Sąd Rejonowy w Człuchowie
IV Wydział Pracy
Sygnatura akt: IV P 63/16
Data wyroku: 2016-09-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Rejonowego Marek Osowicki, Sonia Klonowska, Tadeusz Dymnicki

Sygn. akt IV P 63/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 września 2016 r.
Sąd Rejonowy w Człuchowie IV Wydział Pracy
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Sądu Rejonowego Marek Osowicki

Ławnicy:

Sonia Klonowska, Tadeusz Dymnicki

Protokolant:

maszynistka Paulina Barwińska

po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. w Człuchowie
sprawy z powództwaM. K.
przeciwko Zespołowi Szkół wP.
o ustanie stosunku pracy i uznanie za bezskuteczne umowy o pracę

1
oddala powództwo,

2
nie obciąża powódkiM. K.kosztami procesu.

Sygn. akt IV P 63/16

UZASADNIENIE
Pełnomocnik powódkiM. K.wniosła przeciwko Zespołowi Szkół wP.o uznanie wypowiedzenia umowy o prace za bezskuteczne i nałożenie obowiązku dalszego zatrudniania powódki do czasu prawomocnego rozpoznania sporawy, w przypadku upływu okresu wypowiedzenia przywrócenie powódki do pracy na poprzednich warunkach i zasądzenie wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy. W uzasadnieniu pozwu pełnomocnik powódki podniósł, że powódkę ze stroną pozwaną łączy szereg umów o pracę na czas określony zawieranych bez przerw w zatrudnieniu od 24.08.2011r. Powódka początkowo była zatrudniona jako nauczyciel stażysta a w dniu 24.08.2012 r. otrzymała stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. W dniu 3.06.2016 r. powódka dowiedziała się, że arkusz organizacyjny szkoły na rok szkolny 2016/2017 został zatwierdzony w dniu 30.05.2016 r., i że nie ujęto w nim powódki do dalszego zatrudnienia. Powódka jako nauczyciel kontraktowy powinna być zatrudniona na czas nieokreślony. Nie ujęcie powódki w arkuszu organizacyjnym do dalszego zatrudnienia jest jednoznaczne z dokonaniem wypowiedzenia umowy o pracę. Tryb rozwiązania powódką umowy o pracę nie znajduje żadnego uzasadnienia a zawieranie umów o pracę na czas określony nie wynikało z organizacji pracy szkoły ani zajęć lekcyjnych.
Pełnomocnik strony pozwanej w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i zasadzenie od powódki kosztów procesu wskazując, że zawieranie z powódka umów o pracę na czas określony uzasadnione było każdorazowo potrzebami wynikającymi z organizacji nauczania. Od roku szkolnego 2015/2016 w ramach Zespołu szkół nie ma już oddziałów przedszkolnych, co skutkowało koniecznością redukcji zatrudnienia. Aktualnie powstaje tylko jedna ośmioosobowa klasa pierwsza mimo, iż planowano powstanie dwóch klas pierwszych. Zmiany w prawie oświatowym oraz postępujący niż demograficzny wprowadziły niepewność w zakresie funkcjonowania placówki. W 2015 r. ponownie zmienione zostały zasady odnoszące się do obowiązku szkolnego. Doprowadziło to do destabilizacji w zakresie zatrudnienia pracowników nauczania wczesnoszkolnego, które należało dostosować do liczby klas/oddziałów nieustannie się zmieniających.
Pełnomocnik powódki w toku postępowania w piśmie procesowym z 26. 08.2016 r. podtrzymał powództwo i jednocześnie wniósł o ustalenie, iż strony łączyła umowa o pracę na czas nieokreślony.
Pełnomocnik strony pozwanej na rozprawie w dniu 15.09.2016 r. wskazała, iż roszczenia zgłoszone przez pełnomocnika powódki są sprzeczne a powództwo o ustalenie nie jest sprecyzowane.
Pełnomocnik powódki wskazał, iż powództwo o ustalenie jest powództwem ewentualnym i że wnosi o ustalenie, że powódkę od roku szkolnego 2012/2013 łączy stosunek pracy na czas nieokreślony.

