Sąd Rejonowy w Sulęcinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 18/15
Data wyroku: 2016-04-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sebastian Petlik
Słowa kluczowe: Roszczenie O Przywrócenie Stanu Zgodnego Z Prawem
Podstawa prawna: art. 222§2 kc

Sygn. akt: I C 18/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 kwietnia 2016 r.
Sąd Rejonowy w Sulęcinie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSR Sebastian Petlik

Protokolant:

st. sekr. sądowy Jolanta Arbaczewska

po rozpoznaniu w dniu6 kwietnia 2016 r.w Sulęcinie
na rozprawie
sprawy z powództwaP. M.iW. M.
przeciwko(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.
o nakazanie i zapłatę

I
nakazuje stronie pozwanej(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechania dalszych naruszeń prawa własności gruntu –działka numer (...)położonej w miejscowościO.numer 69, stanowiącej własność na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej powodówP. M.iW. M., dla której to nieruchomości prowadzona jestksięga wieczysta (...)w ten sposób, iż nakazuje stronie pozwanej(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.do usunięcia z tejże nieruchomości kabla energetycznego – linii kablowej 0,4 kV zasilającej nieruchomość położoną nadziałce numer (...)– w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku,

II
umorzyć postępowanie o zapłatę kwoty 20000,00 zł,

III
zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę 3434,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 2434,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt I C 18/15

UZASADNIENIE
PowodowieW. M.iP. M.w pozwie skierowanym przeciwko(...) spółka z o.o.wP.wnieśli o nakazanie stronie pozwanej przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zakazania dalszych naruszeń prawa własności działki grunty 61/7 położonej wO.nr 69, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...)w ten sposób, aby strona pozwana została zobowiązana do usunięcia z działki kabla elektrycznego , oraz o zasadzenie kwoty 20000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie z oznaczonej działki w okresie od 24.10.2007r. do dnia wniesienia pozwu. W uzasadnieniu roszczenia powodowie podnieśli, iż przez ich działkę przebiega podziemny kabel, który został wykonany bez[prawnie i bez zgody powodów. Powodowie wielokrotnie zwracali się do strony pozwanej o usunięcie bezprawnie położonego kabla, jednakże bez rezultatu. Powodowie jako podstawę roszczenia wskazaliart. 222§2 kc.
W odpowiedzi na pozew strona pozwana(...) spółka z o.o.wP.wniosła o oddalenie powództwa ( k. 37-42). W uzasadnieniu stanowiska wskazała, iż poprzednik prawny pozwanej uzyskał zgodę na wybudowanie przyłącza od ówczesnego(...). W związku z tym strona pozwana nie miała jakichkolwiek podstaw aby spodziewać się aby którykolwiek z właścicieli gruntów wystąpi przeciwko niej z jakimkolwiek roszczeniem. Strona pozwana zakwestionowała wysokość dochodzonego odszkodowania w związku z zakwestionowaniem stawki za bezumowne korzystanie z gruntu. Nadto strona pozwana wskazała, powołując się naart. 5 kc, iż zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy niedogodnościami i kosztami , jakie wynikłyby dla niej , gdyby roszczenie powodów byłoby uwzględnione. Rodziłoby to konieczność przebudowy znacznego odcinka istniejących od ponad 20 lat linii , a to z kolei wiązałoby się z wysokimi kosztami.
PowodowieW.iP. M.cofnęli pozew o zapłatę kwoty 20000 zł i zrzekli się w tym zakresie roszczenia ( k. 87v).

