Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III K 49/15
Data wyroku: 2016-07-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Robert Bełczącki

Sygn. akt III K 49/15

Uzasadnienie wyroku z dnia 30 czerwca 2016 roku
Za podstawę wyroku Sąd Rejonowy przyjął następujące ustalenia:
W dniu 6 grudnia 2013 rokuL. P.zeznawał jako świadek w Urzędzie SkarbowymW.-U.mieszczącym się przyul. (...)wW., składając zeznania na okoliczność związane z jego zatrudnieniem w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.w toku prowadzonej kontroli skarbowej. Przesłuchanie, prowadzone przez starszego komisarza skarbowegoE. K. (1)i kierowniczkę działuK. C., odbywało się z udziałemR. S. (1), pełniącej funkcję Prezesa Zarządu(...) Sp. z o.o., będącej podmiotem kontroli. W trakcie przesłuchaniaR. S. (1)przeszkadzałaL. P.w składaniu zeznań, zakłócając przebieg czynności i kierując pod jego adresem słowa uważane powszechnie za obraźliwe, m. in. „męska dziwko”. Ze względu na doznany uprzednio urazL. P.w dniu przesłuchania miał założony na prawą nogę gips sięgający od pachwiny do kości piszczelowej i poruszał się przy pomocy kul.
Dowód: zeznaniaL. P.(k. 6, 125-128), protokół przesłuchania świadka - załącznik do pisma Naczelnika Urzędu SkarbowegoW.-U.(k. 34), zeznaniaE. K. (1)(k. 37 v., 190-191), częściowo wyjaśnieniaR. S. (1)(k. 78, 125, 205-206), zeznaniaK. C.(k. 28 v., 169-170)
Z pomieszczenia, w którym odbywało się przesłuchanie, jako pierwszy wyszedłL. P..E. K. (2)odprowadziła go do windy, którą zjechał on na parter budynku, po czym skierował się w stronę wyjścia. KiedyL. P.znajdował się przy drzwiach wyjściowych podeszła do niegoR. S. (1), która uprzednio zbiegła schodami na parter budynku i popchnęła go dłońmi jeden raz z taką siłą, że wypadły mu z ręki kule, na których się podpierał. Stracił on równowagę i ratując się przez upadkiem podparł się nogą, na której miał umiejscowiony gips oraz oparł się o ścianę. PonadtoR. S. (1)wykrzyczała w kierunkuL. P.słowa: „będziesz miał połamane obie nogi, połamię cię, zginiesz, zabije cię”, a następnie opuściła budynek Urzędu SkarbowegoW.-U.. Po usłyszeniu gróźb naruszenia nietykalności cielesnejL. P., obawiając się ich spełnienia, odczekał ażR. S. (1)oddali się sprzed budynku urzędu.
Dowód: zeznaniaL. P.(k. 6, 125-128), zeznaniaE. K. (1)(k. 37 v., 190-191), zeznaniaK. Ł.(k. 12 v., 170-172),  częściowo zeznaniaE. Ł. (1)(k. 15 v., 141-142), częściowo wyjaśnieniaR. S. (1)(k. 55, 78, 125)
R. S. (1)ukończyła 38 lat. Legitymuje się wykształceniem wyższym. Pozostaje zatrudniona na stanowisku dyrektora zarządzającego w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW., pełni również funkcję Prezesa Zarządu tej spółki. Na jej utrzymaniu pozostaje 14-letnie dziecko, które wychowuje samotnie. Średnio miesięcznie uzyskuje dochód w wysokości około 2.950 zł.R. S. (1)dotychczas została prawomocnie skazana za występek zart. 226 § 1 k.k.na karę grzywny.
Dowód: dane osobopoznacze (k. 53-54, 123-124), karta karna (k. 167), informacja Naczelnika Urzędu SkarbowegoW.T.wW.wydana na podstawieart. 213 §1a k.p.k.(k. 156)
Sąd Rejonowy zważył co następuje:
W akcie oskarżenia z dnia 20 stycznia 2015 rokuR. S. (1)oskarżono o popełnienie występku zart. 245 k.k.polegającego na tym, że w dniu 6 grudnia 2013 roku w Urzędzie SkarbowymW.-U.przyul. (...)wW.naruszyła nietykalność cielesną w związku ze złożeniem przez świadkaL. P.zeznań na okoliczność zatrudnienia współce (...)w ten sposób, że używała przemocy polegającej na popychaniu, a także kierowała wobec niego groźbę bezprawną pozbawienia życia oraz uszkodzenia ciała w celu wywarcia na niego wpływu.
OskarżonaR. S. (1)w toku postępowania przygotowawczego nie przyznała się do popełnienia zarzuconego jej czynu (k. 55, 78). Wyjaśniła, że nie groziła pokrzywdzonemu ani nie naruszyła jego nietykalności cielesnej. Kwestionowała, aby pokrzywdzony się jej bał, podając, że w styczniu 2014 roku pokrzywdzony wtargnął do jej mieszkania, zastraszał jej dziecko oraz pracownika, naciskał na jej adwokata w toku innego postępowania karnego, a zawiadomienie w postępowaniu niniejszym złożył dopiero po upływie czterech miesięcy. Podniosła także, że zeznania składane przez pokrzywdzonego przed urzędem skarbowym nie były dla nie niekorzystne, ponieważ były nieprawdziwe. Wyjaśniła ponadto, że to właśnie ona boi się pokrzywdzonego. Pokrzywdzony po raz kolejny oczernia ją, pomawia i oskarża bezpodstawnie.
