Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 455/16
Data wyroku: 2016-11-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Bochenek, Robert Kirejew, Grażyna Wilk
Słowa kluczowe: Kara łączna
Podstawa prawna: art. 85§2 kk

Sygn. akt II AKa 455/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 listopada 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Robert Kirejew (spr.)

Sędziowie:

SA Alicja Bochenek
SA Grażyna Wilk

Protokolant:

Grzegorz Pawelczyk

przy udzialeProkuratora Prokuratury Okręgowej w Katowicach Jacka Zmysłowskiego
po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r.
sprawyR. M., s.W.iM.,ur. (...)wR.,
o wydanie wyroku łącznego
na skutek apelacji obrońcy skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 6 września 2016 roku, sygn. akt XVI K 223/15
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania
Sądowi Okręgowemu w Katowicach
SSA Grażyna Wilk  SSA Robert Kirejew SSA Alicja Bochenek
Sygn. akt II AKa 455/16

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach w dniu 6 września 2016 r. wydał wyrok łączny w sprawie o sygn. akt XVI K 223/15 w stosunku do skazanegoR. M.i orzekając na podstawie przepisówrozdziału IX Kodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym po dniu 30 czerwca 2015 r. stwierdził, że wykonaniu podlegają kary wymierzoneR. M.prawomocnymi wyrokami:

I
Sądu Rejonowego wC.z dnia 28 października 2011 roku, sygn. akt(...), za przestępstwo zart. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, popełnione w dniu 2 września 2010 r. – w wymiarze 4 miesięcy pozbawienia wolności i za przestępstwo zart. 275 § 1 k.k.iart. 276 k.k.przy zast.art. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k., popełnione 2 września 2010 roku – w wymiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym wymierzono karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat, po czym postanowieniem Sądu Rejonowego wC.z 16 marca 2016 roku, sygn. akt(...), zarządzono wykonanie kary łącznej pozbawienia wolności;

II
Sądu Okręgowego wK.z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt(...), za przestępstwo zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.iart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k., popełnione od 4 do 17 czerwca 2010 r. – w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności, na poczet której zaliczono skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie;

III
Sądu Rejonowego wZ.z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt(...), za dwa przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.iart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.przy zast.art. 64 § 1 k.k.popełnione w warunkach ciągu przestępstw w dniu 19 grudnia 2013 r. – w wymiarze 5 miesięcy pozbawienia wolności;

IV
Sądu Rejonowego wO.z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt(...), za przestępstwo zart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k., popełnione 27 stycznia 2014 r. – w wymiarze 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 4 lat.

