Sąd Okręgowy w Poznaniu
XV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XV Ca 1706/15
Data wyroku: 2016-05-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Paszyńska-Michałowska, Agnieszka Wodzyńska–Radomska, Brygida Łagodzińska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt XV Ca 1706/15

POSTANOWIENIE
Dnia 30 maja 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Anna Paszyńska-Michałowska
Sędziowie: SSO Brygida Łagodzińska (spr.)
SSR del. Agnieszka Wodzyńska–Radomska
Protokolant: st. prot. sąd. Aneta Sawka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. w Poznaniu
sprawy z wnioskuW. S. (1)
przy udzialeA. N.,Z. S. (1),J. W., GminyS.i(...)
o zasiedzenie
na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę
od postanowienia Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
z dnia 9 lipca 2015 r.
sygn. akt I Ns 418/14
p o s t a n a w i a :

1
oddalić apelację;

2
kosztami postępowania obciążyć wnioskodawcę i uczestników w zakresie przez nich poniesionym.

Brygida Łagodzińska  Anna Paszyńska-Michałowska Agnieszka Wodzyńska-Radomska

UZASADNIENIE
Pismem z dnia 28 lutego 2005 r. wnioskodawcaJ. S. (1)wniósł o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości położonych w miejscowościB., gminaS.o łącznej powierzchni 0,3196 ha oznaczonych następująco:
- arkusz(...),działka (...),księga wieczysta (...)o powierzchni 0,1901 ha,
- arkusz(...)działka (...),księga wieczysta (...)o powierzchni 0,0600 ha,
- arkusz(...),działka (...),księga wieczysta (...)o powierzchni 0,0077 ha,
- arkusz(...), częśćdziałki (...),księga wieczysta (...)o powierzchni 0,0618 ha.
Wnioskodawca wskazał, że wniosek obejmujedziałki nr (...)w całości, natomiastdziałkę (...)w części przylegającej dodziałki nr (...)pomiędzydziałkami nr (...), zaś wartość przedmiotu postępowania określił na 92.785 zł na podstawie wartości rynkowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Jako uczestników postępowania oznaczono Skarb Państwa –(...)(...)wP.oraz GminęS.. Pismem z dnia 30 marca 2005 r. wnioskodawca sprecyzował, że zasiedzenie ma być stwierdzone na jego rzecz. Ostatecznie wnioskodawca jako początkową datę zasiedzenia wskazał na dzień 1 stycznia 1934 r. oraz wywodził,  że termin zasiedzenia upłynął w dniu 2 stycznia 1964 r. Pełnomocnik wnioskodawcy sprecyzował, że wniosek w zakresiedziałki (...)dotyczy tylko części działki – zgodnie z przedłożoną przez niego mapą geodety (k. 389).
Postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt I Ns(...)Sąd Rejonowy wP.na podstawieart. 510 § 2 k.p.c.wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnikaA. L..
W odpowiedzi na wniosek uczestnik Skarb Państwa -(...)(...)wP.wniósł o oddalenie wniosku oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
UczestniczkaA. L.wniosła o oddalenie wniosku w części dotyczącej zasiedzenia części działki oznaczonejgeodezyjnie nr (...)oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 9 sierpnia 2011 r. uczestniczkaA. L.poinformowała, że od dnia 3 września 2010 r. nosi nazwisko(...).
W piśmie z dnia 13.10.2005r. GminaS.wniosła o oddalenie wniosku.
W pismach procesowych z dnia 29 i 31 grudnia 2005 r. uczestnicy postępowaniaJ. W.iZ. S. (1)potwierdzili fakt ciągłego posiadania nieruchomości rolnych objętych wnioskiem o zasiedzenie przez spadkodawców, po których dziedziczą w częściach równych wraz z wnioskodawcą. Nadto uczestnik postępowaniaZ. S. (1)wniósł o stwierdzenie, żeJ. S. (2),(...)r., i jego żonaW. S. (2),(...). z dniem 2 stycznia 1964 r., nabyli przez zasiedzenie własność nieruchomości będących przedmiotem niniejszego postępowania. Poza tym wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z dnia(...) synwnioskodawcyW. S. (1)poinformował, żeJ. S. (1)zmarł w dniu 20 kwietnia 2006 r. i on podtrzymuje wniosek o zasiedzenie. Do pisma dołączył odpis postanowienia Sądu Rejonowego wP.z dnia 2 sierpnia 2006r. w sprawie I Ns(...), w którym stwierdzono, że spadek po wnioskodawcyJ. S. (1)nabył na podstawie testamentu synW. S. (1)– w całości, w tym również udział w gospodarstwie rolnym. W konsekwencji postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 26 października 2006r. wezwano do udziału w sprawie w charakterze wnioskodawcyW. S. (1)(k. 224).
W toku prowadzonego postępowania dowodowego wnioskodawca oraz uczestnicy postępowania podtrzymali prezentowane przez siebie stanowiska.
Sąd Rejonowy(...)wP.postanowieniem z dnia 19 marca 2013 r. oddalił wniosek.
Apelacje od postanowienia wnieśli wnioskodawcaW. S. (1)oraz uczestnik postępowaniaZ. S. (1).
Sąd Okręgowy wP.postanowieniem z dnia 13 grudnia 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu(...)wP.do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.
Postanowieniem z dnia 9 lipca 2015 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu w punkcie 1. stwierdził, żeJ.iW.małżonkowieS.nabyli do majątku wspólnego z dniem 1 stycznia 1964r. - prawo własnościdziałki nr (...)z mapy nr(...), obrębB., o powierzchni 0.1901 ha., zapisanej wksiędze wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy(...)wP., w punkcie 2. stwierdził, żeJ. S. (1),Z. S. (1)iJ. W.nabyli w udziałach po 1/3 części każdy z nich z dniem 1 października 2005r. prawo własnościdziałki nr (...), obrębB., o powierzchni 0.0077 ha., zapisanej wksiędze wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy(...)wP., w punkcie 3. oddalił wniosek o zasiedzenie w części dotyczącejdziałek nr (...)(powstałej po podzialedziałki (...)), w punkcie 4. kosztami postępowania obciążył strony w zakresie przez nie poniesionym.
Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu pierwszej instancji:

J.iW. S. (2)od 1933 roku byli właścicielami i użytkowali rolniczo jako grunty orne, uprawiając na nich owies, ziemniaki i buraki pastewne, nieruchomości położone w miejscowościB.. Spadek – w tym także gospodarstwo rolne - poJ. S. (2)(...)r. iW. S. (2)(...)., nabyły i objęły ich dzieci:J. S. (1), uczestnikZ. S. (1)iZ. W., po której dziedziczył jej syn – uczestnikJ. W.. Nieruchomość oznaczona jakodziałka nr (...), z mapy nr(...)o powierzchni 0,1901 ha., położona wS., obrębB., stanowiąca grunty orne jest obecnie własnością Skarbu Państwa –(...)(...)wP.. Nieruchomość to jest zapisana wksiędze wieczystej KW nr (...). Nieruchomość oznaczona jakodziałka nr (...), z mapy nr(...)o powierzchni 0,0600 ha., położona wS., obrębB., stanowiąca grunty orne jest obecnie własnością Skarbu Państwa –(...)(...)wP.. Nieruchomość to jest zapisana wksiędze wieczystej KW nr (...). Nieruchomość oznaczona jakodziałka nr (...), z mapy nr(...)o powierzchni 0,0077 ha., położona wS., obrębB., stanowiąca pierwotnie drogę była własnością Skarbu Państwa, następnie zastała skomunalizowana i jest obecnie własnością GminyS.. Nieruchomość to jest zapisana wksiędze wieczystej KW nr (...).(...)oznaczona jakodziałka nr (...), z mapy nr(...)o powierzchni 0,1914 ha., położona wS., obrębB., stanowiąca grunty orne była własnością Skarbu Państwa, następnie stała się własnościąA. N.(poprzednioW.-L.), która w dniu 8 września 2009 r. nabyła ją od(...)działającej na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży, zaś wcześniej użytkowała ją na mocy porozumienia zawartego w dniu 18 kwietnia 2003 r. z w/w Agencją, prowadząc na niej działalność rolniczo-szkółkarską. Nieruchomość to jest zapisana wksiędze wieczystej KW nr (...). Zgodnie z projektem podziału z dnia 13 kwietnia 2015 r., sporządzonym przez geodetęZ. S. (2)- możliwy jest podziałdziałki nr (...)nadziałki nr: (...), stanowiącą grunt orny o powierzchni 0.0976 ha, 9/4 stanowiącą teren mieszkalny nie zbudowany o powierzchni 0.1003 ha  (przybytek 0.0065ha). Sąd Rejonowy podkreślił, że przedmiotem wniosku o zasiedzenie jestdziałka nr (...)o powierzchni 0.0976 ha.Działka nr (...)położona jest pomiędzy innymi działkami należącymi do rodzinyS., znajduje się po lewej stronieulicy (...)(w kierunkuG.). Działka ta jest wykorzystana rolniczo.Działka nr (...)znajduje się po prawej stronieulicy (...)(w kierunkuG.). Działka ta graniczy zdziałką nr (...)i jest wykorzystana rolniczo. Częśćdziałki nr (...)jest ogrodzona, a za ogrodzeniem znajduje się utwardzona ziemia. Pozostała część działki, granicząca zdziałką nr (...)jest wykorzystana rolniczo.Działka nr (...)jest wykorzystana rolniczo.Działka nr (...)była użytkowana przezJ.iW. S. (2), a następnie przez ich następców prawnych od 1933r. Zaś pozostałedziałki nr (...), a także częśćdziałki (...)(tj. 9/3) o powierzchni 0.0976 ha. znalazły się w ich posiadaniu od 1948r. Wszystkie te działki, obok posiadanych przez nich gruntów tworzyły gospodarstwo rolne i były wykorzystywane rolniczo.J. S. (2)wraz ze swoją małżonką traktował je jak część swojego gospodarstwa. Dbał o nie i uprawiał wykorzystując rolniczo każdego roku. W przekonaniu osób trzecich był traktowany jako ich właściciel. Po śmierciJ.iW.małżonkówS.gospodarstwo rolne przejęli ich spadkobiercy ustawowi:J. S. (1), uczestnikZ. S. (1)iZ. W., po której dziedziczył jej syn – uczestnikJ. W.. Spadkobiercy ustawowi poJ.iW.małżonkachS.nie podzieli się gospodarstwem rolnym. Został sporządzony spis inwentarza, ale nie było działu spadku sądowego lub notarialnego. W imieniu spadkobierców ustawowych wszystkimi działkami zarządzałJ. S. (1), a później jego synW. S. (1). Pismem z dnia 2 lutego 1991 r.J. S. (1)wystąpił do Urzędu Rejonowego wP.o przyznanie mu własności tych gruntów. W piśmie z dnia 2 maja 1991 r. Urząd Rejonowy wP.wskazał co prawda, że wnioskodawca nie udowodnił, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła jego własność przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa, jednakże Urząd Rejonowy wP.przyznał, iż rodzinaS.działkę nr (...)użytkuje od 1933r. i znajduje się ona między ich gruntami. Urząd Rejonowy wP.w piśmie tym zwrócił się do Dyrekcji(...)z zapytaniem, czy istniej możliwość oddaniaJ. S. (1)działki nr (...)w zamian zadziałki nr (...), stanowiące jego własność, za które nie otrzymał odszkodowania od Skarbu Państwa, za przejęcie obu tych działek w związku ze zmianą przebiegu drogi na trasieP.–G.. Następnie pismami z dnia 31 maja i 18 października 2004 r.J. S. (1)wystąpił do Agencji Nieruchomości Skarbu Państwa OddziałP.FiliaP.o uregulowanie sprawy użytkowaniadziałki (...), położonej między jego gruntami w miejscowościB.gminaS., uzasadniając powyższe nieprzerwanym rolniczym jej użytkowaniem przez jego rodzinę od 1920 r. po dzień dzisiejszy i tym, że z uwagi na położenie tej działki chciałby zostać jej właścicielem. W okresie od dnia 20 października 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r.J. S. (1)na mocy umowy użyczenia otrzymał od użyczającego -(...)
