Sąd Okręgowy we Wrocławiu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 213/16
Data wyroku: 2016-05-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Aleksander Ostrowski, Grzegorz Szepelak

Sygn. akt. IV Ka 213/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 maja 2016 r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO  Grzegorz Szepelak
Sędziowie  SSO Aleksander Ostrowski  (spr.)
(...)del. do SO Piotr Wylegalski
Protokolant   Artur Łukiańczyk
przy udziale Tomasza Fedyka Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. sprawy
S. S.
synaJ.iD.,urodzonego w dniu (...)wZ.
oskarżonego o przestępstwo zart. 300 § 1 k.k.w zw. zart. 308 k.k.oraz zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.iart. 284 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Krzyków
z dnia 23 grudnia 2015 roku    sygn. akt VII K 1085/13

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

II
zasądza od  oskarżonegoS. S.orazSpółki (...) Sp. z o.o.wZ.solidarnie  na rzeczD. D.kwotę 420 (czterysta dwadzieścia) złotych  tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym;

III
zasądza od oskarżonegoS. S.orazSpółki (...) Sp. z o.o.wZ.na rzecz Skarbu Państwa po ½ kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym wymierza im opłaty w kwotach po 30 złotych za II instancję.

Sygn. akt IVKa 213/16

UZASADNIENIE
S. S.został oskarżony o to, że:

I
w okresie od 6 lutego 2012 r. do 16 października 2012 r. weW., będąc wspólnikiem i osobą reprezentującąspółkę (...). jawna z siedzibą weW., w sytuacji grożącejspółce (...). jawna z siedzibą weW.niewypłacalności i upadłości, zbył składnik majątku tej spółki w postaci samochodu markiM.onumerze rejestracyjnym (...)o wartości 85 000 zł na rzeczspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wZ.poprzez zawarcie z nią umowy kupna-sprzedaży pojazdu w dniu 6 lutego 2012 r., na podstawie której sprzedany został za kwotę 85 000 zł brutto samochód markiM.onumerze rejestracyjnym (...), następnie sprzedaż tego samochodu udokumentowana zostałafakturą VAT nr (...)z dnia 6 sierpnia 2012 r. wystawioną w imieniuspółki (...). jawna z siedzibą weW.dlaspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wZ., zapłata za sprzedany samochód nastąpiła w dniu 16 października 2012 r. w formie gotówkowej na kwotę 29870,02 zł a w pozostałej części poprzez potrącenie kwoty należności z zobowiązaniamispółki (...). jawna z siedzibą weW.wobecspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wZ.z tytułu wcześniejszych zakupów towarów handlowych, w wyniku czego spłacił w kwocie 55 129,98 zł wierzyciela spółki wosobie spółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wZ.w sytuacji niemożności zaspokojenia wszystkich wierzycieli, czym działał na szkodę pozostałego wierzycielaD. D.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo Handlowe (...)D. D.weW.,

tj. o czyn zart. 302 § 1 k.k.w zw. zart. 308 k.k.

II
w okresie od 22 marca 2012 r. do 18 października 2012 r. weW.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez(...). jawna z siedzibą weW., będąc wspólnikiem i osobą reprezentującąspółkę (...). jawna z siedzibą weW.doprowadziłD. D.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo Handlowe (...)D. D.weW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 53 000 zł poprzez wprowadzenie go w błąd co do zamiaru i możliwości przeniesienia własności samochodu markiM.onr rejestracyjnym (...)na podstawie zawieranych kolejno umów sprzedaży tego samochodu w dniach 22 marca 2012 r., 13 kwietnia 2012 r., 31 maja 2012 r. oraz faktury sprzedaży VAT(...)z dnia 9 sierpnia 2012 r., które to umowy co do zapłaty za samochód miały być rozliczone z istniejącymi zaległościami płatniczymispółki (...). jawna z siedzibą weW.wobecD. D.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo Handlowe (...)D. D.weW., gdyż wcześniej przeniósł już własność tego samochodu naspółkę (...) Sp. z o.o.z siedzibą wZ.na podstawie umowy sprzedaży z dnia 6 lutego 2012 r., a dokonując sprzedaży i faktycznego wydania tego pojazduD. D.prowadzącemu działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo Handlowe (...)D. D.weW.jednocześnie przywłaszczył sprzedany samochód markiM.onumerze rejestracyjnym (...), który znajdował się w jego posiadaniu, czym działał na szkodęD. D.prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo(...)„(...)”D. D.weW.oraz(...) Sp. z o.o.z siedzibą wZ.,

tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.iart. 284 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2015r. (sygnatura akt: VIIK 1085/13) Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Krzyków, VII Wydział Karny:

