Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1204/15
Data wyroku: 2016-02-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Tyrka
Słowa kluczowe: Podstawa Wymiaru Składki
Podstawa prawna: art. 477^14 ^§ 2 kpc

Sygn. aktVIII U 1204/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lutego 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grzegorz Tyrka

Protokolant:

Zuzanna Gulcz

po rozpoznaniu w dniu26 stycznia 2016 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawyR. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z udziałem
zainteresowanegoI. K.
opodstawę wymiaru składek
na skutek odwołaniaR. M.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia23 czerwca 2015  r.nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.w ten sposób, że ustala, iż podstawa wymiaru składek z tytułu zatrudnienia ubezpieczonejR. M.na podstawie umowy o pracę u zainteresowanegoI. K.wynosi 5 531 zł (pięć tysięcy pięćset trzydzieści jeden złotych) od dnia 1 grudnia 2014 roku;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzecz ubezpieczonejR. M.kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa procesowego.

(-)SSO Grzegorz Tyrka

Sygn. akt VIII U 1204/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23.06.2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.stwierdził, że odwołującaR. M.podlega od dnia 01.05.2014r. obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zgłoszenia do ubezpieczeń jako pracownik przez płatnika składek –I. K., z podstawą wymiaru składek w wysokości minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie, to jest od 05/2014r. do 12/2014r. - 1.680,00 zł miesięcznie oraz od 01/2015r. – 1.750,00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy zakwestionował wysokość ustalonego przez odwołującą i płatnika składek wynagrodzenia w kwocie 5.531,00 zł brutto, które to wynagrodzenie, zdaniem organu rentowego, było wygórowane i służyło stworzeniu dla odwołującej możliwości uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych w wyższej wysokości. Organ rentowy zwrócił uwagę, iż ustalenie wynagrodzenia w wysokości j.w. przy zatrudnieniu na tym samym stanowisku pracy budzi uzasadnione podejrzenie, że kwota podstawy wymiaru składek zawarta w aneksie do umowy o pracę z dnia 01.12.2014r. miała jedynie umożliwić odwołującejR. M.skorzystanie z bardzo wysokich świadczeń finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i społeczno – gospodarczym przeznaczeniem prawa.
W odwołaniu od powyższej decyzji odwołującaR. M.domagała się jej zmiany przez ustalenie, iż podstawę wymiaru składek stanowi rzeczywiście otrzymywane przez nią wynagrodzenie w kwocie 5.531,00 zł miesięcznie oraz wniosła o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odwołująca generalnie podniosła, iż wynikająca z aneksu do umowy o pracę kwota wynagrodzenia 5.531,00 zł nie jest wygórowana, jest współmierna do powierzonych obowiązków i posiadanych kwalifikacji. Dodała, iż otrzymanie przez nią nowych warunków pracy podyktowane było wcześniejszymi ustaleniami z pracodawcą, a nie zajściem w ciążę, gdyż o fakcie ciąży dowiedziała się dopiero w dniu 05.01.2015r.
ZainteresowanyI. K.przychylił się do odwołaniaR. M..
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 26.01.2016r. strony oświadczyły, iż wartość przedmiotu sporu wynosi 3.851,00 zł.
Sąd ustalił, co następuje:
ZainteresowanyI. K.prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu i sprzedaży hurtowej paliw płynnych:Firmę Handlowo – Usługową (...)I. K.wG.. Od stycznia 2006r. pełną obsługę księgową firmy zainteresowanego prowadziłoBiuro (...)wG.. Rzeczywiste miesięczne koszty obsługi przez to Biuro wynosiły przeciętnie od 3 do 4 tysięcy złotych z tym, że w okresie od października do końca kwietnia, kiedy było najwięcej pracy koszty te wzrastały. Z przedłożonych przez zainteresowanegofaktur: nr (...)z dnia 01.03.2014r., nr(...)z dnia 01.04.2014r., nr(...)z dnia 01.05.2014r. wynika, iż zainteresowany za obsługę księgową we wskazanych miesiącach uiszczał kolejno następujące kwoty: 