Sąd Okręgowy w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1779/15
Data wyroku: 2016-01-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Żarnowska-Sporysz
Słowa kluczowe: Zwrot Nienależnie Pobranych Świadczeń Z Ubezpieczenia
Podstawa prawna: 410 kc

Sygn. akt I C 1779/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Irena Żarnowska-Sporysz
Protokolant: prot. sądowy Anna Łachman
po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwa

A. (...)

  wW. (...)

przeciwko
     Skarbowi Państwa -(...)

o zapłatę

I
zasądza od Skarbu Państwa(...)na rzeczA. (...)wW. (...)kwotę 90.339,39 zł (dziewięćdziesiąt tysięcy trzysta trzydzieści dziewięć złotych trzydzieści dziewięć groszy) z ustawowymi odsetkami od 25 listopada 2014 roku do dnia zapłaty,w tym od 1 stycznia 2016 roku z odsetkami ustawowymi za opóźnienie;

II
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 8.134 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sygn. akt I C 1779/15

UZASADNIENIE

    Strona powodowa -A. (...)wW. (...)
w pozwie
z dnia 29 lipca 2015 r. domagała się zasądzenia na jej rzecz od pozwanego Skarbu Państwa –(...)kwoty 90.339,39 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 25 listopada 2014 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podała, iż decyzją z dnia 11 grudnia 1995 r. Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, poprzednik prawny powodowejA. (...)otrzymał w bezterminowe użytkowanie, wyłączone z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowedziałki nr (...)położone w obr. ew.J.oraz nr(...)położoną w obr. ew.G.gm.(...). Z tytułu użytkowania gruntu poprzednik prawny powódki zobowiązany był uiszczać na rzecz właściciela opłatę roczną w terminie do 31 marca każdego roku, ustalaną odrębnym aneksem do protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia 8 sierpnia 1996 r. W dniu 5 lutego 2011 r. powódka stała się z mocy prawa właścicielem przedmiotowych działek, co następnie zostało stwierdzone decyzją Wojewody(...)z dnia 3 listopada 2014 r. Pomimo tego powódka uiszczała stronie pozwanej opłatę roczną za użytkowanie gruntu w latach 2011 – 2013 r., łącznie na kwotę 90.339,39 zł z uwagi , iż strona pozwana w okresie tym wystawiała powódce faktury z tego tytułu wskazując na brak decyzji wojewody stwierdzającej nabycie prawa własności przez powódkę.
W ocenie powódki w/w kwota stanowi nienależne świadczenie zapłacone przez nią z tytułu użytkowania przedmiotowej nieruchomości za okres od dnia 5 lutego 2011 r. do końca 2013 r.
Powódka wyjaśniła, iż do dnia wydania decyzji „uwłaszczeniowej” przez Wojewodę nie miała pewności , że nie jest zobowiązana do świadczenia na rzecz pozwanego z tytułu użytkowania nieruchomości. Decyzja ta nie była decyzją automatyczna, lecz wydanie jej poprzedzało stosowne postępowanie wyjaśniające, które trwało ponad 3 lata. Ponadto powódka wskazała, iż uiszczanie w/w opłat w spornym okresie, nie odbywało się przez nią dobrowolnie, lecz na żądanie pozwanego, który nie akceptował wniosków powódki o odstąpienie od naliczania przez niego opłat, argumentując to, tym, iż do czasu wydania prawomocnej decyzji wojewody formalnie grunt nie jest własnością powódki.
Pozwany Skarb Państwawniósł o oddalenie powództw i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany powołał się naart. 411 pkt 1 k.c.oraz na fakt, iż w sprawie nie wystąpił żaden wyjątek uregulowany w w/w przepisie utrzymujący kondykcję. Pozwany wskazał, iż powodowa Agencja znała stan prawny nieruchomości i wiedziała że może uchylić się od spełnienia świadczenia a mimo to je spełniła. Już w piśmie z dnia 30 marca 2011 r. oraz z dnia 21 grudnia 2011 r. powódka powoływała się na nabycie prawa z mocy ustawy i podkreślała swój właścicielski status w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. Miała więc w pełni świadomość braku obowiązku świadczenia.
