Sąd Rejonowy w Olsztynie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 451/15
Data wyroku: 2016-04-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Giżewska-Rozmus

Sygn. akt IV U 451/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 kwietnia 2016 r.
Sąd Rejonowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR Grażyna Giżewska-Rozmus

Protokolant:

st. sekr. sądowy Joanna Racis

po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2016 r. w Olsztynie
sprawyH. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zwrot nienależnie pobranego świadczenia
na skutek odwołaniaH. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
1)z dnia 29 kwietnia 2015 r., nr(...),
2)z dnia 29 kwietnia 2015 r., nr(...),
3)z dnia 11 maja 2015 r., nr(...)
I zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje odwołującemu prawo do zasiłku chorobowego za okres od 04.11.2013r. do 20.04.2014r.,
II zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje odwołującemu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 21.04.2014r.,
III zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 11.05.2015r. i nie zobowiązuje odwołującego do zwrotu kwoty(...),
IV zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz odwołującego kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.
sygn. akt IV U 451/15

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznychdecyzją z dnia 29 kwietnia 2015r., znak(...)– odmówiłH. M.prawa do zasiłku chorobowego za okresy: od 04.11.2013r. do 20.04.2014r.
Decyzją z dnia 29 kwietnia 2015r., znak(...)– odmówiłH. M.prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 21.04.2014r.
Zaś decyzją z dnia 11.05.2015r. ZUS znak:(...)zobowiązano odwołującego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami, w łącznej kwocie(...).
W uzasadnieniach organ rentowy podniósł, że we wskazanych okresach ubezpieczony pełnił funkcję Członka Rady Nadzorczej i pełnił obowiązki, wynikające z zajmowanego stanowiska oraz otrzymywał wynagrodzenie, co należy traktować jako wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego od pracy sposób niezgody z jego przeznaczeniem. Wykonywał on obowiązki w dniach:(...). za co otrzymał wynagrodzenie.
Od powyższych decyzjiubezpieczonyH. M.złożył odwołania wnosząc o ich zmianę.
W uzasadnieniu przyznał, że nie sposób zgodzić się z argumentacją organu rentowego, że incydentalne pełnienie przez niego funkcji członka rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej powoduje wykorzystanie przez niego zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem. Powyższe potwierdza również stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w wyroku z dnia 4 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. akt I UK 140/09, z którego jednoznacznie wynika, że nie może być uznany za pracę zarobkową w rozumieniu ww. art. 17 ryczałt za udział w posiedzeniach rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej, stanowiący formę społecznej działalności niektórych członków spółdzielni.
W jego ocenie otrzymane zwolnienie lekarskie - zrealizował zgodnie z jego przeznaczeniem i w sposób zgodny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
W odpowiedzi na odwołanie, pozwanyZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.wniósł o oddalenie odwołania.
W uzasadnieniu stwierdził, że w wyniku korespondencji prowadzonej zeSpółdzielnią Mieszkaniową (...)wR.ustalono, żeH. M.pełniący funkcję członka Rady NadzorczejSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wR.w okresie pobierania zasiłku chorobowego pełnił obowiązki, wynikające z piastowanej funkcji. Realizując te obowiązku uczestniczył w posiedzenia Rady.
Okoliczności sprawy wskazują, iż odwołujący w okresie orzeczonej niezdolności wykonywał pracę zarobkową tj. nie zaprzestał wykonywania czynności, związanych z pełnieniem funkcji członka Rady NadzorczejSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wR.. Ponadto wykorzystywał zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z przeznaczeniem tj. nie wykorzystując go na odzyskanie zdolności do pracy. W niniejszej sprawie zasiłek chorobowy jest odwołującemu nienależny w kontekście obu podstaw, wskazanych w art. 17 ust. 1 w/w ustawy.
Sąd ustalił, co następuje:
OdwołującyH. M.pełni funkcję członka Rady NadzorczejSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wR..
(dowód: bezsporne)
W okresie od 21.10.2013r. odwołujący przebywał na zwolnieniu lekarskim z uwagi na schorzenie jelita grubego. Na zwolnieniach lekarskich wystawionych ubezpieczonemu zaznaczono w odpowiednich rubrykach że pacjent „może chodzić”.
