Sąd Rejonowy w Kłodzku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1303/15
Data wyroku: 2016-04-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Izabela Kosińska – Szota
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 10 ust. o zmianie ustawy kodeksu cywilnego z 2 lipca 1990 r., art. 172 i 336 kc

Sygn. akt I Ns 1303/15

POSTANOWIENIE
Dnia 20 kwietnia 2016 roku
Sąd Rejonowy w Kłodzku Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący:  SSR Izabela Kosińska – Szota
Protokolant:sekr. Magda Biernat
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 roku w Kłodzku
sprawy z wnioskuA. Ł. (1)
z udziałemGminyN.
ozasiedzenie
postanawia:
stwierdzić, żeJ. Ł., córkaK.iN.nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 października 2005 roku na własność udział 1/2 części w nieruchomości położonej wW., stanowiącejdziałkę nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w Nowej Rudzie prowadziksięgę wieczystą (...).

UZASADNIENIE
WnioskodawcaA. Ł. (1)wniósł o stwierdzenie zasiedzenia własności udziału w ½ części nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej wW.nr(...), stanowiącejdziałkę nr (...)o pow. 0,1310 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadziksięgę wieczystą nr (...). W uzasadnieniu podał, że w dniu 2 kwietnia 1973 r.N.iK. J.na mocy aktu notarialnego nabyli przedmiotową nieruchomość, zaś zawiadomieniem z dnia 25 marca 1986 r. w dziale IIksięgi wieczystej nr (...)wpisanoJ.iB. Ł.jako współwłaścicieli w połowie nieruchomości zabudowanej o pow. 800 m(
    2 )położonej wW.. Wskazał, że postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. wydanym w sprawie(...)Sąd Rejonowy w Kłodzku stwierdził, że nabył on w całości spadek po zmarłej matceA. Ł. (2). Podał nadto, że od chwili śmierci matki traktował całość przedmiotowej nieruchomości jak swoją własność, ponieważ był jedynym spadkobiercą. W ocenie wnioskodawcy nieruchomość zasiedzenie nastąpiło z dniem 25 marca 2006 r., a zatem po upływie 30 lat od daty zawiadomienia.
Uczestnik postępowania Skarb Państwa –(...)weW.w odpowiedzi na wniosek domagał się odrzucenia wniosku z uwagi na brak legitymacji procesowej biernej, ewentualnie o jego oddalenie wskazując, że przedmiotowa nieruchomość nie weszła wskład (...)Skarbu Państwa, którym gospodaruje uczestnik. Uczestnik podał, że co prawda w księdze wieczystej jako współwłaściciel wpisany jestP.niemniej jednak jego Zasób nie został w całości przekazany doZ.Podniósł nadto, że zgodnie z informacją z rejestru gruntów współwłaścicielem nieruchomości jest GminaN..
Pismem z dnia 11 września 2015 r. wnioskodawca wniósł o wezwanie do udziału w sprawie GminyN.podając, że nie miał wiedzy na temat stanu prawnego nieruchomości, zaś twierdzenia swe opierał na założeniu, że skoroP.został przekształcony wA.to należało ją wskazać jako uczestnika postępowania.
Uczestnik postepowania GminaN.w odpowiedzi na wniosek oświadczyła, że znany jest jej fakt, iż wnioskodawca samoistnie włada częścią nieruchomości stanowiącej własność Gminy. Wskazała, że zarówno wnioskodawca, jak i jego rodzice władali tą częścią nieruchomości przez okres 30 lat.
