Sąd Rejonowy w Toruniu
X Wydział Cywilny
Sygnatura akt: X C 1412/15
Data wyroku: 2016-03-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Podstawa prawna: art 358 § 3 kc
Teza: ryzyko inflacji przy waloryzacji kaucji mieszkaniowej powinno obciążać obiestrony

Sygn. akt X C1412/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 18czerwca 2015 r. powódH. K.domagał się zasądzeniana jego rzecz odGminy M.T.kwoty 1481,31 zł z ustawowymi odsetkami od 23.12.2012r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu. Z uzasadnienia pozwu wynikało, że powód żądał dokonania waloryzacji, oraz zasądzenia na jego rzecz od strony pozwanej kaucji mieszkaniowej. Powód podniósł, że decyzją z dnia 21.06.1985r. przydzielono mu lokal mieszkalny przyul. (...)wT.; zobowiązany był z tego tytułu do zapłaty kaucji w kwocie 8442 zł, którą uiścił w dniu 18.07.1985 zł. Wskazano, że od dnia 22.11.2012r. powód nie jest najemcą lokalu, a pozwana mimo wezwania, odmówiła zwrotu zwaloryzowanej kaucji.
W odpowiedzi na pozew, strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w części oraz zgłosiła żądanie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że w odpowiedzi na wniosek powoda o zwrot zwaloryzowanej kaucji udzielono mu odpowiedzi, że jedynie Sąd jest władny ocenić, czy zachodzą przesłanki do waloryzacji przedmiotowej kaucji. Wskazano, że powodowi przyznanolokal numer (...)przyul. (...), a protokół zdawczo – odbiorczy dotyczylokalu numer (...), a rozbieżność nie została przez powoda wyjaśniona. Odnosząc się do wysokości roszczenia, pozwana wskazała, iż istota waloryzacji służąca przywróceniu świadczeniu wartości ekonomicznej z chwili powstania zobowiązania, nie może zostać sprowadzona do przeliczenia waloryzowanego świadczenia według jednego wskaźnika.
Na rozprawie w dniu 17.02.2016r. stawił się pełnomocnik powoda, który podtrzymał w całości stanowisko zawarte w pozwie.

Sąd ustalił, co następuje:
Na podstawie decyzji z dnia 21.06.1985r. o przydziale mieszkania, międzyH. K.jako najemcą aGminą M.T.powstał stosunek najmumieszkania nr(...)w budynku przyul. (...). W związku z przydziałem mieszkaniaH. K.wpłacił w dniu 18.07.1985r. wynajmującemu kwotę 8442 zł tytułem kaucji mieszkaniowej.
Okoliczność bezsporna oraz dowody:
Decyzja z dnia 21.06.1985r. – k. 29
Pismo określające wysokość kaucji – k.9
- potwierdzenie uiszczenia kaucji- k. 10
W dniu 22.11.2012r.H. K.przestał być najemcą lokalu przyul. (...).
Okoliczność bezsporna
W dniu zdania lokalu przezH. K.sporządzony został protokół zdawczo – odbiorczy.
Dowód: protokół zdawczo – odbiorczy – k. 11-12
Pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. pełnomocnik powoda złożył wniosek do Urzędu MiastaT.o zwrot zwaloryzowanej kaucji w kwocie 1481,31 zł.
Okoliczność bezsporna oraz dowód:
Pismo z dnia 03.04.2013 r. – k. 13
Gmina nie zwróciła kaucji mieszkaniowej powodowi.
