Sąd Rejonowy w Bełchatowie
IV Wydział Pracy
Sygnatura akt: IV P 11/16
Data wyroku: 2016-07-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Grabiszewska, Maria Korzynek, Jadwiga Jędraszek

Sygn. akt IV P 11/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 lipca 2016 roku
Sąd Rejonowy wB.Wydział IV Pracy
w składzie następującym:
Przewodniczący : Sędzia SRB. G.
Ławnicy:J. J.,M. K.
Protokolant: Wiesława Rudzka
po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 roku wB.
na rozprawie
sprawy z powództwaA. M. (1)
przeciwko(...)Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wB.
ustalenie zatrudnienia na czas nieokreślony, odszkodowanie i wynagrodzenie za okres wypowiedzenia

1
oddala powództwo o ustalenie zatrudnienia na czas nieokreślonyi wynagrodzenie na okres wypowiedzenia;

2
umarza postępowanie w sprawie w zakresie odszkodowania;

3
nie obciąża powodaA. M. (1)obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego od oddalonej części powództwa na rzecz(...)Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wB..

Sygn. akt IV P 11/16

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 2 lutego 2016 roku, skierowanym przeciwko(...)wB., powódA. M. (1)wnosił o ustalenie, że umowa o pracę z dnia 24 sierpnia 2012 roku jest umową na czas nieokreślony oraz o zasądzenie na jego rzecz na podstawieart. 49 kpkwoty 6.475,00 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem wynagrodzenia za okres od 13 lutego 2016 roku do 30 kwietnia 2016 roku w związku z zastosowaniem przez pracodawcę krótszego okresu wypowiedzenia niż wymagany. Powód wnosił także o zasądzenie, na podstawieart. 45 § 1w zw. zart. 471kp, odszkodowania za nieuzasadnione i naruszające przepisy dotyczące wypowiadania umów o pracę, wypowiedzenie umowy o pracę w wysokości3 miesięcznego wynagrodzenia za pracę, tj. kwoty 7.770,00 złotych wrazz ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu pozwu podał, iż został zatrudniony w pozwanej Spółce od 1 czerwca 2012 roku na stanowisku magazyniera, początkowo na okres próbny, a następnie w dniu 24 sierpnia 2012 roku na czas określony do 31 sierpnia 2017 roku. W dniu 25 stycznia 2016 roku pozwany pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, w którym nie wskazano przyczyny.
Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego powód podnosił, że łącząca go z pozwaną Spółką umowa o pracę jest umową na czas nieokreślony, bowiem została zawarta na okres 5 lat, pomimo braku obiektywnych przesłanek przemawiających za zawarciem długotrwałej umowy na czas określony, zamiast umowy na czas nieokreślony. Pracodawca chciał sobie w ten sposób zapewnić możliwość nieskrępowanego rozwiązania umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Takie ukształtowanie stosunku pracy stanowi obejście przepisów prawa pracyart. 251§ 1 i 2 kpiart. 58 § 1 i 2 kcw zw. zart. 300 kp. W związku z tym postanowienia umowy dotyczące okresu na jaki została zawarta, są nieważne, a w ich miejsce mają zastosowanie przepisykodeksu pracydotyczące umów o pracę na czas nieokreślony. Dlatego też prawidłowy okres wypowiedzenia umowyo pracę łączącej strony wynosi 3 miesiące, bowiem łączny staż pracy powoda u pozwanej przekracza 3 lata.
Powód wskazał, że przysługuje mu wynagrodzenie za skrócony okres wypowiedzenia, a także odszkodowanie w związku z naruszającym przepisy rozwiązaniem umowy o pracę bez podania przyczyny.
W odpowiedzi na pozew z dnia 25 lutego 2016 roku pozwany pracodawca(...)sp. z o.o. wB., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uznał powództwo w zakresie kwoty 7.560,00 zł, w pozostałym zakresie wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazał, że uznana kwota 7.560,00 zł stanowi równowartość 3 miesięcznego wynagrodzenia powoda, obliczonego zgodniezart. 471kpw zw. zart. 45 § 1 kp.
