Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 977/16
Data wyroku: 2016-11-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Tokarczyk, Agata Gawron-Sambura, Grzegorz Kiepura
Słowa kluczowe: Swobodna ocena dowodów
Podstawa prawna: art. 7 kpk

Sygnatura akt VI Ka 977/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia25 listopada 2016r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Grzegorz Kiepura
Sędziowie SSO Grażyna Tokarczyk (spr.)
SSO Agata Gawron-Sambura
Protokolant Natalia Skalik-Paś
przy udziale Ilony Topy
Prokuratora Prokuratury Rejonowej wR.
po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r.
sprawy 1.S. O., synaM.iR.
ur. (...)wR.
oskarżonego zart. 280§1 kk
2.Z. W., synaJ.iJ.
ur. (...)wR.
oskarżonego zart. 280§1 kkw zw. zart. 64§1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 3 czerwca 2016 r. sygnatura akt VI K 686/14
na mocyart. 437 § 1 kpk,art. 624 § 1 kpk

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. W.i adw.B. W.kwoty po 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych i sześćdziesiąt groszy) obejmujące kwoty po 96,60 zł (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy) podatku VAT, tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów obrony oskarżonegoS. O.iZ. W.z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

3
zwalnia oskarżonych od ponoszenia kosztów procesu postępowania odwoławczego, obciążając wydatkami Skarb Państwa.

Sygn. akt VI Ka 977/16

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej wyrokiem z dnia 3 czerwca 2016 roku w sprawie sygn. VI K 686/14 uznał oskarżonychS. O.iZ. W.za winnych tego, że w dniu 6 sierpnia 2014 roku wR., działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali zaboru w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej w postaci pieniędzy w kwocie 1.125 złotych na szkodę(...) Sp. z o.o.z/s wB., po uprzednim użyciu przemocy wobecJ. W.polegającej na uderzeniu w/w pokrzywdzonego pięścią w klatkę piersiową, przy czym oskarżonyZ. W.zarzucanego mu czynu dopuścił się przed upływem 5 lat od odbycia kary 2 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 20 stycznia 2003 roku o sygn. akt II K 134/02 za umyślne przestępstwo podobne zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 280 § 1 k.k., którą odbywał w ramach kary łącznej 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 9 stycznia 2006 roku, sygn. akt II K 706/04, w okresie od 30 marca 2003 r. do 30 sierpnia 2003 r., 10 stycznia 2005 r. do 12 października 2005 r., 20 lutego 2006 r. do 12 marca 2006 r., 30 kwietnia 2006 r. do dnia 21 lipca 2008 r., od dnia 20 grudnia 2009 r. do dnia 31 października 2011 r. oraz od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 7 stycznia 2012 r., to jest przestępstwa zart. 280 § 1 kkwobec oskarżonegoS. O.i przestępstwa zart. 280 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kkwobec oskarżonegoZ. W.i za to na mocyart. 280 § 1 kkwymierza oskarżonemuS. O.karę 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, a oskarżonemuZ. W.karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na mocyart. 46 § 1 kkSąd orzekł wobec oskarżonychS. O.iZ. W.środek kompensacyjny w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego(...) Sp. z o.o.wB.kwoty po 562,50 złotych, dokonując również zaliczeń okresów rzeczywistego pozbawienia wolności na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności.
Obrońca oskarżonegoS. O.zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, nadto obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku a toart. 2 § 2 kpk,art. 4 kpk,art. 5 § 2 kpk,art. 7 kpk,art. 74 § 1 kpk
Apelująca wniosła o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoZ. W.zaskarżając wyrok w całości, r również zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia oraz obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia to jestart. 7 kpk.
Apelująca wniosła o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacje obrońcy oskarżonych nie zasługują na uwzględnienie.