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016 r. Sąd umorzył postępowanie w stosunku do uczestnika postepowania Skarb Państwa –A.weW..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

J. S.aktem nadania z 11 października 1955 r. otrzymaładziałkę nr (...)o pow. 0,95 ha idziałkę (...)o pow.0,08 ha położone wW.. Orzeczenia o wykonaniu aktów nadania co do tych nieruchomości zostały wydane odpowiednio 5 listopada 1962 r. (działka (...)) i 8 grudnia 1962 r. (działka nr (...)). Dla działki o pow.0,95 ha została załozonaksięga wieczysta nr (...), dla działki o pow.0,08 ha o(...)dniu 30 grudnia 1963 r.J. S.zawarła zeS. S. (1)umowę sprzedaży nieruchomości rolnej niezabudowanej, dla której prowadzona byłaksięga wieczysta nr (...)(następnie nr(...)) oraz udziału ½ w nieruchomości rolnej zabudowanej, dla której prowadzona byłaksięga wieczysta nr (...)(następie nr(...), obecnie(...)). Właścicielem pozostałego udział ½ był Skarbu Państwa -P.. W dniu 12 listopada 1971 r.S. S. (1)sprzedał nieruchomość niezabudowaną i udział w ruchomości niezabudowanej swojej żonieA. S.. Na mocy aktu notarialnego sporządzonego w dniu 2 kwietnia 1973 r.K.iN. J.(dziadkowie wnioskodawcy) nabyli odA. S.własność nieruchomości rolnej niezabudowanej i udział wynoszący ½ w nieruchomości zabudowanej – siedlisku ((...)Dnia 25 marca 1986 r.K.iN. J.zawarli z córkąJ. Ł.i jej mężemB. Ł.(rodzicami wnioskodawcy) umowę dożywocia, na mocy której przenieśli na rzeczJ.iB. Ł.własność nieruchomości objętejksięgą wieczystą Kw (...)i udziału ½ części w nieruchomościKw (...).Działka nr (...)wcześniej miała numer(...). W 1990 doszło do zmiany numeracji działek idziałka nr (...)otrzymała nr(...).
Dowód:
- orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z 5.11.1962 r. i 8.12.1962 r. – k. 80 i 93
- postanowienia Sądu Powiatowego z 24.04.1963 r. – k. 81 i 94
- wykazy zmian gruntowych – k. 89 – 92 i 95 - 96
- akt notarialny z 30.12.1963 r. Rep. A(...)– k. 82 – 83
- akt notarialny z 12.11.1971 r. Re. A(...)– k. 84
- akt notarialny z 2.04.1973 r. Rep. A nr(...)– k. 3
- akt notarialny z 25.03.1986 r. Rep. A(...)– k. 87 – 88
- zawiadomienie z 25.03.1986 r. – k. 4
Rodzice wnioskodawcyJ.iB. Ł., jak i dziadkowie wnioskodawcyK.iR. J.postrzegani byli jak właściciele całej nieruchomości zabudowanej obejmującejdziałkę nr (...), uprawiali tam zboże, ziemniaki, opłacali podatki. Matka wnioskodawcy mówiła, że to ich pole. Rodzice i dziadkowie wnioskodawcy, mimo że byli właścicielami całej nieruchomości korzystali również z części należącej do Skarbu Państwa. Po śmierci rodziców nieruchomością zajmuje się wnioskodawca.
Dowód:
- zeznania świadkaD. M.– k. 48
- przesłuchanie wnioskodawcy – k. 68 i 108
Postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. wydanym w sprawie(...)Sąd Rejonowy w Kłodzku stwierdził, że spadek poJ. Ł.zmarłej 25 lipca 2012 r. nabył jej synA. Ł. (1)w całości.
Dowód:
- odpis postanowienia z 29.11.2012 r. w sprawie(...)– k. 5
W dziale II – imksięgi wieczystej nr (...)jako współwłaściciel nieruchomości figuruje obecnie wnioskodawca orazP.. Na mocy decyzji Wojewody(...)z dnia 30 grudnia 1991 r. przysługującyP.udział w przedmiotowej nieruchomości nabyła GminaN..
Dowód:
- wydrukksięgi wieczystej (...).(...)– k. 105 - 107
- informacja z rejestru gruntów – k. 15
- decyzja Wojewody(...)z 30.12.1991 r. – k. 40.

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek co do zasady podlegał uwzględnieniu.
Uczestnik postępowania GminaN.nie kwestionowała faktu zasiedzenia własności przysługującego jej udziału w nieruchomości położonej wW.nr(...)objętejksięgą wieczystą (...), przyznała wręcz okoliczność, że zarówno wnioskodawca jak i jego matka byli samoistnymi posiadaczami przez okres uprawniający do stwierdzenia zasiedzenia.
