Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 317/16
Data wyroku: 2016-06-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 415 k.c.

Sygn. akt III Ca 317/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 30 listopada 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi -Śródmieścia w Łodzi, w sprawie z powództwaU. S.przeciwkoG. P.o zapłatę zadośćuczynienia, zasądził od pozwanego na rzecz powódki 5 000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 27 lipca 2012 roku do dnia zapłaty i kwotę 1 857 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 1) oraz oddalił powództwo w pozostałej części (pkt 2).
Sąd Rejonowy ustalił, że wieczorem 14 lutego 2009 roku (po godz. 20:00)U. S.poślizgnęła się i upadła na oblodzonej, zaśnieżonej nawierzchni przedsklepem (...), mieszczącym się przyul. (...)wŁ..
Na skutek upadku powódka złamała lewą rękę. Konieczne było unieruchomienie przedramienia na okres 3 tygodni. Powódka kontynuowała leczenie w(...) Sp. z o.o.wŁ.. Otrzymała skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne w postaci krioterapii, lasera ćwiczeń ręki.U. S.wymagała pomocy osób trzecich w czynnościach natury egzystencjonalnej. Leczenie urazu łącznie z rehabilitacją trwało około 3 miesięcy. Wysokość trwałego uszczerbku na zdrowiu powódki, w związku z przebytym złamaniem biegły ocenił na 2%. Skutkiem urazu były również cierpienia psychiczne jako efekt dolegliwości bólowych oraz zmienionej sytuacji, spowodowanej ograniczeniem sprawności fizycznej.
Odśnieżanie terenu, w obrębie którego powódka doznała uszczerbku na zdrowiu,(...) Sp. z o.o.Sp.k zleciłZakładowi Usług (...). Zgodnie z postanowieniami umowy wykonawcaZakład Usług (...)zobowiązany był do wykonywania czynności odśnieżania, posypywania solą lub piaskiem z solą powierzchni utwardzonych w godzinach otwarcia sklepu, a także - bez dodatkowych wezwań ze strony zleceniodawcy - po wystąpieniu opadów.
W dniu 18 lutego 2009 roku powódka wystąpiła do(...) Sp. z o.o.Sp. k. z informacją o zaistniałym zdarzeniu szkodzącym. Następnie pismem z 27 czerwca 2011 roku wniosła o wypłatę odszkodowania z tytułu wypadku. UbezpieczycielSpółki (...)nie znalazł przesłanek umożliwiających przypisanie winy ubezpieczonemu, wskazując jako podmiot odpowiedzialny pozwanego. Powódka zawezwała do próby ugodowejspółkę (...),(...) Spółkę AkcyjnąwW.iG. P., ale nie doszło do zawarcia ugody.
Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w znacznej części. Rozpoznając sprawę po raz drugi, po uchyleniu wcześniejszego wyroku i przekazaniu sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, Sąd ten po raz kolejny dokonał analizy przepisów prawa, na podstawie których pozwany winien ponosić odpowiedzialność cywilną za szkodę z dnia 14 lutego 2009 roku.
Sąd Rejonowy wskazał, że naspółce (...)ciążył ustawowy obowiązek utrzymania czystości i porządku na terenie, którego jest właścicielem. Wynika on zustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W szczególności chodzi o uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości (art. 5 ustawy). W celu wywiązania się ze wskazanego ustawowego obowiązku,L.Polska zawarł umowę z pozwanym, powierzając mu wykonywanie czynności w zakresie utrzymania czystości i porządku, w szczególności utrzymania zimowego, m.in. na terenie posesji przyul. (...).
Kwestię odpowiedzialnościL.Polska Sąd I instancji rozważył w świetleart. 429 k.c., wskazując na ustanowienie domniemania winy w wyborze (culpa in eligendo). Zgodnie z tym przepisem powierzający może uwolnić się od odpowiedzialności wykazując brak winy w wyborze, albo powierzenie wykonania czynności profesjonaliście. Spółka wybrała pozwanego jako jednostkę specjalizującą się w utrzymywaniu w czystości, zwalniając się tym samym od odpowiedzialności.
Odpowiedzialność pozwanegoG. P.znajduje swoje oparcie w przepisieart. 415 k.c., zgodnie z którym kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, zobowiązany jest do jej naprawienia. W wyniku zawinionego zachowania pozwanego w chwili wypadkuU. S.teren przedsklepem (...)był nieodśnieżony, nawierzchnia dojścia do sklepu była śliska, a wokół było ciemno. Na skutek tego stanu doszło do szkody na osobie powódki. Tym samym spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki odpowiedzialności zart. 415 k.c., to jest zawinione działanie sprawcy, powstanie szkody oraz związek przyczynowy między działaniem sprawcy i szkodą.
