Sąd Rejonowy w Zgierzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 818/15
Data wyroku: 2016-06-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Nowak

Sygn. akt I Ns 818/15

POSTANOWIENIE
Dnia 8 czerwca 2016 roku
Sąd Rejonowy w Zgierzu I Wydział Cywilny w składzie :
Przewodnicząca : Sędzia SR Małgorzata Nowak
Protokolant : sekr. sąd. Sylwia Domańska
rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 roku w Zgierzu na rozprawie sprawy
z wniosku Skarbu Państwa – Starosty(...)wZ.
z udziałemM. W.,A. W. (1),I. W.,K. K. (1)iP. K. (1)
o stwierdzenie praw własności przez zasiedzenie
na skutek skargiM. W.o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem  Sądu Powiatowego wŁ.dla powiatu(...)z dnia 29 kwietnia 1958 roku w sprawie Ns 54/58
p o s t a n a w i a :

1
oddalić skargę;

2
zasądzić odM. W.na rzecz Skarbu Państwa – Starosty(...)kwotę 3.600 złotych (trzy tysiące sześćset) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.

Sygn. akt I Ns 818/15

UZASADNIENIE
Dnia 18 maja 2015 r. ( z datą nadania 15 maja 2015 roku )M. W.wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie I Ns 54/58 zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego wŁ.z dnia 29 kwietnia 1958 r. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia i oddalenie wniosku Skarbu Państwa o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że ówczesnym właścicielem nieruchomości byłM. S., dla którego w toku postępowania Sąd ustanowił kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu . Nie podjęto próby ustalenia adresu zamieszkania uczestnika, zaś w aktach sprawy brak jest postanowienia o ogłoszeniu o ustanowieniu kuratora oraz dowodu doręczenia kuratorowi odpisu wniosku. Ustanowiony kurator nie podjął próby ustalenia miejsca pobytuM. S..M. S.był natomiast znanym racjonalizatorem zarówno przed jak i po II wojnie światowej, wobec czego możliwym było ustalenie jego miejsca pobytu. Po zakończeniu wojnyM. S.nie podjął prób odzyskania nieruchomości, gdyż mógł obawiać się, że narazi go to na represje. W 1954 r. został bowiem aresztowany, a następnie zwolniony z aresztu, co jednakże odbiło się na jego zdrowiu psychicznym.
(skarga – k. 2-3v)
W odpowiedzi na skargę Skarb Państwa – Starosta(...)wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej po upływie 3-miesięcznego terminu do jej wniesienia ewentualnie o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa – Starosty(...)kosztów postępowania.
(odpowiedź na skargę – k. 31-34)
UczestnicyK. K. (1)iP. K. (1)przyłączyli się do skargi.
(protokół rozprawy – k. 40v)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 26 marca 1935 r.M. S.nabył odE. R.velR.nieruchomość położoną we wsiU.oznaczoną numerem 2 numer hipoteczny pierwszy powiatu(...)rep. hip.(...)o pow. 5758 m2.
(kopia aktu notarialnego – k. 4)
M. S.pracował jako chemik również na kierowniczych stanowiskach. Opracowywał projekty racjonalizatorskie.
(bezsporne, nadto kopia zaświadczenia – k. 6, świadectwa – k. 7, legitymacji – k. 8)
W 1951 r. zamieszkał wG..
(bezsporne)
Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 1954 r.M. S.zwrócił się do(...)Hipotecznego Oddziału Ksiąg Publicznych wŁ.z prośbą o nadesłanie wyciągu z aktu nabycia przez ob.R.placu zalesionego wG.rep.(...)lub(...)roku 1934-1935. W odpowiedzi Sąd Powiatowy wŁ.wskazał, iż ob.R.nie figuruje w wykazie hipotecznym aniF.G.rep. hip.(...)aniL.G.rep. hip.(...). Sąd poinformowałM. S., iż powinien osobiście zwrócić się do Wydziału Ksiąg Wieczystych wŁ.naul. (...)i podać nazwisko notariusza przed którym został sporządzony akt nabycia działki leśnej.
