Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 596/15
Data wyroku: 2016-02-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Tucharz, Beata Waś, Jolanta Pyźlak
Słowa kluczowe: Leasing
Podstawa prawna: art. 709^15^ k.c.

Sygn. akt VI ACa 596/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 luty 2016r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SA Krzysztof Tucharz
Sędziowie: SA Beata Waś
SA Jolanta Pyźlak (spr.)
Protokolant: Katarzyna Łopacińska
po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.
przeciwkoJ. J.i(...) Spółka z o.o.z siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 17 sierpnia 2012r. sygn. akt XX GC 410/11
I zmienia zaskarżony wyrok w punkcie czwartym częściowo, nadając mu następującą treść: „zasądza odJ. J.i(...) Spółki z o.o.z siedzibą wW.solidarnie na rzecz(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.dalszą kwotę 62 100 zł (sześćdziesiąt dwa tysiące sto złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 grudnia 2010r. do dnia zapłaty i oddala powództwo w pozostałej części”,
II zasądza odJ. J.i(...) Spółki z o.o.z siedzibą wW.solidarnie na rzecz(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.kwotę 7134 zł (siedem tysięcy sto trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.
Sygn. akt VI ACa 596/15

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 16 grudnia 2010r. powód– (...) Sp. z o.o.wW.wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i nakazanie solidarnie pozwanym:J. J.oraz(...) sp. z o.o.wW.zapłatę kwoty 381.409,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 2 grudnia 2010r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. Jako podstawę swego żądania powód wskazał dwa weksle własne wystawione dnia 3 września 2007r. przezJ. J., a poręczone przez(...) sp. z o.o.wW..
W dniu 29 grudnia 2010r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, uwzględniający żądanie powoda. Od nakazu tego w dniu 18 stycznia 2011r. obaj pozwani wnieśli zarzuty, w których wnieśli o oddalenie powództwa w całości z uwagi na naruszenieart. 187 k.p.c., nadto zakwestionowali ważność weksli i prawidłowość ich wypełnienia. Zarzucili też, że pozew wniesiony został przedwcześnie.
W odpowiedzi na zarzuty powód wniósł o utrzymanie nakazu zapłaty co do kwoty 139.856,60 zł wraz z odsetkami od 2 grudnia 2010r. do dnia zapłaty i kosztami procesu w kwocie 11.985 zł oraz cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia co do kwoty 241.553,03 zł i wniósł o umorzenie postępowania w tym zakresie, z uwagi na uzyskanie przez niego korzyści ze sprzedaży przedmiotu leasingu, po wydaniu nakazu zapłaty.
Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2012r. Sąd Okręgowy w Warszawie uchylił nakaz zapłaty z dnia 29 grudnia 2010r. i zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 49 309,63 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 2 grudnia 2010r. do dnia zapłaty oraz kwotę 11 985 zł tytułem kosztów procesu, umorzył postępowanie co do kwoty 241 553,03 zł i oddalił powództwo co do kwoty 90 546,97 zł. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy poprzedził następującymi ustaleniami:
W dniu 3 września 2007r.J. J.wystawił i wydał do dyspozycji powoda dwa weksle opiewające na kwoty 124.737,50 zł oraz 256.672,13 zł, poręczone przez(...) sp. z o.o.wW., jako zabezpieczenieumów leasingu nr (...), zawartych 3 września 2007r. przez powoda zJ. J., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą(...)T. J. (2). Zgodnie z treścią deklaracji wekslowych w obu przypadkach powód miał prawo wypełnić weksel w każdym czasie, w razie naruszenia umowy leasingu, na sumę odpowiadającą wszelkim zobowiązaniom finansowym wynikającym z umowy leasingu i ogólnych warunków umowy leasingu. Dnia 24 listopada 2010r. wystawił i wysłał wystawcy oraz poręczycielowi wezwania do wykupu obu weksli na łączną kwotę 381.409,63 zł. Termin płatności weksli określony w wezwaniach minął 1 grudnia 2010r., jednakże pozwani nie wykupili weksli przed jego upływem.