Odnosząc się do żądania zasądzenia wynagrodzenia za skrócony okres wypowiedzenia, pozwany wskazał, że biorąc pod uwagę stanowisko powoda, iż stosunek pracy jeszcze trwa, a umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu w dniu 30 kwietnia 2016 roku, to obowiązkiem strony powodowej winno być po dniu 13 lutym 2016 roku stawienie się do pracy, celem wykazania gotowości jej podjęcia. Takiej sytuacji jednak nie było. Po otrzymaniu pisma od powoda z dnia 1 lutego 2016 roku, pracodawca wezwał go do świadczenia pracy do dnia 30 kwietnia 2016 roku. W tych okolicznościach żądanie zasądzenia wynagrodzenia na podstawieart. 49 kpjest bezpodstawne, bowiem takie wynagrodzenie przysługiwałoby w sytuacji, jeżeli po upływie nieprawidłowo zastosowanego okresu wypowiedzenia pracodawca nie dopuszczałby pracownika do pracy. Jak wynika zart. 49 kpw sytuacji zastosowania krótszego okresu wypowiedzenia umowy o pracę rozwiązuje się onaz upływem wymaganego okresu. Oznacza to, zdaniem pozwanego pracodawcy, że do tego czasu strony powinny wykonywać swoje obowiązki wynikające z nawiązanego stosunku pracy – pracownik świadczyć pracę umówionego rodzaju, a pracodawca zatrudniać pracownika i wypłacać umówione wynagrodzenie.
W piśmie procesowym z dnia 18 marca 2016 roku powód zmodyfikował żądanie w zakresie wynagrodzenia i wniósł o zasądzenie kwoty 2.590,00 złz ustawowymi odsetkami od 11 kwietnia 2016 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 2.590,00 zł z ustawowymi odsetkami od 11 maja 2016 roku do dnia zapłaty, łącznie kwoty 5.180,00 zł, cofnął powództwo co do kwoty 1.295,00 zł, w pozostałym zakresie podtrzymał żądanie.
Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 roku w złożonym do akt sprawy piśmie, opatrzonym datą 23 czerwca 2016 roku, powódA. M. (1)podtrzymał żądanie określone w punkcie 1 pozwu, podtrzymał także żądanie zasądzenia wynagrodzenia, sprecyzowane w piśmie z dnia 18 marca 2016 roku i cofnął powództwo w pozostałym zakresie z uwagi na spełnienie świadczenia w toku postępowania, zrzekając się tych roszczeń.
Pełnomocnik pozwanego wnosił o oddalenie powództwa.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. M. (1)został zatrudniony w pozwanej(...)Spółcez ograniczoną odpowiedzialnością wB.od dnia 1 czerwca 2012 roku na stanowisku magazyniera w pełnym wymiarze czasu pracy. Początkowo pracował na podstawie umowy o pracę okres próbny do dnia 31 sierpnia 2012 roku, a następnie zawarł z pracodawcą umowę o pracę na czas określony od dnia 1 września 2012 roku do dnia 31 sierpnia 2017 roku.W umowie tej zawarto postanowienie o możliwości wcześniejszego jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem.
(dowód: umowy o pracę - akta osobowe powoda, część B, k. 1,11)
Oświadczeniem z dnia 25 stycznia 2016 roku pozwana Spółka rozwiązała zA. M. (1)umowę o pracę z dnia 24 sierpnia 2012 roku z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, który upływał w dniu 13 lutego 2016 roku. W oświadczeniu pracodawca nie wskazał przyczyny wypowiedzenia.
W okresie wypowiedzenia pracodawca zobowiązałA. M. (1)do wykorzystania urlopu wypoczynkowego w wymiarze 5 dni i poinformował powoda o przysługującym mu prawie do zwolnienia na poszukiwanie pracyw wymiarze dwóch dni roboczych.
(dowód: oświadczenie o rozwiązaniu umowy, pismo pozwanej Spółki z dnia 25.01.2016r. – w aktach osobowych powoda, część C)
W piśmie z dnia 1 lutego 2016 roku, skierowanym do pracodawcy,A. M. (1)wskazał, że łączy go z pozwanym umowa o pracę na czas nieokreślony, a jej wypowiedzenie narusza jego prawa, dlatego przysługuje mu roszczenie o zapłatę odszkodowania za nieuzasadnione i naruszające przepisy prawa pracy wypowiedzenie umowy o pracę na podstawie art. 45 w zw. zart. 47 kpw wysokości 3 miesięcznego wynagrodzenia w kwocie 7.770 zł oraz roszczenie zart. 49 kpo zapłatę wynagrodzenia za nieuzasadnione skrócenie okresu wypowiedzenia w wysokości 2,5 miesięcznego wynagrodzenia, łącznie w kwocie 6.457,00 zł. Równocześnie przedstawił propozycję ugodowego zakończenia sporu poprzez zapłatę ww. kwot na wskazany rachunek bankowy do dnia 10 lutego 2016 roku.
