Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 591/16
Data wyroku: 2016-09-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Podlewska, Grażyna Czyżak, Daria Stanek
Słowa kluczowe: Wysokość Emerytury
Podstawa prawna: art. 40 i 40a ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Sygn. akt III AUa 591/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 września 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Alicja Podlewska

Sędziowie:

SA Daria Stanek (spr.)
SA Grażyna Czyżak

Protokolant:

stażysta Anna Kowalewska

po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. w Gdańsku
sprawyR. S.
przeciwko Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego wB.
o wysokość świadczenia
na skutek apelacjiR. S.
od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt VI U 2533/15

1
uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego wB.;

2
zasądza od Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego wB.na rzeczR. S.kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję.

SSA Grażyna Czyżak SSA Alicja Podlewska SSA Daria Stanek
Sygn. akt III AUa 591/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10 lipca 2015 r. Dyrektora Wojskowego Biura EmerytalnegowB.o rocznym rozliczeniu emerytury w związku z osiągniętymprzez ubezpieczonegoR. S.w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia2013 r. przychodem ustalono, że ogólna kwota wynikająca z rozliczenia do potrącenia wynosi 3.294,72 zł.
Decyzją z dnia 10 lipca 2015 r. Dyrektora Wojskowego Biura EmerytalnegowB.o rocznym rozliczeniu emerytury w związku z osiągniętymprzez ubezpieczonegoR. S.przychodem w 2014 r. ustalono, że ogólna kwota wynikająca z rozliczenia do potrącenia wynosi 6.677,34 zł
UbezpieczonyR. S.złożył odwołanie od tych decyzji podnosząc,że rzeczywisty przychód w 2013 roku, wyniósł 8.842,33zł a nie jak zostało wykazanew decyzji 22.209,13 zł. Rzeczywisty przychód za 2014 rok wyniósł (poza emeryturą) 15.154,79 zł, a nie jak wykazano w decyzji 42.125,99 zł.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania powołując się na przepisyart. 40 i 40a ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin(tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 330 w zw. zart. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) i stwierdził, iż przychód z tytułu działalności gospodarczej w 2013 roku - 22.209,13 zł i w 2014 roku – 42.125,99 zł został prawidłowo wyliczony w oparciu o kwotę 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie.
Sprawy z odwołańR. S.zostały zarejestrowane pod sygn. akt VI U 2533/15 i VI U 2534/15. Sąd Okręgowy na podstawieart. 219 k.p.c.połączył sprawydo łącznego rozpoznania pod sygn. akt VI U 2533/15.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r., uzupełnionym w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r., oddalił odwołanie i zasądziłod odwołującegoR. S.na rzecz pozwanego Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego (sygn. akt VI U 2533/15).
Sąd Okręgowy orzekał na podstawie następujących ustaleń faktycznych i rozważań prawnych.
R. S.od dnia 1 lipca 2012 r. na mocy decyzji z dnia 3 sierpnia 2012 r. Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego pobiera świadczenie emerytalne
Ubezpieczony w 2013 i 2014 r. prowadził działalność gospodarczą. Rzeczywisty przychód z działalności gospodarczej w 2013 r. wyniósł 8.842,33 zł a w 2014 r. wyniósł 15.154,79 zł
Sąd Okręgowy przypomniał, że prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniulub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4i pkt 6. Dla emerytów i rencistów prowadzących pozarolniczą działalność za przychód,o którym mowa w ust. 1, przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składkina ubezpieczenia społeczne w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Norma art. 104 ust. la ustawy odsyła doart. 18 ust. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r.o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. t.j. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z zm.), w myśl której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych,o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybieart. 19 ust. 10na dany rok kalendarzowy.
Cytowane przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawieart. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin(t.j. Dz. U. z 2015 r. poz.330). Zdaniem Sądu I instancji z ich treści wynikaw sposób jednoznaczny, iż roczne rozliczenie świadczenia ubezpieczonegoR. S.na podstawieart. 103 i art. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpobierającego emeryturęi prowadzącego działalność gospodarczą musi uwzględniać przychód z tej działalnościw wysokości kwoty nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek w rozumieniuart. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nawet wówczas,gdy rzeczywisty przychód z tej działalności osiągnięty został znacznie poniżej tej kwoty(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 5 stycznia 2011 r., III AUa 657/2010, LexPolonica nr 3036428).