Podstawą prawną roszczenia jest przepisart. 445 § 1 k.c.w związku zart. 444 § 1 k.c.Ustalając rozmiar szkody, Sąd Rejonowy wziął pod uwagę wysokość procentowego uszczerbku na zdrowiu powódki, rozmiar jej cierpień fizycznych i psychicznych, związanych z doznanymi obrażeniami oraz następstwa wypadku, i trwałość ich skutków. Zasądzając odG. P.na rzeczU. S.5 000 złotych, Sąd Rejonowy uwzględnił subiektywne i obiektywne odczucia powódki po wypadku, a w pozostałej części oddalił powództwo jako nieuzasadnione.
Powyższy wyrok w części, tj. co do rozstrzygnięcia w punkcie 1, zaskarżył apelacją pozwanyG. P..
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1
art. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną ocenę wiarygodności i mocy dowodów, jak również ocenę niekompletną i wybiórczą prowadzącą w rezultacie do dowolnego przyjęcia, że powódka doznała urazu na tereniesklepu (...)mieszczącego się przyul. (...)wŁ.,

2
art. 232 k.p.c.w zw. zart. 6.k.c.przez uznanie, że powódka wskazała wystarczające dowody dla wykazania okoliczności wystąpienia zdarzenia szkodzącego na tereniesklepu (...), podczas gdy dowód w postaci paragonu fiskalnego nie stanowi wystarczającego potwierdzenia, że w dacie zdarzenia powódka znajdowała się na terenie wskazanego sklepu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł także o zasądzenie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Chybiony jest zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.W myśl powołanego przepisu, sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena dowodów polega na ich zbadaniu i podjęciu decyzji, czy została wykazana prawdziwość faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Celem sądu jest dokonanie określonych ustaleń faktycznych, pozytywnych bądź negatywnych i ostateczne ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.
Ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie obejmuje rozstrzygnięcie o przeciwnych twierdzeniach stron na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia ze świadkami, stronami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi. Powinna odpowiadać regułom logicznego rozumowania, wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopień prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to taka ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu na podstawie tego materiału dowodowego dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, ocena dowodów może być skutecznie podważona.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać że dowodem, w oparciu o który Sąd Rejonowy ustalił czas, miejsce i przebieg zdarzenia w dniu 14 lutego 2009 roku, są zeznania powódki. Podkreślenia wymaga, że zeznania stron są dowodem równorzędnym innym dowodom. Podlegają ocenie sądu z uwzględnieniem całokształtu zebranego materiału dowodowego. Skarżący zdaje się jednak deprecjonować ten dowód dlatego, że ma subiektywne przekonanie o jego nieprzydatności dla rozstrzygnięcia tej sprawy, jak i ze względu na brak naocznych świadków zdarzenia.
U. S.zrelacjonowała przebieg wypadku, a jej zeznania są logiczne oraz spójne. Nie ma żadnych podstaw, aby zeznania powódki uznać za niewiarygodne. W szczególności fakt, że nie było świadków wypadku, nie podważa wiarygodności tych zeznań. Do wypadku doszło w porze zimowej, wieczorem około godz. 20 – tej, w sobotę. O takiej porze zakupy w sklepach osiedlowych robi niewiele osób, dlatego brak innych osób na parkingu przed sklepem nie jest niczym zaskakującym. Z relacji powódki wynika, że po upadku samodzielnie wstała i wróciła do domu. Jak się później okazało, złamała rękę, ale z doświadczenia życiowego wynika, że było to możliwe. Uraz ręki z reguły nie powoduje utraty możliwości samodzielnego poruszania się chyba, że połączony jest z innymi urazami. Omawiane zdarzenie było w istocie drobnym wypadkiem, po którym poszkodowana była w stanie samodzielnie wrócić do domu. Nie od razu zdała sobie sprawę z konsekwencji upadku i licząc na to, że ból ustąpi, nie zgłosiła się do lekarza w dniu zdarzenia, lecz dopiero następnego dnia. Zarówno sam wypadek (przewrócenie się na śliskiej powierzchni w porze zimowej), jak i zachowanie powódki po wypadku są typowe. Brak świadków zdarzenia nie wywołuje w okolicznościach niniejszej sprawy żadnych wątpliwości. Zatem nie sposób oczekiwać od strony powodowej przedstawienia dowodów ponad te, zaoferowane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Co istotne, zeznania powódki korelują z innymi dowodami zgromadzonymi w tej sprawie: dowodem z zeznań świadkaP. S., informacją dla lekarza kierującego, historią choroby z(...) sp. z o.o.oraz paragonem ze sklepu.
ŚwiadekP. S.zeznał, że następnego dnia po wypadku zawiózł powódkę do stacji pogotowia z uwagi na silny ból ręki. Dla niego ważna była pomoc matce, a nie ustalenie przebiegu wypadku, dlatego miał jedynie ogólną wiedzę na temat zdarzenia, o którym słyszał od powódki. W zeznaniach świadka nie było informacji, które przeczyłyby lub podważały wersję wydarzeń zaprezentowaną przez powódkę. Z kolei dowody z dokumentów: informacji dla lekarza kierującego oraz historii choroby wskazują, że doznany przez powódkę uraz miał miejsce w czasie wskazywanym przez nią i wymagał podjęcia leczenia.