(dowód: pismo powoda z dnia 1.02.2016r. – k. 14-16)
W odpowiedzi na pismoA. M. (1)pozwana Spółka, wyrażając wolę ugodowego rozwiązania problemu zaproponowała powodowi wypłatę kwoty 7.700,00 zł. Mając na uwadze podnoszone przez powoda twierdzeniai ich uzasadnienie w przedmiocieart. 49 kp, wezwałaA. M. (1)do świadczenia pracy, na warunkach określonych w umowie o pracę z dnia 24 sierpnia 2012 roku we wskazanym przez powoda okresie wypowiedzenia tej umowy, tj. do dnia 30 kwietnia 2016 roku. Równocześnie pozwana wskazała, że z tym samym dniem zostanie powodowi wydane świadectwo pracy. Pismo to zostało doręczoneA. M. (1)w dniu 17 lutego 2016 roku.W kolejnym piśmie z dnia 22 lutego 2016 roku powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
(dowód: pismo pozwanej Spółki – k. 29; pismo powoda z dnia 22.02.2016r. – k. 42-43)
PowódA. M. (1)w okresie od 8 lutego do 28 lutego 2016 roku chorował. Na początku marca stawił się do zakładu pracy, ale nie w celu świadczenia pracy, lecz w celu odebrania swoich rzeczy. Od 2 marca 2016 roku podjął pracę u innego pracodawcy.
(dowód: zeznania powoda – k. 62-63 w zw. z k. 63, k. 63-64; świadectwo pracy – k. 67; lista obecności – k. 61)
Pozwany pracodawca wypłacił powodowi wynagrodzenie za pracę za miesiąc luty 2016 roku, a w dniu 5 maja 2016 roku dokonał zapłaty kwoty 6.736,20 zł tytułem odszkodowania i ekwiwalentu za urlop wraz z odsetkami, a następnie w dniu 17 czerwca 2016 roku zapłacił kwotę 1.348,03 zł tytułem wyrównania odszkodowania z odsetkami.
(dowód: listy płac z potwierdzeniem wykonania operacji – 51- 58)
Wysokość miesięcznego wynagrodzeniaA. M. (1)wynosiła 2.520,00 zł brutto.
(dowód: zaświadczenie – k. 68)
W dniu 4 maja 2016 roku pozwana Spółka wystawiła powodowi świadectwo pracy za okres zatrudnienia od 1 czerwca 2012 roku do 30 kwietnia 2016 roku.
(dowód: świadectwo pracy – k. 67)
Ustalenie, żeA. M. (1)łączyła z pozwaną(...)Sp.z o.o. wB.umowa o pracę na czas nieokreślony jest powodowi potrzebne do uzyskania wynagrodzenia za skrócony okres wypowiedzenia.
(dowód: zeznania powoda – k. 63-64)
A. M. (1)pracuje i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzeniew wysokości najniższego wynagrodzenia obowiązującego w kraju. Jego żona otrzymuje wynagrodzenie miesięczne w wysokości 2.400,00 zł brutto. Na utrzymaniu mają dwie córki w wieku 18 i 20 lat. Starsza z córek studiujei nie pracuje.
(dowód: zeznania powoda – k. 63-64)
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla potrzeb wydania rozstrzygnięcia. Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie, w szczególności w oparciu o dowodyz dokumentów zawartych w aktach osobowych powoda i aktach sprawy,a także na podstawie zeznań powodaA. M. (1). Zeznania powoda Sąd uznał za wiarygodne, za wyjątkiem tej części kiedy twierdzi, że miał wolę dalszego świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, bowiem są one sprzeczne z zeznaniami powoda, który podał, że miał załatwioną pracęu innego pracodawcy, a do zakładu pracy na początku marca przyszedł w celu odebrania swoich rzeczy.
Spór w przedmiotowej sprawie ma charakter sporu prawnego i dotyczy interpretacjiart. 49 kpi zastosowania tego przepisu w stanie faktyczym sprawy.
Sąd Rejonowy - Sąd Pracy zważył, co następuje:
Powództwo o ustalenie, że umowa o pracę z dnia 24 sierpnia 2012 roku łącząca strony jest umową na czas nieokreślony nie zasługuje na uwzględnienie. Także nieuzasadnione jest roszczenie powodao wynagrodzenie za skrócenie okresu wypowiedzenia.
