Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1009/16
Data wyroku: 2016-10-19 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Przedawnienie, Odszkodowanie, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 415 k.c. , art. 417 k.c. , art. 442^1^ k.c.

III Ca 1009/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2016 r., wydanym w sprawie w powództwaM. B.przeciwkoG. W.,T. Ż., Skarbowi Państwa – Komendantowi Miejskiemu Policji wŁ.i MiastuŁ.– Straży Miejskiej wŁ.o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi oddalił powództwo, nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanych oraz przyznał i nakazał wypłacić reprezentującemu powoda pełnomocnikowi kwotę 2.952,00 zł jako zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Sąd I instancji ustalił, że w dniu 30 października 2010 r.M. B.spotkał się ze znajomymi na parkingu przypl. (...)wŁ., gdzie wszyscy spożywali alkohol, a następnie doszło między nimi do szarpaniny i bójki. Interweniujący strażnicy miejscyG. W.iT. Ż.po dotarciu na miejsce zdarzenia zobaczyli bijących się mężczyzn, którzy na widok ich samochodu zaczęli uciekać. Strażnicy zatrzymali jedynie powoda, który był bardzo agresywny, nie stosował się do wydawanych poleceń, wykrzykiwał wulgarne słowa i kopnięciem uszkodził błotnik radiowozu, wobec czego zastosowano wobec niego chwyty obezwładniające i założono mu kajdanki. Podczas przeszukania ujawniono telefon komórkowy, a następnie odwiezionoM. B.na komisariat Policji. Po zbadaniu zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu stwierdzono, że powód był nietrzeźwy, jednak jego stan pozwalał na pozostawienie go w Policyjnej Izbie Zatrzymań, gdzie do depozytu złożono należące do niego: dowód osobisty, zapalniczkę, szalik, ładowarkę, czapkę, sznurówki, spodnie i kurtkę, a powód odebrał te rzecz następnego dnia.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r., wydanym w sprawie VI K 2094/10 Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi,M. B.został uznany za winnego naruszenia nietykalności cielesnejT. Ż., za co wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres dwóch lat i na grzywnę. W marcu 2012 r. powód został pozbawiony wolności w związku z odwołaniem warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbywania kary orzeczonej za inne przestępstwa. Po dwóch latach od osadzenia zgłosił lekarzowi uraz lewej ręki, natomiast podczas konsultacji ortopedycznej w dniu 28 maja 2014 r. stwierdzono u niego wygojone złamanie paliczka kciuka ręki prawej. W dniu 18 czerwca 2014 r. przewiezionoM. B.do szpitala na kolejne badanie ortopedyczne, które potwierdziło zastarzałe uszkodzenie kciuka ręki prawej. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r., wydanym w sprawie VI Kp 348/14, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Prokuratora o umorzeniu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej podczas interwencji w dniu 30 października 2010 r., bezzasadnego zatrzymania powoda, pomówienia go o popełnienie czynu zabronionego, zabrania mu w celu przywłaszczenia torby z artykułami spożywczymi i dwóch telefonów komórkowych oraz złamania mu kciuka prawej ręki, a także przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy Policji poprzez zabranie powodowi w celu przywłaszczenia bluzy od dresu, butów i pieniędzy w kwocie ok. 50,00 zł.
Przy dokonywaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego Sądmeritiuznał wyjaśnieniaM. B.i zeznania świadkaJ. W.za niewiarygodne w zakresie, w jakim twierdzili oni, że w dniu 30 października 2010 r. nie doszło do szarpaniny i bójki, ponieważ pozostawało to w sprzeczności z relacją pozwanych funkcjonariuszy Straży Miejskiej udokumentowaną dodatkowo sporządzonym bezpośrednio po zdarzeniu pisemnym sprawozdaniem zawartym w ich notatnikach służbowych, jak również notatką urzędową sporządzoną przezG. W.. Sąd nie dał też wiary wyjaśnieniom powoda twierdzącego, że w czasie przedmiotowej interwencji doznał złamania kciuka prawej dłoni i następnie sam go sobie nastawił, ponieważ miał na uwadze to, że po zatrzymaniu powód nie zgłaszał żadnych obrażeń badającemu go lekarzowi ani funkcjonariuszowi przyjmującemu go do aresztu policyjnego. Za niewiarygodne uznano także twierdzeniaM. B.o kradzieży opisanych w pozwie ruchomości, gdyż powód nie zgłaszał tego faktu po wyjściu z policyjnej izby zatrzymań, jak również pokwitował bez zastrzeżeń przekazanie posiadanych rzeczy do depozytu policyjnego, a następnie ich odebranie. Sąd odnotował, że wśród tych przedmiotów nie było telefonu komórkowego ujawnionego przy przeszukaniu na miejscu zdarzenia, jednak stwierdził, iż nie zostało ustalone, kiedy i gdzie powód go utracił, a tym samym brak dowodów na to, że to Skarb Państwa ponosi za to odpowiedzialność. Podkreślono również, że zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia powyższych przestępstwM. B.złożył dopiero po 3 latach od rzekomego zdarzenia – co osłabia wiarygodność jego twierdzeń – a ponadto toczące się w tej sprawie śledztwo zostało prawomocnie umorzone. Sąd wskazał też, że z dokumentacji medycznej powoda nie wynika, aby przed 2014 r. zgłaszał on kiedykolwiek lekarzowi złamanie kciuka lub podejmował związane z tym obrażeniem leczenie, zaś odmiennej treści oświadczenia rzekomo poszkodowanego pozostają nieudowodnione.
