Sąd Okręgowy w Częstochowie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 555/16
Data wyroku: 2016-09-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Jarosz
Słowa kluczowe: Dowody (Przepisy Ogólne)
Podstawa prawna: art.170§ 1 pkt. 4 kpk
Teza: Powyższe uchybienie przepisom postępowania, wyrażające się bezpodstawnym oddaleniem wniosku dowodowego w postaci przesłuchania naocznego świadka zdarzenia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W doktrynie podkreśla się, że niemożność przeprowadzenia dowodu, jako podstawa oddalenia wniosku dowodowego to sytuacja, gdy dany dowód nie tylko w ogóle, ale też w przewidywanym naturalnie terminie nie będzie mógł być przeprowadzony .(...)  Takiej wyjątkowej sytuacji w niniejszej sprawie nie sposób się jednak dopatrzyć, a z pewnością nie jest nią fakt pracy świadka w ciągu dnia i jego konsekwentnego nie stawiania się na rozprawy mimo otrzymanych wezwań.  
W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy niezasadnie uznał, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka P. H. jest niemożliwe.

Sygn. akt VII Ka 555/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 września 2016roku
Sąd Okręgowy w Częstochowie VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Beata Jarosz
Protokolant: st. sekretarz sądowy Małgorzata Idzikowska-Oleszczyk
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w MyszkowieJ. H.
po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016 roku
sprawyM. B.
synaZ.iS.,urodzonego (...)wŻ.
oskarżonego zart. 158 § 1 kkw zw. z 64§ 1 kk,190 § 1 kkw zw. z 64§ 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Myszkowie
z dnia 8 marca 2016 r. , sygn. akt II K 888/14

orzeka:

1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Myszkowie;
2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. R. (1)– Kancelaria Adwokacka wM.., kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonegoM. B.w postępowaniu odwoławczym, przy czym kwota ta obejmuje również należny podatek VAT oraz kwotę 66,86 złotych (sześćdziesiąt sześć złotych i osiemdziesiąt sześć groszy) tytułem zwrotu wydatków;
3. zwalnia oskarżonegoM. B.od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.
Sygn. akt VII Ka 555/16

UZASADNIENIE
M. B.został oskarżony o to, że:
I.w dniu 30 sierpnia 2014 r. wM., działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym mężczyzną, bijąc pięściami oraz kopiąc wziął udział w pobiciuW. S.narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lubart. 157 § 1 k.k.przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za podobne przestępstwo umyślne, będąc skazany następującymi wyrokami Sądu Rejonowego w Myszkowie: z dnia 22.03.2007 r. sygn. II K 239/06 za czyn zart. 159 k.k.na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, z dnia 21.06.2007 r. sygn. II K 437/06 za czyn zart. 280 § 1 k.k.na karę 2 lat pozbawienia wolności, z dnia 8.11.2007 r. sygn. II K 220/07 za czyn zart. 158 § 1 k.k.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności – wyroki te objął wyrok łączny z dnia 8.01.2013 r. sygn. II K 146/12 i wymierzono łącznie karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, będąc również skazany wyrokiem z dnia 06.06.2011 r. sygn. II K 868/10 za czyn zart. 158 § 1 k.k.na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności, w rezultacie odbywał karę w okresie od 02.06.2009 r. do 02.04.2010 r., od 01.01.2012 r. do 01.10.2012 r. oraz od 01.10.2012 r. do 08.01.2013 r.
tj. o czyn zart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
II.w dniu 30 sierpnia 2014 r. wM., groziłW. S.popełnieniem przestępstwa na jego szkodę mówiąc „ja cię załatwię, spalę”, przy czym groźba wzbudziła w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona, M.B.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za podobne przestępstwo umyślne, będąc skazany następującymi wyrokami Sądu Rejonowego w Myszkowie: z dnia 22.03.2007 r. sygn. II K 239/06 za czyn zart. 159 k.k.na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, z dnia 21.06.2007 r. sygn. II K 437/06 za czyn zart. 280 § 1 k.k.na karę 2 lat pozbawienia wolności, z dnia 08.11.2007 r. sygn. II K 220/07 za czyn zart. 158 § 1 k.k.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności – wyroki te objął wyrok łączny z dnia 08.01.2013 r. sygn. II K 146/12 i wymierzono łącznie karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, będąc również skazany wyrokiem z dnia 06.06.2011 r. sygn. II K 868/10 za czyn zart. 158 § 1 k.k.na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności, w rezultacie odbywał karę w okresie od 02.06.2009 r. do 02.04.2010 r., od 01.01.2012 r. do 01.10.2012 r. oraz od 01.10.2012 r. do 08.01.2013 r.
tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
III.w dniu 30 sierpnia 2014 r. wM., groziłR. F. (1)popełnieniem przestępstwa na jego szkodę mówiąc „zabiję cię”, przy czym groźba wzbudziła w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona, M.B.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kamy pozbawienia wolności orzeczonej za podobne przestępstwo umyślne, będąc skazany następującymi wyrokami Sądu Rejonowego w Myszkowie: z dnia 22.03.2007 r. sygn. II K 239/06 za czyn zart. 159 k.k.na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, z dnia 21.06.2007 r. sygn. II K 437/06 za czyn zart. 280 § 1 k.k.na karę 2 lat pozbawienia wolności, z dnia 8.11.2007 r. sygn. II K 220/07 za czyn zart. 158 § 1 k.k.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności – wyroki te objął wyrok łączny z dnia 08.01.2013 r. sygn. II K 146/12 i wymierzono łącznie karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, będąc również skazany wyrokiem z dnia 06.06.2011 r. sygn. II K 868/10 za czyn zart. 158 § 1 k.k.na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności, w rezultacie odbywał karę w okresie od 02.06.2009 r. do 02.04.2010 r., od 01.01.2012 r. do 01.10.2012 r. oraz od 01.10.2012 r. do 08.01.2013 r.
tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 8 marca 2016r., wydanym w sprawie o sygn. akt II K 888/14, Sąd Rejonowy w Myszkowie:

1
uznał oskarżonegoM. B.za winnego popełnienia zarzucanego mu w punkcie I aktu oskarżenia czynu, przy czym przyjmuje że czynu tego oskarżony dopuścił się będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo podobne wyrokiem Sądu Rejonowego w Myszkowie o sygn. akt II K 868/10 z dnia 6.06.2011r. za czyn zart. l58 § l k.k.przy zast.art. 64 § l k.k.na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od dnia 1 stycznia 2012r. do dnia 1 października 2012r., czym wyczerpał ustawowe znamiona występku zart. l58 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na mocyart. l58 § l k.k.wymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności;

2
uznał oskarżonegoM. B.za winnego popełnienia zarzucanego mu w punkcie II aktu oskarżenia czynu, przy czym przyjmuje że czynu tego oskarżony dopuścił się będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo podobne wyrokiem Sądu Rejonowego w Myszkowie o sygn. akt II K 868/10 z dnia 6.06.2011r. za czyn zart. l58 § l k.k.przy zast.art.64 § l k.k.na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od dnia 1 stycznia 2012r. do dnia 1 października 2012r., czym wyczerpał ustawowe znamiona występku zart. l90 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.za to na mocyart. l90 § l k.k.wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

3
uznał oskarżonegoM. B.za winnego popełnienia zarzucanego mu w punkcie III aktu oskarżenia czynu, przy czym przyjmuje że czynu tego oskarżony dopuścił się będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo podobne wyrokiem Sądu Rejonowego w Myszkowie o sygn. akt II K 868/10 z dnia 6.06.2011r. za czynart. l90 § l k.k.przy zast.art. 64 § l k.k.na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od dnia 1 stycznia 2012r. do dnia 1 października 2012r., czym wyczerpał ustawowe znamiona występku zart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na mocyart. l90 § l k.k.wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

4
na mocyart.85 § l i 2 k.k.iart. 86 § l k.k.orzekł wobec oskarżonegoM. B.karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 1 (jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy;

5
na mocyart. 63 § l k.k.zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres zatrzymania w sprawie od dnia 30 sierpnia 2014r., godzina 19.45 do dnia 31 sierpnia 2014r. godzina 19.44;

6
na mocyart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonego obowiązek zapłaty na rzecz pokrzywdzonegoW. S.kwoty 600 (sześćset) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

7
na mocyart. 29 ust. 1 Ustawy prawo o adwokaturzezasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.A. R. (2)kwotę 929,88 (dziewięćset dwadzieścia dziewięć 88/100) złotych tytułem kosztów obrony z urzędu udzielonej oskarżonemu;

8
na zasadzieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 Ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnychzwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, którymi obciążył Skarb Państwa.

