Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 140/16
Data wyroku: 2016-06-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, do SA Jolanta Węs, Barbara Hejwowska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 140/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 czerwca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Gawda (spr.)

Sędziowie:

SA Barbara Hejwowska
SO del. do SA Jolanta Węs

Protokolant: protokolant sądowy Joanna Malena

po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2016 r. w Lublinie
sprawyB. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt VII U 1603/14

I
oddala apelację;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.na rzeczB. K.kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Jolanta Węs    Elżbieta Gawda    Barbara Hejwowska

III AUa 140/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Lublinie zmienił zaskarżoną decyzję pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwL.i ustalił wnioskodawczyniB. K.prawo do emerytury od dnia(...).
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniachi rozważaniach prawnych:
WnioskodawczyniB. K.,urodzona (...), złożyław dniu 23 maja 2014 roku do pozwanego organu rentowego, wniosek o emeryturę. Do wniosku dołączyła m.in. świadectwa pracy potwierdzające, że była zatrudniona od23 listopada 1974r. do 14 lutego1997 r. w Spółce Akcyjnej(...)wP.i w okresie od 21 maja 1997 r. do 30 września 1997 r. wZakładzie Produkcji (...)z o.o. wP.. Świadectwa pracy zawierają informację o pracy skarżącej w warunkach szczególnych w charakterze oczyszczacza odlewów od 17.05.1979 r. do 19.01.1986 r. operatora kserografu-wyświetlacza rysunków od20.01.1986 r. do 14.02.1997 r. oraz gratowacza operatora urządzeń obróbki tworzyw od 21.05.1997 r. do 30.09.1997 r.
Organ rentowy ustalił, że skarżąca na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 22 lata 5 miesięcy i 4 dni. Pozwany nie uwzględnił żadnego okresu pracy do pracy w warunkach szczególnych, gdyżw przedłożonych świadectwach pracy nie został wskazany charakter wykonywanych prac zgodnie z zarządzeniem resortowym.

B. K.pracowała w Spółce Akcyjnej(...)wP.i(...)wP.w latach 1974-1997. Po ukończeniu szkoły przyzakładowej w 1977 roku powierzono jej obowiązki tokarza a następnie od 17 maja 1979 roku oczyszczacza odlewów. Na tym stanowisku skarżąca, przy pomocy pilnika, zajmowała się czyszczeniem odlewów do tarcz silnika.
Od dnia 20 stycznia 1986 roku wnioskodawczyni została przeniesiona na stanowisko archiwistki i zajmowała się obsługą urządzeń powielających – kserografui diazokopiarki, służącej do wykonywania światłodruków. Oba urządzenia działały na bazie rozpuszczalnika tri, wymagały wykonania roztworu ze szkodliwych dla zdrowia trzech składników i wody. Płyn był wlewany do kserografu a do diazokopiarki używany był dodatkowo roztwór amoniaku. Środki te były szkodliwe dla zdrowia a ponadto obsługa diazokopiarki wymagała pracy w ciemni z uwagi na proces utrwalenia wykonanych odbitek światłoczułych. Wnioskodawczyni na obu urządzeniach wykonywała dziennie kilkadziesiąt odbitek rysunków technicznychi dokumentacji dla wszystkich wydziałów w zakładzie. Na tym stanowisku pracowała do 14 lutego 1997 roku.
W okresie od 21.05.1997 r. do 30.09.1997 r. skarżąca została zatrudniona przez następcę prawnego(...)tj.Zakład Produkcji (...)na stanowisku gratowacza wyprasek i wówczas zajmowała się oczyszczaniem mechanicznie za pomocą pilnika odlewów z tworzyw sztucznych do elektropompek . Pracowała w odzieży ochronnej rękawicach i okularach. Wnioskodawczyni otrzymywała dodatek za pracęw szczególnych warunkach.
Sąd Okręgowy obdarzył wiarą dowody z dokumentów, znajdujące się w aktach osobowych oraz uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawczyni oraz świadkówB. W.,I. S.iZ. R.. Świadkowie zgodnie opisali charakter pracy wnioskodawczyni.
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie, przywołując przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2015 roku, poz. 748) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 184 tej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet, mają okres składkowyi nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet. Zgodnie z treścią § 2 ust.1 cyt. rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Według § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Jednocześnie przepis § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia stanowi, że właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielczew porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległychi nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.
W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawczyni, w spornych okresach, wykonywała pracę w szczególnych warunkach.
W okresie 17.05.1979 r. do 19.01.1986 r. skarżąca wykonywała czynności związane z oczyszczaniem odlewów, od 20.01.1986 r. do 14.02.1997 r. czynności operatora kserografu przy utrwalaniu w tri, od 21.05.1997 r. do 30.09.1997 r. - operatora urządzeń mechanicznej obróbki tworzyw sztucznych. Zaliczone okresy wynoszą w sumie ponad 18 lat.
Czynności wykonywane przez skarżącą wymienione są: w wykazie A, dziale III „W hutnictwie i przemyśle metalowym” poz. 23, pkt 2 – oczyszczacz odlewów, dziale IV „w chemii”, poz. 17 pkt. 15- operator urządzeń mechanicznej obróbki tworzyw sztucznych oraz dziale XI „w przemyśle poligraficznym”, poz. 12 operator kserografu przy utrwalaniu tri.
SkoroB. K.legitymuje się 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach oraz 20-letnim stażem ubezpieczeniowym a nadto nie przystąpiła do Otwartego Funduszu Emerytalnego, zatem spełniła łącznie warunki do uzyskania prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
Z tych względów i na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o kosztach sądowych Sąd uzasadnił treściąart. 98 k.p.c.w związku z § 12 pkt.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez skarb państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2003r.,Nr 97, poz. 887 ze zm.).
Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany organ rentowy zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1
naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart. 184 ust. 1 pkt 1 i art. 32 ust. 1-2 ustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia poprzez ustalenie prawa do emerytury osobie, niespełniającej przesłanki 15 lat pracy w warunkach szczególnych;