Sam paragon fiskalny zesklepu (...)nie potwierdza, że do wypadkuU. S.doszło w miejscu i okolicznościach przez nią podawanych. Wskazuje jednak, że była klientkąsklepu (...)przyul. (...)i w połączeniu z pozostałymi dowodami pozwala zrekonstruować logiczny ciąg zdarzeń. Wbrew zarzutom apelacji, Sąd Rejonowy nie ustalał istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o przedmiotowy paragon, ale zgodnie z nakazem wynikającym zart. 233 § 1 k.p.c.wziął go pod uwagę, podobnie jak inne dowody zaoferowane przez strony.
Nie podważa wiarygodności twierdzeń i zeznań powódki okoliczność, że zdecydowała się wystąpić z roszczeniem o zadośćuczynienie po dłuższym okresie od zdarzenia. Poszkodowany może skutecznie dochodzić swoich roszczeń aż do ich przedawnienia i tylko do niego należy decyzja o realizacji swoich uprawnień i czasie, w jakim podejmie stosowną akcję prawną. Oprócz terminów przedawnienia nie ma innych ograniczeń czasowych wystąpienia z roszczeniami dotyczącymi szkody na osobie. Żaden przepis nie nakłada na poszkodowanego obowiązku niezwłocznego zgłoszenia szkody i sformułowania swoich roszczeń. Skoro brak odpowiedniego obowiązku w tym względzie, to nie można powódce czynić zarzutu o zbyt późnym wystąpieniu z roszczeniem.
Wreszcie pozwany nie przeprowadził kontrdowodu, który prowadziłby do uznania, że przebieg zdarzeń był inny niż to zaprezentowała powódka. Wbrew twierdzeniom apelacji, w związku z zaprezentowaniem twierdzeń i dowodów na ich poparcie przez powódkę, to wobec pozwanego skonkretyzował się ciężar dowodowy wynikający treściart. 6 k.c., którego procesowym odpowiednikiem jestart. 232 k.p.c.Pozwany mógł przedstawić własne dowody, które twierdzeniom powódki by zaprzeczały. Tymczasem dopiero w apelacji podniósł potrzebę przeprowadzenia innych dowodów ponad zaoferowane przez stronę przeciwną (nagrania z monitoringu) nie wskazując powodów, dla których nie mógł tego zrobić przed Sądem I instancji. Zgodnie zart. 217 § 1 k.p.c.strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej. Rolą sądu nie jest zaś dopuszczanie dowodów z urzędu lub zastępowanie strony, szczególnie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, w prowadzeniu procesu. W tej sytuacji twierdzenia apelującego o innym możliwym miejscu zdarzenia stanowią jedynie przypuszczenia nie poparte żadnymi dowodami.
Jako całkowicie błędny należy zatem ocenić zarzut naruszeniaart. 232 k.p.c.Choć sąd na mocy tego przepisu posiada uprawnienie w zakresie dopuszczenia dowodu niewskazanego przez strony, to jest ono ograniczone do sytuacji, gdy według jego obiektywnej i weryfikowalnej w toku instancji oceny zebrany w toku sprawy materiał dowodowy nie wystarcza do jej rozstrzygnięcia. Możliwość dopuszczenia dowodu niewskazanego przez strony nie oznacza, że sąd obowiązany jest zastąpić własnym działaniem bezczynność strony. Jedynie w szczególnych sytuacjach procesowych, o wyjątkowym charakterze, powinien skorzystać ze swojego uprawnienia do podjęcia inicjatywy dowodowej (zob. wyrok SA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2013 r., I ACa 1172/12, Lex nr 1292720). W tej sprawie taka szczególna sytuacja nie miała miejsca, skoro materiał procesowy był wystarczający do ustalenia faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Reasumując: wbrew zapatrywaniom skarżącego Sąd Rejonowy nie naruszył zasady określonej wart. 233 § 1 k.p.c., zgodnie z którą winien oceniać wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. Przeciwnie, Sąd I instancji dokonał trafnej oceny przedstawionych w sprawie dowodów, a swoje stanowisko przekonująco i wyczerpująco uzasadnił. Skarżący nie wykazał, że Sąd Rejonowy rażąco naruszył ustanowione w powyższym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów oraz, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie wywody apelacji stanowią jedynie niedopuszczalną polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów Sądu I instancji, które Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne. Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował także przepisy prawa materialnego, tak określające podstawę odpowiedzialności pozwanego (art. 415 k.c.), jak i stanowiące podstawę zgłoszonych żądań w zakresie zadośćuczynienia, tj.art. 445 § 1w zw. zart. 444 k.c.
Przedstawione wyniki kontroli instancyjnej prowadzą do wniosku, że apelacja pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. Jako taka podlega oddaleniu stosownie doart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c., zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym zgodnie z§ 6 pkt 3w związku z§ 13 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348).