Apelację w sprawie wywiódł obrońca oskarżonegoM. B.. Zaskarżył orzeczenie w całości i zarzucił mu naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:
-art. 7 k.p.k., polegające na nieuwzględnieniu przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia części materiału dowodowego poddającego w wątpliwość winę oskarżonego co do popełnienia czynów zarzucanych mu aktem oskarżenia;
-art. 7 k.p.k.także poprzez niezgodną ze wskazaniami doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie zdarzenia dotyczącego pokrzywdzonegoW. S.. Zgromadzony materiał dowodowy wzbudza uzasadnione wątpliwości, czy zdarzenie opisane w akcie oskarżenia rzeczywiście miało miejsce. Podobnie dokonano niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego dotyczącego zdarzenia z pokrzywdzonymR. F. (2); z materiału dowodowego wynika bowiem, że incydent z tym pokrzywdzonym istotnie miał miejsce, trudno jednak przypisywać zachowaniu oskarżonego w tej sytuacji charakter czynu zabronionego;
W konsekwencji powyższego skarżący zarzucił naruszenieart. 5 § 2 k.p.k.polegające na jego niezastosowaniu poprzez nieuwzględnienie na korzyść oskarżonego nieusuniętych w toku postępowania wątpliwości co do winy oskarżonego oraz naruszenieart. 170 § 1 pkt 4 k.p.k.polegające na oddaleniu przez Sąd wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadkaP. H.pomimo że istniała obiektywna możliwość przeprowadzenia tego dowodu, a nadto pomimo że świadekP. H.był obecny przy zdarzeniach objętych aktem oskarżenia, a zatem dowód z jego przesłuchania ma dla sprawy charakter niezwykle istotny. Zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu z pewnością miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonegoM. B.od wszystkich zarzucanych mu czynów, a w przypadku uznania przez Sąd, że nie zachodzą przesłanki do wydania orzeczenia reformatoryjnego o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Skarżący wniósł również o dopuszczenie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadkaP. H.na okoliczność przebiegu zdarzeń objętych aktem oskarżenia.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wniesiona w sprawie okazała się zasadna i doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Podniesiony w środku odwoławczym zarzut wadliwego oddalenia przez Sąd Rejonowy wniosku dowodowego w zakresie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaP. H.na okoliczność przebiegu zdarzeń objętych aktem oskarżenia zasługiwał na uwzględnienie. Wniosek ten obrońca oskarżonego złożył na rozprawie w dniu 15 września 2015 roku (k.122). Sąd postanowił wezwać świadkaP. H.na kolejny termin rozprawy. Wezwanie zostało doręczone na adres świadka (k.127), który jednak nie stawił się na rozprawie w dniu 22 października 2015 roku. Mimo nałożenia na niego kary pieniężnej i skierowania kolejnego wezwania, które zostało mu doręczone osobiście (k.135), nie stawił się on też na kolejnej rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 roku. W związku z tym Sąd postanowił o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu go przez Policję. Na kolejny termin rozprawy – w dniu 19 stycznia 2016 roku, świadekP. H.nie został doprowadzony przez funkcjonariuszy KPP wM.. Z notatki urzędowej wynika, że KPP wM.poinformowała Sąd w dniu 19 stycznia 2016 roku, że pod wskazanym adresem świadek nie przebywa i nie jest znane miejsce jego pobytu (k.140). Z kolei z pisma KPP wM.wynika, że świadka nie zastano pod wskazanym adresem w dniu 19 stycznia 2016 roku o godz. 10.30, a w rozmowie z ojcem ustalono, że pracuje on dorywczo i w miejscu zamieszkania przebywa w godzinach wieczornych (k.143). Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 8 marca 2016 roku świadekP. H.ponownie się nie stawił. Obrońca oskarżonego oświadczył, żeP. H.jest widywany na terenieM.i wniósł o odroczenie terminu rozprawy celem umożliwienia ponownego wezwania na rozprawę. Sąd Rejonowy na mocyart. 170 § 1 pkt 4 k.p.k.oddalił wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadkaP. H., podając że dowodu nie da się przeprowadzić, gdyż ze względu na tryb życia świadka nie jest możliwe jego doprowadzenie na rozprawę i wcześniejsze zatrzymanie.
