Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 838/15
Data wyroku: 2016-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Adrianna Mongiałło
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktV U 838/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia8 marca 2016 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Adrianna Mongiałło
Protokolant: star. sekr. sądowy Katarzyna Awsiukiewicz
po rozpoznaniu w dniu8 marca 2016 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuA. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o emeryturę
na skutek odwołaniaA. K.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia2 lipca 2015 r.
znak(...)

oddala odwołanie

Sygn. akt VU 838/15

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.decyzją z 2 lipca 2015r., znak(...), odmówił przyznaniaA. K.prawa do emerytury określonej wart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm., gdyż do dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. do 01 stycznia 1999r., udowodnił 24 lata, 9 miesięcy i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych, wobec wymaganych co najmniej 25 lat takich okresów oraz nie udowodnił żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych wobec wymaganych co najmniej 15 lat. Organ rentowy nie uznał przy ustalaniu ogólnego stażu pracy okresu pracy domownika w indywidualnym gospodarstwie rolnymH.iF. P.od 15 października 1976r. do 30 kwietnia 1977r. Ponadto organ rentowy nie uznał za pracę w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w(...) OddziałwZ., gdyż w świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych wskazane stanowiska pracy są rozbieżne ze stanowiskami wymienionymi w powołanych przepisach branżowych.
W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do emerytury. Domagał się zaliczenia do ogólnego stażu ubezpieczeniowego pracy w gospodarstwie przyszłych teściów oraz zakwalifikowania okresu zatrudnienia w(...) OddziałwZ.jako okresu pracy w warunkach szczególnych przy wykonywaniu prac określonych w wykazie A Dziale I poz. 3 rozporządzenia RM z 7 lutego 1983r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wniósł o oddalenie odwołania, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaA. K.urodził się(...)., nie był członkiem OFE.
Niesporne jest, że udokumentował przed organem rentowym łącznie 24 lata,9 miesięcy i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
(niesporne)
W okresie od 1 października 1971r. do 16 listopada 1983r. wnioskodawca był zameldowany na pobyt stały wD.,ul. (...), tj. w miejscu zamieszkania rodziców.
W okresie od 24 października 1974r. do 4 października 1976r. odbył zasadniczą służbę wojskową.
dowód: - akta emerytalne wnioskodawcy;
- teczka dowodu osobistego  wnioskodawcy z  Urzędu Miasta i Gminy wG.;
- akta osobowe wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w(...) OddziałwZ.- kwestionariusz osobowy, podanie o przyjęcie do p r acy, życiorys;
Od 1 maja 1977r. wnioskodawca podjął zatrudnienie w(...)wW.Oddział wZ., gdzie pracował do 30 czerwca 2015r., w pełnym wymiarze czasu pracy przy wydobywaniu gazu, kolejno na stanowiskach :
- od dnia 01.05.1977r. do dnia 30.09.1979r. operatora wydobycia ropy i gazu,
- od dnia 01.10.1979r. do dnia 31.05.1984r. aparatowego odsiarczania i osuszania gazu,
- od dnia 01.06.1984r. do dnia 31.03.1986r. aparatowego osuszania gazu - pomiarowego,
- od dnia 01.04.1986r. do dnia 31.12.1986r. pomiarowego - aparatowego urządzeń do oczyszczania gazu,
- od dnia 01.01.1987r. do dnia 31.12.1995r. pomiarowego - brygadzisty,
- od dnia 01.01.1996r. do dnia 3l.10.2002r. aparatowego urządzeń do oczyszczania gazu i ropy,
- od dnia 01.11.2002r. do dnia 31.12.2008r. operatora wydobycia ropy i gazu.
