracić z pola widzenia faktu pełnej zgodności zarówno zeznańJ. S.,M. P.ale również stwierdzeń oskarżonego, który także odnosił się do powyżej okoliczności i wyjaśniał zgodniez w/w osobami.
Sąd Rejonowy w zasadzie zaniechał dokonania oceny dowodu z zeznańO. P.w zakresie w jakim odnosiły się one do zarzucanego oskarżonemu czynu zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.Tymczasem korespondują one tak z wyjaśnieniami oskarżonego jak i zeznaniamiM. P.(złożonymi na rozprawie w dniu 1 grudnia 2014 r.) orazD.P.. W szczególnościO. P.potwierdził, że jego ojciec na sprawę II K 858/12 przyjechał zM. P.. Jednocześnie wskazał, żeM. P.nie wchodził do budynku sądu, spotkali się na parkingu oraz nie widział, by oskarżonemu i jego bratu towarzyszyłaA. P.wraz z dzieckiem (k. 222-222v).
Zasadniczym dowodem, na którym oparł się Sąd Rejonowy uznając oskarżonego za winnego przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw.art. 286 § 1 k.k., jest oświadczenieD.P.złożone w toku sprawy II K 858/12, na okoliczność wspólnego dojazdu „jednym transportem” na wyznaczony na dzień 28 marca 2014 r. termin rozprawy (k. 221 akt II K 858/12). Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że w toku całego postępowania karnego prowadzonego przeciwko oskarżonemuW. P.,D.P.konsekwentnie zaprzeczał by wspólnie ze swoim ojcem, jednym samochodem, stawili się na wskazaną powyżej sprawę, rozpoznawaną przez Sąd Rejonowy dla WarszawyW.wW.. Świadek tłumacząc złożone oświadczenie wskazuje, że nie chciał robić żadnych komplikacji i dlatego tak zeznał (k. 223). W chwili obecnej nie sposób rozstrzygnąć, czy rzeczywiście świadek wiedząc iż oskarżony na rozprawę przed sądem będzie dojeżdżał z pobliskiej miejscowości chciał uniknąć pytań Sądu dlaczego nie zdecydowali się na wspólny dojazd, czy też z może z innego powodu złożył oświadczenie tej treści. Z uwagi jednak, żeD.P.w toku niniejszego postępowania zeznawał odmiennie co do okoliczności mających istotne jeśli nie decydujące znaczenie dla określenia odpowiedzialności karnej oskarżonego za usiłowanie wyłudzenia kosztów podróży, niezbędne było potwierdzenie jego oświadczenia ze sprawy II K 858/12 innymi wiarygodnymi i przekonującymi dowodami. Szczegółowa analiza akt sprawy prowadzi jednak do wniosku, że dowody takie nie zostały ujawnione w toku postępowania. Należy też wskazać, że wartość dowodowa oświadczenia złożonego przez świadka odnośnie sposobu dojazdu do Sądu złożonego na rozprawie w dniu 28.03.14r. jawi się jako wątpliwa skoro oświadczenie to nie było już bezpośrednio związane ze składaniem przez niego zeznańw charakterze świadka w tej sprawie, a nawet gdyby, to nie było to jeszcze postępowanie przeciwko jego ojcu i świadka nie pouczono o możliwości odmowy złożenia zeznań. Nie można też wykluczyć, że świadekD.P.złożył nieprawdziwe oświadczenie odnośnie tego że jego ojciec przyjechał na rozprawęz nim, dla własnych celów aby uzyskać zwrot kosztów podróży. Z zeznań synów oskarżonego tj.M. P.,O. P.orazD.P.złożonych już w toku postepowania karnego przeciwko oskarżonemu wynika jednoznacznie, że oskarżony na rozprawę w sprawie II K 858/12 dojechał zM. P.. W powyższym zakresie jaki i co do zasadniczych okoliczności dotyczących zdarzeń z dnia 28 marca 2014 r. relacje te są zgodne, a jednocześnie potwierdzają wersję zdarzeń przedstawianą przez oskarżonego. Odnośnie zaś wewnętrznych sprzeczności, które pojawiły się w zeznaniachM. P., a omówionych we wcześniejszej części uzasadnienia, nie mają one charakteru dyskwalifikującego w całości zeznań świadka. Jednocześnie ich waga nie stanowiła wystarczającej podstawy do skutecznego podważenia zgodnych relacjiW. P.oraz pozostałych jego synów. Nadto istotne dla oceny wiarygodności zeznańM. P.okazały się relacjeJ. S., osoby niezainteresowanej wynikiem przedmiotowego postępowania, któraw zasadniczej mierze uprawdopodobniła zeznania syna oskarżonego.
Reasumując, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wystarcza do stwierdzenia w sposób niebudzący wątpliwości, że oskarżony usiłował wyłudzić od Sądu równowartość kosztów przejazdu do jego siedziby. Dlatego też należałoW. P.uniewinnić od zarzucanego mu przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.
Z racji tego Sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie apelacji obrońcy oskarżonego do omówionych powyżej kwestii, uznając iż rozpoznanie pozostałych uchybień wskazanych w wywiedzionym środku odwoławczym byłoby bezprzedmiotowe (art. 436 k.p.k.).
Jednocześnie Sąd odwoławczy zauważa też, że przypisany oskarżonemu czynz art.13§1k.k. w zw. z art.286§1k.k. w opisie tego czynu nie zawiera wszystkich ustawowych znamion tego czynu, gdyż zawiera sformułowanie „podjął próbę wprowadzenia w błąd”, podczas gdy znamiona przestępstwa z art.286§1k.k. jako czynność sprawczą wskazują „wprowadzenie w błąd” w formie dokonanej, co przy braku apelacji na niekorzyść oskarżonego niemożliwym czyniłoby uzupełnienie opisu czynu przypisanego oskarżonemu na jego niekorzyść w postępowaniu odwoławczym. Nadto w opisie czynu przypisanego oskarżonemu, jak podnosił skarżący, nie wskazano, ani też w postępowaniu nie ustalono, wartości mienia, którego miało dotyczyć usiłowane przestępstwo, co również w postępowaniu odwoławczym nie pozwalałoby na czynienie w tej kwestii ustaleń niekorzystnych dla oskarżonego.
Orzeczenie o uniewinnieniu oskarżonego Sąd odwoławczy wydał na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k., zaś o kosztach procesu rozstrzygnął w oparciu oart. 632 pkt. 2 k.p.k.
Nadto Sąd Okręgowy na podstawie § 4 ust. 1 i 2, § 17 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) zasądził na rzecz adwokata kwotę 516,60 zł tytułem obrony wykonywanej z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Sąd uwzględniając stopień zawiłości sprawy, nakład pracy obrońcy,a także jego stawiennictwo w Sądzie, uznał za zasadne zastosowanie 1/2 opłaty maksymalnej wynikającej ze wskazanego powyżej rozporządzenia.
Karol Skocki Waldemar Cytrowski Agata Wilczewska