W dalszym toku uzasadnienia Sąd Rejonowy wyjaśnił, z jakich przyczyn oddalał wnioski stron o odroczenie rozpraw i udzielenie im dodatkowych terminów na zgłoszenie wniosków dowodowych, usprawiedliwiając swoje decyzje w tym zakresie względami ekonomii procesowej i koniecznością przeciwdziałania nieuzasadnionemu przewlekaniu postępowania. Wskazał, że nie uwzględnił wniosków o dopuszczenie dowodów z opinii biegłych lekarzy ortopedy i rzeczoznawcy majątkowego z uwagi na to, iż prezentowana przez powoda wersja wydarzeń okazała się niewiarygodna, a zarzuty bezprawnych działań funkcjonariuszy nie potwierdziły się. Przedstawiona dokumentacja medyczna w żadnym razie nie uprawdopodabnia faktu uszkodzenia palca w okolicznościach podanych przezM. B., a nawet gdyby przyjąć, że do złamania kciuka doszło w dniu zdarzenia, to powód mógł tego rodzaju obrażenia odnieść w bójce, w której wcześniej uczestniczył. Sąd miał też na uwadze, że w toku postępowania nie przedstawiono jakiegokolwiek materiału dowodowego – w postaci np. faktur czy paragonów zakupu – mogącego posłużyć dokonaniu rzetelnej wyceny przez biegłego rzeczy wymienionych w pismach powoda, jak również zwrócił uwagę, że także i w odniesieniu do faktu rzekomego przywłaszczenia wersja wydarzeń przedstawiona przez powoda jest niewiarygodna, niespójna i chaotyczna. Zdaniem Sądu, wobec powyższych argumentów dopuszczenie dowodów z opinii biegłych zmierzałoby tylko do nieuzasadnionego przedłużenia procesu. Ponadto oddalono wniosekM. B.o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkaT. O., który był kuratorem sądowym powoda, ponieważ osoba ta nie była naocznym świadkiem przedmiotowych wydarzeń, a ponadto złożyła pisemne oświadczenie, że jego podopieczny relacjonował mu jedynie inne, wcześniejsze zdarzenie; nawet jednak, gdyby relacja dotyczyła faktów z dnia 30 października 2010 r., to i tak cała wiedza tego świadka byłaby zaczerpnięta wyłącznie od powoda i nie pochodziłaby z własnych obserwacji.
Na tle powyżej ustalonych okoliczności sprawy Sąd I instancji uznał powództwo za niezasadne. Wskazał, że odpowiedzialność Skarbu Państwa i MiastaŁ.podlega ocenie z punktu widzenia przesłanek określonych wart. 417 k.c., a pozwanych funkcjonariuszy na gruncieart. 415 k.c., jednak z uwzględnieniem faktu, że pozostawali oni w służbowym stosunku pracy [art. 120 k.p.w związku zart. 32 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1383 ze zm.) oraz w związku zart. 31 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych(t.j. Dz. U. Nr 142 z 2001 r., poz. 1593 ze zm.)]. Sąd podkreślił, że niezgodność z prawem zachowań policji czy straży gminnej może skutkować odpowiedzialnością Skarbu Państwa lub właściwej gminy, natomiast odpowiedzialność strażników miejskich oparta jest na zasadzie winy, przy czym – wobec faktu, że są oni pracownikami samorządowymi – za szkody wyrządzone przy wykonywaniu przez nich obowiązków służbowych odpowiada wyłącznie pracodawca i już z tej przyczyny powództwo wobec pozwanychG. W.iT. Ż.winno zostać oddalone, jako że ich postępowanie nie stanowiło ekscesu wykraczającego poza zakres służbowych obowiązków.