Wnioskodawca wykonywał pracę w terenie, bezpośrednio przy urządzeniach wydobywczych gazu.
dowód :  - akta emerytalne wnioskodawcy;
-  akta osobowe wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w(...) OddziałwZ.;
- zeznania świadkaM. G., e-protokół z 3.11.15, 00:24:17-00:39:25;
- zeznania świadkaB. R., e-protokół z 3.11.15r., 00:39:25-00:55:39;
- przesłuchanie wnioskodawcy, e-protokół z 8.03.16r.,00:01:55-00:39:39;
Podejmując zatrudnienie w(...) OddziałwZ.wnioskodawca został od 1 maja 1977r. skierowany doK.na okres 3-4 miesięcy. Po powrocie ze stażu zakład pracy wynajął pracownikom stancję naprzeciwko gospodarstwa rodziców przyszłej żony -H. K.. Na stancji mieszkał wnioskodawca z czterema innymi pracownikami. Po podjęciu zatrudnienia wnioskodawca spotykał się z przyszłą żoną i pomagał w gospodarstwie jej rodziców. Około pół roku przed ślubem wnioskodawca przeprowadził się do rodziców przyszłej żony.A. K.zawarł związek małżeński zH. P.(...)H. P.urodziła się(...).
dowód : - teczka dowodu osobistego wnio skodawcy z Urzędu Miasta i G miny wG.;
-  akta osobowe wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w(...) OddziałwZ.;
- zeznania świadkaM. G.gorka , e-protokół z 3.11.15, 00:24:17- 00:39:25;
- zeznania świadkaB. R., e-protokół z 3.11.15r., 00:39:25-00:55:39;
- przesłuchanie wnioskodawcy,  e-protokół z 8.03.16r.,00:01:55-00:39:39;
Rodzice żony wnioskodawcy -H.iF. P.w latach 1976-1977 posiadali gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 5,4490 ha, położone wM..W 1976r. przyszła żona wnioskodawcy -H. P.miała 15 lat i uczęszczała do szkoły. W gospodarstwie oprócz niej mieszkali jej rodzice i starsza siostraM., która miała swój zakład krawiecki. SiostraT.była mężatką i mieszkała oddzielnie. BratJ.był żonaty i mieszkał poza domem – pomagał w gospodarstwie przy większych pracach polowych, bratJ.mieszkał wZ.. RodziceH. P.uprawiali zboża, sadzili ziemniaki, buraki cukrowe, hodowali bydło, trzodę chlewną, 2 konie, kury, kaczki.
dowód : - akta emerytalne wnioskodawcy;
- częściowo zeznania świadkaH. K., e-protokół z 3.11.15r, 00:02:47-00:24:17;
- częściowo przesłuchanie wnioskodawcy, e-protokół z 8.03.16r., 00:01:55-00:39:39;
Sąd zważył co następuje.
Odwołanie jest niezasadne.
Zgodnie zart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego wart. 32wskazanej ustawy, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 25 lat dla mężczyzn. Emerytura, o której mowa, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie zaś z dyspozycją art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1. Wiek emerytalny, o którym mowa we wskazanym artykule, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj.rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.).Z dyspozycji § 4 ust. 1 rozporządzenia wynika, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, ma okres zatrudnienia 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Przy czym, zgodnie z § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy, o których mowa powyżej, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Odnosząc się do powyższego należały stwierdzić, że decyzja organu rentowego odmawiająca wnioskodawcy prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest prawidłowa. Podkreślenia wymaga bowiem, że wymienione we wskazanych wyżej przepisach przesłanki warunkujące przyznanie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym muszą być spełnione łącznie. Brak choćby jednej z nich uniemożliwia przyznanie prawa do wskazanego świadczenia. TymczasemA. K.nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, gdyż nie legitymuje się wymaganym ogólnym stażem ubezpieczeniowym w wymiarze 25 lat.
Niespornie wnioskodawca udowodnił na dzień 1 stycznia 1999r. 24 lata, 9 miesięcy i 2 dni okresów składkowych, i nieskładkowych. Organ rentowy zakwestionował także świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych wydane wnioskodawcy przez(...) OddziałwZ.wskazując, że tym samym wnioskodawca nie legitymuje się również wymaganym 15 - letnim okresem takiej pracy. W ocenie Sądu, mając na uwadze dokumenty zawarte w aktach osobowych wnioskodawcy, zapisy na świadectwie pracy w warunkach szczególnych, uzupełnione zeznaniami świadkówM. G.iB. R.oraz przesłuchaniem wnioskodawcy należy przyjąć, że wnioskodawca będąc zatrudnionym w(...) OddziałwZ.wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę przy wydobywaniu gazu ziemnego, tj. prace określone w wykazie A Dziale I poz. 3 rozporządzenia RM z 7.02.1983r. Przeprowadzone dowody są wiarygodne, spójne, korespondują ze sobą, wzajemnie się uzupełniają i jednoznacznie wskazują na rodzaj wykonywanej przez wnioskodawcę pracy, a nazwa stanowiska wpisana w dokumentach przez pracodawcę ma w tym przypadku znaczenie drugorzędne.