W ocenie Sądu Okręgowego zarzuty pozwanych do nakazu zapłaty z dnia 29 grudnia 2010r. okazały się trafne jedynie w części. Powód wypowiedział bowiemT. J. (2)umowy leasingowe z dnia 3 września 2007r. na podstawie § 8 ust. 2 lit. a ogólnych warunków leasingu, w związku z nieuregulowaniem należności z tytułu tych umów, co pozostawało w zgodzie zart. 70915k.c.Ponadto, celem dochodzenia przysługujących mu należności, uzupełnił oba weksle na łączną kwotę 381.409,63 zł i skierował do pozwanych – wystawcy i poręczyciela wekslowego – wezwanie do wykupu, wyznaczając jego termin wykupu na dzień 1 grudnia 2010r. Przy czym, zgodnie zart. 32 Prawa wekslowegoporęczyciel wekslowy odpowiada tak samo, jak ten, za kogo poręczył. Powód był więc uprawniony do skierowanie wezwania do wykupu weksli zarówno do wystawcy, jak i poręczyciela.
W opinii Sądu Okręgowego, sposób wypełnienia weksli nie budzi wątpliwości i nie zasługuje na uznanie argument pozwanych, iż w treści weksli brak jest bezwarunkowego przyrzeczenia zapłaty, które stanowi immanentną cechę weksla. Brak w poleceniu zapłaty którejś z liter lub błąd ortograficzny (np. niedodanie końcówki fleksyjnej do wyrazu "zapłać...") nie unieważnia bowiem weksla, jeżeli zdanie jest zrozumiałe i nie nasuwa żadnych wątpliwości.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieprawidłowego wyliczenia kwot, na jakie wystawiono weksle i dokonując w tym postępowaniu, w ramach oceny zasadności dochodzonego roszczenia wekslowego i w granicach nakazu, analizy powoływanych przez strony podstaw faktycznych i prawnych, wynikających z łączącego je stosunku podstawowego, Sąd Okręgowy stwierdził, że zgodnie z § 8 ust. 3 ogólnych warunków leasingu, w wypadku wypowiedzenia umowy leasingu na podstawie § 8 ust. 2, finansujący może żądać od korzystającego sumy wymagalnych i niezapłaconych rat leasingowych (powiększonych o podatek VAT, gdy jest on należny) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wymagalności poszczególnych rat do dnia ich zapłaty, jak również sumy pozostałych rat leasingowych netto oraz wartości wykupu, pomniejszonych w drodze zdyskontowania, o ile korzystający zwróci w żądanym terminie przedmiot leasingu. Zaś sprzedaż przedmiotu leasingu jest przesłanką do pomniejszenia kwot należnych finansującemu o 90 % kwoty uzyskanej z tego tytułu, nie więcej jednak niż do wysokości tych należności. Wprawdzie też w odpowiedzi na zarzuty pozwanych powód wniósł o utrzymanie nakazu zapłaty jedynie co do kwoty 139.856,60 zł wraz z odsetkami od 2 grudnia 2010r. do dnia zapłaty i kosztami procesu w kwocie 11.985 zł., cofając pozew ze zrzeczeniem się roszczenia co do kwoty 241.553,03 zł i wnosząc o umorzenie postępowania w tym zakresie, z uwagi na uzyskanie przez niego korzyści ze sprzedaży przedmiotów leasingu po wydaniu nakazu zapłaty, jednakże sposób wyliczenia kwoty, co do której powód zrzekł się roszczenia, w oparciu o analizę złożonych dokumentów, Sąd Okręgowy uznał za nieprawidłowy. Z faktur przedstawionych przez powoda wynika bowiem, iż z tytułu sprzedaży obu przedmiotów umów leasingu uzyskał kwoty 135.300 zł oraz 196.800 zł, obejmujące m.in. należny podatek VAT (odpowiednio – 25.300 zł oraz 36.800 zł) – łącznie kwotę 332.100 zł (w tym 62.100 zł z tytułu VAT). Cofając powództwo w części wynikającej z tego faktu, powód dokonał jednak obniżenia sumy należności odpowiednio o 110.000 zł oraz 160.000 zł, tj. o uzyskane ze sprzedaży kwoty netto, co zdaniem Sądu Okręgowego było nieuprawnione. Sąd ten uznał też za nieskuteczne dokonanie przez powoda w tej sprawie rozliczenia kwot uzyskanych z tytułu sprzedaży przedmiotów umów leasingu z fakturami wystawionymi po dniu złożenia pozwu oraz z kwotami wynikającymi z not obciążeniowych nr(...)i nr(...), a także ze skapitalizowanymi odsetkami za zwłokę w zapłacie not obciążeniowych. W toku procesu powód nie dokonał bowiem rozszerzenia pierwotnego powództwa o wartość przedmiotowych faktur oraz skapitalizowanych odsetek za zwłokę.
