Sąd Okręgowy w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 186/16
Data wyroku: 2016-06-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Wojciechowski, Marta Krajewska-Drozd, Mariusz Sztorc
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Bezpieczeństwu W Komunikacji
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk

Sygn. akt II Ka 186/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 czerwca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Tomasz Wojciechowski (spr.)
Sędziowie: SSO Marta Krajewska - Drozd
SSO Mariusz Sztorc
Protokolant: protokolant Beata Szczotkowska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla miasta Rzeszów - Jarosława Kulczyckiego

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r.
sprawyM. L.
oskarżonego o przestępstwo zart. 178a § 4 kkw zw. zart. 180a kkw zw. zart. 11 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 19 stycznia 2016 r., sygnatura akt II K 726/15

I
zmieniazaskarżony wyrok w ten sposób, że :

1
w opisie czynu przypisanego oskarżonemu sformułowanie: „Starosty(...)z dnia 28.12.2009 roku nr(...)o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kat B” zastępuje zwrotem: „Prezydenta MiastaR.z dnia 28.12.2009 roku nr(...)o cofnięciu uprawnień kategorii B”,

2
za podstawę prawną orzeczenia świadczenia pieniężnego przyjmuje przepisart. 43a § 2 kk,

II
utrzymuje w mocyzaskarżony wyrok w pozostałej części,

III
zasądzaod oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 230 (dwustu trzydziestu) złotych tytułem kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

SSO Tomasz Wojciechowski
SSO Mariusz Sztorc      SSO Marta Krajewska - Drozd
Sygn. akt II Ka 186/16