Powyższe jest jednak niewystarczające do przyznania spornego świadczenia.W ocenie Sądu wnioskodawca nie legitymuje się bowiem wymaganym ogólnym stażem ubezpieczeniowym w wymiarze 25 lat. Wnioskodawca nie udowodnił bowiem zaoferowanymi środkami dowodowymi, że w okresie od 15 października 1976r. do 30 kwietnia 1977r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców przyszłej żony, w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt. 3 ustawy emerytalnej.
Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt. 3 ustawy emerytalnej, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczeniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 1 stycznia 1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Zgodnie z § 24 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. 2011.237.1412) środkiem dowodowym stwierdzającym okresy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy, mogą być zeznania świadków.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym i stanowiskiem doktryny, przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed objęcia rolników obowiązkiem opłacania składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne domowników (tj. przed dniem 1 stycznia 1983r.), przesądza wystąpienie dwóch okoliczności: wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej "domownika" z art. 6 pkt 2 ustawy z 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie bądź domownik był co najmniej dyspozycyjny w tym zakresie co oznacza jego gotowość do wykonywania pracy w powyższym wymiarze. Okolicznością wyłączającą przyjęcie stałości świadczenia prac w gospodarstwie domowym jest również wykonywanie przez domownika prac o charakterze dorywczym, okazjonalnie i w wymiarze niższym od połowy pełnego wymiaru czasu pracy, które to czynności należy kwalifikować jako doraźną pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych jako członków rodziny rolnika.
Przez pojęcie domownika ( art. 6 pkt. 2 ustawy ) rozumie się natomiast osobę bliską rolnikowi, która:
a)ukończyła 16 lat,
b)pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,
c)stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
W przedmiotowej sprawie stanowisko organu rentowego jest, w ocenie Sądu, prawidłowe. W okresie od października 1976r. do kwietnia 1977r.A. K.nie był osobą bliską rolnikowi w rozumieniuustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wprawdzie powyższa ustawa nie definiuje pojęcia osoby bliskiej, jednak wykładnia językowa wskazuje, że chodzi tu o relacje natury osobistej, więzy pokrewieństwa bądź osoby pozostające w faktycznie bliskich stosunkach uczuciowych. Domownik musi być osobą bliską rolnikowi czyli osobą, która stale zamieszkuje w gospodarstwie rolnika, czerpie z tego gospodarstwa pewne pożytki, która ma w tym gospodarstwie swoje źródło utrzymania, mieszkania, tam jest jej centrum życiowe.
Całkowicie niewiarygodne są w ocenie Sądu, zeznania wnioskodawcy, jakoby w tym okresie stale pracował w gospodarstwie rolnym przyszłych teściów jedynie za wyżywienie i zamieszkanie, a rodzice wysyłali mu dodatkowo pieniądze. Wnioskodawca na potwierdzenie swojego stanowiska przedstawił jedynie zeznania świadka - żonyH. K., która w oczywisty sposób jest zainteresowana pozytywnym ustaleniem tej przesłanki ustawowej. Ubezpieczony nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających zamieszkanie wM.po odbyciu zasadniczej służby wojskowej. Wnioskodawca przed organem rentowym i w toku postępowania twierdził, że był zameldowany tymczasowo u przyszłych teściów wM.. Po nadesłaniu teczki dowodu osobistego przez Urząd Miasta i Gminy wG.zeznał natomiast, że w okresie gdy mieszkał wM.był jednak zameldowany u rodziców wD.. Także w podaniu o przyjęcie do pracy, kwestionariuszu osobowym i życiorysie, które składał bezpośrednio przed zatrudnieniem, wnioskodawca wskazuje jako miejsce