Sądmeritiuwzględnił podniesiony przez pozwany Skarb Państwa zarzut przedawnienia dochodzonych roszczeń, wskazując, że powód najpóźniej w dniu 31 października 2010 r. miał pełną wiedzę o wyrządzonej mu szkodzie oraz o podmiotach, na których ciąży odpowiedzialność za tę szkodę. Zart. 4421§ 1 i 3 k.c.wynika, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, natomiastM. B.wystąpił do Sądu z pozwem w sprawie niniejszej dopiero w dniu 28 listopada 2014 r. Sąd był zdania, że nie zachodzą tu jakiekolwiek przesłanki przemawiające za pominięciem zarzutu przedawnienia w świetleart. 5 k.c., ponieważ zarówno przed osadzeniem powoda w zakładzie karnym, jak i później, nie było żadnych przeszkód, aby podjął on uzasadnione działania zmierzające do przerwania biegu przedawnienia. Dodatkowo Sąd wywiódł, że z mocyart. 441 k.c.w związku zart. 375 § 1 k.c.iart. 372 k.c.podniesiony zarzut odnosi skutek również wobec pozostałych pozwanych.
Niezależnie od wyżej powołanej argumentacji Sąd oddalił powództwo jako nieudowodnione, ponieważM. B.nie wykazał ani bezprawności działań strażników miejskich i policjantów, ani też faktu poniesienia wskutek tych działań szkody. Czynności podejmowane przez funkcjonariuszy były uzasadnione i znajdowały podstawę prawną wart. 11 pkt. 1, art. 14 ust. 1, ust. 2 pkt. 1 i 2, ust. 3 i 4oraz wart. 14 b i art. 14 g ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1383 ze zm.), w szczególności zastosowane wobec powoda środki przymusu należy uznać za uprawnione, adekwatne i proporcjonalne do zaistniałej sytuacji. Sąd przypomniał, że powód zachowywał się agresywnie oraz dopuścił się czynnego oporu i napaści na interweniujących strażników, atakując ich i uszkadzając radiowóz, wobec czego niezbędne okazało się użycie wobec niego siły fizycznej w postaci chwytów obezwładniających, jak również założenie mu kajdanek.M. B.nie wykazał, by zadawano mu celowe uderzenia wykraczające poza określony ustawowo cel czynności, a także by doznał wówczas jakichkolwiek obrażeń, w szczególności urazu kciuka prawej dłoni. Sąd przypomniał jeszcze raz, dlaczego wyjaśnień powoda w tym zakresie nie sposób uznać za wiarygodne, podkreślając, że zwłaszcza twierdzenie, iż samodzielnie nastawił sobie złamany kciuk, jawi się jako sprzeczne z elementarnymi regułami doświadczenia życiowego. Także późniejsze – po dokonaniu zatrzymania – postępowanie funkcjonariuszy Policji i Straży Miejskiej należy w świetle ustalonego stanu faktycznego ocenić jako prawidłowe. Zatrzymany pozostający pod wpływem alkoholu został, stosownie doart. 15 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji(t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.) oraz§ 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych przez Policję(Dz. U. Nr 97 z 2002 r., poz. 880), poddany badaniu lekarskiemu, podczas którego nie stwierdzono przeciwwskazań do kontynuowania zatrzymania. NastępnieM. B.zdał do depozytu posiadane przy sobie przedmioty, co znajdowało swoją podstawę prawną w§ 10 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 października 2008 r. w sprawie pomieszczeń w jednostkach organizacyjnych Policji przeznaczonych dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia oraz regulaminu pobytu w tych pomieszczeniach(Dz. U. Nr 192 z 2008 r., poz. 1187) w związku z § 7 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 oraz § 8 stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia Regulaminu pobytu osób umieszczonych w pomieszczeniach dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia. Sąd wywiódł, że skoro powód – jak to poświadczył własnym podpisem – nie złożył do depozytu opisanych w pozwie ruchomości, to znaczy, że nie miał ich przy sobie w chwili przyjęcia do policyjnej izby zatrzymań, co wyklucza możliwość przywłaszczenia tych rzeczy przez funkcjonariuszy Policji, a w efekcie czyni również bezzasadnymi roszczenia skierowane przeciwko Skarbowi Państwa. Rezultatem tych rozważań było oddalenie powództwa w całości, przy czym Sądmeritizdecydował się na skorzystanie z uprawnienia zawartego wart. 102 k.p.c.i nieobciążanie powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu; na rzecz pełnomocnika reprezentującegoM. B.z urzędu nakazano wypłacić kwotę 2.952,00 zł jako wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną, stosownie do§ 19w związku z§ 6 pkt. 4 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).
