Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 108/16
Data wyroku: 2016-03-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jerzy Kozaczuk
Słowa kluczowe: Kradzież
Podstawa prawna: art. 437§ 1 kpk

Sygn. akt II Ka 108/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 marca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Jerzy Kozaczuk

Protokolant:

st. sekr. sąd. Marzena Głuchowska

po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016 r.
sprawyD. D.
obwinionego o wykroczenie z art. 119 §1 kw
na skutek apelacji, wniesionej przez oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Rejonowego w Węgrowie
z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt II W 564/14
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; zwalnia oskarżyciela posiłkowego od opłaty i wydatków postępowania odwoławczego stwierdzając, że ponosi je Skarb Państwa.
Sygn. akt II Ka 108/16

UZASADNIENIE
D. D.został obwiniony o to, że w dniu 25 czerwca 2014 r.w godzinach popołudniowych w m.S.gminaK.dokonał kradzieży trawy o wartości 200 zł na szkodęG. S. (1),

to jest o czyn z art. 119 § 1 k.w.
Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II W 564/14, Sąd Rejonowyw Węgrowie:

I
obwinionegoD. D.uniewinnił od popełnienia zarzuconego mu czynu;

II
na podstawieart. 118 § 2 k.p.w.kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Apelację od przedstawionego wyżej wyroku wywiódł oskarżyciel posiłkowyG. S. (1), negując go w całości i podnosząc, że wywołana w sprawie opinia biegłego geodety jest błędna, albowiem podobnie jak sporządzone przezeń wyrysy są rozbieżne, rozbieżne są również twierdzenia zawarte w tejże opinii. Argu­mentując w tym zakresie skarżący zaznaczył, iż w sprawie II W 456/13 biegły stwier­dził, że przyjęcie zapisu z map ewidencyjnych powoduje, iż ten fragment, na którym dokonano kradzieży trawy powinien stanowić częśćdziałki nr (...)obrębuR., a zatem własnośćE. D. (1), podczas gdy z załącznika graficznegow spra­wie II W 314/13 wynika, że nie może on stanowić częścidziałki nr (...), albowiem przekraczałby granicedziałki (...)według mapy ewidencji gruntów. Apelu­jący zaznaczył przy tym, iż użycie słowa „powinien” dowodzi, że wnioski płynącez analizy map ewidencyjnych nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu. Oskarżyciel posiłkowy podniósł nadto, iż w opinii technicznej złożonej w sprawie II W 455/13 biegły stwierdził, że granice ewidencyjne zaznaczone kolorem czarnym są ważne,a niemożliwym jest, aby istniały

