Sąd Rejonowy w Gorlicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 463/15
Data wyroku: 2016-06-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Penar

Sygn. akt: I C 463/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 czerwca 2016 r.
Sąd Rejonowy w Gorlicach I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Magdalena Penar

Protokolant:

st. sekr. sądowy Beata Tokarska

po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2016 r. w Gorlicach
sprawy z powództwa Agencji Nieruchomości Rolnych wW.Oddział Terenowy wR.
przeciwko GminieS.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

I
Oddala powództwo,

II
Zasądza od powoda Agencji Nieruchomości Rolnych wW.Oddział Terenowy wR.na rzecz pozwanego GminyS.kwotę 7.200,00 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSR Magdalena Penar
Sygn. akt I C 463/15

UZASADNIENIE
Powód Agencja Nieruchomości Rolnych wW.Oddział Terenowy wR.w żądaniu skierowanym przeciwko GminieS.domagała się uzgodnienia z rzeczywistym stanem prawnym treściksięgi wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gorlicach dla nieruchomości położonej wM., składającej się z działki ew.(...)pow.(...)ha, poprzez wpisanie w dziale II jako właściciela Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych wW.w miejsce GminyS..
Uzasadniając swoje żądanie twierdziła, że na podstawie umowy z dnia(...)r. zawartej w formie aktu notarialnego rep. A(...)działając w trybie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity Dz. U. z 1995r. Nr 57 poz. 299 z późn. zm.) przekazała nieodpłatnie na rzecz Gminy MiejskiejG.prawo własności kilkunastu działek. Wskazała, iż przedmiotem nieodpłatnego przekazania własności miała być również działka ew.(...)położona wM., która została w powyższym akcie notarialnym wskazana w pkt. 1, 2 i 6, natomiast została pominięta w najistotniejszym pkt. 3 dotyczącym samego przekazania własności nieruchomości, a mimo tego jako jej właściciela wpisano w księdze wieczystej Gminę MiejskąG.. Podała, że działka ew.(...)została następnie darowana aktem notarialnym rep. A(...)z dnia(...)r. przez Gminę MiejskąG.na rzecz GminyS.. Podniosła, że wyrokiem z dnia(...)r. sygn.(...)Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w sprawie z powództwa Agencji Nieruchomości Rolnych przeciwko Gminie MiejskiejG.o zapłatę równowartości kilku działek uwzględnił powództwo tylko w części, natomiast w pozostałej części - między innymi w zakresie działki ew.(...)oddalił, wskazując w uzasadnieniu, że działka ta na podstawie umowy nieodpłatnego przekazania z dnia 17.04.2000 r. nigdy nie została przekazana przez Agencję. Odwołując się do treściart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotecetwierdziła, że GminyS.nie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, gdyż nieodpłatność rozporządzenia jest negatywną przesłanką rękojmi.
Pozwana GminaS.wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając iż, Gmina MiejskaG., a następnie GminaS.skutecznie nabyły własność działki ew.(...)położonej wM.. Twierdziła, że treść umowy przeniesienia własności z dnia(...), na mocy której Gmina MiejskaG.nabyła nieruchomość objętąKW (...)dowodzi, że umowa ta obejmowała również działkę ew.(...)co odpowiadało zgodnej woli stron zawierających tą umowę oraz uwzględniało okoliczności towarzyszące jej zawarciu, na co wskazuje zapis pkt. 1,2,3,6 umowy, w których wskazywana jest powierzchnia wszystkich działek na(...)ha. W jej ocenie z tych przyczyn niewymienienie w pkt. 3 umowy działki ew.