Od wyroku tego apelację wywiódł powód, zaskarżając go w całości oraz domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa adwokackiego świadczonego mu przez pełnomocnika z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani w części, ewentualnie o uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji i pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądami wszystkich instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

⚫

art. 5 k.c.poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że roszczenia powoda przedawniły się, w sytuacji, w której podnoszenie przez pozwanych tego zarzutu stanowiło nadużycie prawa podmiotowego, jako że stanowiło naruszenie zasad współżycia społecznego nakazujących równoważyć sytuację osób, które z racji pozostawania w przymusowym odosobnieniu nie są w stanie podejmować czynności prawnych w terminie, z sytuacją osób, które mają w tym zakresie swobodę;

art. 217 § 3 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niedopuszczenie przez Sąd dowodów z opinii biegłych rzeczoznawcy i ortopedy, dowodu z zeznań świadkaT. O.i dowodów z dokumentów – które to dowody wykazałyby zasadność roszczeń powoda – a następnie postawienie powodowi zarzutu, iż nie udowodnił swoich roszczeń w sytuacji, w której sporne okoliczności nie zostały dostatecznie wyjaśnione, a wskazane wyżej dowody nie zostały powołane dla zwłoki;

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dowolną – zamiast swobodnej – ocenę dowodów poprzez uznanie wyjaśnień powoda i zeznań świadkaJ. W.za częściowo niewiarygodne w sytuacji, w której Sąd uniemożliwił ich weryfikację, oddalając wniosek dowodowy o przesłuchanie świadkaT. O., któremu powód zdarzenie opisał, i opierając się jedynie na dowodach z zeznań świadków oraz wyjaśnień pozwanych funkcjonariuszy, którzy zdarzenia nie pamiętali i odtwarzali je jedynie na podstawie notatek służbowych.

W złożonych do Sądu Okręgowego w Łodzi odpowiedziach na apelację pozwani MiastoŁ.i Skarb Państwa – Komendant Miejski Policji wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W dniach 22 sierpnia 2016 r. 29 sierpnia 2016 r. i 26 września 2009 r. do Sądu Okręgowego w Łodzi wpłynęło pismo procesowe powoda złożone i podpisane przez jego pełnomocnika, zawierające wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkaP. O.na okoliczność przebiegu zdarzenia, w wyniku którego powodowi złamano kciuk i zabrano należące do niego ruchomości. Do żadnego z tych pism nie dołączono dowodu nadania jego odpisu do pełnomocnika pozwanego MiastaŁ., wobec czego uległy one zwrotowi na podstawieart. 132 § 1zd. IIIk.p.c.Nie są zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy podnoszone przez pełnomocnika skarżącego twierdzenia, że po odwołaniu przez MiastoŁ.pełnomocnictwa udzielonego r.pr.B. W.nie otrzymał on informacji o ewentualnym ustanowieniu kolejnego pełnomocnika pozwanego. Do złożonej przez MiastoŁ.odpowiedzi na apelację dołączone jest pełnomocnictwo udzielone r.pr.I. K.oraz dowód nadania odpisu tego pisma z załącznikami na adres pełnomocnika powoda; nie ulega wątpliwości, że ta przesyłka została doręczona adw.M. Ł., zważywszy, że nazwisko r.pr.I. K.pojawia się we składanych przez niego później pismach procesowych, choć pełnomocnik błędnie przypisuje jej umocowanie do działania w imieniu Skarbu Państwa.
W dniu 15 września 2016 r. do Sądu Okręgowego w Łodzi wpłynęło pismo powoda, w którym wnosił on o doprowadzenie go na termin rozprawy oraz o załączenie akt dozoru sprawowanego nad nim przez kuratoraT. O.w latach 2010-11.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że Sąd Okręgowy – pomimo wpływu wniosku powoda o doprowadzenie na rozprawę na niewiele dni przed jej wyznaczonym terminem – nie czynił w tym zakresie trudności i zwrócił się do Wydziału Konwojowego Komendy Wojewódzkiej Policji o jego doprowadzenie na posiedzenie sądowe, o ile będzie to możliwe. Zważywszy jednak, że okazało się to niewykonalne z uwagi na zbyt krótki czas niezbędny dla zapewnienia konwoju oraz przeniesienieM. B.do Aresztu ŚledczegoW.–M., Sąd Okręgowy, mając na uwadze zapewnienie sprawności prowadzenia postępowania, nie widział uzasadnionych podstaw do uwzględniania wniosku pełnomocnika powoda o odroczenie rozprawy w celu doprowadzenia skarżącego na kolejny jej termin. Wskazać należy, że co do zasady w postępowaniu apelacyjnym stawiennictwo strony nie warunkuje możliwości rozpoznania sprawy (art. 376zd. Ik.p.c.). Udział w rozprawie jest bez wątpienia prawem strony, a obowiązkiem sądu jest umożliwienie stronie udziału w każdej rozprawie przez prawidłowe zawiadomienie jej o terminie oraz odroczenie rozprawy, jeżeli zostaną stwierdzone nieprawidłowości w doręczeniu zawiadomienia albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć (art. 214 § 1 k.p.c.), jednak zasady te w odniesieniu do rozprawy apelacyjnej muszą być wykładane z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania i rządzących nim reguł. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, nadzwyczajne wydarzenie wywołujące nieobecność strony na rozprawie apelacyjnej tylko wtedy zobowiązuje sąd do odroczenia tej rozprawy, gdy osobiste stawiennictwo strony jest w ocenie Sądu niezbędne lub gdy rozprawa związana jest z czynnościami, których może dokonać tylko sama strona osobiście na rozprawie. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zaszła. Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w przypadku osób odbywających karę pozbawienia wolności ich niemożność uczestniczenia w rozprawie jest przeszkodą wywołaną przez nie same, której wprawdzie nie da się przezwyciężyć bez udziału sądu, jednak nie zobowiązuje to sądu do zarządzania doprowadzania ich na każdą rozprawę. Taki obowiązek oznaczałby także konieczność ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów stawiennictwa tej strony na każdej rozprawie, podczas gdy druga strona, niepozbawiona wolności, zobowiązana jest sama ponosić koszty każdorazowego stawiennictwa na rozprawie, chyba że zarządzono jej stawiennictwo jako obowiązkowe. Prowadziłoby to do nierównego traktowania stron procesu cywilnego z uprzywilejowaniem strony pozbawionej wolności, do czego nie ma podstaw (tak np. w wyroku SN z dnia 10 maja 2012 r., IV CSK 473/11, OSNC Nr 12 z 2012 r., poz. 146 lub w wyroku SN z dnia 17 kwietnia 2013 r., I CSK 473/12, niepubl.). Dodać też należy, że interesyM. B.były należycie chronione, zważywszy, że na rozprawie reprezentował go profesjonalny pełnomocnik; ponadto ani sam skarżący ani też jego pełnomocnik nie przedstawili żadnego rozsądnego powodu mogącego przekonać Sąd Okręgowy, że obecnośćM. B.na rozprawie jest rzeczywiście niezbędna.
Sąd odwoławczy pominął też żądanie załączenie do akt sprawy niniejszej akt dozoru sprawowanego nad powodem przez kuratoraT. O.w latach 2010-11, zmierzający do następczego złożenia wniosków o dopuszczenie dowodów z określonych, znajdujących się w tych aktach, dokumentów. Przypomnieć należy, żeM. B.takie żądanie zgłaszał już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, a jego pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia 25 lutego 2016 r. wniosek ten doprecyzował i zasygnalizował zamiar powołania dowodów z dokumentów znajdujących się w tych aktach. Sąd I instancji zwrócił się o nie, podając ten fakt do wiadomości stron podczas rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku i informując, że akta te dotąd nie zostały nadesłane; są to akta o numerze porządkowym wykazu VI D 67/10 i w istocie nadesłano je do Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi już po zamknięciu rozprawy, w dniu 19 kwietnia 2016 r. Od chwili zamknięcia rozprawy pełnomocnik powoda, choć znał stanowisko swego mocodawcy w tej kwestii i dostrzegał potrzebę powołania dowodów znajdujących się w tych aktach, nie podjął jakichkolwiek działań w celu sprawdzenia, czy przedmiotowe akta zostały już załączone zgodnie z wezwaniem Sądu Rejonowego i czy możliwe jest skorzystanie z nich w celu sformułowania bez zbędnej zwłoki stosownych wniosków dowodowych. W przekonaniu Sądu II instancji strona powodowa nie może zasłaniać się niewiedzą w tym zakresie, powołując się na brak wyraźnego powiadomienia jej o nadesłaniu akt. Będący adwokatem pełnomocnik, mając wiedzę o podjęciu przez Sąd starań o nadesłanie przedmiotowych akt, nie powinien mieć większych wątpliwości, że ostatecznie wezwanie to zostanie w niedługim czasie zrealizowane i dostęp do akt w celu podjęcia przez dalszych czynności procesowych na rzecz jego mocodawcy będzie możliwy po zażądaniu akt sprawy do zapoznania się. Co więcej, nawet uważna lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku powinna uzmysłowić pełnomocnikowi, że żądane akta zostały załączone już przed jego sporządzeniem, jako że Sąd podaje taką informację na stronie szóstej uzasadnienia i w ramach oceny dowodów powołuje się na zawarte w tych aktach dokumenty. Tymczasem w ciągu kilku miesięcy po nadesłaniu akt strona powodowa nie podjęła żadnych działań zmierzających do zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych w oparciu o te akta, nie zapoznała się z ich treścią i nawet poinformowanie pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. o ich załączeniu – wobec konieczności uprzedniego zapoznania się z kilkudziesięcioma znajdującymi się tam dokumentami – nie doprowadziłoby do zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych na tymże terminie. Sąd II instancji uważa, że skutkowałoby to nieuzasadnionym przedłużeniem postępowania w sytuacji, gdy wnioski o dopuszczenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach dozoru kuratorskiego mogły bez przeszkód być zgłoszone wcześniej, nie powodując zbędnej zwłoki w postępowaniu – stąd podjęto decyzję o nieuwzględnieniu wniosku strony skarżącej zmierzającego do powołania nowych dowodów. Na marginesie dodać można, że – jak to zasygnalizował już Sądmeritiw uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia – zawarte w tych aktach karty czynności dozoru nie potwierdzają wersji powoda, który twierdzi, iż w ciągu kilku dni po przedmiotowym zdarzeniu z dnia 30 października 2010 r. zrelacjonował je swojemu kuratorowi. W rzeczywistości kurator nie poczynił takiego zapisu po dniu domniemanego wyrządzenia szkody, natomiast pod wcześniejszą datą 22 lipca 2010 r. figuruje zapis informujący, żeM. B.podał, iż trzy dni wcześniej został zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji, wypuszczony z komisariatu rano następnego dnia, a w tym czasie skradziono mu dokumenty i dwa telefony – z czego jasno wynika, że potencjalna utrata ruchomości, o której skarżący opowiadał kuratorowi, miała miejsce kilka miesięcy wcześniej i w żaden sposób nie wiąże się ze zdarzeniem z dnia 30 października 2010 r.
Podnoszony w apelacji zarzut nieprawidłowej oceny dowodów z wyjaśnień powoda i zeznań świadkaJ. W.oparty jest m.in. na twierdzeniu o uniemożliwieniu ich zweryfikowania poprzez bezzasadne oddalenie przez Sąd Rejonowy wniosku o przesłuchanieT. O. (2)w charakterze świadka, który mógłby potwierdzić to, żeM. B.relacjonował mu przedmiotowe zdarzenie. Niezależnie od podniesionych wyżej wątpliwości co do tego, czy relacja taka rzeczywiście dotyczyła tego zdarzenia i tym samym, czy dowód ten byłby przydatny dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy – na co zwracał uwagę już Sąd I instancji, uzasadniając odmowę dopuszczenia tego dowodu - zaznaczyć trzeba, że obecny na rozprawie pełnomocnik powoda nie powołał się po oddaleniu tego wniosku przez Sąd na ewentualne uchybienie przepisom postępowania w tym zakresie poprzez zgłoszenie zastrzeżenia do protokołu w trybieart. 162 k.p.c., co odbiera skarżącemu prawo powoływania takiego zarzutu w dalszym toku sprawy. Podkreśla się w orzecznictwie, że przepis ten ma zastosowanie wobec takich uchybień popełnionych przy dokonywaniu czynności procesowych przez sąd, których podjęcie zostało stronom zakomunikowane przez wydanie postanowienia lub zarządzenia (tak np. w wyroku SN z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 286/09, OSNC Nr 9 z 2010 r., poz. 125), a w praktyce powołane unormowanie znajduje zastosowanie najczęściej właśnie do postanowień oddalających wnioski dowodowe stron. Celem tej instytucji jest pobudzenie inicjatywy stron w doprowadzeniu do szybkiego usunięcia dostrzeżonych przez nie naruszeń przepisów postępowania i umożliwienie Sądowi niezwłocznego naprawienia popełnionego błędu dla przyspieszenia i usprawnienia postępowania. Ewentualne naruszenieart. 217 k.p.c.poprzez oddalenie prawidłowo zgłoszonych wniosków dowodowych nie jest uchybieniem, które Sąd bierze pod uwagę z urzędu, a skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił swojego braku winy przy zaniechaniu wymaganej czynności procesowej. W tej sytuacji, jeśli pełnomocnik powoda uważał niekorzystną dla swego mocodawcy decyzję za nieprawidłową, winien skorzystać z odpowiednich uprawnień przewidzianych wKodeksie postępowania cywilnego, a jeżeli tego nie zrobił, to prawo skarżącego do powoływania zarzutu dotyczącego tej kwestii wygasło. Powszechnie przyjęty i niebudzący wątpliwości pogląd głosi, że wobec treściart. 162 k.p.c.ewentualne uchybienia przez sąd przepisom postępowania, dotyczące wydania postanowienia oddalającego wnioski o przeprowadzenie dowodów, nie mogą być brane pod uwagę przez Sąd II instancji, jeżeli w toku postępowania pierwszoinstancyjnego strona nie zwróciła we właściwym trybie uwagi sądu na to uchybienie (tak np. w wyroku SA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2014 r., VI ACa 130/13, niepubl., w wyroku SA w Łodzi z dnia 10 grudnia 2013 r., I ACa 784/13, niepubl. lub w wyroku SN z dnia 29 sierpnia 2013 r., I CSK 713/12, niepubl.).
