Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1824/15
Data wyroku: 2016-08-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Pierzycka-Pająk, Tadeusz Szweda, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 1824/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 sierpnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachWydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Ansion (spr.)

Sędziowie

SSA Tadeusz Szweda
SSA Maria Pierzycka - Pająk

Protokolant

Dawid Krasowski

po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2016r. w Katowicach
sprawy z odwołania Teatru(...)wC.(Teatr(...)wC.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
przy udziale zainteresowanych:R. W.(R. W.),M. W.(M. W.),W. W.(W. W.),M. M.(M. M.),M. K.(M. K.)
o podleganie ubezpieczeniom społecznym i podstawę wymiaru składek
na skutek apelacji odwołującego się Teatru(...)wC.
od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach
z dnia 2 lipca 2015r. sygn. Akt X U 1875/14

oddala apelację.
/-/SSA T.Szweda /-/SSA J.Ansion /-/SSA M.Pierzycka-Pająk
Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 1824/15

UZASADNIENIE
Decyzjami z dnia 26 czerwca 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.stwierdził, że ubezpieczeni:M. W.w okresieod 1 września 2011r. do 29 lutego 2012r., od 1 kwietnia 2012r. do 30 kwietnia 2012r.,W. W.w okresie od 1 stycznia 2011r. do 30 czerwca 2011r.,M. K.w okresie od 1 kwietnia 2012r. do 30 kwietnia 2012r.,M. M.w okresie od 1 kwietnia 2012r. do 30 kwietnia 2012r., podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, chorobowemu, jako pracownicy z tytułu zawartej umowy zlecenia z płatnikiem składek(...)R. W., wykonywanej na rzecz podmiotu Teatr(...). Organ rentowy ustalił ponadto podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczneoraz zdrowotne w kwotach wskazanych w decyzjach.
W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, iż zawarte między ubezpieczonymi (pracownikami Teatru(...)), a(...)R. W.umowy zlecenia wykonywane były na rzecz pracodawcy, z którym ubezpieczeni pozostawaliw stosunku pracy. Z tych też względów, za płatnika składek winien zostać uznany odwołujący się Teatr(...)wC.i to na nim, niezależnie od uregulowań umownych między płatnikiem składek i zainteresowanym, ciąży obowiązek opłacenia należnych składek, wynikających z zaskarżonej decyzji.
Teatr(...)wC.wniósł odwołania od powyższych decyzji podnosząc, iż zawarł z podmiotem gospodarczym(...)R. W.umowy cywilnoprawne, w ramach których podmiot ten miał realizować przedstawienia artystyczne oraz zgodnie z ich treścią, obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne należał do w/w podmiotu. Domagał sięzmiany zaskarżonych decyzji i ich uchylenia oraz zasądzenia na jego rzeczkosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy podtrzymał stanowisko zawartew zaskarżonych decyzjach, wnosząc jednocześnie o oddalenie odwołań i zasądzenie od odwołującego na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego.
Pełnomocnik zainteresowanejR. W.wniósł o oddalenie odwołania, powołując się na orzecznictwo sądowe oraz art. 8 ust. 1 i 2a ustawy systemowej.
ZainteresowanaM. M.poparła stanowisko organu rentowego.
ZainteresowanyM. W.poparł odwołanie Teatru(...)wC..
ZainteresowanyW. W.nie zajął w sprawie stanowiska.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 lipca 2015r., sygn. akt X U 1875/14,Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił odwołania oraz zasądził od odwołującegona rzecz organu rentowego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd I instancji ustalił, że zainteresowani:M. W.w okresieod 1 września 2011r. do 29 lutego 2012r., od 1 kwietnia 2012r. do 30 kwietnia 2012r.,W. W.w okresie od 1 stycznia 2011r. do 30 czerwca 2011r.,M. K.w okresie od 1 kwietnia 2012r. do 30 kwietnia 2012r.,M. M.w okresie od 1 kwietnia 2012r. do 30 kwietnia 2012r., wykonywali pracęna podstawie umów zlecenia zawartych z(...)R. W.. Praca świadczona w ramach w/w umów zlecenia była wykonywana na rzecz pracodawcy,z którym zainteresowanych łączył stosunek pracy, tj. Teatru(...)wC..
