Sąd Rejonowy w Bytomiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1597/15
Data wyroku: 2016-09-08 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt I Ns 1597/15

UZASADNIENIE
Wnioskodawca –R. K.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku poG. K.zmarłej w dniu 12 lutego(...). wB., ostatnio stale zamieszkałej wB.oraz o stwierdzenie nabycia poA. K.zmarłym w dniu 15 grudnia(...). wB., ostatnio stale zamieszkałym wB.. Jako uczestników postępowania wnioskodawca podałL. C. (1).
W dniu 29 września 2015r.S. B.dokonał otwarcia i ogłoszenia testamentu zwykłegoA. K.z dnia(...). złożonego do sprawy przezL. C. (1).
Na rozprawie w dniu(...)wnioskodawca zakwestionował ważność przedstawionego testamentu i oświadczył, że był sporządzony nowy testament przezA. K., którego jednak nie posiada.
Pismem z dnia 13 października 2015r. pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłejG. K.na podstawie ustawy po połowie przez wnioskodawcę iL. C. (1), o stwierdzenie nabycia spadku poA. K.w postaci nieruchomości gruntowej położonej wB.przyul. (...), dla którejS. B.prowadziksięgę wieczystą nr (...)na podstawie testamentu w całości przezR. K.oraz o stwierdzenie nabycia pozostałego poA. K.spadku na podstawie ustawy przez uczestników postępowania w częściach równych oraz o zasądzenie od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 2 krotności kwoty minimalnej.
Pismem z dnia 13 stycznia 2016r pełnomocnik wnioskodawcy sprecyzował wcześniejszy wniosek i wniósł o stwierdzenie nabycia spadku poA. K.na podstawie testamentu z(...). w całości na rzeczR. K.albowiem w skład spadku obok nieruchomości wchodzą także środki finansowe, któreA. K.nabył w drodze dziedziczenia po śmierciG. K.a których wartość jednak jest niewielka w porównaniu z wartością nieruchomości objętej testamentem .
Sąd ustalił co następuje:

G. K.zmarła w dniu 12 lutego(...).wB.gdzie przed śmiercią ostatnio stale zamieszkiwała. W chwili śmierci była zamężna zA. K.. To było ich jedyne małżeństwo.A. K.zmarł w dniu 15 grudnia(...). Nie toczyła się sprawa o rozwód ani separację ani o unieważnienie małżeństwaG.iA. K..G. K.iA. K.mieli dwoje dzieci : córkęL. C. (1)i synaR. K.- wnioskodawcę . Żadnych innych dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich ani przysposobionych spadkodawcy nie posiadali. To jest pierwsze postępowanie spadkowe. Nie składano oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.G. K.nie pozostawiła testamentuA. K.pozostawił sporządzony własnoręcznie w dniu(...). wB.testament, w którym do spadku w postaci nieruchomości położonej wB.przyul. (...)powołałL. C. (1). W skład spadku wchodzi nieruchomość gruntowa położona wB.przyul. (...), dla którejS. B.prowadziksięgę wieczystą nr (...)( akty zgonu k. 5,6, akt małżeństwa k. 7,20 akty urodzenia k. 19, zapewnienie spadkowe k. 25-26 odpis księgi wieczystej k. 22, testament k. 23) .
W dniu 28 marca 2015r.R. S.złożyła pisemne oświadczenie, żeA. K.oświadczył jej przez telefon, że w czerwcu / lipcu(...). sporządził testament na rzeczR. K., który przechowuje w swoim mieszkaniu (oświadczenieR. S.z tłumaczeniem k. 35,36 )
W dniu 3 października 2015r.G. B. (1)złożył pisemne oświadczenie, żeA. K.przeczytał mu przez telefon, we wrześniu lub październiku 2014 roku testament sporządzony na rzeczR. K., który przechowuje w swoim mieszkaniu ( oświadczenieG. B. (1)k. 37-38 )
Uczestnicy postępowania planowali nabycie spadku poA. K.iG. K.po połowie ( maile uczestników postępowania k. 61 -62).