SĄD USTALIŁ NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY
W. M.iP. M.nabyli nieruchomość położoną wO.nr 69 –działka nr (...)- od żony nieżyjącegoS. K. (1)w 2006r. Ich sąsiadem – nadziałce nr (...)– jestB. B..S. K. (2)w dniu 04.02.1991r. wyraził zgodę na przeprowadzenie linii elektrycznej ( kablowej) przez swoją działkę. Było to przyłącze kablowe 0,4kV – kabel(...)4x35 , poprowadzone na głębokości 0,7 m od słupa linii napowietrznej. Odbiór tego przyłącza nastąpił w dniu 18.04.1991r.
(dowód:- odpisksięgi wieczystej (...)k. 8-12,
- oświadczenieS. K. (3)k. 57,
- dokumentacja techniczna k. 50-56, 58-61,
- zeznania świadkaU. M.k. 87,
- zeznania powódkiW. M.k. 87v - 88).
Podczas prac na działce przy sadzeniu drzewB. B.zwrócił uwagęW. M.aby ta nie wykopała jego kabla. Kolejne problemu z przebiegiem kabla energetycznego pojawiły się z chwilą, kiedy małżonkowieM.wymienili piec centralnego ogrzewania. W związku z tym, iż kabel ten przebiega w małej odległości od domu nie mogą dokonać przebudowy kotłowni – przeniesienia jej na zewnątrz budynku. Istniejąca kotłownie nie spełnia wymogów bezpieczeństwa i stanowi zagrożenie dla mieszkańców domu nr 69 czyli małżonkówM.i członków ich rodziny. Również kabel przechodzi przez skarpę, która jest nachylona w kierunku domu co sprawia problem przy odprowadzaniu wód opadowych. W 2009r.W. M.zwracała się do(...)wS.o usunięcie kabla przechodzącego przez należącą do niej i do jej męża nieruchomość jednakże(...)Operator zaproponowało jedynie ustanowienie służebności przesyłu za zwrotem podatku od nieruchomości za teren zajmowany przez przyłącze kablowe.
(dowód:- dokumenty k. 14-20,
- zeznania świadkaP. M.k. 72v,
- zeznania powódkiW. M.k. 87 v-88 ).
NieruchomośćB. B.może być zasilona z tej samej linii napowietrznej 0,4kV i tego samego słupa, przy ominięciu budynku małżonkówM.. Przebieg linii będzie dłuższy – 110 m – a dotychczasowa długość to 50 m. Wartość robót demontażowych istniejącej linii to kwota 3121,56 zł netto, wartość robót montażowych związanych z wykonaniem nowej linii to kwota 6364,79 zł netto, łączna wartość prac brutto to kwota 11668,21 zł.
(dowód: opinia biegłego k. 124)