ZainteresowanaR. W.prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wystawiania przedstawień artystycznych pod nazwą(...). Dyrektor Teatru(...)wC.był zainteresowany stworzeniem projektu edukacyjnego Szkoła Teatru i zwrócił się do zainteresowanej z propozycją zawarcia umowyna wykonanie tego projektu. Teatr(...)zobowiązał zainteresowanądo zatrudnienia przy wykonaniu projektu pracowników w/w teatru. Odbiorcą tego projektu miała być młodzież szkół gimnazjalnych, zawodowych, licealnych.
W dniach 10 stycznia 2011r. i 16 stycznia 2012r. zostały zawarte umowy zlecenia pomiędzy Teatrem(...)wC.(zleceniodawcą), afirmą (...)R. W.wC.(zleceniobiorcą). Pierwsza z w/w umów została zawarta na okres od 10 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2011r., natomiast druga od 16 stycznia 2012r. do 31 grudnia 2012r. Przedmiotem umów była realizacja przestawień artystycznych w ramach projektu edukacyjnego Szkoła Teatru. Lekcje edukacyjne i próby teatru odbywały się na terenie Teatru(...). Lekcje odbywały się w różnych dniach o godz. 8.30, trwały około półtorej godziny, próby odbywały się wieczorem. W celu realizacji przedstawień artystycznych, w okresie od stycznia 2011r. do kwietnia 2012r.(...)R. W.zatrudniała w oparciuo umowy zlecenia zainteresowanych (aktorów, realizatora nagłośnienia, akustyka) - pracowników Teatru(...)wC.. Teatr wyposażał aktorów we wszystkie przedmioty i akcesoria konieczne do wykonania przedstawienia - kostiumy, scenografię. Za usługi świadczone na podstawie w/w umów Teatr(...)płaciłfirmie (...)R. W.honorarium na podstawie wystawionychprzez nią faktur. ZainteresowanaR. W.wypłacała wynagrodzenie aktorom, z którymi zawarła umowy zlecenia.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że odwołanianie zasługują na uwzględnienie.
Sąd I instancji wskazał, że spór w niniejszej sprawie sprowadzał siędo ustalenia, czy zainteresowani pracownicy odwołującego się Teatru(...)wC.na podstawie umów zlecenia zawartych z zainteresowaną(...)R. W., wykonywali pracę na rzecz odwołującego się, a co za tym idzie,czy z tego tytułu podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym, jako pracownicy.
Powołując treść regulacjiart. 8 ust. 2a, art. 4 pkt 2a, art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4, art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(nazywanej dalej u.s.u.s.) oraz stanowisko judykatury (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009r., sygn. akt II UZP 6/09, LEX nr 514221; wyrok Sądu Najwyższego z dnia22 lutego 2010r., sygn. akt I UK 259/09, LEX nr 585727 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 18 grudnia 2012r., sygn. akt III AUa 1109/12,LEX nr 1240047; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2012r., sygn. akt III AUa 1031/12, LEX nr 1254347; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowiez dnia 13 lutego 2013r., sygn. akt III AUa 1142/12, LEX nr 1282660), Sąd Okręgowy podkreślił, że objęcie definicją pracownika (dla potrzeb u.s.u.s.), nie tylko pracowników w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadają przepisyKodeksupracy, ale także osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych (agentów, zleceniobiorców, wykonawców dzieła), oznacza jednoczesne rozszerzenie pracowniczego tytułu obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym. Tytułem tym przestaje być jedynie stosunek pracy, o jakim mowa wart. 22 § 1 k.p.w związku zart. 8 ust. 1u.s.u.s., a staje się - w okolicznościach opisanych hipotezą normyart. 8 ust. 2au.s.u.s. - szersza więź prawna między pracownikiem i pracodawcą, a nawet między pracownikiem, pracodawcą i osobą trzecią. Wprowadzając do ustawy systemowej regulacjęart. 8 ust. 2a, ustawodawca nie miał na celu objęcia powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych również tej grupy zawodowej, gdyż - poza wykonawcami dzieła - osoby wymienione w cytowanym przepisiesą już z mocyart. 6 ust. 1 pkt 4u.s.u.s. podmiotami obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. W konsekwencji, wspominane umowy agencji, zlecenia, inne umowy, do których na podstawieKodeksu cywilnegostosuje się przepisyo zleceniu oraz umowy o dzieło, zawarte lub wykonywane na rzecz własnego pracodawcy, nie stanowią samodzielnych tytułów obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym pracownika, o jakim mowa wart. 8 ust. 2au.s.u.s.W ocenie Sądu I instancji, nie występuje także zbieg tytułów ubezpieczenia społecznego w rozumieniu art. 9 tego aktu. Normaart. 8 ust. 2awykreowała nie tylko szerokie pojęcie „pracownika”, ale także szeroką definicję pracowniczego tytułu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Tytułem tym jest łączący pracodawcęz pracownikiem stosunek pracy (który w tym układzie warunkującym powstanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, ma podstawowe znaczenie) oraz dodatkowo umowa cywilnoprawna zawarta przez pracownika z pracodawcą lub zawarta z osobą trzecią, ale wykonywana na rzecz pracodawcy (tak SN w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 stycznia 2012r., sygn. akt III UK 64/11).