Pozwany podniósł także zarzut przedawnienia zgłoszonego roszczenia.
Bezsporne z prawie było, iż:
Decyzją z dnia 11 grudnia 1995 r. nr(...)Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych i Leśnictwa wyłączył z zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowedziałki nr (...)położone w obr. ew.J.gm.(...)objęte kw nr(...)orazdziałkę nr (...)położona w obrębie ew.G.gm.(...)objętej kw nr(...)i przekazał je w bezterminowe użytkowanie ZarządowiOrganizacji (...)Oddział wZ.. W decyzji postanowiono, że w/w nieruchomość przekazana zostanie protokołem zdawczo odbiorczym podpisanym przez obie strony oraz że w sprawach dotyczących użytkowania nieuregulowanych decyzją zastosowanie znajdą przepisykodeksu cywilnego. Na podstawie powyższej decyzji w/w nieruchomości zostały przekazane przez Skarb Państwa – Lasy Państwowe –(...)Organizacji (...)Oddział wZ.w oparciu o protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 8 sierpnia 1996 ., zgodnie z którym z tytułu użytkowania gruntu Zarząd użytkownik zobowiązany był uiszczać na rzecz właściciela opłatę roczną w terminie do dnia 31 marca każdego roku, która na kolejne lata miała być każdorazowo ustalana odrębnym aneksem do protokołu ( § 9 protokołu). Powódka powstała na podstawieustawy z dnia 29 października 2010 r. o rezerwach strategicznych( DZ. U Nr 229, poz. 1496 ze zm.) i jest następcą prawnym Głównego Zarządu Rezerw Państwowych i działającego przy nim gospodarstwa pomocniczego pn. ZarządOrganizacji (...)oraz ich następcyA. (...)utworzonejustawą z dnia 30 maja 1996 r. o rezerwach państwowychi zapasach obowiązkowych paliw ( DZ. U Nr 90, poz. 404 z e zm.).
Powódka uiszczała na rzecz pozwanego opłatę roczną za użytkowanie w/w nieruchomości.
W dniu 5 lutego 2011 r. powódka stała się z mocy prawa właścicielem w/w nieruchomości na podstawieart. 61w zw. zart. 65 ustawy z dnia 29 października 2010 r. o rezerwach strategicznych. Pomimo tego pozwany pismem z dnia 18 marca 2011 r. skierowanym do powódki przekazał jej projekt aneksu do protokołu zdawczo odbiorczego z dnia 8 sierpnia 1996 r. ustalającego wysokość opłaty za użytkowanie nieruchomości za 2011 r. W odpowiedzi na powyższe pismo powódka skierowała do pozwanego pismo z dnia 30 marca 2011 r., w którym wyjaśniła pozwanemu, iż z dniem 5 lutego 2011 r. stała się właścicielem nieruchomości, jednocześnie wnosząc prolongatę do podpisania aneksu za 2011 r. celem uzyskania stosownej decyzji wojewody i celem ustalenia opłaty za okres od dnia 1 stycznia 2011 r. do 4 lutego 2011 r. Pozwany wyraził zgodę na prolongatę terminu płatności, jednakże następnie pismem z dnia 15 grudnia 2011 r. poinformował powódkę, ze z uwagi na brak decyzji wojewody stwierdzającej nabycie prawa własności przedmiotowych nieruchomości przez powódkę zmuszony jest wystawić fakturę VAT określającą kwotę opłaty za rok 2011 . W odpowiedzi na powyższe pismo powódka skierowała do pozwanego pismo z dnia 21 grudnia 2011 r. , w którym poprosiła o kolejną prolongatę terminu płatności za użytkowanie przedmiotowych nieruchomości w 2011 r. do końca 2012 r. celem umożliwienia zakończenia prowadzonego postępowania administracyjnego przed wojewodą. W odpowiedzi na powyższe pozwany skierował do powódki pismo z dnia 30 grudnia 2011 r. w którym wezwał powódkę do uregulowania opłaty za 2011 r., argumentując, że do czasu wydania decyzji przez właściwego wojewodę potwierdzającej prawo własności powódki do nieruchomości „ formalnie grunt nie jest jej własnością”. Jednocześnie pozwany przesłał powódce fakturę VAT z dnia 30 grudnia 2011 r. na kwotę 29.827 zł z 30 – dniowym terminem zapłaty. Powódka nie podpisała przesłanego projektu aneksu do protokołu z dnia 8 sierpnia 1996 r. jednakże uregulowała płatność z w/w faktury. Następnie z uwagi na brak informacji o nabyciu przez powódkę prawa własności przedmiotowych nieruchomości pozwany naliczył opłaty za użytkowanie za rok 2012 i 2013 r. wystawiając faktury VAT z 21 grudnia 2012 r. i 6 grudnia 2013 r. za te lata odpowiednio na kwoty 31.110,37 zł i 32.261,45 zł, które to opłaty powódka uregulowała.
