Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 792/16
Data wyroku: 2016-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Lucyna Morys-Magiera, Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Dziedziczenie
Podstawa prawna: art. 1019 kc

Sygn. akt III Ca 792/16

POSTANOWIENIE
Dnia 29 września 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędziowie:    SO Lucyna Morys - Magiera
SO Roman Troll
Protokolant   Aleksandra Walczak
po rozpoznaniu w dniu 29 września 2016 r. na rozprawie sprawy
z wniosku(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.
z udziałemB. M.iA. M.
o stwierdzenie nabycia spadku poD. M.
w przedmiocie wnioskuA. M.iB. M.o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadkupoD. M.
na skutek apelacji uczestniczkiB. M.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I Ns 818/15
postanawia:

oddalić apelację.
SSO Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys – Magiera
Sygn. akt III Ca 792/16

UZASADNIENIE
Wnioskodawczyni Asekuracja z ograniczoną odpowiedzialnością wS.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym w dniu 14 04 2010r. dłużnikuD. M.przez spadkobierców ustawowych:A. M.(brata),B. M.(matkę).
Uzasadniając wniosek twierdziła, że posiada wierzytelność wobecD. M.wynikającą z tytułu wykonawczego wydanego przez Sąd Rejonowy w Tychach z dnia 7 10 2004r. w sprawie o sygn. akt VII Nc 1633/04.
W toku postępowania uczestnicy postępowaniaB. M.iA. M.wnieśli o odebranie od nich i zatwierdzenie oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia przez nich oświadczenia o odrzuceniu spadku poD. M.. Uzasadniając wniosek twierdzili, że nie wiedzieli o istniejącym zadłużeniu. Spadkodawca nie przekazywał im żadnych informacji o długu, nie zaopatrywał się też w żadne wartościowe przedmioty. Uczestnicy mieszkali zD. M., który zajmował osobny pokój. W chwili śmierci był samotny i nie miał nikogona utrzymaniu.
Wnioskodawczyni Asekuracja z ograniczoną odpowiedzialnością wS.wnosiła o nie zatwierdzanie oświadczeń uczestników postępowania o uchyleniu się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, twierdząc że uczestnicy nie wykazali należytej staranności co do ustalenia rzeczywistego stanu majątku spadkowego.
Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiejw postanowieniu z dnia 2 02 2016r. zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia w ustawowym terminie przezA. M.oświadczenia o odrzuceniu spadku po jego bracieD. M.oraz oddalił wniosekB. M.o zatwierdzenie uchyleniasię od skutków prawnych nie złożenia w ustawowym terminie oświadczeniao odrzuceniu spadku po jej synuD. M..
W ustalonym stanie faktycznym, w motywach orzeczenia przywołał regulacjeart. 1019 k.c.,art. 84 k.c.iart. 88 § 2 k.c.stwierdził, iż uczestniczkaB. M.nie pozostawała pod wpływem błędu, zamieszkiwała wspólnie z spadkodawcą i wiedziała, że w stosunku do spadkodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Spadkobierca zobowiązany jest do dochowania należytej staranności, zatem uczestniczka powinna ustalić wysokość zadłużenia, a zachowanie całkowitej bierności uznał za lekkomyślność uczestniczki. W stosunku do uczestnikaA. M.stwierdził, iż nie podejmując żadnych czynności zmierzających do przyjęcia lub odrzucenia spadku pozostawał on w błędzie.D. M.nie informował brata o swoim zadłużeniu, uczestnik nie wiedział o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, nie brakł udziału w żadnych czynnościach Komornika, nie odbierał także żadnej korespondencji. Uznał, iż termin wynikający z regulacjiart. 88 § 2 k.c.został zachowany bowiem wykrycie błędu co do nie złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku nastąpiło w chwili doręczenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
Orzeczenie zaskarżyłauczestniczka postępowaniaB. M.,
w części oddalającej jej wniosek, która wniosła o jego zmianę i przez uwzględnienie jej wniosku oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zarzuciła, że przy ferowaniu orzeczenia naruszono regulację prawa procesowegoi materialnego, tj. :

-

art. 233 § 1 k.p.c.przez sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęcie, iż skoro uczestniczka zamieszkiwała w jednym mieszkaniuze spadkodawcą i odbierała od Komornika korespondencję oraz uczestniczyław czynnościach egzekucyjnych, to mimo iż znaczny okres upłynąłod dokonywania przez uczestniczkę w/w czynności i w okresie od ostatniej czynności brak było jakichkolwiek informacji wskazujących na fakt zadłużenia spadkodawcy, to nie usprawiedliwia jej przekonania uczestniczki o spłacie zadłużenia.

art. 1019 k.c.w związku zart. 84 k.c.iart. 6 k.c.orazart. 88 § 2 k.c.poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż uczestniczkaB. M.nie składając w ustawowym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadkunie pozostawała pod wpływem błędu, lecz nie wykazała należytej starannościco do ustalenia rzeczywistego stanu majątku spadkowego, do którego to błędu doszło na skutek nieuwzględnienia przy dokonywaniu oceny zachowania uczestniczki przeciętnego stanu świadomości prawnej społeczeństwa co stanowi wystarczającą przesłankę zapewnienia spadkobiercy możliwości skorygowania skutków fikcji przyjęcia spadku wprost przez bierne zachowanie się tegoż spadkobiercy.