Uchybieniem, którego miał dopuścić się Sąd orzekający jest zdaniem apelującego błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, taki błąd, wynika bądź z niepełności postępowania dowodowego, bądź z przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Może, zatem być on wynikiem nieznajomości określonych dowodów lub nieprzestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ocenę dowodów (art. 7 kpk), np. błąd logiczny w rozumowaniu, zlekceważenie niektórych dowodów, danie wiary dowodom nieprzekonującym, bezpodstawne pominięcie określonych twierdzeń dowodowych, oparcie się na faktach nieudowodnionych. Trafnie podnosi się, że zarzut ten jest słuszny tylko wówczas: „gdy zasadność oceni wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionychw toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania”, nie może on natomiast sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami Sądu (wyrok SN z dnia 24.03.1974 roku, sygn. II KR 355/74).
Z kolei przekonanie sądu o wiarygodności lub niewiarygodności określonych dowodów pozostaje pod ochroną zasady wyrażonej wart. 7 k.p.k.wtedy tylko, kiedy spełnione są warunki: ujawnienia całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) w granicach respektujących zasadę prawdy obiektywnej (art. 2 § 2 k.p.k.), rozważenia wszystkich okoliczności zgodnie z zasadą określoną wart. 4 k.p.k.oraz wyczerpującego i logicznego - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - uzasadnienia przekonania sądu (art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.) (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14.12.2006 roku w sprawie III KK 415/06 OSNwSK 2006/1/2452 ).
Kolejnym wyszczególnionym w apelacji przepisem, którego obrazę zarzuca ten apelujący toart. 5 § 2 kpk- co do tego przypomnieć należy, że nie można zasadnie stawiać zarzutu obrazy powołanego przepisu, podnosząc wątpliwości strony, co do treści ustaleń faktycznych, bowiem dla oceny, czy nie została naruszona zasada in dubio pro reo, istotne jest jedynie to, czy orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości, co do treści ustaleń faktycznych i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął te wątpliwości na niekorzyść oskarżonego.
Jeżeli z materiału dowodowego sprawy wynikają różne wersje wydarzeń, to nie jest to równoznaczne z istnieniem niedających się usunąć wątpliwościw rozumieniuart. 5 § 2 k.p.k., bo w takim wypadku sąd orzekający zobowiązany jest do dokonania ustaleń na podstawie swobodnej oceny dowodów i dopiero wówczas, gdy wątpliwości nie zostaną usunięte, należy tłumaczyć je na korzyść oskarżonego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5.04.2007 roku II AKa 30/07).
Naruszenia powołanych wyżej zasad nie tylko nie sposób dopatrzeć się analizując przebieg postępowania, zapadły wyrok oraz pisemne motywy zaskarżonego orzeczenia, apelujący nie wskazał również dających się zaakceptować racji świadczących o przekroczeniu przez Sąd I instancji granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez wnioskowanie nielogiczne, sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy, bądź też poczynienie ustaleń nie znajdujących odzwierciedlenia w treści przeprowadzonych dowodów.
Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie Sąd orzekający przeprowadził nie tylko pełne, ale bardzo szerokie postępowanie dowodowe, badając wszystkie rysujące się wątki, służące weryfikacji wyjaśnień oskarżonych oraz zeznań świadków, w pisemnych motywach wyroku prezentując ustalenia faktyczne oraz drobiazgową wręcz ocenę dowodów, uwzględniając także te okoliczności, którymw poszczególnych relacjach procesowych nie dał wiary.
Jak wspomniano Sąd I instancji dowody zgromadził również w zakresie okoliczności obocznych, a to i w części zdarzeń poprzedzających czyn zarzucony,w zakresie których kryteriom wiarygodności poddał relacje świadków wypowiadających się nie tylko o manifestowanych przez oskarżonych planach dokonania rozboju, ale i próbie uzyskania wsparcia świadkaR. D.w dokonaniu przestępstwa.
