Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1724/15
Data wyroku: 2016-03-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: P. Kuźma
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 maja 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówił wnioskodawczyniZ. R. (1)prawa do emerytury z uwagi na to, że nie udowodniła 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.(decyzja – k 13 pliku III akt ZUS)
W dniu 8 czerwca 2015 roku wnioskodawczyni odwołała się od powyższej decyzji wskazując, że w całym okresie swego zatrudnienia wZakładach (...)– w latach 1977 – 2003 pracowała w warunkach szczególnych, a zaliczono jej tylko część z tego okresu.(odwołanie k- 2)
Odpowiadając na odwołanie pismem z dnia 30 czerwca 2015 roku organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - wskazując, że wnioskodawczyni nie przedłożyła świadectwa pracy potwierdzającego pracę w warunkach szczególnych w okresie od 25 kwietnia 1977 roku do 22 października 1983 roku w(...).(odpowiedź na odwołanie k- 3)

Sąd  Okręgowy  ustalił następujący stan faktyczny :

Z. R. (1)urodziła się w dniu (...).(niesporne)
W okresie od dnia 25 kwietnia 1977 roku do 26 października 1984 roku wnioskodawczyni była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) Zakładach (...)(następnie(...) S.A.w upadłości), początkowo na stanowisku pomocy przędzarza, od 2 stycznia 1981 roku – na stanowisku przędzarza, zaś od 1 września 1981 roku – na stanowisku łączniarki (zgrzeblarki).(wniosek o przeszeregowanie z 18 maja 1979 roku i z 2 stycznia 1981 roku – k 27, z dnia 7 września 1981 roku – k 28 odw., przesłuchanie wnioskodawczyni – zapis przebiegu rozprawy – 00:41:12 nagrania – płyta CD k 51)
W okresie od 23 października 1983 roku do 22 października 1985 roku korzystała z urlopu wychowawczego.(świadectwo pracy k 13 pliku II akt ZUS)
W okresie tego zatrudnienia wnioskodawczyni w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę pomocy prządki i prządki - pracowała w hali na przędzalni, gdzie obciągała kopki z nitek przy maszynie. Jedną ręką wyciągała z worka przywiązanego do brzucha cewki, nakładała je na szpule na maszynie, a drugą ręką wyciągała kopki – cewki z nawiniętą nicią. Po nawinięciu cewek w kopki odkładała je do dużego wózka. W okresie tym nie wykonywała pracy brakarza ani krojczego. Wzakładach (...)niczego się nie kroiło, praca odbywała się w przędzalni. Braki ścinało się w hali produkcyjnej, pod ścianą.(zeznania świadkaT. Z.– zapis protokołu rozprawy 00:21:16 nagrania – płyta CD k 51, zeznania świadkaW. S.- zapis protokołu rozprawy 00:32:13 nagrania – płyta CD k 51, przesłuchanie wnioskodawczyni - zapis protokołu rozprawy 00:41:12 nagrania – płyta CD k 51)
Jako zgrzeblarz wnioskodawczyni pracowała przy maszynie na czesalni, która rozdzielała bawełnę. Jak się zerwala taśma to musiała ją skręcić.(przesłuchanie wnioskodawczyni - zapis protokołu rozprawy 00:41:12 nagrania – płyta CD k 51)
Następnie w okresie od 4 listopada 1985 roku do 23 listopada 2003 rokuZ. R. (1)była ponownie zatrudniona w(...) S.A.w upadłości wŁ.w pełnym wymiarze czasu pracy, przy czym początkowo wykonywała pracę przędzarza – pomocy, od 2 listopada 1992 roku – zgrzeblarza, od 1 października 1994 roku – ponownie pracę przędzarza – pomocy, a następnie – od 31 marca 1998 roku – ponownie zajmowała stanowisko zgrzeblarza, przy czym w okresie od 27 października 1990 roku do 1 listopada 1992 roku wykorzystywała urlop wychowawczy. Cały okres efektywnej pracy wnioskodawczyni (bez okresu urlopu wychowawczego) – od 4 listopada 1985 roku do 26 października 1990 roku oraz od 2 listopada 1992 roku do 23 listopada 2003 roku został zaliczony przez ówczesnego pracodawcę jako praca w szczególnych warunkach, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy obróbce surowców włókienniczych i ich przędzeniu - na stanowisku zgrzeblarza wymienionym w wykazie A dziale VII poz.I pkt 4 wykazu stanowiącego załącznik Nr 4 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego Nr 7 z dnia 7 lipca 1987 roku w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu(...)Chemicznego i Lekkiego.(świadectwo pracy k 14 pliku II akt ZUS, świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach k 33)
W dniu 19 lutego 2015 roku wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie emerytury, wskazując, że jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, wnosząc jednocześnie o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.(wniosek k 1-8 pliku II akt ZUS)
Ogólny staż ubezpieczeniowy wnioskodawczyni na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł 21 lat, 11 miesięcy i 22 dni okresów składkowych i nieskładkowych. (niesporne)
Organ rentowy jako okres pracy w warunkach szczególnych uwzględnił wnioskodawczyni okres pracy w wymiarze9 lat, 10 miesięcy i 7 dni,to jest okresy zatrudnienia w(...) Zakładach (...)(następnie(...) S.A.w upadłości) - od 4 listopada 1985 roku do 26 października 1989 roku ( z wyłączeniem urlopu wychowawczego) oraz od 2 listopada 1992 roku do 31 grudnia 1998 roku (z wyłączeniem okresów niewykonywania pracy przebytych po dniu 14 listopada 1991 roku, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego) (niesporne).