Biorąc więc pod uwagę: sumę należną powodowi z tytułu niezapłaconych faktur oraz not obciążeniowych, uwzględnionych w kwotach wekslowych (381.409,63 zł), postanowienia ogólnych warunków leasingu zobowiązujące finansującego do obniżenia żądania o kwotę korzyści uzyskanych z tytułu sprzedaży przedmiotu leasingu (łącznie o kwotę 332.100 zł), jak również brak rozszerzenia powództwa co do kwot wskazanych w piśmie z dnia 14 listopada 2011r., a zatem brak zasadności ich zasądzenia na rzecz powoda, Sąd Okręgowy uznał, że suma należna powodowi z tytułu nieuregulowania należności wynikających z przedmiotowych umów leasingu wynosi ostatecznie 49.309,63 zł. Uzasadniało to, na podstawieart. 496 k.p.c.uchylenie nakazu zapłaty z 29 grudnia 2010r. i na podstawieart. 70915k.c.w zw. z § 8 ust. 2 i ust. 3 ogólnych warunków leasingu zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 49.309,63 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 2 grudnia 2010r. do dnia zapłaty oraz kwoty 11.985 zł tytułem kosztów procesu.
Wobec cofnięcia pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia, w oparciu oart. 203 § 1 k.p.c.orazart. 355 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy umorzył postępowanie co do kwoty 241.553,03 zł, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił w oparciu oart. 6 k.c.a contrario orazart. 193 § 1 k.p.c.a contrario.
Apelacje od powyższego wyroku wnieśli powód– (...) Sp. z o.o.wW.oraz pozwany –(...) Sp. z o.o.wW..
Powód(...) Sp. z o.o.wW., zaskarżając wyrok w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy oddalił powództwo co do kwoty 90.546,97 zł, zarzucił mu:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym:art. 3 ustawy z dnia 5 lipca 2001r. o cenach(Dz.U. nr 97 poz.1050) w związku zart. 2 pkt. 22, art. 5, 15, 19, 29 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług(Dz.U. nr 54 poz.535), poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że podatek VAT w łącznej kwocie 62.100,00 zł z tytułu sprzedaży przedmiotów leasingu, stanowi korzyść powoda, o którą powinno zostać obniżone żądanie względem pozwanych zgodnie z art.art. 70915k.c.;art. 70915k.c.poprzez jego nienależytą wykładnię i przyjęcie, że podatek VAT w łącznej kwocie 62.100,00 zł z tytułu sprzedaży przedmiotów leasingu stanowi korzyść powoda, o którą powinno zostać obniżone żądanie względem pozwanych;
- naruszenie przepisów postępowania w postaci:art. 479(

    4)k.p.c.w związku zart. 495 § 2 k.p.c.poprzez przyjęcie, że powód mógł rozszerzyć powództwo w sprawie o należności wynikające zumów leasingu nr (...), które powstały i stały się wymagalne już po złożeniu pozwu i po wydaniu nakazu zapłaty;art. 233 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i uznanie, że brak jest zasadności zasądzenia należności w postaci kwot wskazanych przez powoda w odpowiedzi na zarzuty pozwanych w zakresie kwoty 28.446,97 zł, w sytuacji, gdy dowody w postaciFaktury VAT (...)z dnia 20.01.2011r.,Faktury VAT (...)z dnia 31.12.2010r.,Faktury VAT (...)z dnia 27.12.2010r.,Faktury