(dowód: akta rentowe – zwolnienia lekarskie k: 10-15)
W okresie od listopada 2013 r. do grudnia 2014 r. – odwołujący brał udział w posiedzeniach rady nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej raz w miesiącu, które trwały po około godzinę. Na tych posiedzeniach omawiane były sprawy bieżące. Odwołujący uczestniczył w posiedzeniach rady w dniach:(...)za co otrzymał wynagrodzenie. Zgodnie z zasadami wynagradzania członków zarząduspółdzielni (...), wyszczególnionymi w Statucie – członkowie zarządu Rady Nadzorczej za udział w posiedzeniach otrzymują wynagrodzenie ryczałtowe miesięcznie, bez względu na ilość posiedzeń w wysokości : pozostali członkowie – 10 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.H. M.- otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 160 złotych brutto w 2013 roku, 168 złotych brutto w 2014r. i 175 złotych brutto w roku 2015. Wynagrodzenie to otrzymywał niezależnie od ilości posiedzeń w danym miesiącu. W 2013r. odwołujący od 4.11.2013r. uczestniczył w 1 posiedzeniu, a w 2014r. – w 8 posiedzeniach, zaś w 2015r. – w 2 posiedzeniach.
(dowód: protokoły z posiedzeń Rady k: 16-24v; zeznania odwołującego k: 31-32; akta rentowe – zaświadczenie k: 20; zaświadczenie k: 17 akt rentowych)
Postanowieniem z dnia 22.10.2015r. dopuszczono dowód z opinii biegłego z zakresu gastrologii na okoliczność, czy uczestnictwo w posiedzeniach rady nadzorczej odwołującego w okresie od(...)r. w ilości: 1 posiedzenie w grudniu 2013 r. i 1 posiedzenie w styczniu 2014 r. i 6 posiedzeń w okresie od(...)r. w okolicznościach, wynikających z zeznań odwołującego, złożonych na rozprawie w dniu 22.10.2015 r. - sprzeciwiało się celowi wystawianych zwolnień lekarskich (tj. stanowiło wykorzystanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia).
Biegła sądowa, po zbadaniu wnioskodawcy i po zapoznaniu się z dokumentacją sądowo-lekarską stwierdziła, że uczestnictwo w posiedzeniach rady nadzorczej, które odbyły się ośmiokrotnie w ciągu dwunastu miesięcy trwając niewiele ponad 1 godzinę - nie sprzeciwiało się w jej ocenie celowi wystawianych zwolnień lekarskich. Krótkotrwała obecność na posiedzeniach rady nadzorczej, nie wymagała odstawienia zalecanego leczenia zarówno farmakologicznego, jak też rehabilitacyjnego (w przypadku dolegliwości ze strony układu kostno-stawowego). Jak wynika z wywiadu wnioskodawca otrzymywał w omawianym okresie zwolnienia z powodu półpaśca, rwy kulszowej, oraz nasilenia objawów wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Żadna z tych chorób nie wymaga bezwzględnego leczenia spoczynkowego, a wobec powyższego wnioskodawca mógł przebywać poza miejscem zamieszkania i brać udział np. w krótkotrwałych posiedzeniach rady nadzorczej .Nie zaburzało to w żadnym stopniu toku postępowania terapeutycznego.
(dowód: opinia biegłego k. 34-35)

Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieH. M.jest w całości zasadne.
Po pierwsze, podkreślić należy, że stosownie do przepisuart. 17 ust 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa(Dz.U.05.31.267) - ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Oznacza to, że ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego w przypadku wystąpienia jednej z dwóch niezależnych przesłanek, określonych wart. 17 ust. 1przytoczonej ustawy, a więc wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystywania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia ( zob. wyrok SN z 20.01.2005r., sygn. I UK 154/04, publ. OSNP 2005/19/307).
