Sąd Okręgowy w Szczecinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 1398/15
Data wyroku: 2016-09-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marzenna Ernest, Małgorzata Grzesik, Agnieszka Tarasiuk-Tkaczuk

Sygn. akt II Ca 1398/15

POSTANOWIENIE
Dnia 2 września 2016 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Grzesik (spr.)

Sędziowie:

SO Marzenna Ernest
SO Agnieszka Tarasiuk - Tkaczuk

Protokolant:

stażysta Anna Grądzik

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2016 roku wS.
sprawy z wnioskuW. S. (1)
z udziałemM. S. (1)iW. T.
o podział majątku oraz dział spadku
na skutek apelacji uczestniczkiW. T.od postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2015 roku, sygn. akt II Ns 1859/13

1
oddala apelację;

2
ustala, iż wnioskodawca oraz uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie;

3
nakazuje pobrać od uczestniczkiW. T.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Szczecinie kwotę 701,80 zł (siedemset jeden złotych i osiemdziesiąt groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

SSO Marzenna Ernest  SSO Małgorzata Grzesik  SSO Agnieszka Tarasiuk - Tkaczuk
Sygn. akt 1398/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2015 roku (sygn. akt II Ns 1859/13) wydanym w sprawie z wnioskuW. S. (1)przy udzialeW. T.iM. S. (1)o podział majątku i dział spadku Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie:

I
ustalił, że w skład majątku wspólnegoW. S. (2)iK. S.wchodzilokal nr (...)położony wS.przyAlei (...)II 49a, dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą za numerem (...), o wartości 220.800 zł

II
ustalił, że w skład spadku poW. S. (2)wchodzi udział do ½ w lokalu opisanym w punkcie I o wartości 110.400 zł

III
ustalił, że w skład spadku poK. S.wchodzi:

1
udział w wysokości 5/8 w lokalu opisanym w punkcie I o wartości 138.000 zł

2
nieruchomość stanowiącadziałkę numer (...)w obrębie ewidencyjnym numer(...)położoną wZ.1, dla której Sąd Rejonowy w Wieliczce prowadziksięgę wieczystą za numerem (...)o wartości 259.516 zł

3
kwota 139.506,31 zł zgromadzona na rachunku bankowym nr(...)prowadzonym przezBank (...) S. A.z siedzibą wW.

4
kwota 3.925,57 zł zgromadzona na rachunku bankowym prowadzonym przez(...) Bank S. A.z siedzibą weW.

5
kwota 1.412,86 zł zgromadzona na rachunku bankowym prowadzonym przez(...) Bank (...) S. A.z siedzibą wW.

6
kwota 123,39 euro o wartości 510,51 zł zgromadzona na rachunku bankowym prowadzonym przezBank (...) S.A.z siedzibą wG.

7
kwota 146,95 zł zgromadzona na książeczce oszczędnościowej nr(...)wydanej przez(...) Bank (...) S. A.z siedzibą wW.

IV
ustalił, żeW. T.poniosła koszty pogrzebuK. S.i wystawienia jej nagrobka w wysokości 17.528 zł;

V
dokonał podziału majątkuW. S. (2)iK. S.oraz działu spadku poW. S. (2)i poK. S.w ten sposób, że:

1
przyznałW. T.:

a)lokal nr (...)położony wS.przyAlei (...)II 49a, dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą za numerem (...)
b) kwotę 124.506,31 z kwoty na rachunku bankowym nr(...)prowadzonym przezBank (...) S. A.z siedzibą wW.
c) kwotę 1.412,86 zł zgromadzoną na rachunku bankowym prowadzonym przez(...) Bank (...) S. A.z siedzibą wW.
d) kwotę 123,39 euro o wartości 510,51 zł zgromadzoną na rachunku bankowym prowadzonym przezBank (...) S.A.z siedzibą wG.
e) kwotę 146,95 zł zgromadzoną na książeczce oszczędnościowej nr(...)wydanej przez(...) Bank (...) S. A.z siedzibą wW.

2
przyznałW. S. (1):

a) nieruchomość stanowiącądziałkę numer (...)w obrębie ewidencyjnym numer(...)położoną wZ.1, dla której Sąd Rejonowy w Wieliczce prowadziksięgę wieczystą za numerem (...)
b) kwotę 15.000 zł z kwoty na rachunku bankowym nr(...)prowadzonym przezBank (...) S. A.z siedzibą wW.
c) kwotę 3.925,57 zł zgromadzoną na rachunku bankowym prowadzonym przez(...) Bank S. A.z siedzibą weW.