Sąd Okręgowy uznał, iż zawarte między ubezpieczonymi (pracownikami Teatru(...)), a(...)R. W.umowy zlecenia, wykonywane były na rzecz pracodawcy, z którym ubezpieczeni pozostawali w stosunku pracy. Dyrektor Teatru(...)wC.był zainteresowany stworzeniem projektu edukacyjnego Szkoła Teatru i zwrócił się do zainteresowanej z propozycją zawarcia umowy na wykonanie tego projektu. Teatr(...)zobowiązał zainteresowanądo zatrudnienia do wykonania projektu pracowników teatru. Teatr wyposażał aktorów we wszystkie przedmioty i akcesoria konieczne do wykonania przedstawienia - kostiumy, scenografia.
Zdaniem Sądu I instancji, odwołujący Teatr(...)- pracodawca,jest z mocy art. 4 pkt 2a ustawy systemowej, płatnikiem składek dla wszystkich pracowników w rozumieniu tego aktu, a zatem także dla tych, o jakich mowaw art. 8 ust. 2a, w tym także dla pracowników pozostających z nim w stosunku pracyi jednocześnie wykonujących na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z osobą trzecią- zainteresowanąR. W..
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy na mocy powołanych przepisów iart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jak w pkt 1 zaskarżonego wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na mocyart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c.przy zastosowaniu§ 2 ust. 1 i § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocyprawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163;poz. 1349).
Apelację od wyroku wniósł odwołujący Teatr(...)wC..
Apelujący zaskarżając wyrok w całości, zarzucił:
1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:
- uczestnicy postępowania:M. W.,W. W.,M. M.iM. K.podlegali obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu u odwołującego, podczas, gdy winni być ubezpieczeni przezR. W.;
- przyjęciu, że skarżący miał możliwość naliczania i odprowadzania składekna ubezpieczenie społeczne od w/w uczestników, podczas, gdy skarżący takiej możliwości nie miał, gdyż nie znał treści umów łączącychR. W.z pozostałymi uczestnikami, a więc nie miał możliwości ustalenia kwoty swego zobowiązania;
2. naruszenie przepisów, poprzez ich wadliwe zastosowanie, a to art. 8 ust. 2a ustawy systemowej i uznanie, że przepis ten ma zastosowanie do uczestników postępowania, podczas, gdy osoby te winny być ubezpieczone przez podmiot zatrudniający ich przy wykonywaniu dzieł objętych prawami autorskimi, zgodnie z zawartą w tym zakresie między skarżącym, aR. W.umową;
3. naruszenie przepisów, poprzez ich niezastosowanie, a to:
- art. 7 ustawy systemowej, a to wobec przyjęcia, że uczestnicy nie mogli ubezpieczyć się dobrowolnie w zakresie ubezpieczeń społecznych;
- art. 8 ust. 6 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, poprzez odmowę ustalenia obowiązku ubezpieczenia przez uczestników postępowania w związku z prowadzoną samodzielnie działalnością artystyczną;
4. naruszenie procedury, poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, dotyczących braków formalnych postępowaniaw zakresie dotyczącym wydania zaskarżonych decyzji, związanychze zgłoszonymi przez skarżącego zastrzeżeniami do protokołów kontroli organów, stanowiących podstawę wydania zaskarżonych decyzji.
Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonych decyzji ZUS, umorzenie postępowania oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zainteresowani wykonywali pracęna rzeczR. W., tym samym ustalenie, że to Teatr winien odprowadzać składki na ubezpieczenia społeczne, jest błędne. Apelujący podniósł, że nawet gdyby chciał ubezpieczyć zainteresowanych, to nie miał takiej technicznej możliwości, bowiem nie znał ani kwot wypłat na rzecz uczestników, ani terminów wypłat.