SĄD ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE
W związku z oświadczeniem powodów o cofnięciu pozwu i zrzeczeniu się roszczenia w zakresie roszczenia o zapłatę kwoty 20000 zł sąd umorzył postępowanie na podstawieart. 355§1 kpcw zw. zart. 203§1 i 4 kpc.
W pozostałym zakresie roszczenie powodów zasługuje na uwzględnienie w całości.
Zgodnie z treściąart. 222 § 2 kcroszczenie negatoryjne jest to roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń skierowane przez właściciela przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą.
Roszczenie negatoryjne przysługuje właścicielowi w przypadku bezprawnego naruszenia własności w inny sposób, aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą. Roszczenie ma charakter obiektywny, zatem nie zależy ani od stanu wiedzy naruszającego o tym, że wkracza w cudze prawo własności (dobrej lub złej wiary), ani tym bardziej od jego winy. W stosunkach sąsiedzkich mogą one także przybrać postać immisji, w tym zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich.
Roszczenie negatoryjne jest wymierzone - podobnie jak roszczenie windykacyjne - przeciwko trwałemu wkroczeniu w sferę uprawnień właściciela przez osobę nieuprawnioną. Jednakże w przeciwieństwie do roszczenia windykacyjnego chroni przed naruszeniem, które może się wyrazić w wytworzeniu ciągłego lub powtarzającego się i grożącego powtarzaniem pogwałceniem sfery uprawnień właściciela. Konieczną przesłanką roszczenia negatoryjnego jest bezprawność naruszenia prawa własności. Stan ten można z kolei przyjąć w sytuacji, gdy właściciel nie wyraził zgody na określone działania naruszające jego prawo własności.
Powodowie wykazali w niniejszym postępowaniu, iż są właścicielami nieruchomości, przez którą przebiega linia energetyczna- kabel , która zasila nieruchomość sąsiednią – dom nadziałce nr (...). Powodowie w sposób jednoznaczny sprzeciwili się – z chwilą powzięcia o tym wiadomości – takiemu przebiegowi linii energetycznej, czego wyrazem były ich wnioski z 2009r. o usunięcie linii energetycznej. Okoliczność powyższa świadczy o bezprawności działania strony pozwanej, która nie może się uwolnić od tego zarzutu poprzez wskazanie na posiadanie zgody na taki przebieg linii wyrażonej przez poprzedniego właściciela nieruchomości. W przedmiotowej sprawie powodowie nie wyrazili na takie działanie zgody, dlatego póki właściciel ( powodowie) nie wyrazi zgody na korzystanie z jego rzeczy lub nie zostanie przeprowadzona procedura, której celem jest wymuszenie takiej zgody, korzystanie takie jest bezprawne i stanowi naruszenie własności.
Strona pozwana w odpowiedzi na pozew powołała się na nadużycie prawa podmiotowego przez powodów, pozostające w kolizji zart. 5 kc.
Możliwość powołania się przez pozwanego na nadużycie prawa podmiotowego właściciela, który dochodzi roszczenia negatoryjnego, nie jest wykluczone. Wzgląd na ochronę własności jako prawa gwarantowanego wKonstytucji RPnakazuje jednak, by korzystanie z przepisuart. 5 kcw odniesieniu do prawa podmiotowego właściciela następowało w sposób bardzo ostrożny. Podobnie jak w przypadku roszczenia windykacyjnego, tak też i w odniesieniu do roszczenia negatoryjnego, jedynie wyjątkowe okoliczności sprawy mogą uzasadniać zastosowanieart. 5 kc.Powinno przy tym chodzić o uwzględnienie okoliczności przemijających, które sprzeciwiają się w danej chwili uwzględnieniu powództwa negatoryjnego, nie zaś o utrwalenie niezgodnego z prawem stanu, w którym własność jest permanentnie naruszana. Sąd Najwyższy podkreślał, że "w żadnym wypadkuart. 5 k.c.nie może prowadzić do unicestwienia roszczenia negatoryjnego" (wyr. SN z 10.3.2011 r., V CSK 287/10,L.). Należy jednak zauważyć, że w niektórych przypadkach konieczna jest akceptacja szerszego stosowaniaart. 5 kcjako środka ochrony przed roszczeniem negatoryjnym. Stopień naruszenia własności innego niż pozbawienie posiadania bywa przecież bardzo różny, podobnie jak różne bywają konsekwencje społeczne i gospodarcze przywrócenia stanu zgodnego z prawem i usunięcia naruszeń. Błędem byłoby nieuwzględnianie relacji, w jakiej pozostaje skala naruszenia własności do kosztów ich usunięcia. W wyroku z dnia 09.07.2008 r. (V CSK 52/08,L.) SN uznał za słuszne sformułowane przez sądy niższych instancji twierdzenie, że w odniesieniu do powództwa negatoryjnego przesłanki zastosowaniaart. 5 kcnależy ocenić bardziej liberalnie niż w przypadku powództwa windykacyjnego. Jeśli naruszenie własności ma charakter hipotetyczny lub niezbyt istotny, a koszty usunięcia naruszenia są nieproporcjonalnie duże w odniesieniu do jego skali, wówczas uzasadniony może być zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez właściciela.
