Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 935/15
Data wyroku: 2016-07-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Iwanowska, Anna Polak, Beata Górska
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenie Społeczne
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o SUS, art. 624 i 750 kc.

Sygn. akt III AUa 935/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 lipca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Beata Górska (spr.)

Sędziowie:

SSA Anna Polak
SSA Urszula Iwanowska

Protokolant:

St. sekr. sąd. Edyta Rakowska

po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. w Szczecinie
sprawy(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
przy udzialeM. S.
o objęcie ubezpieczeniem społecznym
na skutek apelacji płatnika
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt VII U 1864/14

1
oddala apelację,

2
zasądza od(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

SSA Urszula Iwanowska SSA Beata Górska SSA Anna Polak
Sygn. akt III AUa 935/15

UZASADNIENIE
Decyzjami z dnia 18 marca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, żeM. S., jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług u płatnika składek(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS., podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w okresach i z podstawą wymiaru składek szczegółowo wskazaną w decyzji. Organ rentowy wskazał, że ze względu na przedmiotem zawartych pomiędzy stronami umów, mimo iż zostały nazwane umowami o dzieło, faktycznie są umowami o świadczenie usług, gdyż nie odpowiadają treściart. 627i następneKodeksu cywilnego. Strony nie wskazały indywidualnych cech, którymi miałyby charakteryzować się rezultaty prac wykonywanych przez zainteresowanego. Przedmiot zawartych przez strony umów zobowiązywał jedynie do dochowania należytej staranności, nie zaś uzyskania indywidualnego, niepowtarzalnego rezultatu. Czynności wykonywane przez zainteresowanego nie wyróżniały się od innych rezultatów tego typu działalności szczególną formą, ani treścią. Ponadto usługi wykonywane przez zainteresowanego na rzecz płatnika składek miały powtarzalny charakter. Organ rentowy wskazał nadto, że w okresie od 01.08.2003 r. do 17.12.2003 r. płatnik składek(...) Spółka z o.o.zgłosiłM. S.do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jako pracownika. Ponadto ustalono, że w okresie wykonywania przedmiotowych umówM. S.miał ustalone prawo do emerytury.
W odwołaniu od decyzji, płatnik składek wniósł o jej zmianę przez ustalenie, żeM. S.nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu u odwołującej się spółki, a co za tym idzie ustalenie braku podstawy do wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz o zasądzenie na swoją rzecz od organu rentowego kosztów zastępstwa radcowskiego.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg nrom przepisanych, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.
Postanowieniem z 7 sierpnia 2014 roku sąd wezwałM. S.do udziału w sprawie w charakterze strony zainteresowanej.
Wyrokiem z dnia 25 września 2015 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie oraz orzekł o kosztach.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że przedmiotem działalności(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwK.(poprzednio wS.) jest produkcja konstrukcji stalowych dla przemysłu stoczniowego (m.in. do żurawi, dźwignic i wyposażenia okrętowego) jak również konstrukcji do wciągarek, maszyn i ram wózków do wagonów kolejowych oraz innych. W latach 2001 - 2010 firma zatrudniała na umowę o pracę od 150 do 300 osób. Były też zawierane inne umowy np. o dzieło. Umowy o pracę były sporządzane przez dział kadr. Kierownicy wydziałów decydowali o tym, jaka ma być forma umowy, ówczesna prezesR. W.akceptowała stanowiska poszczególnych pracowników. Znała część osób, z którymi podpisywała umowy, przy czym nie zawsze umowa była podpisywana bezpośrednio przeze nią i drugą stronę. Przeważnie załatwiały to kadry. Prezes podpisywała umowy w dogodnym dla siebie czasie. Spółka w większości zatrudniała pracowników ochrony na umowy o dzieło, albo zlecenia bez płacenia składek.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.przeprowadził kontrolę okresową u płatnika składek:(...) SPÓŁKA Z O.O.z siedzibą wS.. Kontroli poddano okres od stycznia 2010 r. do grudnia 2010 r., a w odniesieniu do umów cywilnoprawnych okres od lutego 2001 r. do sierpnia 2011 r. Kontrola dotyczyła m.in. zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że płatnik składek zawarł z zM. S.umowy, nazwane przez strony umowami o dzieło:
- z dnia 01.05.2004 r., przedmiotem której było wykonanie dokumentacji ochrony oraz jej organizacja,
- z dnia 11.03.2005 r. przedmiotem której było wykonanie zdjęć reklamowych i technologicznych w terminie do dnia 31.03.2005 r.,
- z dnia 10.05.2005 r., przedmiotem której było wykonanie dokumentacji fotograficzne–technologicznej w terminie do dnia 30.06.2005 r.,
- z dnia 15.08.2005 r.. przedmiotem której było fotografowanie technologiczne w terminie do dnia 18.08.2005 r.;
- z dnia 10.09.2005 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęcia cyklu produkcyjnego oraz technologicznego w terminie do dnia 14,09.2005 r.,
- z dnia 13.01.2006 r., przedmiotem której było wykonanie szlabanu przy wjeździe do firmy w terminie do dnia 23.01.2006 r.,
- z dnia 16.01.2006 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć technologicznych i reklamowych, pomiar terenu dzierżawionego przez(...),
- z dnia 22.02.2006 r., przedmiotem której było fotografowanie reklamowe i opracowanie biuletynu okolicznościowego w terminie do dnia 02.03.2006 r.,
- z dnia 07.04.2006 r., przedmiotem której były zdjęcia fotograficzne okolicznościowe, demontaż urządzeń - sprzedaż złomu w terminie do dnia 10.04.2006 r.,
- z dnia 10.04.2006 r., przedmiotem której był przegląd maszyn do złomowania w terminie do dnia 12.04.2006 r.,
- z dnia 19.05.2006 r.. przedmiotem której było urządzenie parkingu wG., dokumentacja fotograficzna parkingu w terminie do dnia 21.05.2006 r.,
- z dnia 01.06.2006 r.. przedmiotem której była organizacja parkingu wG.w terminie do dnia 04.06.2006 r.,
