Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1842/13
Data wyroku: 2016-04-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SSR Mariusz Ptaszyński
Teza: zasiedzenie

Sygn. akt I Ns 1842/13

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 19 listopada 2013 r.S. R.iM. R.wystąpili o stwierdzenie, że nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 grudnia 1997 r. część nieruchomości gruntowej należącej dodziałki nr (...)wS., której są posiadaczamii użytkownikami nieprzerwanie, co najmniej od 30 listopada1977 r.
W uzasadnieniu wniosku podali, iż w dniu 30 listopada 1977 r. aktem własności ziemi stali się właścicielamidziałki nr (...)położonej w StarejS.. Postanowieniem z dnia 22 października 1997 r. w sprawie INs 202/97 Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim stwierdził, że wnioskodawcy nabyli własność przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Jak uzasadniali wnioskodawcy po uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości byli przekonani, że cała zajmowana przez nich nieruchomość jest ich własnością. Cała nieruchomość ogrodzona była płotem z siatki drucianej na betonowej podmurówce. Z treści uzasadnienia wniosku wynikało, że wnioskodawcy opróczdziałki nr (...)są posiadaczami również pasa gruntu około 2 m graniczącego zdziałką nr (...), który to pas gruntustanowił częśćdziałki nr (...). W ocenie wnioskodawców pas gruntudziałki nr (...)posiadają oni od momentu objęcia w posiadaniedziałki nr (...)czyli od co najmniej 1977 r.
W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2014 r. pełnomocnik uczestnikówW. R. (1)iT. R. (1)wniósł o oddalenie wniosku.
W uzasadnieniu stanowiska pełnomocnik uczestników wskazał, że stan faktyczny opisujący objęcie w posiadanie przez wnioskodawców fragmentudziałki nr (...)jest nieprawdziwy i nie poparty dowodami. Pełnomocnik podniósł, że w trakcie postępowaniao zasiedzeniedziałki nr (...)sporządzana była mapa, która wprost wskazywała, która nieruchomość i w jakich granicach została zasiedziana. Pełnomocnik uczestników przyznał, że wnioskodawcy korzystali z nieruchomości uczestników i nawet przez pewien czas nieruchomość ta była ogrodzona, ale wynikało to tylko z faktu, że przy granicy nieruchomości sąsiedniej wnioskodawców został przygotowany wjazd, który miał umożliwić wnioskodawcom dojazd do ich nieruchomości, a droga częściowo przebiegała na nieruchomości wnioskodawców, a częściowo na nieruchomości uczestników. Ponieważ relacje sąsiedzkie były dobre uczestnicy zezwalali na korzystanie z części ich nieruchomości. Ponadto pełnomocnik uczestników podniósł, że ogrodzenie obu posesji było wielokrotnie zmieniane, zaś w takim stanie w jakim znajduje się obecnie zostało wybudowane w latach90 – tych.
W toku całego postępowania wnioskodawcy popierali wniosek, pełnomocnik uczestników wnosił o oddalenie wniosku.

Sąd ustalił, co następuje:

Nieformalną umową sprzedaży zawartą w formie pisemnej w dniu 8 maja 1961 r. wnioskodawcaM. R.nabył odS. J.dom mieszkalny drewniany, niewykończony położony wewsi S.S.wraz z placem o powierzchni 15 arów. Z treści umowy wynikało, że z dniem jej zawarciaM. R.obejmujew posiadanie przedmiotową nieruchomość i zobowiązuje się płacić wszelkie powinności wynikłe z posiadania domu i działki (umowa k. 4 w aktach INs 202/97). Nabyta przezM. R.nieruchomość była ogrodzona. Obecnie przedmiotowa nieruchomość oznaczona jest numerem(...). (fakt bezsporny). Objęta w posiadanie przezM. R.nieruchomość oznaczona obecnie numerem(...), w granicach w jakich posiadała ogrodzenie obejmowała również fragmentdziałki nr (...), wykazany na mapie do celów prawnych i oznaczony jakodziałka nr (...)(mapa k. 129, zeznania świadkówE. K.k. 81v,A. J.k. 90 – 90v,B. R.k. 90v, zeznania wnioskodawczyniS. R.k. 154v).