Stwierdzić jednak należy, że nie mogło dojść do zasiedzenia w sposób, jaki wskazał wnioskodawca, bowiem do dnia 1 października 1990 r. własność Skarbu Państwa była wyłączona od zasiedzenia. Mając natomiast na uwadze dokonaną nowelizację przepisówkodeksu cywilnegobieg terminu zasiedzenia nieruchomości rozpoczął się z dniem 1 października 1990 r., ponieważ zgodnie z przepisemart. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny(Dz. U. z 1990 r. Nr 55, poz.321 ze zm.), jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie; jednakże termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę. Zgodnie z linią orzeczniczą Sądu Najwyższego przepisy te dotyczyły również mienia komunalnego przekazywanego przez Skarb Państwa jednostkom samorządu terytorialnego.
Na mocy wyżej cytowanej ustawy zmianie uległ również przepisart. 172 k.c., zgodnie z którym posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Wcześniej terminy te wynosiły odpowiednio 10 i 20 lat.
W niniejszej sprawie Sąd nie miał wątpliwości w kontekście przeprowadzonych dowodów, również z urzędu, że spełnione zostały ustawowe przesłanki zasiedzenia nieruchomości położonej wW.nr(...), objętejksięgą wieczystą nr (...), lecz niewątpliwym też jest, że posiadanie prowadzące do zasiedzenia było posiadaniem w złej wierze. Przesłanki te spełniła jednak matka wnioskodawcy, bowiem żyła ona w chwili, kiedy zasiedzenie nastąpiło i była posiadaczem udziału w przedmiotowej nieruchomości przysługującego SP, a następnie uczestnikowi. Posiadanie udziału w nieruchomości objętejksięgą wieczystą (...)należącego do Skarbu Państwa, a następnie uczestnika postępowania GminyN.przezJ. Ł.oraz jej poprzedników prawnych, uznać należy za posiadanie w złej wierze, ponieważ jednoznacznie z poszczególnych aktów notarialnych, jak i wpisów w księdze wieczystej wynikało, że połowa udziału w tej nieruchomości stanowi własność państwa.
Zeznania świadkaD. M. (2)jak i wnioskodawcy potwierdzają fakt posiadania samoistnego i władania przez poprzedników prawnych wnioskodawcy przedmiotowym udziałem w nieruchomości należącym obecnie, na mocy decyzji Wojewody(...)z 30 grudnia 1991 r., do GminyN.. Wnioskodawca zeznał, że poprzednicy prawni dziadków, dziadkowie i jego rodzice wykonywali czynności związane z uprawą całejdziałki nr (...), korzystali z niej, a nie z połowy. W związku z tym uznać należy, że było to posiadanie samoistne, zgodnie zart.336in principiok.c.z którym posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny).