(...)wP.nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jakodziałka (...)na bezpłatne używanie na cele rolne bez dokonywania trwałych nasadzeń. Postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r. Burmistrz Miasta i GminyS.wszczął postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości położonej wS.obrębB., arkusz(...), będącej własnościąA. N., stanowiącejdziałkę nr (...)z sąsiednią nieruchomością: będącą własnością Skarbu Państwa stanowiącądziałkę nr (...), będącą własnościąJ. S. (1),Z. S. (1)iJ. W., stanowiącądziałkę nr (...)oraz będącą własnością GminyS., stanowiącądziałkę nr (...). W dniu 20 kwietnia 2006 r. zmarłJ. S. (1), a spadek po nim, w tym udział w gospodarstwie rolnym położonym wB., dla którego Sąd Rejonowy wP.prowadziksięgę wieczystą KW (...)iKW (...), objął jego syn – wnioskodawcaW. S. (1). Obecnie w posiadaniuW. S. (1)znajdują siędziałki nr (...), a także częśćdziałki (...). Posiadanie działek będących przedmiotem wniosku miało charakter samoistny.Działka nr (...)była od 1933r. w posiadaniu samoistnymJ.iW.małżonkówS.. W ich małżeństwie obowiązywał ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej.Działki nr (...)idziałka (...)(projektowana po podziale zdziałki nr (...)) znajdowały się w posiadaniuJ.iW. S. (2), a następnie ich spadkobierców ustawowych:J. S. (1),Z. S. (1)iJ. W.. Zarządcą tych działek byłJ. S. (1), on zajmował się prowadzeniem gospodarstwa rolnego i podejmował decyzję w imieniu pozostałych spadkobierców. Podatek od nieruchomości dotyczącej gospodarstwa rolnego był regulowany. Nakazy płatnicze dotyczące podatku rolnego od gospodarstwa począwszy od 1999r. były wystawiane naJ. S. (1),Z. S. (1)iJ. W.. Płacił je początkowoJ. S. (1), a następnie także pozostali spadkobiercy poJ.iW. S. (2). Od nieruchomości, objętych wnioskiem o zasiedzenie nie był płacony podatek z uwagi na fakt, iż była to ziemia klasy VI.Droga krajowa nr (...)na terenie miejscowościB.została wybudowana w latach 1971-72. Jej przebieg nigdy nie obejmowałdziałek nr (...)idziałki (...)(projektowana po podziale zdziałki nr (...)). Od dnia 4 czerwca 2012r., czyli od dnia oddania do użytkowania nowo wybudowanego odcinka drogi krajowej ekspresowej(...)na odcinkuG.–P., dotychczasowy odcinek drogi krajowejG.–P.został zaliczony do kategorii drogi gminnej, której zarządcą jest na terenie GminyS.– Burmistrz Miasto i GminyS..  Stan faktyczny – w opisanym zakresie - Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów prywatnych i urzędowych, których treść ani autentyczność nie była przez strony kwestionowana tj. na podstawie wypisu i wyrysu, mapy zasadniczej - stan na dzień 25.04.2007 r., zawiadomienia z dnia 21.04.2004r., odpisuksięgi wieczystej nr (...), odpisuksięgi wieczystej nr (...), odpisuksięgi wieczystej nr (...), aktu notarialnego z dnia 8.09.2004 r. nr rep. A(...), porozumienia z dnia 18.04.2003 r., oświadczenia z dnia 9.11.2004 r., odpisu skróconego aktów zgonu, opisu i mapy projektu podziału, protokołu oględzin, pisma z dnia 2.02.1991 r., pisma z dnia 2.05.1991 r., pisma z dnia 31.05.2004 r. , pisma z dnia 18.10.2004 r., umowy użyczenia nr(...)z dnia 20.10.2003 r. wraz z aneksem z dnia 8.11.2004 r., postanowienia z dnia 18.05.2005 r., odpisu skróconego aktu zgonu, postanowienia z dnia 2.08.2006 r., pisma z dnia 16 września 2014r. Sąd uwzględnił także – jednakże w przedstawionym wyżej zakresie - zeznania wnioskodawcyW. S. (1), uczestnikówJ. W.,Z. S. (1)iA. N.oraz świadków -K. S.,E. S.K. P.iŁ. F.które jako logiczne i spójne oraz korelujące z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym uznać należało za wiarygodne. Sąd uznał także za wiarygodne i stanowiące podstawę ustaleń faktycznych zeznania świadków:M. K.,T. T.,Z. B.,B. S.,J. S. (3)iL. S.. Osoby te zaznawały logicznie i spójnie. Wszyscy świadkowie zeznający w sprawie potwierdzili, iż rodzinaS.była w posiadaniu i użytkowaniu spornych działek. Należy jednak zauważyć, iż o ile co dodziałki nr (...)okoliczność użytkowania tej działki od 1933r. wynikała z pisma Urzędu Rejonowego wP.z dnia 2 maja 1991r., tak w przypadku pozostałych działek obliczenie daty początkowej biegu terminu zasiedzenia nie było tak oczywiste. Zeznający świadkowie nie mieli wiedzy co do okresu 1933r. Natomiast fakt, iż posiadali w tym zakresie wiedzę od swoich rodziców nie mógł stanowić podstawy do ustaleń Sądu. Przede wszystkim dlatego, iż gospodarstwo rolne rodzinyS.było duże, a osoby postronne nie posiadały wiedzy co do numeracji działek, ich usytuowania w terenie. Zatem Sąd mógł się oprzeć przy obliczeniu początkowej daty biegu terminu zasiedzenia na zeznaniach najstarszego świadka tj.Z. B., która przeprowadziła się doB.w 1948 r. i miała wówczas 19 lat. Zdaniem Sądu w tym wieku świadek mógł mieć prawidłowe rozeznania co do okoliczności faktycznych dotyczących posiadania spornych działek przez rodzinęS.. Pozostałe zeznania świadków były o tyle istotne dla sprawy, że potwierdzały fakt posiadania przez rodzinęS.spornych działek w okresie późniejszym w sposób nieprzerwany i samoistny. ŚwiadekZ. B.podała, iż rodzinaS.od na pewno od 1948r. jest w posiadaniu spornych działek. Przechodząc do oceny prawnej zgłoszonego wniosku Sąd Rejonowy powołując się m.in. na treść przepisówart. 