Zgodnie z treściąart. 189 k.p.c.powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Z reguły istnienie takiego interesu pracownik wykaże wówczas, gdy ustalenie określonego stosunku prawnego lub prawa konieczne mu będzie do celów pracowniczych.
Według poglądu utrwalonego w orzecznictwie, strona ma interes prawny w żądaniu ustalenia wówczas, gdy istnieje niepewność prawa lub stosunku prawnego z przyczyn faktycznych lub prawnych. Jeżeli jednak strona może dochodzić ochrony swych praw, np. przez wytoczenie powództwa o zasądzenie lub o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa, istnienie interesu prawnego w ustaleniu jest zasadniczo wykluczone (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1997 roku, w sprawie sygn. akt II CKN 201/97, R.Pr. 1998, z. 2, s.66, z dnia 21 lipca 1999 roku w sprawie sygn. akt I PKN 173/99, OSNAPiUS 2000, nr 20, poz. 747, uchwałę z dnia 17 czerwca 1987 roku w sprawie III PZP 19/87, OSNCP 1988, nr 10, poz. 132). Strona traci interes prawny w żądaniu ustalenia jego istnienia także wtedy, gdy sama wytoczyła powództwo o zasądzenie, mające swą podstawę w stosunku prawnym, co do którego w procesie o ustalenie twierdzi, że istnieje. Przesłanką rozstrzygnięcia powództwa o zasądzenie musi bowiem być uprzednie ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego stanowiącego podstawę świadczenia będącego przedmiotem tego powództwa. Wytoczenie powództwa o zasądzenie przez stronę, która w procesie o ustalenie twierdzi, że stosunek prawny stanowiący podstawę jej żądania istnieje, nie pozbawia tej strony interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia tego stosunku prawnego tylko wówczas, gdy w jej interesie niezwiązanym z wytoczonym przez nią powództwem o zasądzenie lub o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa leży wykazanie, że stosunek prawny istnieje (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2006 r., V CSK 188/05, LEX nr 1104890).
W przedmiotowej sprawie powódA. M. (1)wniósł o ustalenie, że umowa o pracę z dnia 24 sierpnia 2012 roku, łącząca strony, jest umową na czas nieokreślony. Równocześnie wystąpił o zasądzenie odszkodowania w związku z niezgodnym z prawem wypowiedzeniem umowy o pracę z uwagi na nie wskazanie przyczyny wypowiedzenia oraz o zasądzenie wynagrodzenia za nieuzasadnione skrócenie okresu wypowiedzenia. Oba roszczenia finansowe powoda opierały się na twierdzeniu, że z pozwanym łączy go umowa o pracę (z dnia 24 sierpnia 2012 roku) na czas nieokreślony. Z uwagi na uznanie przez stronę pozwaną roszczenia o odszkodowanie, jego spełnienie po wszczęciu postępowania i cofnięcie pozwu przez powoda w tym zakresie, pozostaje ono poza sporem.
Żądanie zasądzenia wynagrodzenia (tak, jak odszkodowania) pozostajew bezpośrednim związku z żądaniem ustalenia. Pozytywne rozstrzygnięciew tym zakresie musiałoby wynikać z faktu ustalenia, że strony procesu łączyła umowa o pracę na czas nieokreślony. Przesłanką rozstrzygnięcia powództwa o zasądzenie musi bowiem być uprzednie ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego stanowiącego podstawę świadczenia. Wobec faktu wytoczenia powództwa o zasądzenie wynagrodzenia, po stronie powoda brak jest interesu prawnego w żądanym ustaleniu.
Z uwagi na brak istnienia interesu prawnego po stronie powoda, Sąd Rejonowy nie rozstrzygał merytorycznie o żądaniu ustalenia, bowiemo oddaleniu powództwa w tym zakresie zadecydowały względy procesowe.
Odnosząc się do żądania wynagrodzenia za nieuzasadnione skrócenie okresu wypowiedzenia wskazać należy, że zgodnie z treścią 49kpw razie zastosowania okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowao pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy. Nie ulega wątpliwości, że zastosowanie krótszego okresu wypowiedzenia niż wymagany jest niezgodne z prawem. Konsekwencje tej wadliwości reguluje właśnie cytowany powyżej przepis.