(...)należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską, nie mającą znaczenia dla skutecznego przeniesienia prawa własności tej działki na Gminę MiejskąG.. Podała, że potwierdzeniem zgodniej woli stron są: uchwała Rady MiastaG.nr(...)r.,umowa Nr (...)z dnia(...)r., protokół zdawczo-odbiorczy z dnia(...)r., w których wymieniona jest także działka ew.(...)Twierdziła w związku z tym, że niewymienienie wprost w pkt. 3 umowy przeniesienia własności dnia 17.04.2000r. działki ew.(...)nie ma znaczenia dla ustalenia, że działka ta również przeszła na własność Gminy MiejskiejG., gdyż zgodnie zart. 65 k.c.oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu(...)r. Rady Miasta wG.podjęła uchwałę w nr 288/XXXV/97 w sprawie nieodpłatnego przejęcia od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy wW.nieruchomości położonej wM.składającej się z 15działek o nr (...)o łącznej pow. 27,20 ha obj.KW (...)wraz z budynkiem bukaciarni usytuowany nadziałce nr (...)oraz ogrodzeniem z przeznaczeniem pod działalność rehabilitacyjno - rekreacyjną. Działki te tworzyły jeden kompleks.
/dowód: uchwała nr 288/XXXV/97 k.10,mapy z geoportalu k.56,57, zeznania św.J. A.protokół rozprawy z dnia(...)/
W dniu(...)r. pomiędzy Gminą MiejskąG.i Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa została zawartaumowa nr (...)w sprawie nieodpłatnego przekazania gminie na własność nieruchomości wchodzących wskład (...)Skarbu Państwa na cele inwestycji infrastrukturalnych. Przedmiotem przekazania było 15działek o nr (...)o łącznej pow.(...)ha obj.KW (...). Wartość przekazywanej nieruchomości została określona na(...)zł., w tym: wartość gruntów(...)zł., wartość budynków i budowli(...)zł. Zgodnie z umową przekazanie nieruchomości następowało z dniem podpisania protokołu zdawczo – odbiorczego.
Protokół ten został sporządzony w dniu(...)r. Przedmiotem przekazania była nieruchomość należąca do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa składająca się z 15działek o nr (...)o łącznej pow. 27,20 ha obj.KW (...). Od tego czasu Gmina MiejskaG.objęła w posiadanie przekazaną nieruchomość, w tymdziałkę nr (...).
/dowód:  zeznania św.J. A.protokół rozprawy z dnia 2.06.2016 r. 00:01:07-00:13:10,  akta KW 51582: protokół zdawczo – odbiorczy k.9-11,umowa nr (...)k.14-15/
W dniu(...)r. przed notariuszemG. M.pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa i Gminą MiejskąG.doszło do zawarcia umowy notarialnej rep.(...)przeniesienia własności w trybie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity Dz. U. z 1995r. Nr 57 poz. 299 z późn. zm.). W pkt. 1 z powołaniem się na odpis zKW (...)stwierdzone zostało, że objęte są nią między innymidziałki o nr (...), które stanowią własność Skarbu Państwa – Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. W pkt. 2 powołana została uchwała Rady Miasta wG.nr(...)z dnia(...)r.,umowa nr (...)z dnia(...)r. oraz protokół zdawczo – odbiorczy z dnia(...)r., w których wymienione zostało 15działek o nr (...)o łącznej pow.(...)ha. W pkt. 3, w którym wskazane zostały numery działek przekazywanych na rzecz Gminy MiejskiejG.powołane jest 14 działek (zapis cyframi i słownie) tj.działki o nr (...), z pominięciemdziałki nr (...), przy czym jako łączny obszar działek przekazywanej nieruchomości wskazana została pow.(...)ha. W pkt. 6 umowy jako nieruchomość, która ma zostać wyłączona zKW (...)do nowej księgi wieczystej z wpisem prawa własności na rzecz Gminy MiejskiejG.wskazane zostało 15działek o nr (...)o łącznej pow.(...)ha.
/dowód: umowa nr A(...)k.11-13/
Pomimo niewymienieniadziałki nr (...)w pkt. 3 umowy nr A(...)z dnia(...)r. wolą stron było przeniesienie przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz Gminy MiejskiejG.prawa własności także tej działki. Działka ta została przekazana nabywcy i nikt nie kwestionował faktu władania nią przez Gminę MiejskąG..

