Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 937/16
Data wyroku: 2016-10-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Łukasz Malinowski, Lucyna Morys-Magiera, Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Dział Spadku, Gospodarstwo Rolne
Podstawa prawna: art. 213 k.c, art. 1070 k.c., art. 618 kpc

Sygn. akt III Ca 937/16

POSTANOWIENIE
Dnia 20 października 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Leszek Dąbek
Sędziowie:    SO Lucyna Morys - Magiera (spr.)
SR (del.) Łukasz Malinowski
Protokolant   Justyna Chojecka
po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. w Gliwicach na rozprawie
sprawy z wnioskuK. B.
z udziałemB. P.
o dział spadku
na skutek apelacji uczestnika postępowania
od wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
z dnia 18 marca 2016 r., sygn. akt I Ns 1420/14
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
SSR (del.) Łukasz Malinowski SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys - Magiera
Sygn. akt III Ca 937/16

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniK. B.wniosła o dokonanie działu spadku po zmarłej dnia 16.12.2013r.M. P.w ten sposób, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone wC.KW (...)wraz ze starymi maszynami rolniczymi przyznać na własność wnioskodawczyni ze spłatą na rzecz uczestnika postępowania –B. P.. W uzasadnieniu podała, że wymienione składniki wyczerpują spadek po zmarłej. Spadkowym gospodarstwem rolnym za życia spadkodawczyni zajmowała się wnioskodawczyni z mężem, prowadzący własne gospodarstwo rolne, dlatego też wnosi o przyznanie jej tego składnika ze spłatą na rzecz uczestnika.
B. P.przyłączył się do wniosku co do zasady wskazując, że w skład spadku po zmarłej wchodzi także wynoszący ½ udział w prawie własności ciągnika URSUS C-(...)oraz maszyn rolniczych wskazanych szczegółowo w odpowiedzi na wniosek. Uczestnik wniósł o dokonanie działu spadku w ten sposób, ze części nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne zabudowaną domem mieszkalnym i stodołą o pow. 1.41.32 ha oraz udział w prawie własności ciągnika URSUS oraz wszystkich maszyn rolniczych przyznać uczestnikowi, a pozostałą część wnioskodawczyni, bez czynienia jakichkolwiek dopłat.
W uzasadnieniu przyznał, że spadkowe nieruchomości są gospodarstwem rolnym. Wskazał, że w 1998 r. po śmierciA. P.na krótki okres czasu obowiązki pracy w gospodarstwie przejął mąż wnioskodawczyni, po czym gospodarstwo to prowadził uczestnik postępowania, dbając wyłącznie o obejście i domu i zabudowań i kosił trawę (bez upraw). Do czasu swej śmierci wszelki koszty utrzymania nieruchomości pokrywała spadkodawczyni. Uczestnik nadto podniósł, że jest silnie związany ze swą ojcowizną, którą chciałby się zająć po przejściu na emeryturę.
W toku postępowania wnioskodawczyni podała, że propozycja podziału zgłoszona uczestnika postępowania zmierza do likwidacji gospodarstwa jako całości gospodarczej. Wydzielenie części zabudowanej spowoduje, że właściciel części niezabudowanej stanowiącej grunty rolne pozostanie bez zabudowań gospodarczych i budynku mieszkalnego. Zaprzeczyła, aby uczestnik kiedykolwiek prowadził gospodarstwo rolne, tym bardziej ,że od roku 1970 zamieszkał wR., gdzie uczęszczał do szkoły oraz wskazała, że od 1998r. prowadzi je wnioskodawczyni wraz z mężem. Wskazała nadto, że o10 lat uprawa spadkowego gospodarstwa zgłoszona jest do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wnioskodawczyni wyraziła zgodę na przyznanie wszystkich starych maszyn rolniczych uczestnikowi.
Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim postanowieniem z dnia 18 marca 2016r. ustalił, że w skład spadku po zmarłej dnia 16 grudnia 2013r.M. P.(P.), po której prawa do spadku stwierdzone zostały postanowieniem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 8.07.2014r. sygn. akt I Ns 428/14 wchodzi: a) prawo własności nieruchomości położonej wC.o pow. 0.58.29 hadziałki (...)opisanej wksiędze wieczystej KW (...)Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim o wartości 11.515 zł, b) prawo własności nieruchomości położonej wC.o pow. 4.83.03 hadziałki (...)opisanej wksiędze wieczystej KW (...)Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim o wartości 289.795,-zł, c) wynoszący ½ udział w prawie własności ciągnika rolniczego URSUS C-(...)rok prod. 1987 o wartości 5.000 zł oraz d) maszyny rolnicze: kosiarka rotacyjna, pług dwuskibowy, młocarnia prasą, kopaczka konna do ziemniaków, siewnik konny, kosiarka konna o wartości 3.000 zł, łącznie 309.310 zł.