W przedmiotowej sprawie nie sposób uznać, aby roszczenie powodów w jakimkolwiek zakresie pozostawało w sprzeczności zart. 5 kc.Wskazać po pierwsze należy, iż powodowie wskutek przebiegu linii energetycznej nie mogą wykonywać uprawnień właścicielskich na nieruchomości w postaci czy to ukształtowania terenu celem odprowadzenia wód opadowych czy też rozbudowy domu ( kotłowni) dla uniknięcia zagrożenia, jakie za sobą niesie korzystanie przez nich z dotychczas istniejącej kotłowni. Tym samym przebieg linii energetycznej narusza prawo własności powodów nie tylko hipotetycznie, ale wręcz uniemożliwia im podejmowanie jakichkolwiek decyzji co do możliwości dysponowania i wykonywania prawa własności. . Po wtóre Sąd dokonał analizy ewentualnych kosztów dokonania przebudowy przyłącza dodziałki nr (...)( sąsiedniej z powodami) , również z uwzględnieniem jej odmiennego przebiegu. W tym celu z urzędu został dopuszczony dowód z opinii biegłego z zakresu energetyki. Na podstawie tego dowodu można jednoznacznie stwierdzić – wbrew twierdzeniom strony pozwanej , iż przebudowa aktualnie istniejącej linii to koszt rzędu 11668,21 zł, na który składają się tak roboty demontażowe istniejącej linii jak i montażowe nowej linii. Przebieg zaprojektowanej nowej linii jest dłuższy od obecnie istniejącego ( 50 m obecnie, 110 m linii projektowanej), ale nie narusza uprawnień właścicielskich innych podmiotów, w tym również powodów, i zapewnia w takim samym stopniu zasileniedziałki nr (...)i znajdującego się na tej działce budynku mieszkalnego. Eksponowany przez stronę pozwaną interes ogółu sprowadza się jedynie do wskazywanej nieruchomości sąsiedniej, co również przemawia przeciwko uznaniu roszczenia powodów za naruszająceart. 5 kc.Sam koszt wykonania nowej linii ( z uwzględnieniem demontaży starej) nie stanowi sumy nieproporcjonalnie dużej, a w zestawieniu do sytuacji majątkowej strony pozwanej ( kapitał zakładowy 4678050000,00 zł - http://krs-pobierz.pl/enea-operator-i85071/krs) jest kwotą wręcz marginalną, stanowiącą 0,00025 % tego kapitału.
Reasumując powyższe Sąd uznał, iż roszczenie powodów oparte oart. 222§2 kcjest uzasadnione i dlatego też nakazał stronie pozwanej przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie dalszych naruszeń prawa własności nieruchomości powodów –działka nr (...)położonej w miejscowościO.nr 69 przez usunięcie z niej kabla energetycznego – linii kablowej 0,4 kV zasilającej nieruchomość położoną nadziałce nr (...). Sąd określił również termin do usunięcia tego naruszenia – 6 miesięcy – mając na uwadze treśćart. 1049 §1 kpci ewentualne postępowanie egzekucyjne związane z wykonaniem orzeczenia ,co nie stanowi wyjścia ponad żądanie strony powodowej ( nie dotyczy podstawy faktycznej roszczenia). Jednocześnie tak określony termin, w ocenie sądu, jest wystarczającym dla strony pozwanej na podjęcie wszelkich niezbędnych czynności związanych z realizacją obowiązku wynikającego z rozstrzygnięcia uwzględniającego roszczenie powodów.
Zeznania świadkówU. M.,P. M.oraz powodów sąd uznał za wiarygodne, znajdujące poparcie w dowodach z dokumentów, nie zawierające wewnętrznych sprzeczności jak i nie pozostające we wzajemnej opozycji. Opinia biegłegoL. B.( k. 124) zawierała wiadomości specjalne, które niewątpliwie były przydatne do weryfikacji całokształtu materiału dowodowego jak i samych twierdzeń stron sporu, nie była przez strony kwestionowana w żadnym zakresie. Z tych też przyczyn sąd podzielił argumenty zawarte w opinię i potraktował ją jako rzetelną i sporządzoną w sposób obiektywny i bezstronny.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 kcuznając, iż strona powodowa wygrała proces w zakresie roszczenia negatoryjnego, przy określonej wartości przedmiotu sporu 20000 zł koszty powodów to opłata sądowa w kwocie 1000 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 2400 zł (oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz. U. nr 1800 z 2015r.) z wraz z opłatą skarbową ( k. 6).