Na etapie postępowania sądowego na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 roku oskarżona również nie przyznała się do popełnienia zarzuconego jej czynu (k. 124-125). Podtrzymała poprzednio złożone wyjaśnienia, a odnośnie przebiegu zdarzenia w dniu 6 grudnia 2013 roku podała, że po przesłuchaniu pokrzywdzony zjechał windą, a ona zeszła schodami. Kiedy mijali się na parterze, nie doszło między nimi do żadnej rozmowy, ponieważ ona nie miała już o czym rozmawiać z pokrzywdzonym po przesłuchaniu. Nie miała też miejsca żadna pyskówka ani naruszenie nietykalności cielesnej.
Uzupełniające wyjaśnienia oskarżonej złożone na rozprawie dnia 20 kwietnia 2016 roku (k. 191) były nieprzydatne do  poczynienia istotnych ustaleń w sprawie, gdyż nie odnosiły się do wydarzeń mających miejsce we wspomnianym urzędzie skarbowym w dniu 6 grudnia 2013 roku.
W ocenie Sądu Rejonowego za wiarygodne należało uznać wyjaśnienia oskarżonej w tej ich części, w której potwierdziła ona, że w dniu 6 grudnia 2013 roku w budynku Urzędu SkarbowegoW.-U., mieszczącym się przyul. (...)wW., brała udział w przesłuchaniuL. P.w charakterze świadka w toku kontroli skarbowej. Za wiarygodne należało uznać także wyjaśnieniaR. S. (1)także w tej ich części, z której wynika, że po przesłuchaniu jako pierwszy z pomieszczenia wyszedłL. P., który następnie zjechał windą na parter budynku z tego względu, że na nodze miał wówczas założony gips i wspierał się na kulach, przy pomocy których się poruszał. W powyższym zakresie wyjaśnienia oskarżonej znajdują potwierdzenie w zeznaniachL. P.,E. K. (1),K. C., a także w treści protokołu przesłuchania świadka w toku kontroli podatkowej przed Urzędem SkarbowymW.-U.oraz w wynikach oględzin nagrania części tego przesłuchania, znajdującym się na nośniku dołączonym do akt postępowania przez obrońcę oskarżonego (koperta k. 203). W ocenie Sądu Rejonowego nie polegają jednak na prawdzie jej wyjaśnienia w tej części, w której oskarżona negowała okoliczność, że bezpośrednio po zakończeniu przesłuchaniaL. P.w charakterze świadka w budynku wspomnianego urzędu skarbowego kierowała pod adresem świadka groźby naruszenia nietykalności cielesnej, a następnie nietykalność cielesnąL. P.naruszyła. Wyjaśnieniom oskarżonej w tej części przeczą bowiem nie tylko zeznaniaL. P., ale także zeznaniaK. Ł.oraz wiarygodna część zeznańE. Ł. (1). Z treści tych dowodów jednoznacznie wynika, żeR. S. (1)popchnęła pokrzywdzonegoL. P., któremu w wyniku tego popchnięcia wypadły z rąk kule, przy pomocy których wówczas się poruszał, a tuż przed popchnięciem skierowała do niego groźbę naruszenia jego nietykalności cielesnej, kierując do niego słowa „będziesz miał połamane obie nogi, połamię cię, zginiesz, zabije cię”. Wyjaśnienia oskarżonej w części temu przeczącej wynikały jedynie z przyjętej przez nią linii obrony, obliczonej na uniknięcie odpowiedzialności.
Za wiarygodną podstawę poczynionych ustaleń należało przyjąć, zeznaniaL. P., który konsekwentnie w toku postępowania przygotowawczego (k. 6) oraz sądowego (k. 125-128) zeznawał odnośnie przebiegu jego przesłuchania w charakterze świadka w urzędzie skarbowym dnia 6 grudnia 2013 roku w toku kontroli podatkowej oraz co do okoliczności związanych z naruszeniem jego nietykalności cielesnej przezR. S. (1), wyartykułowaniem przez nią gróźb pod jego adresem, a także co do całokształtu jego relacji z oskarżoną. Zeznania pokrzywdzonego były spójne wewnętrznie i przedstawiały logiczny przebieg zdarzenia z udziałem jego i oskarżonej. Precyzyjna relacja o faktach pokrzywdzonego znajduje potwierdzenie w zeznaniachE. K. (1),K. C., gdy chodzi o przebieg przesłuchania orazK. Ł.i w uznanej za wiarygodną części zeznańE. Ł. (1), gdy chodzi kierowanie gróźb pod adresem pokrzywdzonego i naruszenie jego nietykalności cielesnej przez oskarżoną na parterze budynku urzędu skarbowego.
