Sąd Okręgowy w Poznaniu
XIV Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XIV C 824/15
Data wyroku: 2016-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jan Sterczała
Słowa kluczowe: Własność
Podstawa prawna: art. 189 kpc

Sygn. akt XIV C 824/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 czerwca 2016 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu XIV Wydział Cywilny z siedzibą wP.
w składzie:

Przewodniczący

SSO Jan Sterczała

Protokolant

prot. Małgorzata Gawrońska

po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 roku wP.
sprawy w powództwaP. P.,S. P.,B. R.iI. S.
przeciwko

A. (...)

o zapłatę

1
ustala, że powodowieP. P.,S. P.,B. R.iI. S.są współwłaścicielami, łącznie w udziale ½, w nieruchomości, na której usadowiony jest zespół dworsko – parkowy wW.o powierzchni 2,5073 ha, stanowiącejdziałkę nr (...), która to działka została wyodrębniona zdziałki (...), uprzednio wchodziła w skład(...)jako część dawnej parceli nr 23, zapisanej w księdze wieczystejW.D.Rycerskie tom I wykaz L. 1, aktualnie objętej księgą wieczystą Kw. nr(...)Sądu Rejonowego wW.;

2
zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 10 367 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

/-/Sterczała

XIV C 824/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 24 sierpnia 2015 r. (data wpływu), skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa –A. (...), powódkaI. R.wniosła o ustalenie, że powódka orazP. L.są współwłaścicielami w udziałach wynoszących po ½ w nieruchomości, na której posadowiony jest zespół dworsko – parkowy wW.o pow. 2,5073 ha, stanowiącejdziałkę (...), która to działka została wyodrębniona zdziałki nr (...), a uprzednio wchodziła w skład(...), jako część dawnej parceli nr 23, zapisanej w księdze wieczystejW.D.Rycerskie Tom I wykaz L.1, aktualnie objętejksięgą wieczystą KW (...), prowadzoną obecnie przez Sąd Rejonowy wW.oraz o odłączenie tej nieruchomości zksięgi wieczystej KW nr (...)i o założenie dla niej nowej księgi wieczystej, a także o wpis w nowozałożonej księdze wieczystej.
Wniesiono również o zawiadomienieP. L.o toczącym się postępowaniu albowiem jego udział w niniejszej sprawie w charakterze powoda jest konieczny.
W uzasadnieniu stwierdzono między innymi, że ojciec powódkiB. B.był wpisany do księgi wieczystej, jako właściciel majątku ziemskiego, dobra rycerskieW.położonego wW.gm.W.. Majątek ziemski został przejęty w całości na rzecz Skarbu Państwa w dniu 13 kwietnia 1945 r. Ostateczną decyzją z dnia 28 października 2013 r. Wojewoda(...)orzekł, iż nieruchomość, na której został posadowiony zespół dworsko – zamkowy nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a zatem nieruchomość ta została przejęta niezgodnie z przepisami prawa. W treści decyzji stwierdzono też, że decyzja nie przesądza o prawie własności nieruchomości.
Następcami prawnymiB. B.są powódka orazP. L..
Zdaniem powódki, roszczenie powódki o ustalenie znajduje swoje uzasadnienie w treści przepisuart. 189 kpc.
Pismem procesowym z dnia 16 września 2015 r. powódka sprecyzowała żądanie podając, iż powódka w istocie nie żąda odłączenia nieruchomości z księgi wieczystej oraz założenia nowej księgi i o dokonanie wpisu do księgi.
Pismem z dnia 22 października 2015 r. powódka zmodyfikowała żądanie, wnosząc ostatecznie o ustalenie, że powódka iP. L.są współwłaścicielami w udziałach po ½ każdy z nich w nieruchomości, na której posadowiony jest zespół dworsko – parkowy wW.o pow. 2,5073 ha, stanowiącejdziałkę (...), która to działka została wyodrębniona zdziałki nr (...), a uprzednio wchodziła w skład(...), jako część dawnej parceli nr 23, zapisanej w księdze wieczystejW.D.Rycerskie Tom I wykaz L.1, aktualnie objętejksięgą wieczystą KW (...), prowadzoną obecnie przez Sąd Rejonowy wW..
Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2016 r. Sąd zawiadomił o toczącym się procesieP. L., celem wstąpienia do sprawy w charakterze powoda. Na zawiadomienie osoba ta nie zareagowała.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2016 r. pełnomocnik powódki zawiadomił Sąd, iż powódka zmarła, a jej następcami prawnym sąB. R.,P. P.,S. P.iI. S., na dowód czego przedłożono akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 6 kwietnia 2016 r. Dołączono również pełnomocnictwa procesowe od następców prawnych zmarłej powódki.