Dopiero decyzją z dnia 3 listopada 2014 r. znak:(...)
SA (...)stwierdził nieodpłatne nabycie przedmiotowych nieruchomości z mocy prawa przez powódkę z dniem 5 lutego 2011 r. Decyzja powyższa została wydana na wniosek powódki złożony w dniu 28 czerwca 2011 r. Na jej podstawie(...)została wpisana w księgach wieczystych jako właściciel w/w nieruchomości.
Po uzyskaniu tej decyzji powódka skierowała do pozwanego pismo z dnia 20 listopada 2014 r. doręczone w dniu 24 listopada 2014 r., w którym wezwała pozwanego do zwrotu nienależnego świadczenia w kwocie 90.339,39 zł na wskazany rachunek bankowy. Powódka jeszcze dwukrotnie tj, pismem z dnia 30 marca 2015 r. i 4 maja 2015r. wezwała pozwanego do uregulowania w/w kwoty. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pozwany skierował do powódki pismo z dnia 2 kwietnia 2015 r. w którym wskazał, iż nie zwróci powódce uiszczonych opłat za użytkowanie za lata 2011 – 2013 , ponieważ jego zdaniem powódka świadcząc, wiedziała że nie jest do świadczenia zobowiązana. Dodatkowo pozwany dodał, iż jego zdaniem decyzja Wojewody z dnia 3 listopada 2014 r. do czasu jej zaskarżenia w trybie sądowo – administracyjnym nie wywołała skutków prawnych.
( poparte następującymi dokumentami: wydruk elektroniczny kw nr(...), k. 16-25; wydruk elektroniczny kw nr(...), k. 26-33; zarządzenie nr 63 Ministra Rynku Wewnętrznego z dnia 25.04.1988 r., k. 36-38; zarządzenie nr 7/09/95 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 31.01.1995 r., k. 39-40; decyzja Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 11.12.1995 r., k. 41-42; protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 8.08.1996 r., k. 43-44; aneksy: z dnia 1.08.2005 r., z dnia 12.03.2007 r., z dnia 1.04.2008 r., z dnia 20.03.2009 r., z dnia 27.04.2010 r., k. 45-49; pismo(...)z dnia 18.03.2011 r., k. 50; pismo powódki dnia 30.03.2011 r., k. 51; pismo(...)z dnia 15.12.2011 r., k. 52; pismo powódki z dnia 21.12.2011 r., k. 5354; pismo(...)z dnia 30.12.2011 r., k. 55; faktura Vat z dnia 30.12.2011 r., k. 56; potwierdzenie wpłaty, k. 57; pismo(...)z dnia 14.12.2012 r., k. 58; faktura VAT z dnia 21.12.2012 r., k. 59; potwierdzenie wpłaty, k. 60; pismo(...)z dnia 7.12.2013 r., k. 61; faktura Vat z dnia 6.12.2013 r., k. 62; potwierdzenie wpłaty, k. 63; pismo powódki z dnia 20.11.2014 r. wraz z potwierdzeniem odbioru, k. 64-65; pismo(...)z dnia 2.04.2015 r., k. 66-67; wezwanie do zapłaty z dnia 30.03.2015 r. wraz z potwierdzeniem odbioru, k. 73-74; wezwanie do zapłaty z dnia 4.05.2015 r. wraz z potwierdzeniem odbioru, k. 75-76; wniosek z dnia 28.06.2011 r., k. 68-72; decyzja Wojewody(...)z dnia 3 listopada 2014 r., znak(...).SA, k. 34- 35).
Powyższe okoliczności były niesporne. Sąd ustalił je na podstawie przedłożonych do akt sprawy dokumentów, których treść nie była kwestionowana przez którąkolwiek ze stron.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo w całości zasługiwało na uwzględnienie.
Sąd w pełni podziela argumentację strony powodowej, iż kwota 90.339,39 zł jakiej powódka domagała się od pozwanego Skarbu Państwa stanowi nienależne świadczenie zapłacone przez(...)z tytułu użytkowania wskazanej w pozwie nieruchomości za lata 2011 – 2013 na podstawie wystawionych przez pozwanego trzech faktur VAT, a mianowicie z dnia 30 grudnia 2011 r. na kwotę 29.827 zł, z dnia 21 grudnia 2012 r. na kwotę 31.110,37 zł oraz z dnia 6 grudnia 2013 r., na kwotę 32.261,45 zł. Świadczenie to jako nienależne pozwany Skarb Państwa zobowiązany jest zwrócić powodowej(...)na podstawieart. 