G. K.sporządziła na rzeczL. C. (1)dyspozycję na wypadek śmierci do środków pieniężnych zgromadzonych na 3 kontach w(...) Bank (...)o nr(...), nr(...)i nr(...)( dyspozycja k. 50 ).
L. C. (1)w dniu 12 lutego 2014 r. zlikwidowała 3 lokatyG. K.wBanku (...) SAna łączną kwotę 5.540 euro. ( historia rachunku k. 57 )
G. K.zawarła w 1999r zBankiem (...) S.AweW.umowę o lokatę terminową na kwotę 6.000 zł ( umowa o lokatę k. 58-60)
L. C. (1)pokryła koszty pogrzebuG. K.w kwocie 5.301 zł ( rachunek, faktura, dowód wpłaty paragon 78-79)
Kwotę 10.000 złL. C. (2)przekazałaA. K.w dniu 12 lipca(...). ( oświadczenie k. 77 )
A. K.w trakcie rozmów telefonicznych zR. S.mówił jej w październiku(...)o sporządzonym przez siebie testamencie, który przeczytał jej przez telefon i w którym zapisałR. K.dom, garaże i ogródek. Ogródek położony obok domu jest własnościąL.iJ. C..A. K.miał wyłącznie prawo chodzenia po tej nieruchomości i zbierania owoców.A. K.również w trakcie rozmów telefonicznych zG. B. (1)we wrześniu(...)mówił mu o zamiarze sporządzenia testamentu na rzecz swojego syna i pytał się go o radę w zakresie sposobu jego sporządzenia. W październiku 2014A. K.przeczytał mu przez telefon testament, w którym zapisałR. K.dom, garaże i ogródek. O testamencie sporządzonym na rzecz synaA. K.opowiadał równieżA. B.swojej sąsiadce, która się nim opiekowała oraz w okolicach czerwca(...).,H. B..
R. S.G. B. (1),A. B.iH. B.nigdy nie widzieli testamentuA. K.( zeznania świadkaR. S.k. 102, zeznania świadkaG. B. (1)k. 103-104 , zeznania świadkaJ. C.k. 121-122, zeznania świadkaA. B.k. 104, zeznania świadkaH. B.k. 105 ).

A. K.w trakcie rozmów telefonicznych zR. K.latem(...)., mówił mu, że sporządzi na jego rzecz testament.J. (...)(...). podczas wyjazduL. C. (1)dosanatorium (...)miał sporządzić testament na czysto. Testament miał znajdować się koło telewizora w instrukcji obsługi.R. K.nie widział testamentu. Po śmierci ojcaR. K.w domu ojca nie znalazł testamentu ( zeznania wnioskodawcy k. 123).
L. C. (1)nie wie nic na temat testamentuA. K.z(...).( 124-125)
Sąd oddalił wniosek o zwrócenie się do(...) Bank (...)o nadesłanie informacji o posiadanych przezG. K.rachunkach z podaniem czy zostały one objęte dyspozycją na wypadek śmierci albowiem kwestia ta została w ocenie sądu wyjaśniona już w oparciu o dołączone do akt przez uczestniczkę postępowania dokumenty a ponadto okoliczności te nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zważył co następuje :
Zgodnie z treścią przepisuart. 926 § 1 kcpowołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu, przy czym zgodnie z treścią§ 2tego przepisu dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy, albo gdy żadna z osób które powołał nie chce lub nie może być spadkobiercą. Sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku z urzędu bada w myślart. 670 kpckto jest spadkobiercą oraz czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne, jak również, którzy spośród spadkobierców powołanych do dziedziczenia odpowiadają warunkom wymaganym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie spadkodawczyniG. K.nie pozostawiła testamentu (co było okolicznością bezsporną) zachodziło dziedziczenie ustawowe.