I
uznał oskarżonegoS. S.za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w dniu 6 lutego 2012 r. weW., będąc wspólnikiem i osobą uprawnioną do jednoosobowej reprezentacji oraz zajmowania się sprawami majątkowymi(...) Centrum Hurtu (...)i Spółka Sp. j. z siedzibą weW., w sytuacji grożącej tejże Spółce niewypłacalności i upadłości, zbył składnik majątku tej Spółki w postaci samochodu ciężarowego markiM.onr rej. (...)o wartości 85 000 zł na rzeczspółki (...) Sp. z o.o.z siedzibą wZ.poprzez zawarcie z nią umowy sprzedaży pojazdu w dniu 6 lutego 2012 r., uszczuplając tym samym zaspokojenie swojego wierzycielaD. D., który wobec(...) Centrum Hurtu (...)i Spółka Sp. j. posiadał wierzytelność w kwocie 52 454,24 zł . czym działał na szkodęD. D., to jest przestępstwa zart. 300 § 1 k.k.w zw. zart. 308 k.k.i za to na podstawieart. 300 § 1 k.k.wymierzył mu karę 6 (sześciu ) miesięcy pozbawienia wolności;

II
uznał oskarżonegoS. S.za winnego tego, że w okresie od 22 marca 2012 r. do 9 sierpnia 2012 r. weW., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez(...) Centrum Hurtu (...)i Spółka Sp. j. z siedzibą weW., będąc wspólnikiem i osobą uprawnioną do jednoosobowej reprezentacji w.w podmiotu oraz zajmowania się sprawami majątkowymi tejże Spółki, usiłował doprowadzićD. D., prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo Handlowe (...)D. D.weW., do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 53 000 zł poprzez zawarcie z nim umów sprzedaży samochodu ciężarowego markiM.onr rej. (...)z dnia 22 marca 2012 r. oraz 31 maja 2012 r. oraz wystawieniefaktury VAT nr (...)z dnia 9 sierpnia 2012 r., potwierdzającej tą sprzedaż, a tym samym poprzez wprowadzenieD. D.w błąd co do przysługiwania(...) Centrum Hurtu (...)i Spółka Sp. j. prawa własności tegoż samochodu, który w rzeczywistości został tejże Spółce jedynie użyczony przez właściciela- (...) sp. z o.o.z siedzibą wZ., jednak zamierzonego celu nie osiągnął, ponieważ wydającD. D.tenże pojazd w dniu 9 sierpnia 2012 r. doprowadził do skutecznego przeniesienia prawa własności pojazdu na rzeczD. D., a tym samym jednocześnie przywłaszczył samochód ciężarowy markiM.onr rej. (...)o wartości 85 000 zł, którego właścicielem była(...) sp. z o.o., czym działał na szkodęD. D.iP.(...)sp. z o.o, to jest przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.iart. 284 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.kart. 11 § 3 k.k.wymierzył mu karę 1 (jednego ) roku pozbawienia wolności;

III
na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 kkpołączył wymierzone w punktach I i II części dyspozytywnej wyroku kary pozbawienia wolności i orzekł wobec oskarżonego karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

IV
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt. 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 2 (dwóch) lat próby;

V
na podstawieart. 46 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 kkorzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w całości przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej(...) sp. z o.o.wZ.kwoty 85 000 (osiemdziesiąt pięć tysięcy) złotych;

VI
na podstawieart. 230 § 2 k.p.k.zwrócił oskarżycielowi posiłkowemuD. D.dowody rzeczowe w postaci samochodu ciężarowego markiM.wraz z dwoma kluczykami, objętych wykazem Drz od(...)do(...), znajdującym się na k. 84 akt niniejszej sprawy;