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2016 roku, sygn. aktII K 726/15 uznał oskarżonegoM. L.za winnego tego, że w dniu4 sierpnia 2015 roku ok. godziny 16:50 wR.naul. (...)znajdując się w stanie nietrzeźwości (2,28, 2,53, 2,33 promila alkoholu w wydychanym powietrzu) prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny markiO. (...)onr rej. (...), będąc uprzednio prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznegow stanie nietrzeźwości wyrokami Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 14 lipca 2003 roku sygnatura X K 756/02, Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 16 września 2003 roku sygnatura XI K 480/03, Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2004 roku sygnatura X K 916/03, Sądu Rejonowego w Opatowie z dnia 27 listopada 2009 roku II K 441/09, ponadto prowadził na drodze publicznej wyżej wymieniony pojazd nie stosując się do decyzji Starosty(...)z dnia 28.12.2009 roku nr(...)o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kat B, tj. występku zart. 178a § 4 kkw zw. zart. 180a kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 178a § 4 kkw zw. zart. 11 § 3 kkskazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 42 § 3 kkSąd orzekł środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.
Na podstawieart. 49 § 2 kkSąd orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 15.000 zł.
Na podstawieart. 627 kpkSąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 270 zł.
Powyższy wyrok apelacją zaskarżył obrońca oskarżonego zarzucając:
- rażącą niewspółmierność kary poprzez orzeczenie świadczenia pieniężnegow wysokości 15.000,00 zł oraz kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania na okres próby,
- rażące naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie przepisuart. 49 § 2 kk– który został uchylony przed wydaniem wyroku,
- obrazęart. 424 § 2 kpk– poprzez nieprzytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności, które Sąd miał na względzie przy wymiarze kary.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zawieszenie wykonania orzeczonej kary na okres próby oraz zasądzenie świadczenia pieniężnego w wysokości 10.000,00 zł.
Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:
Podniesiony w apelacji zarzut obrazy prawa materialnego zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wymaga on dla swej skuteczności kwalifikowanej postaci uchybienia, skoro treśćart. 438 pkt 1 kpknie zawiera dookreślenia wskazującego na konieczność wystąpienia tego rodzaju podwyższonej miary wartościowania. Ponadto skuteczność środka odwoławczego polega na tym, żew następstwie jego rozpoznania możliwa stała się korekta opisu czynu przypisanego oskarżonemu, która z uwagi na porządkujący charakter nie może być postrzegana jako orzeczenie na niekorzyśćM. L.. Natomiast krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie rażącej niewspółmierności (w sensie surowości) karyi środka karnego nie uzyskuje akceptacyjnej oceny sądu odwoławczego. Podobnie rzecz się ma z zarzutem obrazyart. 424 § 2 kpk.
Niewątpliwie przyznać trzeba rację skarżącemu, kiedy twierdzi on, że stanowiący podstawę prawną orzeczenia świadczenia pieniężnego przepisart. 49 § 2 kkzostał uchylony z dniem 1 lipca 2015r. przez art. 1 pkt 22 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 396). Od tej chwili materia ta została uregulowana wart. 43a § 2 kk, który dodano do ustawy karnej w oparciu o art. 1 pkt 15 przytoczonej uprzednio ustawy zmieniającej.
W omawianej sytuacji należało zatem – w uwzględnieniu postulatu wyartykułowanego w części motywacyjnej środka odwoławczego – przyjąć za podstawę prawną orzeczenia świadczenia pieniężnego przepisart. 43a § 2 kk, co znalazło swój wyraz w pkt I.2. wyroku wydanego przez Sąd Okręgowy.
Sądowi odwoławczemu towarzyszy świadomość, że organem właściwymw kwestii cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest starosta, jednakże nie należy tracić z pola widzenia i tego, iż w miastach na prawach powiatu funkcję tę wykonuje jego prezydent. Takie też są uwarunkowania niniejszej sprawy.
Z kolei, w efekcie zestawienia opisu czynu zarzuconego oskarżonemu (który Sąd Rejonowy przyjął za własny bez jakichkolwiek zastrzeżeń) z dokumentami zalegającymi na kartach 16 i 17 akt sprawy, trudno odeprzeć wrażenie, że końcowy jego fragment stanowi swoistą kompilację treści dwóch decyzji wydanych z upoważnienia Prezydenta MiastaR., skoro z jednej zaczerpnięto datę wydania oraz oznaczenie sprawy, której dotyczy, zaś z drugiej (wcześniejszej) sposób rozstrzygnięcia.