W roku 1970M. R.zawarł związek małżeński zeS. R.(fakt bezsporny, zeznaniaS. R.k. 23 w aktach INs 202/97).
W dniu 30 listopada 1977 r. Naczelnik GminyS.wydał akt własności ziemi nr(...)ewuw.(...)stwierdzający, że małżonkowieM. R.iS. R.stali się właścicielami z mocy samego prawadziałki nr (...)położonej w StarejS.o pow. 0,06 ha (akt własności ziemi k. 5 w aktach INs 202/97). Decyzją z dnia 26 lipca 1982 r. nr(...)ewuw-(...)stwierdzono nieważność aktu własności ziemiz uwagi, żedziałka nr (...)nie spełniała minimum obszarowego nieruchomości rolnej (decyzja k. 6 w aktach INs 202/97).
Postanowieniem z dnia 22 października 1997 r. w sprawie INs 202/97 Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim stwierdził, że małżonkowieM.iS. R.nabyli prawo własnościdziałki nr (...)z dniem 9 maja 1991 r. (postanowienie k. 25 w aktach INs 202/97).
Pod koniec lat 80 XX wieku ogrodzenie rozdzielająceposesje oznaczone numerami (...)zostało zmienione z ogrodzenia drewnianego na ogrodzenie z siatki metalowej (fakt bezsporny). Nowe ogrodzenie zostało posadowione w miejscu istniejącego od 1961 roku ogrodzenia drewnianego (zeznania świadkówE. K.k. 81v,A. J.k. 90 – 90v,B. R.k. 90v, zeznania wnioskodawczyniS. R.k. 154v). Prace przy wymianie ogrodzenia wykonywał uczestnikT. R. (2)(fakt bezsporny).
Właścicielamidziałki nr (...)sąW. R. (2)iT. R. (2)na zasadach wspólności ustawowej małżeńskie (fakt bezsporny).

Sąd zważył, co następuje:

Zasiedzenie polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza na skutek faktycznego wykonywania tego prawa w ciągu oznaczonego w ustawie czasu. Treść przepisówart. 172 – 176 k.c., regulujących problematykę nabycia własności w drodze zasiedzenia, pozwala na stwierdzenie, że omawiany sposób nabycia prawa jest następstwem posiadania. Posiadanie zatem stanowi podstawową przesłankę nabycia prawa. Posiadacz ex lege staje się podmiotem prawa, które było przez niego wykonywane, dlatego też do przesłanek nabycia prawa nie należy orzeczenie Sądu stwierdzające zasiedzenie. Skutek taki następuje bowiem bez względu na to czy w tej materii wydane zostało orzeczenie. Nabyciew drodze zasiedzenia następuje także bez potrzeby dokonywania przez posiadacza jakichkolwiek czynności.
Charakteryzując posiadanie jako podstawową przesłankę zasiedzenia, stwierdzić należy, iż za posiadanie uważa się faktyczne władztwo nad rzeczą w zakresie prawa własności lub innego prawa, z którym łączy się to władztwo. Faktyczne władztwo nad rzeczą warunkujące istnienie posiadania według przyjętej w polskim prawie teorii romanistycznej obejmuje dwa elementy: element fizyczny, określany tradycyjnie jako corpus i element psychiczny – animus. Zawarte w przepisieart. 336 k.c.stwierdzenie o faktycznym władaniu rzeczą wskazuje na element fizycznego władztwa, natomiast słowa „jako właściciel” uwypuklają element psychiczny.
Dla uznania posiadania za samoistne konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Inaczej mówiąc wszelkie dyspozycje posiadacza samoistnego powinny swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela, co wcale nie oznacza, że posiadacz musi mieć przekonanie, iż jest właścicielem. /por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999r., I CKN 430/98, OSNC z 1999r., z. 11, poz. 198/.
