Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 666/15
Data wyroku: 2016-02-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Tyrka
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 114 ust. 1 ustawa emerytalna , art. 477^14^§ 1k.p.c.

Sygn. aktVIII U 666/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lutego 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grzegorz Tyrka

Protokolant:

Zuzanna Gulcz

po rozpoznaniu w dniu4 lutego 2016 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawyJ. L.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oponowne przeliczenie świadczenia
na skutek
odwołaniaJ. L.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia5 marca 2015  r.nr(...)
oddala odwołanie.
(-) SSO Grzegorz Tyrka
VIII U 666/15

UZASADNIENIE
UbezpieczonyJ. L.domagał się przeliczenia emerytury na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy emerytalnej i przy uwzględnieniu odprowadzonych składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za lata 1991-1994.
Decyzją z dnia 5 marca 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemu przeliczenia emerytury, bowiem nie zostały przedstawione nowe dowody w sprawie, które miały wpływ na wysokość świadczenia.
Ubezpieczony wniósł odwołanie, domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przeliczenie emerytury z uwzględnieniem składek na ubezpieczenie społeczne odprowadzone z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za lata 1991-1994, a następnie przeliczenia emerytury na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy emerytalnej (k.46). Nadto ubezpieczony domagał się zasądzenia na swoją rzecz od organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.wniósł o oddalenie odwołania.
Na uzasadnienie podano, że ubezpieczony nie ma prawa do przeliczenia emerytury, bowiem w latach 1991-1994 nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej; natomiast z chwilą nabycia prawa do emerytury – od 21 maja 2012 roku – nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Organ rentowy dodał, że nie zostały spełnione przesłanki, o których stanowi art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Ubezpieczony uiścił składkę na ubezpieczenie społeczne za miesiąc maj 2012 roku.
Decyzją z dnia 27 czerwca 2012 roku organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury, poczynając od dnia 21 maja 2012 roku na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej w związku z osiągnięciem wieku 65 lat.
Ubezpieczony uzyskał informację, że skoro nabył prawo do emerytury od dnia 21 maja 2012 roku, to zbędne było opłacenie składki na ubezpieczenie społeczne za okres od dnia 21 maja do dnia 31 maja.
W związku z tym, w czerwcu 2012 roku ubezpieczony złożył skutecznie wniosek o wyrejestrowanie się z ubezpieczeń społecznych od dnia 21 maja 2012 roku. Następnie ubezpieczony zgłosił się tylko do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 21 maja 2012 roku.
Ubezpieczony wystąpił o przeliczenie emerytury.
Prawomocną decyzją z dnia 13 sierpnia 2012 roku organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przeliczenia emerytury na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy emerytalnej, bowiem po nabyciu prawa do emerytury ubezpieczony nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Po otrzymaniu decyzji z dnia 13 sierpnia 2012 roku ubezpieczony złożył deklarację rozliczeniową za miesiąc maj 2012 roku, w której podał wysokość składki na ubezpieczenie społeczne za pełny miesiąc maj 2012 roku. Ubezpieczony opłacił także składkę na ubezpieczenie społeczne za okres od dnia 21 maja do dnia 31 maja 2012 roku.
Prawomocną decyzją z dnia 22 sierpnia 2012 roku organ rentowy stwierdził, że w okresie od dnia 1 lipca 1991 roku do dnia 31 grudnia 1994 rokuJ. L.nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.
Ubezpieczony ponownie złożył wniosek o przeliczenie emerytury.
Decyzją z dnia 10 grudnia 2012 roku organ rentowy wydał decyzję odmowną.
Na skutek wniesionych środków odwoławczych przez ubezpieczonego, Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 27 listopada 2014 roku uchylił wyrok Sądu I instancji oraz decyzję z dnia 10 grudnia 2012 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.
W pisemnym uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podał, że Sąd I instancji orzekał o prawie do emerytury, podczas gdy ubezpieczony wnioskował o przeliczenie świadczenia. Nadto, Sąd I instancji orzekał o okoliczności nie objętej zaskarżoną decyzją, t.j. o uwzględnieniu w emeryturze składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za lata 1991-1994. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że ubezpieczony po raz kolejny dnia 10 października 2012 roku złożył wniosek o przeliczenie emerytury na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy emerytalnej i przy równoczesnym uwzględnieniu składek odprowadzonych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny wskazał, że wniosek ubezpieczonego należy oceniać przez pryzmat art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej.
/dowód z: akt ZUS, akt tut. Sądu o sygn. VIII U 304/13/.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieJ. L.nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że treść decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a także zakres wniesionego od niej odwołania wyznacza przedmiot sporu oraz orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych – wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 roku w sprawie III AUa 430/04 opublikowany w OSA z 2005 roku, Nr 10, poz. 27 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 roku w sprawie II UZ 52/99 opublikowane w OSNP z 2000 roku, Nr 15, poz. 601. Oznacza to, że zakres rozpoznania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest wyznaczony w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych; a drugiej kolejności przedmiotem postępowania sądowego określonego zakresem odwołania od decyzji organu rentowego.