Rozstrzygając o karze łącznej Sąd Okręgowy na podstawieart. 569 § 2 k.p.k.iart. 91 § 2 k.k.w miejsce kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem opisanym w punkcie I oraz kar pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami opisanymi w punktach II, III i IV wymierzyłR. M.jedną karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Ponadto na podstawieart. 577 k.p.k.na poczet orzeczonej jednej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył skazanemu kary dotychczas odbyte z wyroku opisanego w punkcie II – w dniach 2 i 3 września 2010 r., od 8 września do 25 listopada 2010 r. i od 11 września 2014 r. do 6 września 2016 r., a także zasądził wynagrodzenie na rzecz obrońcy wyznaczonego skazanemu z urzędu oraz zwolniłR. M.z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, wydatkami obciążając Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku w części dotyczącej wymierzenia skazanemu kary łącznej wniósł obrońcaR. M.i zarzucając rażącą surowość wymierzonej kary łącznej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku łącznego poprzez wymierzenie skazanemuR. M.kary łącznej na zasadzie pełnej absorpcji kar.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja wniesiona na korzyść skazanegoR. M., aczkolwiek nie zawierała zarzutów i argumentów mogących skutecznie zakwestionować rozstrzygnięcia zawarte w wyroku sądu I instancji, jednakże spowodowała ukierunkowane na korzyść skazanego uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy o wydanie wyroku łącznego do ponownego rozpoznania. Stało się tak ze względu na fakt, że sąd meriti przy wydawaniu wyroku łącznego nie wziął pod uwagę jeszcze jednego jednostkowego wyroku skazującegoR. M.na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu. Pominięty wyrok uprawomocnił się i został skierowany do wykonania przed przystąpieniem do orzekania przez Sąd Okręgowy w tej sprawie. Z tego względu należało uznać, że dla prawidłowego ukształtowania kary łącznej wobec skazanegoR. M., w jego aktualnej sytuacji prawnej, konieczne jest przeprowadzenie w całości na nowo przewodu sądowego przed sądem I instancji, co skutkowało wydaniem przez sąd odwoławczy orzeczenia o charakterze kasatoryjnym, zgodnie z przepisemart. 437 § 2 in fine k.p.k.
Podkreślić należy, że Sąd Okręgowy w Katowicach przy orzekaniu w tej sprawie dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 396). Z tej normy o charakterze intertemporalnym wynika nakaz stosowania przepisówKodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 r. do orzekania o karze łącznej w przypadku, gdy wszystkie kary podlegające łączeniu zostały prawomocnie orzeczone przed tym dniem. Natomiast w sytuacji takiej, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, gdy jedna z kar podlegających łączeniu została wymierzona wyrokiem, który uprawomocnił się po dniu 1 lipca 2015 r., sąd meriti winien uwzględniając przepisart. 4 § 1 k.k.zastosować przepisy o orzekaniu kary łącznej obowiązujące obecnie, chyba że przepisy obowiązujące poprzednio byłyby in concreto względniejsze dla skazanego (taki pogląd wyraził też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 marca 2016 r., sygn. IV KK 70/16, LEX nr 2019577, a także Sąd Apelacyjny w Szczecinie w postanowieniu z dnia 10 marca 2016 r., sygn. II AKz 68/16, Prok. i Pr.-wkł. 2016/7-8/19 oraz ostatnio Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 31 maja 2016 r., sygn. II AKz 124/16, OSAW 2016/3/345).
Prawidłowo również sąd meriti ocenił, przedstawiając w pisemnym uzasadnieniu wyroku przekonującą argumentację, że w rozpatrywanym przypadku obowiązujące uprzednio przepisy dotyczące orzekania o karze łącznej nie byłyby dla skazanegoR. M.bardziej korzystne, aniżeli przepisy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 roku. Niemniej jednak stosując przepisy obowiązujące obecnie Sąd Okręgowy dopuścił się przeoczenia jednego ze skazańR. M.na podlegającą wykonaniu karę pozbawienia wolności, która powinna być objęta wydawanym wyrokiem łącznym.
Postępowanie o wydanie wyroku łącznego w niniejszej sprawie (sygnatura akt Sądu Okręgowego w Katowicach XVI K 223/15) wszczęte zostało przez Sąd Okręgowy w Katowicach z urzędu, jednakże impulsem do jego zainicjowania było pismo Dyrektora Aresztu Śledczego wT.z dnia 12 listopada 2015 r. W piśmie tym zasygnalizowano, że zachodzą przesłanki do wydania wyroku łącznego wobecR. M., przy czym wskazano, że miałby on obejmować trzy spośród wyroków skazujących, które zostały uwzględnione przez Sąd Okręgowy w Katowicach w zaskarżonym wyroku. Zauważyć jednak wypada, że w późniejszym okresie – w dniu 28 lipca 2016 r. - ten sam Dyrektor Aresztu Śledczego wT.wskazał, że zachodzą warunki do wydania w stosunku doR. M.wyroku łącznego obejmującego ponadto m.in. karę pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego wC.z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt(...). W następstwie tego pisma Sąd Okręgowy w Katowicach wszczął z urzędu postępowanie w sprawie oznaczonej sygnaturą akt(...), po czym postanowieniem z dnia 1 września 2016 r. połączył do wspólnego rozpoznania obie sprawy o wydanie wyroku łącznego w odniesieniu do skazanegoR. M.wskazując, że będą one prowadzone w dalszym ciągu pod wspólną sygnaturą akt XVI K 223/15. Niemniej jednak prowadząc sprawę w dalszym ciągu Sąd Okręgowy w Katowicach zupełnie pominął skazanieR. M.wyrokiem Sądu Rejonowego wC.z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt(...). Sąd meriti opierał się przy tym na nie w pełni aktualnych danych o karalności skazanego – pochodzących z dnia 24 maja 2016 r. Tymczasem z włączonego do akt sprawy wydruku z bazy danych NOE SAD (k. 175) wynika, żeR. M.wprowadzono także do wykonania karę pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego wC.z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt(...), w wymiarze 1 roku i 10 miesięcy, którą będzie odbywać w okresie od 16 września 2018 r. do 12 lipca 2020 r. Na pominięcie przy ferowaniu kary łącznej wyroku Sądu Rejonowego wC., wydanego w sprawie o sygn. akt(...), wskazywał też sam skazany w swym piśmie procesowym z dnia 9 października 2016 r., które nie mogło zostać przyjęte do rozpoznania jako apelacja z uwagi na ustanowiony przepisemart. 446 § 1 k.p.k.wymóg, aby apelacja od wyroku sądu okręgowego, nie pochodząca od prokuratora, była sporządzona i podpisana przez adwokata.
Nieuwzględnieniu przy orzekaniu kary łącznej na podstawie przepisówrozdziału IX Kodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. jednej z tożsamych rodzajowo kar, orzeczonej prawomocnie i podlegającej wykonaniu, stanowi naruszenie przepisuart. 85 § 2 k.k.Z tego przepisu wynika obowiązek uwzględniania przez sąd orzekający w przedmiocie kary łącznej wszystkich kar jednostkowych tego samego rodzaju lub nadających się do połączenia, o ile zostały prawomocnie wymierzone i podlegają wykonaniu.
Wyrok sądu I instancji pomimo jego formalnej poprawności nie mógł zostać zaaprobowany przez sąd odwoławczy, gdyż jego utrzymanie w mocy rodziłoby natychmiastową potrzebę wszczynania kolejnego postępowania o wydanie wyroku łącznego względemR. M., uwzględniającego pominięte dotychczas skazanie, a taki sposób procedowania kłóciłby się z ekonomiką procesową i dyrektywą rozstrzygania sprawy w rozsądnym terminie. Niemożliwa była też korekta zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy poprzez uwzględnienie przeoczonego wyroku i wydanie przez Sąd Apelacyjny wyroku łącznego obejmującego wszystkie skazania, które winny być uwzględnione, gdyż tą drogą skazany pozbawiony byłby prawa do odwołania się do sądu wyższej instancji w zakresie kreowanej na nowo kary łącznej, co naruszałoby konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego.
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny zmuszony był do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji Sądowi Okręgowemu w Katowicach.
Aby prawidłowo wymierzyć karę łączną w tym przypadku sad I instancji na nowo przeprowadzi przewód sądowy i uwzględni wszystkie podlegające łączeniu oraz wykonaniu skazaniaR. M., w tym skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego wC.z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt(...), a także aktualne dane o karalności oraz opinię z jednostki penitencjarnej odnośnie do osoby skazanego, po czym konieczne będzie ukształtowanie nowej kary łącznej przy uwzględnieniu dyrektyw wymiaru tej kary zawartych w przepisieart. 85a k.k.
SSA Grażyna Wilk  SSA Robert Kirejew SSA Alicja Bochenek