VI
zasądził odW. S. (1)na rzeczM. S. (1)kwotę 69.835,51 zł płatną w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności

VII
zasądza odW. T.na rzeczM. S. (1)kwotę 87.603,33 zł płatną w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności

VIII
zasądza odW. S. (1)na rzeczW. T.5.842,66 zł;

IX
oddalił wnioski w pozostałym zakresie;

X
zasądził odW. T.iM. S. (1)na rzeczW. S. (1)kwoty po 666,67 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania;

XI
nakazał pobrać odW. S. (1)iM. S. (1)na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie kwoty po 1.340,20 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych,

XII
nakazuje pobrać odW. T.na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie 840,21 zł tytułem kosztów sądowych.

Sąd Rejonowy oparł powyższy wyrok na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.
W. S. (2)iK. S.byli małżeństwem. Pozostawali w ustroju ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej.W. S. (2)zmarł w dniu 8 maja 1980 roku, zaś jego żona 13 lipca 2012 roku. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2012 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt II Ns 207312 Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie stwierdził że spadek poW. S. (2)nabyli na podstawie ustawy w udziałach po ¼ żona oraz dzieci –W. S. (1),W. T.orazM. S. (1). Spadkobiercami ustawowymiK. S.sąW. S. (1),W. T.orazM. S. (1)w udziałach po 1/3.
W. S. (2)iK. S.byli na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej właścicielamilokalu mieszkalnego nr (...)położonego wS.przyAlei (...)II 49a, dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą numer (...). Nieruchomość ta jest warta obecnie 220.800 zł i pozostaje we władaniuW. T., która lokal wynajmuje.
K. S.była ponadto właścicielką zabudowanej nieruchomości gruntowej stanowiącejdziałkę numer (...)w obrębie ewidencyjnym numer(...)położonej wZ.1, dla której Sąd Rejonowy w Wieliczce prowadziksięgę wieczystą numer (...). Nabyła nieruchomość w drodze spadkobrania do swego majątku osobistego. Jej obecna wartość wynosi 259.516 zł. Nieruchomość pozostaje we władaniuW. S. (1).
W dniu 8 lutego 2012 rokuK. S.dokonała darowizny w kwocie 60.000 zł na rzecz swojego wnuka,M. S. (2), chorującego psychicznie i pozostającego jako osoba całkowicie ubezwłasnowolniona pod opieką prawną ojca,W. S. (1). Kwota ta miała stanowić zabezpieczenie na wypadek powstania konieczności pełnopłatnego leczeniaM.. Kwota darowizny została przelana na kontoW. S. (1), bowiemM. S. (2)nie posiadał rachunku bankowego prowadzonego na swoje nazwisko.
K. S.przed śmiercią miała założoną lokatę wBanku (...) Spółce Akcyjnejna kwotę 139.549,68 zł. W dniu 10 lipca 2012 rokuW. S. (1)w oparciu o posiadane przez siebie pełnomocnictwo do dokonywania czynności bankowych w imieniu posiadaczki rachunku zlikwidował tę lokatę i wypłacił sumę 15.000 zł. Na rachunku pozostała kwota 124.550,76 zł. W dniu 11 lipca 2012 roku została założona kolejna lokata terminowa na kwotę 100.000 zł zlikwidowana w dniu 13 lipca 2012 roku. Ostatecznie wypłat z rachunku na kwoty 100.000 zł i 24.480 zł w porozumieniu zW. S. (1)dokonałaW. T.. Aktualnie saldo na rachunku wynosi jeszcze (po potrąceniu opłat i prowizji) 26,31 zł.
W dniu 11 kwietnia 2013 rokuW. T.przekazałaM. S. (1)kwotę 45.324,58 zł, w tytule przelewu wpisując „Rozliczenie spadku”.
PonadtoK. S.miała zdeponowane środki pieniężne na rachunku prowadzonym przez(...) Bank SAw kwocie 3.925,57 zł, które w dniu 10 lipca 2012 roku wypłaciłW. S. (1).
K. S.miała również rachunek w(...) S.A.Po jej śmierci na rachunku pozostała kwota 1.412,86 zł, która podjęłaW. T.. Posiadała również książeczkę oszczędnościową wbanku (...), na której zgromadzona została kwota 146,95 zł. Kwota ta nadal pozostaje na książeczce oszczędnościowej, będącej dotychczas w dyspozycjiW. T.. Nadto wBanku (...) S.A.pozostała zgromadzona przezK. S.kwota 123,39 euro, o wartości 510,51 zł. Upoważniona do dokonywania operacji na rachunku byłaW. T..