Sąd I instancji podkreślił, że takie rozumienieart. 104 ustawy z dnia 17 grudnia1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznychzostało zaaprobowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 marca 2005 r. (K 27/2003, OTK ZU 2005/3A poz. 22). Jak wskazał Trybunał, zgodnie z regulacją zawartą wart. 104ust. la ustawy o emeryturach i rentach z FUS, świadczeniobiorcy prowadzący działalność gospodarczą sami deklarują kwotę uzyskanego z tego tytułu przychodu, od której opłacają składki na ubezpieczenia społeczne; z tym że kwota ta nie może być niższa niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. W konsekwencji, wskazana grupa adresatów nie ma możliwości wykazania rzeczywistej kwoty przychodui musi zadeklarować kwotę stanowiącą minimum podstawy wymiaru składkina ubezpieczenie społeczne, co powoduje dolegliwości w postaci zmniejszenia należnego im z tego tytułu świadczenia (art. 104 ust. 7 i ust. 8 ustawy o emeryturach i rentach).
Reasumując, Sąd Okręgowy uznał, iż organ rentowy dokonał prawidłowego wyliczenia przychodu ubezpieczonego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczejw oparciu o kwotę 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w 2013 r. i 2014 r. (odpowiednio 22.209,13 zł i 42.125,99 zł) i dokonał potrącenia świadczenia emerytalnego zgodnie z art. 104 ust. 1 i la ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach
Ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono, mając na uwadzeart. 98 § 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c., w związku z§ 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszeniaprzez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Apelację od wyroku wywiódł ubezpieczony, zarzucając, że Sąd I instancji nie uwzględnił dostarczonego w dniu rozprawy wydruku z rejestru CEIDG, z którego jasno wynika, że działalność gospodarcza i pozarolnicza, w oparciu o którą organ rentowy dokonał wyliczenia przychodu ubezpieczonego została zaprzestana w dniu 02.03.2013 r., a wpis został wykreślony w dniu 12.08.2015 r. W ocenie apelującego wskazuje to, że wyliczenia przychodu za 2013 r. i 2014 r. są zawyżone, a roszczenia organu są niesłuszne.
W odpowiedzi na apelację Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego wB.wniósł o oddalenie w całości apelacji oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na apelację podniesiono, iż ubezpieczony abstrahujew swojej apelacji zarówno od stanu faktycznego, jak i stanu prawnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego wI.w zaświadczeniu z dnia 28.07.2015 r. o dochodach stwierdził jednoznacznie, że ubezpieczony w roku 2013 i 2014 prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności Gospodarczej RP (wygenerowanie dokumentu 9.06.2015 r.) wynika, że ubezpieczony z dniem 1.03.2013 r. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej. W rezultacie powyższego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, w ocenie organu rentowego, że ubezpieczony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osiągnął w 2013 roku przychód wynoszący 22.209,13 zł, z koleiw roku 2014 - 42.125,99 zł. Pozwany powołał się na uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 marca 2012 r., w sprawie III AUa 1308/11.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
ApelacjaR. S.skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego wB.i przekazaniem sprawy do rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu.
Sąd Apelacyjny podkreśla na wstępie, że w ramach kontroli decyzji organu rentowego sprawowanej przez sąd ubezpieczeń społecznych zasadą jest wydanie przez sąd pierwszej instancji - w razie uwzględnienia odwołania - wyroku zmieniającego decyzję (w całościlub w części) i orzekającego co do istoty sprawy (art. 47714§ 2 k.p.c.).