172 k.c.,art. 337 k.c.oraz przytaczając poglądy doktryny i orzecznictwa wyjaśnił zasady nabywania własności nieruchomości w drodze zasiedzenia. Sąd Rejonowy kolejno podkreślił, że pierwotnie wszystkie działki objęte wnioskiem o zasiedzenie stanowiły własność Skarbu Państwa, a posiadanie spornych nieruchomości przez rodzinęS.było posiadaniem w złej wierze. Wiedzieli oni, że prawo własności im nie przysługuje. Świadczą o tym ich starania o połączenie spornych działek z uprawianym gospodarstwem rolnym oraz istniejące wpisy w księgach wieczystych, z których wynikało wprost kto jest właścicielem tych działek. W zakresiedziałki nr (...)Sąd Rejonowy wskazał, że była w użytkowaniu i posiadaniu rodzinyS.od 1933 r. Okoliczność to została stwierdzona przez Urząd Rejonowy wP.. Brak było jednocześnie dowodów na uznanie, iż było to użytkowania zależne, zatem co do tej działki termin początkowy do obliczenia biegu zasiedzenie stanowi data 1933 r. Jednocześnie w myślart. XVI § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny(Dz. U. 1964r., nr 16, poz. 94 z późn. zm.) - do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życiekodeksu cywilnego, stosuje się od tej chwili przepisy tego kodeksu; dotyczy to w szczególności możności nabycia prawa przez zasiedzenie. Jeżeli termin zasiedzenia wedługkodeksu cywilnegojest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia kodeksu w życie; jeżeli jednak zasiedzenie rozpoczęte przed dniem wejścia w życiekodeksu cywilnegonastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. W myśl zaś art. XLII tegoż aktu – jeżeli przed dniem 1 stycznia 1947 r. istniał stan rzeczy, który według przepisówprawa rzeczowego(dekret z dnia 11 października 1946 r.- Dz. U. Nr 57, poz. 319) ikodeksu cywilnegoprowadziłby do zasiedzenia, jakkolwiek według przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1947 r. zasiedzenie nie byłoby w tym wypadku możliwe, termin zasiedzenia biegnie od dnia 1 stycznia 1947 r. i ulega skróceniu o czas, w ciągu którego ten stan rzeczy istniał przed tą datą, jednakże najwyżej o połowę. Według wcześniej obowiązującegoart. 50 § 1 i 2 dekretu z dnia 11 października 1946r. – Prawo rzeczowe(Dz. U. 1964, nr 57, poz. 319 z późn. zm.) - kto posiada nieruchomość przez lat dwadzieścia, nabywa jej własność, chyba że w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie był w złej wierze (zasiedzenie). Temu, kto posiada nieruchomość przez lat trzydzieści, nie można zarzucać złej wiary. Wreszcie stosownie do art. XXXIII § 1 i 2 dekretu z dnia 11 października 1946r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe iprawo o księgach wieczystych(Dz. U. 1946r., nr 57, poz. 321 z późn. zm.) - do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed wejściem w życieprawa rzeczowego, stosuje się od tej chwili przepisy tego prawa; dotyczy to w szczególności możności nabycia prawa przez zasiedzenie. Jeżeli jednak termin zasiedzenia wedługprawa rzeczowegojest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z chwilą wejścia w życie tego prawa; jeżeli jednak zasiedzenie, rozpoczęte przed wejściem w życieprawa rzeczowego, nastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następuje z tym wcześniejszym terminem. Wreszcie zaś w myślart. XXXIVostatnio cytowanego aktu prawnego - jeżeli przed wejściem w życieprawa rzeczowegoistniał stan rzeczy, który według tego prawa prowadziłby do zasiedzenia, jakkolwiek według przepisów dotychczasowych zasiedzenie nie było w przypadku takim dopuszczalne, termin zasiedzenia biegnący od dnia wejścia w życieprawa rzeczowegoulega skróceniu o okres czasu, przez który ten stan rzeczy istniał, jednak najwyżej o połowę. Przed wejściem w życie dekretu oprawie rzeczowym– zważywszy na położenie nieruchomości objętej wnioskiem – objęta ona była reżimemKodeksu cywilnegoobowiązującego na Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej PolskiejB. G.(Z.U.Z. 1923r., nr 1.10poz. 1z późn. zm.).Kodeks cywilnyniemiecki zacieśniał zaś możliwość nabycia nieruchomości przez zasiedzenie do przypadków samoistnego jej posiadania trwającego lat trzydzieści przez osobę wpisaną w księdze wieczystej jako właściciel (tzw. zasiedzenie księgowe lub hipoteczne -§ 900(...)zgodnie z którym kto jest wpisany w księdze wieczystej jako właściciel gruntu, mimo, że własności nie uzyskał, nabywa własność, jeżeli wpis istniał przez lat trzydzieści, a on przez ten czas miał grunt w posiadaniu samoistnym.). Sąd Rejonowy podkreślił, że w niniejszej sprawie wnioskodawca określił początek biegu terminu zasiedzenia na okres dwudziestolecia międzywojennego, co nakazuje stosować do niego normy(...). Niewątpliwie też okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie wniosku – podtrzymywane w toku całego postępowania – nie powoływały się na ewentualny fakt tabularnych wpisów spadkodawców wnioskodawcy co do spornych nieruchomości. Oznacza to, że nieruchomości objęte wnioskiem, nie mogły być przeto przedmiotem zasiedzenia pod rządamiB. G., a tym samym w sprawie znajdował zastosowanie art. XXXIV przepisów wprowadzających prawo rzeczowe. Jak zauważa się bowiem w orzecznictwie - przepis art. XXXIV przep. wpr. pr. rzecz. odnosi się wyłącznie do takich wypadków, w których według przepisów obowiązujących przed wejściem w życieprawa rzeczowegozasiedzenie w istniejącym stanie rzeczy było niedopuszczalne, a stało się dopuszczalne dopiero po wejściu, w życie tego prawa - np. zasiedzenie contra tabulas, które było niedopuszczalne według przepisówKodeksu cywilnegoniemieckiego, a które przewidujeprawo rzeczowe-art. 47(tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 14 grudnia 1957r, II CR 1178/57, OSNCK 1958/4/115). Sąd Rejonowy podał, że licząc od początkowej daty biegu potencjalnego zasiedzenia - wskazywanej przez stronę inicjującą postępowanie – tj. 1 stycznia 1934 r. – to do wejścia w życie dekretu oprawie rzeczowymupłynęło 13 lat. W przypadku zaś zasiedzenia biegnącego od dnia wejścia w życieprawa rzeczowego(art. XXXIV przep. wprow. pr. rzecz.) termin zasiedzenia przewidzianyprawem rzeczowymulega skróceniu najwyżej o połowę tego terminu, a nie o połowę okresu czasu, przez który przed wejściem w życieprawa rzeczowegoistniał stan rzeczy, który według tego prawa prowadziłby do zasiedzenia (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 października 1958r., III CO 11/58, OSNCK 1959/4/118). Zdaniem Sądu I instancji, cały przeto okres 13 lat można by doliczyć do potencjalnego biegu terminu zasiedzenia, który w łącznej wielkości 30 lat – upłynąłby – tak jak to wskazywał wnioskodawca – z dniem 1 stycznia 1964r. (przed wejściem w życie obecnie obowiązującegokodeksu cywilnego). Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, iż doszło do nabycia z tą data na rzeczJ.iW.małżonkówS.działki nr (...). Jak to została wskazane przez cały okres zasiedzenia małżonkowieS.posiadali tą działkę (położoną pomiędzy ich innymi działkami). Stanowiła ona część ich gospodarstwa rolnego, które uprawiali. W tym też czasie, zdaniem Sądu I instancji z braku dowodów przeciwnych, nie nastąpiło przerwanie biegu terminu zasiedzenia. W zakresiedziałki nr (...), Sąd Rejonowy przyjął jako datę początkową obliczenia terminu zasiedzenia - rok 1948. Takie rozstrzygnięcie Sądu oparte została na zeznaniach najstarszego świadka, który w tym okresie miał z uwagi na odpowiedni wiek i rozpoznanie – dostateczną wiedzę. Zdaniem Sądu I instancji,  wobec stanowiska uczestników GminyS.i Skarbu Państwa, takie rozwiązanie było słuszne i uzasadnione w świetleart. 233 k.p.c.Sąd Rejonowy wyjaśnił, żekodeks cywilnywart. 177 k.c.wprowadził generalny zakaz nabycia w drodze zasiedzenia wszelkich nieruchomości państwowych, niezależnie od tego, kiedy i w jaki sposób nieruchomość stała się własnością państwową. Przepis ten obowiązywał od dnia 1 stycznia 1965 r. Jeżeli zatem bieg terminu zasiedzenia nie zakończył się przed tą datą, zasiedzenie nieruchomości państwowych nie było możliwe.Art. 177 k.c.już nie obowiązuje. Sąd Rejonowy zważył, że w omawianej sprawie zastosowanie maart. 9 i 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny(Dz.U. nr 55 z 1990, poz. 321). Zgodnie z treściąart. 9ww. ustawy, do zasiedzenia którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy stosuje się od tej chwili jej przepisy. Dotyczy to w szczególności możliwości nabycia prawa przez zasiedzenie. Natomiast art. 10 cytowanej ustawy stanowi, że jeżeli przed wejściem w życie ustawy istniał stan, który wyłączył zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po jej wejściu w życie prowadzi do zasiedzenia, to zasiedzenie to biegnie od dnia wejścia w życie ww. ustawy. Termin zasiedzenia ulega jednak skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę.  Biorąc zatem pod uwagę treść art. 1 pkt. 32 podpunkt b w zw. z art. 9 ustawy o zmianieustawy kodeks cywilny, termin zasiedzenie co dodziałki nr (...)winien być liczony od dnia 1 października 1990 r. i skrócony na mocy art. 10 ustawy o połowę. Dlatego spadkobiercyJ.iW. S. (2)nabylidziałkę nr (...)- z dniem 1 października 2005r. W tym miejscu Sąd I instancji podał, że w całym tym okresie nie doszło do przerwania biegu terminu zasiedzenia, a posiadanie podobnie jak w przypadkudziałki nr (...)miała charakter samoistny i nieprzerwany. Było posianiem w złej wierze. Natomiast nastąpiło na rzecz spadkobiercówJ.iW.małżonkówS., którzy w tym czasie przejęli gospodarstwo rolne po rodzicach i dziadkach. W zakresiedziałki nr (...)Sąd przyjął jako datę początkową obliczenia terminu zasiedzeniadziałki nr (...)- rok 1948, z tych samych względów, jak w przypadkudziałki nr (...). Również tożsamy był sposób wyliczenia terminu zasiedzenia. Jednakże w ocenie Sądu I instancji, co do tych działek zaszły okoliczności powodujące przerwanie biegu terminu do ich zasiedzenia. Tymi okolicznościami były:
a) co dodziałki nr (...)- podpisanie w okresie od dnia 20 października 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. przezJ. S. (1)umowy użyczenia z(...)(...)wP.,
b) co dodziałki nr (...)- użytkowanie jej przezA. N.- na mocy porozumienia zawartego w dniu 18 kwietnia 2003 r. z w/w(...), oraz wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego (18 maja 2005 r.)
Sąd Rejonowy zważył, że powyższe okoliczności spowodowały przerwanie biegu zasiedzenia. Wskazywały one na brak przesłanki samoistnego posiadania i wszczęcie postępowania administracyjnego – jako zgłoszenie roszczenia uczestniczki postępowaniaA. N.. Zatem w przekonaniu Sądu I instancji co do tych działek – wniosek podlegał oddaleniu. Na marginesie Sąd Rejonowy zaznaczył, że w toku postępowania nie zostało wykazane, aby na którejkolwiek z działek objętych wnioskiem znajdowała się droga. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu oart. 520 § 1 k.p.c.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w zakresie punktów od 2 do 4. Skarżący zarzucił orzeczeniu:
- błąd w ustaleniach faktycznych mający rozstrzygający wpływ na treść zapadłego orzeczenia w sprawie poprzez przyjęcie, żeJ. S. (1), w później jego synW. S. (1)w imieniu spadkobierców ustawowych poJ.iW.małżonkachS.zarządzali przedmiotowymi działkami, podczas gdy byli oni samoistnymi posiadaczami tych działek,
- błędne przyjęcie, że zasiedzeniedziałki nr (...)nastąpiło również na rzeczZ. S. (1)iJ. W.,
- błędne przyjęcie, że nie nastąpiło zasiedzeniedziałek nr (...),
- błędne przyjęcie, że podpisanie przezA. N.porozumienia z(...)(...)wP.w dniu 18 kwietnia 2003 r. przerwało bieg terminu zasiedzenia samoistnego posiadacza gruntuJ. S. (1),
- naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne zastosowanieart. 520 § 1 k.p.c., podczas gdy Sąd winien zastosowaćart. 520 § 2 k.p.c.i obciążyć strony kosztami postępowania proporcjonalnie do uzyskanych z końcowego rozstrzygnięcia sprawy korzyści, gdyż interesy stron w postępowaniu były sprzeczne.