Sąd  Okręgowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału i zważył, co następuje:

Odwołanie jest zasadne.
Zgodnie bowiem z treściąart.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz. U z 2015 r. poz. 748 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art.32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

W myśl art.184 ust.2 cytowanej ustawy emerytura, o której mowa w ust.1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Z przepisu art.32 wynika z kolei, że możliwe jest wcześniejsze przejście na emeryturę przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Zasady przechodzenia na wcześniejsze emerytury oraz wykazy stanowisk do tego uprawniających określaRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 z późn. zm).
Według treści § 3 i 4 tego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Dodatkowo § 1 ust.2 rozporządzenia stanowi, iż właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.
Analiza treści wykazu A stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia wskazuje, że do prac wykonywanych w warunkach szczególnych należą wymienione w Dziale VII (zatytułowanym „W przemyśle lekkim”) pkt 1 - prace przy obróbce surowców włókienniczych i ich przędzeniu, w pkt 4 - prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych.
Do prac tego rodzaju należą wymienione w Dziale VII wykazu A stanowiącego załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 roku w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu(...)Chemicznego i Lekkiego które w poz.1 pkt 4 wymienia stanowisko zgrzeblarza, w pkt 9 - przędzarza i w pkt 10 - pomocnika w oddziale produkcyjnym.
Stosownie zaś do treści § 2 ust.1 cytowanego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach w nim określonych są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest - w myśl § 2 ust. 2 - świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione według określonego wzoru lub świadectwo pracy, w którym zakład pracy stwierdza charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni spełniła warunki do uzyskania emerytury w zakresie wymaganego wieku (ukończone 55 lat) oraz ogólnego stażu pracy (co najmniej 20 lat). Jako okres pracy w warunkach szczególnych organ rentowy uznał wnioskodawczyni okres pracy w wymiarze 9 lat, 10 miesiące i 7 dni.
Spór dotyczył okresu zatrudnieniaZ. R. (1)w(...) Zakładach (...)wŁ.(później(...) S.A.w upadłości z siedzibą wŁ.w okresie pierwszego okresu zatrudnienia wnioskodawczyni w tych zakładach – od 25 kwietnia 1977 roku do 26 października 1984 roku. Ponieważ w okresie tym wnioskodawczyni korzystała z urlopu wychowawczego od 23 października 1983 roku, ocenie pod względem charakteru pracy podlegał więc okres do 22 października 1983 roku.
Ustalenia Sądu dokonane w przedmiotowej sprawie wykazały, że w analizowanym okresie wnioskodawczyni wykonywała pracę na stanowisku pomocy przędzarza, przędzarza i zgrzeblarza - stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Ustalenia tego Sąd dokonał na podstawie dokumentów złożonych do akt sprawy – wniosków o przeszeregowanie z dnia 18 maja 1979 roku, z dnia 2 stycznia 1981 roku oraz z dnia 7 września 1981 roku, stwierdzających wykonywanie przezZ. R. (1)(wówczasS.) do dnia 1 stycznia 1981 roku pracy na stanowisku pomocy przędzarza, od 2 stycznia 1981 roku – na stanowisku przędzarza, a od 1 września 1981 roku – na stanowisku łączniarki (zgrzeblarki).