Koszty pogrzebuK. S.wyniosły łącznie 6.371 zł. Zostały pokryte przezW. T., która następnie uzyskała zasiłek pogrzebowy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 4.000 zł.W. T., realizując polecenie zmarłej, wystawiła jej nagrobek na Cmentarzu Rakowickim wK.. Koszty z tym związane wyniosły łącznie 15.157 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, iż żądania wnioskodawcy zasługiwały w świetleart. 210 kodeksu cywilnego, który daje możliwość żądania zniesienia współwłasności.Art. 1035 kcodsyła do przepisów regulujących dopuszczalność i sposoby zniesienia współwłasności w sprawach dotyczących działu spadku, aart. 46 kodeksu rodzinnego i opiekuńczegonakazuje stosować odpowiednio przepisy odnoszące się do wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku m. in. do podziału majątku wspólnego małżonków.Art. 43 § 1 kroustanawia przy tym domniemanie równych udziałów małżonków w tym majątku, które w niniejszej sprawie nie zostało obalone. Tym samym w następstwie śmierciW. S. (2)K. S.przysługiwał udział w dotychczasowym majątku wspólnym w wysokości ½, zaś to, co przypadałoby zmarłemu, odziedziczyli jego spadkobiercy. Jako żeK. S.należała do tego kręgu, jej udział został powiększony o dodatkową 1/8 i wyniósł łącznie 5/8. Pozostała część majątku małżonkówS.została nabyta w drodze spadkobrania przezW. S. (1),W. T.orazM. S. (1). Każde z dzieci spadkodawcy otrzymało udział w wysokości po 1/8 we wskazanej masie majątkowej.
W następstwie śmierciK. S.przypadający jej udział w majątku wspólnym został odziedziczony przezW. S. (1),W. T.iM. S. (1), przez co każde z nich uzyskało całościowy udział w tym majątku w wysokości 1/3. Nadto w tym samym stosunku odziedziczyli składniki majątku osobistegoK. S..
Sąd ustalił skład i wartość majątku podlegającego podziałowi w oparciu o dokumenty urzędowe i prywatne przedłożone przez zainteresowanych (w tym odpisów z ksiąg wieczystych, potwierdzenia przelewów, historii rachunków bankowych, książeczkę oszczędnościową, umowy, zaświadczenie z urzędu skarbowego), a także na podstawie informacji pochodzących od banków, zeznań uczestników postępowania oraz opinii biegłych z zakresu wyceny nieruchomości. W zakresie dowodu z opinii biegłegoK. B.żadna ze stron nie zgłaszała zarzutów, w związku z czym sąd przyjął ją za w pełni przydatną do czynienia ustaleń w sprawie. Co do opinii biegłegoM. W.zarzuty zgłaszała uczestniczkaW. T.wskazując, że wyliczona przez biegłego wartość nieruchomości została zawyżona o 88.696 zł. Zarzuty te sąd uznał za chybione, bowiem w ustnej uzupełniającej opinii złożonej przed Sądem Rejonowym wW.biegły w sposób rzeczowy i wyczerpujący odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez uczestniczkę, skutecznie je odpierając. Rozważanie ich ponownie było zdaniem Sądu nadto zbędne z tego powodu, iż przyjęcie przez sąd wartości nieruchomości wZ.zgodnie z wyceną przedłożoną przez biegłego, a nie z propozycjąW. T., jest dla uczestniczki bardziej korzystne. Nieruchomość ta bowiem ostatecznie, na podstawie zgodnego wniosku stron została przyznanaW. S. (1). To on więc, a nieW. T., dokonywać będzie spłaty liczonej od owej, zawyżonej zdaniem uczestniczki, wartości nieruchomości.
Dalej Sąd uznał, iż pozostały skład majątku spadkowego pozostawał pomiędzy stronami bezsporny. Wnioskodawca i uczestnicy wskazali również zgodnie, że kwoty z rachunków bankowych pobrane zostały przezW. S. (1)(15.000 zł z konta w(...)Banku i 3925,57 zł w rachunku w Euro Banku) orazW. T.( łącznie 124.480 zł z(...)Banku i 1412,86 zł w(...)). Bezsporne było również, że na poczet przyszłych rozliczeń spadkowychW. T.przekazałaM. S. (1)kwotę 45.324,58 zł. Poza sporem była również wysokość kwot zdeponowanych na książeczce oszczędnościowej oraz na rachunku walutowym (w euro) wBanku (...). Odnośnie kwot pobranych przez wnioskodawcę i uczestniczkę z kont wnioskodawczyni jeszcze za jej życia Sąd Rejonowy wskazał, że jakkolwiek w chwili śmierci spadkodawczyni nie znajdowały się już one w jej władaniu, to niewątpliwie podlegają rozliczeniu w niniejszym postępowaniu. Nie zostały bowiem pobrane i wydatkowane przez spadkodawczynię, ale przez jej spadkobierców, na krótko przed jej śmiercią. Częściowo zresztą środki te rozdysponowane zostały przez nich na rozliczenia pomiędzy nimi dotyczące działu spadku. Tak bowiem zatytułowany został przelew dokonany przezW. T.na rzeczM. S. (1).