(kopia podania – k. 10, kopia odpowiedzi – k. 10v)
W maju 1954 r.M. S.został aresztowany. W więzieniu przebywał ok. roku. Po opuszczeniu więzienia, zaczął chorować psychicznie.
(zeznaniaM. W.– k. 107v, zeznaniaK. K. (2)– k. 107v, zeznania świadkaP. K. (2)– k. 108)
M. S.był hospitalizowany w Szpitalu dla Nerwowo i Psychiczne(...)wR.w następujących okresach: od 9 grudnia 1954 r. do 3 października 1955 r. oraz od 18 stycznia 1956 r. do 18 maja 1956 r. z rozpoznaniemP.reactiva.
(pismo ze szpitala – k. 75)
Wnioskiem z dnia 25 stycznia 1958 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wŁ.wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości opuszczonej w związku z wojną rozpoczętą w dniu 1 września 1939 r. co do nieruchomości należącej doM. S.w trybie art. 34 dekretu o majątkach o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej wG.wskazało, iżM. S.nie zamieszkuje na tutejszym terenie i miejsce zamieszkania nie jest znane wskazanemu Prezydium. Sprawie została nadana sygnatura I Ns 54/58. Postanowieniem z dnia 27 marca 1958 r. Sąd Powiatowy wŁ.dla powiatu(...)ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytuM. S.kuratora w osobieI. K.pracownika Sądu PowiatowegowŁ.. Postanowienie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w dniu 10 kwietnia 1958 r. Na posiedzeniu w dniu 29 kwietnia 1958 r. kurator nie oponował co do wniosku. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 1958 r. Sąd Powiatowy wŁ.dla powiatu(...)stwierdził, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie prawo własności działki gruntu o powierzchni 5758 m2położonej wU.gminieG.nr(...)oznaczonej w księgach wieczystych Sądu Powiatowego dla m. Łodzinr rep.H..(...)wraz z budynkami. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Powiatowy wskazał, że nieruchomość od 1945 r. jako mienie opuszczone znajduje się pod zarządem Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej wG., wobec czego na podstawieart. 34 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckichorzekł jak w sentencji.
(załączone akta sprawy I Ns 54/58)
M. S.od dnia 2 sierpnia 1951 r. do 21 maja 1952 r. zameldowany był na pobyt stały wG.. Od dnia 21 maja 1952 r. do 15 października 1959 r. zameldowany był naul. (...).
(kopia zaświadczenia Prezydenta MiastaG.– k. 61)
Spadek poM. S.nabyli żonaA. S.i siostrzeniecW. K.po ½ części każde z nich.
(kopia postanowienia Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 23 kwietnia 1979 r. I Ns 127/79 – k. 18v)
Spadek poW. K.zmarłym 12 lipca 1999 r. nabyli żonaA. K.i synowieP. K. (1)iK. K. (1)w częściach równych po 1/3 każdy z nich.
(kopia postanowienia z dnia 15 listopada 1999 r. II Ns 1335/99 – k. 11v)
Spadek poA. K.zmarłej 9 września 2008 r. nabyli synowieP. K. (1)iK. K. (1)po ½ części każdy z nich.
(kopia postanowienia z dnia 16 lutego 2009 r. I Ns 971/08 – k. 11)
Spadek poA. S.zmarłej w dniu 2 sierpnia 1907 r. nabył w całości synA. W. (2).
(kopia aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przed notariuszemD. K. (1)wW.rep. A nr(...)– k. 16-17)
Spadek poA. W. (2)zmarłym 22 kwietnia 1930 r. nabyli żonaA. W. (1)w ¼ części, córkaI. W.w ¼ części,M. W.w ¼ części orazK. W.w ¼ części.