Dlatego też, ze względu na potrzebę właściwego oznaczenia organu, który wydał decyzję w przedmiocie cofnięcia oskarżonemu uprawnień oraz przytoczenia jej treści, która nie jest obarczona mankamentem redakcyjnym mogącym sugerować, jakoby istniały pojazdy kategorii B (gdyż w rzeczywistości pojęcie „kategorii” łączyć należyz uprawnieniami do kierowania pojazdami) dokonano korekty opisu czynu przypisanegoM. L.w zakresie wskazanym w pkt I.1. wyroku wydanego w następstwie kontroli instancyjnej.
W związku z podniesieniem zarzutu rażącej niewspółmierności kary wymierzonej oskarżonemu, którego rację odwołujący się upatrywał w niezastosowaniu środka probacyjnego przewidzianego wart. 69 § 1 kk, nieodzowne staje się przypomnienie, że zgodnie z brzmieniemart. 69 § 4 kkwobec sprawcy przestępstwa określonego wart. 178a § 4 kksąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Od razu też odnotować wypada, że nie ma ustawowej definicji pojęcia „szczególnie uzasadnionego wypadku”, aczkolwiek powszechnie uważa się, że chodzi tutaj o nagromadzenie okoliczności łagodzących zwykłych bądź nietypowych, nadzwyczajnych, rzadko spotykanych, a także o ich łączną ocenę, która powinna ukształtować przekonanie sądu orzekającego, że zastosowany środek probacyjny posłuży do osiągnięcia celów kary, a w szczególności sprawca (oznaczonej kategorii czynów) nie popełni ponownie przestępstwa.
Tymczasem lektura apelacji prowadzi do klarownej konstatacji, że skarżący nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił w dostatecznym stopniu, iżby w realiach rozpoznawanej sprawy można było zasadnie przyjąć po stronie oskarżonego zaistnienie szczególnie uzasadnionego wypadku w rozumieniuart. 69 § 4 kk, który stanowi warunek konieczny podjęcia pozytywnej decyzji co do warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności wobecM. L..
W szczególności obie okoliczności, do których odwołał się wnoszący środek odwoławczy, tj. brak zaspokojenia potrzeb alimentacyjnych na rzecz uprawnionych osób(chociaż – jak oświadczył oskarżony – jest on wprawdzie ojcem pięciorga dzieci, lecz tylko dwoje z nich pozostaje na jego utrzymaniu), jak również ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów wynikłych z osadzenia sprawcy w zakładzie karnym, w żadnym razie nie są w stanie zakwestionować poprawności stanowiska zajętego przez sądI instancji. Rzecz mianowicie w tym, że nie wytrzymują one konfrontacjiz okolicznościami dotyczącymi zarówno sposobu i okoliczności popełnienia przestępstwa, jak również właściwości osobistych oskarżonego, tudzież sposobu jego życia przed popełnieniem przypisanego mu występku, a także zachowania się po zrealizowaniu czynności sprawczej będącej przedmiotem osądu w toku niniejszego postępowania, które całkowicie pozostały poza zasięgiem rozważań autora apelacji.
I tak, stężenie alkoholu w organizmie oskarżonego bez mała pięciokrotnie przenosiło poziom uznany ustawowo za wartość progową stanu nietrzeźwości. Ponadto prowadził on samochód osobowy w czasie popołudniowego szczytu komunikacyjnego i w znacznej mierze w miejscu odznaczającym się dużym natężeniem ruchu ulicznego (Aleją (...)). Na domiar sposób kierowania pojazdem mechanicznym był niebezpieczny, bowiem nie zapewniał właściwego panowania nad torem jego ruchu, o czym świadczy w sposób dobitny przemieszczanie się środka lokomocji od jednej do drugiej krawędzi jezdni bez jakiejkolwiek racjonalnej przyczyny. Nie bez znaczenia pozostaje też wyczerpanie jednym czynem znamion określonych w dwóch przepisach ustawy karnej.M. L.w przeszłości był już pięciokrotnie karany, w tym czterokrotnie za przestępstwo prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, jednakże stosowane wobec niego środki reakcji prawnokarnej, w tym łączące się z poddaniem sprawcy próbie, jak i polegające na efektywnym odbywaniu kary pozbawienia wolności nie zapobiegły ponownemu popełnieniu przestępstwa podobnego. Świadczy to w sposób dobitny o ich bezskuteczności, a z drugiej strony o znacznym stopniu zdemoralizowania oskarżonego, który z braku poczucia odpowiedzialności, tudzież wyobraźni, bądź też z powodu wyjątkowo znacznego poziomu swawoli zupełnie i permanentnie lekceważy podstawową zasadę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Zresztą postawęM. L.wobec tego dobra prawem chronionego najtrafniej oddaje ta część zeznańS. C., w której świadek odtworzył wypowiedź oskarżanego bezpośrednio po zatrzymaniu, a sprowadzającą się do zakomunikowania funkcjonariuszowi policji, iż „dwa razy w życiu jechał po trzeźwemu”. W tej sytuacji przyznanie się oskarżonego do popełnienia zarzucanego czynu niepodobna traktować jako element szczerej skruchy, będącej przejawem napiętnowania przestępczej zaszłości i uwrażliwienia na przyszłość, bowiem ma ono wyłącznie instrumentalny wydźwięk, obliczony na osiągnięcie doraźnej korzyści procesowej.