Sąd ustalił co następuje:
PowódkaM. K., 10.07.2011 r. ukończyła w(...)Wyższej Szkole (...)wC.wyższe studia licencjackie niestacjonarne z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej i została zatrudniona w pozwanym Zespole Szkół wP.na czas określony od 1.09.2011 r. do 31.08.2012 r. na stanowisku nauczyciela stażysty na podstawie art. 10 ust. 4 i 7 Karty Nauczyciela.
(dowód: akta osobowe cz. B k. B-2, cz. A k. A-2).
W dniu 24.08.2012 r. nadano powódce stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.
(dowód: akta osobowe cz. B k. B-6).
W dniu 27.08.2012 r. zawarto z powódką umowę o pracę na czas określony od 1.09.2012 r. do 31.08.2013r. następnie od 1.09.2013 r. do 31.08.2014 r., od 1.09.2014 r. do 31.08.2015 r. i od 1.09.2015 r. do 31.08.2016 r. na podstawie art. 10 ust. 4 i 7 Karty Nauczyciela.
(dowód: akta osobowe cz. B k. B-7, k. B-13, k.B-17 i k.B-18).
Powódka 25.04.2014 r. ukończyła studia wyższe magisterskie uzupełniające niestacjonarne wWyższej Szkole (...)wW.na kierunku pedagogika w specjalności wczesnoszkolna edukacja zintegrowana z logopedią.
( dowód: akta osobowe cz. B k. A-16).
Powódka w roku szkolnym 2011/2012 i w roku szkolnym 2012/2013 miała 22 godziny w wymiarze obowiązkowym nauczania przedszkolnego i 4 godziny ponadwymiarowe. W roku szkolnym 2013/2014 i 2014/2015 25 godzin w wymiarze obowiązkowym i 1 godzinę ponadwymiarową a w roku szkolnym 2015/2016 18 godzin w wymiarze obowiązkowym klasy pierwszej. W arkuszu organizacyjnym pozwanego zespołu szkół na rok szkolny 2016/2017 nie przewidziano etatu dla powódki.
(dowód: arkusze organizacyjne pozwanego zespołu szkół na lata 2011/2012, 2012/2013,(...),(...),(...)i(...)).
W roku szkolnym 2011/2012 w pozwanym zespole szkół utworzono po raz pierwszy jedną klasę zerową i trzy oddziały klasy pierwszej, po dwa klasy drugiej i trzeciej łączna ilość uczniów w szkole podsawowej wynosiła 293, w roku 2012/2013 dwa odziały klasy zerowej, trzy odziały klasy pierwszej i drugiej i dwa odziały klasy trzeciej, łączna ilość uczniów 266. W następnym roku szkolnym 2013/2014 utworzono dwa odziały klasy zerowej, trzy odziały klasy pierwszej, dwa klasy drugiej i trzy klasy trzeciej a liczba uczniów w klasach od 0 do VI wynosiła 342. W roku 2014/2015 utworzono jedną klasę zerową, trzy odziały klasy pierwszej i drugiej oraz dwa odziały trzeciej a ilość uczniów w szkole podstawowej wynosiła 345. W roku szkolnym 2015/2016 w pozwanym zespole szkół nie utworzono żadnego oddziału klasy zerowej utworzono po trzy oddziały w klasach I-III a liczba uczniów wynosiła 329. W roku szkolnym 2016/2017 ponownie nie utworzono klasy zerowej a powstała tylko jedna klasa pierwsza z ośmioma uczniami i po trzy oddziały klasy drugiej i trzeciej a liczba uczniów w szkole podstawowej spadła do 290.
(dowód: arkusze organizacyjne pozwanego zespołu szkół na lata 2011/2012, 2012/2013,(...),(...),(...)i(...)zeznania świadków k.39-41,P. M.od 00:21:48 do 00:25:58, K.T.od 01:03:16 do 01:17:20).
W pozwanym zespole szkół w latach 2012 -2016 zmieniała się organizacja nauczania z uwagi na zmienną ilość oddziałów szkolnych i uczniów, zmiany w szkolnictwie z objęciem pięciolatków obowiązkiem przedszkolnym klasie zerowej i możliwością uczęszczania sześciolatków do klasy pierwszej a następnie wprowadzeniem obowiązku szkolnego sześciolatków oraz występowała niepewność ilości oddziałów szkolnych i ilości uczniów oraz powstania oddziałów w kolejnych latach szkolnych, następowała redukcja ilości nauczycieli a nowi pracownicy do nauczania klas zerowych byli zatrudniani na czas określony.
(dowód: zeznania świadków k.39-41,P. M.od 00:21:48 do 01:02:40, K.T.od 01:03:16 do 01:21:50).
W roku szkolnym 2015/2016 trzech nauczycieli pozwanego w tym dwóch mianowanych i jeden kontraktowy przed egzaminem na nauczyciela mianowanego i z uprawnieniami logopedy oddało trzy odziały klasy trzeciej a powstał w roku szkolnym 2016/2017 tylko jeden oddział klasy pierwszej. Jeden nauczyciel mianowany otrzymał klasę pierwszą, drugi mianowany nauczyciel przejął klasę po powódce a trzeci otrzymał godziny zajęć logopedycznych i etat uzupełnia w przedszkolu.
(bezsporne).