Sąd Okręgowy nie zgadza się z rozstrzygnięciem, że okoliczność pracyP. H.i przebywania przez niego w domu jedynie w godzinach wieczornych uniemożliwiała powołanie go na świadka. Świadek nie prowadzi przecież żadnego specyficznego trybu życia. Z informacji uzyskanych przez funkcjonariuszy Policji od jego ojca wynika, że pracuje on w ciągu dnia, a w miejscu zamieszkania przebywa wieczorami. Świadek był prawidłowo wzywany do stawiennictwa na kolejne terminy rozprawy i w żaden sposób nie usprawiedliwił swoich nieobecności. Funkcjonariusze Policji, którym powierzono zatrzymanie i doprowadzenie świadka na rozprawę nie zastali go w domu w dniu posiedzenia. Zatem mimo, że wyjątkowo ostrożnie należy korzystać z wcześniejszego zatrzymania świadka, w niniejszej sprawie jako konieczność jawi się zatrzymanieP. H.odpowiednio wcześniej, przykładowo dnia poprzedzającego rozprawę w celu jego przymusowego doprowadzenia. Tylko bowiem wcześniejsze zatrzymanie świadka zagwarantuje skuteczność zarządzenia o jego zatrzymaniu i doprowadzeniu na rozprawę. Świadek bowiem bardzo rzadko przebywa w miejscu swojego zamieszkania i prezentuje całkowitą ignorancję dla toczącego się postępowania przejawiającą się w braku reakcji na wielokrotne wezwania do Sądu, co nie może przecież ograniczać prawa do obrony oskarżonego, któremu należy umożliwić powołanie świadków w celu dowodzenia swoich racji w postępowaniu sądowym. Tym bardziej, żeP. H.był naocznym świadkiem zdarzenia z dnia 30 sierpnia 2014 roku. Można zatem zasadnie przypuszczać, że posiada on istotną dla sprawy wiedzę na temat inkryminowanych oskarżonemu czynów.
Powyższe uchybienie przepisom postępowania, wyrażające się bezpodstawnym oddaleniem wniosku dowodowego w postaci przesłuchania naocznego świadka zdarzenia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W doktrynie podkreśla się, że niemożność przeprowadzenia dowodu, jako podstawa oddalenia wniosku dowodowego to sytuacja, gdy dany dowód nie tylko w ogóle, ale też w przewidywanym naturalnie terminie nie będzie mógł być przeprowadzony (m.in. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Tom I, Warszawa 2014; B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2013, s. 541). Nadto wskazać wypada, że rezygnacja organu procesowego z przeprowadzenia dowodu musi w praktyce należeć do sytuacji wyjątkowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2004 roku, sygn. III KK 51/04, OSNKW 2005, Nr 1, poz. 4). Takiej wyjątkowej sytuacji w niniejszej sprawie nie sposób się jednak dopatrzyć, a z pewnością nie jest nią fakt pracy świadka w ciągu dnia i jego konsekwentnego nie stawiania się na rozprawy mimo otrzymanych wezwań.
W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy niezasadnie uznał, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadkaP. H.jest niemożliwe.
Reasumując stwierdzić należy, iż doszło do rażącego naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 170 § 1 pkt. 4 k.p.k.Wobec tego uchybienia procesowego zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, który w sposób prawidłowy przeprowadzi postępowanie dowodowe, dążąc do odebrania zeznań od świadkaP. H.. Dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym w sprawie, Sąd Rejonowy przeprowadzi wszechstronną i wnikliwą analizę zgromadzonych dowodów i oceni zasadność postawionych oskarżonemu zarzutów.
Na zakończenie należy zauważyć, iż wobec treści rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, rozpoznanie pozostałych zarzutów apelacji byłoby przedwczesne w rozumieniuart. 436 k.p.k.
Podstawę prawną orzeczenia Sądu Okręgowego stanowi przepisart. 437 k.p.k.
O wynagrodzeniu dla adwokataA. R. (2), obrońcy z urzędu oskarżonegoM. B.orzeczono na podstawieart. 29ust.ustawy Prawo o Adwokaturzew zw. z§ 4 ust. 1 i 3w zw. z § 17 ust. 2 pkt 4 oraz § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015r.).
Na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.zwolniono oskarżonegoM. B.od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze obciążając nimi Skarb Państwa.