Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III Ko 47/16
Data wyroku: 2016-07-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Żyto, Tomasz Olszewski
Słowa kluczowe: Odszkodowanie, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 552 b kpk

Sygn. akt III Ko 47/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lipca 2016 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w III Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SO Tomasz Olszewski
Ławnicy: Krzysztof Żyto
Ewa Kierebińska
Protokolanci Bożena Wolfram, Paulina Lewandowska, Monika Nowicka

w obecności Prokuratora Lucjana Nowakowskiego
po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 7 kwietnia 2016r., 30 czerwca 2016r. i 4 lipca 2016r.
sprawy z wnioskuR. G.
w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia z racji niesłusznego zatrzymania i innych środków przymusu

orzeka
1. na podstawieart.552a § 1 kpkw brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia1 lipca 2015r. do dnia 14 kwietnia 2016r. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz wnioskodawcyR. G.kwotę 1.900 (jeden tysiąc dziewięćset) złotych tytułem odszkodowania za niesłuszne stosowanie wobecR. G.poręczenia majątkowego w sprawie o sygn. akt II K 25/12 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim;
2. oddala wniosek w pozostałej części;
3. koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.
Sygn. akt III Ko 47/16

UZASADNIENIE
Ustalenia faktyczne.
Od 14 maja 2007r.R. G.był zatrudniony w(...)wŁ.na stanowisku(...)(...).
Z uwagi na wszczęte wobec niego postępowanie karne w sprawie Ap V Ds. 28/09 prowadzonej pod nadzorem Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku, w dniu 28 października 2011r.R. G.został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na okres 3 miesięcy, zaś decyzją z dnia 19 stycznia 2013r. okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych został przedłużony do czasu zakończenia toczącego się wobecR. G.postępowania karnego.
Decyzją z dnia 8 stycznia 2013r. na podstawie art.105 punkt 10 ustawy o Służbie CelnejR. G.został zwolniony ze służby z dniem 9 stycznia 2013r. w związku z upływem dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków oraz nie ustąpieniem przyczyny będącej podstawą tego zawieszenia.

\zeznaniaR. G., k. 81v.

teczka akt osobowychR. G.\
W związku z wszczętym postępowaniem prowadzonym pod nadzorem Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku na zarządzenie prokuratora z dnia 20 października 2011r. wydane w sprawie Ap V Ds. 28/09R. G.w dniu 26 października 2011r. o godzinie 14:50 został zatrzymany w miejscu wykonywania pracy i przymusowo doprowadzony przez funkcjonariuszy(...)do(...), gdzie został osadzony w Policyjnej Izbie Zatrzymań. W dniu 27 października 2011r. został przesłuchany, a następnie – zwolniony.

\zarządzenie o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu, k. 448

protokół zatrzymania osoby, k. 449 akt o sygn. II K 25\12 SR w Piotrkowie Tryb.\
Postanowieniem z dnia 27 października 2011r. Prokurator Apelacyjny wB.zastosował wobecR. G.środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego w wysokości 15.000 zł. Kwota poręczenia została obniżona postanowieniem prokuratora z dnia 9 listopada 2011r. do kwoty 5.000 zł, którą następnieR. G.wpłacił w dniu 10 listopada 2011r.

\postanowienie, k. 492, 463

poświadczenie, k. 494\
Celem pozyskania kwoty poręczenia majątkowego ojciecR. G.zaciągnął kredyt gotówkowy wBanku (...).(...)tego kredytu (odsetki i prowizja) wyniosły łącznie 1.900 zł, które toR. G.oddał ojcu.

\umowa o kredyt gotówkowy, k. 25 – 28

potwierdzenie transakcji, k. 75, 76

zaznaniaR. G., k. 81v.\
W dniu 26 października 2011r. nastąpiło tymczasowe zajęcie mienia ruchomego należącego doR. G.i jego teściowej, to jest samochodu osobowego marki(...)onr rej. (...).
Postanowieniem z dnia 27 października 2011r. Prokurator Apelacyjny wB.zabezpieczył na mieniuR. G.(zajętym uprzednio samochodzie osobowym) grożącą mu karę grzywny. Pojazd został oddany podejrzanemu na przechowanie.