Sad dokonał całkowitego działu spadku po wyżej wymienionej zmarłej w ten sposób, że składniki opisane w punkcie 1 podpunkty a, b o wartości 301310,-zł przyznałK. B.córceM.iA.natomiast składniki opisane w punkcie 1 podpunkty c i d o wartości 8000 zł przyznałB. P.synowiM.iA..
Tytułem wyrównania udziałów wynikających ze współwłasności majątku spadkowego Sąd zasądził odK. B.na rzeczB. P.146.655 zł płatne w terminie 1 miesiąca od daty prawomocności postanowienia z odsetkami ustawowymi w razie opóźnienia w płatności oraz zasądził odB. P.na rzeczK. B.250 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Nadto nakazał pobrać odB. P.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim 112,93 zł tytułem kosztów sądowych oraz ustalił, że pozostałe koszty postępowania zainteresowani ponoszą w stosunku do swego udziału w sprawie.
Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 8.07.2014r.sygn. akt I Ns 428/14 stwierdzono, że spadek po zmarłej dnia 16.12.2013r.M. P.nabyły po połowie jej dzieci, dzieciA.-B. P.z dobrodziejstwem inwentarza iK. B.wprost.
Wksięgach wieczystych: KW (...)prowadzonej dla nieruchomości o pow. 0.58.29 hadziałki (...)o aktualnej wartości rynkowej 11.515 zł, prawo własności wpisano na rzeczM. P.na podstawie postanowienie SR w Wodzisławiu Śląskim o stwierdzeniu nabycia spadku I Ns 483/86, natomiast wKW (...)prowadzonej dla nieruchomości o pow. 4.83.03 hadziałki (...)o aktualnej wartości rynkowej 289.795 zł prawo własności wpisano na rzeczM. P.na podstawie postanowienie SR w Wodzisławiu Śląskim o stwierdzeniu nabycia spadku I Ns 645/98. Drugą z w/w nieruchomości odziedziczyłaM. P.po swym mężu, a ojcu stron –A. P.jak wyłączna spadkobierczyni.
W skład spadku po zmarłej wchodzą także:
- wynoszący ½ udział w prawie własności ciągnika rolniczego URSUS C-(...)rok prod. 1987 o wartości 5.000 zł (wartość całego prawa 10.000 zł), którego drugi współwłaścicielem jest uczestnikB. P.;
- maszyny rolnicze: kosiarka rotacyjna, pług dwuskibowy, młocarnia z prasą, kopaczka konna do ziemniaków, siewnik konny, kosiarka konna o wartości 3000,-zł.
Obie nieruchomości położone są wC., bezpośrednio ze sobą sąsiadują, stanowiąc gospodarstwo rolne. Jedyniedziałka (...)zabudowana budynkiem mieszkalnym jest w zakresie 0.16.81 ha działką budowlaną, pozostałe stanowią rolę lub łąki trwałe. Aktualne wartości rynkowe poszczególnych działek wynoszą:(...)– 257695,-zł, 27 – 5777,-zł, 29 – 26323,-zł,(...)– 1799,-zł,(...)– 3504,-zł,(...)– 3305,-zł,(...)– 1762,-zł,(...)– 1145,-zł. Stan żadnej z działek od daty otwarcia spadku nie uległ zmianie. Na nieruchomości zabudowanej znajdują się także stary sprzęt rolniczy.