W konsekwencji powyższych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w punktach 2, 3 i 4 i orzeczenie jak we wniosku o zasiedzenie, zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych za wszystkie instancje oraz ewentualnie o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i co do tego przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
W odpowiedzi na apelację uczestniczka postępowaniaA. N.wniosła o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki postępowaniaA. N.kosztów postępowania za instancję odwoławczą, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Uczestnik postępowaniaZ. S. (1)wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą.
Uczestnik postępowaniaJ. W.wniósł o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja okazała się niezasadna.
Sąd Rejonowy przeprowadził ocenę dowodów w sposób prawidłowy z punktu widzenia ich wiarygodności i mocy. Uzasadnił, którym dowodom dał, a którym odmówił przymiotu wiarygodności, przestrzegając przy tym zasad logicznego rozumowania, a z zebranego materiału dowodowego wyciągnął uzasadnione wnioski. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena dowodów nie nosi znamion dowolności, jest zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Ustalenia faktyczne Sądu I instancji zostały dokonane w oparciu o wszechstronną analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd Okręgowy przyjmuje zatem ustalenia Sądu I instancji za swoje i czyni je podstawą własnego rozstrzygnięcia.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż z uwagi na spełnienie określonych wart. 172 k.c.przesłanek nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości, wniosek o stwierdzenie zasiedzenia był zasadny w odniesieniu dodziałek nr (...)( nieobjętej zakresem zaskarżenia) i(...), natomiast podlegał oddaleniu w stosunku dodziałek nr (...). Korekty wymagała jedynie przeprowadzona przez Sąd I instancji ocenia prawna podniesionego przez uczestników zarzutu przerwania biegu zasiedzenia w stosunku dodziałki nr (...).
W zakresiedziałki nr (...), wnioskodawca kwestionował nabycie jej przez zasiedzenie w części po 1/3 wspólnie zZ. S. (1)iJ. W.. Skarżący wywodził, że był jedynym - posiadaczem samoistnym tej działki i zasiedział ją przeciwko pozostałym spadkobiercom poJ.iW.małżonkachS.. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, w apelacji nie kwestionował natomiast tego, że Sąd Rejonowy na podstawie zeznań świadkaZ. B.przyjął jako datę początkową obliczenia terminu zasiedzeniadziałki nr (...)– rok 1948. W związku z powyższym, Sąd Rejonowy zasadnie przyjął, że termin zasiedzeniadziałki nr (...)rozpoczął swój bieg z dniem 1 października 1990 roku. Na uwadze należy mieć, iż w 1948 roku obowiązującym aktem prawnym byłdekret z dnia 11 października 1946 roku prawo rzeczowe. Zgodnie z art. 50 §1 dekretu cytowanego powyżej - kto posiadał nieruchomość przez lat dwadzieścia, nabywał jej własność, chyba że w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie był w złej wierze (zasiedzenie). A zatem termin zasiedzenia w przypadku dobrej wiary upłynąłby w 1968 roku, a w przypadku złej wiary w 1978 roku. Tak się nie stało albowiem z dniem 1 stycznia 1965 roku w życie wszedłkodeks cywilny, w którym toart. 177 k.c.wskazano, iż przepisów o nabyciu własności przez zasiedzenie nie stosuje się, jeżeli nieruchomość jest przedmiotem własności państwowej. Tym samym zasiedzenie nieruchomości do 1990 roku będącej przedmiotem własności państwowej nie było możliwe.
Dopiero w związku z nowelizacjaKodeksu cywilnegoz dniem 1 października 1990 rokuart. 177 k.c.utracił moc ( został skreślony). Tym samym bieg zasiedzenia nieruchomości państwowych mógł się rozpocząć dopiero od dnia 1 października 1990 roku, lecz osoby, które były posiadaczami samoistnymi takich nieruchomości przed dniem 1 października 1990 roku, mogły skorzystać ze skróconych terminów zasiedzenia, gdyż wobec tychże osób kodeksowe terminy ulegały skróceniu o czas trwania tego posiadania, lecz nie więcej niż o połowę. Sąd I instancji zważył, że do okresów posiadania można również doliczyć okresy posiadania poprzednich posiadaczy samoistnych (art. 176 k.c.) i na tej podstawie doliczył spadkobiercomJ.iW. S. (2)okres posiadania działki przez ich rodziców, ustalając, że do zasiedzenia doszło w dniu 1 października 2005 r.