\protokół tymczasowego zajęcia mienia ruchomego, k. 451 – 452 akt o sygn. II K 25\12 SR w Piotrkowie Tryb.

postanowienie, k. 483 – 485 akt o sygn. II K 25\12 SR w Piotrkowie Tryb.\
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 czerwca 2013r. w sprawie o sygn. akt IV Ka 201\13 postępowanie karne przeciwkoR. G.zostało umorzone na podstawieart.17 § 1 punkt 3 kpk.

\wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb., k. 1487\
Postanowieniami Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 19 września 2013r. uchylono stosowane wobecR. G.poręczenie majątkowe oraz stwierdzono upadek zabezpieczenia na mieniu wnioskodawcy.

\postanowienia, k. 1558, 1556 akt o sygn. II K 25\12 SR w Piotrkowie Tryb.\
Sąd nie dostrzegł powodów, które stanowiłyby podstawę do zakwestionowania wiarygodności dowodów przeprowadzonych na rozprawie głównej.
Rozważania prawne.
R. G.w rozpoznanym wniosku dochodził rekompensaty majątkowej związanej z czterema zdarzeniami faktycznymi:

1
jego zatrzymaniem w dniu 26 i 27 października 2011r. dokonanym na zarządzenie prokuratora z dnia 20 października 2011r. wydanym w sprawie Ap V Ds. 28/09;

2
zawieszeniem w czynnościach służbowych od dnia 28 października 2011r., a następnie zwolnieniem ze służby celnej;

3
zastosowaniem środka zapobiegawczego w postaci poręczenia majątkowego w wysokości 15.000 zł, następnie zmniejszonego do wysokości 5.000 zł;

4
zastosowaniem zabezpieczenia majątkowego polegającego na zajęciu samochodu osobowego marki(...).