    de factodwiedziałki nr (...)o odmiennych granicach. Odwołujący się zaakcentował również, że w toku oględzin z dnia 21 września 2015 r. biegły kolorem czerwonym oznaczył granice według stanu rzeczywistego na podsta­wie oględzin wizualnych, podczas gdy powinien opierać się na „zarysie pomia­rowym”, w związku z czym nie można zakładać, by ustalenie przebiegu granic było precyzyjne, tak, jak przyjął to Sąd Rejonowy. Skarżący zaznaczył również, żeD. D.doskonale zdawał sobie sprawę z przebiegu granicy, albowiem sam powo­ływał się na mapę z ewidencji gruntów. Kończąc swe rozważania odwołujący się po­wo­łał się na pismo Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych wW.OddziałS., z którego wynika, że częśćdziałki nr (...)została odcięta nowym korytem rzekiC..
W następstwie podniesionej argumentacji odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Węgrowiedo ponownego rozpoznania.
W toku rozprawy odwoławczej oskarżyciel posiłkowy poparł swoją apelacjęi wniosek w niej zawarty. ObwinionyD. D.nie stawił się pomimo prawi­dłowego zawiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej. Pomimo prawidło­wego za­wiadomienia o terminie tejże rozprawy nie stawił się nikt w imieniu oskarży­ciela pu­blicz­nego- Komendy Powiatowej Policji wW..
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna i jako taka na uwzględnienie nie zasługuje. Wbrew za­patrywaniom skarżącego, nie sposób zakładać, żeD. D.zrealizował znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w.
W wyprzedzeniu zasadniczej części rozważań zaakcentować należy, iż zarówno z oświadczeń procesowych obwinionegoD. D., jak i z twierdzeń oskar­życiela posiłkowegoG. S. (1)wynika, że każdy z nich, w oparciuo róż­ne tytuły prawne, wywodzi swe uprawnienia do tej części gruntu, z której doko­nano sprzętu trawy. W związku z tym nadmienić trzeba, że wy­kroczenia z art. 119§ 1 k.w. dopuszcza się ten, kto kradnie lub przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza 1/4 minimalnego wyna­grodzenia. Przyjęcie, że doszło
do popełnienia tego wykroczenia wymaga zatem nie tylko ustalenia, iż doszło do bez­prawnego wyjęcia rzeczy spod władztwa osoby dotychczas nią władającej (jak wła­ści­ciel, posiadacz lub osoba posiadająca do rzeczy inneprawa rzeczowelub obliga­cyjne) i objęcia jej we własne władanie przez sprawcę, lecz również ustalenia, że spraw­ca był świadom takiego stanu rzeczy, a więc działał umyślnie w zamiarze bezpośrednim. Pamiętać bo­wiem należy, że nie stanowi zaboru rzeczy przejęcie władztwa nad nimi przez sprawcę w sytuacji, w której rości on sobie prawo do zabranej rzeczy. W takiej sytuacji sprawca nie działa bowiem w celu przy­właszczenia, tj. pozbawienia władztwa nad rzeczą innej osoby i przejęcia jej we wła­sne władanie, lecz w celu zrealizowania przysługujących mu uprawnień do rzeczy. Kwestia rzeczywistego lub urojonego cha­rakteru tych uprawnień winna być natomiast rozstrzygana nie na płaszczyźnie znamion w czę­ści dotyczącej strony pod­miotowej, lecz w kontekście konstrukcji błędu (

    podob­nie:M. Dąbrowska- Kardas, P. Kardas,

    Ko­mentarz do art. 278 Kodeksu karnego, [w:] A. Zoll (red.),

    Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278- 363 k.k.,Zakamycze 2006, tezy 22, 90.). W związku z tym zaakcentować trzeba, że w myślart. 7 § 2k.w. nie popełnia wykro­czenia umyślnego ten, kto pozostaje w błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego. Błąd co do faktu stanowi nato­miast rozbieżność między rzeczywistością a wyobrażeniem o niej podmiotu w ramach jakiegoś aktu poznawczego i oznacza zaprzeczenie umyślności. Może to być zarówno błąd dotyczący przedmiotu czynu i praktycznie także błąd co do elementów strony przedmiotowej. Mało realny jest natomiast błąd co do podmiotu, a nie może wystąpić błąd dotyczący elementów strony podmiotowej (

    videT. Bojarski,

    Komentarz do art. 7 Ko­deksu wykroczeń, [w:] T. Bojarski (red.),

    Kodeks wykroczeń. Komentarz, WK 2015, teza 3.). Przenosząc powyższe na realia sprawyD. D.skonstatować na­leży, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie winy wyżej wymie­nio­nego niezbędne jest nie tylko zajęcie stanowiska w zakresie przeję­cia prze­zeń- z obiek­tywnego punktu widzenia- władztwa nad rzeczą stanowiącą własnośćG. S. (1), lecz również zajęcie stanowiska w przedmiocie zapatrywań samegoD. D.na prawną dopuszczalność sprzątnięcia przezeń trawy z konkretnej po­wierzchni w dniu 25 czerw­ca 2014 r.
W związku z powyższym zaznaczyć trzeba, że odwołujący się nie ma racji,o ile wywodzi, iż wywołana w sprawie ekspertyza biegłego geodety nie może zostać uznana za peł­nowartościowy dowód w sprawie. W pierwszym rzędzie myli się za­równo skar­żący, jak i Sąd Rejonowy (k. 105- 105v), jeżeli za­kładają, że wnio­ski pły­nące z tejże opinii muszą zostać uznane za stano­wiące wyraz zapatry­wań w przed­miocie rzeczywistego i właściwego statusu prawnego tej części gruntu, z której do­ko­nano kwestionowanego sprzętu trawy. Stanowisko zajęte przez biegłegoW. M.odnosi się bowiem jedynie do