(kopia aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przed notariuszemD. K. (1)wW.rep. A nr(...)– k. 14-15)
Spadek poK. W.zmarłym 1 lipca 1955 r. nabyli matkaA. W. (1)w ½ części, siostraI. W.oraz bratM. W.po ¼ części.
(kopia aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariuszem wW.D. K. (2)rep. A nr(...)– k. 12-13)
K. K. (1)otrzymał odpis postanowienia w sprawie I Ns 54/58 w dniu 4 czerwca 2014 r.
(załączone akta sprawy I Ns 54/58)
W dniu 27 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy I Ns 54/58.
(załączone akta sprawy I Ns 54/58)
Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania została podzielona na 6 działek o numerach ew.:(...)Działki te zostały nabyte przez obecnych właścicieli od Skarbu Państwa.Działka numer (...)stanowi drogę wewnętrzną.
(bezsporne, nadto kopia postanowienia – k. 63, kopia mapy – k. 62, poświadczone za zgodność z oryginałem kopie aktów notarialnych – k. 85-100, wypisy z rejestru gruntów – k. 79-84)
Przedmiotowy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranych dowodów, które uznał za wiarygodne. Sąd pominął dokumenty z k. 69-72 jako nieprzydatne dla rozstrzygnięcia, gdyż nie dotyczą przedmiotowej nieruchomości. Sąd pominął druk zatytułowany(...)z k. 9, gdyż nie zawiera podpisu.
Sąd zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
Stosownie doart. 524 § 1 k.p.c., uczestnik postępowania może żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, jednakże wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie kończące postępowanie może być zmienione lub uchylone. Zgodnie zart. 524 § 2 k.p.c., zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego prawa. W takim wypadku stosuje się przepisyo wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia możności działania. Zgodnie zart. 401 pkt 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Stosownie doart. 407 § 1 k.c., termin do wniesienia skargi wynosi 3 miesiące od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jak podkreśla się w orzecznictwie, dla początku biegu trzymiesięcznego terminu do wznowienia postępowania ma znaczenie dzień, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia i mogła ocenić, czy nowa okoliczność może wpłynąć na wynik sprawy. Niezdawanie sobie sprawy przez stronę, że ujawniona okoliczność stanowi podstawę wznowienia postępowania nie ma natomiast znaczenia dla początku biegu trzymiesięcznego terminu do złożenia skargi. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2015 r. V CZ 45/15, Lex nr 1797981, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2015 r. II CZ 95/14, Lex nr 95/14).
W niniejszej sprawie sąd uznał , że skarga została wniesiona w terminie, gdyż dopiero od dnia zapoznania się przez pełnomocnika skarżącego z aktami sprawy I Ns 54/58, co nastąpiło w dniu 27 lutego 2015 r., możliwa była ocena podstaw do złożenia skargi o wznowienie postępowania. Z samego postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia nie wynikało bowiem, czyM. S.był prawidłowo powiadomiony i reprezentowany w postępowaniu I Ns 45/58. Skarga została przy tym wniesiona na ustawowej podstawie wznowienia.Postępowanie w sprawie należało wznowić. Jak wynika z akt sprawy I Ns 54/58, wnioskodawca jak i Sąd nie podjęli należytych starań zmierzających do ustalenia miejsca pobytu właściciela nieruchomości. Wnioskodawca, składając wniosek o ustanowienie kuratora, nie wykazał, abyM. S.był nieznany z miejsca pobytu stosownie do przepisówart. 153 Kodeksu postępowania cywilnego z 29 listopada1030 r. (Dz. U. z 1950 r. nr 43 poz. 394). Informacja od Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej wG., zgodnie z którą,M. S.nie zamieszkuje na terenieG.i miejsce zamieszkania nie jest znane wskazanemu Prezydium, nie jest wystarczającą przesłanką dla stwierdzenia, że miejsce pobytu uczestnika jest nieznane. Również Sąd, działając z urzędu w postępowaniu niespornym, nie podjął czynności zmierzających do ustalenia, czy miejsce pobytu uczestnikaM. S.jest nieznane stosownie doart. 13 § 2 dekretu z dnia 18 lipca 1945 r. Kodeks postępowania niespornego(Dz. U. z 1945 r. nr 27 poz. 169). Z akt sprawy I Ns 45/58 nie wynika również, aby kurator podjął jakiekolwiek czynności zmierzające do ustalenia miejsca pobytuM. S.. W okresie od sierpnia 1951 r. do października 1959 r.M. S.był natomiast zameldowany na pobyt stały wG..
