Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
VIII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VIII Ns 802/15
Data wyroku: 2016-09-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agata Cieśla
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 931 kc

Sygn. akt VIII Ns 802/15

POSTANOWIENIE
28 września 2016
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu w VIII. Wydziale Cywilnym
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Agata Cieśla
Protokolant Aleksandra Bęben
po rozpoznaniu na rozprawie 28 września 2016 we Wrocławiu
sprawy z wniosku(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.
przy udzialeD. C.,E. S.,K. C. (1),K. C. (2),B. S.,I.N.,D. S.iG. W.
o stwierdzenie nabycia spadku poK. K.

I
stwierdza, że spadek poK. K.,

zmarłym 01 stycznia 2014 weW.,
ostatnio stale zamieszkałym weW.przyulicy (...),
na podstawie ustawy nabyli wnukowieI. N.iB. S.po 1/2 części każdy z nich z dobrodziejstwem inwentarza;

II
oddalić wniosek wnioskodawcy o zasądzenie od uczestników postępowania kosztów

postępowania.
Sygn. akt VIII Ns 802/15

UZASADNIENIE
(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.wniosła o stwierdzenie praw do spadku poK. K., zmarłym 01 stycznia 2014 weW., ostatnio stale zamieszkałym weW., jako spadkobierców wskazując córkiD. C.iE. S.. Nadto wnosząc o zasądzenie od spadkobierców na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, opłaty za pełnomocnictwo w kwocie 17 zł oraz kosztów poniesionych w celu ustalenia następców prawnych zmarłegoK. K.w wysokości wskazanej we wniosku.
W uzasadnieniu wnioskodawca podał, iż spadkodawca zmarł 01 stycznia 2014 weW., ostatnio stale mieszkał weW.przyul. (...). Do kręgu spadkobierców ustawowych należą jego córki –D. C.iE. S.. Wnioskodawca zaś posiada wierzytelność wobec dłużnikaK. K., wynikającą z tytułu wykonawczego wydanego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu w sprawie I Nc 8192/02.
W odpowiedzi na wniosek(k. 33)uczestniczki postępowaniaD. C.iE. S.wskazały, że po śmierci ojca złożyły przed sądem oświadczenia o odrzuceniu spadku, a następnie - po uzyskaniu zgody sądu rodzinnego - złożyły również oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu swoich małoletnich wówczas dzieci, a wnuków zmarłego. To jestD. C.złożyła oświadczenie odrzuceniu spadku w imieniu małoletnichK. C. (1)iK. C. (2), aE. S.w imieniu małoletnichI.N.iB. S.. Nadto wskazały, że oświadczenie o odrzuceniu spadku złożył synE. D.S..
Postanowieniem wydanym na rozprawie 23 marca 2016 Sąd, działając na podstawieart. 510 § 2 k.p.c., wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania dzieciD. K. (1)C.iK. C. (2), dzieciE. I.N.,B. S.iD. S.orazG.W.(k. 45).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy:
K. K.zmarł 01 stycznia 2014 weW.. Ostatnio stale zamieszkiwał on weW.przyul. (...).
W chwili śmierciK. K.był wdowcem.
Spadkodawca miał dwie córki:D. C.,urodzoną (...)iE. S.,urodzoną (...).

/dowody:

- odpis skrócony aktu zgonuK. K.USC weW.nr(...)k. 8,
- odpis skrócony aktu małżeństwaE. K.iG. S.USC weW.nr(...)k. 8,
- odpis skrócony aktu małżeństwaD. K. (2)iW. C.USC weW.nr(...)k. 8,
- zapewnienie spadkowe uczestniczki postępowaniaE. S.k. 45,
- zapewnienie spadkowe uczestnika postępowaniaK. C. (2)k. 88,
- zapewnienie spadkowe uczestnika postępowaniaD. S.k. 88/
SpadkodawcaK. K.nie miał innych dzieci pozamałżeńskich, ani przysposobionych. Rodzice spadkodawcy zmarli przed nim. Spadkodawca miał brataF. K., który zmarł 22 lipca 1998.
W dacie otwarcia spadkuD. C.iE. S.miały pełną zdolność do czynności prawnych, a o śmierci spadkodawcy i tym samym o tytule swego powołania do spadku dowiedziały się w jej dacie.

/dowody:

- odpis skrócony aktu zgonuJ. K.USC weW.k. 54,
- odpis skrócony aktu zgonuF. K.USC weW.k. 55,
- zapewnienie spadkowe uczestniczki postępowaniaE. S.k. 45,
- zapewnienie spadkowe uczestnika postępowaniaK. C. (2)k. 88/
Córka spadkodawcyE. S.13 lutego 2014 złożyła przed Sądem oświadczenie o odrzuceniu spadku po swoim ojcuK. K..
E. S.ma troje dzieci - pełnoletniegoD. S.(ur. (...)) oraz małoletnich:I.N.(ur. (...)) iB. S.(ur. (...)).