Obydwie apelacje w istocie pomijają wagę zeznańR. D.iW. L., sprowadzając je do tezy, że nie byli to świadkowie zdarzenia. Owszem, jednak istotna wartość tego dowodu wynika nie tylko ze względu na zapowiedź oskarżonych w obecności świadków, ale dalej relację o ubiorze oskarżonych, rozróżnieniu, żeS. O.ubrany był na ciemno i zakładał kominiarkę, zaś ubiórZ. W.był jasny i ten zakładał rękawiczki. Ważne informacje wynikają również z korelacji czasowej pomiędzy opuszczeniem przez oskarżonych mieszkania, w którym wcześniej biesiadowali, a chwilą gdy z tego lokalu wyszli świadkowieR. D.iW. L., a momentem, kiedy spotkali ich na ulicy policjanci poszukujący już sprawców rozboju. Także wtedy przekazane podejrzenie świadków, że z pewnością chodzi o oskarżonych, bo niemal przed chwilą zapowiadali przestępstwo, przekonuje o braku możliwości doszukiwania się po ich stronie fałszywego pomówienia. Przekazali swą wiedzę na gorąco, nie mając nawet czasu na przygotowanie do wymyślania określonych zeznań, co więcej byli równieżw tej mierze konsekwentni.
Obrona próbuje wykazywać brak sprawstwa oskarżonych ze względu na treść zeznańJ. W.orazD. G., którzy zaprzeczyli na rozprawie, aby sprawcami mieli być oskarżeni.
W tym miejscu zauważyć trzeba, doceniając nakład pracy wykonanej przez SądI instancji, przy niemal bierności stron, że przeprowadzanie „okazania” na rozprawie było zbędne, gdyż nie mogło być skuteczne i rozstrzygające, w którymkolwiek kierunku. Sprzeciwia się temu po pierwsze fakt, że świadkowie dostrzegli co najwyżej sylwetki i odcień ubrań napastników. Spostrzeżenia czynili w trakcie dynamicznej akcji i przy krótkotrwałej możliwości obserwacji, co więcejD. G.z pewnej odległości i to w warunkach nocnych. Nie bez znaczenia jest wreszcie i to, że rozprawa miała miejsce wiele miesięcy po osadzeniu oskarżonych w jednostce penitencjarnej.
Najistotniejsze jednak i wartościowe są informacje przekazywane przez wymienionych świadków w postępowaniu przygotowawczym ze względu na ich spontaniczność i niewielki odstęp czasowy od zdarzenia, również w kontekście istotnych różnic w posturze oskarżonych,Z. W.podał 190 cm wzrostu (k. 56) i 90 kg wagi, zaśS. O.180 cm i 80 kg wagi (k. 44).
J. W.zeznawał zatem, że jeden z napastników był w kominiarce, ten był ubrany na jasno, co odpowiada zeznaniom (R. D.), miał wzrostu około 180 cm, nawet odnosząc się na rozprawie do swojego wzrostu podawana sylwetka odpowiada właśnieS. O.wraz z ubraniem. Drugi, a tego przecież świadek nie mógł dokładnie obserwować, bo jak zeznał stał on w lekko uchylonych drzwiach, był wyższy i ubrany na ciemno. Z koleiD. G.mówił, że jedenz nich był ubrany na jasno i miał na sobie czarną kominiarkę, a drugi miał na sobie dżokejkę i był ubrany na czarno (k. 36).
Wreszcie, co należy wytknąć apelującym, podkreślenia wymaga, że rysująca się z pytań do świadków, czy też treści pism procesowych, linia obrony nie zastępuje treści wyjaśnień, waloru takiego nie ma również treść środków odwoławczych.
Powyższe przypomnieć wypadało, albowiem w niniejszej sprawieS. O.w toku całego postępowania składał wyjaśnienia, w których do winy się przyznawał, a co więcej opisywał przebieg zajścia w sposób korelujący z relacją pokrzywdzonego, również w kwestii ubrań, z koleiZ. W.przyznające się do winy wyjaśnienia złożył w ostatnim przesłuchaniu w postępowaniu przygotowawczym oraz przed Sądem, podobnie w sposób znajdujący wsparciew pozostałych dowodach.
