Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1233/15
Data wyroku: 2016-06-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Nienależne Świadczenie
Podstawa prawna: art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 1233/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 czerwca 2016r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Małgorzata Wierzbicka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016r. wS.
odwołaniaA. M. (1)
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
wydanych w dniu 2 września 2015  r. i oznaczonych jako:(...)
w sprawieA. M. (1)
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o zwrot nienależnie pobranej emerytury rolniczej i wypłatę emerytury rolniczej
zmienia zaskarżone decyzje i ustala, żeA. M. (1)nie jest zobowiązana do zwrotu kwoty 25.689,16 (dwadzieścia pięć tysięcy sześćset osiemdziesiąt dziewięć złotych 16/100) pobranej tytułem emerytury rolniczej za okres od 01 lipca 2012 r. do 30 czerwca 2015 r. i od 01 października 2015 r. uprawniona jest do wypłaty emerytury rolniczej w pełnej wysokości.
Sygn. akt: IV U 1233/15UZASADNIENIE
Decyzjami z 2 września 2015r. oznaczonymi odpowiednio jako(...)i(...)-2 Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie przepisówustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówiart.138 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychustalił nadpłatę emerytury rolniczej wypłaconej za okres od 1 lipca 2012r. do 30 czerwca 2015r. w kwocie 25 689,16 złotych i zobowiązałA. M. (1)do zwrotu powyższej kwoty jako nienależnie pobranego świadczenia. Jednocześnie ustalił, że zwrot przedmiotowej kwoty nastąpi w formie potrąceń z emerytury rolniczej ubezpieczonej kwoty po 511,18 złotych miesięcznie poczynając od 1 października 2015r. Uzasadniając decyzję o zwrocie kwoty 25 689,16 złotych miesięcznie organ rentowy podniósł, że nienależnie pobrane świadczenie miało związek z nabyciem przez ubezpieczoną gospodarstwa rolnego przez zasiedzenie w dniu 1 stycznia 2008r. (decyzje z 2 września 2015r. k.54-55 akt emerytalnych).
Odwołanie od powyższych decyzji złożyłaA. M. (1)zaskarżając ją w całości i wnosząc o ustalenie, że nie jest zobowiązana do zwrotu kwoty 25 689,16 złotych. W uzasadnieniu stanowiska podniosła że wbrew twierdzeniom organu rentowego zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej, gdyż nieruchomość rolnicza, którą nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2008r., nie była przez nią użytkowana od początku 2004r. kiedy to wraz z mężem przekazała swoje gospodarstwo rolne synowi. Od tego momentu syn zaczął użytkować rolniczo również te nieruchomości, która nabyła później przez zasiedzenie (odwołanie k.2 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, przywołując argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.3-4 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 4 maja 2004r. wpłynął do organu rentowego wniosek ubezpieczonejA. M. (1),urodzonej w dniu (...), o emeryturę rolniczą. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z 24 maja 2004r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznał ubezpieczonej od 2 maja 2004r. emeryturę rolniczą. Podstawę przyznania świadczenia stanowił przepisart.19 ust.2 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(wniosek o emeryturę i decyzja z 24 maja 2004r. o przyznaniu emerytury rolniczej k.1 i 31-32 akt emerytalnych).
Przed złożeniem wniosku o emeryturę rolniczą ubezpieczona zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej przekazując gospodarstwo rolne położone we wsiO.gminaR.synowiA. M. (2). Formalnie własność tego gospodarstwa przysługiwała mężowi ubezpieczonejW. M.i to on był stroną umowy darowizny nieruchomości rolnej zawartej z synemA. M. (2)(akt notarialny darowizny z 27 stycznia 2004r. k.20-21 akt emerytalnych).
W dniu 28 lipca 2015r. i w dniu 13 sierpnia 2015r. ubezpieczona złożyła w organie rentowym odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Węgrowie VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego wS.wydanego w dniu 12 sierpnia 2014r. w sprawie VI Ns 47/14 stwierdzającego, że z dniem 1 stycznia 2008r. ubezpieczonaA. M. (1)i jej mążW. M.nabyli przez zasiedzenie na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej własność nieruchomości położonych w gminieR.w miejscowościach:O.stanowiącychdziałki o numerach (...)iL.stanowiącychdziałki o numerach (...)o łącznej powierzchni ponad 14 ha. Ponadto ubezpieczona złożył umowę dzierżawy powyższych nieruchomości zawartą w dniu 28 lipca 2015r. zA. M. (2), na mocy której wraz z mężem wydzierżawiła synowiA. M. (2)przedmiotowe nieruchomości na okres 10 lat. Na umowie widnieje prezentata wpływu umowy dzierżawy do Starostwa Powiatowego wS.w dniu 28 lipca 2015r. Wraz z powyższym postanowieniem i umową ubezpieczona złożyła oświadczenie o nieprowadzeniu działalności rolniczej oraz o tym, że dzierżawca nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego (oświadczenia ubezpieczonej z 28 lipca 2015r. oraz odpis postanowienia o zasiedzeniu z 12 sierpnia 2014r. i umowy dzierżawy z 28 lipca 2015r. k.44-50 akt emerytalnych).