    /dowód: zeznania św.J. A.protokół rozprawy z dnia(...)r. 00:01:07-00:13:10, uchwała nr(...)k.10, umowa nr A(...)k.11-13,  akta KW(...)protokół zdawczo – odbiorczy k.9-11,umowa nr (...)k.14-15/

Na podstawie umowy nr A(...)z dnia(...)r. zgodnie z zawiadomieniem z dnia 5.05.2000 r.L..Kw (...)Sąd Rejonowy w Gorlicach Wydział V Ksiąg Wieczystych założyłksięgę wieczystą nr (...)dla nieruchomości położonej wM.składającej się z 15działek o nr (...)o łącznej pow. 27,20 ha, w której prawo własności wpisano na rzecz Gminy MiejskiejG..

    /dowód: akta KW(...)zawiadomienie z(...)r. k.18/

W tym czasie pojawiła się wspólna koncepcja Gminy MiejskiejG., Powiatu(...)i GminyS.rozwoju rekreacyjno – wypoczynkowegoM.. Ponieważ GminaS.miała swoje plany z wykorzystaniem należącej do niej nieruchomości zabudowanej budynkiem byłej szkoły, zainteresowana była uzyskaniem własnościdziałek nr (...), które z nią sąsiadowały. W dniu(...)Rada GminyS.podjęła uchwałę nr(...)w sprawie nieodpłatnego przyjęcia darowizny na rzecz GminyS.nieruchomości położonej wM.stanowiącej własność Gminy MiejskiejG.składającej się zdziałek nr (...)o pow.(...)ha oraz nr(...)o pow.(...)ha, objętychKW (...)z przeznaczeniem pod działalność rekreacyjno – wypoczynkową. W dniu(...)r. Rada MiastaG.podjęła uchwałę nr 72/(...)w sprawie dokonania darowizny na rzecz GminyS.powyższej nieruchomości.

    /dowód: zeznania Wójta GminyS.M. M.protokół rozprawy z dnia(...)r. 00:19:34-00:26:56, akta(...)uchwała nr(...)k.5, uchwała nr 72/(...)k.6/

W dniu(...)r. przed notariuszemG. M.pomiędzy Gminą MiejskąG.a GminąS.doszło do zawarcia umowy notarialnej(...)darowiznydziałek nr (...)o łącznej pow.(...)ha położonych wM..
/dowód: umowa A(...)k.14-16/
GminaS.nie miała wątpliwości, że nabywadziałki nr (...)od jej właściciela. Gmina MiejskaG.była bowiem ujawniona jako ich właściciel w księgach wieczystych, w ewidencji gruntów, w ewidencji podatkowej.
/dowód: zeznania Wójta GminyS.M. M.protokół rozprawy z dnia(...)
Na podstawie umowy nr A(...)z dnia(...)r. zgodnie z zawiadomieniem z dnia(...)r.L..Kw (...)Sąd Rejonowy w Gorlicach Wydział V Ksiąg Wieczystych założyłksięgę wieczystą nr (...)dla nieruchomości położonej wM.składającej się zdziałek o nr (...)o łącznej pow.(...)ha, w której prawo własności wpisano na rzecz GminyS..