Możliwość przekazania sprawy organowi rentowemu przez sąd pierwszej instancji została ograniczona do sytuacji zupełnie wyjątkowych. Jedynie, gdy w toku wstępnego badania sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych okaże się, że występują istotne brakiw materiale, a jego uzupełnienie w postępowaniu sądowym byłoby połączone ze znacznymi trudnościami, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia może zwrócić organowi rentowemu akta sprawy w celu uzupełnienia materiału sprawy. To samo dotyczy wypadku,w którym decyzja organu rentowego nie zawiera podstawy prawnej i faktycznej, wskazania sposobu wyliczenia świadczenia lub stosownego pouczenia o skutkach prawnych decyzjii trybie jej zaskarżenia (art. 467 § 4 k.p.c.) oraz wypadku wskazanego wart. 47714§ 4 k.p.c.Poza tymi przypadkami sąd ubezpieczeń społecznych pierwszej instancji nie jest uprawnionydo uchylenia kwestionowanej decyzji organu rentowego i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania, lecz obowiązany jest rozstrzygnąć sprawę merytorycznie(co do istoty).
Z powyższego względu należy uznać, żeart. 47714ak.p.c.(będący dopełnieniemart. 386 § 2 lub 4 k.p.c.) powinien być przez Sąd odwoławczy stosowany w sytuacjach wyjątkowych, gdy wystąpiły przesłankiart. 386 § 2 lub 4 k.p.c., a nadto wady postępowania przed organem rentowym (wady decyzji) były tak poważne, że nie było możliwe ich naprawienie w postępowaniu sądowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia26 marca 2013 r., II UZ 136/12, Legalis). Uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania może nastąpić, na gruncie prawa procesowego cywilnego w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania (art. 386 § 2w zw. z art. 379), nierozpoznaniaprzez sąd pierwszej instancji istoty sprawy bądź gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4) (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2011 r., II UK 368/10, LEX nr 989130).
Zdaniem Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja z dnia10 lipca 2015 r. dotknięta była wadami, które Sąd I instancji powinien dostrzec i zwrócić organowi rentowemu akta sprawy w celu uzupełnienia materiału sprawy na podstawieart. 476 § 4 k.p.c.Należy bowiem podkreślić, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem rentowym nie sposób wywieść ustalenia, jakie legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z którymR. S.osiągnął z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w latach 2013 i 2014 przychód podlegający rozliczeniu na podstawieart. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzinw kwotach wynoszących odpowiednio – 22.209,13 zł oraz 42.125,99 zł. Pobieżne i niestaranne postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd Okręgowy (w tym lakoniczne przesłuchanie ubezpieczonego), skutkowało natomiast brakiem ustalenia przez Sąd istotnych okoliczności faktycznych sprawy, co – jak już wyżej wskazano – doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy.
Sąd Apelacyjny podkreśla, żeR. S.konsekwentnie podnosił,iż działalność gospodarczą założył w dniu 1 marca 2013 r. w celu otrzymania pracy w firmie ubezpieczeniowej. W związku z tym, że do współpracy nie doszło, ubezpieczony zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej w dniu następnym tj. 2 marca 2013 r. Ubezpieczony wyjaśniał, że w latach 2013 i 2014 nie osiągał żadnego przychodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ jej nie prowadził. Jego dodatkowy przychód w latach 2013 i 2014, poza otrzymywanym świadczeniem emerytalnym, uzyskiwany zaś był z umowy zlecenia.
Zważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się dokument wygenerowanyz Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, z którego wynika,żeR. S.rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej pod firmą(...)w dniu 1 marca 2013 r., a zaprzestał jej wykonywania w dniu 2 marca 2013 r. Wpis działalności został wykreślony z rejestru dnia 12 sierpnia 2015 r. (k. 11 a.s.).
Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego wI.z dnia 28 lipca 2015 r. wynika natomiast, żeR. S.w 2013 był podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w okresie tym uzyskał – według zeznania PIT-36 za 2013 rok: przychód z emerytur – rent krajowych – 17.740,86 zł, przychód ze stosunku pracy – 127,61 zł, przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej – 0,00 zł, dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej – 0,00 zł, przychód z działalności wykonywanej osobiście – 8.575,66 zł, dochód z działalności wykonywanej osobiście – 11.807,23 zł oraz przychód z innych źródeł – 6.901,73 zł (k. 37 akt WBE; teczka dot. roku 2013).