Apelujący nie miał racji wskazując, że do zasiedzenia tej nieruchomości doszło jedynie na jego rzecz. Posiadacz samoistny może doliczyć czas posiadania swojego poprzednika, którego następcą prawnym stał się w wyniku spadkobrania, wyłącznie w zakresie nabytego udziału w spadku, a nie w całości. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie, oparte jest na regulacjiart. 176 k.c.W ramach tego stanowiska wskazuje się, że wykładniaart. 176 § 2 k.c.musi uwzględniać zasady dotyczące dziedziczenia, według których spadkobiercy wchodzą we wszystkie prawa i obowiązki zmarłego spadkodawcy (art. 922 § 1 k.c.). Dotyczy to również sytuacji faktycznych z udziałem spadkodawcy, z którymi właściwe przepisy wiążą określone konsekwencje prawne, w tym posiadania. W konsekwencji spadkobiercy wchodzą wskutek dziedziczenia także w sytuację prawną spadkodawcy związaną z posiadaniem rzeczy, a zaliczenie posiadania rzeczy przez poprzednika prawnego, na podstawieart. 176 § 1w zw. z§ 2 k.c., powinno nastąpić na rzecz każdego ze spadkobierców, ale tylko w granicach nabytego udziału w spadku. Do zastosowania tych skutków nie jest przy tym konieczne dokonanie przez spadkobierców posiadacza szczególnych czynności. O ile jednak jeden ze spadkobierców wyzułby z posiadania rzeczy pozostałych spadkobierców - co wymagałoby jednak jawnej manifestacji takiego zamiaru - względnie rzecz została porzucona przez pozostałych spadkobierców, to termin zasiedzenia całej rzeczy należałoby liczyć najwcześniej od chwili otwarcia spadku, gdyż wówczasart. 176 § 1w zw. z§ 2 k.c.nie miałby zastosowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 26 kwietnia 2013 roku, II CSK 445/12, OSNC-ZD 2014/3/45, podobnie w postanowieniu Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 1974 roku, III CRN 69/74). W ramach tego stanowiska wskazuje się, że dziedziczenie posiadania rzeczy polega na przejściu na spadkobierców - z mocy prawa, z chwilą otwarcia spadku - wszystkich skutków prawnych, jakie wynikały z jej posiadania przez spadkodawcę, nie zależy natomiast od tego, czy spadkobiercy objęli w faktyczne władztwo rzecz znajdującą się dotychczas w posiadaniu spadkodawcy, a więc, czy kontynuują jego posiadanie (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 kwietnia1999 roku, I CKU 105/98, OSNC 1999/11/197).
Przyjmując nawet, żeJ. S. (1)objął z chwilą śmierci (w latach 1986 i 1987 r.) obojga rodziców w całości posiadaniedziałki nr (...), to uwzględniając przedstawione wyżej utrwalone stanowisko co do zakresu doliczenia na rzecz spadkobiercy okresu posiadania jego poprzedników, to w chwili obecnej nie upłynąłby jeszcze dla wnioskodawcy okres wymagany do zasiedzenia całej działki. Z całą pewnością posiadanie wnioskodawcy należałoby zakwalifikować jako posiadanie w złej wierze, a ewentualny 30 – letni okres zasiedzeniadziałki nr (...)przeciwko współspadkobiercom winien być liczony od dnia 1 października 1990 r., przy zaliczeniu wnioskodawcy okresu posiadania nieruchomości od chwili otwarcia spadku poW. S. (2). Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że okres zasiedzenia całej nieruchomości na rzecz spadkobiercyJ. S. (1)jeszcze nie upłynął. Reasumując dotychczasowe rozważania, Sąd I instancji zasadnie stwierdził zasiedzeniedziałki nr (...)na rzecz wszystkich spadkobierców poJ.iW. S. (2).
Jeśli chodzi odziałki o nr (...), to Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że w ich przypadku nie doszło do zasiedzenia ze względu na przerwanie biegu zasiedzenia. Apelujący w zakresie tych działek również nie kwestionował przyjęcia jako początkowej daty zasiedzenia – roku 1948. W związku z tym ewentualne zasiedzenie tych działek mogło być liczone od dnia 1 października 1990 r. i mogłoby nastąpić w dniu 1 października 2005 r.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem Sądu Najwyższego czynnością procesową (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.), przerywającą bieg zasiedzenia, jest tylko takie działanie, które jest skierowane przeciwko posiadaczowi i jest akcją zaczepną bezpośrednio zmierzającą do pozbawienia go posiadania, na przykład wystąpienie z powództwem windykacyjnym czy wnioskiem o dział spadku, obejmującego daną nieruchomość, jeżeli jej posiadacz jest uczestnikiem działu, nie jest nią natomiast, jeśli posiadacz nie jest uczestnikiem postępowania działowego (zob. w szczególności: uchwałę Sadu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1968 r., III CZP 46/68, OSNC 1969, nr 4, poz. 62; uchwałę Sadu Najwyższego z dnia 28 lipca 1992 r., III CZP 87/92, OSN 1993, nr 3, poz. 31; postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2002 r., V CKN 587/00, Lex nr 54334).
Zdaniem Sądu Okręgowego nie budzi wątpliwości, iż do przerwania biegu zasiedzeniadziałki nr (...)doszło w wyniku podpisania przezJ. S. (1)umowy użyczenia z właścicielem tej działki w dniu 20 października 2003 r., bowiem była to czynność właściciela skierowana przeciwko posiadaczowi i zmierzała bezpośrednio do pozbawienia go samoistnego posiadania. Od momentu zawarcia umowy użyczenia wnioskodawca stał się posiadaczem zależnym działki. Posiadacz samoistny zawierając umowę użyczenia zmienił charakter swojego posiadania na zależne. Czynność ta nastąpiła przed dniem 1 października 2005 r., czyli doprowadziła skutecznie do przerwania biegu zasiedzenia.
Zgodnie z powyższymi rozważaniami, do przerwania biegu zasiedzeniaJ. S. (1)w zakresiedziałki nr (...)nie mogło dojść poprzez podpisanie umowy przez właściciela ((...)(...)wP.) zA. N.. Nie była to bowiem czynność skierowana przeciwko posiadaczowi. W wyniku dokonania powyższej czynności posiadanie samoistne działki przezJ. S. (1)nie zostałoby w żaden sposób zakłócone.
