Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 621/16
Data wyroku: 2016-11-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Bezpieczeństwu W Komunikacji, Środki Karne
Podstawa prawna: art. 178a§4 kk

Sygn. akt IV Ka 621/16

UZASADNIENIE
K. M.został oskarżony o przestępstwo zart. 178a § 4 k.k.Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim wyrokiem z dnia 7 września 2016 roku w sprawie sygn. akt II K 500/16 uznałK. M.za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu i za to na podstawieart. 178 a § 4 k.k.w zw. zart. 37 b k.k.wymierzył mu karę 3 pozbawienia wolności oraz karę 3 miesiące ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Na podstawieart. 42 § 4 k.k.orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym dożywotnio. Na podstawieart. 43 a § 2 k.k.orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne w wysokości 10.000 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Zwolnił oskarżonego od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim.
Apelacja oskarżyciela publicznego wniesiona została – jak określił to oskarżyciel – na niekorzyść oskarżonego i zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu obrazę przepisów prawa karnego materialnego, a mianowicieart. 42 § 4 k.k., polegającą na błędnym przywołaniu tegoż przepisu jako podstawy orzeczenia wobecK. M.dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, podczas gdy oskarżony nie był uprzednio skazany w warunkach określonych wart. 42 § 3 k.k.tj. nie orzeczono uprzednio wobec niego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za czyn zart. 178 § 4 k.k.
W konkluzji prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z punktu 2 skarżonego wyroku jako podstawy orzeczenia dożywotniego zakazu przepisuart. 42 § 4 k.k.i zastąpienie go przepisemart. 42 § 3 k.k.
Na rozprawie apelacyjnej prokurator popierał własna skargę apelacyjną i wnioski w niej zawarte, precyzując, że w pozostałym zakresie wnosi o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.
Oskarżony pozostawił apelację prokuratora do uznania Sądu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja oskarżyciela publicznego okazała się niezasadna.
Na wstępie Sąd Okręgowy zauważa, iż żadna ze stron nie kwestionowała, ani ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, ani subsumpcji zachowania oskarżonego pod konkretną normę prawną, które to ustalenia i przyjęta kwalifikacja prawno-karna są właściwe.
Niewątpliwym jest, iż prawidłowe są ustalenia faktyczne dokonane przez sądmeritidotyczące uprzedniego skazaniaK. M.za przestępstwo, o jakim mowa wart. 178 a § 4 k.k.– a więc jako sprawcy prowadzącego pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości i w sytuacji określonego uprzednio skazania. Odpis tego orzeczenia, wydanego przez Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim w sprawie o sygn. II K 298/13, znajduje się na karcie 12 akt PR 2Ds.479.2016, został ujawniony na rozprawie i zaliczony w poczet materiału dowodowego, w oparciu o który orzekał Sąd Rejonowy. Z wyroku tego wynika, iżK. M.został uprzednio skazany za czyn zart. 178a § 4 k.k.i orzeczono wobec niego karę oraz środki karne, w tym zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Podstawą jego orzeczenia był przepisart. 42 § 2 k.k.– w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania.
Jak wynika z apelacji oskarżyciela publicznego, w ocenie skarżącego z tego właśnie powodu, iż w/w wyrokiem nie orzeczono wobecK. M.dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, a jedynie zakaz czasowy (na 3 lata), nie można uznać, iż aktualnie oskarżony spełnia przesłanki do orzekania wobec niego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w oparciu o treść przepisuart. 42 § 4, lecz jedynie w oparciu o treść przepisuart. 42 § 3 k.k.Inaczej rzecz ujmując: zdaniem prokuratora tylko gdy sprawca był uprzednio skazany za czyn zart. 178 a § 4 k.k.(lub inne przestępstwa wymienione wart. 42 § 3 k.k.) i orzeczono wobec niego dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów, kolejny dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów winien być orzeczony na podstawieart. 42 § 4 k.k.natomiast bez uprzedniego orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, nie można uznać, iż taki sprawca był uprzednio skazany „w warunkach określonych wart. 42 § 3 k.k.”
Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż wbrew twierdzeniu skarżącego „bycia” skazanym uprzednio w warunkach określonych wart. 42 § 3 k.k., nie należy łączyć z koniecznością uprzedniego otrzymania dożywotniego orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, lecz z konicznością skazania za jedno z wymienionych w treściart. 42 § 3 k.k.przestępstw, jako kierującego pojazdem mechanicznym.
Przepisyart. 42 § 3 i 4 k.k.zawierają podstawy obligatoryjnego dożywotniego orzekania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Zakaz ten ma charakter obligatoryjny w tym znaczeniu, że nie jest możliwe wyłączenie spod jego zakresu jakiegoś rodzaju pojazdów mechanicznych, ani też ograniczenie go do jednego czy kilku rodzajów pojazdów mechanicznych. Odrębności wyrażają się natomiast w tym, że obligatoryjność na podstawieart. 42 § 3 k.k.ma charakter względny, bowiem w sytuacji, gdy zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami, sąd może odstąpić od obowiązku orzeczenia środka karnego (tym samym wniosek apelanta o zmianę podstawy orzeczonego zakazu naart. 42 § 3 k.k., wbrew zapisom apelacji, oznaczałby zmianę orzeczenia „na korzyść”).