VII
na podstawieart. 627 k.p.k.iart. 17 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychzasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, przy czym zwolnił go z obowiązku uiszczenia opłaty.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł oskarżony za pośrednictwem obrońcy oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.
W piśmie obrońcy oskarżonego zarzucono Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj.art. 46 kkw zw. zart. 230§2 kpkw zw. zart. 155§1 kcpoprzez ich błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że oskarżony winien jest naprawienia szkody na rzeczP.(...)w kwocie 85 000,00 zł oraz orzeczenie w przedmiocie zwrotu oskarżycielowi posiłkowemuD. D.dowodu rzeczowego w postaci samochodu markiM.onr rej. (...), podczas, gdy ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że samochód ciężarowy markiM.onr rej. (...)stanowił rzecz oznaczoną co do tożsamości, aspółka (...)orazP.(...)złożyły podpisy pod umową z dnia 6 lutego 2012r. która zawierała wszystkie konieczne elementy, aby uznać ją za umowę sprzedaży, która została skutecznie zawarta, a prawo własności samochodu ciężarowego markiM.przeszło z dniem 6 lutego 2012r. na(...) sp. z o.o., natomiast okoliczność, że pojazd pozostał w posiadaniuspółki (...), a cena zakupu nie została uiszczona, nie miała jakiegokolwiek znaczenia.
Wobec powyższego apelujący wniósł o zmianę orzeczenia wpunkcie Vprzez orzeczenie na podstawieart. 46§1 kkw zw. zart. 4§1 kkwobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody w całości przez zasądzenie na rzecz oskarżyciela posiłkowegoD. D.kwoty 52 454,24 zł, oraz wpunkcie VIprzez zwrócenie na podstawieart. 230§2 kpkoskarżycielowi posiłkowemu(...) sp. z o.o.wZ.dowodu rzeczowego w postaci samochodu ciężarowego markiM.wraz z dwoma kluczykami, objętych wykazem Drz od(...)do(...), znajdującym się na k: 84 akt niniejszej sprawy.
W apelacji wywiedzionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego zaskarżono wyrok Sądu I instancji w części, a to co do:
- pkt II części dyspozytywnej wyroku - w zakresie opisu czynu ustalającego, że oskarżonyS. S.jedynie usiłował doprowadzić pokrzywdzonegoD. D.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, oraz że oskarżony w tym zakresie zamierzonego celu nie osiągnął, jak również, że oskarżony doprowadził do skutecznego przeniesienia własności samochodu ciężarowego m-kiM.na rzecz pokrzywdzonegoD. D.,
- pkt VI i pkt VI części dyspozytywnej wyroku - w zakresie zwrotu na rzecz oskarżyciela posiłkowegoD. D., nie będącego właścicielem dowodów rzeczowych w postaci samochodu ciężarowego m-kiM.wraz z dwoma kluczykami oraz braku zwrotu tego pojazdu z kluczykami na rzecz rzeczywistego właściciela, tj. oskarżyciela posiłkowego(...) sp. z o.o.i zastąpienie tego zwrotu obowiązkiem naprawienia szkody przez oskarżonego poprzez zapłatę kwoty 85.000 zł
Wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:
I. błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę ww. wyroku, które miały wpływ na treść tego orzeczenia, polegające na:

1
mylnym i bezpodstawnym ustaleniu, że oskarżonyS. S.jedynie usiłował doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem pokrzywdzonegoD. D., podczas gdy w rzeczywistości doprowadził on do takiego rozporządzenia, jak również zamierzony cel osiągnął;

2
mylnym i bezpodstawnym ustaleniu, że w dniu 9.08.2012 roku, poprzez wydanie pojazdu m-kiM.przez oskarżonegoS. S.pokrzywdzonemuD. D., doszło do skutecznego przeniesienia własności ww. pojazdu na rzecz tego pokrzywdzonego, podczas gdy w rzeczywistości pokrzywdzonyD. D.nie nabył własności pojazdu, a przywołana kolejna umowa sprzedaży pojazdu była w rzeczywistości pozorną/fikcyjną umową, mająca jedynie zabezpieczać kolejną umowę pożyczki pomiędzy tymi stronami i która nie przeniosła własności pojazdu naD. D.;

3
błędnym ustaleniu, że obecnie pojazd m-kiM.znajduje się w posiadaniu pokrzywdzonegoD. D., podczas gdy postanowieniem prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze z dnia 27.12.2013 roku (po jego zakończeniu i rozważeniu całości zebranego materiału dowodowego), zostało zmienione wspomniane w uzasadnieniu wyroku postanowienie dnia 25.10.2012 roku w ten sposób, że pojazd m-kiM., uprzednio powierzony pieczy pokrzywdzonegoD. D., został powierzony pokrzywdzonej(...) sp. z o.o., która posiada pojazd do chwili obecnej;

4
błędnym i sprzecznym z materiałem dowodowym ustaleniu, że zawarcie przez oskarżonegoS. S.z pokrzywdzonymD. D.kilku umów sprzedaży tego samego pojazdu, w odstępie paru miesięcy, za diametralnie różne ceny, świadczy o rzeczywistym zamiarze tych stron zbycia pojazdu, a nie zabezpieczenia kilku umów pożyczek udzielanych pod pozorem umów sprzedaży pojazdu, co czyni te umowy nieważnymi z uwagi na ich pozorność;

II. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a w szczególnościart. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.,art. 410 k.p.k.iart. 424 §1 k.p.k., poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną z naruszeniem zasad obiektywizmu, prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz brak rozważenia całości zgromadzonego materiału dowodowego poprzez:

5
błędną i wybiórczą ocenę wyjaśnieńS. S.z naruszeniem zasad obiektywizmu oraz odmowę wiary tym wyjaśnieniom, w zakresie w jakim oskarżony podawał, że zawierane kolejno z pokrzywdzonymD. D.fikcyjne umowy sprzedaży samochodu z dnia 22.03.2012 roku, z dnia 13.04.2012 roku, z dnia 31.05.2012 roku oraz z dnia 9.08.2012 roku, były w rzeczywistości jedynie zabezpieczeniem ustnych umów pożyczek, przy czym wyjaśnienia te znajdują potwierdzenie w dowodach w postaci dokumentów księgowych i bankowych, gdzie każdorazowo po udzielonej pożyczcespółce (...)najpierw następowała spłata jej zobowiązań, a następniespółka (...)zwracała takie same kwoty na kontoD. D.;

6
błędną ocenę zeznań pokrzywdzonegoD. D., z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, który przyznał, że zawierał z oskarżonymS. S.wielokrotnie umowy nabycia tego samego pojazdu, a zwracanych mu kwot przezspółkę (...)(de facto pożyczek) nie przelewał z powrotem na kontospółki (...)jako bezpodstawne i nienależne świadczenie po uregulowaniu ceny, ale je zatrzymywał w swojej firmie;

7
brak należytego uwzględnienia przy orzekaniu, że dowody w postaci dokumentów księgowych oraz wyjaśnienia oskarżonegoS. S., a nawet zeznania samegoD. D., w części opisującej procedurę zawierania umów sprzedaży pomiędzy nimi, zwrotu kwot pożyczonych przezspółkę (...), niezwykle krótkich okresów czasu pomiędzy zapłatami za poszczególne umowy sprzedaży a zwrotem takich samych kwot na kontoD. D., brak ponownego przelania dospółki (...)tych kwot przezD. D., który nie miałby tytułu do ich posiadania po zapłacie ceny, kilkukrotna powtarzalność tych operacji, powinny prowadzić do logicznego wniosku, że strony zawarły szereg umów pożyczek, które były następnie zwracane, a umowy sprzedaży tego samochodu nie były umowami rzeczywistymi, a jedynie umowami pozornymi, które nie przenosiły własności pojazdu;

8
brak należytej oceny wiarygodności kilku umów sprzedaży tego samego pojazdu, zawartych w okresie jedynie kilku miesięcy i bez zmiany stanu technicznego pojazdu pomiędzy oskarżonymS. S.a pokrzywdzonymD. D.oraz ich nieważności w świetle prawa cywilnego, z uwagi na oczywistą pozorność tych umów, gdzie cena pojawiająca się w poszczególnych umowach odpowiadała kwotom zwracanym przez oskarżonego, kwoty niby-ceny ustawicznie się zmieniały, ale nie korelowały z wartością rynkową samego pojazdu (od 100.000 zł, przez kwotę 75.000 zł do kwoty 53.000 zł.), podczas gdy w dniu 06.02.2012 roku cena rynkowa pojazdu została ustalona z pokrzywdzonym(...) sp. z o.o.na kwotę 85.000 zł i tak w rzeczywistości została zapłacona;

9
brak pełnej i wnikliwej oceny zeznań pokrzywdzonegoD. D., który w swoich zeznaniach wielokrotnie potwierdził, że nie był zainteresowany nabyciem samochodu ciężarowego, a był bardziej zainteresowany odzyskaniem pieniędzy odspółki (...), a po zwrotach ceny za pojazd (tak naprawdę pożyczek) przezspółkę (...)nie kierował do niej żadnej korespondencji kwestionującej podstawę tych zwrotów rzekomych płatności za pojazd, ani nie zwracał tych kwot ponownie na rzeczspółki (...), tylko zatrzymywał je dla siebie;

10
brak właściwej oceny postanowień kolejnych umów sprzedaży zawieranych pomiędzy oskarżonymS. S.a pokrzywdzonymD. D., które w treści absolutnie nie wspominały nic o zawieraniu poprzednich umów sprzedaży, zapłacie kwot za rzekomo nabyty pojazd, ponownych zwrotów tych kwot, nie stanowiły aneksów do poprzednich umów sprzedaży, co potwierdza ich fikcyjność oraz okoliczność, że po wykonaniu umów pożyczek i zwrocie pożyczonych kwot przezspółkę (...)poprzednie umowy nie miały żadnego znaczenia dla stron, nie były związane z żadną wolą rzeczywistego przeniesienia własności pojazdu na rzeczD. D., a po uregulowaniu kwot pożyczek były zawierały kolejne pozorne umowy sprzedaży na potrzeby następnych pożyczek;