W odpowiedzi na apelację zainteresowanaR. W., podzielając stanowisko Sądu I instancji, wniosła o jej oddalenie.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania orzeczenia SąduI instancji, który przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe i na jego podstawie wywiódł trafne wnioski.
Okoliczności sporne sprowadzały się do ustalenia, czy zainteresowani pracownicy Teatru(...)wC.:M. W.,W.W.,M. M.,M. K., podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, jako pracownicy z tytułu umów zlecenia zawartych zR. W..
W ocenie Sądu Apelacyjnego, bezzasadny jest podniesiony przez apelującego zarzut naruszenia prawa materialnego -art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2015r., poz. 121 j.t.) zgodniez którym za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowyo świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą,z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Sąd Apelacyjny podziela ocenę Sądu Okręgowego, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy uzasadnione jest przyjęcie, iż zainteresowani pracownicy,w ramach zawartych zR. W.umów cywilnoprawnych, wykonywali pracę na rzecz Teatru(...)wC., w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 2 września 2009r.,sygn. akt II UZP 6/09 (OSNP 2010, nr 3-4, poz.46), a Sąd Apelacyjny poglądten w całej rozciągłości podziela, wskazany przepis rozszerza pojęcie pracownikadla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenieto dotyczy dwóch sytuacji. Pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednejz wymienionych umów prawa cywilnego, przez osobę, która umowę taką zawarłaz pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. Drugą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osobyza pracownika, w rozumieniuustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest to,że - będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą - jednocześnie świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z nim lub z inną osobą.
Podkreślić należy, że na gruncie ubezpieczeń społecznych (art. 8 ust. 2a), pojęcie pracownika obejmuje z jednej strony osoby związane umową cywilnoprawnąze swoim pracodawcą, a z drugiej strony także osoby, które świadczą pracę na rzecz swego pracodawcy, chociażby formalnie były związane umową zlecenia z osobą trzecią. Ustawodawca wyraźnie rozróżnia sytuacje, gdzie występuje świadczenie pracy na rzecz pracodawcy w sensie podmiotowym (zawarcie umowy z pracodawcą)oraz w sensie przedmiotowym (wykonywanie w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z innym podmiotem pracy na rzecz pracodawcy, z którym osoba pozostajew stosunku pracy).
Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej wart. 8 ust. 2aza pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym tak, jak pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1,art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W związkuz tym, osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia do wymienionych ubezpieczeń społecznych.
Podkreślić należy, że określone w omawianymart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychdwie sytuacje faktyczne, w których może znaleźć się osoba, do której przepis ten jest adresowany (pracownik wykonujący pracę na podstawie wymienionych umów cywilnoprawnych zawartych z pracodawcą oraz umów zawartych wprawdzie z osobą trzecią, ale gdy praca jest wykonywana na rzecz pracodawcy), mają równorzędny charakter. Oznacza to, że skutki prawne wynikającez realizacji takich umów muszą być takie same, tzn., że dla celów ubezpieczeń społecznych zarówno wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z pracodawcą, jak i zawartych wprawdzie z osobą trzecią, ale gdy praca wykonywana jest na rzecz pracodawcy, jest traktowane tak, jak w ramach stosunku pracy łączącego pracownika z pracodawcą. Żaden z przepisów ustawy systemowejnie daje też podstaw - jak chciałby to czynić apelujący - do zróżnicowania sytuacji faktycznych, o których mowa wart. 8 ust. 2ai przyjęcia, że w przypadku wykonywania pracy na podstawie wymienionych w tym przepisie umów cywilnoprawnych przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, należy uważać taką osobę za pracownika podmiotu,z którym łączy ją stosunek pracy, a w przypadku wykonywania pracy na podstawie tych umów przez osobę, która umowy takie zawarła z osobą trzecią, jednakżew jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy, należy - w/g apelującego - uważać taką osobę za pracownika podmiotu,z którym łączy ją stosunek cywilnoprawny (pracownika osoby trzeciej).
W świetle powołanej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009r., przesłanką decydującą o uznaniu za pracownika osoby świadczącej w ramach umowy zlecenia pracę na rzecz swojego pracodawcy, jest to, że w ramach takiej umowy, wykonuje ona faktycznie pracę dla swojego pracodawcy (uzyskuje on rezultatyjej pracy).