VAT (...)z dnia 31.12.2010r. iFaktury VAT (...)z dnia 31.12.2010r. zostały powołane przez powoda na okoliczność powstania innych, niż dochodzone pozwem, zobowiązań z tytułuumów leasingu (...), oraz na okoliczność, że roszczenie z tytułuumowy leasingu nr (...)dochodzone pozwem w kwocie 256.672,13 zł powód zasadnie pomniejszył o kwotę 141.626,08 zł i rozliczył ją z notą obciążeniową Nr(...), a roszczenie z tytułuumowy leasingu nr (...)dochodzone pozwem w kwocie 124.737,50 zł powód pomniejszył o kwotę 99.926,95 zł i rozliczył ją z notą obciążeniową nr(...);art. 479(

    14)§ 2 k.p.c.w zw. zart. 495 § 3 k.p.c.w zw. zart. 230 k.p.c.poprzez oparcie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem zarzutów i twierdzeń pozwanych objętych prekluzją, odnośnie rozliczenia umów leasingu zawartych w piśmie procesowym pełnomocnika pozwanych z dnia 29 marca 2012r., w tym w zakresie konieczności pomniejszenia należności wynikających z umów leasingu o cenę brutto sprzedaży przedmiotów leasingu, a nie cenę netto;
- błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że nie jest możliwe uznanie rozliczenia kwot wynikających z umów leasingu na dzień wypełnienia weksli w zakresie kwoty 28.446,97 zł za skuteczne, w związku z faktem, iż powód nie rozszerzył powództwa o tę kwotę, w sytuacji gdy powód pomniejszył zobowiązanie z umów leasingu dochodzone w pozwie (na dzień wypełnienia weksli) o korzyści uzyskane ze sprzedaży przedmiotów leasingu, po uprzednim zaliczeniu części tych korzyści w kwocie 28.446,97 zł na należności nie dochodzone pozwem wynikające również z umów Leasingu, i w sytuacji, gdy powód nie dochodzi należności z faktur wystawionych po dacie złożenia pozwu i wydaniu nakazu zapłaty w niniejszym postępowaniu, gdyż wygasły one na skutek zaliczenia na ich poczet części kwot uzyskanych ze sprzedaży przedmiotów leasingu oraz przyjęcie, że powód nie rozszerzył powództwa co do kwot wskazanych w piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2011r. w wysokości 28.446,97 zł, a zatem brak było zasadności ich zasądzenia na rzecz powoda, w sytuacji, gdy powód potrącił część kwot uzyskanych z tytułu sprzedaży przedmiotu leasingu (w kwocie 28.446,97 zł), z należnościami nie dochodzonymi pozwem powstałymi po wydaniu nakazu zapłaty w sprawie i sprzedaży przedmiotów leasingu, wskazanymi fakturami powołanymi na karcie 165-166 akt.
Wskazując na powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie solidarnie od pozwanych na jego rzecz kwoty 90.546,97 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 2 grudnia 2010r. do dnia zapłaty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w tym zakresie, a także o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu apelacji powód stwierdził, że kwoty uzyskane przez niego ze sprzedaży przedmiotów leasingu, a obejmujące należny podatek VAT, nie stanowią dla niego korzyści w rozumieniuart. 70915k.c., nie są jego przychodem, albowiem jest on podatnikiem tego podatku i musi powyższe kwoty odprowadzić do Urzędu Skarbowego.