11
bezpodstawne odmówienie wiary wyjaśnieniomS. S., który twierdził, że zawierał zD. D.szereg umów pożyczek, a umowy sprzedaży samochodu były fikcyjne i stanowiły jedynie zabezpieczenie pożyczek, ponieważ zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, gdybyS. S.parokrotnie sprzedawał przywłaszczony pojazd, to już przy pierwszej transakcji powinien dążyć do zatrzymania podstępnie uzyskanej ceny i nie zwracałby każdorazowo w całości płatności za samochód, niezwłocznie po spłacie zobowiązańspółki (...):

12
brak właściwego rozważenia dowodu z dokumentów potwierdzających niezarejestrowanie pojazdu przezD. D.po jego rzekomych transakcjach zakupu, przy czym należy podkreślić, że sytuacja pomiędzy pokrzywdzoną(...) sp. z o. o., a pokrzywdzonymD. D.była zupełnie inna - nie ulega wątpliwości, że po zakupie w dniu 6.02.2012 roku ta pokrzywdzona pozostawiła tymczasowospółce (...)samochód m-kiM.dla rozwożenia towaru tej pokrzywdzonej i było to korzystne dla obu stron transakcji, a w przypadku rzekomego nabycia pojazdu przezD. D.samochód, jak to sam określił pokrzywdzony, był jedynie przez niego „przechowywany";

13
brak właściwej oceny zeznań pokrzywdzonegoD. D., którypotwierdził w zeznaniach brak zainteresowania rzeczywistym nabyciempojazdu, a jedynie zabezpieczeniem roszczeń, co przejawiało się umowązS. S.w zakresie umożliwienia oskarżonemuposzukiwania potencjalnych nabywców rzekomo sprzedanegosamochodu, a w przypadku znalezienia nabywcy na kwotę wyższą niżcena sprzedażyD. D.-spółka (...)byłabyuprawniona do zatrzymania różnicy pomiędzy tymi cenami, co kłóci sięz logiką oraz zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego (gdybyD. D.w rzeczywiści nabył pojazd, to sam poszukiwałbynabywcy za wyższą kwotę i różnicę w cenie zachował dla siebie, a niedlaspółki (...));

jak również naruszenie
14.art. 230 §2 k.p.k.poprzez zwrócenie dowodów rzeczowych osobienieuprawnionej, tj. pokrzywdzonemuD. D., którynigdy nie nabył własności pojazdu m-kiM.wskazanego w wyroku,oraz poprzez brak zwrotu pojazdu z kluczykami właścicielowi tegosamochodu, jakim jest pokrzywdzona(...) sp. z o.o.;

obrazę prawa materialnego (cywilnego), a to:

15
art. 155 §1 k.c.iart. 169 k.c.poprzez błędne zastosowanie tych przepisów na potrzeby ustalenia kwestii własności spornego pojazdu i zwrotu dowodów rzeczowych zbędnych dla postępowania w sytuacji, gdy kilkukrotnie zawierane umowy sprzedaży tego pojazdu były faktycznie nieważne zarówno z uwagi na ich pozorność, brak woli nabycia pojazdu przez pokrzywdzonegoD. D., a nadto zawarcie tych umów związane było ze stanem wyłączającym swobodę podjęcia decyzji przez oskarżonegoS. S.(przymus).

16
art. 65 k.c.poprzez brak zastosowania tegoż przepisu i nieprzeprowadzenie prawidłowej i pełnej wykładni zgodnego zamiaruS. S.orazD. D.w zakresie zawieranych umów, z uwzględnieniem okoliczności ich zawieranych oraz poprzestanie na dosłownym brzmieniu dokumentów umów sprzedaży, a nie na rzeczywistej treści umów łączących strony, które to powinny prowadzić do oczywistego wniosku, żeD. D.kilkukrotnie pożyczałspółce (...)różne kwoty w ramach kredytu kupieckiego, a zawierane umowy sprzedaży pojazdu m-kiM.miały charakter pozorny i miały w zamyśle pokrzywdzonegoD. D.zabezpieczać kwoty udzielonych pożyczek, przy czymD. D.nie miał rzeczywistego zamiaru nabywania tego pojazdu, a własność przywłaszczonego pojazdu przez oskarżonego nie przeszła naD. D.;

17
art. 83 k.c.poprzez brak zastosowania tego przepisu i nieustalenie, że z uwagi na pozorność umów sprzedaży samochodu m-kiM.pomiędzy oskarżonymS. S.i pokrzywdzonymD. D.nigdy nie doszło do zawarcia pomiędzy nimi skutecznej umowy sprzedaży, ponieważ umowy te w zamiarze stron nie miały przenosić własności pojazdu tylko stanowić zacieczenie kolejnych umów pożyczek, a były one zwracane przezspółkę (...);