    aktualnegokształtu powierzchniowego dział­ki onumerze ewidencyjnym (...)w obrębieR.oraz działki onumerze ewidencyjnym (...)w obrębieS.. Na słuszność takiego ro­zu­mienia wniosków płynących z rzeczonej ekspertyzy wskazuje, przyta­czane przez oskarżyciela posił­kowego, stwierdzenie przez biegłego w sprawie II W 456/13 Sądu Rejonowego w Wę­growie, iż przyjęcie za wyznacznik zapisów z map ewiden­cyjnych sprawia, że ten frag­ment, na którym dokonano sprzętu trawy po­wi­nien stanowić częśćdziałki nr (...)obrębuR., czyli własnośćE. D. (1)(k. 84v). Tożsame stanowisko płynie ze stwierdzenia przez biegłego, iż na za­łącz­niku graficznym wyraźnie widać różnicew przebiegu rzekiC.II po­między stanem istniejącym w ewidencji gruntów,a stanem użytkowania. Różnice te- zdaniem bie­głego- najprawdopodobniej powstały na skutek prac melioracyjnych, mających na celu udroż­nienie koryta rzeki (k. 66).Do zbieżnego wniosku prowadzi wresz­cie treść pisma wystosowanego przez Woje­wódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych wW.OddziałS.Z rzeczonego dokumentu wynika, że w toku prac związanych z regulacją koryta cieku wodnegoC.doszło do zmiany trasy tej rzeki i odcięcia części działki(...)nowym jej korytem, w efekcie czego aktualny stan faktyczny i prawny jest nie­wła­ściwy (k. 111).
W efekcie zaprezentowanej argumentacji raz jeszcze podkreślić należy, że brak jest jakichkolwiek podstaw dla wywodzenia, iż wnioski bie­głego rozstrzygają o rze­czy­wistym i właści­wym stanie prawnym, na którym to zało­żeniu opiera swój tok rozu­mowania apelujący. W tym stanie rzeczy podniesiona przezeń argumentacja, zmie­rzająca do zanegowania prawidłowości wzmiankowanej eks­per­tyzy, mogła zostać pod­dana analizie wyłącznie w aspekcie słuszności wniosków odnoszących się doak­tu­alnegokształtu powierzch­niowego wymienionych działek.
Wbrew zapatrywaniom oskarżyciela posiłkowego, brak jest uzasadnienia dla tezy o takich sprzecznościach w oświadczeniach procesowych biegłego, które nakazy­wałyby ich dyskredytację. Inaczej niż chce tego apelujący, z opinii biegłego złożonej w sprawie II W 456/13 Sądu Rejonowego w Węgrowie słusznie wynika, że przyjęcie (

