Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1405/15
Data wyroku: 2016-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: J. Chrostek
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 1405/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 20 marca 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłK. Z.prawa do wcześniejszej emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż do dnia 1 stycznia 1999 roku nie został udokumentowany wymagany 15 letni staż pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
(decyzja - k. 25 akt ZUS)
Odwołanie od decyzji organu rentowego wniosła w dniu 7 maja 2015 rokuK. Z.wnosząc o zaliczenie do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 4 września 1978 roku do 30 listopada 1991 roku oraz od 9 maja 1994 roku do 31 lipca 1996 roku.
(odwołanie - k. 2)
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc, że odwołująca nie przedstawiła świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych w okresie od 4 września 1978 roku do 30 listopada 1991 roku. Co do okresu od 9 maja 1994 roku do 31 lipca 1996 roku organ rentowy podniósł, iż w świadectwie pracy wskazano, że wnioskodawczyni wykonywała pracę w szczególnych warunkach z powołaniem się na wykaz A dział XIV poz. 20 pkt 1 tj. „prace przy produkcji drobnych wyrobów ze szkła” przy czym zakład nie podał zarządzenie retortowego do którego pkt 1 miałby się odnosić. W wykazie A stanowiącym załącznik do uchwały nr 80/83 Zarządu CentralnegoZwiązku (...)z dnia 30 czerwca 1983 roku w dziale XIV poz. 20 wskazano stanowisko „formowacz wyrobów szklanych ręcznie” a zgodnie ze świadectwem pracy wnioskodawczyni była zatrudniona w tym okresie jako „formowacz wyrobów szklanych”.
(odpowiedź na odwołanie - k. 3)
Na rozprawie w dniu 8 lutego 2016 roku wnioskodawczyni poparła odwołanie. Pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
(e-protokół – 00:02:42, 00:07:54)

Sąd Okręgowy  Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi

ustalił, co następuje:
Wnioskodawczyni –K. Z.urodziła się w dniu (...). Odwołująca złożył wniosek o emeryturę w dniu 24 lutego 2015 roku oświadczając w nim, że nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
(wniosek k. 1 – 4 akt ZUS)
W toku postępowania przed organem rentowym wnioskodawczyni wykazała ogólny staż pracy w wymiarze 20 lat 2 miesięcy i 12 dni, na który składały się okresy składkowe w wymiarze 17 lat 10 miesięcy i 2 dni oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 2 lat 4 miesięcy i 10 dni. Do dnia 1 stycznia 1999 r. wnioskodawczyni nie udowodniła przed Zakładem wymaganego 15 letniego stażu pracy w warunkach szczególnych.
(bezsporne)
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 marca 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówiłK. Z.prawa do wcześniejszej emerytury z uwagi na to, że wnioskodawczyni nie wykazała co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
(decyzja - k. 25 akt ZUS)
W dniu 4 września 1978 roku wnioskodawczyni zawarła umowę o pracę na czas nieokreślony zeSpółdzielnią Pracy (...). Pracę miała świadczyć na stanowisku formowacza wyrobów szklanych ręcznie. Poza podstawowym wynagrodzeniem wnioskodawczyni przysługiwał dodatek za pracę w warunkach szczególnych.
(umowa o pracę – k. 10)
Stosunek pracy ustał z dniem 30 listopada 1991 roku w trybie wypowiedzenia umowy o parce z powodu zwolnień grupowych.
W wystawionym odwołującej w dniu 7 października 1991 roku świadectwie pracy wskazano, iż w okresie zatrudnienia zajmowała ona stanowiska formowacza wyrobów szklanych, cechowacza skal znaków. Ostatnim stanowiskiem jakie zajmowała było stanowisko formowacz wyrobów szklanych. Pracę świadczyła w pełnym wymiarze czasu pracy.
(świadectwo pracy – k. 3 akt ZUS)
Wnioskodawczyni nie posiada świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych z okresu zatrudnienia przypadającego od 4 września 1978 roku do 30 listopada 1991 roku.
(bezsporne)
Od 1 grudnia 1991 roku do 8 maja 1994 rokuK. Z.była zarejestrowana w Rejonowym Urzędzie Pracy wŁ.jako bezrobotna. Od 2 grudnia 1991 roku do 3 listopada 1993 roku pobierała zasiłek dla bezrobotnych.
(zaświadczenie z Urzędu Pracy – k. 8 akt ZUS)
Od 9 maja 1994 roku wnioskodawczyni ponownie podjęła pracę wSpółdzielni Pracy (...). Powierzono jej obowiązki formowania zbiorników, denkowania oraz odmierzania. Poza podstawowym wynagrodzeniem wnioskodawczyni przysługiwał dodatek za pracę w warunkach szczególnych.
(umowa o pracę – k. 11)
Do rozwiązania stosunku pracy doszło w dniu 31 lipca 1996 roku z przyczyn ekonomicznych dotyczących zakładu pracy – redukcji zatrudnienia. W wystawionym odwołującej w dniu 30 lipca 1996 roku świadectwie pracy wskazano, iż w okresie zatrudnienia zajmowała ona stanowiska formowacza wyrobów szklanych. Pracę świadczyła w pełnym wymiarze czasu pracy. Zaznaczono również, iż wnioskodawczyni wykonywała pracę w szczególnym charakterze zgodnie z wykazem A działem XIV pozycją 20 pkt 1 – „prace przy produkcji drobnych wyrobów ze szkła”.
(świadectwo pracy – k. 9 akt ZUS)
Przez cały okres zatrudnienia wSpółdzielni Pracy (...)wnioskodawczyni pracowała jako formowacz wyrobów szklanych, praca wykonywana była ręcznie. Zajmowała się również cechowaniem skal w termometrach, denkowaniem, łączeniem zbiorniczków z rtęcią. Odwołująca pracowała na pełen etat. Z uwagi na szkodliwe warunki pracownicy pracowali po 6 godzin dziennie, z tego powodu otrzymywali również dodatek do wynagrodzenia.
(zeznania świadkaU. Ł.– e-protokół (...):09:50, zeznania świadkaB. M.– e-protokół (...):15:16, zeznania świadkaD. W.– e-protokół (...):19:45)
Od 1 sierpnia 1996 roku do 5 października 1997 rokuK. Z.była zarejestrowana w Rejonowym Urzędzie Pracy wŁ.jako bezrobotna. Od 2 sierpnia 1996 roku do 1 sierpnia 1997 roku pobierała zasiłek dla bezrobotnych.
(zaświadczenie z Urzędu Pracy – k. 8 akt ZUS)
W okresie od 6 października 1997 roku do 5 listopada 1997 roku wnioskodawczyni zatrudniona byłą wfirmie (...) Sp. z o.o.Następnie od 2 lutego 1998 roku podjęła zatrudnienie wfirmie PPHU (...).
(świadectwo pracy k. 10-11 akt ZUS, zaświadczenie – k. 14 akt ZUS)
Od 1998 rokuK. Z.pobiera emeryturę z tytułu opieki nad dzieckiem (E.).
(bezsporne)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej powołanych dokumentów oraz zeznań przesłuchanych w sprawie świadków:U. Ł.,B. M.iD. W., które w badanych okresach pracowały razem z wnioskodawczynią w tym samym zakładzie pracy. Sąd uznał, że osobowe źródła dowodowe w postaci zeznań świadków nie budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Zeznania świadków wzajemnie ze sobą korelują tworząc spójną, logiczną całość. Świadkowie są dla wnioskodawczyni osobami obcymi i nie są zainteresowani rozstrzygnięciem sprawy na korzyść którejkolwiek ze stron. Są to osoby, które pracowały razem z wnioskodawczynią w badanym okresie w tym samym zakładzie pracy, a zatem mają niezbędną wiedzę na temat charakteru wykonywanej przez wnioskodawczynię pracy. Organ rentowy nie podważył przy tym w toku postępowania zeznań złożonych przez świadków.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie i jako takie skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.
W myślart. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999 r. osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Zaś ust. 2 w/w przepisu stanowi, że emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
W świetle § 2 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok SN z 15.12.1997 r. II UKN 417/97– (...)i US(...)i wyrok SN z 15.11.2000 r. II UKN 39/00 Prok. i Prawo(...)).
W przedmiotowym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości fakt, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki ustawowe co do wieku oraz lat okresów składkowych i nieskładkowych. W ocenie Sądu wnioskodawczyni spełnia również warunek co do posiadania 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Analiza treści wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. wskazuje, że wymieniona w dziale XIV poz. 20 praca przy produkcji drobnych wyrobów ze szkła jest pracą w szczególnych warunkach. Stosownie zaś do działu XIV poz. 20 wykazu A stanowiącego załącznik do uchwały nr 80/83 Zarządu CentralnegoZwiązku (...)z dnia 30 czerwca 1983 roku stanowisko „formowacz wyrobów szklanych ręcznie” jest pracą w szczególnych warunkach.
Stosownie do § 2 ust. 1 okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W myśl § 2 ust. 2 okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy.
Regulacja § 2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma jednak zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84). Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na okoliczność pracy wykonywanej przez wnioskodawczynię w szczególnych warunkach dopuścił dowód z zeznań świadków.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że skarżąca nie udowodniła stażu pracy w warunkach szczególnych do 1 stycznia 1999 roku. ZUS  argumentował, że wnioskodawczyni nie dostarczyła świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych z okresu od 4 września 1978 roku do 30 listopada 1991 roku, zaś w okresie od 9 maja 1994 roku do 31 lipca 1996 roku pracowała na stanowisku, które nie może być uznane za zatrudnienie w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze tj. formowacza wyrobów szklanych a nie formowacza wyrobów szklanych ręcznie.
W ocenie Sądu na uwagę zasługuje okoliczność, iż pomimo tego, że wnioskodawczyni nie legitymuje się zaświadczeniem o pracy w szczególnych warunkach wydanym przez uprawniony podmiot za okres od 4 września 1978 roku do 30 listopada 1991 roku, natomiast w świadectwie pracy za okres od 9 maja 1994 roku do 31 lipca 1996 roku ma wpisane, iż zajmowała stanowisko formowacza wyrobów szklanych, to jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala bez najmniejszej wątpliwości stwierdzić, żeK. Z.w obu powołanych okresach wykonywała pracę formowacza wyrobów szklanych ręcznie. We wskazanych okresach odwołująca pracowała wSpółdzielni Pracy (...)w pełnym wymiarze czasu pracy na wymienionym stanowisku, a dodatkowo zajmowała się również cechowaniem termometrów wykonując pracę związana z kontaktem z rtęcią. Wszystkie prace w zakładzie wykonywane były ręcznie, także formowanie wyrobów szklanych. Wskazują na to jednoznacznie zeznania świadków pracujących w powyższym zakładzie pracy w tym samym okresie co wnioskodawczyni a także treść zawartych przez wnioskodawczynię ze Spółdzielnią umów o pracę, w których powierzano jej stanowisko formowacza wyrobów szklanych ręcznie.
Bezspornym jest, że stanowisko formowacza wyrobów szklanych ręcznie jest zaliczane jest do pracy w szczególnych warunkach.
Jak wskazano powyżej, jeżeli pracownik nie otrzymał odpowiedniego dokumentu, poświadczającego jego pracę w szczególnych warunkach, może okoliczność tą udowadniać przed Sądem, wykorzystując do tego przewidziane wkodeksie postępowania cywilnegośrodki dowodowe.
Oczywiście brak odpowiedniego świadectwa pracy w szczególnych warunkach jak również nie precyzyjne wskazanie w nim stanowiska zajmowanego przez pracownika jest uchybieniem formalnym, ale Sąd bada rzeczywisty stan sprawy. Nadto należy zauważyć, iż wnioskodawczyni nie miał możliwości wystąpienia do Sądu Pracy z pozwem o sprostowanie świadectwa pracy z dnia 7 października 1991 roku po zakończeniu zatrudnienia wSpółdzielni Pracy (...). W tym bowiem okresie świadectwo pracy nie zawierało punktu o pracy w warunkach szczególnych i w związku z tym Sądy nie rozpoznawały takich spraw. Przepis dotyczący konieczności wskazywania w świadectwie pracy okresów pracy w szczególnych warunkach wszedł w życie dopiero od dnia 2 czerwca 1996 roku. Również powództwo wytoczone w późniejszym terminie nie spowodowałoby możliwości dokonania takiego ustalenia, gdyż stosownie do treściart. 189 k.p.c.wnioskodawca musiałby wykazać interes prawny w dochodzonym ustaleniu, a orzecznictwo stoi na ugruntowanym stanowisku, że całokształt postępowania dotyczącego ustalenia prawa do świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu ubezpieczenia społecznego należy do właściwości organów rentowych. (podobnie uzasadnienie uchwały SN z dnia 17.06.1987 r. III PZP 19/87 OSNC 1988/10/132).
De facto wnioskodawczyni tylko w niniejszym postępowaniu mogła wykazać, iż faktycznie jej praca była pracą w szczególnych warunkach.
Reasumując, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie z zebranego materiału dowodowego wynika jasno, iż w spornych okresach od 4 września 1978 roku do 30 listopada 1991 roku oraz od 9 maja 1994 roku do 31 lipca 1996 roku pracując na stanowisku formowacza wyrobów szklanych ręcznie wnioskodawczyni stale, a wiec w sposób ciągły w ramach obowiązującego ją pełnego wymiaru czasu pracy wykonywała czynności związane z produkcją drobnych wyrobów ze szkła - pracowała jako formowacza wyrobów szklanych ręcznie stosownie do działu XIV poz. 20 wykazu Arozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeoraz działu XIV poz. 20 wykazu A stanowiącego załącznik do uchwały nr 80/83 Zarządu CentralnegoZwiązku (...)z dnia 30 czerwca 1983 roku. W związku z tym stwierdzić należy, odwołująca przepracowała ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Wobec powyższego należało uznać, że wnioskodawczyni spełniła wszystkie przesłanki do przyznania emerytury: wieku tj. ukończenia 55 roku życia, posiadania co najmniej 20-letniego okresu składkowego i nieskładkowego do dnia 1 stycznia 1999 roku, w tym co najmniej 15 - letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach (co zostało udokumentowane i udowodnione przed Sądem).
Na mocy art. 129 ust. 1 ustawy świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w wyroku.
Zarządzenie: odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć organowi rentowemu wypożyczając akta emerytalne wnioskodawczyni