Stwierdzono, że wnioskodawczyni od dziecka praktycznie pracowała w polu, w gospodarstwie rolnym obejmującym w/w nieruchomości, z zawodu jest rolnikiem i prowadzi od dawna tj. od zawarcia związku małżeńskiego w 1972r. własne gospodarstwo rolne wG.wraz z mężem. Uczestnik postępowania jest z zawodu kierowcą i ten zawód cały czas wykonywał; nigdy nie posiadał własnego gospodarstwa rolnego ani trwale nie zajmował się żadnym gospodarstwem. Nie posiada rolniczego wykształcenia. W wieku 15 lat opuścił dom, by uczyć się w technikum wR., w 1976 ożenił się i na stałe tam zamieszkał. Do śmierci ojca stron w 1997 roku gospodarstwo spadkowe prowadzili rodzice stron, wnioskodawczyni z mężem pomagali; pomagały także dzieci (4) wnioskodawczyni, także w świadczyły inną pomoc niż pomoc polegająca bezpośrednio na pracy na roli (np. medyczną, dowóz zakupów itp.). W 1978r. wnioskodawczyni rozpoczęła prowadzenie gospodarstwa specjalistycznego, wraz z mężem dokonała zakupu traktora, który był także wykorzystywany w gospodarstwie rodziców, którzy tego sprzętu nie posiadali. Po śmierci ojca uczestnik mieszkał u matki stron przez okres 2 tygodni. Oświadczył następnie, że zamierza prowadzić gospodarstwo rolne. Po tym jednak jak mąż wnioskodawczyni dokonał zaorania pola, uczestnik nie podjął się pracy na roli. Na prośbę matki stron wnioskodawczyni zaczęła zajmować się gospodarstwem w ten sposób, że w pierwszym roku po śmierci ojca uprawiała pole, a następnie wykorzystywała rolę jako łąki z przeznaczeniem na paszę dla bydła, które hodowała we własnym gospodarstwie. Trawa na łąkach była siana, nawożona, koszona, zwożona do stodoły jako siano. Uczestnik postępowania pomagał doraźnie matce po śmierci ojca w ten sposób, że kosił kosiarką trawę wokół budynku mieszkalnego, obcinał gałęzie z drzew przy domu, dowoził kilkakrotnie opał, przyjeżdżał czasem do matki w odwiedziny. Nigdy jednak nie pracował w gospodarstwie.
Ustalono nadto, że w latach 2007-2012 wnioskodawczyni składała do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dopłatę dodziałek (...), a w latach 2013 -2014 wnioski o dopłatę dodziałek (...).
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stwierdził, że zgodne było żądanie dokonania działu spadku, natomiast sposób podziału był pomiędzy zainteresowanymi był sporny. Sad wskazał, że skład spadku nie był sporny, przy czym Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie zart. 684 k.p.c., ustalenie wartości i składu spadku należy do obowiązku sądu, jednak zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na stwierdzenie, że skład jest taki jak wskazują zainteresowani.
Wobec bezskutecznej próby zawarcia w sprawie ugody, wartość nieruchomości (według stanu z daty otwarcia spadku) ustalono na podstawie opinii biegłej sądowej z zakresu(...).
Odnosząc się do kwestii dziedziczenia nieruchomości spadkowych stanowiących gospodarstwo rolne i zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, Sąd oparł się na dowodzie z przesłuchania stron i zeznań świadków, a nadto zaświadczenia(...).
Na tej podstawie Sąd Rejonowy stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia wszelkie wymogi ustawowe uprawniające ją do nabycia w drodze działu spadku gospodarstwa rolnego wynikającego zart. 214 k.c.stosowanego odpowiednio wraz z przepisami proceduralnymi tj.art. 618 k.p.c.i nast. w zw. zart. 688 k.p.c.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie zart. 213 k.c.w związku zart. 214 k.c., jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego zgodę wyrażą wszyscy współwłaściciele, a w razie braku zgody, temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno -gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela. Jeżeli warunki te spełnia kilku współwłaścicieli albo nie spełnia ich żaden z nich, sąd przyzna gospodarstwo temu z nich, kto daje najlepszą gwarancję jego prowadzenia.
Uwzględniając wskazaną powyżej regulację prawną, wobec braku zgody pozostałych współwłaścicieli na przyznanie gospodarstwa jednemu z nich, Sąd, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, stwierdził, że to wnioskodawczyni, a nie uczestnik postępowania stale pracowała wraz z mężem w gospodarstwie, nie tylko własnym, ale i spadkowym, świadcząc pomoc trwale w pracy na roli rodzicom jeszcze zażycia ojca stron. Po jego śmierci natomiast, przez około jednego roku uprawiała pole, następnie na polu zasiała trawę w celu jej koszenia, suszenia i zbioru na siano dla zwierząt hodowanych, na co matka stron wyrażała zgodę. Sad wskazał, że pomijając zwykłą pomoc rodzinną, to wnioskodawczyni z rodziną pracowała w gospodarstwie rodziców. Sąd stwierdził nadto, że wnioskodawczyni spełnia wymogi przyznania jej tego gospodarstwa zart. 214 § 2 k.c., gdyż jako wyspecjalizowany rolnik od dawna prowadzący własne specjalistyczne gospodarstwo daje najlepszą gwarancję prawidłowego jego prowadzenia.
Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza konieczność przyznania całego gospodarstwa spadkowego na rzecz wnioskodawczyni. Nadto, Sąd wskazał, że w razie dokonania podziału na działki i przyznania działki zabudowanej domem uczestnikowi a reszty wnioskodawczyni doszłoby do likwidacji gospodarstwa jako całości gospodarczej. Sąd wskazał, że cały grunt z zabudowaniami stanowi jeden kompleks gospodarczy, natomiast wydzielenie części zabudowanej spowoduje, że właściciel części niezabudowanej stanowiącej grunty rolne pozostanie bez niezbędnych zabudowań gospodarczych i budynku mieszkalnego. Z tych względu sąd uznał, że podział nieruchomości jest niezgodny z zasadami prawidłowej gospodarki.
Uwzględniając wskazane powyżej okoliczności, Sąd Rejonowy dokonał działu spadku i nieruchomości obie wchodzące w skład spadku ,a stanowiące gospodarstwo rolne o wartości 304.310 zł przyznaćK. B.córceM.iA., natomiast maszyny rolnicze oraz wynoszący ½ udział w prawie własności ciągnika o wartości łącznej 5.000 zł przyznałB. P.synowiM.iA..
Na podstawieart. 623 k.p.c., przy ustaleniu, że łączna wartość spadku wynosi 309.310 zł, a udział każdego z zainteresowanych wynosi ½, oraz to, że uczestnik postępowania otrzymał składniki o wartości 5.000 zł, zasądzono 149.655 zł. Sąd uwzględnił termin zapłaty w/w należności zaproponowany przez wnioskodawczynię.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.
Apelację od tego orzeczenia wniósł uczestnik postępowania, zaskarżając je w zakresie rozstrzygnięcia objętego punktami 2 i 3 postanowienia.
Zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na uznaniu, żeB. P.nie pracował w gospodarstwie swoich rodziców a następnie w gospodarstwie spadkodawczyniM. P., podczas gdy z treści zeznań świadków, w szczególności tych, zawnioskowanych przez uczestnika postępowania oraz oświadczeńB. P.wynika, że zajmował się on spadkową nieruchomością, pomagał rodzicom i świadczył pracę w ich gospodarstwie rolnym.
Nadto zarzucił apelujący naruszenie przepisów prawa materialnego, a toart. 211 k.c.w związku zart. 213 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie działu spadku po zmarłejM. P.w ten sposób, że przyznano całe gospodarstwo rolne wnioskodawczyni, nie uwzględniając wniosku uczestnika postępowania o jego podział, podczas gdy dokonanie podziału spadkowej nieruchomości pozostawałoby w zgodzie z zasadami współżycia społecznego i prawidłowej gospodarki, i nie spowodowałoby likwidacji gospodarstwa jako całości gospodarczej oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania a to:art. 207 § 6w zw. zart. 217 § 1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie wniosku dowodowego powoda o dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadkaS. D., w sytuacji gdy dopuszczenie tego dowodu przez Sąd miało znaczenia dla sprawy, gdyż dowiodłoby tego, że uczestnik postępowania pomagał spadkodawczyni i pracował w gospodarstwie rolnym a dokonanie przez Sąd pierwszej instancji oceny przydatności tych zeznań było przedwczesne i niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego.
Na tych podstawach wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie z wnioskiem wyrażonym przez uczestnika postępowania, więc: dokonanie całkowitego działu spadku po zmarłejM. P.w ten sposób, że: prawo własności nieruchomości położonej wC.obejmującejdziałki (...)dla których Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim prowadziksięgę wieczystą (...)oraz prawo własności nieruchomości położonej wC.obejmującej częśćdziałki (...)obejmującej tereny rolnicze (użytki rolne) o powierzchni 3,2999 ha oraz tereny zieleni niskiej o powierzchni 0,3553 ha a takżedziałkę (...)dla których Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim prowadziksięgę wieczystą (...)przyznaćK. B., a prawo własności nieruchomości położonej wC.obejmującej częśćdziałki (...)obejmującej tereny zagrodowe o powierzchni 0,16.81 ha orazdziałkę (...)dla których Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim prowadziksięgę wieczystą (...)a także składniki majątkowe opisane w punkcie 1 podpunkt c i d zaskarżonego wyroku przyznaćB. P., ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj w punkcie 2 i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania.
Wnioskodawczyni wniosła o oddalenia apelacji i zasądzenie na jej rzecz od uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie całkiem z przyczyn wskazanych w apelacji.