W toku postępowania przygotowawczego w dniu 24 marca 2014 rokuE. Ł. (1)zeznała (k. 15v.), że stojąc przy dyżurce znajdującej się przy drzwiach wyjściowych, widziała jak kobieta o blond włosach wybiegła do poruszającego się o kulach mężczyzny, który stał przy drzwiach wyjściowych. Nadto zeznała, że widziała jak ta kobieta uderzyła go w plecy, a w wyniku tego uderzenia wypadły mu kule i zrobiły dużo hałasu. Świadek zaznaczyła ponadto, że nie słyszała co do siebie mówili, a jedynie hałas upadających kul. Poza tym świadek podała, że wcześniej nie widziała i nie znała osób uczestniczących w zdarzeniu. Natomiast na etapie postępowania sądowego świadek zeznała (k. 141), że w pewnym momencie usłyszała straszny huk, ale jak się obejrzała, to zobaczyła kule pokrzywdzonego i nic więcej. Poza tym podkreśliła, że nie słyszała, żeby oskarżona ubliżała pokrzywdzonego oraz że nie widziała żadnego uderzenia. Po odczytaniu świadkowi złożonych w toku postepowania przygotowawczego zeznańE. Ł. (1)je potwierdziła, przy czym zaznaczyła, że tak naprawdę to nie widziała momentu uderzenia, była w szoku i nie wie skąd w protokole wzięło się zdanie „widziałam jak kobieta uderzyła go w plecy”. Poza tym świadek zeznała, że na etapie postępowania sadowego lepiej pamiętała całe zajście niż na etapie postępowania przygotowawczego.
Sąd odmówił wiary złożonym na rozprawie zeznaniomE. Ł. (1)w zakresie, w jakim wynikło z nich, że świadek nie widziała momentu, w którym oskarżona uderzyła pokrzywdzonego oraz w tej ich części, w której podała, że lepiej pamiętała przebieg zdarzenia na etapie postępowania sądowego niż w trakcie postępowania przygotowawczego. Przeczy zasadom doświadczenia życiowego stwierdzenie świadka, że lepiej pamiętała, a co za tym idzie wierniej odwzorowywała, przebieg zdarzenia w trakcie składania zeznań na rozprawie w dniu 16 listopada 2015 roku, czyli prawie dwa lata od zdarzenia będącego przedmiotem sprawy, niż w dniu 23 marca 2014 roku podczas przesłuchania w toku postępowania przygotowawczego. Świadek nie wyjaśniła logicznie zaistniałych w jej zeznaniach rozbieżności. Nadto wewnętrznie sprzeczny jest ten fragment zeznańE. Ł. (1), w którym z jednej strony potwierdza odczytane jej, wcześniej złożone zeznania, a z drugiej strony zaprzeczyła temu, aby widziała moment uderzenia. Twierdzenie świadka o szoku jawi się oczywiście niewiarygodnie, skoro świadek w jakikolwiek sposób nie brała udziału w zdarzeniu. Postawa świadka prezentowana w toku przesłuchania na rozprawie wyraźnie wskazywała na to, że świadek miał zamiar złożyć takie zeznania, których treść będzie na tyle niejednoznaczna, iż nie zaszkodzi oskarżonej, z którą świadek nadal może pozostawać w kontakcie w związku z zatrudnieniem świadka w charakterze pracownika ochrony w budynku urzędu skarbowego, w którym miało miejsce zdarzenia. Świadek nadal tam pracuje i spotyka oskarżoną, która przychodzi tam załatwiać sprawy we wspomnianym urzędzie skarbowym. Świadek zaś wyraźnie podkreślał, że nie chciał być świadkiem w tej sprawie i angażować się w konflikt pomiędzy oskarżoną a oskarżycielem posiłkowym. Z tych względów w ocenie Sądu Rejonowego należało za wiarygodne uznać zeznaniaE. Ł. (1)złożone w toku postępowania przygotowawczego. Zeznania te w były bowiem rzeczowe, spójne i logiczne. Świadek, jak wynika z jej zeznań, w chwili zdarzenia znajdowała się w dyżurce mieszczącej się przy drzwiach wejściowych do Urzędu Skarbowego, zatem w miejscu umożliwiającym jej obserwowanie zachowanieR. S. (1)orazL. P.z niewielkiej odległości, poza tym do jej obowiązków służbowych należało obserwowanie pomieszczenia, w którym doszło do występku. Zeznania świadka w części wskazującej na to, że doszło do popchnięciaL. P.przezR. S. (1)znajdują potwierdzenie w zeznaniach pokrzywdzonego orazK. Ł., a pośrednio w zeznaniachK. C., z których wynikało, ze zdarzenie z dnia 6 grudnia 2013 roku było powszechnie komentowane przez pracowników ochrony, którzy potwierdzali, że tego dniaR. S. (1)popchnęłaL. P.. Należało także uwzględnić, że składając zeznania w postępowaniu przygotowawczym świadekE. Ł. (1)podkreślała, że przed zdarzeniem z dnia 6 grudnia 2013 roku nie znała ani oskarżonego ani pokrzywdzonego. Nie było zatem powodu, aby w toku postępowania przygotowawczego świadek miała zeznawać nieprawdziwie, bezpodstawnie obciążając oskarżoną na korzyść pokrzywdzonego.