Sąd zważył co następuje:
Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie łącząca strony umowa o pracę na czas określony zawarta między stronami 31 sierpnia 2015 r. ustała z upływem czasu na jaki była zawarta, to jest z dniem 31.08.2016 r.
W przedmiotowej sprawie bezsporne było, iż pracodawca powódki nie złożył jej oświadczenia woli o wypowiedzeniu łączącej strony umowy o pracę na czas określony a umowa o pracę wygasła z upływem terminu na jaki została zawarta.
W przypadku wygaśnięcia umowy o pracę na czas określony nie przysługuje roszczenie uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę, czy o przywrócenie do pracy ani o odszkodowanie za utracone zarobki.
Zatem roszczenie powódki zgłoszone przez profesjonalnego pełnomocnika o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę czy przywrócenie do pracy i zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, w przypadku wygaśnięcia terminowej umowy o pracę, nie wynika z przepisówkodeksu pracyi jako niezasadne należało oddalić.
W zakresie zgłoszonego w toku postępowania powództwa ewentualnego o ustalenie, należy zgodzić się z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, iż uzależnienie powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy na czas nieokreślony (art. 189 k.p.c.), od interesu prawnego należy pojmować elastycznie, z uwzględnieniem celowościowej wykładni pojęcia interesu prawnego, konkretnych okoliczności danej sprawy, i od tego, czy w drodze ewentualnego, dalej idącego powództwa o świadczenie strona może uzyskać pełna ochronę swoich praw (vide: wyrok. SN z 4.04.2014 I PK 234/13).
Powództwo o ustalenie stosunku prawnego lub prawa (art. 189 k.p.c.), może być uwzględnione wtedy, gdy spełnione są dwie przesłanki merytoryczne: interes prawny oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje.
Stosownie do treści przepisu art. 10 ust. 4 Karty Nauczyciela stosunek pracy z nauczycielem kontraktowym nawiązuje się na podstawie umowy o pracę zawieranej na czas nieokreślony, z zastrzeżeniem ust. 7.
Z kolei ust. 7 art. 10 Karty Nauczyciela stanowi, że w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w szkole, z nauczycielem kontraktowym lub z nauczycielami, o których mowa w ust. 5, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony.
W Karcie Nauczyciela przewidziano więc możliwość zatrudnienia nauczyciela kontraktowego, czy też mianowanego a nawet dyplomowanego na czas określony z przyczyn wynikających z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela.
Nawiązanie z nauczycielem stosunku pracy na czas określony może nastąpić wyłącznie w wypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela.
W wyroku z 9 lipca 2015 r. (I PK 241/14), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przewidziany wart. 10 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191) wyjątek przewidujący możliwość zatrudnienia nauczyciela na podstawie umowy o pracę na czas określony wymaga zaistnienia jednej z dwóch określonych w tym przepisie przesłanek - potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub potrzeby zastępstwa nieobecnego nauczyciela. Przepis ten nie wymaga ani wskazania w umowie terminowej przyczyny (celu), dla której została zawarta, ani nawet wyjaśnienia przez pracodawcę przy zawieraniu takiej umowy z nauczycielem, jakie konkretnie przesłanki zadecydowały o konieczności nawiązania z nim umownego stosunku pracy na czas określony, zamiast na czas nieokreślony. Istotne jest to, aby jedna z przesłanek określonych w art. 10 ust. 7 faktycznie zachodziła, gdyż w przeciwnym wypadku umowę zawartą na czas określony należy traktować jako zawartą na czas