W odpowiedzi na pozew z dnia 25 kwietnia 2016 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany stwierdził między innymi, iż strona pozwana nie kwestionuje uprawnień właścicielskich powodów do przedmiotowej nieruchomości, jednak w ocenie strony pozwanej brak jest po stronie powodów interesu prawnego w wytoczeniu powództwa. Powodowie – zdaniem pozwanego – winni dochodzić ochrony swych praw podmiotowych w drodze procesu o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Strony podtrzymały swe stanowiska do zamknięcia rozprawy.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
B. B.był właścicielem nieruchomości, położonej wW., na terenie której został posadowiony zespół dworsko-parkowy o pow. 2,5073 ha, stanowiącej obecniedziałkę nr (...), objętej aktualnieksięgą wieczystą nr (...).
Majątek ten został przejęty na rzecz Skarbu Państwa w dniu 13 kwietnia 1945 r., co znalazło wyraz w zaświadczeniu Starostwa Powiatowego wW.– Referatu(...)i reform Rolnych z dnia 31 marca 1948 r.
Nieruchomość weszła w skład Państwowego Gospodarstwa Rolnego wN..
Decyzją Wojewody(...)z dnia 20 lipca 1992 r. PGR został zlikwidowany, a nieruchomość będąca przedmiotem niniejszej sprawy została przekazana w dniu 7.10.1992 r. przekazana w trwały zarządA. (...). W następstwie przekazania w księdze wieczystej nieruchomości, w dziale II, dokonany został wpis właściciela – Skarb Państwa –A. (...)(...)wP.Filia wP.(osoba prawna, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa).
Wnioskiem z dnia 24 października 2011 r.I. R., skierowanym do Wojewody(...), wystąpiła o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomości wchodzące w skład(...), zapisane w księdze wieczystejW.D.Rycerskie Tom I, wykaz L.1 nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (sygn.. SN.IV-9.(...)-118/11).
Decyzją z dnia 28 października 2013 r. Wojewoda(...)orzekł, iż nieruchomość, na której posadowiony jest zespół dworsko-parkowy wW., stanowiąca nowoprojektowaną działkę, oznaczoną w projekcie podziału nieruchomości, jakodziałka nr (...), o powierzchni 2,5073 ha, wyodrębniona zdziałki (...), a uprzednio wchodzącą w skład(...), jako część dawnej parceli nr 23, zapisanej w księdze wieczystejW.D.Rycerskie Tom I wykaz L.1, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a pozostałe nieruchomości wchodzące w skład tego majątku ziemskiego podlegały pod działanie tego przepisu.
Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. Wojewoda(...)dokonał wykładni treści ostatecznej decyzji z dnia 28 października 2013 r. w ten sposób, iż działka oznaczona w projekcie podziału nieruchomości, stanowiącym załącznik do postanowienia, jakodziałka nr (...), jest tożsama zdziałką nr (...), o której mowa w decyzji z dnia 28/10/2013 r., natomiastdziałka nr (...)jest tożsama zdziałką nr (...), o której mowa w decyzji.
B. B.zmarł w roku 1982 r., jego następcami prawnymi byli : żonaI. B.oraz córkiA. B.,M. L.,I. R..
I. B.zmarła w roku 1999 – jej następcami prawnymi były :A. B.,M. L.iI. R..
A. B.zmarła w roku 2008 – jej następcami prawnymi byłyM. L.iI. R..
I. R.zmarła w 2015 r. – jej następcami prawnymi sąB. R.,P. P.,S. P.iI. S..
M. L.zmarła w 2011 r. – jej następca prawnym jestP. L..
Powyższy stan faktyczny był między stronami procesu niesporny i wynikał on również z następujących dokumentów urzędowych, zgromadzonych w aktach sprawy :
1/ akt z księgi wieczystej - k. 9-13
2/ zaświadczenia z dnia 3 kwietnia 1948 r. – k. 14
3/ zaświadczenia z dnia 31 marca 1948 r. – k. 15
4/ decyzji z dnia 28.10.2013 r. – k. 16-28
5/ wykazu zmian gruntowych – k. 29
6/księgi wieczystej KW (...)– k. 30-39
7/ postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku – k. 41,42,43
8/ postanowienia z dnia 18.08.2015 r. – k. 51-54
9/ aktu poświadczenia dziedziczenia – k. 68-69
10/ decyzji Wójta GminyW.z dnia 3 września 2015 r. – k. 79-80,81
11/ decyzji Wojewody(...)z dnia 20 lipca 1992 r. – k. 82
12/ protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 7.10.1992 r. – k. 83-93.