2
sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że wnioskodawczyni wykonywała pracę w warunkach szczególnych przez okres wynoszący ponad 15 lat;

3
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów.

Wskazując na powyższe zarzuty organ rentowy wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
Apelujący wskazywał, że Sąd Okręgowy bezzasadnie i w sprzecznościz zebranym w sprawie materiałem dowodowym zakwalifikował pracę wnioskodawczyni od 20.01.1986 r. do 14.02.1997 r. w charakterze operatora kserografu, do pracy w warunkach szczególnych. Jak wynika z akt osobowych wnioskodawczyni została przeniesiona na wydział TT - wyświetlacz rysunków, gdyż ze względu na zły stan zdrowia nie mogła pracować w szkodliwych warunkach. Ponadto z wniosku o jednorazowe odszkodowanie wynika, że była zatrudniona jako starsza archiwistka. Pozwany zarzucił nadto, że powołane przez Sąd Okręgowy przepisy dotyczą branży poligraficznej, odnoszącej się do pracy w drukarni.
W ocenie pozwanego skarżąca nie udowodniła 15 lat pracy w warunkach szczególnych, stąd też pozwany uznawał apelację za uzasadnioną.
W odpowiedzi na apelacje wnioskodawczyni wnosiła o jej oddalenie.
Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancjiSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje zarówno ustalenia faktyczne jak i wywody prawne poczynione przez Sąd I instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).
Zarzuty apelacji nie są trafne. Apelacja koncentruje się na jednym okresie zatrudnienia wnioskodawczyni tj. od 20.01.1986 r. do 14.02.1997 r., kiedy to ubezpieczona zajmowała się obsługiwaniem kserografu i dizaokopiarki pracujących na bazie rozpuszczalnika trichloroetenu tzw. „tri”. Ustalając charakter wykonywanej przez wnioskodawczynię pracy Sąd Okręgowy nie poczynił ustaleń sprzecznychz zebranym w sprawie materiałem dowodowym i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w treściart. 233 § 1 k.p.c., zgodnie z którym Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd obdarzył wiarą zeznania wnioskodawczyni i przesłuchanego w sprawie świadka –I. S.gdyż wzajemnie się uzupełniają a nadto świadek pracowała razemz wnioskodawczynią, pamiętała i opisała rodzaj wykonywanych przez nią czynności. Dokonana przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylkow przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu jest sprzeczne z doświadczeniem życiowym. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie występuje. Zeznania są jednoznaczne a wynika z nich, żew spornym okresie wnioskodawczyni obsługiwała kserograf i diazokopiarkę, pracujące na bazie „tri”.
Podnoszona przez pozwanego okoliczność, że z dokumentacji zawartej w aktach osobowych wynika, iż skarżąca został przeniesiona do innej pracy, gdyż nie mogła pracować w warunkach „szkodliwych” dla zdrowia a nadto była zatrudniona na stanowisku starszej archiwistki, nie podważa ustaleń Sądu. Z akty osobowych wnioskodawczyni wynika, że od dnia 20 stycznia 1986 r. została przeniesiona ze stanowiska oczyszczacza odlewów na stanowisko „wyświetlacza rysunków”, gdyż nie mogła dźwigać ciężarów powyżej 5 kg. Swoją prace wykonywała w archiwum i stąd stanowisko archiwistki czy też starszej archiwistki.
Dokonana przez Sąd Okręgowy analiza całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala na ustalenie rodzaju czynności wykonywanych przez skarżącą. Decydujące znaczenie dla uznania pracy w warunkach szczególnych mają faktycznie wykonywane przez pracownika obowiązki, które nie zawsze są prawidłowo odzwierciedlone w aktach osobowych. W takiej sytuacji istotne znaczenie mają dowody osobowe, przeprowadzone przez sąd. Brak jest podstaw do przyjęcia, że spójne zeznania świadków nie mogą być podstawą ustaleń sądu.