zamieszkaniaD.. Nie wspomina nigdzie, że mieszka wM., ani że po odbyciu służby wojskowej podjął pracę w rolnictwie, nie wskazujeM.jako adresu do korespondencji. Niewiarygodne są w ocenie Sądu, twierdzenia ubezpieczonego, że już w spornym okresie spotykał się z przyszłą żoną. Wnioskodawca nie pamiętał bowiem nawet, że żona w 1977r. przerwała naukę ani z jakiego powodu to miało miejsce.H. K.wskazywała, że wnioskodawca wykonywał w spornym okresie wszystkie prace polowe, w tym orkę i siew, podczas gdy wnioskodawca zeznał, że nie orał, a wiosną pomagał w polu mało, gdyż głównie zajmował się zwierzętami. Ponadto zarówno świadek, jak i wnioskodawca wymieniali podczas zeznań wszystkie tradycyjne prace rolnicze, nie zwracając uwagi na porę roku, której sporny okres dotyczy. Wskazywali więc, że wnioskodawca pracował w polu przy zbiorze ziemniaków, buraków, bronował pole, przygotowywał pod zasiew, kosił trawę, zbierał siano, słomę, zwoził plony z pola. Wskazać należy, że wnioskodawca mieszkał w województwie(...), a przyszła żona miała w 1976r. 15 lat. Ślub zaś wzięli dopiero w 1981r. Nie ma żadnego dowodu aby fatycznie przyjąć - jak twierdzi wnioskodawca - że ich rodzice się znali i ustalili, że wnioskodawca będzie do czasu podjęcia zatrudnienia mieszkał u państwaP.. Wskazać także należy na rozbieżności pomiędzy przesłuchaniem wnioskodawcy a zeznaniami świadkaH. K.oraz świadkówM. G.iB. R..H. K.twierdziła, że po podjęciu zatrudnienia wnioskodawca jeszcze przez okres 3-4 miesięcy mieszkał u jej rodziców, natomiast ubezpieczony zeznał, że od razu po zawarciu umowy o pracę został skierowany doK.( co faktycznie wynika ze skierowania do pracy i umowy o pracę ), skąd wrócił po 3-4 miesiącach, a zakład pracy wynajął dla pracowników stancję, na której mieszkał z czterema kolegami, w tym ze świadkiemM. G.. Stancja znajdowała się naprzeciwko gospodarstwa państwaP.. ŚwiadekM. G.podał natomiast, że wnioskodawca raczej nie znał żony przed ślubem, a w gospodarstwie zaczął pomagać „jak wszedł w rodzinę” i chodził do przyszłej żony, jak już mieszkali na stancji, tj. po 1977r. Przed ślubem wyprowadził się do narzeczonej. Trudno w ocenie Sądu przyjąć, że koledzy ze stancji, z którymi wnioskodawca nie tylko mieszkał, ale i pracował nie wiedzieli, że pracował i mieszkał on wcześniej u przyszłych teściów i spotyka się z dziewczyną. Obaj świadkowie wiedzieli natomiast, że wnioskodawca pochodzi z(...).
Wskazując na powyższe uznać należy, że wnioskodawca nie przedstawił wiarygodnych, spójnych dowodów pozwalających na zaliczenie okresu od 15 października 1976 r. do 30 kwietnia 1977 r. do pracy w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt. 3 ustawy. Poza przesłuchaniem wnioskodawcy i zeznaniami żony wnioskodawcy brak jest jakichkolwiek innych jednoznacznych, konkretnych dowodów pozwalających na określenie okresu i rozmiaru pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym rodziców żony. Należy bowiem podkreślić, że skoro okres pracy w gospodarstwie rolnym może być wykazany przy pomocy zeznań świadków, to muszą to być zeznania precyzyjne i konkretne, pozwalające zweryfikować korzystne dla siebie twierdzenia wnioskodawcy, który z oczywistych względów jest zainteresowany w pozytywnym dla siebie rozstrzygnięciu.
W ocenie Sądu brak jest więc dowodów potwierdzających pracę wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym przyszłych teściów w spornym okresie. Tym samym wnioskodawca nie spełnia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia emerytalnego w obniżonym wieku, określonych w art. 184 w zw. z art. 32 ustawy emerytalnej. Nie posiada bowiem wymaganego okresu składkowego, nieskładkowego i uzupełniającego w wymiarze 25 lat.
Opierając się zatem na powyższych ustaleniach i rozważaniach Sąd na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie jako pozbawione uzasadnionych podstaw.