Sąd Apelacyjny w Poznaniu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKz 3/16
Data wyroku: 2016-01-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Maciej Świergosz

POSTANOWIENIE
Dnia 13 stycznia 2016 roku
Sąd Apelacyjny w Poznaniu w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: SSA Maciej Świergosz
Protokolant: st. sekr. sąd.M. Z.
przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Zbigniewa Frankowskiego
po rozpoznaniu w sprawie:
A. U.(U.)
podejrzanego o przestępstwo zart. 148 § 1 k.k.
zażalenia obrońcy podejrzanego
na postanowienie Sądu Okręgowego wZ.
z dnia 14 grudnia 2015 roku w sprawie II Kp 1106/15
o przedłużeniu stosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania
na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.

postanawia

    zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że uchylić tymczasowe aresztowanie zastosowane wobec podejrzanegoA. U., synaJ.iZ.,ur. (...)wZ., postanowieniem Sądu Rejonowego wŚ.(...)S.z dnia 24 września 2015 roku w sprawie VI Kp 122/15.

UZASADNIENIE
A. U., podejrzany o przestępstwo zart. 148 § 1 k.k., został tymczasowo aresztowany na mocy postanowienia Sądu RejonowegowŚ.Zamiejscowy VI Wydział Karny wS.z dnia24 września 2015 roku w sprawie VI Kp 122/15 na okres trzech miesięcy,tj. od dnia 21 września 2015 roku godz. 21:45 do dnia 20 grudnia 2015 roku godz. 21:45.
Zaskarżonympostanowieniemz dnia 14 grudnia 2015 roku Sąd Okręgowy wZ.przedłużył stosowanie wobec podejrzanego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na dalszych okres trzech miesięcy, tj. do dnia 19 marca 2016 roku godz. 21:45.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził duże prawdopodobieństwo popełnienia przez podejrzanego zarzucanego mu przestępstwa, wskazując na zgromadzony dotychczas w trakcie postępowania materiał dowodowy. Jako przesłanki szczególne tymczasowego aresztowania wskazano: obawę matactwa procesowego oraz grożącą podejrzanemu surową karę.
Zażaleniena powyższe orzeczenie wywiódł obrońca podejrzanegoA. U.adw.P. M.zaskarżając je w całościi zarzucając :

1
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia,tj.art. 258 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.poprzez nieuzasadnione przyjęcie,iż w realiach przedmiotowej zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrywania się przez podejrzanego oraz matactwa procesowego,

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na przyjęciu, iż tylko tymczasowe aresztowanie zabezpieczy prawidłowy tok postępowania karnego, a zastosowanie wobec podejrzanego innego rodzaju środków zapobiegawczych nie byłoby wystarczające.

W oparciu o powyższe zarzuty obrońca podejrzanego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez i zastosowanie środków zapobiegawczych o charakterze wolnościowym w postaci dozoru Policji polegającego na stawiennictwie podejrzanego we wskazanej jednostce Policji, zakazu opuszczania kraju oraz poręczenia majątkowego w wysokości 10.000,00 złotych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