Zgodnie zart. 42 § 3 k.k.– w brzmieniu obowiązującym od 18 maja 2015 roku, sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego wart. 178 a § 4 k.k.lub jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa określonego wart. 173 k.k., którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, albo w czasie popełnienia przestępstwa określonego wart. 177 § 2lub wart. 355 § 2 k.k.był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami.
Możliwości takiej nie przewiduje już przepisart. 42 § 4 k.k.Tym samym sąd obligatoryjnie i bezwzględnie orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, w razie ponownego skazania osoby prowadzącej pojazd mechaniczny w warunkach określonych wart. 42 § 3 k.k.Literalne brzmienie przepisuart. 42 § 4 k.k.wskazuje, iż ponowne skazanie oznacza, że sprawca był już uprzednio skazany za jedno z przestępstw wymienionych wart. 42 § 3 k.k., przy czym nie musi być spełniony warunek tożsamości przestępstw, których popełnienie warunkuje orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów na podstawieart. 42 § 4 k.k.(zob.
    Z. Sienkiewicz, w:
    Melezini(red.), System, t. 6, 2010, s. 608). Przepisart. 42 § 4 k.k.ogranicza natomiast krąg podmiotów, względem których orzeka się dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, do osób „prowadzących pojazd mechaniczny”. Warunkiem niezbędnym jest więc, aby sprawca w takim właśnie charakterze tj. w takich „warunkach”, był już uprzednio skazany za przestępstwo wymienione wart. 42 § 3 k.k.W literaturze podkreśla się, że chodzi o swoistą recydywę komunikacyjną (
    A. Michalska-Warias,
    Modyfikacja przepisów kodeksu karnego w zakresie przestępstw drogowych, [w:] T. Bojarski, E. Skrętowicz (red.), Nowe prawo karne po zmianach, Lublin 2002, s. 33). Bezwzględny obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dożywotnio zachodzi w razie powrotu do przestępstwa zart. 178 a § 4 k.k.lub ciężkiego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji przez osobę prowadzącą pojazd mechaniczny znajdującą się w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub w razie jej zbiegnięcia z miejsca zdarzenia – tak Komentarz doart. 42 k.k. Kodeks KarnyWydanie 16, 2016 rok, pod redakcją R. A. Stefańskiego. Z powyższego wynika, że obowiązek orzeczenia zakazu dożywotnio istnieje wówczas, gdy dochodzi do określonego powtórnego skazania sprawcy prowadzącego pojazd, bez uzależnienia tego obowiązku od faktycznego rozmiaru środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego uprzednio. Treśćart. 42 § 4 k.k.jednoznacznie wskazuje, że drugie skazanie musi dotyczyć osoby prowadzącej pojazd mechaniczny. Zwrot "w razie ponownego skazania osoby prowadzącej pojazd w warunkach określonych w§ 3" winien być odczytany w ten sposób, że w jednym i drugim skazaniu chodzi o osobę posiadającą przymiot prowadzącego pojazdu mechanicznego (przecież zakaz, o jakim mowa wart. 42 § 3 k.k.może dotyczyć zarówno osoby prowadzącej pojazd, jak i innego uczestnika ruchu drogowego, popełniającego przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji np. zart. 177 § 2 k.k., niekoniecznie będącego prowadzącym pojazd). Ponowne skazanie ma więc dotyczyć osoby, będącej prowadzącym pojazd mechaniczny, która w takim właśnie charakterze została skazana poprzednio, jak też ma być ona obecnie i poprzednio skazana za jedno z przestępstw określonych w§ 3 art. 42 k.k., popełnione w obu wypadkach w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub w sytuacji, gdy sprawca zbiegł z miejsca przestępstwa – tak
    R.A. Stefański
, Zakaz..., s. 132 ).
Sąd Okręgowy zważył, że na plan pierwszy wysuwa się funkcja indywidualnoprewencyjna zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Orzeczony zakaz ma uniemożliwić sprawcy prowadzącemu pojazd ponowne popełnienie przestępstwa tego samego rodzaju, a jednocześnie wyeliminować go na pewien czas lub na stałe udziału w ruchu. Z tego właśnie powodu także logika wskazuje, iż właśnie w sytuacji ponownego skazania prowadzącego pojazd mechaniczny, będącego sprawcą tak niebezpiecznych przestępstw, jak wymienione wart. 42 § 3 k.k., przy ponownym skazaniu za takie czyny, należy bezwzględnie orzec dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów – już bez możliwości stosowania zasad wymienionych wart. 42 § 3 k.k, tj. takich, które formalnie ponownie pozwalałyby na rozważanie istnienia „wyjątkowego wypadku, uzasadnionego szczególnymi okolicznościami”.
Reasumując: z uwagi na uprzednie skazanieK. M.za czyn zart. 178 a § 4 k.k.- a więc jako prowadzącego pojazd, ponownie za przestępstwo, o jakim mowa wart. 178 a § 4 k.k., podstawą orzeczenia obligatoryjnego dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym winien być już przepisart. 42 § 4 k.k.
Wymierzona oskarżonemu kara należycie uwzględnia okoliczności łagodzące i obciążające, rzutujące na wymiar kary i stanowi właściwą reakcję sądu, adekwatną do okoliczności sprawy i stopnia zawinienia sprawcy.
W tej sytuacji wyrok, jako odpowiadający prawu, utrzymano w mocy.
O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o przepisy powołane w części dyspozytywnej orzeczenia.