W rozpoznawanej sprawie zgromadzony materiał dowodowy, w przekonaniu Sądu, jest wystarczający dla uznania małżonkówM. R.iS. R.za posiadaczy samoistnych nieruchomości objętej wnioskiem od dnia 8 maja 1961 roku, a więc od dnia sporządzenia umowy nieformalnej sprzedaży nieruchomości. Powyższą umową zawartą w dniu 8 maja 1961 r. w formie pisemnej wnioskodawcaM. R.nabył odS. J.dom mieszkalny drewniany, niewykończony położony wewsi S.S.wraz z placem o powierzchni 15 arów. Z treści umowy wynikało, że z dniem jej zawarciaM. R.obejmuje w posiadanie przedmiotową nieruchomośći zobowiązuje się płacić wszelkie powinności wynikłe z posiadania domu i działki (umowa k. 4 w aktach INs 202/97). W związku z powyższym należało uznać, że objęcie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z dniem podpisania umowy, a więc z dniem 8 maja 1961 r.
Powyższa umowa w toku postępowania nie była przez strony kwestionowanaw związku z czym Sąd obdarzył ją wiarygodnością.
Sporne pomiędzy stronami było czy wnioskodawcy objęli w posiadanie z chwilą zakupu działki, stanowiącą obecnie ich własnośćdziałkę nr (...)w granicach wynikających z mapy sporządzonej dla celów zasiedzenia tej nieruchomości w sprawie INs 202/97 czy też objęli w posiadanie również fragment działki sąsiedniej oznaczonej nr(...), której właścicielami są obecnie uczestnicy.
W ocenie Sądu z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że wnioskodawcy objęli w posiadanie opróczdziałki nr (...)również fragment obecnejdziałki nr (...)w pasie wykazanym przez biegłego na mapie sporządzonej dla potrzeb niniejszego postępowania.
Okoliczność, że posiadanie nieruchomości przez małżonkówR.miało charakter posiadania samoistnego czyli odpowiadającego prawu własności i dotyczyło również fragmentudziałki nr (...), wynika z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków w osobach:E. K.(k. 81v),A. J.(k. 90 – 90v),B. R.(k. 90v) oraz z zeznań wnioskodawczyniS. R.(k. 154v).
Z zeznań powyższych świadków oraz wnioskodawczyni wynika, że na granicydziałek nr (...)istniał „od zawsze” płot drewniany, który później- w latach 80 XX wieku został zmieniony na istniejący do chwili obecnej płot z siatki metalowej. Świadkowie oraz wnioskodawczyni zeznali, że płot od czasu jego pierwotnego posadowienia nie zmienił położenia i od zawsze znajdował się w tym samym miejscu. Z zeznań tych świadków wynikało również, że na granicy rosły tuje oraz modrzew.
Sąd dał wiarę zeznaniom powyższych świadków oraz wnioskodawczyni. Zeznania te były szczere, logiczne i wzajemnie spójne, jak również znajdowały potwierdzenie w innych dowodach, w tym w dowodzie z oględzin.
Jak wynikało z przeprowadzonych oględzin oraz dołączonych do protokołu zdjęć, pomiędzy dwoma działkami usytuowane były słupki betonowe, na stałe związane z gruntem, w ciągu których widoczne było drzewo iglaste.
Jak wynikało z zeznań wnioskodawczyni drzewo zostało posadzone około 40 lat temu przez jej męża. Natomiast uczestnikT. R. (1)zeznał, że modrzew był sadzony zarówno przez wnioskodawcę, jak i przez niego.
Z powyższych zeznań wynika, że fakt posadzenia drzewa nie był kwestionowany. Biorąc pod uwagę, że drzewo to rośnie w granicy wynikającej ze słupków betonowych należy stwierdzić, że w tym miejscu zawsze znajdowało się ogrodzenia, a powyższe drzewo było drzewem granicznym.
Powyższe również potwierdzają zeznania wcześniej już omówionych świadków.
Mapa do celów prawnych wykonana przez biegłego z zakresu geodezji w celu wydzielenia częścidziałki nr (...)objętej w posiadanie przez wnioskodawców, również wskazujedziałkę (...)jako tą, która ogrodzona była wspólnym ogrodzeniem zdziałką nr (...)i stanowiła z nią jedną całość gospodarczą.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkówK. K.(k. 81v) iZ. W.(k. 89v – 90) oraz zeznaniom uczestnikówT. R. (1)(k. 154v – 155)iW. R. (1)(k. 155) w części, w których podnoszą oni, że płot z siatką metalową został przesunięty w stronędziałki nr (...)o kilka metrów.