Ze zgodnych zeznańK. C.(k. 28v.,169-170) orazE. K. (1)(k. 37v., 190-191), urzędników skarbowych biorących udział w przesłuchaniuL. P.w dniu 6 grudnia 2013 roku w toku kontroli skarbowej, wynika, że w trakcie przesłuchaniaL. P., który występował w charakterze świadka,R. S. (2)utrudniała dokonanie tej czynności poprzez przerywanie pokrzywdzonemu oraz kierowanie w stosunku do niego słów obraźliwych, w tym m. in. „męska dziwko”. Jak podał każdy ze świadków oskarżona nie stosowała się do ich upomnień i próśb o zachowanie spokoju.K. C.podała, żeR. S. (1)w trakcie przesłuchania była pobudzona i niespokojna.E. K. (1)również relacjonowała, że oskarżona zachowywała się agresywnie w momencie, kiedy zeznawał pokrzywdzony.K. C.podała ponadto, że pokrzywdzony poinformował ją telefonicznie w dniu 6 grudnia 2013 roku, że został pobity przez oskarżoną i złoży w tej sprawie zawiadomienie. Wspomniano już, że świadek zeznała również, że słyszała od pracowników urzędu i ochrony, iżR. S. (1)użyła siły popychającL. P..E. K. (1)jak iK. C.podały zgodnie, że ta pierwsza zaprowadziłaL. P.do windy z uwagi na to, iż po drodze trzeba było otwierać kolejne drzwi, a pokrzywdzony miał założony gips na nodze i poruszał się przy pomocy kul. Oskarżona wyszła z pomieszczenia, gdzie odbywało się przesłuchanie, dopiero po tym, jak pomieszczenie opuściłL. P..
ZeznaniaK. C.iE. K. (1)wzajemnie się potwierdzają oraz są spójne wewnętrznie i konsekwentne, każda z nich potwierdziła na rozprawie przedstawioną przez siebie uprzednio na etapie postępowania przygotowawczego relację o faktach. Nadto obie są osobami obcymi zarówno dla oskarżonej, jak i dla pokrzywdzonego, zaś w toku postępowania nie ujawniły się żadne okoliczności świadczące o tym, że istnieją powody, dla których miałyby kształtować swoje zeznania w sposób korzystny dlaR. S. (1)lubL. P.. Ich relacja o przebiegu przesłuchania, a także zeznaniaK. C.co do okoliczności, które nastąpiły po popełnieniu przez oskarżoną przestępstwa, tworzą logiczną i spójną całość z faktami podanymi przez pokrzywdzonego,K. Ł.i w wiarygodnym zakresie przezE. Ł. (2), co do zachowaniaR. S. (1)po zejściu na parter budynku, a przed jego opuszczeniem. Wiarygodności zeznań świadkówK. C.iE. K. (1)nie podważa okoliczność, że w treści protokołu z przesłuchaniaL. P.w charakterze świadka w toku kontroli podatkowej nie zamieszczono wzmianek o zachowaniu oskarżonego w czasie przesłuchania, skoro świadkowie przyznawali, że nie widzieli potrzeby, aby wzmianki takie czynić w protokole. Wiarygodności zeznańK. C.iE. K. (1)nie podważa także wynik oględzin nagrania mającego przedstawiać przebieg przesłuchaniaL. P.jako świadka w dniu zdarzenia, zawartego na nośniku dołączonym do akt postępowania przez obrońcę oskarżonego (koperta k. 203). Nagranie to, stosunkowo niskiej jakości, zawiera treści, które do pewnego stopnia korespondują z treścią strony nr 1 i 2 protokołu przesłuchaniaL. P.w charakterze świadka stanowiącego załącznik nr 11 do pisma Naczelnika Urzędu SkarbowegoW.–U.(koperta k. 34). Niemniej nagranie to obejmuje jedynie pierwszą część przesłuchania, które według treści protokołu trwało od godziny 10.00 do godziny 12.00, gdzie treść protokołu liczy 4 strony. Okoliczność, że nagranie nie odzwierciedla agresywnych zachowań oskarżonej w czasie tego przesłuchania, nie stoi na przeszkodzie ustaleniu, że zachowania takie miały miejsce w dalszej części przesłuchania, której nagranie nie obejmuje, tak jak zgodnie zeznawałyK. C.iE. K. (1)orazL. P..
K. Ł.w toku postępowania przygotowawczego (k. 12v.) oraz sądowego (k. 170-172) podał, że widział jak doL. P., znajdującego się przy drzwiach wyjściowych z urzędu skarbowego, podeszłaR. S. (1)i popchnęła go rękami jeden raz w wyniku czego wypadły mu kule. Świadek zaznaczył, że pokrzywdzony, ratując się przed upadkiem, skacząc o jednej nodze, oparł się o ścianę. Świadek zeznał, że nie słyszał, aby oskarżona wypowiadała w kierunku pokrzywdzonego jakiekolwiek groźby. Słyszał jedynie kierowane przez oskarżoną pod adresem pokrzywdzonego obraźliwe określenia, powszechnie uważane za obelżywe. Nadto świadek podał, że gdy załatwił swoje sprawy służbowe, to podszedł doL. P., od którego usłyszał, że ten boi się wyjść z Urzędu Skarbowego, bo nie wie czy oskarżona na niego nie czeka pod budynkiem.