Sąd Okręgowy, uwzględniając treść wniosku co do sposobu działu spadku zawarty w odpowiedzi uczestnika z dnia 5 listopada 2014r. (k. 19), zarzuty podniesione w apelacji, a także treść zaskarżonego postanowienia, a w szczególności motywy uwzględnione przez Sąd pierwszej instancji co do sposobu działu spadku i zniesienia współwłasności, doszedł do przekonania, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią regulacjiart. 213 § 1 k.p.c.jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele, nie odstępuje od prymatu zniesienia współwłasności przez podział fizyczny, a jedynie ustanawia je ograniczenie, tj. sprzeczność z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej.
Wskazać także należy, że zgodnie zart. 553k.c., za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Faktycznie jako preferowany w pierwszej kolejności sposób zniesienia współwłasności, a tym samym i działu spadku w zakresie gospodarstwa rolnego, ustawa każe przyjmować jego fizyczny podział. Dopiero natomiast jeśli podział między współwłaścicielami byłby sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, Sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi (współspadkobiercy), na którego zgodę wyrażą pozostali współwłaściciele (art. 213 § 1 kc).
Sąd Rejonowy przyjął a priori, iż jakikolwiek podział spadkowego gospodarstwa rolnego byłby sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki. Nie zostało natomiast przeprowadzone żadne postępowanie dowodowe w tej mierze, zwłaszcza w zakresie dowodu z opinii biegłego, podczas gdy stwierdzenie to wymaga wiedzy specjalistycznej. Jako niczym nieuzasadnione Sąd Odwoławczy uznał je za błędne, a przynajmniej – przedwczesne.
Sąd Rejonowy odstępując od podziału fizycznego sprzeczności z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej dopatrywał się w likwidacji gospodarstwa jako całości gospodarczej, powielając w znacznej mierze argumentację wnioskodawczyni przedstawioną w toku postępowania. Zgodnie z tezami zawartymi w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1969r. (III CZP 12/69) niedopuszczalność podziału fizycznego należy przyjmować w sytuacji całkowitej likwidacji gospodarstwa. Taki skutek ewentualnego podziału nie został wykazany w żaden sposób, zaś konkretnego sposobu podziału w ogóle nie rozważono.
Uwzględniając zatem powyżej wskazane przesłanki działu spadku (zniesienia współwłasności) w zakresie gospodarstwa rolnego przez podział fizyczny, należy stwierdzić, że taki podział byłby niedopuszczalny jedynie, jeżeli doprowadziłby do unicestwienia funkcjonalnego znaczenia gospodarstwa rolnego. Okoliczność ta tymczasem nie została w sposób jednoznaczny wyjaśniona przez Sąd Rejonowy. Jak już wskazano powyżej, Sąd pierwszej instancji w tym zakresie jedynie podzielił argumenty wskazane przez wnioskodawczynię uzupełniając ją dowodami z zeznań świadków oraz zaświadczenia(...). W ocenie Sądu Okręgowego, dowody te są niewystarczające do wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności sprawy. Ze względu na specyfikę i charakter nieruchomości, wykluczenie możliwości podziału fizycznego wymaga w tym zakresie wiadomości specjalnych w postaci dowodu z opinii biegłego, który to dowód został dotychczas przeprowadzony wyłącznie na okoliczność ustalenia wartości gospodarstwa rolnego.
Tymczasem jedynie w oparciu o prawidłowo przeprowadzony dowód z opinii biegłego można bowiem ustalić nie tylko możliwość podziału fizycznego gospodarstwa w sposób wskazany przez uczestnika postępowania, ale również inne możliwe sposoby podziału, które nie doprowadzą do likwidacji gospodarstwa rolnego.
Tych okoliczności natomiast Sąd Rejonowy nie ustalał ani nie rozważał, tym samym nie rozpoznając istoty sprawy.
Z tych względów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji po myśliart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., uchylając zaskarżone postanowienie w całości i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim. Zaznaczenia wymaga, iż z uwagi na niepodzielną całość, jaką stanowi rozstrzygnięcie o dziale spadku, mimo skierowania apelacji do wskazanych wyżej jego elementów, koniecznym było odniesienie się w orzeczeniu ko nowym do całego postanowienia Sądu  pierwszej instancji. Wyrzeczenia zawarte we poszczególnych jego elementach są bowiem nierozerwalnie z sobą związane.
Konsekwencją tego orzeczenia było rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 108 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy stwierdzi i należycie rozważy istnienie ewentualnych możliwości fizycznego podziału gospodarstwa rolnego zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, w oparciu o okoliczności ustalone na podstawie opinii biegłego, a po wyjaśnieniu tych kwestii, wyda kompleksowe orzeczenie co do działu spadku po spadkodawczyni.

SSR (del.) Łukasz Malinowski SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys - Magiera