Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 91/16
Data wyroku: 2016-04-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Daniel Strzelecki, Andrzej Wieja, Andrzej Tekieli
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu, Uniewinnienie
Podstawa prawna: art. 284§2kk

Sygn. akt VI Ka 91/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 kwietnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący – Sędzia  SO Andrzej Tekieli (spr.)
Sędziowie   SO Daniel Strzelecki
SO Andrzej Wieja
Protokolant Anna Potaczek
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej GórzeM. P.
po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 r.
sprawyK. P.synaM.iA.zd.K.
urodzonego w dniu (...)wS.
oskarżonego zart. 284 § 2 kkw związku zart. 12 kk
z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze
z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt II K 73/15

I
zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoK. P.w ten sposób, że uniewinnia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu,

II
stwierdza, że koszty w sprawie ponosi oskarżyciel subsydiarnyPrzedsiębiorstwo – Produkcyjno – Handlowe (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ..

Sygn. akt VI Ka 91/16

UZASADNIENIE
K. P.oskarżony został o to że:
w okresie od grudnia 2010 roku do maja 2011 roku wJ.jako wiceprezes zarządu spółki podfirmą (...) Sp. z o.o.oraz jako prezes zarządu spółki podfirmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe (...) Spółka z o.o.z siedzibą wJ.działając w krótkich odstępach czasu , w wykonaniu z góry powziętego zamiaru dokonał przywłaszczenia powierzonego mu mienia ruchomego w postaci 670 kompletów kimon sportowych oraz 480 sztuk pasów do kimon o łącznej wartości 86.403,31 zł. rozporządzając tym mieniem na rzeczspółki (...) Sp. z o.o.i powiększając stan posiadania tej spółki na szkodęPrzedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) Spółka z o.o.
tj. o czyn zart. 284 § 2 k.k.w zw. zart.12 k.k.
Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 29 października 2015 r. w sprawie II K 73/15:
I.uznał oskarżonegoK. P.za winnego tego że w nieustalonych dniach w okresie pomiędzy 17 grudnia 2010 r. a 31 grudnia 2010 r. wJ.woj.(...)będąc prezesem zarząduPrzedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) Spółka z o.o.wJ.przywłaszczył powierzone mu mienie w postaci 250 kompletów kimon o wartości 29.227,88 zł. czym działał na szkodęPrzedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) Spółka z o.o.wJ.a następnie w nieustalonych dniach w okresie pomiędzy 16 lutego 2011 r. a 3 marca 2011 r. wJ.woj.(...)będąc prezesem zarząduPrzedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) Spółka z o.o.wJ.przywłaszczył powierzone mu mienie w postaci 150 kompletów kimon o wartości 19.090,22 zł. oraz sto pasów do kimon o wartości 1426 złotych czym działał na szkodęPrzedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) Spółka z o.o.wJ.po czym w nieustalonych dniach w okresie pomiędzy 3 marca 2011 r. a 15 maja 2011 r. wJ.woj.(...)będąc prezesem zarząduPrzedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) Spółka z o.o.wJ.przywłaszczył powierzone mu mienie w postaci 270 kompletów kimon o wartości 31.566,11 zł. oraz 120 pasów do kimon o wartości 1711,20 złotych czym działał na szkodęPrzedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) Spółka z o.o.wJ., czym trzykrotnie wypełnił znamiona czynu zart. 284 § 2 k.k.przyjmując iż czyny te stanowiły ciąg przestępstw zart. 91 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 284 § 2 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz na podstawieart. 33 § 2 k.k.orzekł wobec oskarżonego karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych ustalając wysokość stawki na kwotę 20 złotych;
II.na podstawieart.69 § 1 k.k.iart.70 § 1 pkt 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 r. warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 2 lata;
III. na podstawieart. 628 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 640 k.p.k.zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżyciela subsydiarnegoPrzedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) Spółka z o.o.wJ.reprezentowanego przez prezesa zarząduL. S.kwotę 13908 zł. tytułem poniesionych kosztów procesu;
IV. na podstawieart. 2 ust.1 pkt 2 i art.3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychzasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa opłatę w wysokości 980 zł.
Apelację od powyższego wyroku złożył obrońca oskarżonegoK. P.zarzucając:
1.naruszenie prawa materialnego tj.art. 284 § 2 k.k.polegające na błędnym przyjęciu że czyn oskarżonegoK. P.wyczerpał znamiona tego przestępstwa albowiem kimona i pasy do kimon zostały wyprodukowane celem realizacji złożonych zamówień i w konsekwencji doszło do ich wdania i przeniesienia własności na rzecz(...) Sp. z o.o.a nie popełnienia przestępstwa sprzeniewierzenia przezK. P.;
2.naruszenie prawa procesowego tj.art. 442 § 3 k.p.k.. poprzez zaniechanie przez Sąd Rejonowy przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie zamiaru oskarżonego.