W ocenie Sądu Rejonowego zeznania tego świadka polegały na prawdzie, bowiem były logiczne, rzeczowe i cechowała je konsekwencja.K. Ł.potwierdził na rozprawie złożone uprzednio przez siebie zeznania, a nadto na obu przesłuchaniach w sposób zbieżny relacjonował okoliczności relewantne dla odpowiedzialności karnej oskarżonej. Świadkowi przed zdarzeniem z dnia 6 grudnia 2013 roku był znany zarówno pokrzywdzony, jak i oskarżona, z którą poróżniły go kwestie finansowe. Trudno jednak przyjąć, aby w związku z różnicą zdań pomiędzy świadkiem a oskarżoną co do tego, kto komu jest dłużny kwotę rzędu 100 albo 200 zł, świadek miałby bezpodstawnie pomawiać oskarżoną. Postawa świadka prezentowana w toku przesłuchania na rozprawie nie wskazywała, aby świadek przejawiał jakiekolwiek tendencje do przedstawianiaR. S. (1)wyłącznie w niekorzystnym świetle. Nadto zeznania świadka znajdują potwierdzenie w relacji przedstawionej przez pokrzywdzonego oraz w wiarygodnej części zeznańE. Ł. (1).
Oceniając wiarygodność zeznań świadkaK. Ł.należało mieć na względzie opinię sporządzoną przez biegłego psychologa drJ. K.(k. 175-177), z której wynika, że stan poznawczo – emocjonalny świadka pozostaje w normie wiekowej, nie zachodzą podejrzenia co do zaburzeń pamięci czy dysfunkcji psychicznych, zdolność świadka do postrzegania, przechowywania i odtwarzania postrzeżeń zgodnie z rzeczywistością była adekwatna do jego stanu rozwoju umysłowego, odróżnianie przez niego sądów i domysłów od faktów nie budziło wątpliwości oraz nie występowały okoliczności wskazujące na występowanie u świadka skłonności do kłamstwa czy konfabulacji lub fantazjowania oraz jakiegokolwiek wpływu osób trzecich na jego wypowiedzi.
Przeprowadzony dowód z opinii biegłego psychologa drJ. K.należało uznać za wiarygodny. Opinia biegłej było pełna, jasna i rzetelna. Kwalifikacje i fachowość biegłego nie budziły wątpliwości, podobnie jak logika wywodu i prawidłowość wysnutych przez biegłą wniosków.
Wątpliwości nie budziła również wiarygodność pozostałych zgromadzonego w sprawie nieosobowego materiału dowodowego w postaci dowodów z dokumentów, które nie były kwestionowane przez strony.
W świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego popełnienie przez oskarżonąR. S. (1)zarzuconego jej występku zart. 245 k.k.nie budziło wątpliwości, niemniej opis czynu podany przez Prokuratora należało zmienić i ustalić, że czyn oskarżonej nie polegał na groźbie bezprawnej pozbawienia życia, a użycie przemocy polegało na popchnięciu.
Występek zart. 245 k.k.polega na użyciu przemocy lub groźby bezprawnej w celu wywarcia wpływu m.in. na świadka lub w związku z tym na naruszeniu jego nietykalności cielesnej.
Groźbą bezprawną, zgodnie z zawartą wart. 115 § 12 k.k.jej definicją legalną, jest zaś zarówno groźba, o której mowa wart. 190 § 1 k.k., jak i groźba spowodowania postępowania karnego czy rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej czci zagrożonego lub jego osoby najbliższej. Przywołana definicja nie zawiera wyrażonego wprost wymagania, aby określone tam zachowania wywołały w zagrożonym uzasadnioną obawę spełnienia groźby, natomiast ten ostatni skutek ustawodawca wiąże - i to pośrednio - z postacią groźby opisaną wart. 190 k.k.(post. SN z dnia 27 marca 2014 r., I KZP 2/14, OSNKW 2014, nr 7, poz. 53). Zatem wyłącznie w przypadku zastosowania przez oskarżonego groźby popełnienia przestępstwa na szkodę jej adresata lub szkodę osoby jemu najbliższej, zachodzi potrzeba rozważenia z punktu widzenia prawnej oceny zachowania tego oskarżonego, czy owa groźba wzbudziła w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona.
Wzbudzenie obawy w zagrożonym należy oceniać subiektywnie, nie zaś z punktu widzenia obiektywnego niebezpieczeństwa realizacji groźby (wyr. SN z dnia 26 stycznia 1973 r., III KR 284/72, Biul. SN 1973, nr 5, s. 95). Obiektywnej ocenie Sądu podlega natomiast to czy w zaistniałych okolicznościach obawa zagrożonego była uzasadniona okolicznościami (zob. wyr. SA w Krakowie z 4 lipca 2002 r., II AKa 163/02, KZS 2002, z. 7–8, poz. 44).