W uzasadnieniu apelacji między innymi podniosła, iż Sąd nie odniósł się do stanu świadomości prawnej uczestniczki, który należy oceniać jako znacznie odbiegającyod przeciętnego stanu świadomości prawnej społeczeństwa. Brak jakichkolwiek informacji o zadłużeniu, a także brak jakichkolwiek czynności podejmowanych przez wierzyciela przez okres w sumie ośmiu lat w pełni uzasadnia przekonanie uczestniczki, iż długi zostały spłacone.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje :
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował wniosek skarżącej
i prawidłowo rozpoznał sprawę.
Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia mają podstawę w zebranym w sprawie materiale dowodowym, którego ocena jest logiczna, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i Sąd odwoławczy ją podziela.
Wbrew zarzutowi apelacji przy czynieniu Sąd Rejonowy nie naruszył regulacji art. 233 § 1 k,p.c.
Uczestniczka postępowania w ramach tego zarzutu w istocie nie kwestionuje bowiem poczynionych ustaleń lecz ich ocenę prawną i w jej wyniku przyjęcie,
iż skarżąca pomimo wcześniejszych sygnałów o posiadaniu przez spadkodawcę długów nie podejmując żadnych działach w celu ustalenia czy zmarły pozostawił długi zachowała się lekkomyślnie i jej brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego nie byłousprawiedliwione okolicznościami spraw,co wyłącza możliwość zastosowania wobec niej regulacjiart. 1019 k.c.
Z tej przyczyny podniesiony przez nią zarzut tylko werbalnie odnosi się
do podstawy faktycznej orzeczenia i jako taki nie ma wpływu na powyższą ocenę.
Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego jest prawidłowa i Sąd odwoławczy w całości ją podziela i przyjmuje za własną (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. C III 473/34, Zb. U.z 1935r. poz. 496).
W szczególności należy podkreślić, że skarżąca w toku postępowania konsekwentnie odwoływała się tylko do swego błędnego przekonania, że spadkodawca nie pozostawił długów (w następstwie czego nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku po nim ) i wbrew temu do czego zmierza zażalenie nie twierdziła, że nie miała świadomości ich znaczenia prawnego dla zakresu jej odpowiedzialności.
Abstrahując zatem od tego, iż odpowiedzialność za długi spadkowe stanowi powszechnie znany element dziedziczenia i co za tym idzie, nawet przy uwzględnieniu przywoływanego w apelacji„niezbyt wysokiego stanu świadomości prawnej społeczeństwa w zakresie stosunków spadkowo-rodzinnych”ich znaczenie dla skutków jej dziedziczenia po zmarłym synu powinna być jej znana, (nawet przy założeniu, że stan jej świadomości prawnej odbiegała od przeciętnego stanu świadomości prawnej społeczeństwa), to okoliczność ta nie została w żaden sposób przez nią wykazana.
Spadkodawca zmarł w 14 04 2010r.
Skarżąca w dniu 19 06 2017r. była obecna podczas czynności podejmowanych przez Komornika w jej miejscu zamieszkania w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przeciwko zmarłemu synowi, a następnie dwukrotnie odbierała adresowane do niego przez Komornika pisma egzekucyjne, ostatni raz odebrała je 3 10 2008r. tj. około 1,5 roku przed jego śmiercią.
W toku postępowania, nie wykazano, iż po odebraniu tego pisma powzięła ona jakiekolwiek informacje pozwalające jej przyjąć, iż syn spłacił swoje zadłużenie, więcej nie dokonywał on większych zakupów, utrzymywał się z prac dorywczych, zbierał złom i puszki, co wskazywałoby na to, iż nie posiadał on środków finansowych na jego spłacenie.
Z tej przyczyny wbrew temu co zarzuca zażalenie Sąd Rejonowy trafnie ocenił,
że po śmierci syna postąpiła ona lekkomyślnie nie podejmując żadnych czynności
w celu ustalenia czy pozostawił on długi (co najmniej u znanego jej Komornika, który prowadził egzekucje przeciwko spadkodawcy) a w konsekwencji tego słusznie ocenił, że nie może ona korzystać z dobrodziejstwa regulacjiart. 1019 k.c.
Znalazło to prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym orzeczeniu i apelacja uczestniczki postępowania jest bezzasadna w rozumieniu regulacjiart. 385 k.p.c.
w związku zart. 13 § 2 k.p.c.co z mocy tej regulacji prowadziło do jej oddalenia.
Reasumując zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe i dlatego apelację uczestniczki postępowania jako nieuzasadnioną oddalono w oparciu o regulacjęart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
SSO Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys - Magiera