Obrońca wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Apelację złożył również Prokurator Rejonowy w Jeleniej Górze zarzucając:
1.obrazę przepisów prawa materialnego –art. 4 § 1 k.k.– przez to że orzekając w przedmiotowej sprawie o karze:
a. powołał w pkt I części dyspozytywnej wyroku przepisart. 91 § 1 k.k.w jego brzmieniu zmienionym ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianieustawy Kodeks karnyoraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z dnia 20 marca 2015 r. ) tj. obowiązującym w dacie orzekania , a w pkt II części dyspozytywnej tegoż wyroku orzekając o warunkowym zawieszeniu wykonania orzeczonej kary 10 miesięcy pozbawienia wolności na okres próby 2 lat zastosował przepisyart. 69 § 1 k.k.iart.70 § 1 pkt 1 k.k.sprzed ich nowelizacji cytowaną wyżej ustawą choć w świetle prawidłowej wykładni reguły intertemporalnej określonej wart. 4 § 1 k.k.było niedopuszczalne równoczesne orzeczenie co do tego samego czynu na podstawie przepisów ustawy obowiązującej w dacie orzekania oraz przepisówKodeksu karnegosprzed jego nowelizacji wprowadzonej z dniem 1 lipca 2015 r. cytowaną wyżej ustawą;
b. zastosował w pkt I części dyspozytywnej wyroku przepisart.91 § 1 k.k.w jego brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania choć należało orzekając o karze stosować przepisyKodeksu karnegosprzed jego nowelizacji wprowadzoną cyt. wyżej ustawą nowelizującą albowiem są one względniejsze dla oskarżonego niż przepisy ustawy obowiązującej w dacie orzekania i tym samym zastosować przepisart. 91 § 1 k.k.w jego brzmieniu sprzed nowelizacji powołując obok niego także przepisart. 4 § 1 k.k.;
2.obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść orzeczenia –art.413 § 1 pkt 6 k.p.k.– wskutek nie powołania w pkt. II części dyspozytywnej wyroku dotyczącego warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej wobec oskarżonegoK. P.kary 10 miesięcy pozbawienia wolności - przepisuart. 4 § 1 k.k.albowiem pominięcie tego przepisu w podstawie prawnej orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności w sytuacji gdy w dacie orzekania obowiązywało inne brzmienie przepisów 69§ 1 k.k.iart.70 § 1 pkt 1 k.k.niż w dacie popełnienia przez oskarżonego występków zart. 284 § 2 k.k.bez powołania tego przepisu w pkt. II części dyspozytywnej wyroku a tylko ograniczenie się do sformułowania że stosuje się przepisy „w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 r.” powoduje że jest on wadliwy gdyż z jego treści nie wynika wprost na jakiej podstawie prawnej Sąd zastosował przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r.;
Stawiając te zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uzupełnienie pkt. I i II części dyspozytywnej wyroku o przepisart. 4 § 1 k.k.jako podstawę prawną orzeczenia o karze i o warunkowym zawieszeniu jej wykonania oraz o utrzymanie w pozostałym zakresie zaskarżonego wyroku w mocy.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zasadna okazała się apelacja obrońcy oskarżonego w szczególności zaś jej pierwszy zarzut, co skutkowało zmianą wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego.
OskarżonemuK.P.postawiono w subsydiarnym akcie oskarżenia zarzut popełnienia czynu zart. 284 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k., w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji przypisał oskarżonemu popełnienie trzech czynów zart. 284 § 2 k.k.w ciągu zart. 91 § 1 k.k., w istocie jednak ta zmiana nie miała znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia gdyż – zdaniem Sądu Okręgowego w wyżej wymienionym składzie – w stosunku do oskarżonego musiał zapaść wyrok uniewinniający wobec braku wypełnienia przez niego znamion przestępstwa sprzeniewierzenia zart. 284 § 2 k.k., niezależnie od tego czy jego zachowanie uznać za jeden czyn czy trzy czyny i niemożności zakwalifikowania tego zachowania z innego przepisukodeksu karnego. Sąd Okręgowy dostrzega , że to stanowisko pozostaje w sprzeczności z innym stanowiskiem Sądu Okręgowego wyrażonym w innym składzie w wyroku z dnia 20.01.2015 r. uchylającym pierwszy wyrok Sądu Rejonowego i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania (VI Ka 528/14 – k. 733 akt ). Sąd Okręgowy w pisemnym uzasadnieniu wyroku przesądził wówczas prawidłowość przypisania oskarżonemu przestępstwa zart. 284 § 2 k.k.podkreślając m.in. że oskarżony wydał pracownikowi podległej sobie spółki polecenie uszycia kimon, wyprodukowany towar przekazał dospółki (...) Sp. z o.o.bez polecenia wystawienia faktury VAT i zamiaru uiszczenia zapłaty, zatrzymał więc wyprodukowany towar bez żadnego ku temu tytułu i ekwiwalentu ( k. 777 odwrót ). To zapatrywanie prawne przyjął także jako swoje Sąd Rejonowy wydając wyrok skazujący przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd Okręgowy w obecnym składzie prezentuje natomiast odmienną ocenę prawną zachowania się oskarżonego.
