Sąd Okręgowy w Gliwicach
XII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XII C 64/16
Data wyroku: 2016-06-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Dawczak-Schaefer
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art. 1002 kc

Sygn. akt:XII C 64/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 czerwca 2016 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach XII Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Ewa Dawczak-Schaefer

Protokolant:

stażysta Katarzyna Zegartowska

po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 roku w Gliwicach
sprawy z powództwaA. W.
przeciwkoM. P.
o zachowek

1
oddala powództwo;

2
odstępuje od obciążania powódki kosztami postępowania w sprawie.

SSO Ewa Dawczak-Schaefer

XIIC 64/16

UZASADNIENIE
W dniu 2-0.10.2014r. powódJ. W. (1)wniósł o zasądzenie odM. P.tytułem zachowku kwoty 95.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20.10.2014r. oraz dalszymi odsetkami od zaległych odsetek - od dnia wytoczenia powództwa.
Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, iż pozwana jako wnuczka została obdarowana przezJ. W. (2), ojca powoda, który zmarł w(...)Majątek stanowiła część domu jednorodzinnego położonego wZ.przyul. (...). Wartość dochodzonego zachowku została obliczona przez powoda jako połowa wartości jego udziału, który by otrzymał w razie dziedziczenia ustawowego.
W odpowiedzi na pozew (k.33) pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, wskazując, ze postępowanie spadkowe poJ. W. (2)nie zostało przeprowadzone i brak jakichkolwiek podstaw do uwzględnienie roszczenia powoda we wskazanej przez niego wysokości.J. W. (2)był współwłaścicielem darowanej nieruchomości w 5/68, wycenionej na 78.000 zł. W przypadku dziedziczenia ustawowego powodowi przypadłby udział w wysokości 1/3 części spadku, a należny zachowek - 1/6 cześć spadku. Wartość nieruchomości, zdaniem pozwanej, jest niższa od wskazanej przez powoda. Dodatkowo pozwana podniosła, że roszczenie powoda winno być oddalone także jak sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w związku zachowaniem powoda wobec ojca (spadkodawcy). Powód nie wpuścił ojca do domu po jego pobycie w szpitalu, zmuszając do wynajęcia mieszkania w którym spędził ostatnie kilka miesięcy życia. Opiekę na spadkodawcą sprawowała pozwana i drugi syn zmarłego. Powód korzysta z nieruchomości będącej przedmiotem darowizny z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli, nie uiszczając czynszu od 7 lat. i doprowadzając nieruchomość do bardzo złego stanu technicznego. Przed Sądem toczy się sprawa o dział spadku i zniesienie współwłasności.
Postanowieniem z dnia 14.09.2015r. Sąd zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości, uwzględniając jego sytuację finansową, oddalił jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k.27).
W toku postępowania, przed terminem 1 rozprawy,(...)powód zmarł i postanowieniem z dnia 3.02.2016r. sąd zawiesił postępowanie w sprawie z mocyart.174§1pkt 1 kpc, sugerując stronom na rozprawie polubowne rozwiązanie konfliktu rodzinnego.
7.03.2016r. Sąd podjął zawieszone postępowanie z udziałem ustawowego spadkodawcy zmarłegoA. W.i oddalił jej wniosek o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu (k.68).
W toku postępowania ustalono :
PowódJ. W. (1)był synemJ. W. (2), który zmarł w(...)Majątek spadkowy po zmarłym stanowi część domu jednorodzinnego położonego wZ.przyul. (...). Postępowanie spadkowe poJ. W. (2)nie zostało przeprowadzone. Bezsporne między stronami jest jednak, że powód jest spadkobiercą ustawowym zmarłego ojca, który był współwłaścicielem nieruchomości opisanej powyżej w 5/68. Między stronami toczyło się postępowanie sądowe o dział spadku i zniesienie współwłasności. Sporna była nie tylko wartość nieruchomości, ale także to, czy powód jest godny dziedziczenia po swoim ojcu, czy jego roszczenie nie stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego w związku zachowania powoda wobec ojca (spadkodawcy).
Pismem z dnia 17.10.2014r. powód wezwałM. P.do zapłaty zachowku w wysokości dochodzonej w tym procesie (k.3).
W toku postępowania powód zmarł, w związku z czym postępowanie w sprawie zostało zawieszone, a następnie, wobec braku możliwości polubownego zakończenia rodzinnego sporu, podjęte z udziałem spadkobiercy po zmarłym powodzie – jego żony, która nadal zajmuje nieruchomość objętą umową darowizny opisaną wyżej, pomijając jego pozostałych ustawowych spadkobierców – a to rodzeństwa powoda, w tym pozwanejM. P..
Powyższe ustalono w oparciu o niekwestionowane dokumenty (akty zgonu spadkodawcy i powoda, wezwanie do zapłaty) i zeznania stron,
Sąd zważył co następuje:
W rozpoznawanej sprawie należało zastosować przepisart. 1002 k.c., który ogranicza dziedziczność roszczenia zachowku do najbliższych członków rodziny uprawnionego, będących zarazem uprawnionymi do zachowku po pierwszym spadkodawcy. Dlatego istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, że powód będący ustawowym spadkobiercąJ. W. (2)zmarł w toku procesu.
Przedmiotem badania Sądu nie były zatem okoliczności podniesione przez pozwaną dotyczące wartości nieruchomości objętej darowizną uczynioną na jej rzecz przez dziadkaJ. W. (2), ani to, czy żądanie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i jak zachowywał sięJ. W. (1)wobec ojca.
Jak wyżej wskazano - Sąd podjął postępowanie zawieszone na skutek śmierci powoda z udziałem jedynie jego żony, której prawa do spadku po powodzie nie były kwestionowane mimo nieprzeprowadzonego postępowania spadkowego po zmarłymJ. W. (1), pomijając jego pozostałych ustawowych spadkobierców – a to rodzeństwa powoda, w tym pozwanejM. P..
Bezsporne jest, że powódkaA. W., która wstąpiła do sprawy w charakterze powoda po śmierci swojego męża nie jest spadkobiercą po swoim teściuJ. W. (2)i chociaż jest spadkobiercą swojego męża i ma prawo do spadku po nim, do tego spadku nie wchodzi prawo do zachowku po teściu, którego dotyczy niniejsze postępowanie. Roszczenie o zachowek podlega bowiem dziedziczeniu, ale nie według ogólnych reguł, wyrażonych wart. 922 k.c.Ustawodawca przewidział dziedziczenie roszczenia o zachowek jedynie przez określony krąg podmiotów. Zgodnie z brzmieniem przepisu chodzi o osoby uprawnione do zachowku po pierwszym spadkodawcy. Do tego kręgu żona zmarłegoJ. W. (1)–A. W.nie wchodzi. Na ograniczenie dziedziczenia roszczenia o zachowek nie ma wpływu wytoczenie powództwa o zachowek za życia uprawnionego (por.

    OSNC 2010/11/154, Biul.SN 2010/7/10).

Z powyższych względów, na podstawie wskazanych przepisów należało uznać, że roszczenie powódki nie mogło zostać uwzględnione.
Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności w niniejszej sprawie, sytuacjęA. W., która wstąpiła do sprawy po śmierci powodaJ. W. (1), specyfikę uregulowania prawnego wynikającego z wrt.1002k.c.Sąd nie obciążył powódki kosztami postępowania z mocyart.102 kpc, w tym kosztami zastępstwa procesowego.
SSO Ewa Dawczak-Schaefer
(...)
(...)
(...)
(...)