Analizując pierwszą z negatywnych przesłanek, Sąd orzekający podziela pogląd SN, iż pracą zarobkową, której wykonywanie w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego na podstawieart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwajest każda aktywność ludzka zmierzająca do osiągnięcia zarobku, w tym pozarolnicza działalność gospodarcza, choćby nawet polegająca na czynnościach nie obciążających w istotny sposób organizmu przedsiębiorcy i zarazem pracownika pozostającego na zwolnieniu lekarskim (zob. wyrok SN z 05.04.2005r., sygn. I UK 370/04, publ. OSNP 2005/21/342).
Należy zgodzić się także z interpretacją - pojęcia
    „pracy zarobkowej”zaprezentowaną w innym orzeczeniu SN, zgodnie z którym mamy zatem w tym przypadku do czynienia z odwołaniem się do wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku zatrudnienia w szerokim tego słowa znaczeniu. Nie chodzi więc w szczególności o wykonywanie pracy podporządkowanej, czy zależności służbowej, co jest charakterystyczne dla stosunku pracy. Jest to więc
    „praca”w potocznym tego słowa znaczeniu, w tym także wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych o charakterze cywilnoprawnym, a także prowadzenie własnej działalności gospodarczej, samozatrudnienie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 1996 r. III AUr 388/96 Prawo Pracy 1997/2 str. 43; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 stycznia 1999 r. III AUa 945/98 OSA 1999/11-12 poz. 58 str. 112; wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2000 r. II UKN 513/99 OSNAPiUS 2001/20 poz. 627; z dnia 19 lipca 2001 r. II UKN 494/2000 OSNP 2003/9 poz. 234, 20.01.2005 r. I UK 154/04). Praca powinna być świadczona osobiście, choć nie musi to być praca fizyczna (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 1999 r. II UKN 236/99 OSNAPiUS 2001/7 poz. 237; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 1997 r. III AUa 155/97 Prawo Pracy 1997/7 str. 45). O zakwalifikowaniu wykonywania określonych czynności jako
    „pracy”decyduje charakter stosunku prawnego, na podstawie którego są wykonywane i rodzaj tych czynności. Ważne jest, czy były wykonywane w rzeczywistości.
I tak w rozpoznawanej sprawie, ubezpieczony niewątpliwie uczestniczył w posiedzeniach rady nadzorczej, pełniąc funkcję członka Rady NadzorczejSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wR..
Zgodnie z relacją odwołującego - na tych posiedzeniach były omawiane sprawy bieżące, problemy spółdzielni, w tym np. wykreślenie członka spółdzielni. Posiedzenia „raczej były spokojne, ich przebieg był spokojny”. Rozpatrywane były przez członków wnioski, a osoby postronne nie uczestniczyły w zebraniach.
Czynności odwołującego podczas posiedzenia ograniczały się tylko do rozpatrywania wniosków, a całe posiedzenie trwało około godziny. Poza tym, wskazać również należy, że – wynagrodzenie dla członka Rady było wypłacane ryczałtowo – bez względu na to, czy na posiedzeniu członek był obecny czy nie. Jak zeznał sam odwołujący, jeden raz był nieobecny na posiedzeniu z uwagi na wizytę lekarską, a wynagrodzenie pomimo to otrzymał.
W tym miejscu powołać należy jednak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 04.11.2009r. (IUK 140/09) – zgodnie z którym„nie może być uznany za pracę zarobkową w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25.06.1999r. ryczałt za udział w posiedzeniach Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej stanowiący formę społecznej działalności niektórych jej członków”.
Z drugiej strony, wobec podnoszenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.zarzutu naruszenia również drugiej przesłanki z art. 17 cyt. Ustawy, samodzielnie wyłączającej prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego tj. wykorzystywania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, Sąd zbadał również tę kwestię, powołując dowód z opinii biegłego lekarza. Zgodnie bowiem z ugruntowanym poglądem Sądu Najwyższego ustalenie, czy miało miejsce spełnienie powyższej przesłanki, wymaga wiedzy medycznej, która pozwali stwierdzić, czy wykonywane w okresie zwolnienia czynności są sprzeczne z celem tego zwolnienia i tym samym mogą przedłużyć okres jego trwania.