- z dnia 05.06.2006 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć dla(...) sp. z o.o.zG.ul. (...)w terminie do dnia 06.06.2006 r.,
- z dnia 08.06.2006 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć reklamowych oraz wykonanie wystroju parkingu wG.w terminie do dnia 11.06.2006 r.,
- zawarta na okres od 22.06.2006 r. do 23.06.2006 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć reklamowych i(...)G.,
- umowa zawarta na okres od 25.06.2006 r. do 01.07.2006 r., przedmiotem której była organizacja giełdyG.i wykonanie reklamowych foto,
- z dnia 09.07.2006 r., przedmiotem której było przygotowanie techniczne i organizacja ochrony wG., fotografia techniczna,
- z dnia 30.07.2006 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć do Sali tradycji oraz organizacja giełdy wG.w terminie do dnia 02.08.2006 r.,
- z dnia 07.08.2006 r., przedmiotem której było wykonanie wystroju zakładu z okazji 50 - lecia w terminie do dnia 27.08.2006 r.,
- z dnia 26.10.2006 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć technicznych i reklamowych w terminie do dnia 31.10.2006 r.,
- z dnia 02.11.2006 r., przedmiotem której było zorganizowanie i oznakowanie giełdy wG.oraz postawienie ogrodzenia w terminie do dnia 15.11.2006 r.,
- z dnia 04.11.2006 r., przedmiotem której było zorganizowanie giełdy wG.i wykonanie fotografii technicznych w terminie do dnia 06.11.2006 r.,
- z dnia 08.12.2006 r., przedmiotem której była organizacja prac porządkowych i organizacja giełdy wG.w terminie do dnia 13.12.2006 r.,
- umowa zawarta w dniu 11.12.2006 r., przedmiotem której była inwentaryzacja sprzętu nagłośnienia i jego weryfikacja w terminie do dnia 15.12.2006 r.,
- umowa zawarta na okres od 14.12.2006 r. do 17.12.2006 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i reklamowa, organizacja giełdy,
- umowa zawarta na okres od 18.12.2006 r. do 30.12.2006 r., przedmiotem której była organizacja giełdy i przygotowanie terenu giełdy,
- z dnia 09.02.2007 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć technicznych, zagospodarowanie terenu dla potrzeb giełdy w terminie do dnia 20.02.2007 r.,
- z dnia 01.03.2007 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć technicznych w terminie do dnia 20.03.2007 r.,
- z dnia 13.03.2007 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęcia procesu produkcji do kroniki, plan i zagospodarowanie terenu wG.w terminie do dnia 13.04.2007 r.,
- z dnia 15.03.2007 r., przedmiotem której było wykonanie fotografii technicznych i reklamowych, organizowanie prac i funkcjonowania giełdy w terminie do dnia 22.03.2007 r.,
- z dnia 28.05.2007 r., przedmiotem której było wykonanie fotosów reklamowych i zdjęć technicznych w terminie do dnia 02.06.2007 r.,
- z dnia 01.07.2007 r., przedmiotem której były napisy reklamowe i fotografie obiektów w terminie do dnia 04.07.2007 r.,
- z dnia 07.08.2007 r., przedmiotem której było wykonanie fotografii reklamowych i technicznych w terminie do dnia 10.09.2007 r.,
- z dnia 25.08.2007 r., przedmiotem której było wykonanie fotografii reklamowych i technicznych w terminie do dnia 28.08.2007 r.,
- z dnia 14.09.2007 r., przedmiotem której było wykonanie fotografii reklamowych i technologicznych w terminie do dnia 18.09.2007 r.,
- z dnia 05.10.2007 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć reklamowych i technologicznych w terminie do dnia 12.10.2007 r.,
- z dnia 16.11.2007 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i reklamowa, wykonanie druków reklamowych w terminie do dnia 19.11.2007 r.,
- z dnia 16.12.2007 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i reklamowa w terminie do dnia 20.12.2007 r.,
- z dnia 07.01.2008 r., przedmiotem której było wykonanie fotografii technicznych i reklamowych, organizacja giełdy w terminie do dnia 14,02.2008 r.,
- umowa zawarta w dniu 17.01.2008 r., przedmiotem której było wykonanie fotografii technicznych i reklamowych, zorganizowanie prac demontażowych urządzeń technicznych wG.w terminie do dnia 20.01.2008 r.,
- z dnia 03.03.2008 r., przedmiotem której były zdjęcia obiektów zakładu, oznakowanie stanowisk giełdy, zorganizowanie parkingu w terminie do dnia 10.03.2008 r.,
- z dnia 10.04.2008 r., przedmiotem której były] techniczne i reklamowe obiektów zakładu, inwentaryzacja maszyn wG.w terminie do dnia 12.04.2008 r.,
- z dnia 06.05.2008 r., przedmiotem której była fotografia reklamowa i techniczna, organizacja parkingu w terminie do dnia 14.05.2008 r.,
- z dnia 02.06.2008 r., przedmiotem której były zdjęcia techniczne i reklamowe, organizacja giełdy w terminie do dnia 06.06.2008 r.,
- z dnia 10.06.2008 r. przedmiotem której była zdjęcia reklamowe, zdjęcia techniczne o przegląd zabezpieczenia technicznego ochrony w terminie do dnia 01.07.2008 r.,
- z dnia 01.08.2008 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i reklamowa, lustracja zakładu pod względem zabezpieczenia technicznego ochrony, wdrażanie tv przemysłowej w terminie do dnia 05.08.2008 r.,
- z dnia 01.09.2008 r., przedmiotem której były techniczne i reklamowe, lustracja zabezpieczenia technicznego ochrony wG., w terminie do dnia 05.09.2008 r.,
- z dnia 10.09.2008 r., przedmiotem której były zdjęcia reklamowe, ustalenie stanu technicznego zabezpieczenia obiektów w terminie do dnia 09.10.2008 r.,
- z dnia 12.09.2008 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i reklamowa, w terminie do dnia 22.09.2008 r.,
- z dnia 26.10.2008 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć technicznych i reklamowych, wykonanie technicznego zabezpieczenia zakładu w terminie do dnia 03.11.2008 r.,
- umowa za dniu 24.11.2008 r., przedmiotem której były zdjęcia techniczne i reklamowe, zabezpieczenie techniczne ochrony zakładu w terminie do dnia 27.11.2008 r.,
- umowa zawarta 02.12.2008 r., przedmiotem której były zdjęcia okolicznościowe i reklamowe, organizacja pracy giełdy w terminie do dnia 09.12.2008 r.,
- z dnia 16.12.2008 r., przedmiotem której była fotografia reklamowa, techniczna w terminie do dnia 22.12.2008 r.,
- z dnia 03.01.2009 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i reklamowa, lustracja zabezpieczenia zakładu w terminie do dnia 08.01.2009 r.