Pozwany –(...) Sp. z o.o.wW., zaskarżając wyrok w części zasądzającej solidarnie od pozwanych kwotę 49 309,63 zł oraz koszty procesu w wysokości 11 985 zł, zarzucił mu naruszenieart. 369 k.c.w zw. zart. 32 Prawa wekslowegopoprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie art.. 100k.p.c.i z uwagi na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie powództwa w całości w stosunku do(...) Sp. z o.o.wW., przy uwzględnieniu kosztów postępowania oraz dokonania stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania w zw. zart. 100 k.p.c., ewentualnie – o przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu celem ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu apelacji pozwany wyjaśnił, że nie kwestionuje wyroku w części uchylającej nakaz zapłaty i zasądzającej kwotę 49 309,63 zł od pozwanegoJ. J.. Skoro jednak nakaz zapłaty wydany na podstawie weksli poręczonych przez skarżącego został uchylony, a zaskarżony wyrok zapadł na skutek oceny łączącego powoda zJ. J.stosunku podstawowego, brak jest podstaw do zastosowaniaart. 32 Prawa wekslowego. Przepis ten stanowił bowiem jedynie podstawę solidarnej odpowiedzialności skarżącego zJ. J.z weksla. Skoro też w sprawie niniejszej żądanie powoda zostało uwzględnione tylko w niewielkim procencie, to on winien zwrócić pozwanemu koszty procesu.
Powód wnosił o oddalenie apelacji pozwanego i zasadzenie kosztów zastępstw procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Pozwani domagali się oddalenia apelacji powoda i zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym.
Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI ACa 1573/12 oddalił obie apelacje, zniósł wzajemnie koszty postępowania apelacyjnego pomiędzy powódką a pozwaną(...) Sp. z o.o.wW.oraz zasądził od powódki(...) Sp. z o.o.wW.na rzeczJ. J.kwotę 2700 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
W wyniku wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku przez stronę powodową, Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 18 lutego 2015r. w sprawie I CSK 64/14 uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej apelację strony powodowej co do kwoty 62100 zł oraz w części orzekającej o kosztach postępowania apelacyjnego i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania pozostawiając sądowi II instancji rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, iż korzyść odniesiona przez skarżącą na skutek sprzedaży przedmiotów leasingu mogłaby nie obejmować podatku od towarów i usług tylko w takim zakresie, w jakim skarżąca mogła jako podatnik tego podatku skorzystać z możliwości odliczeń przewidzianych w przepisach prawa podatkowego. Sąd Apelacyjny powinien zbadać, czy i jakim zakresie skarżącej jako podatnikowi podatku od towarów i usług przysługiwało w świetle przepisów prawa podatkowego – prawo do obniżenia należnego podatku i tym samym ustalić rozmiar rzeczywistej korzyści odniesionej przez powódkę.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska. Strona pozwana wniosła o zobowiązanie strony powodowej do złożenia dokumentów w postaci: faktur nabycia przedmiotów leasingu, faktur sprzedaży przedmiotów leasingu, a także poszczególnych stron Rejestru dostaw towarów i usług VAT z miesięcy, w których doszło do nabycia, a następnie sprzedaży przedmiotów leasingu – obejmujących te transakcje.
W odpowiedzi strona powodowa złożyła wymagane dokumenty i wskazała, iż podatek VAT pobrany od nabywców sprzedanych przedmiotów poleasingowych został odprowadzony w całości do Urzędu Skarbowego i strona powodowa nie skorzystała w tym zakresie z żadnych odliczeń.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Do ponownego rozpoznania uchylono jedynie część wyroku Sądu Apelacyjnego z 6 marca 2013r., a zatem obecnie podlega rozpoznaniu jedynie apelacja powoda w części tj. w zakresie kwoty 62 000 zł obejmującej należności dochodzone przez niego na podstawieart. 70915k.c.jako niezapłacone raty leasingowe, co do których skarżący kwestionuje w apelacji niezasadne, jego zdaniem, uznanie przez Sąd Okręgowy, iż znalazły one pokrycie w korzyściach uzyskanych ze sprzedaży przedmiotów leasingu, w szczególności w kwocie wpłaconej przez nabywców tych przedmiotów jako podatek VAT należny od transakcji. W ocenie Sądu Apelacyjnego w obecnym składzie - apelację powoda w tym zakresie należy uznać za uzasadnioną.