Okoliczność bezsporna

Sąd zważył, co następuje:
Stan faktyczny pozostawał zasadniczo między stronami bezsporny. Sąd ustaliłgo na podstawie dokumentów przedstawionych przez strony, które uznał za wiarygodne, albowiem ich prawdziwość i rzetelność nie była kwestionowana, a Sąd nie znalazł podstawdo ich podważenia. Wprawdzie strona pozwana podnosiła, iż w protokole zdawczo – odbiorczym z dnia 22.11.2012r. widnieje oznaczenie lokalu zdawanego przez najemcęH. K.jako numer „2”, a nie „3”, a powodowi przydzielono lokal „3”, jednak wobec niekwestionowania faktu, iż powód w dniu 22.11.2012r. opuścił wynajmowany lokal, a więc lokal numer „3” przyul. (...), Sąd uznał oznaczenie w protokole jako omyłkę, gdyż powód nie mógł zdawać lokalu numer „2”, tylko numer „3”. Na marginesie stwierdzić jedynie należy, iż omyłka ta powinna zostać wyjaśniona i poprawiona przez podmiot sporządzający protokół a więc(...) sp. z o.o.wT., a nie przez powoda.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczył wysokości żądania, bowiem pozwana zakwestionowała roszczenie w części, nie wskazując wprawdzie w jakiej części kwestionuje roszczenie, niemniej z uzasadnienia odpowiedzi na pozew wynikało, iż chodziło o przyjęty przez powoda jeden wskaźnik do waloryzacji i obciążenie ryzykiem inflacji tylko jednej strony.
Dla rozstrzygnięcia o zasadności powództwa zasadnicze znaczenie mają dwa zagadnienia. Po pierwsze, czy powodowi przysługuje w stosunku do strony pozwanej roszczenie o zwrot kaucji. Po drugie, czy istnieją podstawy do dokonania waloryzacji kaucji.
W obowiązującym stanie prawnym funkcjonują trzy reżimy zwrotu kaucji wpłaconych przez najemców i zabezpieczających pokrycie należności z tytułu najmu lokalu,przy czym o zastosowaniu określonego reżimu decyduje data uiszczenia kaucji. Podstawę prawną zwrotu kaucji wpłaconej przez powoda w 1985 r. stanowiart. 36 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(jedn. tekst: Dz.U. Nr 71, poz. 733 ze zm.), w wersji redakcyjnej obowiązującej w dniu opuszczenia lokalu przez powoda. Przepis ten stanowił wówczas, że kaucja wpłacona przez najemcę przed dniem 12 listopada 1994 r., pomniejszonao ewentualne należności wynajmującego z tytułu najmu, podlega zwrotowi w ciągu miesiąca od dnia opróżnienia lokalu lub nabycia jego własności przez najemcę. Roszczenie o zwrot kaucji na podstawie powołanego przepisu opiewa na kwotę nominalną kaucji, która– po denominacji dokonanejustawą z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego(Dz.U. Nr 84, poz. 386 ze zm.) – wynosiła 0,84 zł. Roszczenie to stało się wymagalnepo upływie miesiąca od dnia opróżnienia przez powoda lokalu.
Uznając roszczenie o zwrot kaucji za zasadne, ocenić należało w dalszej kolejności dopuszczalność jej waloryzacji. Problematyka dopuszczalności waloryzacji kaucji wpłaconych w czasie obowiązywaniaPrawa lokalowego z 1974 r.była przedmiotem rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie. Ostatecznie kwestię tę rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 września 2002 r., III CZP 58/02 (OSNC 2003, nr 9, poz. 117), w której przyjęto, że przepisart. 36 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnegonie wyłącza możliwości stosowaniaart. 3581§ 3 k.c.w zakresie waloryzacji wierzytelności o zwrot kaucji wpłaconej przez najemcę przed dniem 12 listopada 1994 r. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela również w pełni stanowisko zajęte w powołanej uchwale oraz argumenty przytoczone dla jego uzasadnienia.
W myślart. 3581§ 3 k.c., w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądzapo powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie. Powszechnie znanym faktem jest wystąpienie zjawiska hiperinflacji na przełomie lat 80. i 90. XX wieku, a zatem po powstaniu analizowanego zobowiązania. Zjawisko to bez wątpienia może być kwalifikowane jako istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, a zatem spełnione zostały przesłanki dokonania waloryzacji sądowej w oparciu o powołany przepis.
Istota waloryzacji sądowej sprowadza się do rozłożenia skutków zmiany siły nabywczej pieniądza na obie strony stosunku zobowiązaniowego. W ocenie Sądu, interesy stron i zasady współżycia społecznego przemawiają za przyjęciem jako miernika waloryzacji przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Wbrew stanowisku strony pozwanej, miernik ten ma charakter obiektywny, a jego zastosowanie pozwala odtworzyć w sposób możliwie precyzyjny zmianę wartości pieniądza w czasie.