W związku z powyższym przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie roszczenie ubezpieczonego o przeliczenie emerytury przy uwzględnieniu składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej działalności za lata 1991-1994 oraz na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy emerytalnej.
Zaskarżona decyzja została oparta naart. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2015 roku, poz. 748) – zwaną dalej ustawą – zgodnie z którym prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.
Należy pamiętać, że organ rentowy, wydając zaskarżoną decyzję, był związany wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 listopada 2014 roku, w sprawie III AUa 3727/13.
W związku z art. 114 ust. 1 ustawy do wznowienia postępowania w sprawie przeliczenia emerytury wymagane jest ujawnienie okoliczności nieznanych organowi rentowemu w chwili orzekania, ale istniejących przed wydaniem decyzji, czyli takich okoliczności, które nie były znane organowi rentowemu w chwili orzekania o wysokości emerytury, a nie takie, które zostały przedłożone wprawdzie organowi rentowemu w chwili orzekania o wysokości świadczenia, a nie zostały uwzględnione.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku zwrócił uwagę, że art. 114 ust. 1 ustawy umożliwia ponowne ustalenie prawa do świadczeń czy też ich wysokości, jeżeli po ich przyznaniu zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed ustaleniem prawa, które mają wpływ na prawo do świadczeń (ich wysokość). Ze wskazanego przepisu prawa wynika, że przesłanką ponownej oceny uprawnień ubezpieczonych są „nowe dowody” i „ujawnione okoliczności” istniejące przed podjęciem decyzji organu rentowego mające wpływ na wysokość świadczenia – wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2015 roku, w sprawie III AUa 1818/14, opublikowany w LEX Nr 1667535. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2003 roku, w sprawie III UZP 5/03, Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że odmienna ocena dowodów dołączonych do wniosku o świadczenie, przeprowadzona przez organ rentowy po uprawomocnieniu się decyzji przyznającej świadczenie, nie jest już okolicznością uzasadniającą wszczęcie z urzędu postępowania o ponowne ustalenie prawa do świadczeń na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy.
W niniejszej sprawie nie ma zastosowanie art. 114 ust. 1 ustawy. Ubezpieczony nie przedłożył bowiem żadnych nowych dowodów w sprawie, ani też nie ujawnił nowych, nieznanych uprzednio organowi rentowemu okoliczności, a z kolei organ rentowy nie stwierdził istnienia dowodu, co do którego nie posiadał wiedzy w dacie ponownego orzekania o wysokości emerytury.
Prawomocną decyzją z dnia 13 sierpnia 2012 roku organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do przeliczenia emerytury na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy, bowiem po nabyciu prawa do emerytury ubezpieczony nie podlegał ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym. Ubezpieczony wyrejestrował się z tych ubezpieczeń od dnia 21 maja 2012 roku, t.j. daty nabycia prawa do emerytury.
Okoliczność, że po uprawomocnieniu się decyzji z dnia 13 sierpnia 2012 roku ubezpieczony złożył korektę deklaracji rozliczeniowej za miesiąc maj 2012 roku i uregulował składkę na ubezpieczenie społeczne za okres od dnia 21 maja do dnia 31 maja nie ma wpływu na treść zaskarżonej decyzji i nie stanowi nowego dowodu w sprawie. Ubezpieczonemu umknęła istotna okoliczność, że w czerwcu 2012 roku wyrejestrował się z ubezpieczenia społecznego od dnia 21 maja 2012 roku i z tą datą zgłosił się do ubezpieczenia tylko zdrowotnego. Tą okolicznością organ rentowy był związany. Ubezpieczony nie może z mocą wsteczną dokonywać sanacji swojej wcześniej decyzji, uiszczając składki na ubezpieczenie społeczne i licząc na przeliczenie emerytury na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy.
Należy także zwrócić uwagę, że Sąd jest związany prawomocną decyzją organu rentowego z dnia 22 sierpnia 2012 roku o niepodleganiuJ. L.ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za lata 1991-1994. Skoro organ rentowy wydał decyzję dotyczącą praw i obowiązków, której odwołujący nie zaskarżył, to Sąd musi mieć na względzie przy rozstrzyganiu innych spraw dotyczących tej osoby wynikający z niej stan prawny. Sąd Najwyższy w wyroku z 29 stycznia 2008 roku (w sprawie I UK 173/07, opublikowanym w OSNP z 2009 roku, Nr5–6, poz. 78) stwierdził, że sąd ubezpieczeń społecznych jest związany ostateczną decyzją, od której strona ani nie wniosła odwołania w trybieart. 4779k.p.c., ani nie podważyła jej skuteczności w inny prawem przewidziany sposób. Znajduje tu bowiem zastosowanie zasada domniemania prawidłowości aktów administracyjnych, zgodnie z którą wywołują one skutki prawne i wiążą inne organy państwowe, w tym sądy. Na tę okoliczność zwracał także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 listopada 1998 roku (w sprawie III SA 1103/97, niepublikowany.). Ma to istotne znaczenie praktyczne, gdyż uniemożliwia osobie niezadowolonej z takiej decyzji późniejsze jej podważanie w ramach innego postępowania sądowego. Zaniedbanie więc zaskarżenia decyzji organu rentowego mającej znaczenie niejako prejudycjalne uniemożliwia następnie kwestionowanie wynikających z niej skutków prawnych w innym postępowaniu. Zatem ubezpieczony nie może domagać się uwzględnienia w wysokości emerytury okresu prowadzenia działalności gospodarczej (lata 1991-1994), skoro w tym okresie nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu.
Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne iart. 47714§ 2 k.p.c., należało oddalić odwołanieJ. L..
SSO Grzegorz Tyrka