W orzecznictwie wielokrotnie wypowiadano się odnośnie źródeł regulacjiart. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Podnoszono również, że użyty w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej zwrot „działać na rzecz” użyty został w innym znaczeniu,niż w języku prawa, w którym działanie „na czyjąś rzecz” może się odbywaćw wyniku istnienia określonej więzi prawnej (stosunku prawnego). Stosunkiem prawnym charakteryzującym się działaniem na rzecz innego podmiotu, jest stosunek pracy, do którego istotnych cech należy działanie na rzecz pracodawcy (art. 22 k.p.). Również wykonujący zlecenie „działa na rzecz zleceniodawcy” (art. 734 i nast. k.c.). W kontekście przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, zwrot ten opisuje zatem sytuację faktyczną, w której należy zastosować konstrukcję uznania za pracownika. Podkreślić należy, że hipotezą normy prawnej wynikającej z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, objęte są dwa rodzaje relacji pomiędzy zainteresowanymi podmiotami. Pierwszą jest sytuacja, gdy oba stosunki (pracowniczy i cywilnoprawny) dotyczą tych samych podmiotów, jednocześnie występujących wobec siebie w roli pracodawcy - zleceniodawcy i pracownika - zleceniobiorcy, drugą zaś sytuacja, gdy na istniejący stosunek pracy nakłada się stosunek cywilnoprawny między pracownikiem i osobą trzecią, na podstawie którego pracownik wykonuje pracę na rzecz pracodawcy (zleceniobiorcy itp.) w ramach łączącej pracodawcę z ową osobą trzecią (zleceniodawcą i inną w rozumieniu prawa cywilnego) umownej więzi prawnej.W tym ostatnim przypadku, to w istocie pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika - zleceniobiorcę, bez względu na to,czy w trakcie jej wykonywania pracownik pozostawał pod faktycznym kierownictwem pracodawcy i czy korzystał z jego majątku.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, na użytek niniejszej sprawy wystarcza stwierdzenie, że zastosowany w treści przepisu zwrot: „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy”, oznacza, iż praca ta wykonywana jest w przebiegu realizacji stosunku prawnego łączącego owego pracodawcę z podmiotem będącym - dla wymienionego pracownika - zleceniodawcą lub zamawiającym dzieło.
Potwierdzeniem przedstawionej wyżej wykładniart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjest także unormowanie zawarte w art. 18 ust. 1a tejże ustawy, dotyczące sposobu ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (a poprzez jej art. 20 ust. 1 i art. 22 - ubezpieczenia: chorobowei wypadkowe), zgodnie z którym w przypadku ubezpieczonych, o których mowawart. 8 ust. 2a(a zatem wszystkich tam wymienionych, a nie tylko dających się zakwalifikować do pierwszej opisanej w nim sytuacji), w podstawie wymiaru składek uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenialub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.
Powołanyart. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychstanowi jednocześnie potwierdzenie takiej wykładni jej art. 8 ust. 2a, zgodnie z którą w każdejz dwóch sytuacji określonych w tym przepisie wymienioną tam osobę należyuważać za pracownika podmiotu, z którym związana jest ona stosunkiem pracy.Dla każdej z takich osób jest bowiem ustalana jedna podstawa wymiaru składek, która również, a zatem dodatkowo, tzn. ponad przychód ze stosunku pracy, uwzględniać musi przychód z określonych w art. 8 ust. 2a umów cywilnoprawnych.
Ponadto, skoro zgodnie z omawianym art. 8 ust. 2a, osobę, o której mowaw tym przepisie, uważa się za pracownika w rozumieniu ustawy, to przyjąć należy,że płatnikiem składek w stosunku do niej jest wyłącznie pracodawca. Wskazujena to bowiem uregulowanieart. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,które dla pracowników nie przewiduje innego płatnika (por. wskazywana już uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009r., II UZP 6/09). Konstrukcjaart. 4 pkt 2atej samej ustawy nie pozwala zresztą na odmienną interpretację tego przepisu. Płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu umowy zlecenia (świadczenia usług) jest pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramachtej umowy zawartej z osobą trzecią (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia2 września 2009r., sygn. akt II UZP 6/09, LEX nr 514221 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2010r., sygn. akt I UK 259/09, LEX nr 585727, z dnia18 października 2011r., sygn. akt III UK 22/11, OSNP 2012, Nr 21-22, poz. 266, wyrok SA w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2016r., sygn. akt III AUa 1946/15i postanowienie SN z 20 kwietnia 2016r., sygn. akt II UZ 1/16).
