Sąd Okręgowy w Poznaniu
VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1087/16
Data wyroku: 2016-11-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza

ODPIS
Sygn. akt VIII U 1087/16

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 listopada 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie : Przewodniczący  SSO Maciej Nawrocki
Protokolant st. prot. sąd. Magdalena Pelz
po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016r. w Poznaniu
odwołaniaE. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 6 maja 2016r., znak:(...)
w sprawieE. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o emeryturę

1

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu prawo do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 1 lutego 2016r.,

2

zasądza od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującego kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego).

/-/ Maciej Nawrocki

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 maja 2016 r., znak(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO., na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.; dalej:ustawa emerytalno-rentowa) orazrozporządzenia rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43; dalej: rozporządzenie z dnia 07.03.1983 r.), po rozpoznaniu wniosku złożonego dnia 25 lutego 2016 r., odmówiłE. G.prawa do emerytury. Uzasadniając wskazał, że wnioskodawca nie udowodnił wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 6 lat, 1 miesiąc i 5 dni z tytułu zatrudnienia od 1 października 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. wCukrowni (...). Ponadto organ rentowy ustalił, żeE. G.wykazał staż ubezpieczeniowy wynoszący 25 lat, 2 miesiące i 24 dni okresów składkowych oraz 2 miesiące i 2 dni okresów nieskładkowych. /vide: decyzja w aktach ZUS/
Dnia 23 maja 2016 r., w formie i terminie przewidzianym prawem,E. G.złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę, poprzez przyznanie emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w warunkach szczególnych – w tym w okresie od 8 sierpnia 1973 r. do 30 czerwca 1984 r. w Spółdzielni(...)wL.(dalej także:(...)wL.), na stanowisku traktorzysty. Odwołujący wskazał, że(...)wL.została rozwiązana i nie ma możliwości sprostowania świadectwa pracy za sporny okres, poprzez uzupełnienie o zapis o pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący powołał świadków swej pracyH. K.iF. K.. Nadto odwołujący wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. /vide odwołanie k. 3-4 akt/
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, przytaczając argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. /vide odpowiedź na odwołanie k. 9 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
E. G.urodził się dnia (...)Jest członkiem OFE, ale złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.
Decyzją z dnia 7 kwietnia 2016 r. organ rentowy ustalił ponownie kapitał początkowyE. G.na dzień 1 stycznia 1999 r. Organ rentowy uwzględnił na ten dzień staż ubezpieczeniowy wynoszący 25 lat, 2 miesiące i 24 dni okresów składkowych oraz 2 miesiące i 2 dni okresów nieskładkowych – łącznie 27 lat, 4 miesiące i 26 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Do wniosku o ustalenie kapitału początkowego odwołujący dołączył m.in. świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 1984 r. wystawione przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych wL., w którym wskazano, iż był zatrudniony od 8 sierpnia 1973 r. do 30 czerwca 1984 r. na stanowisku traktorzysty.
bezsporne; nadto dowód: decyzja w aktach dot. kapitału początkowego