Naruszeniem nietykalności cielesnej człowieka jest z kolei każde oddziaływanie na jego ciało, które nie jest przez niego akceptowane. Może ono polegać na uderzeniu, czyli zadaniu ciosu lub na innym sposobie naruszenia nietykalności cielesnej w postaci na przykład popchnięcia, oplucia, spoliczkowania, uszczypania, poklepywania, szarpania, przytrzymywania, ciągnięcia za włosy, oblania drugiej osoby płynem. Za naruszenie nietykalności cielesnej może być uznane tylko takie zdarzenie, które nie powoduje żadnych zmian anatomicznych lub fizjologicznych w organizmie człowieka i nie pozostawia na jego ciele żadnych śladów lub - co najwyżej - nieznaczny i przemijający ślad np. w postaci niewielkiego i krótkotrwałego zasinienia (wyr. SN z dnia 9 września 1969 r., V KRN 106/69, OSNKW 1970, nr 1, poz. 3).
Świadkiem w rozumieniuart. 245 k.k.jest zarówno osoba, która złożyła zeznania, została powołana albo wezwana do ich złożenia, jak również osoba, która była świadkiem czynu i posiada wiadomości potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy (post. SN z dnia 7 stycznia 2009 r., IV KK 225/08, OSNKW 2009, nr 6, poz. 44; por. post. SN, z dnia 14 grudnia 2006 r., III KK 317/06, OSNwSK 2006, poz. 2445). Czynu spenalizowanego wart. 245 k.k.można dopuścić się w stosunku do osoby, która występuje w charakterze świadka nie tylko w postępowaniu karnym, ale także cywilnym, administracyjnym oraz innym postępowaniu pozasądowym, które podlega regulacji ustawowej (zob. wyr. SA w Łodzi z dnia 27 lutego 2007 r., II AKa 18/07, KZS 2008, z. 5, poz. 91).
Występek zart. 245 k.k.jest przestępstwem kierunkowym, co oznacza, że popełnić je można wyłącznie z winy umyślnej w zamiarze bezpośrednim. Wymagane jest zatem, aby zachowanie sprawcy było ukierunkowane na określony cel, którym w przypadku przestępstwa zmuszania świadka jest wywarcie na niego wpływu, tzn. takie oddziaływanie na niego, aby zachowywał się w sposób przez sprawcę oczekiwany. Sprawca tego przestępstwa musi zatem chcieć użycia przemocy lub groźby bezprawnej w celu wywarcia wpływu na świadka.
Nie jest to jednak jedynie forma popełnienia tego występku. Z treściart. 245 k.k.wynika, ze występek taki polegać może także na zastosowaniu groźby lub naruszeniu nietykalności cielesnej w związku z tym, że komuś przysługuje status świadka. Wówczas sprawca musi chcieć użyć groźby bezprawnej wobec kogoś lub naruszyć jego nietykalność cielesną właśnie dlatego, że ten ktoś jest świadkiem.
Uwzględniając powyższe w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należało przyjąć, żeR. S. (1)swoim zachowaniem wypełniła znamiona występku zart. 245 k.k.w dniu 6 grudnia 2013 roku na parterze budynku Urzędu SkarbowegoW.U., gdzie pokrzywdzonym byłL. P..
Niewątpliwie oskarżona naruszyła nietykalnośćL. P.popychając go. Jak wynika ze zgodnych zeznań pokrzywdzonego,K. Ł.i wiarygodnej części zeznańE. Ł. (1)R. S. (1)dopuściła się tego rodzaju niechcianej ingerencji w ciałoL. P.tylko raz, dlatego Sąd zmodyfikował w tym zakresie opis czynu przypisanego oskarżonej w stosunku do sformułowania zawartego w akcie oskarżenia.
R. S. (1)użyła w stosunku doL. P.groźby popełnienia na jego szkodę występku naruszenia nietykalności cielesnej lub uszkodzenia ciała, wypowiadając pod jego adresem słowa „będziesz miał połamane obie nogi, połamię cię”. Powyższa groźba wzbudziła u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. W chwili artykułowania groźby oskarżona znajdowała się stanie silnego wzburzenia emocjonalnego wywołanego odbywającym się uprzednio przesłuchaniem, w trakcie któregoL. P.składał zeznania związane z jego zatrudnieniem w spółce, w której oskarżona pełniła funkcję prezesa zarządu. W toku powyższego przesłuchaniaR. S. (1)przejawiała agresję werbalną w stosunku do pokrzywdzonego. Natomiast po zakończeniu czynności przeprowadzonej przez organ kontroli skarbowej oskarżona naruszyła nietykalność cielesnąL. P.popychając go z taką siłą, że musiał on, ratując się przed upadkiem stanąć na złamanej nodze, co niewątpliwie było bolesne i oprzeć się o ścianę. W dniu 6 grudnia 2013 roku pokrzywdzony miał założony gips na znacznej części prawej nogi i poruszał się o kulach, co w znacznym stopniu utrudniało mu przemieszczanie się.R. S. (1)popychając pokrzywdzonego, tzn. powodując sytuację, w której wypadły mu z rąk akcesoria ortopedyczne i musiał oprzeć ciężar ciała na złamanej nodze, uprawdopodobniła, że może zrealizować wypowiedzianą