- z dnia 26.01.2009 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i reklamowa, utwardzenie gruntu na terenie giełdy w terminie do dnia 02.02.2009 r.,
- z dnia 04.03.2009 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i reklamowa, zorganizowanie prac porządkowych na giełdę, prace przygotowawcze giełdy wG.,
- z dnia 03.04.2009 r., przedmiotem której było przygotowanie terenu do celów handlowych wG., wykonanie zdjęć technicznych i reklamowych,
- z dnia 02.05.2009 r., przedmiotem której była oznakowanie granicy działek giełdy, fotografia techniczna i reklamowa w terminie do dnia 07.05.2009 r.,
- z dnia 28.05.2009 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i reklamowa, analiza zabezpieczenia technicznego wG.w terminie do dnia 02.06.2009 r.,
- z dnia 01.07.2009 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i historyczna zakładu, organizowanie przygotowania giełdy,
- z dnia 01.08.2009 r., przedmiotem której była lokalizacja przecieku wody wG., usunięcie awarii wodociągowej, dokumentacja foto w terminie do dnia 09.08.2009 r.,
- z dnia 05.09.2009 r., przedmiotem której była fotografia techniczna i okolicznościowa i przegląd zabezpieczenia zakładu w terminie do dnia 10.09.2009 r.,
- z dnia 04.01.2010 r. na okres bezterminowy, przedmiotem której było robienie fotografii dla celów produkcyjnych na poszczególnych etapach przy konstrukcjach stalowych,
- z dnia 08.02.2010 r., przedmiotem której była organizacja prac przy renowacji i parkingu, zdjęcia techniczne w terminie do dnia 19.02.2010 r.,
- z dnia 01.04.2010 r., przedmiotem której była organizacja prac przy renowacji i parkingu, zdjęcia techniczne,
- z dnia 07.04.2010 r., przedmiotem której była organizacja prac przy renowacji i parkingu w terminie do dnia 09.04.2010 r.,
- z dnia 12.04.2010 r., przedmiotem której było wykonanie zdjęć technicznych konstrukcji w terminie do dnia 13.04.2010 r.,
- z dnia 04.05.2010 r. na okres bezterminowy, przedmiotem której było robienie fotografii dla celów produkcyjnych na poszczególnych etapach konstrukcji stalowych,
- z dnia 02.08.2010 r,, przedmiotem której było robienie zdjęć do celów produkcyjnych na poszczególnych etapach przy konstrukcjach stalowych w terminie do dnia 31.08.2010 r.,
- z dnia 01.09.2010 r., przedmiotem której było robienie zdjęć do celów produkcyjnych na poszczególnych etapach przy konstrukcjach stalowych w terminie do dnia 15.09.2010 r.,
- z dnia 04.05.2011 r., przedmiotem której był nadzór nad porządkowaniem terenu hali w terminie do dnia 31.05.2011 r.
