Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKzw 372/16
Data wyroku: 2016-04-05 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Dariusz Czajkowski
Słowa kluczowe: Środki Zabezpieczające
Podstawa prawna: art. 93a k.k., art. 93b k.k., art. 204 k.k.w.

Sygn. akt II AKzw 372/16

POSTANOWIENIE
Dnia 5 kwietnia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący : SSA Dariusz Czajkowski
Protokolant  : Barbara Mosiej
przy udziale prokuratora - Anny Malczyk
po rozpoznaniu w sprawieL. S.s.S.
zażalenia internowanego
na postanowienie Sądu Okręgowego w Suwałkach
z dnia 9 lutego 2016 r. sygn. akt II Ko 21/16
w przedmiocie orzeczenia wydanego na podstawieart. 204 kkw
na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n a w i a

1
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu w Suwałkach do ponownego rozpoznania;

2
zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. M.kwotę 120 zł (stu dwudziestu złotych) powiększoną o należny podatek VAT w kwocie 27,60 zł (dwadzieścia siedem złotych i sześćdziesiąt groszy), tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2016r. Sąd Okręgowy w Suwałkach orzekł celowość dalszego stosowania wobecL. S., s.S.środka zabezpieczającego wSzpitalu (...)wW..
Zażalenie na to postanowienie złożyłL. S.podnosząc, że od ponad 20 lat przebywa w zakładach psychiatrycznych, jego obecny stan zdrowia jest stabilny, a jego zachowanie nie budzi zastrzeżeń. Wskazał, że zdaje sobie sprawę, że nie może liczyć na pomoc najbliższych i po opuszczeniu szpitala chciałby zostać umieszczony w Domu Pomocy Społecznej o profilu psychiatrycznym.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Wniesione zażalenie skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia nie tyle z powodu argumentów w nim podniesionych, co z powodu braku rzetelności postępowania przeprowadzonego przed Sądem I instancji, przez co wydane w takim postępowaniu orzeczenie musi być uznane jako rażąco niesprawiedliwe już z samych względów proceduralnych, a co daje Sądowi odwoławczemu uprawnienie do wyjścia poza granice podniesionych zarzutów (art. 433 § 1 k.p.k.w zw. zart. 440 k.p.k.).
Na wstępie podnieść należy, że kwestie związane z orzekaniem środków zabezpieczających, w szczególności tych polegających na pozbawieniu wolności w zakładzie psychiatrycznym osób chorych psychicznie stanowią szczególnie delikatny i doniosły problem, który nie może być bagatelizowany przez organy stosujące prawo (patrz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt IV K.K. 254/15, LEX nr 1828273).
Rozpoznając sprawę dalszego stosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia podejrzanego w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, Sąd Okręgowy bazował na opinii o stanie zdrowiaL. S.z dnia 29 stycznia 2016 r., sporządzonej w trybieart. 203 § 1 k.k.w.(K.1091), a która jest – za wyjątkiem trzech zdań o braku zainteresowania rodziny pomocą internowanemu po ewentualnym opuszczeniu przez niego szpitala – wierną kopią opinii poprzedniej z dnia 3 czerwca 2015 r. (K.1050). Część motywacyjna uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt II Ko 21/16 (K.1100v), jest natomiast identyczna z treścią orzeczenia wydanego przez tenże Sąd pół roku wcześniej, w dniu 4 sierpnia 2015 r. (patrz K. 1079v - 1080). Powyższa ,,zgodność” orzeczeń wydanych w różnych składach orzekających nie jest tylko przejawem formalnej powierzchowności procedowania Sądua quo,ale świadczy również – niestety - i o tym, że Sąd ten nie pochylił się nad sprawą w stopniu pozwalającym na uznanie, że postępowanie to spełniało podstawowe kryteria rzetelności.