Sąd I instancji wskazał, iż ostatecznie spór zaistniał wyłącznie w odniesieniu do kwoty 60.000 zł, co do której podczas rozprawy w dniu 26 lutego 2015r.W. T.zgłosiła wniosek o jej rozliczenie, jako darowizny przekazanejW. S. (1). Sąd uznał jednak, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone wykazało jednoznacznie, iż kwota ta stanowiła darowiznę przekazaną nieW. S. (1), ale jego synowiM. S. (2). Tym samym – w ocenie Sądu - brak było podstaw do zaliczenia na schedę spadkowąW. S. (1)darowizny poczynionej na rzecz jego zstępnegoM. S. (2).
TwierdzeniaW. T., jakoby darowizna uczyniona była na rzeczW. S. (1), a nie na rzecz jego synaM., Sąd uznał za nieudowodnione. Sąd uznał za wiarygodne zgodne zeznaniaW. S. (1)iM. S. (1)w tym zakresie.
Sąd Rejonowy wskazał ponadto, iż bez znaczenia była również podnoszona przez uczestniczkę w piśmie złożonym już po zamknięciu rozprawy kwestia, jak opiekun obdarowanego faktycznie rozporządził kwotą darowizny. Kwestie prawidłowego zarządu majątkiem podopiecznego mogą być bowiem przedmiotem badania sądu rodzinnego nadzorującego wykonywanie opieki, nie zaś sądu spadku.
Dalej Sąd wskazał, iż o osobie obdarowanego nie przesądza dokonanie przelewu na rachunekW. S. (1). Jak bowiem zeznał ten ostatni, jego całkowicie ubezwłasnowolniony syn nie posiada własnego rachunku bankowego i nawet otrzymywana przez niego renta przelewana jest na kontoW. S. (1). Sąd uznał też, iż nie potwierdził się zarzut uczestniczki, jakoby toW. S. (1), jako pełnomocnik upoważniony do dokonywania operacji na koncie bankowym, zlecił dokonanie przelewu w wysokości 60.000 zł. Jak bowiem wynika z jednoznacznej informacji uzyskanej z(...)Banku, zlecenia przelewu dokonała osobiścieK. S.. Bez znaczenia jest przy tym jak formalnie zatytułowany został przelew. Oznaczenie w tytule przelewu, iż jest „zasilenie konta” wbrew twierdzeniom uczestniczki, nie wyklucza uznania tej kwoty za darowiznę.
W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że przeprowadzenie zawnioskowanego przez uczestniczkę dowodu z opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego było zbędne i spowodowałaby jedynie przewleczenie postępowania oraz mnożenie jego kosztów, tym bardziej, że jak napisała sama uczestniczka w piśmie z dnia 3 czerwca 2015r. „nie wyklucza ona własnoręczności podpisu” spadkodawczyni. Ponadto Sąd uznał, iż skoro zaś darowizna została spełniona, umowa zawarta mogła zostać w dowolnej formie, przy czym po stronie obdarowanego mógł bez zgody sądu opiekuńczego występowaćW. S. (1), bowiem była to czynność nie obciążająca majątku podopiecznego. Sporządzenie jednostronnego oświadczenia na potrzeby złożenia zawiadomienia w urzędzie skarbowym, może okoliczność tą potwierdzać, jednakże jego brak (podobnie jak brak umowy w formie aktu notarialnego czy umowy pisemnej), nie przesądza o niezawarciu umowy. Tym samym badanie podpisu spadkodawczyni na przedłożonej do akt „umowie” stało się w ocenie Sądu zbędne. Na marginesie więc jedynie sąd wskazał, że choćby pobieżna analiza dokumentów złożonych przez uczestniczkę (k. 401-403) nie uzasadnia wątpliwości co do własnoręczności tego podpisu, a dokumentów tych (wbrew zobowiązaniu sądu nałożonego na uczestniczkę) nie sposób zweryfikować jako niewątpliwie pochodzących od spadkodawczyni.