Za wykonaną pracęM. S.otrzymał wynagrodzenie w następującej wysokości: 2.294,00 zł w lutym 2002 r., 874,00 zł w marcu 2002 r., 882,00 zł w kwietniu 2002 r., 1.020,00 zł w maju 2002 r., 1 067,00 zł w czerwcu 2002 r., 300,00 zł w sierpniu 2002 r., 92,00 zł we wrześniu 2002 r., 404,00 zł w październiku 2002 r., 1 064,00 zł w listopadzie 2002 r., 2 155,00 zł w styczniu 2003 r., 1 100,00 zł w marcu i kwietniu 2003 r., 1 064,00 zł w maju 2003 r., 1 100,00 zł w czerwcu i lipcu 2003 r., 4 680,00 zł w sierpniu 2003 r., 1.380,00 zł we wrześniu 2003 r., 1 100,00 zł w grudniu 2003 r., 4 075,00 zł w styczniu 2004 r., 1 600,00 zł w lutym 2004 r., 3 085,00 zł w maju 2004 r., 7 916,00 zł w czerwcu 2004 r., 2.082,00 zł w lipcu 2004 r., 2 000,00 zł w sierpniu 2004 r., 2 237,00 zł we wrześniu 2004 r., 2 000,00 zł od października do lutego 2005 r., 4 087,30 zł w marcu 2005 r., 2 000,00 zł w kwietniu 2005 r., 2.825.0 zł w maju 2005 r., 2 000,00 zł w czerwcu 2005 r., 6 800,00 zł w lipcu 2005 r,, 5600.0 zł w sierpniu 2005 r., 2 550,00 zł w październiku 2005 r., 5 700,00 zł w listopadzie 2005 r., 2 000,00 zł w grudniu 2005 r., 4 500,00 zł w styczniu 2006 r., 9 854,00 zł w lutym 2006 r., 5 600,00 zł w marcu 2006 r., 8 915,00 zł w kwietniu 2006 r., 5 700,00 zł w maju 2006 r., 12 617,00 zł w czerwcu 2006 r., 6 100,00 zł w lipcu 2006 r., 3 800,00 zł w sierpniu 2006 r., 2 000,00 zł we wrześniu 2006 r., 3 000,00 zł w październiku 2006 r., 9.538,00 zł w listopadzie 2006 r., 13 600,00 zł w grudniu 2006 r., 13 120,00 zł w styczniu 2007 r., 5 500,00 zł w lutym 2007 r., 21 040,00 zł w marcu 2007 r., 15 500,00 zł w kwietniu 2007 r., 2 500,00 zł w maju 2007 r., 9 600,00 zł w czerwcu 2007 r., 6 220,00 zł w lipcu 2007 r., 13 200,00 zł w sierpniu 2007 r., 2 500,00 zł we wrześniu 2007 r., 7 220,00 zł w październiku 2007 r..,750.0 zł w listopadzie 2007 r., 7 500,00 zł w grudniu 2007 r., 2.500,00 zł w styczniu 2008 r., 16 220,00 zł w lutym 2008 r., 10 300,00 zł w marcu 2008 r., 12 500,00 zł w kwietniu 2008 r., 9 500,00 zł w maju i czerwcu 2008 r., 11 900,00 zł w lipcu 2008 r., 9 000,00 zł w sierpniu 2008 r., 8 400,00 zł we wrześniu 2008 r., 8 500,00 zł w październiku 2008 r., 6 040,00 zł w listopadzie 2008 r., 22 450,00 zł w grudniu 2008 r., 8 000,00 zł w styczniu 2009 r., 9 500,00 zł w lutym i marcu 2009 r., 18 500,00 zł w kwietniu 2009 r,, 7 000,00 zł w maju 2009 r., 9 000,00 zł w czerwcu 2009 r., 9 700,00 zł w lipcu 2009 r., 8 200,00 zł w sierpniu 2009 r., 7 700.0 zł we wrześniu 2009 r., 2 000,00 zł od października do grudnia 2009 r., 9 000,00 zł w styczniu 2010 r., 6 000,00 zł w marcu 2010 r., 4 600,00 zł w marcu 2010 r., 2 701,24 zł w kwietniu 2010 r., 3 000,00 zł w maju 2010 r., 4 460,00 zł w czerwcu 2010 r., 2 000,00 zł w lipcu i sierpniu 2010 r., 3 510,00 zł we wrześniu 2010 r., 3 500,00 zł w październiku 2010 r., 7 009.0 zł w maju 2011 r.
ZainteresowanyM. S.pracował zawodowo wStoczni (...)jako komendant ochrony zakładu. Zgłosił się do niego zastępca dyrektora do spraw technicznych(...), z propozycją pracy w ochroniezakładu (...). Zainteresowany podjął się tej pracy początkowo była to praca na umowę zlecenia. Zainteresowany nie pamięta jednak w jakich to było latach. Wtedy zakład był jeszcze państwowy. Po wykupieniu zakładu, chyba już umowy zlecenia nie miał. Rozszerzono jego zakres obowiązków i w związku z tym natworzyło się wiele umów o dzieło.
W okresie od 01.08.2003 r. do 17.12.2003 r. płatnik składek(...) Spółka z o.o.zgłosiłM. S.do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jako pracownika.
Sąd pierwszej instancji ustalił, żeM. S.wykonywał przedmiotowe umowy od 2002 do 2011 roku. Nie pamięta każdej umowy ale ogólnie czego one dotyczyły. I tak, np. wykonywał fotografie cyklu produkcyjnego. Dość sporo robił tych zdjęć, produkcja szła bowiem cały czas. Nie miał ustalonego czasu pracy, przychodził kiedy chciał, miał tylko oddać zdjęcia. Zainteresowany ma ukończony kurs fotograficzny. Odnośnie umów dotyczących wykonywania zdjęć do celów produkcyjnych na poszczególnych etapach przy konstrukcjach stalowych ( z 01.09.2010 roku z terminem wykonania do 15.09.2010 r. oraz z 02.08.2010 r terminem wykonania do 31.08.2010 r.) - to były różne produkcje, ale nie potrafi powiedzieć, jaka produkcja była w sierpniu a jaka była we wrześniu. Jeżeli na przykład był robiony wysięgnik on był robiony około rok czasu, to wówczas zainteresowany musiał poszczególne etapy fotografować. Wykonywane w ramach umów czynności powtarzały się.M. S.robił dokumentację w zakresie obrony cywilnej zakładu, musiał wówczas znaleźć pracownika, który by się zajmował tą czynnością na bieżąco, a on tylko opracowywał plan ochrony. Odnośnie umów dotyczących nadzoru nad porządkowaniem terenu hali ( z 02.05.2011 roku z terminem wykonania do 31 maja 2011 r.) – zainteresowany nie wie, czy nadzór nad porządkowaniem hali w maju 2011 dotyczyłS., czyG., nic nie pamięta. Organizacja prac przy renowacji parkingu była wG., miał tam zaprowadzić porządek. Sporządził regulamin, który dał ochronie, która tam pracowała. Parking należał do firmy. W ramach prac przy renowacji parkingu robił zdjęcia techniczne w kolejnych miesiącach. Na prace przy renowacji parkingu zostało zawartych kilka umów ponieważ trwało to w czasie. Odnośnie umowy dotyczącej lokalizacji przecieku wody wG.i usuwania awarii wodociągowych ( z 01.08.2009 r. z terminem wykonania do 09.08.2009 r.) – nie wie dlaczego jest taka umowa, nie usuwał tej awarii, nawet się na tym nie zna. To robiła firma zewnętrzna. Zakład wG.był pusty, on tam przyjeżdżał od czasu do czasu zobaczyć co się tam dzieje. Woda wyciekała chyba z ziemi, w tym momencie już nie pamięta, bo to było dawno. Zainteresowany do pracy wziął tych pracowników, którzy tam pracują w ochronie. Oni wiedzieli gdzie są poszczególne zawory, odkręcali, zakręcali i w końcu udało się zlokalizować przeciek. Nie pamięta, czy to jakoś odczytywał. Przekazał informacje do(...)i oni zlecili jakiejś firmie naprawę. Odnośnie umowy dotyczącej fotografii technicznej i historycznej zakładu (z 01.07.2009 r) – spotykał się z prezesem zarządu z PaniąW.. Każda umowa była sporządzana i podpisana przed jej wykonaniem. Rozmawiał na temat umowy tylko z PaniąW.. Prezes mówiła mu co ma być przedmiotem umowy i się na to godził. Chyba ustalał stawkę wynagrodzenia, bo to jest kosztowne. Robił to na własnym sprzęcie, posiadał aparaty, obiektywy. Początkowo te zdjęcia wywoływał w domu, a następnie po przejściu fotografię cyfrową, to przekazywał kartę pamięci do zakładu. Odnośnie umowy dotyczącej oznakowania granicy działek giełdy ( z 02.05.2009 r., z terminem wykonania do 07.05.2009 r) - wG.od zakupionegozakładu (...), zainteresowany wskazał, że były to duże tereny. W ramach tej umowy usunął firmę bezprawnie zajmująca teren płatnika, tzn. pojechał tam w sobotę, wziął ochroniarzy, których postawił w obrębie działki i nie zezwolił handlowcom na wejście na ten teren. Wcześniej kazał im przygotować słupki do wbijania w ziemię, następnie założyli na te słupki taśmę wzdłuż granicy działki. Odnośnie umowy dotyczącej przygotowania terenów przeznaczonych na giełdę ( z 26.04.2009 r. z terminem wykonania do 29.04.2009 r) - nie potrafi powiedzieć, dlaczego umowa o przygotowaniu terenu jest wcześniejsza z 26.04.2009, skoro przygotowanie działek pod handel odbywało się po tygodniu od usunięcia ludzi. Nie pamięta jak to było. Odnośnie umowy dotyczącej przygotowania terenu przeznaczonego na giełdę lustracji zabezpieczenia zakładu (z 03.01.2009 r. z terminem wykonania do 08.01.2009 r) - lustracja zabezpieczenia zakładu polega na obejrzeniu przez niego ogrodzenia zakładu. Jeżeli były jakieś usterki to trzeba było coś opracować. Na pewno była jakaś notatka. Nie pamięta teraz takiej notatki, bo to było dawno. Odnośnie umowy dotyczącej organizacji pracy giełdy ( z 02.12.2008 r., z terminem wykonania do 09.12.2008 r.) - organizacja pracy giełdy polegała na tym, że musiał zorganizować księgową. Znalazł taką osobą, ona została zatrudniona przez(...). Musiał zorganizować pracowników, którzy mieli pilnować porządku na giełdzie. Odnośnie umowy dotyczącej wystroju zakładu z okazji 50 – lecia ( z 07.08.2006 r. z terminem wykonania do 27.08.2006 r.) - chyba wtedy robił zdjęcia, które były wywieszane w gablotach. I chyba jakieś hasło przygotowywał. Była wtedy wydawana wielka impreza na hali produkcyjnej. Był robiony wtedy album przez firmę zewnętrzną, on wykonywał zdjęcia. Był emerytem, nie interesowało go, jaka umowa była podpisana. Robił fotografie różnych rzeczy. Nie domagał się zmiany umów. Odnośnie umowy dotyczącej wykonania zdjęć dla(...)Sp. zo.o. wG.( z 05.06.2006 r. z terminem wykonania do 06.06.2006 r.) - być może była jakaś spółka, która coś tu robiła i chciała zdjęcia. Odnośnie umowy dotyczącej wykonania demontażu urządzeń i sprzedaży złomu ( z 07.04.2006 r. z terminem wykonania do 10.04.2006 r.) – zainteresowany tylko zmontował ekipę, znalazł odbiorcę złomu i od czasu do czasu zaglądał, czy to się odbywa zgodnie z przepisami, czy ktoś tego nie sprzedaje na lewo. Odnośnie umowy dotyczącej wykonania szlabanu przy wjeździe do firmy ( z 13.01.2006 r. z terminem wykonania do 23.01.2006 r.) – zainteresowany oświadczył, że umowa jest tak niefortunnie sformułowana, ponieważ szlabanu przy wjeździe do firmy on nie robił. Poprosił chyba wydział mechaniczny i to była jego rola, miał nadać bieg temu, żeby ten szlaban tam był.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny, Sąd Okręgowy uznał odwołanie płatnika za nieuzasadnione. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie zart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(t. jedn. Dz. U. z 2015 roku, poz. 121 ze zm.) ubezpieczenia społeczne obejmują: ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenia rentowe, ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa (ubezpieczenie chorobowe), ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (ubezpieczenie wypadkowe). W myśl zaś art. 6 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej wykonują pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4. Ten ostatni przepis przewiduje, że osoby określone w ust. 1 pkt 4 nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli są uczniami gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat. Przy tym, zgodnie z art. 12 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Sąd Okręgowy podkreślił, że przedmiot „umów o dzieło” zawartych z zainteresowanym, wbrew oświadczeniu płatnika, został ujęty zbyt ogólnie, nie został zindywidualizowany. Przedmiot ten nie został również ustalony w sposób obiektywnie weryfikowalny. Jest to istotne o tyle, że umowa o dzieło jako umowa rezultatu musi zawierać kryteria, w oparciu o które możliwa będzie weryfikacja jej wykonania. Oznacza to, że wykonujący musi wiedzieć w oparciu o przesłanki (parametry) dane dzieło ma być wykonane. Przesłanki te muszą mieć charakter cech indywidualnych. W optymalnym wariancie wykonaniu dzieła towarzyszyć winna specyfikacja zbliżona do projektu lub projektem będąca. Tymczasem analiza treści przedmiotowych „umów” nakazuje uznanie, że zabrakło w nich cech indywidualizujących powierzone prace. W przypadku zainteresowanego żadna z zawieranych umów nie określała indywidualnych cech wykonanej przez niego pracy.