Dalej stwierdzić trzeba, że rację miał Sądmeriti, uznając za niewiarygodne zeznania powoda i świadkaJ. W.co do przebiegu przedmiotowego zdarzenia. Nie wydaje się prawdopodobna w świetle zasad doświadczenia życiowego wersja świadka, który twierdził, żeM. B.jedynie dla żartu przepychał się z jednym ze swoich znajomych, a interweniujący funkcjonariusze straży miejskiej z sobie tylko znanych przyczyn wybrali spośród wszystkich tam obecnych właśnie powoda i bez żadnej racjonalnej przyczyny zaczęli go szarpać i ciągnąć do radiowozu. Nie sposób nie zauważyć, że zupełnie odmiennie relacjonuje zdarzenie sam skarżący, wywodzący, że strażnicy obezwładnili go dopiero dwadzieścia minut później, kiedy oddalił się z miejsca uprzednich „przepychanek” i wszedł na stoisko do hali, żeby zrobić zakupy. Doświadczenie życiowe skłania do uzasadnionych przypuszczeń, że obie te osoby mijają się z prawdą przy opisie przedmiotowego zdarzenia, próbując przedstawić interwencję pozwanych funkcjonariuszy jako zupełnie bezzasadną i nieusprawiedliwioną okolicznościami i dążąc w ten sposób do uzyskania korzystnego dlaM. B.rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Należy zgodzić się z Sądem Rejonowym, że zdecydowanie większą moc dowodową mają sporządzone bezpośrednio po zdarzeniu zapisy interweniujących funkcjonariuszy dokonane w notatnikach służbowych, jak również wykonana przez jednego z nich notatka urzędowa relacjonująca przebieg interwencji. W żadnym razie nie można zgodzić się z zarzutem apelacji, że Sąd I instancji ustalił przedmiotowe okoliczności w oparciu wyłącznie o dowód z przesłuchania pozwanych, ponieważ wyjaśnienia te miały jedynie charakter uzupełniający, a stan faktyczny co do interesujących nas faktów stwierdzono przede wszystkim w oparciu o dowody z dokumentów. Bez wątpienia wersję wydarzeń ostatecznie przyjętą przez Sąd Rejonowy w wysokim stopniu uprawdopodabnia również fakt skazania powoda prawomocnym wyrokiem za usiłowanie naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza.
Jeśli chodzi o zarzut naruszeniaart. 217 § 3 k.p.c.poprzez oddalenie wniosków dowodowych powoda, to w pierwszej kolejności podnieść należy, że z przyczyn przedstawionych już wyżej skarżący nie jest uprawniony do kwestionowania na tym etapie postępowania edycji Sądumeritio nieuwzględnieniu wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkaT. O.. Zarzut dotyczący niedopuszczenia dowodu z dokumentów nie został w żaden sposób rozwinięty w uzasadnieniu apelacji, więc trudno Sądowi II instancji odgadnąć, o jakie dokumenty chodzi. Jeśli skarżący miał tu na myśli dokumenty zawarte w aktach dozoru kuratorskiego, to nie wydaje się, aby niezałączenie tych akt na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego – co w istocie uniemożliwiło powodowi zgłoszenie określonych wniosków dowodowych – mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, zważywszy, że, po pierwsze, znajdujące się tam dokumenty nie potwierdzają okoliczności, na któreM. B.zamierzał w ten sposób wykazać, a po drugie, sam powód nie skorzystał ostatecznie z możliwości sformułowania w oparciu o te akta wniosków dowodowych nawet wtedy, kiedy na skutek ich załączenia do akt niniejszej sprawy jego pełnomocnik uzyskał już do nich nieskrępowany dostęp. Jeśli natomiast chodzi o zgłoszone wnioski z opinii biegłych, to zauważyć trzeba, że zmierzały one do wykazania rozmiaru szkody, a zatem nie było żadnych podstaw do ich przeprowadzenia, jeśli odpowiedzialność pozwanych co do zasady nie została wykazana. Nie wydaje się, aby do tego ostatniego celu mógł być przydatny dowód z opinii biegłego lekarza ortopedy, który, stosownie do zakreślonej przez stronę powodową tezy dowodowej, miałby wypowiedzieć się co do okoliczności powstania urazu prawej dłoniM. B.; nawet posiadane wiadomości specjalne nie pozwoliłyby biegłemu na ustalenie związku przyczynowego pomiędzy przedmiotowym zdarzeniem a doznaną szkodą poprzez stwierdzenie, czy do złamania kciuka doszło właśnie w dniu 30 października 2010 r. na skutek bezprawnej interwencji pozwanych funkcjonariuszy Straży Miejskiej. Sąd odwoławczy ocenia jako prawidłowe decyzje Sądumeritipodejmowane w ramach prowadzonego postępowania dowodowego w zakresie, w jakim kwestie te poddane zostały jego kognicji w związku z podniesionymi zarzutami apelacyjnymi.