Kodeks cywilnyw wyraźny sposób określa grupy spadkobierców ustawowych, które kolejno dochodzą do dziedziczenia po spadkodawcy.
Krąg spadkobierców ustala się według stanu istniejącego w chwili otwarcia spadku tzn. w chwili śmierci spadkodawcy i dla dziedziczenia nie jest istotne czy spadkobierca żyje w chwili wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a istotne jest, by żył w chwili otwarcia spadku (art. 927 kc).
Zgodnie z obowiązującymi w chwili śmierci spadkodawczyni tj. w dniu 12 lutego(...). przepisamikodeksu cywilnego, w pierwszej kolejności powołane są do spadku z ustawy dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. (…) (art. 931 kc).
W niniejszym przypadku spadkodawczyni w chwili śmierci była zamężna i posiadała dwoje dzieci. Zatem spadek poG. K.na podstawie ustawy nabyli - mążA. K., synR. K.i córkaL. C. (1)po 1/3 części każdy.
Z kolei spadkodawcaA. K.sporządził w dniu(...)testament, który sąd uznał za ważny .
Zgodnie z treściąart. 946 kcodwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wreszcie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień. Zgodnie z brzmieniem przepisuart. 947 kcjeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.
W niniejszej sprawie wnioskodawca twierdził, żeA. K.przed swoją śmiercią w(...). sporządził nowy testament, w którym do całości spadku powołałR. K.. W takiej sytuacji testamentA. K.z dnia(...).w którym powołał do spadkuL. C. (1)został odwołany. Wnioskodawca wywodząc twierdzenie o istnieniu innego testamentuA. K.niż testament własnoręczny z(...)winien przedłożyć ten testament bądź wykazać jego istnienie, ważność i treść innymi środkami dowodowymi. Jako osoba wywodząca skutki prawne z faktu istnienia innego testamentu zobligowany był, w myślart. 6 kc, udowodnić okoliczności, które uzasadniałaby odebranie istniejącemu testamentowi z 2007 przymiotu ważności. Temu obowiązkowi procesowemu w ocenie Sądu wnioskodawca nie sprostał. W ocenie sądu wnioskodawca bowiem nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości zarówno samego faktu sporządzenia przezA. K.w 2014 testamentu własnoręcznego, jaki jego treści.
Z zaproponowanych na tę okoliczność dowodów w postaci zeznań świadków wynika wyłącznie, zeA. K.chciał sporządzić testament, w którym do spadku miał powołać wnioskodawcę. Wnioskodawca jednak nie wykazał by faktycznie kiedykolwiek go sporządził. Zarówno wnioskodawca jak i słuchani na tę okoliczność świadkowie nigdy tego testamentu na własne oczy nie widzieli, a swoją wiedzę na okoliczność jego sporządzenia oraz jego treści czerpali wyłącznie z telefonicznych rozmów ze spadkodawcą, w odniesieniu do którego nie wiadomo czy swój zamiar sporządzenia nowego testamentu faktycznie zrealizował i czy nie pozostał on wyłącznie w fazie brudnopisu z czerwca(...), o którym mówił wnioskodawca oraz świadekH. B..A. K.nigdy w rozmowach ze świadkami i wnioskodawcą nie podał konkretnie kiedy ów testament miał sporządzić. O zamiarze sporządzenia testamentuA. K.oświadczyłG. B. (1)we wrześniu(...)a miał go odczytać w październiku(...). Również w październiku 2014A. K.mówiłA. B., że sporządził testament. Z koleiH. B.o sporządzonym testamencie zmarły mówił już w czerwcu(...), kiedy to miał go sporządzić po tym jak ktoś udzielił mu informacji o sposobie sporządzenia testamentu. Tymczasem z zeznań świadkaG. B. (1)wynika, że o tym jak sporządzić testament informował on wnioskodawcę dopiero we wrześniu(...). OświadczeniaR. S.iG. B. (2)są wyłącznie dokumentami prywatnymi i stanowią dowód tego, że składający je złożyli oświadczenia o określonej treści. Również z korespondencji mailowej uczestników postępowania nie wynika byA. K.sporządził testament. Ponadto brak jest przede wszystkim pisemnego dowodu potwierdzającego fakt sporządzenia testamentu.