Wobec ogólnego charakteru samych umów, decydujące dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu miały dowody ze źródeł osobowych. W toku niniejszego postępowania Sąd przesłuchał w charakterze świadka – prezesa zarządu płatnika (w klatach 2001-2008 )R.W.oraz zainteresowanegoM. S.. Mając na względzie przeprowadzone dowody, Sąd meriti uznał, że umowy łączące płatnika składek z zainteresowanym były umowami o świadczenie usług. Czynności podejmowane przez zainteresowanego miały charakter typowych prostych, powtarzalnych usług w określonym przedziale czasowym. Obowiązki nie były zindywidualizowane i wyodrębnione.M. S.miał wykonywać różnego rodzaju prace dla płatnika w miejscu i czasie wskazanym mu przez niego. Zainteresowany nie miał więc wykonywać żadnego dzieła, tylko wskazane mu na bieżąco czynności. Za czynności te miał otrzymać wynagrodzenie w jednej, wcześniej uzgodnionej kwocie. Z przedstawionych okoliczności wynikało, w ocenie Sadu Okręgowego, że od zainteresowanych wymagano jedynie starannego wykonania określonych oraz powtarzalnych czynności, nie dostarczał samodzielnie gotowego i zindywidualizowanego dzieła w rozumieniu ustawy. Czynności wykonywane przez niego były czynnościami powtarzalnymi, wymagającymi jedynie starannego działania. Nie były to umowy rezultatu. Zdaniem Sądu usług świadczonych przez zainteresowanego w sposób ciągły, nie można zakwalifikować jako wykonywanie kolejnych nowych dzieł. Nie bez znaczenia pozostaje także to, iż praca wykonywana przez zainteresowanego nie wymagała wyjątkowych predyspozycji, a jedynie umiejętności i kwalifikacji.
Sąd meriti wyjaśnił także różnice pomiędzy umową o dzieło, a umową o świadczenie usług, a następnie wskazał, że dzieło nie musi mieć cech indywidualności w takiej mierze jak utwór, nie zawsze musi być tworem niepowtarzalnym, chronionym prawem autorskim i wymagającym od jego autora posiadania specjalnych umiejętności. Tym niemniej, zawsze musi być jednorazowym efektem, zindywidualizowanym już na etapie zawierania umowy i możliwym do jednoznacznego zweryfikowania po wykonaniu. Z taką definicją, co do zasady nie koresponduje więc wykonywanie powtarzalnych czynności, w systemie pracy ciągłej. Szereg powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiany jako jednorazowy rezultat i kwalifikowany jako realizacja umowy o dzieło. Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych, bieżąco wyznaczanych rezultatów. Tego rodzaju czynności są natomiast charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego działania - starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności. O tym jaki stosunek prawny łączy strony w rzeczywistości rozstrzyga całokształt okoliczności towarzyszących tak zawarciu umowy, jak i jej wykonywaniu (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 14 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 714/12, Lex nr 1322060). Ponadto dla potrzeb niniejszych ustaleń bez znaczenia pozostawało to, jak strony nazwały zawierane umowy. Oceniając charakter umów należy brać pod uwagę nie tylko postanowienia przyjęte przez strony (mogące celowo stwarzać pozór zawarcia innej umowy), lecz także faktyczne warunki ich wykonywania. Nazwa umowy nie może automatycznie przesądzać o jej charakterze. W tym celu zasadnym było zbadanie zarówno postanowień umownych, jak i praktycznych aspektów wykonywania zawartych umów. Sąd Okręgowy uznał zatem, że umów zawartych między zainteresowanym i odwołującą się spółką nie można uznać za umowy o dzieło. Płatnik zaś nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na okoliczność, że prace wykonywane przezM. S.wykraczały poza klasycznie rozumianą usługę. Przeciwnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawiał za uznaniem, że zainteresowany nie mógł świadczyć pracy w ramach umowy o dzieło, nie wytwarzał też konkretnie zindywidualizowanego dzieła w rozumieniu przepisówkodeksu cywilnego. Skoro umowy zawarte przez strony stanowiły umowy o świadczenie usług, zbliżone swym charakterem do umów zlecenia, świadczący usługę zainteresowany podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzjach.