Zatem, to Teatr(...)wC.jest z mocy art. 4 pkt 2a ustawy systemowej płatnikiem składek dla wszystkich pracowników w rozumieniu tego aktu, a zatem także dla tych, o jakich mowa w art. 8 ust. 2a, w tym także dla pracowników pozostających z nim w stosunku pracy i jednocześnie wykonujących na jego rzecz pracę w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z osobą trzecią.
Sąd Apelacyjny w pełni akceptuje pogląd Sądu Najwyższego wyrażonyw uzasadnieniu wyroku z dnia 18 października 2011r., sygn. akt III UK 22/11 (OSNP 2012r., Nr 21-22, poz. 266), zgodnie z którym, pracodawca ma prawo domagania się informacji o przychodach pracownika dla realizacji ustawowych obowiązków podmiotu zwracającego się o takie informacje (w tym przypadku - obowiązków płatnika składek, określonych w przepisach ustawy systemowej) przede wszystkimod samego pracownika w ramach trójstronnego stosunku ubezpieczeń społecznych łączącego ubezpieczonego, płatnika składek oraz organ rentowy. Funkcjonowanie tego stosunku wiąże się między innymi ze spełnieniem przez płatnika nałożonych nańprzez ustawodawcę zadań w zakresie obliczania i opłacania składek na obowiązkowe ubezpieczenia pracownika, także pracownika, o jakim mowa w art. 8 ust. 2austawy systemowej (vide: wyrok SA w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2016r.,sygn. akt III AUa 1837/15).
Zasadnym jest przypomnienie także stanowiska Sądu Najwyższego, zajętegow uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 16 lipca 2003r., sygn. I PZP 28/093 (OSNPC 1994r. Nr 1, poz. 2), zgodnie z którym pracownik ma „prawo do milczenia”w zakresie treści jego stosunku pracy, obejmującej wysokość wynagrodzenia.Nie zawsze będzie to jednak oznaczało zakaz ujawniania tego wynagrodzeniaprzez drugą stronę stosunku obligacyjnego, tj. pracodawcę, ze względu na zakaz naruszenia dóbr osobistych pracownika. Będzie tak tylko wówczas, gdy taką informację należałoby zaliczyć do „sfery prywatności” pracownika. Możliwe to będzie dopiero po przeanalizowaniu całokształtu wyżej wymienionych stosunków społecznych i gospodarczych, zwyczajów i zasad współżycia. W szczególności będzie tak wtedy, gdy pracownik w sposób wyraźny, z przyczyn uzasadnionych, sprzeciwi się ujawnianiu osobom trzecim wysokości jego wynagrodzenia za pracę lub w sytuacji, gdy informacja taka wkraczałaby w „sferę intymności” pracownika. Z tym ostatnim wypadkiem mielibyśmy do czynienia w sytuacji, gdyby informacja o wysokości wynagrodzenia pracownika dotykała jego życia prywatnego, np. ujawniała dokonanie potrąceń należności alimentacyjnych. Podobnie w wyroku Sądu Najwyższegoz dnia 8 maja 2002r., sygn. I PKN 267/01 (OSNP 2004 Nr 6, poz. 99) wyrażono pogląd, zgodnie z którym, pracodawca nie narusza dóbr osobistych pracownika(art. 23 k.c.,art. 47 i art. 51 Konstytucji RP), zobowiązując go zgodniez postanowieniami regulaminu zapomogi z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych do złożenia zaświadczenia o zarobkach uzyskiwanych u drugiego pracodawcy.
W świetle dokonanej wykładni i interpretacji przepisów prawa materialnego oraz analizy stanu faktycznego w niniejszej sprawie, Sąd Apelacyjny uznał,że Sąd Okręgowy, wydając zaskarżone rozstrzygniecie, dokonał prawidłowej oceny charakteru umów łączących strony oraz wynikających z takiej oceny skutków prawnych, a dokonane przez ten Sąd ustalenia oraz ich ocena odpowiadają zarówno treści, jak i celowi przepisuart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd II instancji po myśliart. 385 k.p.c.oddalił apelację, jako pozbawioną słusznych podstaw.
/-/SSA T.Szweda /-/SSA J.Ansion /-/SSA M.Pierzycka-Pająk
Sędzia Przewodniczący Sędzia
JR