Postępowanie należało zatem wznowić, co jednakże nie skutkowało zmianą rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości. Skarga podlegała bowiem oddaleniu, jako bezzasadna.
Zgodnie zart. 34 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich(Dz. U. nr 13 poz. 87) Skarb Państwa i związki samorządu terytorialnego nabywają przez przedawnienie (zasiedzenie) tytuł własności majątków opuszczonych:
a) co do nieruchomości z upływem lat 10,
b) co do ruchomości z upływem lat 5, licząc w obu przypadkach od końca roku kalendarzowego, w którym wojna została ukończona.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, nabycie własności w trybie art. 34 dekretu jest następstwem tzw. "przemilczenia", które polega na nabyciu własności ex lege na skutek tego, że uprawniony nie wykonuje swojego prawa przez jednoznacznie określony czas. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2015 r. I CSK 85/14, Lex nr 1677789, wyrok Sądu Najwyższego z 23 listopada 2005 r. II CK 235/05, Lex nr 369451, uchwała Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 24 maja 1956 r., I CO 9/56, OSN 1957, Nr 1, poz. 1).
Jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanym wyroku z 22 listopada 2005 r., dla przerwy biegu terminu z art. 34 miałby znaczenie fakt uzyskania w drodze czynności faktycznych, posiadania nieruchomości opuszczonej przez właściciela, zanim upłynął 10-letni termin określony w art. 34. Z istoty przemilczenia wynika, że w takim wypadku skutki rozpoczętego przemilczenia ulegały unicestwieniu, nabycie bowiem przez przemilczenie nie mogło wchodzić w rachubę wówczas, gdy właściciel dał wyraz woli odzyskania swojego prawa i wolę tę zrealizował, wchodząc w posiadanie przedmiotu swojej własności, chociażby w drodze jednostronnego zawładnięcia nim. Dla przerwania biegu przedawnienia wola odzyskania nieruchomości mogła być ze skutkiem przerwania tego terminu uzewnętrzniona zarówno przez złożenie wniosku o przywrócenie posiadania w trybie art. 19 i 20 dekretu,jak i przez skierowanie zwykłego żądania o wydanie nieruchomości do organu powołanego z mocy obowiązujących przepisów do ogólnego zarządu nieruchomościami opuszczonymi. Z powyższego wynika, że dla przerwania biegu przemilczenia niezbędne było podjęcie przez właściciela czynności zmierzających bezpośrednio do odzyskania posiadania.
W niniejszej sprawieM. S.miał możliwość podjęcia działań przerywających bieg terminu określonego w art. 34 dekretu, czego nie uczynił. Bez wątpienia za czynność taką nie można uznać zwrócenia się przezM. S.do sądu wieczystoksięgowego o nadesłanie odpisu aktu notarialnego. Fakt, że w 1954 r.M. S.został aresztowany, nie może również sanować jego bezczynności w kwestii odzyskania nieruchomości przez okres 9 lat od początku biegu terminu z art. 34 dekretu.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i § 2 kpczasądzając na rzecz pozwanego 3.600 zł wynagrodzenia pełnomocnika (§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz. U. 2013 r., poz. 490).
W tym stanie faktycznym należało orzec jak w sentencji.