      aktualnego)zapisu z map ewidencyjnych w odniesieniu do tej po­wierzchni, na której dokonano sprzętu trawy wskazuje na powinność uznania ją za częśćdziałki nr (...)obrębuR.. Zaakcentować trzeba, że w opinii biegłego z mapy ewidencyjnej gruntów obrębuS.wynika, iż granice obrębu i granicedziałki nr (...)stanowi południowo- zachodni brzeg rzekiC.(k. 84v). Odwołujący się nie ma tym samym racji, o ile podkreśla, że powierzchnia, z której zebrano trawę „przekra­cza­łaby” granicedziałki nr (...), a zatem byłaby odcięta od dział­ki nr(...)przywołaną rzeką. W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 29 września 2015 r. samG. S. (1)wskazał bowiem, że wzmian­kowana powierzchnia położona jest za rzekąC., lecz po stroniedziałki nr (...)(k. 58v- 59). Zupełnie niezrozumiałym jest akcentowanie przez apelującego, że w sprawie II W 455/13 Sądu Rejonowegow Węgrowie biegły stwierdził, że wiążące są granice ewidencyjne zaznaczone kolorem czarnym w załączniku graficznym do opinii tech­nicz­nej złożonej w sprawieII W 314/13 (k. 69, 86v), zaś niemożliwym jest, aby ist­niały dwiedziałki nr (...)o od­mien­nych granicach. Już pobieżne zbadanie wzmianko­wa­nego załącznika graficznego wskazuje, że oznaczenie trzech różnych granic dzia­łek, a więc równieżdziałki nr (...), stanowi wyłącznie efekt zobrazowania rozbieżnych twierdzeńG. S. (1), a także wniosków płynących z mapy ewidencji gruntów obrębuR.oraz ze stanu rzeczywistego na dzień 26 marca 2014 r. (k. 69). Z samej opinii tech­nicznej złożonej we wskazanej sprawie wynika natomiast, że rzekaC.- a za­tem również powierzchnia, z której zebrano trawę- na przedmiotowo istotnym ob­szarze znajduje się w całości w obrębieR.(k. 15). Wskazuje to, iż zdaniem biegłego za wiążącą uznawać należy granicę wyznaczoną przezeń według wzmian­kowanego stanu rze­czy­wistego w terenie w dniu 26 marca 2014 r.
Chybionym jest także podnoszenie przez odwołującego się, że metodyka, która posłużyła biegłemu geodecie do przygotowania ekspertyzy wydanej w sprawie nie po­zwalała na wysnucie wniosków istotnych dla rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu. Samo tylko stwierdzenie, że biegły nie mógł- zdaniem skarżącego- dokładnie ozna­czyć (

      aktualnych
) granic działek, albowiem nie opierał się na zarysie pomia­rowym jest równoznaczne z samodzielnym wdawaniem się w speku­lacje myślowe natury ści­śle fachowej i to w dziedzinie, w której z natury rzeczy sądowi i stronom merytorycz­nie brakuje wiadomości specjalistycznych (
    por.wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 4 lipca 2013 r., II AKa 214/13, LEX nr 1388785). Nie sposób w tym kontekścienie dostrzec, że metodyka wskazywana przez apelu­jącego
    de factozmierza do usta­lenia rzeczywistego, nie zaś aktualnego kształtu po­wierzch­niowego działki o nu­me­rze ewi­dencyjnym(...)w obrębieR.oraz dział­ki o nu­me­rze ewiden­cyjnym(...)w obrębieS., a zatem wykracza poza granice niezbęd­nego- w świetle uwag poczynionych na wstępie- dla rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu badania. Zważyćw tym kontekście należy, że dążenie apelującego oskarżyciela posiłkowego do odtwo­rzenia w terenie odpo­wiadającego rzeczywistemu stanowi prawnemu przebiegu granic gruntów stanowi domenę po­stępowania rozgraniczeniowego i ewentualnie postę­powania cywilnego, nie zaś postę­powania karnego.
Reasumując całokształt powyższego skonstatować trzeba, że o ile istnieją pod­stawy do stwierdzenia, iżD. D.dokonał sprzętu trawy zdziałki nr (...)w obrębieS., a zatem z gruntu stanowiącego własnośćG. S. (1), o tyle brak jest podstaw, by założyć, że był on świadom takiego stanu rze­czy. Podkreślić tutaj trzeba, że rekonstrukcja zamiaru, podobnie jak każdy inny proces odtwórczy, może być prowadzona jedynie

    ex post, zaś podmiotem jej doko­nującym jest orze­kający w sprawie sędzia. Okoliczność ta powoduje, iż rekon­struowanego przedmiotu nie może stanowić rzeczywiście występujący stan świa­domości sprawcyz chwili czynu, lecz raczej podlegający procesowi intersu­biek­tywizacji stan odpowia­dającego mu wzorca osobowego (