groźbę. W tym kontekście, na który składa się ciąg zachowań oskarżonej i ograniczenia motoryczne pokrzywdzonego, nie powinno budzić wątpliwości, że wyartykułowana przez oskarżoną groźba naruszenia nietykalności cielesnej lub uszkodzenia ciała była realna. Inaczej należało zaś ocenić groźby pozbawienia życia pokrzywdzonego. Nie ulega wątpliwości, że również ta groźba była wypowiadana w stanie wzburzenia emocjonalnego i nastąpiła po zakończeniu przesłuchania, w trakcie którego oskarżona prezentowała zachowania agresywne w stosunku doL. P.. Jednakże w kontekście historii relacji oskarżonej z pokrzywdzonym, uwzględniając specyfikę istniejącego między nimi konfliktu, należało przyjąć, że słowa oskarżonej „zabije cię, zginiesz” nie stanowiły tego rodzaju groźby, która mogłaby wzbudzić u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Przy ocenie zdatności wypowiedzianej groźby do wywołania realnej obawy u pokrzywdzonego należało mieć na uwadze wynikającą z zeznań pokrzywdzonego okoliczność, że wcześniej był już nagminnie straszony przezR. S. (1)m.in. tym, że oskarżona „wsadzi” go do więzienia i w ten sposób zamknie mu usta i „usadzi” go. PonadtoR. S. (1)nagabywała go telefonicznie i pozostawiała nagrania na jego automatycznej sekretarce, nakłaniając go do zmiany zeznań. Już przed dniem 6 grudnia 2013 roku między pokrzywdzonym a oskarżoną istniał konflikt o dość burzliwym przebiegu, którego immanentną częścią było wypowiadanie przezR. S. (1)rozmaitych gróźb pod adresemL. P.. Oskarżona nie prezentowała jednak wcześniej jakichkolwiek zachowań, które wskazywałyby na to, że podejmuje jakiekolwiek kroki służące realizacji zapowiadanych działań.L. P.nie traktował wypowiedzi oskarżonej na tyle poważnie, aby spodziewać się ich realnego spełnienia i czynić je przedmiotem postępowania karnego. W tych okolicznościach nie można wykluczyć, że wypowiedziane przez oskarżoną słowa „zabije cię, zginiesz”, które mogły wchodzić w rachubę jako groźba pozbawienia życia, ale które padły w czasie wypowiedzi zawierającej także wulgaryzmy, miały na celu jedynie rozładowanie negatywnych emocji u oskarżonej, a przeciętny ich adresat nie musiałby uznawać ich za realnie wzbudzające obawę ich spełnienia, akurat gdy chodzi o pozbawienie życia.
Niewątpliwie w momencie naruszania przezR. S. (1)nietykalności cielesnejL. P.oraz kierowania przez nią wobec niego groźby uszkodzenia ciała lub kolejnego naruszenia nietykalności cielesnejL. P.pełnił funkcję świadka w rozumieniuart. 245 k.k.W dniu 6 grudnia 2013 roku był bowiem przesłuchiwany w charakterze świadka w toku prowadzonej kontroli podatkowej, a więc w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisówustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa(Dz. U. 1997, Nr 137, poz. 926 ze zm.). Pokrzywdzony został wezwany do stawiennictwa w budynku Urzędu SkarbowegoW.-U.w celu złożenia zeznań, zaś po wykonaniu wynikającego stąd obowiązku złożenia zeznań w dniu 6 grudnia 2013 roku nie utracił statusu świadka, a przez to wynikającej stąd ochrony przewidzianej wart. 245 k.k.Po zakończeniu czynności przesłuchania pokrzywdzony nie utracił przecież wiadomości mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia toczącej się wówczas sprawy i nadal mógł pozostawać w zainteresowaniu organu prowadzącego kontrolę. Z zeznańK. C.(k. 169) wynikało, że w postępowaniach kontrolnych, które ten świadek prowadzi, zdarza się, że świadek jest przesłuchiwany kilkukrotnie. Ponadto przeprowadzenie przesłuchaniaL. P.w toku kontroli podatkowej nie wykluczało także możliwości podjęcia czynności z jego udziałem w charakterze świadka w innym postępowaniu uregulowanym ustawowo. Należało zważyć, że jedną z typowych konsekwencji kontroli podatkowej może być wszczęcie innego postępowania podatkowego, zmierzającego do ustalenia istnienia zobowiązania podatkowego albo podstępowania karno-skarbowego, zmierzającego do ustalenia odpowiedzialności prawno-karnej, w toku których to postępowań wiedza pozostająca w dyspozycjiL. P.mogłaby okazać istotna z punktu widzenia ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięć. Z treści protokołu przesłuchaniaL. P.w charakterze świadka stanowiącego załącznik nr 11 do pisma Naczelnika Urzędu SkarbowegoW.–U.(koperta k. 34) wynikała bowiem uzasadnione podejrzenie, że oskarżona brała udział w wystawianiu faktur VAT stwierdzających nieprawdziwe zdarzenia gospodarcze oraz naruszała uprawnienia pracownicze świadka.