Przestępstwo przywłaszczenia różni się od kradzieży brakiem elementu zaboru rzeczy, która znajduje się w posiadaniu sprawcy. Przywłaszczenie wymaga działania w zamiarze bezpośrednim kierunkowym postąpienia z cudzą rzeczą tak jakby się było jej właścicielem (animus rem sibi habendi).Sprawca musi zmierzać do zatrzymania cudzej rzeczy dla siebie lub innej osoby bez żadnego do tego tytułuKwalifikowany typ przywłaszczenia zart. 284 § 2 k.k.czyli tzw. sprzeniewierzenie polega na przywłaszczeniu rzeczy powierzonej sprawcy.Powierzenie jest w istocie zastrzeżeniem jej zwrotu właścicielowi w przyszłości,sprawca otrzymuje bowiem rzecz powierzoną pod opiekę, a brak zwrotu stanowi nadużycie zaufania z jego strony ( zob. m.in. A.Marek, Komentarz, kodeks karny Dom wyd. ABC 2005 str.586, T.Bojarski Kodeks karny, Komentarz wyd. VII LEX 2016, wyrok SN z 6.01.1978 r. V KR 137/77 OSNPG 1978 nr 6, poz.64, wyrok SA we Wrocławiu z 22.12.2015 r. II AKa 310/15 ). Nie stanowi przedmiotu sprzeniewierzenia rzecz ruchoma która została powierzona sprawcy w sytuacji gdytreść umowy stanowiącej podstawę przekazania rzeczy lub okoliczności sprawy wskazują na przeniesienie własności tej rzeczy na sprawcę( zob. postanowienie SN z 28.09.2005 r. V KK 9/05 ).
W sprawie niniejszej spółki – pokrzywdzoną,Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe (...) Spółka z o.o.w(...) Sp. z o.o.w imieniu którejK. P.złożył zamówienia – łączyły umowy o dzieło której przedmiotem były kimona i pasy do kimon wymienione w zarzucie subsydiarnego aktu oskarżenia. Na takim stanowisku stanął Sąd Cywilny – Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze V Wydział Gospodarczy w wyroku z dnia 24 kwietnia 2013 r. rozpatrując pozew o zapłatę ( V GC 324/11 ), uznając iż owe zamówienia złożone w formie pisemnej względnie elektronicznej w dniach 17.12.2010 r., 16.02.2011 r. i 7.03.2011 r. z podpisem oskarżonego ( k.242 – 245 , k. 246 – 247, k.264 akt ) stanowiły zawarcie umów o dzieło w rozumieniuart.627 i nast. k.c.( k. 697 odwrót ).Sąd Cywilny zasądzając roszczenie, odniósł się jednocześnie do zarzutu naruszeniaart.108 k.c.w kontekście faktu że obydwie strony umowy tj. obydwie spółki reprezentowane były przez tą samą osobę fizyczną tj.K. P.. Sąd ten nie stwierdził naruszenia wyżej wymienionego przepisukodeksu cywilnegopodkreślając że „…oświadczeniaK. P.działającego w imieniuD. (...)
S.składane były w sposób jawny dla pracowników powoda ( tj.(...) Spółka z o.o.przyp.S.O. ) którzy nie mieli wątpliwości że wolą spółek wyrażaną przezK. P.było zawarcie umów których przedmiotem było wykonanie przez powoda kimon oraz pasów do kimon. Treść samych umów…nie narusza interesów żadnej ze spółki a w przypadku jej wykonania przez pozwanego byłaby korzystna dla każdej ze stron, a przynajmniej dla powoda” ( k.698 ). Tą ocenę prawną potwierdził cywilny sąd odwoławczy – Sąd Okręgowy w Legnicy VI Wydział Gospodarczy oddalając apelacjęD. (...)S.Sp. z o.o wyrokiem z dnia 8.11.2013 r. ( VI Ga 243/13 – k.647 ). Ocena prawna sądu cywilnego nie wiąże oczywiście sądu karnego w niniejszej sprawie , jednakże Sąd Okręgowy w wyżej wymienionym składzie z tą oceną zgadza się , nie znajdując w materiale dowodowym sprawy dowodów przemawiających za innym stanowiskiem.