410 k.c.Należy wskazać za stroną powodową, iż decyzja Wojewody(...)z dnia 3 listopada 2014 r. stwierdziła nabycie prawa własności przedmiotowych nieruchomości przez powódkę z mocy samego prawa z dniem 5 lutego 2011 r., co oznacza że z tym dniem wygasło prawo użytkowania tej nieruchomości ustanowione na rzecz poprzednika prawnego(...)decyzją Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 11 grudnia 1995 r. Wobec tego zapłacone przez powódkę na rzecz pozwanego opłaty z tytułu użytkowania nieruchomości za okres od dnia 5 lutego 2011 r. do końca 2013 r. stanowią świadczenie nienależne. Sąd nie podziela stanowiska pozwanego Skarbu Państwa, jakoby w sprawie miał zastosowanieart. 411 pkt 1 k.c.stanowiący negatywną przesłankę do zwrotu świadczenia. Niewątpliwie nabycie przez powódkę prawa własności rzeczowej nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...)nastąpiło z mocy prawa na podstawieart. 61 ustawy o rezerwach strategicznych. Decyzja Wojewody(...)wydana w dniu 3 listopada 2014 r. potwierdzała jedynie fakt nabycia tej nieruchomości przez powódkę i w związku tym miała ona charakter deklaratoryjny. Jednakże to na jej podstawie dopiero powódka została ujawniona w księgach wieczystych prowadzonych dla tej nieruchomości jako właściciel. Nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, iż powódka przed zakończeniem postępowania administracyjnego przed Wojewodą wiedziała, że nie jest zobowiązana do świadczenia z tytułu opłat za użytkowanie nieruchomości. Jej wątpliwości w tym zakresie przejawiały się w pismach kierowanych do pozwanego z prośbą o prolongatę uiszczenia opłaty celem uzyskania stosownej decyzji administracyjnej.
Co istotniejsze powódka nie uiszczała w/w opłat dobrowolnie a wręcz na wyraźne wezwanie do zapłaty ze strony pozwanej, która za kolejne lata tj. od 2011 r. do 2013 r. w dalszym ciągu wystawiała powódce faktury z tytułu opłaty za użytkowanie przedmiotowych nieruchomości. Pozwany musiał zatem liczyć się z obowiązkiem zwrotu tych opłat. Powódka natomiast nie miała całkowitej świadomości tego, że świadczenie się nie należy i że w przypadku braku jego spełnienia nie poniesienie ujemnych dla siebie konsekwencji ( por. wyrok SA w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r. I ACa 1029/13).
Zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy (por. wyrok SN z dnia 17 grudnia 1976 r., III CRN 289/76, oraz uchwała SN z dnia 6 marca 1991 r., III CZP 2/91,). W konsekwencji termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie zart. 455 k.c., a więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez zubożonego. Wezwanie to powinno nastąpić w najkrótszym okresie czasu jaki w konkretnych okolicznościach był potrzebny wierzycielowi dla dokonania wezwania dłużnika do wykonania zobowiązania, oraz czasu, jaki jest potrzebny dłużnikowi, działającemu z należytą starannością, aby mógł spełnić świadczenie, wykonując to zobowiązanie (por. także wyrok SN z dnia 29 kwietnia 2009 r., II CSK 625/08, ). W realiach niniejszej sprawy najkrótszym terminem dla dokonania przez powódkę wezwania pozwanego do zwrotu nienależnego świadczenia był dzień w którym wydana została decyzja Wojewody(...)czyli 3 listopada 2014 r. Od tego też dnia rozpoczął biec 3 letni termin przedawnienia dla roszczenia powódki, który został przerwany w dniu 29 lipca 2015 r. przez złożenie pozwu do sądu. W omawianej sprawie nie zachodzi więc przedawnienie zgłoszonego przez powodową Agencję roszczenia.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawieart. 410 i 411 k.c.oraz455 k.c.oraz481 k.c.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.Na koszty te złożyły się opłata sądowa od pozwu – 4517 zł , koszty zastępstwa procesowego – 3600 zł (§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzęduDz. U. 2013 poz. 490 t.j. ) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.