Z żadnego z przeprowadzonych dowodów nie wynika, by od początku lat 60 – tych XX w. Skarb Państwa wykonywał w stosunku do udziału w nieruchomości stanowiącej obecniedziałkę nr (...)poprzednio nr(...), a jeszcze wcześniej(...)jakiekolwiek czynności władcze, związane z jej posiadaniem jako współwłaściciel. W niniejszej sprawie istotnymi dowodami były zarówno dowody z dokumentów, jak i dowody osobowe, na podstawie których Sąd mógł ustalić, czy doszło do zasiedzenia przedmiotowego udziału w nieruchomości objętejksięgą wieczystą (...). W ocenie Sądu, terminu zasiedzenia, jak już wskazano, nie można było liczyć od daty umowy o dożywocie zawartej przez dziadków wnioskodawcy z jego rodzicami, lecz od 1 października 1990 r. Z przeprowadzonych dowodów wynika, że nieruchomość przedmiotowa(...), jak i objętaksięgą wieczystą (...)(w tej księdze znajdowała się większość istotnych dla sprawy dokumentów) w całości od 11 października 1955 r. przez kolejne lata znajdowała się w posiadaniu osób fizycznych, w czasie gdy obowiązywały przepisy wyłączające zasiedzenie nieruchomości stanowiących własność państwową. Z orzeczenia o wykonaniu aktu nadania wynika, żeJ. S.już w dniu 11 października 1955 r. na mocy aktu nadania z tego dnia otrzymała nieruchomość o powierzchni(...)działkę nr (...)(działka ta objęła 3 działki o nowych nr(...)a następnie otrzymały kolejne nowe nr(...)) objętą uprzednioksięgą wieczystą Kw nr (...)(obecnie nr(...)) oraz nieruchomość o powierzchni 0,08adziałkę nr (...)(działka ta następnie miała nr(...)a obecnie(...)(...)). Następnie wydane zostały orzeczenia o wykonaniu aktów nadania tych nieruchomości z 5 listopada 1962 r. i wksiędze wieczystej Kw nr (...)wpisano po połowie jako współwłaścicieliJ. S.iP..J. S.iS. S. (1)zawarli umowę sprzedaży nieruchomości niezabudowanej Kw nr(...)oraz nieruchomości zabudowanej Kw nr(...), w której udział ½ przysługiwałP.. Następnie, w dniu 12 listopada 1971 r.A. S.zawarła umowę ze swoim mężem, w której przekazał jej swój udział w przedmiotowej nieruchomości. W 1973 r.A. S.sprzedała natomiast nieruchomość objętą Kw nr(...)oraz udział w nieruchomościKW (...)dziadkom wnioskodawcy, którzy następnie umową dożywocia zarówno nieruchomość Kw nr(...)jak i udział w nieruchomości Kw nr(...)przekazaliJ.iB. Ł.. Kolejne wpisy w tej księdze wieczystej dotyczące przedmiotowej nieruchomości wynikają więc z aktów notarialnych. W związku z tym, w powiązaniu z zeznaniami świadka oraz wnioskodawcy jednoznacznie wynika, że przez ponad 34 lata udział w nieruchomości objętej obecnieksięgą wieczystą (...)stanowiący własność państwową posiadany był przez poprzedników prawnychJ. Ł.(ją i jej męża, jej rodziców,A. S.,S.iJ. S.), lecz nie mogło nastąpić jego zasiedzenie.
Uczestnik postępowania GminaN.nie przedstawił żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że Gmina lub jej poprzednik prawny wykonywali jakiekolwiek czynności właścicielskie co do udziału w nieruchomości(...).
Mając na względzie powyższe, skoro zasiedzenie w rozstrzyganej sprawie biegnie od 1 października 1990 r., to nastąpiłoby 1 października 2020 r., lecz termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przez wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. nowelizującejkodeks cywilny, w ty,art.172 k.c., lecz nie więcej niż o połowę. Tym samym chodzi o skrócenie terminu „nie więcej niż o połowę”, to należy przez to rozumieć połowę okresu zasiedzenia przewidzianego wkodeksie cywilnym, czyli dziesięć lub piętnaście lat. (..). Użycie wart.10słów „…zasiedzenie biegnie od dnia wejście jej w życie” wskazuje wyraźnie na to, że termin, który ulega skróceniu nie więcej niż o połowę, jest to termin zasiedzenia (20 – lub 30 – letniego), a nie czas posiadania. (Stanisław Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego, Księga druga, Własność i inne prawa rzeczowe, wyd. Prawnicze,s.149, i WydPrawnicze LexisNexis, wyd. 7, s. 210). Zatem skoro termin 30 – letni niezbędny do zasiedzenia rozpoczął swój bieg 1 października 1990 r. i ulega skróceniu, nie więcej niż o połowę, a więc o 15 lat, to zasiedzenie nastąpiło w dniu 1 października 2005 r. na rzecz matki wnioskodawcyJ. Ł., przy czym wnioskodawca był legitymowany do złożenia niniejszego wniosku jako spadkobierca swej matki.
Z tych względów Sąd stwierdził, żeJ. Ł., a nie wnioskodawca, nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 października 2005 r. na własność udział ½ części w nieruchomości położonej wW.stanowiącejdziałkę nr (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...).