Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 323/16
Data wyroku: 2016-06-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kicman
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 748) oraz par. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.)

Sygn. akt III U 323/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 czerwca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
PrzewodniczącySSO Anna Kicman
ProtokolantElżbieta Onufryk
po rozpoznaniu w dniu15 czerwca 2016 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawyJ. J.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
oemeryturę
na skutek odwołaniaJ. J.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.
z dnia17 marca 2016 r.nr(...)

I
z m i e n i a zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyJ. J.prawo do emerytury od dnia 12 marca 2016 r.

II
z a s ą d z a od  Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.na rzecz wnioskodawcy kwotę 360 zł (słownie złotych: trzysta sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt III U 323/16

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 15 czerwca 2016 r.
Decyzją z dnia 17 marca 2016 r., znak:(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyJ. J.prawa do emerytury.
W podstawie prawnej organ rentowy powołał ogólnie przepisyustawyz dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2015, poz. 748) orazrozporządzenie Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ na dzień wejściaw życie przepisów ustawy emerytalnej nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu 8 kwietnia 2016 r. wnioskodawcaJ. J.wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzjipoprzez przyznanie prawa do emerytury przy uwzględnieniu pracyw szczególnych warunkach wWytwórni (...) S.A.z siedzibą wR.od 20 listopada 1978 r. do chwili obecnej na stanowiskach szlifierz, krajacz metali tarczą ścierną.
Skarżący podkreślił, iż w świadectwie pracy w szczególnych warunkach z dnia 30 listopada 2010 r. wystawionego przez(...) S.A.z/swR.ujęto nieprawidłowy okres pracy w szczególnych warunkach tj. od 18 grudnia 1978 r. do 31 lipca 1983 r. oraz od 1 sierpnia 1995 r. do31 grudnia 2008 r., podczas gdy wnioskodawca pracował w warunkach szczególnych przez cały okres zatrudnienia we wskazanym zakładzie pracy tj. nieprzerwanie przez ponad 40 lat.
W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Organ rentowy uznał jako zatrudnienie w szczególnych warunkach okresy od 18 grudnia 1978 r. do 31 lipca 1983 r. i od 1 sierpnia 1995 r. do 31 grudnia1998 r. tj. 7 lat, 6 miesięcy i 18 dni, gdyż są to okresy wykazane jako praca w szczególnych warunkach w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 30 listopada 2010 r. Wnioskodawca domagał się nadto uwzględnienia okresu od dnia 1 sierpnia 1983 r. do dnia 31 lipca 1995 r., jednak okres ten nie był wykazany w powołanym świadectwie pracy.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaJ. J.,urodzony (...), w dniu4 marca 2016 r. złożył wniosek o emeryturę, zaznaczając jednocześnie, iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Do wniosku dołączył dokumentację potwierdzającą przebieg jego zatrudnienia, w tym m.in.: zaświadczenie z dnia 2 marca 2016 r. wystawione przez(...) S.A.potwierdzające, iż wnioskodawca jest tam zatrudniony nieprzerwanie od 20 listopada 1978 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku starszy operator obrabiarek konwencjonalnych I, świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wystawione dnia 26 lutego 2016 r. przez(...) S.A.potwierdzające, iż wnioskodawca był zatrudniony w tym zakładzie pracy od 20 listopada 1978 r., a w okresie od 18 grudnia 1978 r. do 31 lipca 1983 r. oraz od 1 sierpnia 1995 r. do 31 grudnia 2008 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne – dział III, poz. 78 na stanowisku szlifierz, krajacz metali tarczą ścierną – dział III poz. 78 pkt 6 oraz wykaz zasiłków chorobowych i opiekuńczych wystawiony dnia 23 lutego 2016 r.
Ustalony przez organ rentowy wymiar okresów składkowych oraz nieskładkowych wykazanych przez wnioskodawcę na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł 25 lat, 11 miesięcy i 15 dni, natomiast staż pracy w szczególnych warunkach wyniósł 7 lat, 6 miesięcy i 19 dni.
W rezultacie zaskarżoną decyzją z dnia 17 marca 2016 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do emerytury.
Dowód :
- wniosek o emeryturę z dnia 4.03.2016 r.,
- zaświadczenie z dnia 2.03.2016 r.,
- świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lubszczególnym charakterze z dnia 26.02.2016 r.,
- wykaz zasiłków chorobowych i opiekuńczych,
- decyzja ZUS O/R.z dnia 17.03.2016 r.
w aktach organu rentowego.