nieokreślony. Zastosowanie art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela w zakresie, w jakim ustanawia przesłankę potrzeby wynikającej z organizacji nauczania, jest ściśle uzależnione od konkretnych okoliczności faktycznych. Pojęcie to należy odnosić do zasad funkcjonowania szkoły (przedszkola), a więc liczby klas (grup), rodzaju przedmiotów, liczby godzin lekcyjnych, liczby etatów, czasu nauczania poszczególnych przedmiotów, zmianowości pracy szkoły, przypadków ograniczonego wymiaru godzin nauczania określonego przedmiotu w całym roku lub jego części czy też niepewności co do czasu prowadzenia określonej działalności, liczby uczniów lub uzyskania zgody podmiotów zewnętrznych.
Sąd podziela pogląd Sądu Najwyższego Izby Pracy,(...)i Spraw Publicznych wyrażony w wyroku z 4 września 2007 r. ( I PK 104/07), iż potrzeby wynikające z organizacji nauczania, uzasadniające zatrudnienie nauczyciela na czas określony, mogą być spowodowane szczególnym charakterem prowadzonej działalności przez szkołę,w której występuje niepewność co do czasu prowadzenia określonej działalności, liczby uczniów, uzyskania zgody podmiotów zewnętrznychitp.
Zgonie z podzielanym przez sąd postanowieniem Sądu Najwyższego - Izba Pracy,(...)i Spraw Publicznych z 3 lutego 2014 r. (I PK 237/13), przepisart. 10 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.- Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) bynajmniej nie wymaga od pracodawcy, aby przy zawieraniu z nauczycielem terminowej umowy o pracę wyjaśniał pracownikowi, jakie konkretne przesłanki ("potrzeby wynikające z organizacji nauczania") zadecydowały o konieczności nawiązania z nauczycielem umownego stosunku pracy na czas określony, zamiast na czas nieokreślony. W tym kontekście regulacja prawna jest jasna i oczywista.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne było, iż w chwili zawierania z powódką umowy o pracę na czas określony w roku szkolnym 2011/2012 z uwagi na objecie pięciolatków obowiązkiem przedszkolnym oraz bark możliwości przyjęcia wszystkich dzieci w przedszkolach w GminieP.w pozwanym zespole szkół utworzono po raz pierwszy tzw. zerówkę czyli odział przedszkolny.
Powódka po odbyciu rocznego stażu i uzyskaniu stopnia nauczyciela kontraktowego była zatrudniana od roku szkolnego 2012/2013 do roku szkolnego 2015/2016 na podstawie umów o pracę na czas określony jednego roku szkolnego na podstawie art. 10 ust. 4 i 7 Karty Nauczyciela.
Z niekwestionowanych wyjaśnień pozwanego wynika, że z uwagi na oddanie w roku szkolnym 2015/2016 przez trzech nauczycieli pozwanego, w tym dwóch mianowanych i jednego kontraktowego przed egzaminem na nauczyciela mianowanego i z uprawnieniami logopedy, trzech oddziałów klasy trzeciej a utworzenie w roku szkolnym 2016/2017 tylko jednego oddziału klasy pierwszej oraz powierzenie jednemu nauczycielowi mianowanemu klasy pierwszej, drugiemu mianowanemu nauczycielowi klasy po powódce a trzeciemu godzin zajęć logopedycznych z uzupełnianiem etatu w przedszkolu, nie było możliwości przydzielenia powódce godzin w projekcie arkusza organizacyjnego na rok szkolny 2016/2017 i zawarcia kolejnej umowy o pracę z powódką.
Z logicznych jasnych i korelujących a przez to wiarygodnych zeznań świadków ,P. M.i K.T.znajdujących potwierdzenie w arkuszach organizacyjnych pozwanego zespołu szkół za lata 2011-2016 jednoznacznie wynika, iż zmieniała się organizacja nauczania z uwagi na zmienną ilość oddziałów szkolnych i uczniów oraz prowadzenie tylko przez okres od roku szkolnego 2011/2012 do roku szkolnego 2014/2015 oddziałów zerowych.