Powyższe zeznania nie znajdują potwierdzenia w zeznaniach świadkówi wnioskodawczyni, którym Sąd dał wiarę, ja również są nielogiczne i stanowią próbę obrony uczestników.
Należy zaznaczyć, że bezspornym było, że płot drewniany był wymieniany przez uczestnika na płot z siatki metalowej. Przesunięcie tego płotu 2 m na swoją posesję nie znajduje żadnego logicznego uzasadnienia, tym bardziej, że wykonany płot nie jest płotem tymczasowym, lecz jest płotem stałym. Ponadto należy zauważyć, że w linii tego płotu posadzone jest kilkudziesięcioletnie drzewo, które jak wynika z zeznań stron było sadzone przez obu sąsiadów. Jeżeli pierwotnie ogrodzenie biegłoby w innym miejscu jaki cel przyświecałby sąsiadom aby wspólnie sadzili drzewo na terenie działki tylko jednegoz sąsiadów.
W ocenie Sądu również chybiony był zarzut, że z mapy do celów prawnych w sprawie INs 202/97 wynika jaki był zakres posiadania nieruchomości przez wnioskodawców.
Powyższa mapa została sporządzona w związku z wnioskiem o zasiedzeniedziałki nr (...)i obejmuje granice właśnie tej działki. W związku z tym nie wskazuje ona obszaru posiadania, a jedynie wskazuje granicedziałki nr (...).
Przesłuchany w charakterze świadkaM. Z.(k. 81v) wykonujący mapę w sprawie INs 202/97 nie był w stanie wskazać jakie było wówczas położenie płotu granicznego. Zeznania tego świadka nie wniosły żadnych nowych okoliczności do sprawy, tak samo jak zeznania świadkaA. Z.(k. 89v).
W ocenie Sądu również dołączone przez uczestników do akt sprawy zdjęcie (k. 149) nie wniosło nic nowego do sprawy. Według Sądu ze zdjęcia tego nie wynika jak przebiegało ogrodzenie sąsiednich posesji.
W związku z powyższym w ocenie Sądu wykazane zostało, żeS. R.iT. R. (3)na zasadach wspólności ustawowej byli posiadaczami samoistnymi częścidziałki nr (...), oznaczonej na mapie do celów prawnych jakodziałka nr (...)od dnia 8 maja 1961 r.
Z uwagi, że początek biegu zasiedzenia nastąpił przed wejściem w życiekodeksu cywilnegotj. przed rokiem 1965 zastosowanie będą miały przepisyustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. przepisy wprowadzające kodeks cywilny(Dz.U. z 1964 r. nr16, poz. 94). Zgodnie z art. XLI. § 1 cytowanej ustawy do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życiekodeksu cywilnego, stosuje się od tej chwili przepisy tego kodeksu; dotyczy to w szczególności możności nabycia prawa przez zasiedzenie. Natomiast § 2 stanowi, że jeżeli termin zasiedzenia wedługkodeksu cywilnegojest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia kodeksuw życie; jeżeli jednak zasiedzenie rozpoczęte przed dniem wejścia w życiekodeksu cywilnegonastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
W związku z powyższym należało przyjąć, że bieg zasiedzenia należało liczyć od dnia wejścia w życieustawy kodeks cywilny, czyli od dnia 1 stycznia 1965.
Zgodnie z przepisamikodeksu cywilnegoobowiązującymi w roku 1985, tj. z przepisemart. 172 § 1 k.c.posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dziesięciu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie), natomiast§ 2tego przepisu stanowi, że po upływie lat dwudziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Z uwagi, że wnioskodawcy uzyskali posiadanie w złej wierze zasiedzenie nastąpiłoz dniem 1 stycznia 1985 r.
Orzekając o kosztach postępowania, Sąd na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.obciążył tym kosztami wnioskodawców jako osoby zainteresowane zasiedzeniem nieruchomości. Część opłaty sądowej od uiszczenia, której wnioskodawcy byli zwolnieni Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa.
Z tych względów należało orzec jak w sentencji postanowienia.