18
art. 82 k.c.poprzez brak jakiekolwiek rozważenia dla kwestii ustalenia własności pojazdu tego przepisu, w zakresie nieważności oświadczenia woli o sprzedaży samochodu przezS. S.w związku z wykluczeniem swobody powzięcia decyzji oraz oświadczenia woli przez oskarżonego, gdzie w końcowym etapie działalnościspółki (...)jedyną szansą na ratowanie firmy były pożyczkiD. D., który przymuszał oskarżonego ekonomicznie do zawierania kolejnych umów sprzedaży tego samego pojazdu, za coraz niższe ceny, a nadto przymusił również do podpisania oświadczenia o przyjęciu gotówki, której w rzeczywistości nie przekazał;

Stawiając powyższe zarzuty apelujący wniósł o:

1
zmianę ww. wyroku w zaskarżonej części, co opisu czynu wskazanego w pkt II zaskarżonego wyroku;

2
zmianę pkt VI zaskarżonego wyroku i zwrócenie oskarżycielowi posiłkowemu(...) sp. z o.o.dowodów rzeczowych w postaci samochodu ciężarowego m-kiM.oraz kluczyków oraz odpowiednią zmianą treści pkt V wyroku;

ewentualnie o:
3. uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawySądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył co następuje.

Apelacje nie zasługiwały na uwzględnienie.
Analiza akt sprawy pozwoliła Sądowi Odwoławczemu na stwierdzenie, iż Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe poprawnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, rzetelnie i dokładnie. Zdaniem Sądu Odwoławczego zebrany w toku postępowania przygotowawczego materiał dowodowy, ujawniony i uzupełniony w toku rozprawy głównej, został przez Sąd I instancji oceniony prawidłowo i wszechstronnie, a jego całokształt dał wystarczające podstawy do poczynienia ustaleń faktycznych w kształcie opisanym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
W treści apelacji nie wskazano żadnej okoliczności, która pozostałaby poza rozważaniem Sądu Rejonowego, ani żadnego argumentu czy dowodu przekonującego, że ustalenia faktyczne pozostają w sprzeczności z kryteriami prawidłowego rozumowania czy doświadczenia życiowego. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd Odwoławczy w zupełności podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd Rejonowy analizował szczegółowo materiał dowodowy, odnosząc się zarówno do treści wyjaśnień oskarżonego, jak też zeznań pokrzywdzonegoD. D.. Zeznania te słusznie oceniono jako wiarygodne, mając na uwadze zarówno ich logiczność jak też fakt, iż w znacznej mierze znajdowały poparcie w dowodach z dokumentów. Jakkolwiek w ocenie Sądu Odwoławczego rzeczywiście prawdopodobnym jest, żeD. D., zawierając z oskarżonym pierwsze umowy sprzedaży samochodu miał świadomość, że mogą być one traktowane przez, pozostającego w trudnej sytuacji finansowej, kontrahenta jako pożyczki, to utrzymanie kontaktów handlowych było jednak dla niego na tyle cenne, że godził się na to, że gdy oskarżony zwróci mu pieniądze przed wydaniem pojazdu, skutki umowy sprzedaży nie nastąpią. Powyższe nie pozostaje w sprzeczności z treścią zeznańD. D., który twierdził, iż był zainteresowany bardziej odzyskaniem należnych mu pieniędzy (wierzytelności, które przysługiwały mu od oskarżonego) niż nabyciem samochodu. Takie właśnie rozumowanie pozostaje w zgodzie z treścią umowy z dnia 31 maja 2012r., w której zawarto postanowienie o możliwości potrącenia wierzytelności.
Sąd Odwoławczy nietrafnym uznał zarzut apelującego oskarżyciela posiłkowego wskazującego na dopuszczenie się przez Sąd orzekający obrazy przepisów prawa materialnego (cywilnego). W pierwszej kolejności należało za bezzasadne uznać twierdzenie apelującego o tym, iż w ustalonym stanie faktycznym Sąd orzekający winien był uznać, że umowy sprzedaży samochoduM.zawierane pomiędzy oskarżonymD. D.były pozorne, a co za tym idzie nie można mówić o skutecznym przeniesieniu własności pojazdu. Wada czynności prawnej, o której istnieniu przekonywał apelujący, określona wart. 83 k.c., polegająca na niezgodności między aktem woli, a jej przejawem na zewnątrz, obejmuje dwa stany faktyczne: oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru albo w ogóle nie ma wywołać skutków prawnych, albo ma wprawdzie wywołać skutki prawne, ale inne niż te, które wynikają z treści czynności prawnej. W pierwszym wypadku czynność prawna zawierająca pozorne oświadczenie woli jest bezwzględnie nieważna, w drugim – jej ważność