Dla porządku stwierdzić wypada i to, że – wbrew mniemaniu skarżącego -w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku można dopatrzeć się pewnych rzeczowych argumentów, które Sąd Rejonowy miał na uwadze przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, stopnia winy sprawcy, a takżew zakresie doboru rodzaju i wysokości wymierzonej mu kary, w tym dlaczego jedynie kara bezwzględna pozbawienia wolności odpowiada indywidualnym potrzebom resocjalizacyjnymM. L., a równocześnie sprzyjać będzie kształtowaniu świadomości prawnej społeczeństwa. Konstatacja ta zyskuje przy tym tę doniosłość, że wyeksponowane okoliczności znajdują odpowiednie zastosowanie do orzeczenia o świadczeniu pieniężnym, co wynika wprost z treściart. 56 kk. Nawet, jeżeli pisemne motywy zaskarżonego wyroku nie w pełni odpowiadają wymaganiom, których należałoby oczekiwać od tego rodzaju dokumentu, to możliwe jest dokonanie kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia wydanego przez sąd I instancji w oparciu o analizę dostępnych w sprawie dowodów i ich konfrontację z treścią uzasadnienia kwestionowanego orzeczenia. W końcu, zakaz uchylenia zaskarżonego wyrokuw sytuacji niespełnienia przez jego część motywacyjną wymogów ustawowych wynika zart. 455a kpk. Ogół przedstawionych w tym akapicie racji przesądza przetoo bezzasadności zarzutu obrazyart. 424 § 2 kpk.
Niewątpliwie środki karne powinny być traktowane jako składniki racjonalnej polityki kryminalnej, których celem jest naprawienie szkody, odebranie korzyścii zapobieganie przestępstwom, nie zaś zwiększenie dolegliwości represji karnej. Jednakże istota świadczenia pieniężnego może w konkretnej sprawie sprowadzać się do funkcji związanych z potrzebą kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 czerwca 2015r., II KK 167/15, Prok. i Pr. 2015, nr 10, poz. 1). Opowiadając się za dopuszczalnością wykorzystania tego zapatrywania prawnego w realiach niniejszej sprawy, niczego nie można zarzucić Sądowi Rejonowemu w aspekcie określenia świadczenia pieniężnego w kwocie 15.000 zł. Odpowiada ona minimalnej ustawowej wysokości zwiększonej o połowę, a przy tym osiąga poziom ¼ możliwej do przyjęcia kwoty w ujęciu maksymalnym i jakkolwiek stanowi bez mała dziesięciokrotność miesięcznego dochodu deklarowanego przez oskarżonego, to zachowując w polu widzenia przytoczoną we wcześniejszej części uzasadnienia argumentację dotyczącą sposobu i okoliczności popełnienia występku oraz właściwości osobistychM. L., a także dotychczasowego sposobu jego życia, jak też zachowania następczego względem zrealizowania czynności sprawczej, nie sposób uznać, by nosiła ona cechy rażącej niewspółmierności w rozumieniuart. 438 pkt 4 kpki z tego względu podlegała ukształtowaniu w sposób istotnie (wyraźnie) odmienny.
Końcowo odnotować trzeba, że na rozprawie apelacyjnej ujawniono aktualną informację o osobie oskarżonego z Krajowego Rejestru Karnego, która jest tożsama co do treści z informacją będącą w dyspozycji Sądu Rejonowego, a tym samym przesądza o nietrafności sugestii odwołującego się sformułowanej w końcowej części apelacjiw kwestii zatarcia któregokolwiek z wcześniejszych skazań.
Z naprowadzonych powyżej względów orzeczono jak w części dyspozytywnej, obciążając jednocześnie oskarżonego kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze, na które złożyły się wydatki z tytułu ryczałtu za doręczenie wezwańi innych pism sądowych (20 zł) oraz udzielenia informacji o osobiez Krajowego Rejestru Karnego (30 zł), a także opłata w wysokości 180 zł.
Wyrok Sądu Okręgowego znajduje oparcie w przepisachart. 437 § 1 kpkw zw. zart. 438 pkt 1 kpkiart. 636 § 1 kpk.
SSO Tomasz Wojciechowski
SSO Mariusz Sztorc      SSO Marta Krajewska - Drozd