Sąd Okręgowy podziela natomiast stanowisko Sądu I instancji, że do przerwania terminu zasiedzenia w zakresiedziałki nr (...)doszło poprzez wszczęcie w dniu 18 maja 2005 r. postępowania rozgraniczeniowego. W orzecznictwie wprawdzie pojawiły się wątpliwości, czy skutek w postaci przerwy zasiedzenia pociąga za sobą chociażby wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. W uchwale z dnia 4 lutego 1987 r. (III CZP 104/86, OSNC 1988/2-3/31) Sąd Najwyższy przyjął, że postępowanie rozgraniczeniowe ma na celu skonkretyzowanie przedmiotu prawa własności i nie godzi w stan zasiadywania, a więc nie powoduje przerwy biegu zasiedzenia. Uchwała ta zapadła jednak nie tylko w okresie przed zasadniczą nowelizacjąkodeksu cywilnegow 1990 r., ale dodatkowo w specyficznym stanie faktycznym, w którym właściciel zasiadywanej nieruchomości wystąpił o jej rozgraniczenie z nieruchomościami sąsiednimi, a złożony wniosek nie godził w posiadanie posiadacza samoistnego tej nieruchomości, na korzyść którego biegło zasiedzenie (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2013 r., II CSK 262/12, LEX nr 1311772). W późniejszych orzeczeniach (por. uchwały z dnia 27 maja 1992 r., III CZP 60/92, Lex 9077 i z dnia 28 lipca 1992 r. III CZP 87/92, OSNC 1993/3/31), a w ostatnich latach w postanowieniach z dnia 27 maja 2009 r. (IV CSK 459/08, Lex nr 511011), z dnia 6 kwietnia 2012 r. (II CSK 395/11, Lex Nr 1170227), z dnia 25 maja 2012 r. (I CSK 474/11), czy z dnia 24 października 2012 r. (III CSK 310/11) zweryfikowany został, wywodzony z przesłanek leżących poza prawem cywilnym, pogląd o potrzebie przyznania szczególnej ochrony posiadaczowi. Po zmianach przepisówkodeksu cywilnegodokonanych w 1990 r. i wobec przyjętej wKonstytucjizasady nienaruszalności prawa własności Sąd Najwyższy uznał za niezbędną zmianę dotychczasowego kierunku wykładni poprzez przyjęcie interpretacjiart. 175 k.c.w zw. zart. 123 § 1 pkt 1 k.c., która zapewni należytą ochronę prawa własności. W konsekwencji za czynności skutecznie przerywające bieg zasiedzenia uznano także działania mające na celu ustalenie prawa własności, w tym także złożenie wniosku o rozgraniczenie, jeżeli jego skutkiem będzie ustalenie stanu własności terenu przygranicznego. Okoliczność, że wniosek o rozgraniczenie nieruchomości może wywołać przerwę zasiedzenia została potwierdzona również w publikacjach doktryny prawniczej, w tym m.in. monografii Edwarda Janeczko pt.: „Zasiedzenie” (wydawnictwo: Zachodnie Centrum Organizacji, wyd. 3 – 2002, Zielona Góra, str. 159). Skarżący nie kwestionował co do zasady wyżej zaprezentowanych poglądów o przerwaniu biegu zasiedzenia, a jedynie wywodził, że niezasadne było przyjęcie na tej podstawie przerwania zasiedzenia, skoro Sąd nakazał przeprowadzić postępowanie rozgraniczeniowe. Zważyć należy, że przerwanie biegu zasiedzenia nastąpiło ze względu na wniosekA. N., który skutkował wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r. Istotnie Sąd Rejonowy zobowiązał pismem z dnia 22 lipca 2009 r. wnioskodawcę do złożenia wniosku o rozgraniczenie, jednak to już wniosekA. N.doprowadził do przerwy biegu zasiedzenia w 2005 r. W tym kontekście zarzuty skarżącego są całkowicie bezpodstawne.
Na koniec jedynie ubocznie należy wskazać, że w ocenie Sądu OkręgowegoJ. S. (1)nie był samodzielnie samoistnym posiadaczem działek objętych niniejszym postępowaniem. Nie miał racji skarżący podnosząc, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił, żeJ. S. (1), a następnie jego synW. S. (1)w imieniu spadkobierców ustawowych poJ.iW.małżonkachS.zarządzali przedmiotowymi działkami. Zauważyć należy, że samoistnym posiadaczem nieruchomości w rozumieniuart. 172 k.c.jest ten, kto nią włada jak właściciel (art. 336 k.c.), a więc korzysta z niej z wyłączeniem innych osób, pobiera pożytki i dochody, a także uważa się za uprawnionego do rozporządzania nią (art. 140 k.c.). Zatem posiadanie samoistne zwane także właścicielskim, determinowane jest władaniem rzeczą we własnym imieniu w takim zakresie, jak to czyni właściciel (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 7 maja 1986 r. III CRN 60/86, OSNCP 1987/9/138). Takich cech, jak słusznie przyjął Sąd I instancji nie miało posiadanieJ. S. (1), a następnie jego synaW. S. (1). Wprawdzie prowadzili oni samodzielnie gospodarstwo rolne, jednak podejmowali oni decyzje dotyczące spornych działek w imieniu pozostałych spadkobierców poJ.iW.małżonkachS.. Spadkobiercy nie podzieli się gospodarstwem rolnym, ale sporządzili spis inwentarza i zgodnie oddali je w dozórJ. S. (1), co wynika z niekwestionowanych w apelacji zeznańZ. S. (1)iJ. W.. ŚwiadekZ. S. (1)zeznał nadto, że prowadził pasiekę nadziałce nr (...)i codziennie na niej bywał, natomiast całe rodzeństwo pomagało w gospodarstwie. W tej sytuacji nie sposób uznać, żeJ. S. (1), a następnie jego synW. S. (1)byli samoistnymi posiadaczami działek odziedziczonych poJ.iW. S. (2).
Nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony w apelacji wnioskodawcy zarzut dotyczący orzeczenia o kosztach postępowania. Można wprawdzie przyjąć, że w sprawie zachodziła sprzeczność interesów (art. 520 § 2 k.p.c.) jednak zastosowanie w takiej sytuacji do kosztów postępowania zasady odpowiedzialności za wynik sprawy jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. W sprawie niniejszej Sąd Okręgowy nie dostrzega przesłanek do odejścia od generalnej zasady orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego, zgodnie z którą każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.). Wynika to zarówno z przedmiotu sprawy, jak i faktu, że konieczność poniesienia tych kosztów postępowania nie została wywołana przez uczestników. Wnioskodawca poniósł wprawdzie koszty związane z wnioskiem o zasiedzenie, jednakże działał we własnym interesie, dążąc do uzyskania orzeczenia stwierdzającego jego tytuł prawny do nieruchomości. Ponadto należy mieć na uwadze, iż wniosek o zasiedzenie okazał się zasadny jedynie w części.
Mając na uwadze powyższe, apelacja podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., jako że w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od podstawowej zasady rozliczenia kosztów postępowania nieprocesowego. Choć apelacja wnioskodawcy została oddalona, to w ocenie Sądu Okręgowego nie było podstaw do obciążania go kosztami postępowania apelacyjnego.
/-/Brygida Łagodzińska /-/ Anna Paszyńska – Michałowska /-/Agnieszka Wodzyńska–Radomska