    videJ. W. Giezek,

    Świado­mość sprawcy czynu za­bro­nionego, LEX 2013). W związku z tym rzetelne ustalenie za­miaru, który przyświe­całD. D.winno opierać się nie tylko na za­cho­waniach zewnętrznych
bezpośrednio związanych z zarzucanym mu czynem, lecz także na wnioskach płyną­cych z od­tworzenia jego wzorca osobowego. Innymi słowy, samo tylko sprzątnięcie tra­wy nie rozstrzyga o występowaniu po stronie wyżej wymienionego zamiaru naru­szenia prawa własnościG. S. (1). Na uwadze trzeba mieć także fakt, iż- jak pod­kre­ślano już wyżej- ze wzmiankowanej opinii biegłego geodety wynika,że ak­tualnie zachodzą podstawy do przyjmowania przynależności powierzchni, z któ­rej usunięto trawę do działki stanowiącej własność małżonki obwinionego. Ze złożo­nych w dniu 7 lipca 2015 r. w sprawie I C 845/14 Sądu Rejonowego w Węgrowie rela­cjiH. S.(k. 80v) iE. D. (1)(k. 80v- 81) wynika przy tym prze­świadczenie, że działkę onumerze ewidencyjnym (...)w obrębieR.oraz dział­kę o nu­merze ewidencyjnym(...)w obrębieS.oddziela rów melio­racyjny zwany rzekąC..H. S.stwierdziła zarazem, że taka gra­nica działek funkcjonowała w świadomości korzystających z tychże jeszcze przed prze­kazaniem oskarżycielowi posiłkowemudziałki nr (...)w obrębieS.. Ze wzmian­kowa­nego pisma Wojewódzkiego Zarządu Melio­racji i Urządzeń WodnychwW.OddziałS.wynika równocześnie, że nie wykonano bu­dowli komunikacyjnej, która umożliwiałaby systematyczne użytkowanie i uprawianie odciętej nową trasą rzeki częścidziałki nr (...)(k. 111). W tym stanie rzeczy uznać należy, że informacje, którymi w dniu 25 czerwca 2014 r. dysponowałD. D., w tym również stan rzeczywisty zachodzący w terenie, w pełni usprawiedli­wiają przyjęcie przezeń, że sprzęt trawy jest dokonywany z działki stanowiącej wła­snośćE. D. (1). Okoliczność ta wyklucza przypisanie obwinionemu zamiaru nie­zbędnego dla bytu wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., a tym samym uniemożliwia przyjęcie, że czyn którego wymieniony dopuścił się w dniu 25 czerwca 2014 r. stanowił wykroczenie.
Z tych wszystkich przyczyn apelacja oskarżyciela posiłkowego jest bezzasadna. Nietrafność postawionych w niej zarzutów przesądziła o niemożności uwzględnienia któregokolwiek ze sformułowanych przez skarżącego wniosków. Wbrew zapa­try­waniom odwołującego się, do przywrócenia zgodności pomiędzy rzeczywistym prze­bie­giem granicy pomiędzy działkami onumerach ewidencyjnych (...)obrębu
R.oraz(...)obrębuS.i przebiegiem granicy odpo­wiadającym stanowi prawnemu powinno dojść na gruncie postępowania rozgraniczeniowego, ewentualnie zaś w drodze postępowania cywilnego.
W tym stanie rzeczy i przy braku przesłanek zart. 104 § 1 k.p.w.Sąd Okręgowy orzekł, jak w części dyspozytywnej wyroku. Na podstawieart. 119 § 1 k.p.w.w zw. zart. 624 § 1 k.p.k.Sąd Okręgowy, kierując się względami słuszności związanymi z zaistnieniem wzmiankowanego uchybienia w toku rozumowania Sądu Rejonowego, zwolnił oskarżyciela posiłkowego od opłaty i wydatków postępowania odwoławczego stwierdzając, że ponosi je Skarb Państwa.