Z kolejnego zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego wI.z dnia28 lipca 2015 r. wynika zaś, żeR. S.w 2014 był podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w okresie tym uzyskał – według zeznania PIT-36 za 2014 rok: przychód z emerytur – rent krajowych – 35.954,82 zł, przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej – 0,00 zł, dochódz pozarolniczej działalności gospodarczej – 0,00 zł, przychód z działalności wykonywanej osobiście – 14.554,79 zł, dochód z działalności wykonywanej osobiście – 11.807,23 zł oraz przychód z innych źródeł – 600,00 zł (k. 38 akt WBE; teczka dot. roku 2013).
Informacje o wysokości przychodów i dochodów ubezpieczonego potwierdzonew powyższych zaświadczeniach wynikają również z zeznań PIT-36, złożonych do akt organu rentowego (k. 13 – 130 akt WBE, teczka dot. roku 2013).
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że uszło uwadze zarówno organu rentowego, jak i Sądu I instancji, że w spornych latach 2013 i 2014R. S.osiągał przychód z różnych źródeł. Ani organ, ani Sąd nie zbadały, jaki przychód ubezpieczony uzyskał z poszczególnych źródeł uzyskania przychodu, w konkretnych okresach i przede wszystkim, czy działalność taka stanowiła tytuł obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Tymczasem, jak stanowiart. 40 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin(j. t z 2016 r.,poz. 1037ze zm.) emerytura lub renta inwalidzka ulega zmniejszeniu na zasadach określonych w przepisachart. 104ust. 1a-6,ust. 8 pkt 1 i 2 oraz ust. 9 i 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie więcej jednak niż o 25% wysokości tej emerytury lub renty inwalidzkiej, z zastrzeżeniemust. 2 i 3-w razie osiągania przychoduz tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego.
Jeżeli chodzi o osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą przypomnieć należy, że zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.; dalej ustawa systemowa) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają osoby fizyczne, którena obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1 ustawy systemowej). Na podstawie art. 13 pkt 4 ustawy systemowej obowiązek ubezpieczenia powstaje z dniem rozpoczęcia działalności rodzącej obowiązek ubezpieczenia do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
W art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej wskazano, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą tę działalnośćna podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Mając na względzie powyższe, rozważania w spornej między stronami kwestii należy odnieść do treści przepisów określających definicję działalności gospodarczej,w szczególności doart. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), który definiuje działalność gospodarcząjako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Jest to legalna definicja działalności gospodarczej,co oznacza, że powinna być ona traktowana jako powszechnie obowiązujące rozumienie tego pojęcia w polskim systemie prawnym (por. postanowienie SN z dnia 2 lutego 2009 r., V KK 330/08, Prok. i Pr.-wkł. 2009, Nr 6, poz. 17, zob. też uchwałę Sądu Najwyższego z 23 lutego 2005 r., III CZP 88/04, OSNC 2006, Nr 1, poz. 5).
Z rozpoczęciem działalności gospodarczej ściśle łączy się również obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wpis ma jednak – co należy wyraźnie podkreślićw okolicznościach niniejszej prawy - charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny i nie kreuje bytu prawnego przedsiębiorcy. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczejw rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2013 r.,III AUa 1928/12, LEX nr 1339313). Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powoduje jednak powstanie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone, co oznacza, iż okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikającej z wpisu do ewidencji może być korygowany, lecz czynność ta musi być powiązana z wynikami postępowania dowodowego. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.
Reasumując, stwierdzić należy, że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności.
Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Przykładowo można wskazać, iż w wyroku z dnia 25 listopada 2005 r. (I UK 80/05, OSNAPiUS 2006, nr 19-20, poz. 309) Sąd Najwyższy wskazał, iż w przepisieart. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychchodzi o faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej, w tym gospodarczej, co oznacza, iż wykonywanie tejże działalności,to rzeczywista działalność o cechach określonych w przywołanymart. 2 ust. 1 Prawa działalności gospodarczej, czyli działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W wyroku z dnia 14 września 2007 r. (sygn. akt III UK 35/07) Sąd Najwyższy stwierdził natomiast że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności. Tym samym do powstania obowiązku ubezpieczenia wymagane jest faktyczne prowadzenie tej działalności. Wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczejto rzeczywista działalność zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Rozpoczęcie działalności polega na podjęciu w celu zarobkowym działań określonychwe wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.