jest oceniana według właściwości ukrytej czynności prawnej. Oświadczenie woli złożone jest dla pozoru wtedy, gdy z góry powziętym zamiaremobu stronjest brak woli wywołania skutków prawnych, przy jednoczesnej chęci wprowadzenia innych osób (lub organów) w błąd co do dokonania określonej czynności prawnej. Strony udają więc, że dokonują jakiejś czynności prawnej, a pozorność ma miejsce wtedy, gdy pod pozorowaną czynnością prawną nic się nie kryje, jak i wtedy, gdy czynność pozorna ma na celu ukrycie innej rzeczywistej i zamierzonej czynności prawnej. Oświadczenie woli stron nie może wywoływać skutków prawnych odpowiadających jego treści, ponieważ same strony tego nie chcą. Zamiar niewywołania skutków prawnych lub wywołania skutków innych, niż wynikające z treści czynności prawnej, musi być oświadczony wobec drugiej strony otwarcie, tak aby miała ona pełną świadomość co do pozorności złożonego wobec niej oświadczenia woli i co do rzeczywistej woli jej kontrahenta i aby się w pełni na to zgadzała. W okolicznościach ustalonych w niniejszej sprawie nie sposób stwierdzić, że czynność prawna nie miała wywołaćżadnych skutków prawnychi to było objęte porozumieniem oskarżonego i pokrzywdzonego. Temu przeczy każda ze stron. Można było ewentualnie badać, czy umowa sprzedaży nie była de facto inną umową. Apelujący wskazuje, iż miała ona w rzeczywistości zabezpieczać ustne umowy pożyczki. Należałoby zatem przyjmować, że miało w rzeczywistości dojść do tzw. przewłaszczenia na zabezpieczenie tj. przeniesienia własności rzeczy pod warunkiem rozwiązującym, polegającym na spłacie wierzytelności. Ziszczenie się warunku skutkuje powrotnym przeniesieniem własności. Trzeba zatem zauważyć, że do przeniesienia prawa własności na rzeczD. D.doszłoby nawet przy przyjęciu powyższego wariantu.
W ocenie Sądu Odwoławczego, podobnie jak uprzednio Sądu Rejonowego, brak jest danych, z których można było wnioskować o tym, żeD. D.nie miał woli nabycia pojazdu pokrzywdzonego (jak sugeruje to apelujący) chociażby na krótki okres. Wręcz przeciwnie. Bynajmniej nie przeczą temu jego twierdzenia o tym, że przejęcie samochodu traktował jako ostateczność i jedyny sposób na to, by móc odzyskać w jakiejkolwiek formie przysługującą mu wobec oskarżonego wierzytelność. Spójne z powyższym pozostaje ustalenie Sądu I instancji odnośnie tego, żeD. D.był zainteresowany dalszym odsprzedaniem samochodu (którego nie używał). Konstrukcja umowy zawartej w dniu 31 maja 2012r. na to jednoznacznie wskazywała. Zapisano w niej bowiem, że przejście własności pojazdu nastąpi po zapłacie pełnej ceny, co ma nastąpić w dniu 9 sierpnia 2012r. i wówczas to (również w dniu 9 sierpnia 2012r.) zostanie wydany przedmiot umowy. Przewidziano przy tym, że kupujący ma prawo do potrącenia z kwoty przypadającej do zapłaty za przedmiot umowy zobowiązań Impuls na rzez(...), przypadających na dzień zapłaty. Twierdzenia pokrzywdzonego o tym, że oświadczenie ustne o potrąceniu (dopuszczalne w świetle przepisówkc) zostało oskarżonemu złożone jawią się jako prawdziwe, mając na uwadze fakt wydania pojazdu (określone w umowie jako zobowiązanie równoczesne z zapłatą) właśnie w dniu 9 sierpnia 2012r., oznaczony w umowie jako dzień dokonania rozliczenia (wraz z dokumentacją umożliwiającą jego użytkowanie i zarejestrowanie). Na ten dzień datowano również podpisanie przez oskarżonego oświadczenia o przekazaniuD. D.kwoty 22 543,76 zł tytułem rozliczenia za samochód i wózek podnośnikowy. Powyższe przekonuje zatem o tym, że strony wykonały w dniu 9 sierpnia 2012r. zobowiązania wzajemne warunkujące przejście własności pojazdu na nabywcę.
Całkowicie chybionym był również zarzut apelującego pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego wskazujący na nieuwzględnienie przez Sąd orzekający okoliczności działania oskarżonego w sytuacji wyłączającej swobodne podjęcie decyzji, jako przyczyny nieważności umowy (art. 82 kc). Okoliczność taka z pewnością bowiem nie zaistniała. Przyczyna wyłączająca swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, o której mowa w przepisieart. 82 kc, musi tkwić w samym oświadczającym, nie zaś w sytuacji zewnętrznej, w jakiej się on znalazł. Brak swobody winien być bowiem odniesiony do okoliczności wewnętrznych a nie zewnętrznych. Przyczyna wyłączająca swobodne powzięcie decyzji musi być umiejscowiona w samym podmiocie składającym oświadczenie, a nie w jakiejś sytuacji zewnętrznej, w jakiej ta osoba została postawiona czy to przez kontrahenta, czy przez inne osoby. W judykaturze ugruntowany jest pogląd, iż zawarcie umowy dla siebie niekorzystnej z powodu trudnej sytuacji ekonomicznej nie powoduje samo przez się nieważności oświadczenia woli w rozumieniuart. 82 kc(por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 1974r., III CRN 119/74).