Wobec powzięcia wiadomości o nabyciu przez ubezpieczoną w drodze zasiedzenia w/w nieruchomości rolnych położonych w miejscowościachO.iL.gminaR.rentowy ustalił nadpłatę na rzecz ubezpieczonej emerytury rolniczej za okres od 1 lipca 2012r. do 30 czerwca 2015r. i zaskarżonymi decyzjami z 2 września 2015r. zobowiązał ubezpieczoną do zwrotu pobranej za powyższy okres kwoty 25 689,16 złotych i ustalił potrącenia z emerytury rolniczej ubezpieczonej od 1 października 2015r. w kwocie po 511,18 złotych miesięcznie (decyzja z 2 września 2015r. k.54-55 akt emerytalnych).
Ubezpieczona i jej mążW. M.nie użytkowali rolniczo wymienionych wyżej działek położonych we wsiO.iL.gminaR.od 27 stycznia 2004r. ,tj. od chwili darowizny na rzecz synaA. M. (2)gospodarstwa rolnego stanowiącego własnośćW. M.. W tej samej dacieA. M. (2)objął w posiadanie i zaczął użytkować rolniczo przedmiotowe nieruchomości, co których Sąd Rejonowy w Węgrowie VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wS.postanowieniem z 12 sierpnia 2014r. stwierdził zasiedzenie na rzecz ubezpieczonej i jej męża z dniem 1 stycznia 2008r. Ubezpieczona i jej mąż weszli w posiadanie w/w działek, co do których uzyskali następnie postanowienie o zasiedzeniu, z początkiem 1978r. Były to działki po stryjuW. M.i jego żonie –E.iK. M.(zeznania świadkaA. M. (2)11-12 akt sprawy oraz zeznania ubezpieczonej k.12 i k.11-11v akt sprawy).
Sąd zważył, co następuje:
Odwołania ubezpieczonejA. M. (1)okazały się uzasadnione.
Żądając od ubezpieczonej zwrotu kwoty 25 689,16 złotych jako nienależnie pobranej emerytury rolniczej za okres od 1 lipca 2012r. do 30 czerwca 2015r. i ustalając potrącenia z emerytury rolniczej ubezpieczonej od 1 października 2015r. organ rentowy błędnie uznał, że na skutek nabycia w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 2008r. (co potwierdza deklaratoryjne postanowienie Sądu Rejonowego w Węgrowie VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą wS.z 12 sierpnia 2014r.) nieruchomości rolnych stanowiących wyżej wymienione działki położone w miejscowościachO.iL.ubezpieczona nie zaprzestała – wznowiła z w/w datą prowadzenie działalności rolniczej i dlatego nienależnie pobrała to świadczenie w zakresie części uzupełniającej, z obowiązkiem jego zwrotu za okres od 1 lipca 2012r. do 30 czerwca 2015r. Błędne ustalenie przez organ rentowy, że ubezpieczona nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej wynikało z niewłaściwego zastosowania przepisuart.28 ust.4 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówpolegającego na utożsamianiu prowadzenia działalności rolniczej z faktem posiadania przez daną osobę tytułu własności nieruchomości rolnej. Zgodnie z powyższym przepisem uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego.
Tymczasem powyższy przepis nie reguluje wyczerpująco sytuacji, w których uzasadnione jest przyjęcie, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, ale wskazuje jedno z kryteriów, kiedy należy uznać, że dana osoba nie prowadzi działalności rolniczej. Z przepisu tego nie wynika natomiast, że przez sam fakt, iż emeryt jest właścicielem gospodarstwa rolnego, uzasadnione jest przyjęcie, że emeryt ten nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie Sądu o tym, czy emeryt prowadzi działalność rolniczą decyduje każdorazowo stan faktyczny, a zatem fakt, czy dana osoba rzeczywiście prowadzi działalność rolniczą - pracuje w gospodarstwie rolnym. Na stanowisku takim stoi również Sąd Najwyższy (vide: uchwała SN z 6 maja 2004r., II UZP 5/06, OSNP 2004/22/389). Z przedstawionych wyżej ustaleń Sądu, opartych o spójne zeznania świadkaA. M. (2)oraz samej ubezpieczonej wynika, że już od 27 stycznia 2004r. ubezpieczona i jej mąż nie użytkowali rolniczo działek, co do których uzyskali później postanowienie Sądu o ich zasiedzeniu z dniem 1 stycznia 2008r. Wiarygodność twierdzeń świadka i ubezpieczonej nie budzi wątpliwości, jeśli zważyć, że właśnie w dniu 27 stycznia 2004r. mąż ubezpieczonej przekazał synowiA. M. (2)w drodze darowizny pozostałe posiadane nieruchomości rolne. Spornych nieruchomości nie mógł wówczas darować, gdyż nie posiadał jeszcze orzeczenia sądowego stwierdzającego nabycie przez zasiedzenie własności tej nieruchomości.
W świetle przedstawionych okoliczności ,tj. wobec ustalenia, że w spornym okresie ubezpieczona (i jej mąż) nie prowadziła działalności rolniczej brak jest podstaw do uznania, że w okresie od 1 lipca 2012r. do 30 czerwca 2015r. ubezpieczona nienależnie pobrała emeryturę rolniczą w kwocie 25 689,16 złotych i tym samym brak jest podstaw do zwrotu przez nią tej kwoty w myślart.138 ust.1 i 2 pkt 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw.art.52 ust.2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawieart.47714§2 kpcSąd zmienił zaskarżone decyzje i orzekł jak w wyroku.