Sąd ustalił nadto, że wnioskodawcaJ. J.w okresie od 20 listopada 1978 r. do chwili obecnej pozostaje w zatrudnieniu wWytwórni (...) S.A.(obecnie(...) S.A.). Został przyjęty do pracy na stanowisko ślusarza narzędziowego. Z dniem 18 grudnia 1978 r. zostało mu powierzone stanowisko szlifierza płaszczyzn. Wnioskodawca pomimo zaszeregowania jako szlifierz płaszczyzn pracował faktycznie jako szlifierz wałków i pracował tak przez cały okres zatrudnienia. Wnioskodawca pracował w oddziale terenowym Wytwórni wP.. Pracę wnioskodawcy nadzorował mistrz.
Do obowiązkówJ. J.należało wykonywanie prac szlifierskich tj. zabielanie narzędzi przed ostrzeniem tj. głowicy, frezów, a także ostrzenie narzędzi: frezów, wierteł, noży na szlifierce i ostrzałce. Była to praca niebezpieczna, a szkodliwymi czynnikami w wykonywanej pracy było nadmierne zapylenie, zadymienie.
Z dniem 1 sierpnia 1983 r. wnioskodawcy zostało powierzone stanowisko szlifierza wałków i otworów - ślusarza. Wnioskodawca pomimo formalnego przeniesienia go na to stanowisko nadal wykonywał prace polegające na szlifowaniu, ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych. Nigdy nie pracował jako ślusarz. Prace te w okresie od 1 sierpnia 1983 r. do 31 lipca 1995 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Wnioskodawca w okresie od 15 października 1997 r. do 14 grudnia 1997 r. przebywał na urlopie bezpłatnym, natomiast w okresach od 2 marca do 3 kwietnia 1992 r., od 26 maja do 15 czerwca 1992 r., od 22 maja do 31 lipca 1998 r. oraz od 1 października do 18 listopada 1998 r. przebywał na zasiłkach chorobowych.
Wnioskodawca otrzymywał dodatek za pracę w szczególnych warunkach za każdą godzinę pracy.
Zakład pracy potwierdził zatrudnienie wnioskodawcy w szczególnych warunkach w okresie od 18 grudnia 1978 r. do 31 lipca 1983 r. na stanowisku szlifierz płaszczyzn i od dnia 1 sierpnia 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. na stanowisku szlifierza. Odmówiono natomiast wnioskodawcy sprostowania świadectwa pracy w szczególnych warunkach poprzez objęcie tym świadectwem jeszcze okresu od 1 sierpnia 1983 r. do 31 lipca 1995 r. na stanowisku szlifierz - ślusarz, gdyż z angaży wynika, że wnioskodawca pracował w tym czasie w dwóch zawodach, a stanowisko ślusarza nie było wg zakładowego wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są pracew szczególnych warunkach, pracą w warunkach szczególnych.
Dowód :
- pismo(...) S.A.z dnia 13.05.2016 r. – k. 40,
- karty zmian personalnych,
- zakładowy wykaz stanowisk pracy w szczególnych warunkach –zarządzenie DN nr 11/84,
- zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 31.05.2016 r. –   k. 51,
- kartoteki płacowe wnioskodawcy za lata 1978-1999 –k. 51,
- akta osobowe wnioskodawcy,
- zeznania świadków: -S.Bar – k. 43,
-R. B.– k. 43,
-A. N.– k. 74,
- przesłuchanie wnioskodawcyJ. J.– k. 43.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach rentowych oraz w ramach toczącego się w sprawie sądowego postępowania dowodowego, w tym w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu jego zatrudnienia wWytwórni (...) S.A., których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c.
Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania świadków:S.Bar,R. B.iA. N.oraz samego wnioskodawcy, wobec ich zgodności co do charakteru zatrudnienia wnioskodawcy od 20 listopada 1978 r. do 31 grudnia 1998 r. wWytwórni (...) S.A.Świadkowie posiadali szczegółowe informacje na temat charakteru pracy wnioskodawcy, jej warunków, a także struktury organizacyjnej zakładu oraz zasad wynagradzania pracowników. Zeznania te wskazują jednoznacznie na wykonywanie przez wnioskodawcę w spornym okresie prac polegających na szlifowaniu, ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych, pomimo formalnego powierzenia mu stanowiska także stanowiska ślusarza. Pośrednio świadczą o tym również kartoteki płacowe wnioskodawcy, z których wynika, iż otrzymywał on dodatek za pracę w szczególnych warunkach za każdą przepracowaną godziną i w spornym okresie w każdym miesiącu taki dodatek pobierał.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcyJ. J.zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana bowiem została w oparciu o niedostateczne ustalenia faktyczne, a w konsekwencji z naruszeniem prawa.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 887), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. na dzień 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat
- dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
W myśl przepisu art. 184 ust. 2 cyt. Ustawy emerytura, o której mowa powyżej, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie zart. 32 ust. 1powołanej wyżejustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3 zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym, niż określony w art. 27 pkt. 1 ustawy (co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2 cyt. ustawy).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32 cyt. ustawy).
Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny (który dla mężczyzn wynosi 60 lat), ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy (25 lat dla mężczyzn), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracyw szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.
Bezsporne jest, że wnioskodawcaJ. J.wykazał, iż ukończył 60 lat oraz posiada 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Organ rentowy przyjął również, iż wnioskodawca wykazał staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 7 lat, 6 miesięcy i 19 dni.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była zatem kwestia ustalenia, czy wnioskodawcaJ. J.przepracował co najmniej 15 latw warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a okres ten przypadał przed dniem 1 stycznia 1999 r.
Na podstawie zgromadzonego materiału Sąd przyjął, że odwołanie wnioskodawcy jest zasadne, a jego żądanie co do zmiany zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że wnioskodawcaJ. J.również od 1 sierpnia 1983 r. do 31 lipca 1995 r. wWytwórni (...) S.A.wykonywał stalei w pełnym wymiarze czasu pracy prace polegające na szlifowaniu, ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych.
Charakter pracy wnioskodawcy w tym okresie w pełni odpowiadał pracom w szczególnych warunkach wymienionym w wykazie A, dział III(w hutnictwie i przemyśle metalowym), pozycja 78 (szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne) stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Stanowisko to wymienione jest również w wykazie A, dział III(w hutnictwie i przemyśle metalowym), pozycja 78 (szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne) punkt 6 - szlifierz, krajacz metali tarczą ścierną stanowiącym załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego.
Wprawdzie zakład pracy w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie potwierdził spornego okresu od 1 sierpnia 1983 r. do 31 lipca 1995 r. jako zatrudnienia wnioskodawcy w warunkach szczególnych, jednakże zeznania przesłuchanych w sprawie świadków orazJ. J.potwierdziły w sposób nie budzący wątpliwości wykonywanie przez wnioskodawcę prac polegających na szlifowaniu, ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych, pomimo jego formalnego przeniesienia na stanowisko szlifierza wałków i otworów, i ślusarza.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem treść świadectwa pracy oraz pracy świadectwa pracy w szczególnych warunkach może podlegać weryfikacji. Dokonana przez pracodawcę w świadectwie pracy w szczególnych warunkach ocena charakteru zatrudnienia pracownika nie jest dla sądu wiążąca, dokument ten podlega co do swojej wiarygodności i mocy dowodowej takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód. Świadectwo pracy jako dowód z dokumentu prywatnego nie ma natomiast silniejszej mocy dowodowej niż dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron (wyrok SN z dnia 5 października 2011 r., II UK 43/11, postanowienie SN z dnia 4 marca 2005 r., II UK 15/05 oraz wyroki SN z dnia 3 października 2000 r., I CKN 804/98, z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 474/03, z dnia 9 kwietnia 2009 r., I UK 316/08).
Podnieść jednocześnie należy, że w postępowaniu przed sądami pracyi ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi dowodami przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego, w tym również zeznaniami stron i świadków.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. (III UZP 48/84 LEX nr 14630) wskazał również, iż w świetle 2ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) zakład pracy wydaje zaświadczenie o zatrudnieniu w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji, natomiast w sądowym postępowano odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okresów także w oparciu o inne dowody.
W związku z powyższym Sąd uznał, iż wnioskodawca wykazał ponad 15 letni okres pracy w szczególnych warunkach przypadających na dzień1 stycznia 1999 r. i spełnia wszelkie pozostałe przesłanki do nabycia prawa do emerytury przewidziane w przepisie art. 32 w związku z art. 184 ustawyo emeryturach i rentach z FUS.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Z powołanych względów Sąd orzekł o przyznaniu wnioskodawcy prawa do emerytury począwszy od dnia(...). tj. od ukończenia 60 lat życia.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu oart. 47714§ 2 k.p.c., związkuz powołanymi wyżej przepisami prawa Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania z pkt II wyroku znajduje uzasadnienie wart. 98,art. 99 i art. 108 § 1 k.p.c.oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015, poz. 1804).