Ad.1.
Podstawą prawną żądania zadośćuczynienia z tytułu zatrzymania wnioskodawcy byłart.552b kpk, który przewidywał prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia w razie niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w związku z postępowaniem karnym.
W związku z tym, że zatrzymanie wnioskodawcy miało miejsce w dniu 26 października 2011r., zaś jego zwolnienie – w dniu 27 października 2011r., zgodnie zart.555 kpkroszczenie, o którym mowa przedawniło się z dniem 28 października 2014r. Dlatego też Sąd uznał zarzut przedawnienia podniesiony przez Prokuratora za zasadny, nie dostrzegając przy tym żadnych szczególnych względów, które nakazywałyby Sądowi jego nieuwzględnienie z uwagi na zasady współżycia społecznego.
Na marginesie Sąd Okręgowy stwierdza, że nie jest zadaniem sądu badanie, czy niedotrzymanie terminu zart. 555 kpknie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Obowiązek wykazania stosownych okoliczności, które uzasadniałyby przekonanie, że uwzględnienie zarzutu przedawnienia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego spoczywa w tym względzie na stronie (tak: w wyroku SA we Wrocławiu z 12.4.2012 r., II AKA 90/12,L.).
Ad. 2.
R. G.dochodził także odszkodowania z tytułu zawieszenia go w czynnościach służbowych, a następnie – jego zwolnienia ze służby celnej. Jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia wnioskodawca wskazałart.552 a § 1 kpk.
Roszczenie to Sąd Okręgowy uznał za bezpodstawne.
Podkreślenia wymaga to, że zawieszenie w czynnościach służbowych wnioskodawcy nie miało charakteru procesowego. Inaczej mówiąc, nie było stosowane przez żaden organ procesowy w ramach toczącego się postępowania karnego jako środek przymusu, o którym mowa wRozdziale 58 Kodeksu postępowania karnego. W związku z tym droga sądowa, którą wybrał wnioskodawca w celu dochodzenia swych racji była niewłaściwa, bowiem przepisyKodeksu postępowania karnegoprzewidują wyłącznie możliwość dochodzenia rekompensaty za niesłuszne stosowanie środków przymusu określonych enumeratywnie w dziale VI.
Ad. 3.
R. G.złożył swój wniosek w dniu 10 lutego 2016r., a więc w czasie obowiązywania przepisówRozdziału 58w formie i brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 27 września 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1247). Przepisy te obowiązywały do dnia 15 kwietnia 2016r. W związku z tym, że jego sprawa zakończyła się nieprawomocnym wyrokiem po dniu 15 kwietnia 2016r., zastosowanie znalazły przepisy wprowadzające kolejną nowelizacjęKodeksu postępowania karnego, a konkretnie – art. 25 ust. 3 Ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 11 marca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 437), zgodnie z którym postępowania wymienione wdziałach XI i XII Kodeksu postępowania karnegowszczęte i niezakończone do dnia 15 kwietnia 2016r. toczą się do ich zakończenia według przepisów dotychczasowych. Z tego powodu Sąd nie podzielił zapatrywania wyrażonego przez prokuratora, w myśl którego roszczenia o odszkodowanie z tytułu stosowania środków przymusu były na dzień wyrokowania bezpodstawne.
Pomimo tego, że w omawianym zakresie prokurator nie zgłaszał zarzutu przedawnienia Sąd z urzędu zauważa, że zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w czasie orzekania (art.555 kpk) roszczenia odszkodowawcze co do zasady przedawniają się z upływem trzech lat od uprawomocnienia się orzeczenia dającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia. W tym wypadku chodzi o wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 czerwca 2013r., który jako orzeczenie Sądu odwoławczego uprawomocnił się tego właśnie dnia, zaś wniosekR. G.wpłynął do sądu w lutym 2016r. przerywając ów bieg.
Za słuszne i zasadne Sąd uznał żądanie przyznania odszkodowania z tytułu zastosowania wobec wnioskodawcy środka zapobiegawczego w postaci poręczenia majątkowego, znajdujące swą podstawę wart.552a § 1 kpk.
R. G.wykazał, że w związku z pozyskaniem środków finansowych na ten cel poniósł szkodę w wysokości 1.900 (tysiąc dziewięćset) złotych. Były to koszty obsługi pożyczki zaciągniętej przez ojca wnioskodawcy, które następnie zwrócone zostały przezR. G.. Dostrzegając adekwatny związek przyczynowy zachodzący pomiędzy zastosowaniem poręczenia majątkowego a szkodą majątkową poniesioną przez wnioskodawcę Sąd przyznał mu stosowne odszkodowanie.
Ad. 4.
Inaczej się rzecz ma z roszczeniem odszkodowawczym związanym z zastosowaniem zabezpieczenia majątkowego w postaci zajęcia samochodu osobowego należącego do wnioskodawcy.
Podstawą prawną roszczenia byłart.552a § 1 kpkw brzmieniu obowiązującym w czasie wystapienia z przedmiotowym wnioskiem. Istotnie, zabezpieczenie majątkowe zawiera się w katalogu środków przymusu, o których mowa w powołanym przepisie. Z uwagi więc na umorzenie postępowania karnego wobecR. G., jego roszczenie co do zasady znajduje podstawę prawną. Mimo to Sąd oddalił jego wniosek w powyższym zakresie uznając, że stosowanie zabezpieczenia majątkowego nie pozostawało w związku przyczynowym ze szkodą, którą starał się wykazać wnioskodawca.

R. G.wywodził, że w czasie dwuletniego stosowania zabezpieczenia wartość pojazdu spadła o 10.000 zł, która to kwota stanowiła wartość odszkodowania. Sąd nie kwestionuje tego wyliczenia. Niemniej dla oceny słuszności żądania wnioskodawcy w powyższym zakresie istotne jest to, czy bezpośrednim skutkiem stosowania zabezpieczenia majątkowego w postaci zajęcia mienia ruchomego była utrata wartości przedmiotu zajęcia. Mając na względzie doświadczenie życiowe Sąd Okręgowy stwierdził, że utrata wartości rynkowej pojazdu należącego do wnioskodawcy wynikała z naturalnych procesów wolnorynkowych, którym podlegają wszystkie pojazdy, w tym samochody marki(...), niezależnie od tego, czy należą do osób, wobec których stosowane są jakiekolwiek środki przymusu przewidziane wKodeksie postępowania karnego.