Zdaniem sądu pozwany zespół szkół powyższymi dowodami oraz arkuszem organizacyjnym na rok szkolny 2016/2007 wykazał, iż istniała niepewność w poszczególnych latach szkolnych począwszy od roku 2011/2012 co do ilości oddziałów i uczniów w szczególności w nauczaniu wczesnoszkolnym oraz w oddziałach przedszkolnych, które tworzono w pozwanym zespole szkół w sytuacji braku miejsc w przedszkolu i w uzgodnieniu z organem prowadzącym tj. gminą. Również prowadzenie przez pozwaną szkołę zajęć logopedycznych , które są zajęciami dodatkowymi, warunkowane jest posiadaniem przez szkołę środków finansowych gwarantowanych przez organ prowadzący.
W ocenie sądu na powyższą niepewność miała wpływ nie tylko powszechnie znana sytuacja demograficzna w kraju, ale też zawirowania w systemie oświaty co do wieku początkowego obowiązku przedszkolnego i szkolnego dzieci i ostatecznie zniesienie obowiązku szkolnego sześciolatków.
Zgodnie zustawą o systemie oświaty, od roku szkolnego 2016/2017 obowiązkiem szkolnym będą objęte dzieci od 7 roku życia. Dziecko 6-letnie będzie miało prawo do rozpoczęcia nauki w pierwszej klasie szkoły podstawowej o ile korzystało z wychowania przedszkolnego w roku szkolnym poprzedzającym rok szkolny, w którym ma rozpocząć naukę w szkole. Jeśli dziecko 6–letnie nie uczęszczało do przedszkola, rodzice również będą mogli zapisać je do pierwszej klasy. W takim przypadku niezbędna jednak będzie opinia z poradni psychologiczno – pedagogicznej o możliwości rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej.
Nowelizacjaustawy o systemie oświatyzniosła od 1 września 2016 roku obowiązek szkolny dla sześciolatków i przedszkolny dla pięciolatków.
Sąd w całości zgadza się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego - Izba Pracy,(...)i Spraw Publicznych zaprezentowanym w wyroku z 14 czerwca 2016 r. (II PK 142/1, iż przy ocenie zasadności zastosowaniaart. 10 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.) na pewno doniosłe znaczenie będzie miało to, czy w istocie istniała niepewność co do corocznego (permanentnego) tworzenia oddziałów przedszkolnych w szkole. Innymi słowy, jeśli oddziały przedszkolne nie stanowiły stałej, obligatoryjnej struktury organizacyjnej szkoły, a ich powołanie zależało od podejmowanej co roku decyzji organu prowadzącego, podyktowanej naborem do tych oddziałów, od czego zależało zapewnienie środków finansowych na ich funkcjonowanie, to świadczyłoby to o szczególnych potrzebach wynikających z organizacji nauczania w rozumieniu art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela, uzasadniających zatrudnienie nauczyciela mianowanego na czas określony.
Zatem na dzień zawierania umowy o pracę na czas określony z powódką, istniały usprawiedliwione okoliczności przewidziane w przepisie art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela do zawarcia umowy terminowej. Należy stwierdzić, że zatrudnienie powódki na czas określony nie naruszało normy art. 10 ust. 4 i 7 Karty Nauczyciela. Nie można więc przyjąć, by zawarcie z powódką umowy na czas określony do 31.09.2016. w istocie powodowało nawiązanie z nią stosunku pracy na czas nieokreślony.
Z przepisów Karty Nauczyciela nie wynika automatyczne przekształcenie stosunku pracy nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas określony w umowę na czas nieokreślony po uzyskaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego czy mianowanego (por.: wyrok SN Izba Pracy z 24.07.2013 I PK 7/13).
Mając na uwadze powyższe rozważania należało powództwo oddalić w całości.
O kosztach procesu orzeczono stosowne doart. 102 k.p.c.mając na uwadze okoliczność utraty pracy przez powódkę i tym samym okresowego pogorszenia się sytuacji materialnej jej rodziny.