Z powyższym wyrokiem, w części, tj. w całości nie zgodził się płatnik składek(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.. Rozstrzygnięciu zarzucił błędne przyjęcie, że spółka i zainteresowanyM. S.zawierali umowy zlecenia, względnie umowy, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, a nie umowy o dzieło, co prowadziło do naruszenia m.in.art. 65 k.c.iart. 3531k.c.w zw. zart. 750 k.c.,art. 734 k.c.iart. 627 k.c., tj. pomijało całkowicie zamiar stron zawarcia umowy o dzieło, a w konsekwencji legło u podstaw uznania, że zainteresowany był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym i wypadkowym od wspomnianych umów, podczas gdy w istocie takim ubezpieczeniom nie podlegał. Zarzucił także naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez dokonanie niewłaściwej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, z pominięciem zasad logicznego rozumowania, przy ustaleniach faktycznych, w szczególności co do stwierdzenia, że czynności zainteresowanego miały powtarzający się charakter, podczas gdy z treści umów wynikało, że zainteresowany zobowiązywał się do osiągnięcia konkretnych rezultatów, a zatem określonych dzieł.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez ustalenie, żeM. S.w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu rentowemu i wypadkowemu u płatnika składek, a co za tym idzie ustalenie braku podstawy do wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w stosunku do niego. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto apelujący wniósł o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.
W odpowiedzi na apelacje organ rentowy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz od spółki kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja płatnika składek okazała się nieuzasadniona.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Sąd okręgowy właściwie przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Sąd Odwoławczy podzielił ustalenia i rozważania prawne Sądu Okręgowego, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania (por. wyroki Sądu Najwyższego z 5.11.1998. I PKN 339/98, OSNAPiUS 1999/24 poz. 776, z 22.02.2010 I UK 233/09, Lex nr 585720).
Sąd Apelacyjny w Szczecinie konsekwentnie stoi na stanowisku, że zamiar zawarcia umowy o dzieło, a także świadome podpisanie takiej umowy, nie może zmienić charakteru zatrudnienia zainicjowanego taką umową, jeśli zatrudnienie wykazuje w przeważającym stopniu cechy innego stosunku prawnego (por. wyrok z dnia 20.09.2012, III AUa 497/12, LEX 1223483). Nie nazwa zawartej umowy, ale jej rzeczywisty przedmiot, a także rodzaj i okoliczności jej wykonania świadczą o typie umowy, toteż Sąd Okręgowy prawidłowo stwierdził, że w rzeczywistości płatnika nie łączyły z zainteresowanymi umowy o dzieło.
Z zasady swobody umów wyrażonej wart. 3531k.c.wynika, że strony mogą kształtować stosunek prawny według własnej woli, jednak musi to być zgodne z przepisami bezwzględnie obowiązującymi, właściwością stosunku prawnego i zasadami współżycia społecznego. Granice swobody umów odnoszą się nie tylko do treści umowy, ale również do celu stosunku prawnego kształtowanego przez strony. Z zasady swobody umów wynika zatem również zakaz zawierania umów, których celem jest obejście prawa. Prawidłowe określenie przez organ rentowy typu umów łączących strony w niniejszej sprawie, których rzeczywistym celem było świadczenie pewnego rodzaju usług, nie stanowi zatem naruszenia zasady swobody umów, ale jest z nią zgodne, gdyż w przeciwnym razie cel umów zmierzałby do obejścia prawa.
W niniejszej sprawie w zakresie umów łączących płatnika z zainteresowanym zachodzi konieczność zakwestionowania zasady swobody zawierania umów i poszanowania woli stron, bowiem płatnik oraz zainteresowany ułożyli stosunek prawny wynikający z umowy o dzieło w sposób sprzeciwiający się naturze tej umowy.
W sprawie wystąpiła sytuacja ewidentna. W oparciu o analizę treści umów, jak też okoliczności ich zawarcia i realizacji, jednoznacznie stwierdzić trzeba, że faktycznie strony łączyły umowy o świadczenie usług – ubezpieczony świadczył bowiem stale różnorodne usługi na rzecz płatnika. Odnośnie natomiast zamiaru zawarcia umów o dzieło, a także świadomego ich podpisania przez zainteresowanych, Sąd Apelacyjny podtrzymuje swe dotychczasowe stanowisko, że okoliczności te nie mogą zmienić charakteru zatrudnienia zainicjowanego taką umową, jeśli zatrudnienie wykazuje w przeważającym stopniu cechy innego stosunku prawnego (wyrok SA w Szczecinie z dnia 20.09.2012r., III AUa 497/12).
W przedmiotowej sprawie istotny był rodzaj i sposób wykonywania pracy, bowiem umowa o dzieło nie może polegać na wykonywaniu prostych i powtarzalnych czynności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.03.2013 II UK 201/12, LEX 1341964).
Po przeprowadzonej analizie materiału dowodowego Sąd Okręgowy słusznie stwierdził, że wykonywane przez zainteresowanego czynności nie prowadziły do osiągnięcia rezultatu w postaci wytworzonego dzieła, a zawarte z płatnikiem składek umowy były w rzeczywistości typowymi umowami o świadczenie usług, mającymi na celu wyłącznie staranne działanie.
Umowa o dzieło należy do umów rezultatu, co oznacza, że oceny wykonania umowy dokonuje się przez pryzmat osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego wytworu/efektu, który może mieć postać zarówno materialną, jak i niematerialną. Należy przyjąć, że realizacja oznaczonego dzieła jest zwykle określonym procesem wykonawczym, o możliwym do wskazania momencie początkowym i końcowym, którego celem jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez strony w momencie zawierania umowy. Ryzyko nieosiągnięcia rezultatu obciąża przy tym przyjmującego zamówienie. Dzieło nie musi mieć przy tym cech indywidualności w takiej mierze jak utwór, nie zawsze musi być tworem niepowtarzalnym, chronionym prawem autorskim i wymagającym od jego autora posiadania specjalnych umiejętności. Tym niemniej, zawsze musi być jednorazowym efektem, zindywidualizowanym już na etapie zawierania umowy i możliwym do jednoznacznego zweryfikowania po wykonaniu. Z taką definicją, co do zasady nie koresponduje więc wykonywanie powtarzalnych czynności. Szereg powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu (odśnieżenie terenu, uszyte firany i zasłony), nie może być rozumiany jako jednorazowy rezultat i kwalifikowany jako realizacja umowy o dzieło. Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych, bieżąco wyznaczanych rezultatów. Tego rodzaju czynności są natomiast charakterystyczne dla umowy zlecenia, którą definiuje obowiązek starannego działania – starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności.