W myśl ogólnej zasady wyrażonej wart. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usługw brzmieniu obowiązującym w lutym 2011r. (Dz. U. 2004 Nr 54 poz. 535 ze zm. ) zarejestrowani czynni podatnicy podatku od towarów i usług uprawnieni są do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy dokonywaniu zakupów związanych z czynnościami opodatkowanymi VAT. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika m.in. z tytułu nabycia towarów i usług. Prawo do rozliczania podatku naliczonego jest ograniczone ściśle określonymi ramami czasowymi. Wart. 86 ust. 10ww. ustawy wskazano jako zasadę, iż prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych towarów i usług powstał obowiązek podatkowy. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje co do zasady w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny (art. 86 ust. 10 pkt 1ww. ustawy).
W świetleart. 70915k.c.powód winien pomniejszyć zadłużenie pozwanych o korzyści uzyskane wskutek zapłaty rat przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu (tu – wskutek zaliczenia na poczet rat - kwoty uzyskanej ze sprzedaży przedmiotów leasingu osobie trzeciej). Chodzi tu o czasowy i funkcjonalny związek między uzyskaną korzyścią a tymi dwoma zdarzeniami (por. uzasadnienie wyroku SN z 12 grudnia 2013r. V CSK 566/12, Lex 1444975). Niezasadnie zatem strona pozwana łączy korzyść uzyskaną przez powoda z chwilą zakupu przedmiotów leasingu. Kwestie rozliczeń podatkowych powoda w 2007r. nie mają związku przyczynowego z rozwiązaniem umowy leasingu i poleasingową sprzedażą przedmiotów tego leasingu. Podatek za ten okres jest już rozliczony i fakt rozwiązania umowy leasingu nie powoduje możliwości ponownego jego rozliczenia. Gdyby chcieć całościowo rozważyć korzyści wynikające z sytemu podatkowego dla leasingodawcy, należałoby jeszcze wziąć pod uwagę rozliczanie podatku VAT przy zapłacie poszczególnych rat leasingowych, a to wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy.
Zasadą rozliczania podatku VAT przyjętą przez polskiego ustawodawcę (za Dyrektywą 2006/112/WE) jest rozliczanie bieżące „pulowe” między „pulą” podatku naliczonego a „pulą” podatku należnego od wszystkich nabywanych i zbywanych towarów (usług) w danym okresie rozrachunkowym, a nie rozliczenia danego przedmiotu czy usługi. Kwota podatku należnego zapłacona przez nabywcę przedmiotowego ciągnika i naczepy w lutym 2011r. winna być odprowadzona do Urzędu Skarbowego, o ile powód nie skorzystał z prawa pomniejszenia jej o kwotę podatku naliczonego przy nabywaniu towarów i usług w tym samym okresie rozliczeniowym. Przy czym w razie sprzedaży poleasingowej uzyskanie korzyści należy wiązać z realnie powstałym a nie tylko możliwym do uzyskania dochodem z rzeczy (por. uzasadnienie wyroku SN z 12 grudnia 2013r. V CSK 566/12 jw.).
Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez powoda w toku postępowania apelacyjnego - ciągnik siodłowyM. (...)został sprzedany w lutym 2011r. za kwotę netto 160 000 zł, a należny podatek VAT od tej transakcji wyniósł 36 800zł, natomiast naczepa ciężarowaN.typ(...)została sprzedana za 110 000 z netto, a należny podatek VAT wyniósł 25 300 zł. VAT od tych transakcji został wykazany w Rejestrze dostaw towarów i usług VAT za luty 2011r. (k. 528, k. 551). Za luty 2011r. spółka wystawiła deklarację VAT – 7, z której wynika, iż podatek należny od towarów i usług w tym miesiącu wyniósł ogółem 20 267 034 zł, a podatek naliczony z tytułu nabycia towarów i usług - do odliczenia – 16 887 705 zł (k. 471 – 472). Do Urzędu Skarbowego podlegała zatem odprowadzeniu jako podatek należny - kwota 3 379 329 zł.
Powód jako płatnik podatku VAT miał zatem możliwość skorzystania z odliczenia podatku VAT należnego od tej transakcji, ale faktyczna możliwość skorzystania z takiego odliczenia zależała od ilości i ceny nabytych w okresie rozliczeniowym podlegających opodatkowaniu towarów i usług oraz wysokości naliczonego do nich podatku VAT.
Według twierdzeń powoda – w kwocie odprowadzonej do Urzędu Skarbowego mieścił się również podatek VAT należny od sprzedaży przedmiotów leasingu objętych niniejszych sporem, bowiem kwota podatku naliczonego od nabytych przez powoda w tym okresie rozliczeniowym towarów i usług była zbyt mała, aby pokryć podatek należny od sprzedaży. Złożone przez strony dowody nie pozwoliły na ustalenie czy w dacie zapłaty w wykonaniu umowy kupna - sprzedaży tj. 11 lutego 2011r. kwota podatku należnego od tej transakcji miała pokrycie w podatku naliczonym do tej daty za dany okres rozliczeniowy, w szczególności strony nie wnosiły o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. księgowości (strona pozwana wyraźnie oświadczyła, iż nie wnosi o taki dowód – k. 516-517). Ciężar dowodu w kwestii wysokości korzyści z uzyskanej przez leasingodawcę spoczywał na leasingobiorcy tj. stronie pozwanej (tak też SN w uzasadnieniu wyżej cytowanego wyroku, podobnie - Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 8 listopada 2013r. I ACa 114/13 Lex nr 1402962). W tej sytuacji należy uznać, iż pozwani nie wykazali, aby korzyść uzyskana przez powoda z tytułu sprzedaży przedmiotów poleasingowych obejmowała także podatek VAT należny od tej transakcji. Podatek ten podlegał odprowadzeniu do Urzędu Skarbowego, wobec czego nie może być uznany za korzyść pozostającą w związku przyczynowym z przedterminowym rozwiązaniem umowy leasingu (tak też Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu ww. wyroku z 8 listopada 2013r.). W tej sytuacji należało zmienić zaskarżony wyrok i dodatkowo zasądzić od pozwanych na rzecz powoda kwoty odszkodowania z tytułu przedterminowego rozwiązania umowy leasingu, odpowiadające wysokości podatku VAT należnego od sprzedaży poleasingowej przedmiotowego ciągnika i naczepy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawieart. 386§1 k.p.c.i rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego na podstawieart. 100 k.p.c.mając na uwadze ostateczny wynik sprawy i koszty poniesione przez obydwie strony, uznając, iż pozwani powinni ponieść 68% ogółu kosztów (powód: opłata od apelacji 4528 zł, koszty zastępstwa procesowego – 2700 zł, opłata od skargi kasacyjnej – 3105 zł, koszty zastępstwa procesowego 2700 zł, ogółem 13033 zł, pozwani: koszty zastępstwa procesowego 2700 zł razy dwa tj. również za postępowanie kasacyjne, ogółem 5400 zł; pozwany przegrał w całości swoją apelację, wobec czego Sąd nie wziął pod uwagę opłaty od tej apelacji uznając, iż w całości sam ją ponosi). Ogółem koszty te wyniosły 18 433 zł, z czego 68% to 12 534 zł, pozwani ponieśli koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5400 zł, a zatem powinni dopłacić powodowi kwotę 7134 zł.