Mówiąc o wymaganych okresach wypowiedzenia, trzeba mieć na uwadze przede wszystkim okresy wskazane przez ustawodawcę - w kodeksie i aktach pozakodeksowych, ale również ustalone przez strony w porozumieniu zawartym po dokonanym wypowiedzeniu, a także skrócone jednostronnie przez pracodawcę na podstawieart. 361kporaz okresy przewidziane, w układzie zbiorowym pracy lub w umowie o pracę. Niezależnie od postaci zastosowania krótszego okresu wypowiedzenia niż wymagany,art. 49 k.p.przewiduje dwie sankcje takiego zachowania. Pierwszą z nich jest rozwiązanie umowy o pracę z upływem okresu wymaganego. Oznacza to, że do tego czasu strony powinny wykonywać swoje obowiązki wynikającez nawiązanego stosunku pracy - pracownik świadczyć pracę umówionego rodzaju, a pracodawca zatrudniać pracownika i wypłacać umówione wynagrodzenie. Jeśli jednak po upływie nieprawidłowo zastosowanego okresu wypowiedzenia pracodawca nie dopuszcza pracownika do pracy,w grę wchodzi druga sankcja - pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy.(Kodeks pracy. Komentarz, wyd. III, pod red. Krzysztofa Barana – LEX). Przy obliczaniu jego wysokości stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
W przedmiotowej sprawie pozwany pracodawca zastosował dwutygodniowy okres wypowiedzenia umowy o pracę, a następnie po wezwaniu skierowanym przez powoda, zweryfikował swoje stanowiskoi zastosował wskazany przez powoda 3 miesięczny okres wypowiedzenia, wzywając go do świadczenia pracy do 30 kwietnia 2016 roku, tj. do dnia upływu okresu wypowiedzenia. Pracodawca umożliwił powodowi wykonywanie pracy i zastosował się do regulacji zawartej w przepisieart. 49 kp, bowiem umowa o pracę uległa rozwiązaniu z upływem wymaganego okresu wypowiedzenia, po którym pracodawca wystawił powodowi świadectwo pracy.A. M. (1)natomiast nie zgłosił gotowości do świadczenia pracy w tym okresie, ani też pracy tej nie świadczył, gdyż miał już ustalone zatrudnienie u innego pracodawcy.
Należy podkreślić, iż wynagrodzenie określone wart. 49 kpprzysługiwałoby powodowi w sytuacji, jeżeli po upływie nieprawidłowo zastosowanego okresu wypowiedzenia pracodawca nie dopuszczałby go do pracy. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w przedmiotowej sprawie.
Wskazać trzeba, że wynagrodzenie na podstawieart. 49 kpprzysługuje pracownikowi, któremu wskutek bezpodstawnego odsunięcia od wykonywania pracy w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, faktycznie skrócono ten okres (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1992 r., I PZP 26/92, OSNCP 1993, nr1-2, poz. 8).
Z treściart. 49 kpwynika, że w przypadku zastosowania krótszego niż wymagany okresu wypowiedzenia umowy o pracę rozwiązuje się ona z upływem wymaganego okresu. Oznacza to, że do tego czasu strony powinny wykonywać swoje obowiązki wynikające z łączącego je stosunku pracy. Skoro wezwany do świadczenia pracy powód tej pracy nie świadczył, to nie przysługuje mu wynagrodzenie. Pracodawca wypłaciłA. M. (1)wynagrodzenie za miesiąc luty 2016 roku (czyli za jeden miesiąc wypowiedzenia), ponieważ powód w okresie od 8 lutego do końca tego miesiąca chorował. Za pozostały okres wypowiedzenia powodowi nie przysługuje wynagrodzenie, bowiem zgodnie z treściąart. 80 kp, wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a za czas niewykonywania pracy tylko wówczas, gdy przepisy prawa tak stanowią.
ReasumującA. M. (1)w okresie wypowiedzenia nie doznał przeszkód ze strony pracodawcy, uniemożliwiających mu świadczenie pracy. Dlatego też powództwo o zasądzenie wynagrodzenia na podstawieart. 49 kpnie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Wobec cofnięcia powództwa w zakresie roszczenia o odszkodowanie, Sąd na podstawieart. 355 § 1 i 2 kpcw związku zart. 203 § 4 kpciart. 469 kpc, umorzył postępowanie w tej części.
Na podstawieart. 102 k.p.c.Sąd postanowił nie obciążać powoda kosztami postępowania uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek nakazujący takie rozstrzygnięcie. PowódA. M. (2)osiąga niskie dochody, podobnie, jak jego żona, a mają na utrzymaniu dwoje dzieci, z których jedno studiuje. Nadto, Sąd wziął pod uwagę charakter sprawy, który uzasadniał subiektywne przekonanie powoda, co do słuszności zgłoszonych roszczeń.