    /dowód: odpis zKW (...)k.9, akta KW(...): zawiadomienie z(...)r. k.7/

Przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu do sygn.(...)toczył się proces z powództwa Agencji Nieruchomości Rolnych wW.przeciwko Gminie MiejskiejG.zapłatę równowartościdziałek nr (...)darowanych na rzecz GminyS.idziałek nr (...), których własność została przeniesiona na rzecz Lasów Państwowych. Wyrokiem z dnia(...)r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu zasądził od Gminy MiejskiejG.na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych wW.kwotę(...)zł. z odsetkami ustawowymi od dnia(...). do dnia zapłaty, w pozostałej części powództwo oddalając. Wydając powyższe rozstrzygnięcie Sąd przyjął, iż na podstawie umowy nr rep.(...)z dnia(...)r. na rzecz Gminy MiejskiejG.nie została przeniesiona własnośćdziałki nr (...), bowiem w akcie notarialnym w opisie nieruchomości nie figuruje ta działka, zaś do przeniesienia własności nieruchomości pod rygorem nieważności potrzebne jest zgodnie zart. 158 k.c.zachowanie formy notarialnej.
/dowód: opis pozwu k.17-20, wyrok z(...)r. z uzasadnieniem k.21-29/
Powyższe ustalenia Sąd poczynił na podstawie powołanych dokumentów, których treść i autentyczność nie budzi zastrzeżeń i nie była kwestionowana przez strony. W pełni podzielić należało także zeznania św.J. A.i Wójta GminyS.M. M., które zasługują na wiarę, korespondując z dowodami w postaci dokumentów.
Brak było podstaw do pominięcia dowodu z zeznań św.J. A.z uwagi na treśćart. 247 k.p.c., bowiem prowadzenie dowodu z zeznań świadków w celu ustalenia woli stron w drodze wykładni, rozumienia treści umowy, a także towarzyszących jej zawarciu uzgodnień, nie stanowi naruszenia zakazu prowadzenia dowodu przeciwko i ponad osnowę dokumentu (tak SN w orzeczeniach z 4.07.2014 r., II CSK 612/12, LEX 1489234, z 29.01.2002 r., V CKN 679/00, LEX 54342).
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo jest bezzasadne.
Zgodnie zart. 10 ustawy z dnia 6.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.) proces o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ma na celu usunięcie faktycznie istniejącej niezgodności, poprzez dokonanie prawidłowych wpisów.
Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń treść wpisu prawa własności wKW (...)odnośniedziałki nr (...)nie jest niezgodna ze stanem prawnym tej nieruchomości. Jej własność została bowiem skutecznie przeniesiona zgodnie zart. 155 § 1 k.c.na GminęS.przez Gminę MiejskąG.na podstawie umowy darowizny z dnia(...)r. rep. A(...)
Nie można w szczególności uznać, że umowa ta, o ile dotyczyładziałki nr (...)była nieskuteczna z tego powodu, że prawo własności tej nieruchomości nie przysługiwało zbywcy tj. Gminie MiejskiejG., a nikt nie może przenieść prawa własności, które mu nie przysługuje (tak SN w orzeczeniach z 3.09.1980 r., IV CR 202/80, LEX 8265, z 22.05.2002 r., I CKN 237/00, LEX 55084).
W celu dokonania właściwej oceny skutków prawnych umowy z dnia(...)r. zawartej pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa i Gminą MiejskąG.w formie aktu notarialnego rep. A(...)przeniesienia własności odnośniedziałki nr (...), z uwagi na niewymienienie jej w pkt. 3 umowy, niezbędne jest zbadanie z uwzględnieniem przesłanek przewidzianych wart. 65 § 2 k.c.oświadczeń woli stron umowy. Wymaga to uwzględnienia poza warstwą werbalną także kontekstu sytuacyjnego. Wynikające zart. 65 § 2 k.c.reguły wykładni oświadczeń woli stron odnoszą się także do umów zawartych w formie aktu notarialnego i dla określenia zgodnej woli stron wymagają przede wszystkim analizy tekstu całej umowy, a nie jedynie jej wybranego fragmentu (tak SN w orzeczeniach z 29.01.2008 r., IV CSK 416/07, LEX 371413, z 29.01.2002 r., V CKN 679/00, LEX 54342).
Potrzeba przeprowadzenia takiej analizy w rozpoznawanej sprawie jest oczywista, zważywszy na wewnętrzną sprzeczność postanowień zawartych w umowie rep. A(...)z dnia(...)r., skoro tylko w pkt. 3 pominięta zostaładziałka nr (...), natomiast wymienia ją pkt. 1, 2 i 6 umowy, zaś powierzchnia opisywanych w pkt. 2, 3 i 6 nieruchomości wynosi(...)ha (pkt. 1 nie określa powierzchni). Wyniki postępowania dowodowego prowadzą do wniosku, że wolą stron było także przeniesienie przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz Gminy MiejskiejG.własnościdziałki nr (...). Nie neguje tego także powód, skoro na str. 4 pozwu twierdzi, że „…działka ta została pominięta przez notariusza przy sporządzaniu aktu notarialnego w pkt. 3, dotyczącym nieodpłatnego przekazania własności nieruchomości”. Działka ta wymieniona została także jako przedmiot przejęcia przez Gminę MiejskąG.w uchwale Rady Miasta wG.nr(...)z dnia(...)r., w umowie nr A(...)z dnia(...)r., w protokole zdawczo – odbiorczym z dnia(...)r. Prowadzi to do wniosku, że w umowie notarialnej rep. A(...)z dnia(...)r. doszło w pkt. 3 do omyłkowego oznaczenia nieruchomości i Gmina MiejskaG.uzyskała własność takżedziałki nr (...). Wniosek ten nie pozostaje w sprzeczności z treściąart. 158 k.c.zastrzegającego formę aktu notarialnego dla umowy przenoszącej własność, bowiem umowa z dnia(...)r. ma formę aktu notarialnego. W przypadku zaś omyłkowego oznaczenia nieruchomości w umowie przeniesienia własności dopuszczalne jest wyjaśnienie przez Sąd rzeczywistej woli kontrahentów (tak SN w orzeczeniu z 8.03.1985 r., III CZP 10/86, OSNC 1987/1/12).
Jakkolwiek w sprawie(...)Sąd Okręgowy w Nowym Sączu przyjął odmienny pogląd, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku, tym niemniej zgodnie zart. 365 k.c.moc wiążąca dotyczy tylko orzeczenia sądu, nie zaś jego uzasadnienia (tak SN w orzeczeniach z 13.01.2011 r., III CSK 94/10, LEX 738402, z 15.01. 2015 r., IV CSK 181/14, LEX 1628952, z 25.06.2014 r., IV CSK 610/13, LEX 1537274).
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w pkt. I wyroku na podstawie powołanych przepisów.
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu poniesionych przez pozwanego (koszty zastępstwa prawnego w taryfowej wysokości) uzasadnia przepisart. 98 § 1 k.p.c.

SSR Magdalena Penar

1
(...)

2
(...)

3
(...)

(...)