Powyższe dokumenty korelują nadto z zeznaniami świadków, którzy w toku procesu potwierdzili, że w okresie omawianego zatrudnienia wnioskodawczyni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę pomocy prządki i prządki - pracowała w hali na przędzalni, że w okresie tym nie wykonywała pracy brakarza ani krojczego, ponieważ wzakładach (...)niczego się nie kroiło, praca odbywała się w przędzalni, zaś braki ścinało się w hali produkcyjnej, pod ścianą.
Ustalając stan faktyczny Sąd pominął pozostałe wnioski o przeszeregowanie jako dotyczące niespornego, uznanego w świadectwie okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, świadczonej przez wnioskodawczynię w późniejszym okresie – od 4 listopada 1985 roku.
Sąd pominął także dokumenty świadczące o okresie pracy wnioskodawczyni jako junaka Ochotniczego Hufca Pracy, przypadającej przed sporną datą zatrudnienia – 25 kwietnia 1977 roku.
Odmowa uwzględnienia przez organ rentowy wymienionego okresu wynikała z tego, iż przedłożona przez ubezpieczoną dokumentacja tj. świadectwo pracy nie zawiera wskazania o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach.
Odnosząc się do powyższej spornej kwestii w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, iż regulacja § 2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym nawet zeznaniami świadków /por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. III UZP 5/85; uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84; wyrok Sądu Najwyższego z 30 marca 2000 r. II UKN 446/99, opubl. OSNAPiUS 2001, nr 18, poz. 562/.
Dlatego też Sąd dopuścił dowód z dokumentacji pracowniczej wnioskodawczyni, z zeznań świadków oraz przesłuchania odwołującej.
Z analizy tych dowodów wynika, iż w okresie od 25 kwietnia 1977 roku do 22 października 1983 roku (6 lat, 5 miesięcy i 27 dni) wnioskodawczyni wykonywała pracę odpowiadającą bez wątpienia pracy wymienionej w Dziale VII pkt 1 i 4 wykazu A stanowiącego załącznik nr 1 do cytowanego rozporządzenia z 1983 roku oraz w dziale VII poz.I pkt 4, 9 i 10 cytowanego zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 roku.
Reasumując - z zebranego materiału dowodowego wynika jasno, iż łącznie z uznanym przez organ rentowy okresem pracy wnioskodawczyni legitymuje się ona ponad 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych uprawniającym do wcześniejszej ze względu na wiek emerytury.
Na marginesie tylko wskazać należy, że organ rentowy niesłusznie zaniżył staż pracy w szczególnych warunkach z drugiego okresu zatrudnienia wnioskodawczyni w(...) S.A.wŁ.w upadłości, bowiem zaliczył tylko okres zatrudnieniaZ. R. (2)od 4 listopada 1985 do 26 października1989 rokui od 2 listopada 1992 roku do 31 grudnia 1998 roku, podczas gdy ze świadectwa pracy wynika, że wnioskodawczyni wykonywała tę pracę od 4 listopada 1985 roku do 26 października1990 rokui od 2 listopada 1992 roku do 31 grudnia 1998 roku.
Okoliczność ta nie ma jednak zasadniczego wpływu na istniejący, nawet przy przyjęciu tej nieprawidłowości, ponad 15-letni staż pracy w warunkach szczególnych odwołującej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od dnia 20 kwietnia 2014 roku, to jest od dnia w którym spełniła ona wszystkie warunki warunkujące przyznanie emerytury.
Na podstawieart. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprawo do emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jej nabycia.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawieart. 98 §1 k.p.c.ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika wnioskodawczyni w oparciu o przepis§12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2013 r., poz. 461).