Dnia 25 lutego 2016 r. odwołujący zwrócił się o przyznanie prawa do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
Po analizie zgromadzonych dokumentów, decyzją z dnia 6 maja 2016 r. organ rentowy odmówił prawa do emerytury. Zakład uznał, iż odwołujący legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 r. stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 25 lat, 4 miesiące i 26 dni, ale nie udokumentował wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 6 lat, 1 miesiąc i 5 dni, z tytułu zatrudnienia od 1 października 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. wCukrowni (...)
bezsporne; nadto dowód: dokumenty w aktach emerytalnych odwołującego
Dnia 13 czerwca 1972 r. odwołujący uzyskał uprawnienia do kierowania traktorami.
W okresie od 8 sierpnia 1973 r. do 30 czerwca 1984 r. odwołujący był zatrudniony w Spółdzielni(...)wL., na pełen etat. W podaniu o pracę, odwołujący ubiegał się o pracę traktorzysty i taki zawód podał jako wykonywany w kwestionariuszu osobowym. Zgodnie z umową o pracę z dnia 8 sierpnia 1973 r. odwołujący został zatrudniony w charakterze traktorzysty i tak jego stanowisko określano w dalszej dokumentacji pracowniczej.
Odwołujący jako traktorzysta wykonywał prace zlecane(...)wL.przez rolników – prace polowe, transport piasku na budowy, transport drewna, wywożenie beczkowozu z nieczystościami, posypywanie dróg piaskiem zimą. Odwołujący pracował wyłącznie jako traktorzysta, po minimum 8 h, ale raczej po 10-12 h dziennie. Odwołujący nie miał dłuższych przerw w pracy – poza odbywaniem zasadniczej służby wojskowej w okresie od dnia 23 kwietnia 1976 r. do dnia 10 kwietnia 1978 r., przy czym przed rozpoczęciem odbywania tej służby odwołujący pracował aż do ostatniego dnia, a po odbyciu służby podjął obowiązki pracownicze w ciągu 2 tygodni.
W (...)wL.pracowali także świadkowieH. K.iF. K..
H. K.pracował w latach 1965-1985 jako mechanik pogotowia technicznego. Odwołującego widywał w pracy codziennie, naprawiał usterki w jego traktorze.
F. K.pracował w latach 1964-1988 jako traktorzysta, widywał odwołującego codziennie, gdyż obaj zaczynali pracę o tej samej godzinie.
dowód: akta osobowe odwołującego (k. 18); akta emerytalne świadków (k. 30); zeznania świadków:H. K.(k. 47),F. K.(k. 47); zeznania odwołującego (k. 47)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań odwołującego.
Sąd uznał za wiarygodne w całościdokumentyzabrane w aktach organu rentowego oraz aktach sprawy albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. W szczególności Sąd uznał za w pełni wiarygodne dokumenty dotyczące zatrudnienia odwołującego w Spółdzielni Kółek Rolniczych wL.znajdujące się w aktach osobowych sprowadzonych z archiwum. Autentyczność i wiarygodność dokumentów nie była kwestionowana przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu zatem na dokumentach tych oparto ustalenia faktyczne.
Sąd uznał za spójne i konsekwentnezeznania świadkówH. K.iF. K.. Świadkowie potwierdzili fakt pracy odwołującego jako traktorzysty, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w latach 1973-1984. Świadkowie potwierdzili, że w tym okresie widywali odwołującego w trakcie wykonywania jego obowiązków. Świadkowie wskazali także, iż odwołujący w tym czasie obowiązki traktorzysty wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy i nie miał dłuższych przerw w pracy.
Za w pełni wiarygodne Sąd uznałzeznania odwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w tym z dokumentami oraz zeznaniami przesłuchanych świadków. Odwołujący przekonująco i rzeczowo wyjaśnił na czym polegała jego praca jako traktorzysty.

