Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
XIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: XIII GC 966/15
Data wyroku: 2016-03-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Chańko
Teza: Działanie pozwanego, który bezpośrednio po zgłoszeniu szkody, składa ofertę najmu pojazdu zastępczego wskazuje na dochowanie najwyższej staranności związanej z obowiązkami dłużnika ponoszącego zastępczą odpowiedzialność za sprawę kolizji.

Sygnatura akt XIII GC 966/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
(...), dnia 3 lutego 2016 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi XIII Wydział Gospodarczy w następującym składzie:
Przewodniczący:Sędzia SR Piotr Chańko
Protokolant:Małgorzata Sochala
po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 roku w Łodzi
sprawy z powództwa(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa wŁ.
przeciwkoTowarzystwo (...) Spółka AkcyjnawW.
o zapłatę 466,00 złotych
1. oddala powództwo;
2. zasądza od(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki komandytowej wŁ.na rzeczTowarzystwa (...) Spółki AkcyjnejwW.kwotę 77 zł (siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygnatura akt 966/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 24 lutego 2015 roku powód(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa wniósł o zasądzenie od pozwanegoTowarzystwa (...) spółki akcyjnejkwoty 465,50 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 3 lipca 2014 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż powód naprawiał pojazd markis. (...)małżeństwaS., który uległ uszkodzeniu w wyniku kolizji w dniu 4 kwietnia 2014 roku. Na czas naprawy powód wynajął poszkodowanym pojazd zastępczy markis. (...). Najem pojazdu zgodnie z umową trwał od 23 kwietnia 2014 roku do dnia 10 maja 2014 roku a faktyczny zwrot pojazdu nastąpił w dniu 13 maja 2014 roku. Sprawca kolizji był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności OC posiadaczy pojazdów w pozwanymTowarzystwie (...), zatem powód zawarł z poszkodowanymi umowę cesji wierzytelności z tytułu odszkodowania za najem pojazdu zastępczego. Pozwany został poinformowany o cesji pismem z dnia 22 maja 2015 roku, zaś w dniu 2 czerwca 2014 roku pozwany wystawił decyzję o przyznaniu odszkodowania za najem pojazdu zastępczego w kwocie 826 złotych. Pozwany uznał okres najmu pojazdu zastępczego przez 7 dni za zasadny oraz uznał stawkę 118 złotych brutto za dobę i iloczyn tych dwóch wartości przyznał w formie odszkodowania. Powód oszacował koszt najmu na kwotę 1291,50 złotych i o różnicę w wysokości 465,50 złotych wystąpił z pozwem.
/pozew, k. 2-12/
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 2 kwietnia 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi uwzględnił żądanie pozwu w całości.
/nakaz, k. 63/
W sprzeciwie od nakazu zapłaty strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu pozwany zakwestionował legitymację czynną powoda, który nabył wierzytelność nie w stosunku do pozwanego, lecz wobec: „Towarzystwa (...):A.”, podczas gdy pozwanym jest(...) S.A.W razie nieuwzględnienia wskazanego zarzutu, pozwany wskazał, iż w piśmie z dnia 4 kwietnia 2014 roku poinformował poszkodowanego, że ma możliwość zorganizowania najmu pojazdu zastępczego w stawce 118 złotych brutto za dobę w segmencie samochodów B ewentualnie za stawkę 129 złotych w segmencie samochodów C. Poszkodowany zaś w dniu 23 kwietnia 2014 roku, po ponad dwóch tygodniach wybrał ofertę powoda, która zaproponowała samochód z segmentu B za znacznie wyższą kwotę, co stanowi naruszenie przez wierzycielaart. 354 § 2 k.c.Pozwany załączył ponadto opinię biegłego wydaną w innej sprawie, w której biegły wyliczył stawkę dla samochody zastępczego.
/sprzeciw, k. 68-69/
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Zasada odpowiedzialności strony pozwanej za skutki kolizji z dnia 4 kwietnia 2014 roku nie była w sprawie sporna. Pozwany zlikwidował szkodę zarówno w zakresie kosztów naprawy pojazdu jak i w części, w zakresie kosztów najmu pojazdu zastępczego, zatem okoliczności opisane w pozwie w zakresie wypłaconych kwot z tytułu najmu pojazdu zastępczego są bezsporne w sprawie.
Zgodnie z treściąart. 227 k.p.c.przedmiotem dowodu mogą być tylko okoliczności, które mają dla sprawy istotne znaczenie. W świetleart. 230 k.p.c., gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane.
Zestawiając treść pozwu z treścią sprzeciwu, Sąd ustalił, że bezsporne w sprawie są następujące okoliczności: powód naprawiał pojazd markis. (...)małżeństwaS., który uległ uszkodzeniu w wyniku kolizji w dniu 4 kwietnia 2014 roku. Na czas naprawy powód wynajął poszkodowanym pojazd zastępczy markis. (...). Najem pojazdu zgodnie z umową trwał od 23 kwietnia 2014 roku do dnia 10 maja 2014 roku a faktyczny zwrot pojazdu nastąpił w dniu 13 maja 2014 roku. Sprawca kolizji był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności OC posiadaczy pojazdów w pozwanymTowarzystwie (...), zatem powód zawarł z poszkodowanymi umowę cesji wierzytelności z tytułu odszkodowania za najem pojazdu zastępczego. Pozwany został poinformowany o cesji pismem z dnia 22 maja 2015 roku, zaś w dniu 2 czerwca 2014 roku pozwany wystawił decyzję o przyznaniu odszkodowania za najem pojazdu zastępczego w kwocie 826 złotych. Pozwany uznał okres najmu pojazdu zastępczego przez 7 dni za zasadny oraz uznał stawkę 118 złotych brutto za dobę. Powód oszacował koszt najmu na kwotę 1.291,50 złotych.
Sporne w sprawie były kwestie prawne: legitymacja czynna powoda w związku z treścią umowy cesji oraz naruszenie przez wierzyciela treściart. 354 § 2 k.c.statuującego obowiązek dążenia do minimalizacji szkody po stronie wierzyciela i współdziałanie z dłużnikiem.
P. S.zawarł w dniu 23 kwietnia 2014 roku z powodem(...) sp. z o.o.sp. k. umowę wypożyczenia samochodu zastępczego na czas naprawy swojego pojazdu. Umowa przewidywała stawkę 184,40 złotych brutto za każdą dobę najmu. W dniu 5 kwietnia 2014 roku poszkodowany dokonał zgłoszenia szkody na druku pozwanegoA.. Szkoda uzyskała numer(...).
/umowa, k. 36-38, protokół zdawczo-odbiorczy, 39, zgłoszenie, k. 84/
W dniu 13 maja 2014 rokuP. S.zawarł z powodem umowę cesji wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego. W § 1 umowy cedent oświadczył, iż w związku z kolizją, w której został poszkodowany dokonał zgłoszenia dłużnikowi szkody z ubezpieczenia OC sprawcy: „Nazwa firmy ubezpieczeniowejA.”. W kolejnych rubrykach podano również: datę kolizji – „4.04.2014” oraz Nr Zgłoszenia szkody –(...).
/cesja, k. 40-41/
W dniu 22 maja 2015 rokuD. W.działający na mocy pełnomocnictwa od poszkodowanych i powoda dokonał zgłoszenia szkody o numerze(...)w formie e-mail stronie pozwanej na adres:(...)

/zgłoszenie, k. 45, e-mail, k.46/
Decyzją z dnia 2 czerwca 2014 roku, dotyczącą szkody oznaczonej numerem(...), pozwany przyznał kwotę 826 złotych na rzecz(...) sp. z o.o.sp.k. i wypłacił wskazaną kwotę tytułem „pojazd zastępczy”.
/decyzja, k. 50-51, przelew, k. 52/
Pismem z dnia 6 kwietnia 2014 roku adresowanym zarówno do poszkodowanych, jak i do powoda – pozwany potwierdził przyjęcie zawiadomienia o szkodzie numer(...). Poinformował ponadto, iż „w sytuacji, gdy uszkodzenia pojazdu uniemożliwiają jego dalszą eksploatację i konieczny jest wynajem pojazdu zastępczegoA.zorganizuje taką usługę w ramach likwidacji szkody za dzienną stawkę najmu auta klasy C wynoszącą 129 złotych brutto (w przypadku wynajęcia auta klasy niższej obowiązują stawki klasa A -110,70 złotych, klasa B 118 złotych, klasa C 129 złotych. W przypadku gdyby był Pan/Pani zainteresowany tego typu pomocą, prosimy o kontakt z likwidatoremA.(mailowy lub telefoniczny) w celu ustalenia szczegółów i dalszych kroków postępowania”.
Ustalając stan faktyczny sprawy Sąd nie brał pod uwagę wydruków ze stron internetowych załączonych do pozwu i sprzeciwu a obrazujących stawki w wypożyczalniach samochodowych, zarówno tych lotniskowych, najdroższych, jak i z cenników najtańszych wypożyczalni występujących na rynkach lokalnych. Żadna ze stron, prócz prywatnych wydruków nie zaoferowała dowodu na okoliczność cen rynkowych pojazdu odpowiadającego klasie pojazdu uszkodzonego, zaś kwestia ta wymaga ustalenia za pomocą dowodu z opinii biegłego, posiadającego specjalistyczną wiedzę w danym zakresie. Analiza wydruków internetowych przez Sąd nie może zastąpić wiedzy specjalistycznej biegłego, zaś wyjście przez Sąd poza swoją kompetencję orzeczniczą może stanowić naruszenieart. 278 § 1 k.p.c.i powodować, iż samodzielne ustalenia Sądu będą w istocie dowolne. Wreszcie w kontradyktoryjnym procesie, Sąd nie może zastępować stron procesu w kwestii inicjowania postępowania dowodowego, w sytuacji, kiedy profesjonalnie reprezentowane podmioty nie widzą przesłanek do sięgania po wskazania wiedzy specjalnej – inicjatywa Sądu mogłaby godzić w zasadę obiektywnego procesu a także wydłużyć spór ponad potrzebę, generując koszty niewspółmierne do wartości przedmiotu sporu w niniejszej sprawie.
Strona pozwana zaoferowała opinie biegłego (k.100-105 i k.106-110) ale z innych postępowań sądowych, choć celem wsparcia własnego stanowiska w odniesieniu do okoliczności spornych w niniejszej sprawie. Opinie biegłego z innego postępowania jednak nie miały waloru dowodu z opinii biegłego w rozumieniuart. 278 k.p.c.Opinie te należy traktować jak dokumenty prywatne. Stanowią one zatem dowód tego, że osoba która je podpisała dr inż.T. S., prezentuje poglądy przedstawione i uzasadnione w tych dokumentach. Zawarte w tych dokumentach twierdzenia teoretycznie mogłyby stać się podstawą ustaleń faktycznych, ale tylko, jeżeli strona przeciwna przyznałaby je (art. 229 k.p.c.) albo nie zaprzeczyłaby tym okolicznościom (art. 230 k.p.c.). Jednak żadne z tych zdarzeń procesowych nie miało miejsca, wobec zaprzeczenia tym twierdzeniom w piśmie z dnia 11 czerwca 2015 roku (k.123-127).
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu.
Zgodnie z treściąart. 509 §1 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba że sprzeciwiałoby się to zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W niniejszej sprawie legitymacja czynna powoda wynikała z faktu przeniesienia na niego przez poszkodowanego wierzytelności z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Zarzuty sformułowane przez pozwanego w odniesieniu do ważności umowy przelewu wierzytelności nie były zasadne.
O ile nie budzi wątpliwości, że przelew wierzytelności jak każda umowa przenosząca własność ma charakter kauzalny, o tyle strona powodowa wykazała, że podstawa rozporządzenia wierzytelnością tkwiła w ważnym i skutecznym zobowiązaniu do przeniesienia tej wierzytelności. Strona pozwana zakwestionowała legitymację czynną powoda, wobec treści umowy przelewu wierzytelności. Po pierwsze, należy odnotować, że prawidłowe ujęcie zarzutu w istocie sprowadza się do kwestionowania legitymacji biernej pozwanego, nie zaś legitymacji czynnej. Umowa cesji jest ważna i skuteczna, bowiem została zawarta w przepisanej formie, natomiast pozwany kwestionował, iż umowa ta skutecznie przeniosła własność wierzytelności względem(...) S.A., czyli kwestionuje legitymację bierną w procesie.
Po drugie, niezależnie od kwalifikacji materialnoprawnej zarzutu – jest on nietrafny.
Zgodnie z treściąart. 65 § 1 k.c.oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Poszkodowany – cesjonariusz składał oświadczenie woli w zakresie zbycia wierzytelności na druku przygotowanym przez cedenta.(...)cesji był ustandaryzowany, tak aby odformalizować rozporządzenie wierzytelnością, ale bez wątpienia pozwalał na zindywidualizowanie wierzytelności, tak iż z treści całego § 1 wynika, jaka wierzytelność została przelana na powoda. Indywidualizacja wierzytelności polegała na wskazaniu zdarzenia prawnego, które stanowiło źródło wierzytelności: daty kolizji – „4.04.2014” oraz Nr Zgłoszenia szkody –(...).
Pozwany wprawdzie kwestionował skuteczność cesji poprzez odwołanie do rubryki w tabeli zawartej w § 1 cesji: „Nazwa firmy ubezpieczeniowej -A.”. Rzeczywiście, dla określenia pozwanego strony umowy cesji posłużyły się nie pełnym brzemieniem firmy pozwanego wynikających z KRS, ale jedynie elementem fantazyjnym zawartym w nazwie firmy pozwanego(...). Jednak nie może być wątpliwości w kontekście całości oświadczenia woli, że ujawnia ono zamiar przeniesienia wierzytelności z konkretnej szkody, w zakresie roszczenia za najem pojazdu zastępczego i skatalogowanego przez pozwanego pod konkretnym numerem szkody wskazanym w kolejnej rubryce.
Wątpliwości co do skuteczności cesji nie miał również pozwany w toku postępowania likwidacyjnego, skoro wypłacił na rzecz powoda kwotę bezsporną za najem przez 7 dni kalendarzowych. W dniu 2 czerwca 2014 roku pozwany wystawił decyzję o przyznaniu odszkodowania za najem pojazdu zastępczego w kwocie 826 złotych, czyli również dla pozwanego treść umowy cesji była jasna w trakcie likwidacji szkody. W konsekwencji, zarzut zgłoszony w procesie był niezasadny.
Drugą sporną kwestią jest naruszenie zasady współdziałania przez wierzyciela z dłużnikiem przy likwidacji szkody. Zasadą jest, że odszkodowanie należne poszkodowanemu powinno obejmować wszystkie straty, które poszkodowany poniósł wskutek zaistnienia szkody, stanowiące normalne następstwo działania z którego szkoda wynikła (art. 361 § 1 k.c.). Poszkodowanemu należy się zatem zwrot wszelkich celowych i ekonomicznie uzasadnionych wydatków, poniesionych w celu przywrócenia stanu poprzedniego. Do tych celowych i ekonomicznie uzasadnionych wydatków związanych z likwidacją skutków szkody zliczyć należy konieczność czasowego wynajęcia pojazdu zastępczego. Poszkodowany może bowiem żądać zrekompensowania uszczerbku majątkowego polegającego na niemożliwości korzystania z uszkodzonego pojazdu. W jego ramach poszkodowany może żądać pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego za okres, w którym nie było możliwe korzystanie z pojazdu, który uległ uszkodzeniu.
Działanie pozwanego, który bezpośrednio po zgłoszeniu szkody, składa ofertę najmu pojazdu zastępczego wskazuje na dochowanie najwyższej staranności związanej z obowiązkami dłużnika ponoszącego zastępczą odpowiedzialność za sprawcę kolizji. Mianowicie, pozwana po otrzymaniu od poszkodowanego potrzeby skorzystania z samochodu zastępczego,niezwłocznie tj. już następnego dnia po tym jak poszkodowany skontaktował się z pozwanym,zwróciła się do współpracującej z nim wypożyczalni celem zorganizowania najmu pojazdu zastępczego. Pozwana wskazała poszkodowanemu warunki, na jakich ma być dokonany najem tj. samochód klasy B, stawka dzienna najmu 118 zł brutto.
Pozwany złożył skonkretyzowaną ofertę, obejmującą auta w trzech kategoriach cenowych w dwa dni po kolizji i już w dniu następnym po zgłoszeniu, czyli6 kwietnia 2014 roku. Tymczasem powód zaoferował bezpośrednio poszkodowanemu pojazd zgodnie z treścią umowy najmuw dniu 23 kwietnia 2014 roku.
Oferta powoda była o 66,50 złotych wyższa za każdą rozpoczętą dobę najmu niż oferta pozwanego. Różnica jest znaczna. Dysproporcja ta nie znajduje  zatem żadnego usprawiedliwienia w treści przepisów o odpowiedzialności cywilnej tak znaczna agrawacja szkody przez poszkodowanego. Prawo poszkodowanego do korzystania z pojazdu zastępczego nie zostało bowiem zanegowane na żadnym etapie postępowania likwidacyjnego, przeciwnie, pozwany wysłał ofertę, o której treści poinformował również warsztat naprawczy. Wybór znacznie, rażąco wyższej oferty powoda stanowi zatem naruszenie treściart. 354 § 2 k.c.Poszkodowany nie ma wprawdzie obowiązku poszukiwać najtańszej oferty na rynku, ale oferta restytucji złożona przez pozwanego została przedstawiona poszkodowanym w sposób bezpośredni, konkretny i stanowczy. Wskazano tryb zawarcia umowy i klasy pojazdu, zatem rezygnacja z tej oferty jawi się jako arbitralna i nieuzasadniona.
Zgodnie z przywołanym przepisem, dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom i w taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.
Zdaniem Sądu skoro poszkodowany miał możliwość i złożono mu ofertę skorzystania z tańszych usług najmu i z niej nie skorzystał to nie może kosztami swych decyzji o charakterze nieekonomicznym i zwiększającym rozmiar szkody obciążać pozwanego. Postępowanie poszkodowanego nie może zostać zatem ocenione jako racjonalne, a jego konsekwencje wykraczają poza granice normalnych następstw zdarzenia szkodzącego. W ocenie Sądu, poszkodowany, bez żadnych utrudnień, mógł zminimalizować szkodę. Nie korzystając z oferty pozwanej poszkodowany naruszył obowiązek współpracy z dłużnikiem, o którym mowa wart. 354 §2 k.c.Jeżeli dłużnik z własnej inicjatywy oferuje poszkodowanemu zorganizowanie określonej usługi rekompensującej szkodę poniesioną przez poszkodowanego, a poszkodowany bez żadnego powodu z oferty tej nie korzysta, to nie sposób uznać za pozostające w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym kosztów przewyższających te koszty, które ponieść byłby zobowiązany, gdyby z oferty tej skorzystał. Jakkolwiek co do zasady poszkodowany ma prawo wyboru usługodawcy wynajmującego pojazd zastępczy, to kryterium adekwatnego związku przyczynowego jest zachowane wówczas, gdy decyzja poszkodowanego o wyborze tego, czy innego usługodawcy pozostaje w granicach ogólnie pojmowanej ekonomicznej racjonalności (tak m.in.: wyrok SO we Wrocławiu, sygn. akt II Ca 836/15).
Mając powyższe rozważania na uwadze, zdaniem Sądu, pozwana wykonała swoje zobowiązanie, płacąc z tytułu najmu pojazdu zastępczego odszkodowanie ustalone z uwzględnieniem stawki dziennej 118 zł brutto (stawki wg. której miał nastąpić oferowany poszkodowanemu przez pozwaną najem). Z tych względów powództwo, jako pozostające w sprzeczności z treściąart. 354 § 2 k.c.-  podlegało oddaleniu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c., zgodnie z którym rozliczeniu podlegają koszty celowe, według zasady odpowiedzialności za wynik procesu, który powód przegrał w całości. Na koszty te złożyła się kwota kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 60 złotych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosząca 17 złotych.