O tym, jaki stosunek prawny łączył strony w rzeczywistości rozstrzyga całokształt okoliczności towarzyszących tak zawarciu umowy, jak i jej wykonywaniu. Materiał dowodowy w niniejszej sprawie przesądza, że czynności wykonywane przez zainteresowanych nie prowadziły do powstania indywidualnego, niepowtarzalnego dzieła. Znaczenie ma też faktyczna realizacja zobowiązania, które nie było jednorazowe, lecz stanowiło każdorazowo szereg powtarzających się czynności.
Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że weryfikowalność rezultatu ze względu na istnienie wad stanowi jeden z wyznaczników umowy o dzieło. Działania wykonywane przez zainteresowanego posiadały wprawdzie swój rezultat (w większości), jednakże nie mógł on być zweryfikowany na istnienie wad. Jak bowiem omówiono wyżej, przedmiot umowy nie został zindywidualizowany. W przypadku umowy o dzieło zawsze musi wystąpić jednorazowy efekt, zindywidualizowany już na etapie zawierania umowy tak, by możliwe było jednoznaczne zweryfikowanie po wykonaniu. W umowach zawartych przez strony nie wskazano na zindywidualizowany, konkretny efekt, który poddaje się weryfikacji na istnienie wad. Wykonanie oznaczonego dzieła, o którym mowa wart. 627 k.c., to stworzenie dzieła, które poprzednio nie istniało. Kierując się zasadami logicznego myślenia nie sposób przyjąć, że w rezultacie czynności wykonywanych przez zainteresowanego za każdym razem powstawał pewien nowy, nieistniejący wcześniej wytwór. Również przyjmując, że czynności zainteresowanego prowadziły do jakiegoś rezultatu, nie można uznać, że fakt ten przesądza o kwalifikacji prawnej umowy, bowiem w istocie każda umowa prowadzi do rezultatu, jak choćby uzyskanie wynagrodzenia za wykonaną pracę, co też nie oznacza, że mamy do czynienia z dziełem. Ponadto już sama treść umów wskazuje wyraźnie, że ich przedmiotem w żadnym razie nie mogło być osiągnięcie zindywidualizowanego rezultatu, a jedynie wykonywanie określonych czynności, których czasownikowe ujęcie nie budzi wątpliwości, że płatnik był w istocie zainteresowany wykonywaniem określonych prac na jego rzecz regularnie, stale i w sposób powtarzalny.
Sąd Apelacyjny podkreśla, że płatnik to przedsiębiorca prowadzący profesjonalną działalność, z którą wiążą się określone obowiązki publicznoprawne tj. podatkowe i zobowiązania na rzecz ZUS. Rzetelna realizacja obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne jest okolicznością, która nie mogła być pomijana przy ocenie natury prawnej umów, na podstawie których przyjmowano pracę. Przedsiębiorca może zatrudniać osoby fizyczne nie tylko na podstawie umów o pracę, ale także w oparciu o umowy cywilnoprawne. Zarówno umowa o dzieło, jak też umowa zlecenia i umowa o świadczenie usług nie należą do umów pracowniczych, które to umowy gwarantują pracownikom najszerszą ochronę, ale też najbardziej obciążają pracodawców. O ile umowa zlecenia i umowa o świadczenie usług stwarzają zatrudnionym gwarancje ubezpieczenia społecznego, to umowa o dzieło nie daje żadnych gwarancji. Zatem zatrudniający przedsiębiorca powinien szczególnie restrykcyjnie podchodzić do formy prawnej zatrudnienia, tak by realizacja zobowiązań publicznoprawnych nie przeczyła naturze prawnej umów, na podstawie których jest świadczona praca. Sytuacja, w której pracodawca dla realizacji bieżących celów gospodarczych większość pracowników stale zatrudnia w oparciu o umowy o dzieło, jednoznacznie wskazuje na zamiar pracodawcy uniknięcia zobowiązań publicznoprawnych z pokrzywdzeniem zatrudnianych osób. Umowy o dzieło zawierane i realizowane w takich okolicznościach nie mogą zatem podlegać ochronie jako zmierzające do uniknięcia zobowiązań publicznoprawnych, jak też jako sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem umów. Tego rodzaju umowy są pozorne i jako takie powinny zostać zastąpione umowami zlecenia lub umowami o świadczenie usług. Nie można bowiem w żadnym razie uznać, że stałe wykonywanie powtarzalnych, prostych czynności, za miesięcznym wynagrodzeniem, w ramach kolejno i regularnie zawieranych umów jest wykonywaniem za każdym razem nowego dzieła.
Taka sytuacja zaistniała w sprawie, gdyż z zatrudnionym zawarto umowy o dzieło jedynie z zamiarem zmniejszenia obciążenia pracodawcy. Zgodnie zart. 83 § 1 k.c.nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Zatem w myśl wskazanego przepisu ważność spornych umów o dzieło należało ocenić według umowy zlecenia w rozumieniuart. 750 k.c.W takim stanie prawnym organ rentowy zasadnie objął zainteresowanegoM. S.obowiązkiem ubezpieczenia społecznego na podstawieart. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Tak argumentując, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację płatnika jako niezasadną.
O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, na podstawie art. 98 § 1
i§ 3 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c.i w związku zart. 108 § 1 k.p.c.Wysokość kosztów ustalono w oparciu o§ 12 ust. 1 punkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
SSA Urszula Iwanowska SSA Beata Górska SSA Anna Polak