Zważywszy na powyższe brak jest w zachowaniu oskarżonego elementu niezbędnego do wypełnienia znamion przestępstwa zart. 284 § 2 k.k.czy też nawet zart. 284 § 1 k.k.tj. zatrzymania cudzego towaru dlaD. (...)S.Sp. z o.o na własność, bez żadnego tytułu prawnego. Nie sposób za chwilę przywłaszczenia mienia uznać moment gdyK. P.,A. P.czy też na ich polecenie pracownicyD. (...)S.względnie świadek.W. P.( k.415 – 417 ) zabierali kimona i pasy do kimon z(...) Spółka z o.o., gdyż realizowali oni wówczas zawartą umowę o dzieło. Z kolei gdy(...) Sp. z o.o.wszedł już w posiadanie wyżej wymienionego towaru doszło do przeniesienia jego własności na rzecz tej spółki ( rzeczy oznaczone co do gatunku,art. 155 § 2 k.c.), co wyklucza uznanie, że doszło do przywłaszczenia mienia przezK. P.na jej rzecz. Charakterystyczne, że(...) Spółka z o.o.wówczas gdy reprezentował jąK. P.jak i zwłaszcza wówczas gdy reprezentował ją jużL. S.nie żądała zwrotu wyżej wymienionego towaru , co przecież jest niezbywalnym uprawnieniem właściciela rzeczy w przypadku popełnienia przestępstwa przywłaszczenia mienia.L. S.w imieniu pokrzywdzonej spółki żądał jedynie zapłaty za towar, czyli w istocie domagał się wypełnienia kontraktu. Słusznie zwrócił uwagę na tą okoliczność obrońca oskarżonego w złożonej apelacji. Nie ma ponadto decydującego znaczenia fakt iż oskarżony nie wydał polecenia wystawienia faktur VAT w związku z zaciągniętym zobowiązaniem, świadczyć to może co najwyżej że nie zamierzał wywiązać się z kontraktu i zapłacić ceny za dostarczane towary. Ta ostatnia zaś okoliczność świadczyć też może o zamiarze wprowadzenia przez oskarżonego pokrzywdzonej spółki w błąd co do zapłaty wynikającego z kontraktu ekwiwalentu za dostarczone mienie i doprowadzenia w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. To zaś nakazywało rozważenie czy oskarżony nie wypełnił swoim działaniem znamion przestępstwa oszustwa zart.286 § 1 k.k..
Wszelkie rozważania dotyczące przypisania w niniejszej sprawieK. P.popełnienia przestępstwa ( względnie przestępstw ) zart. 286 § 1 k.k.pozostają jednak bezprzedmiotowe z powodów procesowych. Znamiona przestępstwa oszustwa różnią się od przestępstwa opisanego wart. 284 § 2 k.k.nie tylko sposobem działania sprawcy ale także treścią jego zamiaru który podlega dowodzeniu i ustaleniu w prowadzonym postępowaniu. Stwierdzenie że oskarżony dopuścił się oszustwa wymagałoby dokonania nowych niekorzystnych dla niego ustaleń faktycznych , surowsze zaś w stosunku doart. 284 § 2 k.k.zagrożenie karą pozbawienia wolności zawarte w sankcjiart. 286 § 1 k.k.uniemożliwia dokonanie takiego zabiegu wobec braku apelacji na niekorzyść. Prokurator złożył wprawdzie w niniejszej sprawie apelację , dotyczyła jednak marginalnych kwestii związanych z przepisami intertemporalnymi i w istocie nie była apelacją na niekorzyść, zaś na rozprawie odwoławczej zdawał się przychylać do stanowiska prokuratora umarzającego postępowanie przygotowawcze w sprawie. Jedynie na marginesie wskazać należy, że umorzenie śledztwa wobec braku znamion czynu zabronionego dotyczyło m.in. czynu zart. 286 § 1 k.k.( k.865 akt 3 Ds.115/12/Spc ). Taką decyzję procesową zaakceptował także oskarżyciel subsydiarny skoro w akcie oskarżenia nie zarzucił czynu kwalifikowanego z tego przepisu.
Niewątpliwie postępowanieK. P.ustalone w niniejszej sprawie było naganne, skutkowało jednak jedynie cywilnoprawną odpowiedzialnością kontraktową. Oskarżony wykonał wyrok sądu cywilnego i naprawił szkodę, co przyznał w imieniu pokrzywdzonejspółki (...)na rozprawie odwoławczej oświadczając , że nie ma obecnie żadnych roszczeń w stosunku do oskarżonego.
Wobec zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnieniaK. P.przez Sąd Okręgowy bezprzedmiotowe było odnoszenie się do apelacji prokuratora (art.436 k.p.k.).
Na podstawieart.632 pkt 1 k.p.k.w zw. zart.634 k.p.k.Sąd Okręgowy stwierdził że koszty postępowania w sprawie ponosi oskarżyciel subsydiarnyPrzedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe (...) Spółka z o.o.z siedzibą wJ..
Daniel Strzelecki   Andrzej Tekieli   AndrzejW.