Nie budziło wątpliwości również to, że naruszenie przezR. S. (1)nietykalności cielesnejL. P.oraz użycie przez nią groźby bezprawnej uszkodzenia ciała lub kolejnego naruszenia nietykalności cielesnej miało związek z pełnioną przezL. P.rolą świadka. Jak już wspomniano popełnienie występku zart. 245 k.k.polegać może także na zastosowaniu groźby lub naruszeniu nietykalności cielesnej w związku z tym, że komuś przysługuje status świadka, a nie tylko w celu wywarcia na niego wpływu.R. S. (1)dopuściła się przypisanego jej występku w budynku Urzędu SkarbowegoW.-U.bezpośrednio po tym jakL. P.zakończył składanie zeznań w charakterze świadka w toku kontroli podatkowej prowadzonej przez ten organ administracji. Ponadto na przeszkodzie do przypisania oskarżonej odpowiedzialności nie stała okoliczność, że występek oskarżonej miał miejsce po zakończeniu przesłuchania świadka w toku kontroli podatkowej. Cel w postaci wywarcia wpływu na świadka mógł wchodzić bowiem w rachubę w odniesieniu do innego postępowania podatkowego lub karno-skarbowego, gdzie pokrzywdzonemu będzie przysługiwał status świadka ze względu na informacje, którymi pokrzywdzony dysponuje, a motywem działania oskarżonej było niewątpliwie to, aby świadek nie składał zeznań, które mogą ją obciążać w związku z jej działalnością w ramach spółki, w której oskarżona pełni funkcję prezesa zarządu.
Przypisanie oskarżonej winy nie budziło żadnej wątpliwości. W sprawie nie ujawniły się bowiem jakiekolwiek okoliczności, które wchodziłyby w rachubę jako wyłączające jej winę. W szczególności okoliczności takiej nie mogło stanowić silne wzburzenie emocjonalne oskarżonej, skonfliktowanej uprzednio z pokrzywdzonym.
Stopień winy oskarżonej należało określić jako znaczny, biorąc pod uwagę przede wszystkim działanie oskarżonej z zamiarem bezpośrednim.
Podobnie stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonej należało określić jako znaczny, biorąc pod uwagę rodzaj chronionego dobra prawnego naruszonego przez oskarżoną, tzn. prawidłowe i wolne od nacisków funkcjonowanie organów wymiaru sprawiedliwości i administracji państwowej, prowadzących postępowania zmierzające do poczynienia prawdziwych ustaleń, a zarazem nietykalność cielesną człowieka oraz jego wolność przed obawą popełnienia przestępstwa na jego szkodę, okoliczność, że do występku doszło w miejscu publicznym, a oskarżona była silnie wzburzona z powodu, który nie zasługiwał na jakiekolwiek usprawiedliwienie, okoliczność, że pokrzywdzony w chwili naruszenia nietykalności cielesnej poruszał się przy pomocy kul, a w wyniku popchnięcia musiał oprzeć ciężar ciała na nodze, którą miał częściowo unieruchomioną i opatrzoną gipsem, co musiało powodować dyskomfort przekraczający ten, który związany był z popchnięciem go przez oskarżoną, ponadto okoliczność, że oprócz popchnięcia, oskarżona skierowała do pokrzywdzonego także groźbę kolejnego naruszenia nietykalności cielesnej lub uszkodzenia ciała.
Występek zart. 245 k.k.podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Zgodnie zart. 37a k.k.jeżeli ustawa przewiduje zagrożenie karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, można zamiast tej kary orzec grzywnę albo karę ograniczenia wolności, o której mowa wart. 34 § 1a pkt 1 lub 4 k.k.
Ustabilizowana sytuacja życiowa i zawodowaR. S. (1)pozwalają na zastosowanie wobec oskarżonej dyspozycjiart. 37a k.k.Skoro oskarżona pozostaje obecnie zatrudniona, celowe było orzeczenie na tej podstawie kary grzywny.
Okoliczność obciążającą stanowiła przede wszystkim uprzednia karalność oskarżonej. W sprawie o sygn. II K 643/14 przez Sądem Rejonowym dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie oskarżona została bowiem prawomocnie skazana za występek zart. 226 § 1 k.k.na karę grzywny (k. 167). Natomiast do okoliczności łagodzących należało zaliczyć ustabilizowaną sytuację rodzinną i zawodowąR. S. (1).
Wedługart. 33 § 1 k.k.grzywnę wymierza się w wysokości od 10 do 540 stawek dziennych.
Uwzględniając kryteria przewidziane wart. 53 § 1 i 2 k.k., w ocenie Sądu Rejonowego karą grzywny adekwatną do stopnia winy i społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonej czynu oraz spełniającą wymagania prewencyjne zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i generalnym jest kara grzywny w wysokości 400 stawek dziennych.
Ustalenie wysokości każdej stawki grzywny na kwotę minimalną w myślart. 33 § 3 k.k.usprawiedliwiała okoliczność, że na wyłącznym utrzymaniu oskarżonej pozostaje małoletnie dziecko, któreR. S. (1)wychowuje samotnie.
Podstawę orzeczenia w przedmiocie kosztów sądowych oraz wydatków oskarżyciela posiłkowego stanowiłart. 627 k.p.k., uwzględniając§ 12a pkt 3 i § 12d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.), znajdującego zastosowanie w sprawie niniejszej w myśl § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ. U. z 2015 r. poz. 1804).
Z tych względów Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji.
SSR Robert Bełczącki