Podsumowując dotychczasowe wywody, stwierdzić trzeba, że Sąd II instancji w pełni podziela opisaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenę przeprowadzonych dowodów, akceptuje wywiedziony przez Sąd Rejonowy stan faktyczny sprawy, nie dostrzega nieprawidłowości proceduralnych mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, a ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym może z powodzeniem przyjąć za własne. Wynika z nich, że powodowi nie udało się wykazać, by doznana przez niego szkoda na osobie w postaci złamania kciuka była skutkiem interwencji funkcjonariuszy Straży Miejskiej, jak również, aby interwencja ta przebiegała z naruszeniem przepisów prawa. Jeśli natomiast chodzi o opisaną w pismach procesowych skarżącego szkodę majątkową, brak w zgromadzonym materiale wiarygodnych dowodów, że do tego rodzaju szkody w ogóle doszło i żeM. B.podczas kontaktu z funkcjonariuszami Policji i Straży Miejskiej w dniach 30-31 października 2010 r. rzeczywiście utracił jakiekolwiek ruchomości czy pieniądze. Zważywszy, że przesłankami ewentualnej odpowiedzialności pozwanych jest powstanie szkody, bezprawne zachowanie i związek przyczynowy pomiędzy tym zachowaniem a szkodą, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że nie ma podstaw do przyjęcia, że powodowi przysługują roszczenia opisane w pozwie i późniejszych pismach procesowych.
Nieistnienie dochodzonych przez powoda roszczeń czyni bezprzedmiotowym ustosunkowanie się do zarzutu niezastosowania przez Sądart. 5 k.c.przy ocenie skorzystania przez pozwany Skarb Państwa z instytucji przedawnienia w kontekście ewentualnego nadużycia prawa podmiotowego. Trudno rozważać trafność zarzutu przedawnienia roszczenia, a w dalszej kolejności dopuszczalność jego podniesienia w świetle zasad współżycia społecznego, jeśli z okoliczności sprawy nie wynika, że dochodzone przez powoda roszczenia w ogóle istnieją. Na marginesie podnieść można jedynie, że użyty przez skarżącego argument nierównowagi jego sytuacji prawnej w porównaniu z osobami niepozbawionymi wolności – co miałoby rzekomo stać mu na przeszkodzie w wystąpieniu ze stosownym powództwem przed upływem terminu przedawnienia – stoi w rażącej sprzeczności z doświadczeniem życiowym. Z praktyki sądowej, znanej każdemu prawnikowi mającemu kontakt z rozpoznawaniem spraw przez Sąd, wynika niezbicie, że właśnie osoby pozbawione wolności szczególnie często korzystają z przysługującego im prawa do Sądu, a przymusowe odosobnienie nie powoduje jakichkolwiek przeszkód uniemożliwiających im lub choćby utrudniających formułowanie żądań i wniosków zawartych w adresowanych do Sądu pismach procesowych.
Wobec bezzasadności zarzutów apelacyjnych i trafnego zastosowania przez Sądmeritiprzepisów prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, apelacja musi zostać oddalona w oparciu oart. 385 k.p.c.O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażonej wart. 98 k.p.c., mając na uwadze to, że brak dochodów osoby przegrywającej sprawę nie może sam w sobie być okolicznością uzasadniającą zastosowanie wobec niej dobrodziejstwaart. 102 k.p.c.; szczególnej okoliczności w rozumieniu powołanego przepisu nie można upatrywać w ewentualnym subiektywnym przekonaniuM. B.o zasadności dochodzonego roszczenia, zwłaszcza biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz dobitne wyjaśnienie przez Sąd I instancji przyczyn oddalenia powództwa. Na podlegające zwrotowi koszty po stronie powodowej złożyły się wynagrodzenia pełnomocników reprezentujących Skarb Państwa i MiastoŁ., obliczone w oparciu o § 10 ust. 1 pkt. 1 w związku z § 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) na kwoty po 2.400,00 zł. Jednocześnie należało przyznać reprezentującemu skarżącego pełnomocnikowi wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu, powiększone o należny podatek od towarów i usług – w kwocie 1.476,00 zł, do czego podstawą prawną jest § 16 ust. 1 pkt. 1 w związku z § 8 pkt. 5 i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801).