Wobec powyższego spadek poA. K.na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia(...)nabyłaL. K.w całości.
W sprawie o stwierdzenie nabycia spadku sąd nie ustala składu spadku. Ustala jedynie kto i w jakiej części dziedziczy po osobie zmarłej. Tylko w przypadku gdy dziedziczenie ma nastąpić na podstawie testamentu Sąd bada czy przedmioty przeznaczone określonym osobom wyczerpują prawie cały spadek. Dziedziczenie testamentowe jest dopuszczalne zgodnie zart 961 kcjedynie wówczas, gdy przedmioty przeznaczone określonym osobom wyczerpują prawie cały spadek. Jeżeli nie wyczerpują one prawie całego spadku, do dziedziczenia powołani są spadkobiercy ustawowi, a przeznaczone określonym osobom poszczególne przedmioty majątkowe stanowią przedmiot zapisu. Powoduje to powstanie po stronie spadkobierców ustawowych obowiązku przeniesienia własności tych przedmiotów na wskazanych zapisobierców. W sprawie taka sytuacja nie występowała.
W sprawie ustalono, że środki zgromadzone przezG. K.na lokatach w(...) Bank (...)na podstawie deklaracji na wypadek śmierci sporządzonej przezG. K.wypłaciła po jej śmierciL. C. (1). Zgodnie zart. 56 § 1 i 5 ustawy Prawo Bankowe, posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej może polecić pisemnie bankowi dokonanie - po swojej śmierci - wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom: małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej (dyspozycja wkładem na wypadek śmierci). Kwota wypłacona w ramach dyspozycji na wypadek śmierci nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku.
Podstawą rozstrzygania o kosztach stanowiłart. 520 §1 kpczgodnie z którym, każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
W postępowaniu nieprocesowym nie można mówić o przegrywającym, który powinien zwrócić koszty postępowania wygrywającemu jak przewiduje to przepisart. 98 § 1 kpc. Przeciwnie, regulując koszty postępowania w toku postępowania nieprocesowego ustawodawca zakłada, że w zasadzie uczestnicy postępowania są w tym samym stopniu zainteresowani jego wynikiem, a orzeczenie sądu udziela ochrony prawnej każdemu uczestnikowi. Dlatego ten, kto poniósł koszty sądowe lub koszty zastępstwa procesowego, nie uzyska zwrotu wydanych kwot od innego uczestnika, ale i nie jest obowiązany do zwracania kosztów poniesionych przez innego uczestnika. Wyjątkowo, jeżeli uczestnicy albo w różnym stopniu byli zainteresowani wynikiem postępowania, albo interesy ich były sprzeczne, sąd może orzec na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 520 § 2) lub na zasadzie zawinienia (art. 520 § 3).Tak sytuacja w sprawie jednak nie występuje . Określona wart. 520 § 1 k.p.c.zasada nie doznaje wyjątków, gdy uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub chociaż nie są w równym stopniu zainteresowani, ich interesy są wspólne.(post. SN z dnia z dnia 25 sierpnia 2011 r. II CZ 55/11 ) W sprawie zatem brak podstaw, by odstępować od przewidzianej wart. 520 § 1 k.p.c, reguły ponoszenia przez każdego uczestnika kosztów postępowania nieprocesowego związanych z jego udziałem w sprawie czego skutkiem jest oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania.
Na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych sąd nakazał pobrać od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Bytomiu kwotę 30 zł. tytułem wydatków związanych z uczestnictwem tłumacza przysięgłego na rozprawie.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.