Sąd Odwoławczy zaakceptował natomiast w pełni rozważania Sądu I instancji na temat oceny zawieranych przez strony kolejno umów sprzedaży, uznając rozumowanie Sądu Rejonowego za w pełni poprawne. Nie ulegało wątpliwości, że umowa oskarżonego zespółką z o.o. (...)przeniosła własność samochodu z dniem zawarcia tj. w dniu 6 lutego 2012r. (wobec braku zastrzeżenia własności). Zatem w czasie zawierania przez oskarżonego umów zD. D.działał on jako osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą w rozumieniuart. 169§1 kc.Zgodnie natomiast z brzmieniem w/w przepisu, jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba, że działa w złej wierze. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady stanowiącej, że nikt nie może przenieść prawa, które mu nie przysługuje. Zgodnie zart. 7 kcjeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. W dacie zawarcia umowy sprzedaży samochoduD. D.pozostawał w dobrej wierze, gdyż nie wiedział, że zbywca nie jest uprawniony do rozporządzania rzeczą i nie mógł się o tym z łatwością dowiedzieć. Oskarżony zapewnił go w umowie, że jest właścicielem pojazdu, przedstawił dokumenty potwierdzające prawo własności, a (wobec faktu, iż właściciel(...) sp. z o.o.nie ujawnił swojego prawa nie rejestrując samochodu)D. D.nie miał możliwości samodzielnego ustalenia danych rzeczywistego właściciela. W powyższej sytuacji niewątpliwie słusznie przyjął Sąd I instancji, iż do przejścia prawa własności doszło z chwilą wydania pojazduD. D., który to skutecznie pojazd ów nabył. Sąd Rejonowy szczegółowo i poprawnie wyjaśnił przyczyny, dla których zastosowanie w powyższej sytuacjiart. 169§2 kcbyło wykluczone. Sąd Odwoławczy akceptując wyrażone stanowisko w pełni, nie uznał za zasadne, by go powielać.
Wbrew twierdzeniom apelującego pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, fakt zarejestrowania samochodu przezP.(...)pozostaje bez znaczenia dla dokonania ustalenia w przedmiocie własności. Decyzja o odmowie rejestracji pojazdu wydana wobecD. D.(k: 186) nastąpiła bowiem (jak wynika to z treści jej uzasadnienia) z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego wniosku, wobec czasowej, wcześniejszej rejestracji pojazdu przezP.(...)sp. z o.o i spór, co do prawa własności, którego organ rejestracyjny nie miał prawa rozstrzygać (ustalenie prawa własności należy wyłącznie do sądów powszechnych).
Bez znaczenia pozostawał również fakt wydania w dniu 27 grudnia 2013r. (k 351) przez Prokuratora postanowienia o zmianie postanowienia w przedmiocie miejsca przechowywania pojazdu jako dowodu rzeczowego. Pojazd wydano prezesowi zarządu(...) sp. z. o.o.jako osobie godnej zaufania, bez wyjaśnienia powodów takiej decyzji (zapewne z uwagi na osobę wpisaną jako właściciel w dowodzie rejestracyjnym).
Reasumując powyższe Sąd Odwoławczy nie miał wątpliwości co do słuszności rozstrzygnięcia o zwrocie, na podstawieart. 230§2 kpk, oskarżycielowi posiłkowemuD. D.dowodu rzeczowego w postaci samochodu ciężarowego markiM.wraz z dwoma kluczykami, jako osobie uprawnionej.
Sąd Odwoławczym, z uwagi na treść wniosku pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, w oparciu o przepisart. 423§1a kpk, ograniczył do powyższych kwestii uzasadnienie wydanego wyroku.
Orzeczenie o zasądzeniu od oskarżonego oraz oskarżyciela posiłkowego na rzecz Skarbu Państwa po połowie kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze znajduje uzasadnienie w przepisachart. 636§2 kpkw zw. zart. 633 kpk. Wysokość wymierzonych opłat wynika zart.11 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych.
Wysokość kwoty zasądzonej solidarnie od oskarżyciela posiłkowego i oskarżonego na rzeczD. D.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym wynika z przepisów§14 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.