Wobec powyższego podkreślić należy, że ocena, czy działalność gospodarcza jest wykonywana, należy przede wszystkim do sfery ustaleń faktycznych, a dopiero w następnej kolejności - do ich kwalifikacji prawnej. Działalność gospodarcza to prawnie określona sytuacja, którą trzeba oceniać na podstawie zbadania konkretnych okoliczności faktycznych, wypełniających znamiona tej działalności lub ich niewypełniających.
Analiza zgromadzonego do tej pory w sprawie materiału dowodowego nie daje podstaw do ustalenia, jakobyR. S.wykonywał działalność gospodarcząw ramach czasowych odpowiadających wpisowi w Centralnej Ewidencji i Informacjio Działalności Gospodarczej tj. aż do czasu wykreślenia tego wpisu. Przeczy temu fakt braku uzyskania jakiegokolwiek przychodu z przedmiotowego tytułu. Organ rentowy ani Sąd I instancji nie wskazały nadto żadnych dowodów, które uzasadniałyby stwierdzenie, że mimo braku osiągnięcia przychodu, działalność była jednak wykonywana.
Tym samym ustalenie przez pozwanego przychoduR. S.z tytułu działalności gospodarczej za lata 2013 i 2014 w oparciu o kwotę 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie (art. 104 ust. 1a ustawyo emeryturach i rentach z FUS w zw. zart. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), co zostało zaakceptowanie przez Sąd I instancji, uznać należy za co najmniej przedwczesne.
Odwoływanie się przez organ rentowy w uzasadnieniu odpowiedzi na apelacjędo uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 marca 2012 r. w sprawieIII AUa 1308/11 jest nietrafne. Przeprowadzona w nim analiza prawna dotyczyła bowiem odmiennego stanu faktycznego tj. sytuacji, w której ubezpieczony faktycznie prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że zarówno Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego, jak i Sąd Okręgowy – pomijając bezzasadnie okoliczność,iż w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z potencjalnym zbiegiem tytułówdo ubezpieczeń (vide:zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego wI.oraz zeznania podatkowe ubezpieczonego) – nie uwzględniły w swoich rozważaniach tej kwestii, w tym przede wszystkimart. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, rozstrzygającego, z którego tytułu dana osoba podlega ubezpieczeniom, gdy jednocześnie spełnia warunkido podlegania ubezpieczeniom z więcej niż jednego tytułu.
Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia, czy w okresie objętym zaskarżoną decyzją tj. w latach 2013 i 2014R. S.osiągał przychód z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (jaki konkretnie przychód, w jakim okresie i z jakiego źródła) - przy prawidłowym zastosowaniu w tym zakresieart. 6, 8 i 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tylko bowiem przychód uzyskany z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego może być uwzględnionyprzy ewentualnym zmniejszeniu emerytury na podstawieart. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzinw zw. z art. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS.
Brak wyjaśnienia wyżej wskazanych kwestii przy pierwszorazowym rozpoznaniu sprawy, przy braku stosownego materiału dowodowego oraz wobec konieczności dokonania niezbędnych ustaleń już w postępowaniu administracyjnym, upoważnia Sąd Apelacyjnydo uchylenia zarówno zaskarżonego wyroku, jak i poprzedzającej go decyzji organu rentowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio temu organowi przy zastosowaniuart. 47714ak.p.c.w zw. zart. 386 § 4 k.p.c., o czym Sąd Apelacyjny orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
W pkt 2 sentencji Sąd Apelacyjny zasądził od Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego wB.na rzeczR. S.kwotę 30 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję, działając na podstawieart. 98 § 1 i 2 k.p.c.w zw. zart. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(j.t. Dz. U.z 2016 r., poz. 623).
SSA Grażyna Czyżak SSA Alicja Podlewska SSA Daria Stanek