Pracując przy obsłudze kserografu i diazokopiarki wnioskodawczyni wykonywała pracę w warunkach szczególnych wymienioną w wykazie A dział XI poz. 3 tj. zajmowała się obróbką drukarskich form kopiowych i form drukowych. Prace tego rodzaju przypisane są do branży poligraficznej. W ocenie Sądu Apelacyjnego fakt ten nie może wyłączać uprawnień wnioskodawczyni do emerytury, przewidzianej w art. 184 cyt. ustawy. Zawarte w wykazie A uszeregowanie pracw poszczególnych branżach ma charakter porządkujący i jednocześnie tworzy domniemanie, że pracownik wykonujący prace w danej branży, wymienionew wykazie, pracował w warunkach szczególnych. Nie oznacza to jednak, że nie jest możliwe prowadzenie przez przedsiębiorstwo działalności zaliczanej do różnych branż. W sprawie niniejszej zakład pracy, produkujący sprzęt AGD, należał do branży przemysłu metalowego  ale jednocześnie część prac – tj. obsługa urządzeń służących do obróbki form kopiowych i form drukowych należy do branży przemysłu poligraficznego. Czysto formalistyczne potraktowanie przynależności przedsiębiorstwa do określonej branży oznaczałoby niemożność uznania za pracęw warunkach szczególnych pracy identycznej z wykonywaną w innej branży, do której jednak formalnie przedsiębiorstwo nie należy. Takie rozumowanie byłoby absurdalnei oznaczałoby nierówne traktowanie pracowników wykonujących tę samą pracę, na takim samym sprzęcie, z których jedna – z uwagi na branżę - byłaby pracąw warunkach szczególnych a druga nie. Istotna jest uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia wykonywanych prac (art. 32 ust. 2 cyt. ustawy) a te dla osób zajmujących się obsługą kserografu i diazokopiarki są identyczne bez względu na przyporządkowanie do branży.
Podnieść dodatkowo należy, że przepisy resortowe tj. zarządzenie nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marcu 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz.Urz.MG. Nr1, poz.1) wymieniają też prace należące do przemysłu poligraficznego tj. pracę operatora kserografu (przy utrwalaniu np. trójchloroetylenem) – dział XI poz. 3 pkt 12. Oznacza to, że możliwe jest łączenie branż w ramach jednego resortu. W przypadku wnioskodawczyni wykonywała ona prace przypisane do przemysłu poligraficznego ale wykonywane w zakładzie przyporządkowanym do przemysłu metalowego. Skoro przepisy resortowe przewidują możliwość łączenia branż (patrz cyt. zarządzenie) to tym samym należy przyjąć za Sądem Okręgowym, że praca wnioskodawczyni w spornym okresie jest pracą w warunkach szczególnych.
W ocenie Sądu Apelacyjnego materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, że Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego wskazanegow apelacji. Wnioskodawczyni w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w warunkach szczególnych (§ 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia), zatem legitymuje się wymaganym co najmniej 15 letnim okresem takiej pracy (§ 4 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia). Tym samym spełniła wszystkie warunki nabycia prawa do emerytury, wymienione w treści art. 184 ust. 1 i 2 cyt. ustawy.
Mając powyższe względy na uwadze Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowego jako bezzasadną w trybieart. 385 k.p.c.
Wnioskodawczyni jest stroną wygrywającą sprawę, zatem pozwany na mocyart. 98 § 1 k.p.c.winien zwrócić jej poniesione koszty postępowania apelacyjnego tj. koszty zastępstwa procesowego w kwocie 270 zł. Zasądzając koszty procesu Sąd Apelacyjny miał na uwadze treść§ 10 ust. 1 pkt 1w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).