/dowody:

- odpis skrócony aktu urodzeniaD. S.USC weW.k. 75,
- odpis skrócony aktu urodzeniaI.N.USC weW.k. 75,
- odpis skrócony aktu urodzeniaB. S.USC weW.k. 75,
- zapewnienie spadkowe uczestniczki postępowaniaE. S.k. 45,
- akta Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IX Wydziału Cywilnego o sygn. akt IX Ns 35/14/
SynE. S., a wnuk spadkodawcy -D. S.08 sierpnia 2014 złożył przed Sądem oświadczenie o odrzuceniu spadku po swoim dziadkuK. K..

/dowody:

- zapewnienie spadkowe uczestnika postępowaniaD. S.k. 88,
- akta Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IX Wydziału Cywilnego o sygn. akt IX Ns 204/14/
Postanowieniem z 18 czerwca 2014 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu III. Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o sygn. akt III R Nsm 309/14 zezwoliłE. S.na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletnich synówI.N.(ur. (...)) iB. S.(ur. (...)) poprzez złożenie w ich imieniu oświadczeń o odrzuceniu spadku poK. K.zmarłym 01 stycznia 2014.
E. S.nie złożyła oświadczeń spadkowych w imieniu swoich małoletnich synówI.N.iB. S.ani przed Sądem ani przed notariuszem.

/dowody:

- zapewnienie spadkowe uczestniczki postępowaniaE. S.k. 45,
- akta Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu III Wydział Rodzinny i Nieletnich o sygn. akt III R Nsm 309/14/
Córka spadkodawcyD. C.10 czerwca 2014 złożyła przed Sądem oświadczenia o odrzuceniu spadku po swoim ojcuK. K., w imieniu własnym oraz w imieniu małoletnich wówczas dzieciK. C. (1)iK. C. (2).
D. C.ma dwoje dzieci:K. C. (1)(ur. (...)) iK. C. (2)(ur. (...)).

/dowody:

- odpis skrócony aktu urodzeniaK. C. (2)USC weW.k. 75,
- odpis skrócony aktu urodzeniaK. C. (1)USC weW.k. 75,
- akta Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu I Wydziału Cywilnego o sygn. akt I Ns 347/14/
Nie toczyło się postępowanie o uznaniu za niegodnego dziedziczenia. Spadkobiercy nie zrzekali się dziedziczenia, nie zawierali też umów spadkowych.
Spadkodawca nie pozostawił testamentu.
/dowody:
- zapewnienie spadkowe uczestniczki postępowaniaE. S.k. 45,
- zapewnienie spadkowe uczestnika postępowaniaK. C. (2)k. 88,
- zapewnienie spadkowe uczestnika postępowaniaD. S.k. 88/.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z treściąart. 670 § 1 k.p.c.Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą, a w szczególności ustala, czy spadkodawca pozostawił testament, czy też dziedziczenie po spadkodawcy nastąpiło z mocy ustawy. Za dowód, że nie ma innych spadkobierców niż znane osoby może z mocyart. 671 k.p.c.służyć zapewnienie złożone przez zgłaszających się spadkobierców.
Zgodnie zaś z przepisami prawa materialnego, a to normąart. 926 § 1 i 2 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
W toku przeprowadzonego postępowania w sprawie Sąd, odbierając od spadkobierców ustawowych zapewnienia spadkowe ustalił, iż spadkodawcaK. K.nie pozostawił testamentu. Wobec powyższego dziedziczenie po spadkodawcy następowało według reguł ustawowych.
Zgodnie z normąart. 931 § 1 k.c.w pierwszej kolejności powołane do spadku z ustawy są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. W myśl§ 2powołanego przepisu jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
W tym stanie rzeczy skoro spadkodawca był wdowcem i w chwili śmierci nie pozostawał w związku małżeńskim, a jest to okoliczność niesporna, na mocy powołanego wyżej przepisu powołane do spadku były jego córkiD. C.iE. S..
Zgodnie zart. 1012 k.c.spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.
W myślart. 1015 k.c., w brzmieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku, oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Oświadczenie o przyjęciu spadku (wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza) albo o jego odrzuceniu spadkobierca – według własnego uznania - może złożyć:
- przed notariuszem (notariusz działa wówczas zgodnie zart. 79 i nast. Prawa o notariacie),
- w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie,
- w sądzie spadku, w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku (art. 640 k.p.c.).
Odbierając oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku sąd (notariusz) nie bada czy oświadczenie to składane jest z zachowaniem terminów przewidzianych przez prawo oraz czy jest ważne. Oceny ważności i skuteczności złożonych oświadczeń Sąd dokonuje w istocie w orzeczeniu stwierdzającym kto i w jaki sposób nabył spadek po zmarłym spadkodawcy.
Termin sześciu miesięcy na złożenie przedmiotowego oświadczenia jest terminem zawitym prawa materialnego. Termin ten jest zachowany jeżeli przez jego upływem oświadczenie zostanie złożone w sądzie lub przed notariuszem. Złożenie oświadczenia po upływie terminu jest bezskuteczne. Upływ terminu powoduje bowiem powstanie skutków przewidzianych wart. 1015 § 2 k.c.
Obie córki spadkodawcy - uczestniczki postępowaniaD. C.iE. S., zachowując termin sześciu miesięcy od daty dowiedzenia się o tytule swego powołania do spadku złożyły przed Sądem oświadczenia o odrzuceniu spadku.E. S.13 lutego 2014, aD. C.10 czerwca 2014. Zgodnie zart. 1020 k.c.spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
Wobec skutecznego odrzucenia spadku przez spadkobiercówD. C.iE. S., do dziedziczenia powołane byłyby ich małoletnie dzieci, które Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania: dzieciD. K. (1)C.iK. C. (2), dzieciE. I.N.,B. S.iD. S.orazG.W..
W imieniu małoletnich dzieciK. C. (1)iK. C. (2)oświadczenia o odrzuceniu spadku poK. K.złożyła przed SądemD. C.10 czerwca 2014, uprzednio uzyskawszy zgodę sądu rodzinnego na złożenie takich oświadczeń. Również synE. D.S.08 sierpnia 2014 złożył przed Sądem oświadczenie o odrzuceniu spadku po dziadkuK. K.. Powyższe oświadczenia spadkowe zostały złożone skutecznie, z zachowaniem terminów o których mowa wart. 1015 k.c.
W imieniu małoletnich uczestników postępowania - wnuków spadkodawcy:I.N.(ur. (...)) iB. S.(ur. (...)) nie złożyła oświadczeń spadkowych przed Sądem ani przed notariuszem ich matkaE. S., mimo uzyskania zgody sądu rodzinnego na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletnich synówI.N.iB. S.poprzez złożenie w ich imieniu oświadczeń o odrzuceniu spadku poK. K.zmarłym 01 stycznia 2014.
Powyższe ustalenia Sąd poczynił w oparciu o dołączone do sprawy akta o sygn.: IX Ns 35/14, IX Ns 204/14,I. N.309/14 i I Ns 347/14 oraz informację uzyskana przez Sąd z urzędu, iż nie toczyło się postępowanie o złożenie oświadczeń spadkowych w imieniu małoletnichI.N.iB. S.(zapisek urzędowy k. 73).
W konsekwencji nie złożenia oświadczeń spadkowych o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnichI.N.iB. S., a wobec upływu terminu zawitego, o którym mowa wart. 1015 k.c., to uczestnicy postępowaniaI. N.iB. S.- wnuki zmarłegoK. K., nabyli spadek po swym dziadku w równych częściach z dobrodziejstwem inwentarza z mocyart. 1015 § 2 k.c., albowiem jako osoby małoletnie w dacie otwarcia spadku nie posiadali pełnej zdolności do czynności prawnych.
W tym stanie rzeczy na zasadzieart. 1025 § 1 zd. 1 k.c.w zw. zart. 931 k.c.iart. 670 k.p.c.w zw. zart. 677 § 1 k.p.c.orzeczono jak w punkcie I. sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II. sentencji postanowienia w oparciu o zasadzę wyrażoną w treściart. 520 § 1 k.p.c., w myśl której w postępowaniu nieprocesowym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, co oznacza, że każdego z nich obciążają koszty dokonanej przez niego czynności oraz czynności podjętej w jego interesie. W postępowaniu nieprocesowym nie ma bowiem dwóch przeciwstawnych sobie stron, dlatego też nie można mówić o przegrywającym, który powinien zwrócić koszty postępowania wygrywającemu (por.art. 98 § 1 k.p.c.). Z treści całegoart. 520 k.p.c.wynika natomiast, że ustawodawca zakłada, że w zasadzie uczestnicy postępowania są w tym samym stopniu zainteresowani jego wynikiem, a orzeczenie sądu udziela ochrony prawnej każdemu uczestnikowi. Z tego też względu ten, kto poniósł koszty sądowe lub koszty zastępstwa procesowego nie uzyska zwrotu wydanych kwot od innego uczestnika, ale i nie jest obowiązany do zwracania kosztów poniesionych przez innego uczestnika.
W rozpatrywanej sprawy nie wystąpiły okoliczności pozwalające na ustalenie, aby spełnione zostały przesłanki odstępstwa od omówionej reguły. W szczególności podstawą rozstrzygnięcia o kosztach nie mógł byćart. 520 § 2 k.p.c.skutkujący obowiązkiem zwrotu kosztów poniesionych przez wnioskodawcę, albowiem rozstrzygnięcie w sprawie nie wynikało z różnego stopnia zainteresowania uczestników, bądź sprzeczności ich interesów, a z normyart. 670 k.p.c., zgodnie z którą to Sąd z urzędu bada kto jest spadkobiercą.