Jak już była mowa wyżej, stan faktyczny był w niniejszej sprawie niesporny, wynikał on w oczywisty sposób zarówno z niespornych twierdzeń stron zawartych w pozwie oraz w odpowiedzi na pozew, jak i ze zgromadzonych w sprawie dokumentów urzędowych, wyżej wymienionych. Dokumenty urzędowe nie były przez żadna ze stron kwestionowane, korzystały nadto z mocy przewidzianej wart. 244 § 1 kpc.
Sąd zważył, co następuje :
Powództwo okazało się uzasadnione.
Godne podkreślenia w niniejszej sprawie jest to, iż prawo, którego ustalenia domagali się powodowie, nie było również przedmiotem sporu. W treści uzasadnienia na pozew strona pozwana nie kwestionowała tytułu własności powodów do określonej w pozwie nieruchomości. Podniesiono zarzuty innego rodzaju.
Pomimo niesporności twierdzeń stron w zakresie prawa własności nieruchomości, z uwagi na charakter sprawy, Sąd dokonał badania konfrontacji twierdzeń stron (co do prawa własności przysługującego powodom), z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów potwierdziła zdaniem Sądu w pełni zasadność stanowisk stron. Bez wątpienia kluczowe znaczenie miały w sprawie dokumenty, z których wynika prawo własnościB. B.do przedmiotowej nieruchomości na dzień 1 września 1939 roku oraz bezprawność przejęcia nieruchomości – w zakresie działki określonej w pozwie. Bezprawność ta jednoznacznie wynika z treści Wojewody(...)z dnia 28.10.2013 r. Sąd treścią tejże decyzji był związany i nie ma potrzeby powtarzania jej uzasadnienia. Nie wzbudziło również wątpliwości następstwo prawne poB. B., zarówno pierwotnej powódki oraz jej następców prawnych, którzy do sprawy wstąpili w trakcie postępowania.
Podstawową kwestią w sprawie był problem interesu prawnego powodów w wytoczeniu powództwa o ustalenie, w szczególności strona pozwana stwierdziła, iż dla należytej ochrony praw powodów jest proces o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, względnie złożony w zwykłym trybie wniosek o wpis prawa własności.
W ocenie Sądu, powodowie nie mogą w chwili obecnej dokonać wpisu prawa własności na podstawie dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, skoro z treści decyzji wojewody z 2013 r. jednoznacznie wynika, ze decyzja ta nie przesądza o prawie własności następców prawychB. B.. Mając na względzie kognicję i zakres badania sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym (art. 6268§ 1 i 2 kpc), należy wykluczyć możliwość dokonania przez powodów wpisu przysługującego im prawa własności, bez uzyskania stosownego orzeczenia sądu, stwierdzającego prawo własności powodów.
Powodowie nie należą też do kręgu osób (decyzja Wojewody z dnia 28.10.2013 r. nie przesądza prawa własności, o czym wprost mowa w jej uzasadnieniu), wymienionych wart. 6262§ 5 kpc, nie mogą więc skutecznie wystąpić z powództwem zart. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece(uchwała SN z dnia 19.11.2004 r. III CZP 106/05 (OSNC poz. 160), powołana przez powoda).
Mając powyższe na uwadze, powództwo podlegało uwzględnieniu, jednakże tylko w odniesieniu do współwłaścicieli, którzy wystąpili z powództwem w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie miało miejsce współuczestnictwo konieczne po stronie powodowej, gdyż nie było przeszkód do ustalenia prawa własności powodów w przysługującym im łącznie udziale ½. Z braku poparcia powództwa przezP. L., nie można było jednak dokonać ustalenia co do przysługującego jemu udziału we własności nieruchomości.
W konsekwencji powództwo zostało uwzględnione w całości na podstawieart.189 kpcw zw. zart. 922 § 1 kcorazart. 1035 i n. kc.Sąd uwzględnił powództwo uznając, iż powodom przysługuje udział łącznie w wysokości ½ (jako współwłaścicielom niepodzielonej masy spadkowej po powódceI. R.), gdyż do akt sprawy nie złożono umowy lub orzeczenia dokonującego dział spadku po zmarłej powódce.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 § 1 kpc. Strona pozwana proces przegrała, wobec czego zobowiązano ja do zwrotu poniesionych kosztów procesu przez powodów w łącznej kwocie 10 367 zł (koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3 617 zł oraz opłata od pozwu 6 750 zł). Wysokość kosztów adwokackich określono na podstawie przepisów § (§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu- Dz.U.2013.461). Dla celów ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego wzięto pod uwagę przepisy obowiązujące w chwili wniesienia pozwu.
SSO Jan Sterczała