Treść przedłożonej w sprawie opinii biegłego jednoznacznie dowodzi, iż udział odwołującego w posiedzeniach rady nadzorczej, które odbyły się ośmiokrotnie w ciągu dwunastu miesięcy, trwając niewiele ponad 1 godzinę - nie sprzeciwiało się celowi wystawianych zwolnień lekarskich. Biegła podkreśliła, że krótkotrwała obecność na posiedzeniach rady nadzorczej, nie wymagała odstawienia zalecanego leczenia zarówno farmakologicznego, jak też rehabilitacyjnego. Żadna z chorób, na które cierpiał odwołujący nie wymaga bezwzględnego leczenia spoczynkowego, a wobec powyższego wnioskodawca mógł przebywać poza miejscem zamieszkania i brać udział np. w krótkotrwałych posiedzeniach rady nadzorczej. Powyższe rozważania należy odnieść także do dwóch posiedzeń z 26 i 27.01.2015r. albowiem był to okres kontynuacji leczenia odwołującego z 2014r..
Sąd orzekający, dał wiarę zawartym w opinii biegłego lekarza konkluzjom, ponieważ są jasne, logiczne, przekonujące i wewnętrznie spójne. Odznaczają się wysokim stopniem fachowości i rzetelności. W opinii tej biegły miał na uwadze całokształt materiału dowodowego, wraz ze znajdującą się w nim dokumentacją medyczną, oraz stan zdrowia odwołującego, stwierdzony na podstawie badań, dokonanych bezpośrednio przed wydaniem opinii.
W ocenie Sądu orzekającego, przedłożona w sprawie opinia nie nasuwa żadnych wątpliwości pod względem jej profesjonalizmu i w pełni uwzględnia tezę dowodową zawartą w postanowieniu Sądu z dnia 22 października 2015 r. (k. 32).
Co prawda organ rentowy w piśmie z dnia 26.01.2016r. wniósł o powołanie nowego zespołu biegłych, wskazując, że z powodu chorób na które leczył się ubezpieczony tj. półpaśca i choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa powinien on czas zwolnienia lekarskiego wykorzystywać na leczenie i rehabilitację, a nie na pracę.
Zgodnie jednak z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego –„żądanie ponowienia lub uzupełnienia dowodu z opinii biegłych jest bezpodstawne, jeżeli sądy uzyskały od biegłych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego i prawidłowego orzekania (…)”(por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1999 r. II UKN 96/99)
Na gruncie niniejszej sprawy - Sąd nie był zatem obowiązany dopuścić kolejnego dowodu z opinii biegłego – albowiem przedstawiona przez biegłego opinia nie budziła żadnych uzasadnionych wątpliwości.
Potrzeba powołania bowiem innego biegłego, powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii (por. wyrok SN z dnia 04.08.1999r. I PKN 20/99, OSNP 2000, Nr 22, poz. 807).
W konsekwencji, Sąd oddalił kolejny wniosek dowodowy organu rentowego o dopuszczenie dowodu z opinii nowego biegłego.
Z powyższych powodów, w przekonaniu Sądu orzekającego zachodzą powody by przyjąć, że odwołujący zachowaniem swoim nie wyczerpał przesłanek do utraty prawa do zasiłku chorobowego na podstawieart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Z powyższych względów, Sąd w oparciu o przepisart. 17 ust. 1 i art. 66 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwai 84 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczen społecznych a contrario zmienił decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2015r., znak(...), znak(...)oraz z dnia 11.05.2015r. znak:(...)- którymi pozbawił onH. M.prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 04.11.2013r. do dnia 20.04.2014r. oraz prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 21.04.2014r. i zobowiązał go do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami w łącznej kwocie(...). Niewątpliwie bowiem uznanie, iż sporne świadczenia zostały pobrane należnie, powoduje ustalenie, iż nie istnieje po stronie odwołującego obowiązek ich zwrotu (pkt I, II, III wyroku).
O kosztach procesu, Sąd orzekł w oparciu o przepisart. 98 kpcw związku z§ 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(pkt IV wyroku) zgodnie ze stawkami obowiązującymi w dniu wniesienia odwołania.
SSR G. Giżewska-Rozmus