W 1985 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie wyniosło 240 060 zł (obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 maja 1990 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników w gospodarce uspołecznionej w latach 1950-1989 oraz w kolejnych kwartałach 1989 r., M.P. z 1990 r. Nr 21, poz. 171), a powód uiścił kaucję w kwocie 8442 zł. Wpłacona kaucja stanowiła zatem ok. 42,2% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W III kwartale 2012 r., tj. w czasie kiedy powód nabył prawo do zwrotu kaucji, przeciętne miesięczne wynagrodzenie wyliczone zostało na kwotę 3510,22 zł (komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale 2012 r.). Należy jednak zauważyć, że wskaźnik przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 1985 r. nie uwzględniałpodatku dochodowego. Wskazana danina publiczna uwzględniana jest natomiast przy określaniu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obecnie. Tym samym, aby zapewnić równoważność podanych wartości, aktualne przeciętne miesięczne wynagrodzenie należało zmniejszyć o podatek dochodowy, który w 2012r. wynosił 18%. Po dokonaniu opisanych operacji rachunkowych Sąd ustalił, że przeciętne miesięczne wynagrodzenie obliczone według zasad obowiązujących w 1985 r. wynosi 2843,28 zł. 42,2% tej kwoty wynosi natomiast 1199,86 zł i odpowiada aktualnej wartości kaucji wpłaconej przez powoda w 1985r.
Zasądzenie na rzecz powoda przedstawionej kwoty oznaczałoby w istocie obciążenie ryzykiem inflacji w całości strony pozwanej. W ocenie Sądu, prowadziłoby to do naruszenia chronionego interesu strony pozwanej i naruszałoby zasady współżycia społecznego. Interesy obu stron zobowiązania, którego przedmiotem jest zwrot kaucji, są natomiast należycie uwzględnione przez obciążenie pozwanej gminy ryzykiem inflacji w 70%, a powoda – w. 30%, co odpowiada również zasadom współżycia społecznego. Obciążając stronę pozwaną ryzykiem inflacji w wyższym stopniu niż powoda, Sąd wziął pod uwagę następujące okoliczności. Po pierwsze, kwota uiszczona tytułem kaucji pozostawaław dyspozycji strony pozwanej w okresie hiperinflacji. Po drugie, strona pozwana jest jednostką samorządu terytorialnego. Wykazywała zatem i nadal wykazuje silny związek z Państwem, które w pewnym zakresie ponosi odpowiedzialność wobec obywateli za zjawisko hiperinflacji początku lat 90. Obciążanie ryzykiem tego zjawiska w połowie powoda, będącego osobą fizyczną, pozostawałoby zatem w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Po uwzględnieniu ryzyka inflacji należało zasądzić od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 839,90 zł, jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia przyjmującart. 36 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(jedn. tekst: Dz.U. Nr 71, poz. 733 ze zm.) orazart. 3581§ 3 k.c.
O odsetkach za opóźnienie od zasądzonej części roszczenia orzeczono na podstawieart. 481 § 1 i § 2 k.c.Sąd podzielił stanowisko utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że odsetki od świadczenia zwaloryzowanego przez sąd należne są dopiero od dnia wyrokowania (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r., II CKN 404/00, niepubl., z dnia 25 lipca 2001 r., I CKN 127/01, niepubl., i z dnia 18 czerwca 2003 r.,II CK 227/02, niepubl.), i od daty wydania wyroku zasądził odsetki za opóźnienie, oddalając jednocześnie powództwo w pozostałej części.
Powód wygrał proces w 56% , pozwany natomiast wygrał proces w 44%. Obie strony reprezentowane były przez profesjonalnych pełnomocników, a zatem poniesione koszty były podobne. W związku z powyższym, w ocenie Sądu zachodziła podstawa do wzajemnego zniesienia kosztów procesu zgodnie zart. 100 kpc.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)