Innych wyjaśnień oskarżeni nie składali, znając swoje uprawnienia, korzystającz pomocy profesjonalnych obrońców, których rolą winno być działanie na korzyść reprezentowanych. Nie sposób bowiem w tej mierze upatrywać zaniechań Sądu, czy nawet oskarżyciela publicznego.
Dodatkowo analiza wyjaśnień oskarżonych , a szczególnieS. O., przekonuje o prawidłowości ustaleń Sądu orzekającego, zwraca bowiem uwagę nie tylko stanowczość w prezentowaniu roli swojej i drugiego sprawcy, co koreluje z zeznaniami pokrzywdzonego, ale i okoliczności oboczne, jak chociażby podawany w wyjaśnieniach składanych u Prokuratora, powód dla którego ten oskarżony miałby wziąć „na siebie winę”, w kontekście rozmów zeZ. W.o recydywie (k. 264- 267).
Niezrozumiały jest zarzut obrazyart. 74 kpk.
Obrona nie pomna jest, że owszem oskarżony w procesie karnym nie ma obowiązku dowodzenia swojej niewinności (art. 74 § 1 k.p.k.). W ramach przysługującego mu prawa do obrony może on również odmówić (bez podania powodów) odpowiedzi na poszczególne pytania oraz odmówić składania wyjaśnień (art. 175 § 1 k.p.k.) i sam fakt skorzystania z tego uprawnienia nie może dla niego powodować żadnych negatywnych następstw. Jeżeli jednak (...) na składanie wyjaśnień (co również jest jego prawem) oskarżony się zdecydował, to wyjaśnienia te podlegają takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód. Uznanie ich niewiarygodności nie oznacza wcale, że na oskarżonego przerzucony został, z naruszeniemart. 74 § 1 k.p.k., ciężar dowodzenia jego niewinności (tak min. SN w post. z dnia 4.02.2008 r., sygn. III KK 363/07).
Oskarżeni zdecydowali się złożyć wyjaśnienia, tym samym podlegały one ocenia, co więcej ustawa nie zabrania w takiej sytuacji analizować również i tego, na jakim etapie owe wyjaśnienia są składane, czy są spontaniczne, jaką wiedzą procesową dysponuje oskarżony. Co odnieść należy oczywiście również do zmiany linii obrony.
Praktyka jest nawet dalej idąca i tak Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 1.07.2004 roku sprawie sygn. II AKa 128/04, stwierdził wręcz, że wykrętny sposób obrony oskarżonego jest okolicznością wpływającą na zaostrzenie kary, ponieważ nikt nie ma prawa mówić nieprawdy przed sądem, bowiem tak czyniąc zakłóca dochodzenie do sprawiedliwości. O ile podawanie w wyjaśnieniach oskarżonych nieprawdy, choć bezprawne, nie jest odrębnie sankcjonowane, a jest tolerowane, jako element wykonywania obrony, o tyle obrona wykrętna, przekraczająca granice dające się tolerować, zasługuje na obostrzenie kary (KZS 2004/7-8/50).
Dodatkowo nie sposób upatrywać innych okoliczności utrudniających obronę, uwzględniając czas zatrzymania obu oskarżonych , dane dotyczące ich stanu trzeźwości, a wreszcie możliwość wielokrotnego składania wyjaśnień, kiedy jużw stan nietrzeźwości, który zaburzałby ich percepcję lub zdolność odtwarzania spostrzeżeń, nie mogli się wprawić.
Podsumowując, Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutów i wniosków apelacji obrońcówO.iW., również w orzeczeniach o karze nie upatrując nie tylko rażąco niewspółmiernej surowości, ale nawet surowości, gdy uwzględni się, że po ich stronie brak jakichkolwiek okoliczności łagodzących, gdyż jedynej w postaci przyznania się do winy, się wyzbyli.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.