O ile w poprzednim postępowaniu, opinia o stanie zdrowia internowanego wydana na podstawieart. 203 § 1 k.k.w.została zweryfikowana opinią biegłych lekarzy psychiatrów dopuszczonych przez Sąd w trybieart. 204 § 1in finek.k.w.(K.1055), o tyle obecnie Sąd takiej opinii nie żądał. Miał do tego pełne prawo, tyle tylko, że treść uzasadnienia jego decyzji musiała szczegółowo i precyzyjnie wskazywać, dlaczego poglądu lekarzy o braku podstaw do dalszej internacjiL. S.Sąd nie podzielił. Tymczasem argumentacja przedstawiona w identycznym w swej treści - w stosunku do poprzedniego - uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jawi się jako całkowicie nieadekwatna do realiów dowodowych rozpoznawanej obecnie sprawy. Wręcz kuriozalne jest stwierdzenie zawarte w motywacyjnej części zaskarżonej decyzji, iż ,,(…) Sąd podzielając opinię biegłych jako pełną i jasną orazpłynące z niej wnioski(podkr. SA),orzekł jak w części wstępnej postanowienia(pkt I), uznając, że w dalszym ciągunależy stosowaćwobecL. S.środek zabezpieczający”.Tymczasem opinia lekarzy szpitala psychiatrycznego wW.zawiera wnioski krańcowo odmienne niż te, które przyjął Sąd, skoro(...)uznali oni za wystarczającą dozwolnienia goz detencji (pkt. 2 opinii), ryzyko ponownego popełnienia przestępstwa określili – pod warunkiem utrzymania leczenia – jako niskie (pkt 3 opinii), zaś w pkt 4 tej opinii uznali za wystarczające – a jednocześnie konieczne - umieszczenie pacjenta w domu pomocy społecznej.
Tego typu dysonans nie może pozostać niezauważony przez Sąd odwoławczy, a jest on na tyle rażący, że musi skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Nie można wszak pominąć, żeL. S.pozostaje w detencji już blisko 19 lat. Czyn, którego popełnienie w stanie niepoczytalności mu zarzucano, cechował się wprawdzie bardzo wysokim stopniem społecznej szkodliwości, ale okoliczność ta nie zwalnia organów decydujących o pozbawieniu wolności osoby cierpiącej na zaburzenia psychiczne od każdorazowej, rzetelnej analizy aktualnych podstaw do stosowania dalszej internacji. Wobec nie do końca konsekwentnego od sześciu lat wnioskowania przez biegłych ze szpitala wW.w przedmiocie uchylenia środka zabezpieczającego (patrz K. 698, 769, 774, 828, 982, 1000, 1091) ale za to konsekwentnego, przeciwnego opiniowania w tym przedmiocie przez inne zespoły biegłych (por. K. 710 – 716, 784 – 790, 1006 – 1016, 1057 – 1058) należałoby ostatecznie ustalić, jaki jest powód tak skrajnie odmiennego wnioskowania w odniesieniu do medycznych aspektów powodujących zagrożenie – bądź jego brak – popełnienia przezL. S.czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości. Wszak Sąd mógł zażądać opinii uzupełniającej, wezwać biegłych do złożenia dodatkowych informacji będących podstawą opiniowania czy wręcz zażądać wyjaśnienia powodów odmienności stanowisk, wzywając ich w tym celu na posiedzenie. Dziwić również może, że skoro lekarze ze szpitala psychiatrycznego wW.widzą podstawy do zwolnienia internowanego, dyrektor tego szpitala nie skorzystał do tej pory z prerogatywy, jaką daje mu przepisart. 199b § 1 k.k.w., a czyni to tylko w ramach cyklicznych opinii sporządzanych w trybieart. 203 § 1 k.k.w.Zauważyć wreszcie należy, że dokonana nowelą, która weszła w życie 1 lipca 2015 r., zmiana przepisów regulujących materię stosowania środków zabezpieczających, wprowadziła szereg instrumentów i instytucji, dzięki którym możliwe staje się pełniejsze kontrolowanie podejrzanego po jego zwolnieniu z detencji i zminimalizowanie niebezpieczeństwa ponownego jego wejścia w konflikt z prawem (por. np.art.93a § 1 pkt 1 – 3 k.k.w zw. zart. 93 c § 2 kk,art. 93b § 2 i 3 k.k.,art. 204 § 3 k.k.w.). Również - wobec brzmieniaart. 2 ust.1 pkt 2w zw. zart. 39 ust.2 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego(tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 231 poz. 1375 ze zm.) - od instytucji wykonujących środek zabezpieczający można oczekiwać większego zaangażowania w kwestii uregulowania przyszłości internowanego, przeniesienie którego do domu opieki społecznej przecież sami sugerują.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie.
O wynagrodzeniu za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięto na podstawie przepisuart. 618 § 1 pkt 11 k.p.k.i§ 19 pkt 4w zw. z § 4 ust 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U . z 2015 r. poz. 1801)
D.