W ocenie Sądu Apelacyjnego zażalenie obrońcy oskarżonego okazało potrzebne, albowiem pozwoliło na kontrolę instancyjną zaskarżonego postanowienia i jego korektę.
W sprawie niniejszej nie została spełniona bowiem podstawowa przesłanka ogólna wynikająca z przepisuart. 249 § 1 k.p.k.w postaci dużego prawdopodobieństwa, iż podejrzany dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa. Sąd Apelacyjny oceniając zebrany dotychczas materiał dowodowy, oczywiściejedynie w zakresie spełnienia przesłanki zart. 249 § 1 k.p.k.stwierdził, iż nie pozwala on na jednoznaczne i pewne odrzucenie wskazanej przez podejrzanego linii obrony, z której wynika, że ww. działałw granicach obrony koniecznej.
Istnienia w niniejszej sprawie kontratypu przewidzianego przepisemart. 25 § 1 k.k.nie sposób oczywiście obecnie przesądzić w sposób pewny na etapie postępowania wpadkowego. Będzie to możliwe dopiero w orzeczeniu kończącym merytorycznie postępowanie w sprawie. Jednakże zebrany dotychczas w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala stwierdzić z dużym prawdopodobieństwem, iż nie tylko wyjaśnienia podejrzanego w tym zakresie zasadnie wspierają tezy obrony wyrażone w zażaleniu. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić trzeba, że rozważania poniższe Sąd Apelacyjny czyni jedyniew zakresie oceny materiału dowodowego niezbędnego dla stwierdzenia przesłanki wynikającej z przepisuart. 249 § 1 k.p.k., nie rozstrzyga zaś sprawy w sposób ostateczny i definitywny.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że podejrzany od samego początku, już podczas pierwszego przesłuchania wskazywał, iżR. S.ruszył na niego trzymając w ręce jakiś przedmiot i grożąc mu (k. 62v). Konsekwentny był również co do tego, że działał w obronie koniecznej. Wskazał na tą okoliczność zarówno funkcjonariuszom policji przybyłym na miejsce zdarzenia (k. 5), jak i świadkowiG. M., który przekazał ją dalej dyżurnemu miejscowej jednostki policji w trakcie rozmowy telefonicznej tuż po zdarzeniu (k. 372).
Podejrzany mimo istniejących różnic co do przebiegu zdarzeniaw swoich kolejnych wyjaśnieniach konsekwentnie wskazywał, iżR. S.zaatakował go pierwszy, trzymał w ręku niebezpieczne narzędzie (młotek)i groził mu, że go zabije. Podejrzany jedynie próbował instynktownie obronić się przed tym atakiem i w konsekwencji zadawałR. S.kolejne uderzania nożem by go zatrzymać (k. 350 – 354). Zaznaczyć przy tym należy, że przy pokrzywdzonym faktycznie znaleziono zarówno rzeczony młotek, jak również i latarkę, nadto miał on na sobie rękawiczki. Przedmioty te,w połączeniu z uszkodzeniami przyczepy kempingowej w sposób odpowiedni uprawdopodobniają tezę o dokonywanej przez pokrzywdzonego kradzieżyz włamaniem, na której „nakrył” go tempore criminis podejrzany. Należy przy tym zwrócić uwagę, że jedynie z powodu niezrozumiałych zaniechań ze strony organów ścigania nie zabezpieczono w należyty sposób uszkodzeńi śladów kryminalistycznych w przedmiotowej przyczepie kempingowej(k. 329). Braku takich obiektywnych, empirycznych badań nie sposób przecież sanować post factum zapewnieniami, że były to „z dużą dozą prawdopodobieństwa” jedynie stare ślady (k. 402v). Tego rodzaju ułomności śledztwa nie mogą rzecz jasna obciążać podejrzanego, albowiem to na oskarżycielu publicznym ciąży obowiązek dowodzenia winy i sprawstwa,a także podważenia dowodowo wyjaśnień podejrzanego. Tymczasem z zeznań świadków – małżonkówC., właścicieli tejże przyczepy wynika wprost, iż takich uszkodzeń i śladów wcześniej nie było, a nadto że powstały one tempore criminis (k. 343v, 344v. 461v). Wprawdzie na przedmiotowym młotku nie znaleziono też śladów biologicznych pokrzywdzonego (k. 497–497v), jednakże jest to zrozumiałe z uwagi na używanie przez pokrzywdzonego rękawiczek, które co wcześniej sygnalizowano, także ujawniono na nim tuż po śmierci.
Również zachowanie podejrzanego bezpośrednio po zdarzeniu nie wskazuje na zamiar dokonania zabójstwa ( i to bezpośredni co można wydedukować z treści zarzutu ), a jedynie obronę przed bezpośrednim, bezprawnym atakiem. Przybył on bowiem od razu do swoich sąsiadów, był wystraszony i poruszony tym co się stało, nie oddalał się z miejsca zdarzenia, nawet po tym, jakG. M.wezwał policję i pogotowie. Zamiast tego konsekwentnie wskazywał sąsiadom i policjantom na to, że działał we własnej obronie czując się zagrożony zachowaniem pokrzywdzonego.
Powyżej wskazana analiza materiału dowodowego, dokonana jedynie co sąd odwoławczy po raz kolejny zaznacza, w zakresie oceny przesłanki wynikającej z przepisuart. 249 § 1 k.p.k., nie pozwala na przyjęcie za Sądem Okręgowym, że istnieje wystarczająco duże prawdopodobieństwo,że podejrzany faktycznie dokonał zarzucanego mu przestępstwa(z uwzględnieniemart. 1 § 3 k.k.). Z przedłożonego przez prokuratora materiału tego nie wynika bowiem aktualnie, że można zakwestionować jego linię obrony, sprowadzającą się do przyjęcia iż podejrzany działał w ramach kontratypu przewidzianego przepisemart. 25 § 1 k.k.Nie sposób przy tym przyjąć – co zdaje się sugerować sąd I instancji na k.11 – że zasada zawarta wart. 5 § 2 k.p.k.nie działa na etapie postępowania przygotowawczego. Skoro bowiem dotychczas wątpliwości, o których mowa powyżej dotychczas nie usunięto należy je rozstrzygnąć na korzyść podejrzanego. Konkluzja ta spowodowała, iż Sąd Apelacyjny obowiązany był zmienić zaskarżone postanowienie i uchylić tymczasowe aresztowanie stosowane wobec podejrzanego.
Oczywiście rzeczą dalszego postępowania będzie ostateczne rozstrzygnięcie czy podejrzany w istocie działał w ramach wskazanego kontratypu. Naturalnym jest także, że w takiej sytuacji należy również rozważyć czy nie doszło do ewentualnego przekroczenia granic obrony koniecznej (art. 25 § 2 k.k.), jak też czy zachodzą okoliczności, o których mowa wart. 25 § 3 k.k., które usprawiedliwiałyby takie przekroczenie.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. Mając na uwadze treśćart. 436 k.p.k.Sąd Apelacyjny ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego tylko do wskazanych powyżej uchybień, albowiem było to wystarczające do wydania orzeczenia. W tej sytuacji rozpoznawanie pozostałych – związanych np. z możliwością stosowania środków wolnościowych – było bezprzedmiotowe dla niniejszego postępowania. Na marginesie sąd odwoławczy zwraca jedynie uwagę obrońcy, że istnienie przesłanki ogólnejzart. 249 § 1 k.p.k.jest warunkiem sine qua non stosowania jakiegokolwiek środka zapobiegawczego, niezależnie od tego czy ma on charakter izolacyjny czy też nie. Stwierdzenie braku ww. przesłanki uniemożliwia więcw konsekwencji zastosowanie nawet środków łagodniejszych niż tymczasowe aresztowanie.

M. Ś.
Niniejsze orzeczenie jest prawomocne i wykonalne z dniem 13 stycznia 2016r.
P., dnia 13 stycznia 2016r.

Sędzia Sądu Apelacyjnego

M. Ś.
Pouczenie:
Postanowienie jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu.