Sąd Okręgowy w Lublinie
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1359/14
Data wyroku: 2016-10-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zofia Kubalska

Sygn. akt: VIII U 1359/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 października 2016 r.
Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodnicząca SSO Zofia Kubalska
Protokolant prot. sądowy Przemysław Ochal
po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 roku w Lublinie
sprawyZ. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o zwrot nienależnie pobranych świadczeń
na skutek odwołaniaZ. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.
z dnia 26 czerwca 2014 roku    znak:(...)

I
oddala odwołanie;

II
oddala wniosek pełnomocnika wnioskodawcy o zasądzenie kosztów procesu.

Sygn. akt VIII U 1359/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 26 czerwca 2014 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440, ze zmianami) orazustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(Dz. U. z 2009 roku, Nr 167, poz. 1322, ze zmianami) zobowiązałZ. R.do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od dnia 1 marca 2012 roku do dnia 30 czerwca 2013 roku oraz od 1 sierpnia 2013 roku do 30 czerwca 2014 roku w kwocie 19532,02 złotych. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że w powyższym okresie wnioskodawca osiągnął przychód powodujący brak prawa do pobierania emerytury w zbiegu ze świadczeniem rentowym (decyzja - k. 39 t. II a.e.).
W dniu 8 lipca 2014 rokuZ. R.wniósł odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej zmiany poprzez odstąpienie od żądania zwrotu pobranego świadczenia. Podniósł, że celem uczestnictwa w lekcjach muzyki była zlecona przez lekarza rodzinnego(...)po wypadku, a nie uzyskiwanie wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia, którą podpisał będąc nieświadomy że osiągnie dochód (odwołanie – k. 2 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wniósł o jego odrzucenie. Podniósł, że z treści odwołania wynika, iż wnioskodawca domaga się odstąpienia przez organ rentowy od dochodzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń zaś sprawa umorzenia kwot określonych zaskarżoną decyzją nie była przez organ rentowy rozstrzygana z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącego w tym zakresie. Wskazał ponadto, iżZ. R.w 2002 roku otrzymał pismo, w którym został pouczony o zasadach pobierania renty z tytułu wypadku przy pracy w zbiegu ze świadczeniem emerytalnym (odpowiedź na odwołanie – k. 3 a.s.).
Wnioskodawca w toku rozprawy oraz w złożonym piśmie procesowym wnosił o odstąpienie przez organ rentowy od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, z uwagi na spowodowaną stanem zdrowia nieświadomość skutków osiągana jakichkolwiek dochodów przy pobieraniu świadczeń emerytalno-rentowych w zbiegu (k.10-13 a.s.)
Organ rentowy konsekwentnie wnosił o oddalenie odwołania, z uwagi na pobieranie przez skarżącego świadczeń w zbiegu i jednoczesne uzyskiwanie wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia (k.13 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Od 17 maja 1969 rokuZ. R.był zatrudniony wZakładzie (...)wM., na stanowisku maszynisty. W dniu(...)roku uległ wypadkowi przy pracy, którego skutkiem było(...)(k. 4 t.I a.r.).
Decyzją z dnia 13 maja 1993 roku, po wyczerpaniu zasiłku chorobowego organ rentowy przyznałZ. R.od dnia 6 lipca 1993 roku rentę inwalidzką drugiej grupy inwalidów z tytułu wypadku przy pracy, któremu uległ w dniu(...)roku (k. 22-23 t.I a.r.), wypłacaną od 1 maja 1999 roku jako rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Świadczenie przyznano na stałe (k. 50 t.I a.r.).
W dniu 16 grudnia 2002 roku wnioskodawcy została doręczona informacja, że w dniu 1 stycznia 2003 roku wchodzi w życieustawa z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowychwprowadzająca odmienne od dotychczas obowiązujących zasady pobierania świadczeń wypadkowych. Wpkt IIpisma został poinformowany, iż nowa ustawa zachowuje możliwość pobierania tzw. półtorakrotnego świadczenia tj. renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem lub chorobą zawodową powiększonej o połowę emerytury albo emerytury powiększonej o połowę renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem lub chorobą zawodowąwyłącznie dla świadczeniobiorców, którzy nie osiągają przychodu- bez względu na jego wysokość(k. 61-62 t. I a.r.).
Decyzją z dnia 24 listopada 2010 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznałZ. R.emeryturę. Świadczenie zmniejszone do połowy wypłacano wraz z rentą z tytułu wypadku przy pracy. Decyzja w pkt V pouczeń zawierała informacje, że w razie zbiegu u jednej osoby prawa do dwóch lub więcej świadczeń emerytalno-rentowych organ rentowy wypłaca jedno ze świadczeń wyższe lub wybrane przez emeryta-rencistę. Zasada wypłaty jednego świadczenia nie dotyczy zbiegu uprawnień do emerytury i.in z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy… chyba, że rencista osiąga przychód wskazany w części VI pouczenia- mi.in. w razie osiągania przychodu z tytułu zatrudnienia (k. 25 t.II a.e.).
W okresach od dnia 1 marca 2012 roku do dnia 30 czerwca 2013 roku oraz od 1 sierpnia 2013 roku do 30 czerwca 2014 roku wnioskodawca był zatrudniony wGminnym Ośrodku (...)wM., na podstawie umowy zlecenia (k. 31, 36 a. e. t. II a.e.).
Decyzją z dnia 9 czerwca 2014 roku organ rentowy wstrzymał wypłatę emeryturyZ. R.z powodu osiągania przychodu z tytułu powyższego zatrudnienia (k. 35 t. II a.e.).
W dniu 26 czerwca organ rentowy wydał zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję zobowiązującąZ. R.do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od dnia 1 marca 2012 roku do dnia 30 czerwca 2013 roku oraz od 1 sierpnia 2013 roku do 30 czerwca 2014 roku w kwocie19.532 złotych (k. 39 t. II a.e.).
W wyniku wypadku przy pracyZ. R.doznał(...)Po półrocznym pobycie w szpitalu miał problemy z(...)w życiu codziennym. Leczy się(...). Ma(...)obecnie podejrzewana jest u niego chorobaA.. Nadal ma problemy z(...)jednak czyta książki i gazety, pisze, robi bieżące zakupy w pobliskim sklepie. Zatrudnienie w(...)wM.podjął w celach rehabilitacyjnych zgodnie z sugestią lekarza rodzinnego. Członkowie rodziny, mieszkające z nim w jednym domu żona i córka nie widziały pism z ZUS informujących o konsekwencjach pobierania wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w przypadku pobierania w zbiegu świadczeń emerytalno-rentowych (zeznania wnioskodawcy k. 13-14 a.s., zeznania świadkaD. R.k. 39v-40 v a.s.).
W celu zbadania funkcji poznawczych, świadomości wnioskodawcy, w szczególności zbadania czy dolegliwości pourazowe wnioskodawcy wpływały na jego zdolności poznawcze i czy wnioskodawca miał zdolność zrozumienia zawartych w pouczeniu (k. 61-62 a.r., k. 25 a.e) treści oraz czy w związku ze swoim stanem psychofizycznym mógł zastosować się do zawartych w tych dokumentach pouczeń, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego lekarza psychiatryM. D.i psychologa klinicznegoW. B.(k. 40 v a.s.).
W opinii z dnia 15 lipca 2015 biegli sądowi lekarz specjalista psychiatra i psycholog kliniczny stwierdzili, iż ustalenie czy dolegliwości pourazowe wnioskodawcy wpływały na jego zdolności poznawcze oraz czy miał zdolność zrozumienia treści zawartych i mógł zastosować się do zawartych w tych dokumentach pouczeń będzie możliwe dopiero po dołączeniu do akt sprawy pełnej dokumentacji z leczenia opiniowanego w(...)wŁ.. W przeprowadzonym obecnie badaniu sądowo- psychologicznym podejrzewano(...)a.s.).
W opinii z dnia 2 grudnia 2015 r. biegli specjaliści psychiatra i psycholog po przeprowadzeniu szczegółowej analizy dokumentacji medycznej z okresowego leczenia (lata 1997-2003) w(...)wŁ.rozpoznali u opiniowanego(...)roku w wywiadzie. Leczący wnioskodawcę w tych latach psychiatra nie opisywał wówczas u opiniowanego(...)nie powodujące niezdolności zrozumienia przez niego zawartych w pouczeniach treści oraz zastosowania się do zawartych w tych dokumentach pouczeń (k. 63 a.s.).
W zastrzeżeniach do opinii pełnomocnik wnioskodawcy podniósł, iż że biegli błędnie przyjęli że wnioskodawca uległ wypadkowi komunikacyjnemu w 2005 roku oraz nie wzięli pod uwagę złożonego w dniu 9 czerwca 2015 roku wyniku badan psychologicznych z którego wynika, żeZ. R.nie jest w stanie zapamiętywać materiału pisanego i właściwie go odtwarzać (k. 73 -77 a.s.).
W celu ustosunkowania się do złożonych zarzutów Sąd dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłych psychiatry i psychologa (k. 76 a.s.)
Biegli sądowi lekarze specjaliści psychiatra i psycholog w opinii z dnia 13 kwietnia 2015 roku w całości podtrzymali opinię z dnia 2 grudnia 2015 roku. Z dokumentacji medycznej z wizyt wnioskodawcy w poradni(...)Z uwagi na niewystępowanie tych objawów w latach 1997, 1998, 1999, 2003 i 2007 oraz na niemożliwość ich remisji, nie mogły one występować w również w roku 2002. W konsekwencji zdolności poznawczeZ. R.nie powodowały wówczas niezdolności zrozumienia zawartych w pismach ZUS treści pouczeń oraz zastosowania się do nich. Data(...)nie ma więc znaczenia dla dokonanych ustaleń. Przedstawione przez wnioskodawcę wyniki badan(...)W badaniu tym ponadto opisano(...)wnioskodawcy w 2015 roku zaś biegli oceniali je w 2002 roku w okresie gdy skarżący pokwitował odbiór informacji z ZUS (k.80-82 a.s.).
Strony nie wniosły do opinii zarzutów (k. 89 v.a.s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych dowodów. Forma i treść dowodów z dokumentów nie była kwestionowana przez strony, nie budziła również wątpliwości Sądu, toteż brak było podstaw do odmówienia im waloru wiarygodności.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcy i świadkaD. R.odnośnie stanu jego zdrowia oraz trudnościach w funkcjonowaniu w związku z wypadkiem przy pracy, któremu uległ w 1989 roku. Zeznania te wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają.
Sąd podzielił w całości opinie biegłych sądowych psychiatry i psychologa sporządzone w toku niniejszego postępowania. Zostały wydane przez niekwestionowanych specjalistów z zakresu schorzeń występujących u wnioskodawcy, po uprzedniej analizie akt sprawy, przeprowadzeniu badań skarżącej i zapoznaniu się z dotyczącą jego osoby dokumentacją lekarską. Opinie są rzetelne i wyczerpujące, pozbawione sprzeczności. Mają charakter całościowy, zawierają analizę chorób występujących uZ. R.oraz określenie ich wpływu na jego zdolności poznawcze i zdolność zrozumienia treści zawartych w pouczeniu pism organu rentowego oraz czy w związku ze swoim stanem psychofizycznym mógł zastosować się do zawartych w tych dokumentach pouczeń. Wnioski opinii są jasne i poparte przekonywującą argumentacją. Biegli dokładnie przeanalizowali dostępną dokumentację leczenia skarżącego, odebrali od niej szczegółowy wywiad oraz poczynili na tej podstawie odpowiednie wnioski.
Z opinii jednoznacznie wynika, że(...)Z. R., mogących prowadzić do niezdolności zrozumienia zawartych w pismach ZUS treści pouczeń oraz zastosowania się do nich.
Sąd uznał opinie sporządzone w toku postępowania za kompletne, jasne i należycie uzasadnione, a tym samym za przedstawiające wystarczające wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego rozstrzygnięcia zarzutów zawartych w odwołaniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1999 roku, II UKN 96/99, OSNP z 2000 roku Nr 23, poz. 869).
Zgłaszane przez pełnomocnika wnioskodawczyni zastrzeżenia do opinii biegłych były powodem wywołania przez Sąd uzupełniającej opinii biegłych. Biegli w sposób wyczerpujący i jasny ustosunkowali się do złożonych zastrzeżeń.
Do opinii wnioskodawca nie zgłosił żadnych merytorycznych zarzutów.
Z tych względów Sąd nie prowadził dalszego postępowania dowodowego. Dalsze dopuszczanie kolejnych opinii byłoby uzasadnione tylko wówczas, kiedy sporządzone opinie byłyby sprzeczne lub niewłaściwie uzasadnione. Sąd Okręgowy podziela bowiem w pełni stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 27 lipca 2010 roku (II CSK 119/10, LEX nr 603161) oraz postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2009 roku (III CSK 7/09, LEX nr 533130) zgodnie z którym Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dalszych biegłych lub opinii instytutu, gdy zachodzi taka potrzeba, a więc wtedy gdy przeprowadzona już opinie zawierają istotne luki, są niekompletne, bo nie odpowiadają na postawione tezy dowodowe, niejasne, czyli nienależycie uzasadnione lub nieweryfikowalne, to jest gdy przedstawiona ekspertyza nie pozwala organowi orzekającemu zweryfikować zawartego w niej rozumowania co do trafności wniosków końcowych.
Odwołanie nie jest zasadne.
Zgodnie z treściąart. 26 ust 1 ustawa z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(Dz. U.2009, Nr 167, po. 1322) osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się, zależnie od jej wyboru:
1) przysługującą rentę powiększoną o połowę emerytury albo
2) emeryturę powiększoną o połowę renty.
Zgodnie z ust 3 przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli osoba uprawniona osiąga przychód powodujący zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, niezależnie od wysokości tego przychodu.
Zgodnie zart. 104 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz.U. 2013 r., poz. 1440 ze zm.)  prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych wust. 3-8oraz wart. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego
Zgodnie zart. 138 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychosoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu. W myśl zaśart. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 1442, ze zmianami), osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.
Z ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania wynika, że organ rentowy miał świadomość że wnioskodawca od 1 marca 2012 roku jest zatrudniony. Ta okoliczność nie zmienia jednak faktu, że świadczenie wypłacone wnioskodawcy miało charakter nienależny.
Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności opinia biegłych wskazują iż stan zdrowia wnioskodawcy nie uniemożliwiał mu zrozumienia pouczeń wysłanych przez organ rentowy. Wnioskodawca ponadto nie kwestionował samego faktu ich otrzymania w dniu 16 grudnia 2002 roku (k. 22 a.s.). Pouczenia te były jasne i czytelne, cześć dotycząca warunku nie osiągania przychodu przez uprawnionego do pobierania świadczeń w zbiegu, była ponadto znaczona pogrubioną czcionką. Wnioskodawca lub członek jego rodziny mógł więc bez trudu zapoznać się z tymi informacjami.
Mając powyższe na uwadze oraz na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie.
Oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów procesu uzasadnia (a contrario) przepisart. 98 § 1 k.p.c.