Z powyższych względów są oddalił wniosek o zaliczenie kwoty 60000 zł na schedę spadkowąW. S. (1).
Z uwagi na powyższe sąd ustalił, że łączna wartość majątku podlegającego podziałowi wyniosła 625.818,20 zł, z czego każdy ze spadkobierców powinien otrzymać składniki o wartości 208.606,06 zł.
Dokonując podziału majątku i działu spadku sąd uwzględnił zgodne w tej mierze wnioski stron oraz faktycznie dokonane przez nich rozporządzenia majątkiem spadkowym. I tak sąd, zgodnie z wnioskami wszystkich uczestników, lokal położony wS.przyznałW. T., a nieruchomość wZ.W. S. (1). Za takim podziałem przemawiała również okoliczność faktycznego dysponowania tymi składnikami majątku przez tych uczestników. Sąd uwzględnił również, że środki z rachunków bankowych zostały już w większości pobrane przezW. T.iW. S. (1)i przyznał im środki przez nich podjęte. NadtoW. T.sąd przyznał kwotę zgromadzoną na książeczce oszczędnościowej i na rachunku wBanku (...), bowiem od początku postępowania to ona była w posiadaniu informacji i dokumentów dotyczących tych środków oraz ma pełną wiedzę co do miejsca ich zdeponowania (wg jej oświadczenia była również upoważniona do rachunku).
Sąd przy wzajemnych rozliczeniach pomiędzy spadkobiercami wziął pod uwagę konieczność rozliczenia kosztów pogrzebu i wystawienia nagrobka w całości poniesionych przez uczestniczkę. Ich wartość została w toku postępowania przyznana przez wnioskodawcę i uczestnika, również fakt pokrycia ich przezW. T.był bezsporny. Łączna suma wydatków na wskazane cele wyniosła 21.528 zł, jednakże zostały one pomniejszone o koszty uzyskanego przez uczestniczkę zasiłku pogrzebowego ZUS w wysokości 4.000 zł. O tę kwotę pomniejszono zatem ustaloną wysokość nierozliczonych dotąd kosztów pogrzebu, które zgodnie zart. 922 § 3 kcnależą do długów spadkowych i wpływają na obniżenie wartości czynnej spadku. Wysokość tych kosztów to ostatecznie kwota 17.528 zł, przy czym każdego ze spadkobierców obciążała ich trzecia część wynosząca 5.842,66 zł. Jako żeW. T.w całości wyłożyła niezbędne środki, koniecznym było zasądzenie na jej rzecz od pozostałych spadkobierców przypadającej na nich kwot po 5.842,66 zł.
Dalej Sąd Rejonowy wskazał, iż w wyniku dokonanego podziału zaistniała konieczność orzeczenia w przedmiocie spłat. Sąd dokonał wyliczeń rachunkowych uwzględniając kwoty pobrane przez spadkobierców w stosunku do należnych udziałów i poniesione koszty pogrzebu i nagrobka. Ustalając termin spłaty sąd miał na uwadze, że taki termin został zgodnie zaproponowany przezM. S. (1)iW. S. (1).
Uzasadniając orzeczenie zawarte w punkcie IX Sąd I instancji stwierdził, iż wnioski zostały oddalone w pozostałym zakresie co do żądania przezW. T.rozliczenia darowizny na rzeczM. S. (2).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 kpc. Z uwagi na fakt, że opłaty od wniosków w całości poniósłW. S. (1), sąd zasądził na jego rzecz od pozostałych uczestników po 1/3 łącznej sumy tych kosztów. Sąd nie orzekał przy tym o wydatkach poniesionych przez wnioskodawcę iW. T.w związku z reprezentowaniem ich przez pełnomocników, albowiem mieszczą się one w kategorii kosztów związanych z ich udziałem w sprawie.
Uzasadniając orzeczenie o kosztach sądowych Sąd Rejonowy wskazał, iż w toku postępowania Skarb Państwa tymczasowo pokrył należności biegłych z tytułu sporządzonych opinii (1282,58 zł i 2438,03 zł), dwukrotnie wydatkował również kwoty po 150 zł w związku z udzielaniem informacji przez(...)Bank. Łączna suma tych wydatków wyniosła 4.020,61 zł i również została rozdzielona na uczestników postępowania po 1/3, tj. w po 1340,20 zł (odM.iW. S. (1)) oraz 1340,21 zł odW. T.. Sąd nakazał więc pobrać takie właśnie kwoty od wnioskodawcy iM. S. (1)w punkcie jedenastym postanowienia. Ponieważ uczestniczka uiściła w toku postępowania zaliczkę na wynagrodzenie biegłego w wysokości 500 zł, kwota, którą sąd nakaz pobrać od niej z powyższego tytułu została o owe 500 zł pomniejszona. Stąd też sąd nakazał pobrać od niej kwotę 840,21 zł w punkcie dwunastym postanowienia.
Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się uczestniczkaW. T.zaskarżając, je w części dot. działu środków finansowych pozostawionych przez zmarłą na kontach bankowych.
Uczestniczka postępowania zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:
1. naruszenie prawa materialnego tj.art. 1039 § 1 kcprzy dziale środków finansowych spadku poprzez pominięcie zaliczenia na schedę spadkową wnioskodawcyW. S. (1)kwoty 60.000 zł. przekazanej na kontoW. S. (1)przez spadkodawczynię dnia 8 lutego 2012r. z jej konta w(...)na utworzone w tym dniu w tym celu kontoW. S. (1)w(...)jako zasilenie tego konta,
2. naruszenie przepisów postępowania wobec nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy mimo zgłaszania ich przez skarżąca w trakcie postępowania w tym: poprzez niepowołanie biegłego grafologa o co wnosiła skarżąca na rozprawie w dniu 26 lutego 2015r. w sprawie sporządzenia opinii co do autentyczności podpisu spadkodawczyni na oświadczeniu przedłożonym przezW. S. (1)k -384, pomimo wydania zarządzenia zobowiązującego skarżącą do dostarczenia w terminie 7 dni materiału porównawczego z oryginalnym podpisem spadkodawczyni oraz wpłatę 500 zł. zaliczki na koszty biegłego. Apelująca wskazała, iż z nałożonego zobowiązania wywiązała się w zakreślonym terminie natomiast Sąd nie nadał sprawie biegu, a na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015r., tj. po upływie kolejnych 3 m-cy oświadczył, że biegły nie został powołany, bowiem nie została opłacona zaliczka, co nie jest zgodne z prawdą i sprawę zamknął. Przedłożenie przez skarżąca w dniu następnym dowodu wpłaty wraz z wnioskiem o otwarcie rozprawy i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa nie zostało przez Sąd uwzględnione.
3. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału poprzez przyjęcie w rozstrzygnięciu, że kwota 60 000 zł. przelana z konta spadkodawczyni w(...)dnia 8 lutego2012r. na kontoW. S. (1)w(...)stanowi darowiznę na rzecz jego synaM. S. (2), pomimo że wpłata ta oznaczona została osobiście przez spadkodawczynię wyłącznie jako zasilenie nowo utworzonego w tym dniu kontaW. S. (1)w(...), a nie darowizna na rzecz jego syna,W. S. (1)nie przedstawił umowy darowizny a konto utworzone w(...)nie jest tożsame z kontemW. S. (1), na które wpływają środki adresowane naM. S. (2), w tym renta z ZUS na które powoływał się zeznając w sprawie,
a także poprzez:
- przyjęcie, że oświadczenie spadkodawczyni przedłożone przezW. S. (1)k.384 stanowi umowę darowizny kwoty 60.000 zł na rzecz wnuka spadkodawczyniM. S. (2)oraz że oświadczenie to dotyczy kwoty 60.000 zł. przelanej na kontoW. S. (1)w(...)jako zasilenie tego konta przez spadkodawczynię dnia 8 lutego 2012r., czego treść tego oświadczenia nie zawiera, a sam zainteresowany zeznał, że posiada inne konto na które wpływają środki na rzeczM. S. (2);
- przyjęcie, że zaświadczenie z II Urzędu Skarbowego wS.k. 385 o zarejestrowaniu umowy darowizny na rzeczM. S. (2)ze stronyK. S.dotyczy kwoty 60.000 zł przelanej w dniu 8 lutego 2012r.przez spadkodawczynię na kontoW. S. (1)w(...)jako zasilenie konta, czemu przeczy procedura stosowana przez II US przy weryfikacji zgłoszeń umowy darowizny;
- przyjęcie treści zeznaniaM. S. (1)jako dowodu na okoliczność że kwota 60.000 zł przelana przez spadkodawczynię w dniu 8 lutego 2012r. z jej konta(...)na kontoW. S. (1)w(...)jako zasilenie konta dotyczy darowizny udzielonej przez spadkodawczynię na rzeczM. S. (2)a co z treści tego zeznania nie wynika.
Apelująca wniosła o:
1. zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o zaliczeniu kwoty 60.000 zł przelanej osobiście przez spadkodawczynię dnia 8 lutego 2012r. z jej konta w(...)na nowo utworzone w tym dniu konto w(...)W. S. (1), z jednoczesnym oświadczeniem spadkodawczyni, że wpłata ta dotyczy zasilenia kontaW. S. (1)na poczet należnejW. S. (1)schedy spadkowej,
ewentualnie o:
2. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w zaskarżonym zakresie, wobec wykazanego naruszenia przepisów postępowania, wskazującego na nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy.
3. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu II instancji
W odpowiedzi na apelację wnioskodawcaW. S. (1)i uczestnikM. S. (1)wnieśli o:
1) oddalenie apelacji w całości, jako oczywiście bezzasadnej;
2) zasądzenie od uczestniczkiW. T.na rzecz wnioskodawcyW. S. (1)oraz uczestnikaM. S. (1)kosztów postępowania w drugiej instancji, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się niezasadna.
Na wstępie wskazać należy, że postępowanie apelacyjne, jakkolwiek jest postępowaniem odwoławczym i kontrolnym, to jednakże zachowuje charakter postępowania rozpoznawczego. Oznacza to, że Sąd Odwoławczy ma pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia. Podkreślić też należy, że Sąd ten nie może poprzestać jedynie na ustosunkowaniu się do zarzutów apelacyjnych. Merytoryczny bowiem charakter orzekania Sądu II instancji polega na tym, że ma on obowiązek poczynić własne ustalenia i ocenić je samodzielnie z punktu widzenia prawa materialnego, a więc dokonać subsumcji (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13.04.2000 r., III CKN 812/98 i in.).
Sąd Rejonowy przeprowadził obszerne postępowanie dowodowe i na jego podstawie dokonał szerokich rozważaniach prowadzących do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego w sprawie, który Sąd Okręgowy w pełni aprobuje. Trafne okazały się także rozważania prawne poczynione w oparciu o niewadliwie ustalony stan faktyczny.
Apelująca uczestniczka skoncentrowała się przede wszystkim na zarzucie obrazyart. 1039 § 1 kc, który w sposób nierozerwalny łączył się w wywodach skarżącej z zarzutem błędu w ustaleniach faktycznych, jak i niewłaściwej oceny materiału dowodowego. Apelująca konsekwentnie twierdziła bowiem, że spadkodawczyni dokonała darowizny kwoty 60.000 zł na rzeczW. S. (1), a co za tym idzie środki te powinny być zaliczone na poczet masy spadkowej. Mając na uwadze wątpliwości podnoszone przez skarżącą, jak i kwestionowanie przez nią podpisu wnioskodawczyni na jednostronnym oświadczeniu o dokonaniu darowizny, kierując się treściąart. 382 kpcSąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego na okoliczność autentyczności podpisu pod oświadczeniem zatytułowanym „umowa darowizny”.
Na podstawie przeprowadzonego dowodu można w sposób jednoznaczny przyjąć, że podpis na kwestionowanym dokumencie złożyła spadkodawczyniK. S.. Jest to zatem oświadczenie autentyczne. Biegły dysponujący wiadomościami specjalnymi w sposób jasny i logiczny wskazał na cechy pisma , które pozwoliły wykluczyć, że podpis został złożony przez inną niż zmarła osobę. Biegły wyjaśnił podstawy przyjęcia tak stanowczego i niewątpliwego wniosku. Opinia została przeprowadzona z uwzględnieniem materiału porównawczego oraz przekonująco i przystępnie uzasadniona. Sąd Okręgowy nie dopatrzył się niejasności lub sprzeczności, które dyskwalifikowałyby przeprowadzony w toku postepowania odwoławczego dowód. Na takie okoliczności nie wskazała również sama uczestniczka, ograniczając się do ustnej polemiki opartej na subiektywnym, głębokim przeświadczeniu, że „umowa darowizny” z całą pewnością nie jest autentyczna. Jednakże, przeprowadzony na jej wniosek dowód z opinii biegłego, takiemu stanowisku jednoznacznie zaprzeczył.
Dowód dopuszczony w toku postępowania apelacyjnego potwierdza słuszność stanowiska zajętego przez Sąd I instancji, że chociaż oświadczenie złożone przez spadkodawczynię nie zostało złożone w ustawowej formie przewidzianej wkodeksie cywilnym, to jednak przekazanie rzeczonych środków pieniężnych niewątpliwie nastąpiło, co potwierdza materiał dowodowy zebrany w toku postepowania.
Kwota 60.000,00 zł została przekazana przez spadkodawczynię na rachunek bankowyW. S. (1)w wykonaniu umowy darowizny z dnia 8 lutego 2012 roku, zawartej pomiędzy nią, a jej wnukiemM. S. (2), którego - z uwagi na ubezwłasnowolnienie całkowite - reprezentował jako przedstawiciel ustawowy opiekun prawny, a zarazem ojciec -W. S. (1).
W tym miejscu należy wskazać , że Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił wiarygodność zeznańM. S. (1), który nie miał żadnego interesu w potwierdzeniu wersji wnioskodawcyW. S. (1)w przedmiocie dokonanej darowizny. Również sposób dokonania darowizny i motywy zawarcie przedmiotowej umowy dodatkowo uwiarygodniają spójne zeznania wnioskodawcy i uczestnika.
W kontekście powyższych dowodów, wskazać należy, że nie ma istotnego znaczenia fakt przelania kwoty 60000 zł na rachunek bankowyW. S. (1), albowiem był on opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionego obdarowanego i to on zarządzał majątkiem syna.
Zupełnie chybione są zarzuty uczestniczki jakoby taki sposób rozdysponowania środkami przez darczyńcę był sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Wręcz przeciwnie zasady doświadczenia życiowego wskazują, że w wielu rodzinach rzeczą naturalną jest skupianie się na udzielaniu wszelkiej pomocy osobom najbardziej dotkniętym nieporadnością, czy chorobą. Taką osobą z trudnościami w codziennym funkcjonowaniu był właśnieM. S. (2)i fakt, że zmarła chciała udzielić mu wsparcia czy też zabezpieczyć materialnie najbliższe lata jego funkcjonowania w całokształcie okoliczności jawi się jako naturalne, życzliwe i prawidłowe - w świetle zasad współżycia społecznego - postępowanie członka rodziny, wobec bliskiego krewnego. Co więcej, zbieżność daty przelewu środków w kwocie 60.000 zł jak i spisanej „umowy darowizny” prawidłowo zostały ocenione przez Sąd I instancji jako okoliczności przemawiające za uznaniem wiarygodności zeznańM. S. (1)orazW. S. (1)co do osoby obdarowanej.
Nie można zgodzić się też z twierdzeniami apelacji, iż wskazany przez spadkodawczynię tytuł przelewu „zasilenie konta” ma mieć rozstrzygające znaczenie dla przyjęcia, czy do przekazania środków na rachunek bankowy doszło właśnie w oparciu o realizację umowy darowizny. Zarzut ten nie wytrzymuje krytyki w zestawieniu z załączonym do akt oświadczeniem spadkodawczyni, które jak wykazano w toku postępowania odwoławczego zostało opatrzone jej autentycznym podpisem, a które dowodzi jaka była faktyczna wola darczyńcy.
Stąd też, brak jest przekonujących podstaw do uwzględnienia apelacji uczestniczki i zmiany zaskarżonego postanowienia, które w całokształcie okoliczności sprawy, jawi się jako prawidłowe.
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 385w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., orzeczono jak w punkcie 1. sentencji.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w punkcie 2. na podstawieart. 520 kpc, uznając, iż brak podstaw do odstąpienia od ogólnej reguły wyrażonej w tym przepisie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa trafny pogląd, że w tzw. sprawach działowych (o zniesienie współwłasności, o dział spadku oraz podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej) nie zachodzi przewidziana wart. 520 § 2 i 3sprzeczność interesów tych uczestników, którzy domagają się podziału, niezależnie od tego, jaki sposób podziału postulują i jakie wnioski składają w tym względzie.
Jeżeli natomiast chodzi o nieuiszczone koszty sądowe w postępowaniu apelacyjnym w postaci kosztów opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, to w tym zakresie Sąd uznał, iż powinna je ponieść uczestniczkaW. T., albowiem tylko w jej interesie był przeprowadzony ten dowód. Koszty te zostały określone w postanowieniu o przyznaniu wynagrodzenia biegłemu i wyniosły 701 zł 80 gr. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie 3. sentencji.
SSO Marzenna Ernest    SSO Małgorzata Grzesik  SSO Agnieszka Tarasiuk-Tkaczuk