Sąd zważył, co następuje:
Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184ustawy emerytalno - rentowej.
Zgodnie z tym przepisem emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi:

–

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a
okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b
z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

–

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne było to, iż:

1
odwołujący dnia 30 stycznia 2016 r. ukończył 60 lat,

2
na dzień 1.01.1999 posiada 25 lat stażu ubezpieczeniowego,

3
przystąpił do OFE, ale złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

Sporne natomiast w sprawie było to, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. Natomiast poza sporem pozostawało to, iż odwołujący udowodnił 6 lat, 1 miesiąc i 5 dni z tytułu zatrudnienia od 1 października 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. wCukrowni (...).
Zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze interpretuje się tak, jak to było wymagane w przepisach dotychczasowych do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 184 ust. 1 pkt 1ustawy emerytalno-rentowejjest rozporządzenie z dnia 7.02.1983 r. wraz z załącznikiem.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r. okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r. – rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".
Zgodnie z§ 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r., okresy pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Jednakże, judykatura pozwala na dowodzenie w inny, niż wskazany w § 2 ust. 2 rozporządzenia, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r. III UZP 5/85, LEX nr 14635 w postępowaniu przed okręgowymi zakładami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia z zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym (teza powołanej uchwały SN). Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 maja 1985 r., Sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność takiego zatrudnienia – jeżeli okaże się, że jest to konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dowód z zeznań świadków podlega ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy i treści zebranego materiału dowodowego. Nie można bowiem – podkreśla SN – przypisać ustawodawcy zamiaru, ażeby tak istotne kwestie, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, powierzył tyko zakładom pracy, skoro jest notoryjnie znane, że zakłady pracy często nie posiadają dokumentacji z uwagi na upływ czasu, reorganizację lub zniszczenie z innych przyczyn. Prowadziłoby to w wielu przypadkach do przyznania pracownikom, którzy byli zatrudnieni w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, zaniżonych świadczeń, a nawet pozbawienia świadczeń. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84, LEX nr 14630 oraz w uchwale z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, LEX nr 14625: „okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidzianerozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzemogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.”
Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07; z 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07; z 4 października 2007 r., I UK 111/07; z 19 września 2007 r., III UK 38/07; z 14 września 2007 r., III UK 27/07).
Na podstawie zgromadzonych dokumentów, w szczególności akt osobowych odwołującego oraz na podstawie zeznań świadków i odwołującego Sąd ustalił, że odwołujący pracując na stanowisku traktorzysty w okresie 8 sierpnia 1973 r. do 30 czerwca 1984 r. (z przerwą na odbywanie zasadniczej służby wojskowej w okresie od dnia 23 kwietnia 1976 r. do dnia 10 kwietnia 1978 r.) w Spółdzielni(...)wL.C.wykonywał pracę w warunkach szczególnych określoną w Dziale VIIIW transporcie i łączności,pod poz. 3prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych,wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r.
Do okresu stażu pracy w warunkach szczególnych należy jednak zaliczyć również okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej od dnia 23 kwietnia 1976 r. do dnia 10 kwietnia 1978 r. Za taką kwalifikacją przemawia utrwalony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym„Okres służby wojskowej dla żołnierza zatrudnionego przed powołaniem do czynnej służby wojskowej w warunkach szczególnych (I kategorii zatrudnienia), który po zakończeniu tej służby podjął zatrudnienie w tych samych warunkach, jest nie tylko okresem służby w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.e.r.f.u.s., ale także okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu § 3 i 4 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.)”(wyrok SN z dnia 17 maja 2012 r., I UK 399/11, LEX nr 1211140).
Powyższe oznacza zatem to, iż odwołujący spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych, uwzględniając okresy:

–

od 08.08.1973 r. do 30.06.1984 r. wCukrowni (...)(10 lat + 10 m-cy + 24 dni)

od 01.10.1992 r. do 31.12.1998 r. wCukrowni (...)(6 lat + 1 m-c + 5 dni)

łącznie – 16 lat, 11 m- cy , 29 dni,
przy czym okres ten należy umniejszyć o kilka-kilkanaście dni w kwietniu 1978 r. dzielących datę zakończenia pełnienia zasadniczej służby wojskowej od daty ponownego podjęcia świadczenia pracy na stanowisku traktorzysty – co rzecz jasna w niczym nie zmienia konstatacji, że odwołujący spełnił „z dużym zapasem” wymóg 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych
Mając powyższe na względzie, na podstawie przytoczonych przepisów prawa materialnego iart. 47714§ 2 kpc, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję przyznając odwołującemu prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 1 lutego 2016 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek, po osiągnięciu wieku 60 lat – pkt 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpc.
Kosztami postępowania poniesionymi przez odwołującego (stronę wygrywającą), podlegającymi zwrotowi od pozwanego organu rentowego (strony przegrywającej) były koszty zastępstwa procesowego w kwocie 360 zł (§ 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015, nr 1804).
Mając powyższe na względzie, zasądzono od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującego kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – pkt 2. sentencji wyroku.
/-/ Maciej Nawrocki