3.160,00 zł, 6.990,00 zł, 3.200,00 zł. W dniu 31.01.2014r. zainteresowany wypowiedział(...)umowę obsługi księgowej. Zainteresowany zamierzał zatrudnić pracownika na stanowisku księgowej, gdy korzystanie z obsługiBiura (...)wiązało się dla zainteresowanego ze znacznymi utrudnieniami w sytuacji, gdy często, czasami nawet codziennie, musiał udawać się do siedziby Biura z różnymi dokumentami. Po okresie wypowiedzenia umowy zainteresowany zatrudnił od dnia 01.05.2014r. odwołującąR. M.na stanowisko księgowej, w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem w kwocie 1.680,00 zł brutto miesięcznie. Podstawą zatrudnienia były: umowa o pracę na okres próbny od dnia 01.05.2014r. do dnia 31.07.2014r. zawarta w dniu 30.04.2014r. oraz umową o pracę na czas nieokreślony zawarta w dniu 01.08.2014r.
Odwołująca przejęła czynności jakie wcześniej wykonywało Biuro(...), to jest zajmowała się rozliczaniem podatków, poszukiwaniem klientów i obsługiwaniem ich. Początkowo w czynnościach tych pomagało jejBiuro (...)wG., z którym zainteresowany w dniu 10.04.2014r. zawarł umowę w zakresie prowadzenia księgowości na okres od dnia 01.05.2014r. do dnia 30.04.2015r., przy ustaleniu w umowie wynagrodzenia wynoszącego 800,00 zł miesięcznie. Umowa ta przewidywała prowadzenie ewidencji księgowej, dokumentacji podatkowej, ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia, sporządzanie rocznego sprawozdania finansowego. Faktycznie współpraca odwołującej z Biurem(...)polegała na tym, że odwołująca sporządzała wszystkie dokumenty, a Biuro je sprawdzało. Oprócz tych czynności odwołująca zajmowała się też sprawami kadrowymi, a mianowicie prowadzeniem akt osobowych, składkami ZUS, wypłatą wynagrodzenia, a także analizą oświadczeń do Urzędu Celnego, gdy zainteresowany zajmuje się obrotem towarów o wyższej akcyzie, to jest oleju opałowego i jest zobligowany do przedstawiania zaświadczeń do(...)jw. – te czynności pochłaniają znaczną ilość czasu. Wykonywała też inne czynności na polecenie zainteresowanego.
Zainteresowany uzgodnił z odwołującą, że z czasem, to jest w miarę wdrażania się odwołującej w obowiązki podwyższy jej wynagrodzenie do kwoty około 5.000,00 brutto. Niższe wynagrodzenie odwołującej w początkowym okresie jej zatrudnienia wiązało też z wydatkami jakie zainteresowany był zmuszony poczynić dla przygotowania jej stanowiska pracy – kosztami remontu, wyposażenia pokoju, zakupu komputera i programu komputerowego. Wydatki zainteresowanego na te cele wyniosły kilkanaście tysięcy złotych, w tym koszty zakupu programu komputerowego – 4.199,96 zł.
Odwołująca prawidłowo wywiązywała się z powierzonych obowiązków i stąd aneksem z dnia 01.12.2014r. do umowy o pracę zainteresowany podwyższył jej wynagrodzenie od dnia 01.12.2014r. do kwoty 5.531,00 zł brutto miesięcznie.
Odwołująca faktycznie pracowała do dnia 23.03.2015r., a następnie od dnia 24.03.2015r. przeszła na zwolnienie lekarskie w związku z zagrożeniem ciąży. Po przejściu odwołującej na L4 obsługę księgową przejęło Biuro(...)– na czas wskazany w umowie z dnia 10.04.2015r.
Zainteresowany oprócz odwołującej zatrudnia jeszcze na umowę o pracę innych pracowników – obecnie czterech, przy czym są to pracownicy fizyczni, których wynagrodzenie jest ustalone w kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę. W związku z zatrudnieniem odwołującej zainteresowany w maju 2014r. zwolnił jedną osobę, która była zatrudniona na stanowisku pracownika administracyjno – biurowego.
Z informacji o wysokości dochodu ( straty ) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 wynika, iż zainteresowany z tytułu działalności jw. osiągnął przychód w kwocie 16.868.876,97 zł i dochód w kwocie 39.585,27 zł.
OdwołującaR. M.urodzona w dniu (...)posiada wykształcenie wyższe – ukończyłaG.Wyższą Szkołę Handlową wK.na kierunku(...)w zakresie finansów i rachunkowości uzyskując w dniu 04.04.2002r. tytuł magistra. Przed podjęciem zatrudnienia u zainteresowanego przez około 15 lat pracowała w sowim zawodzie jako księgowa.
Z karty ciąży wynika, iż pierwsza wzmianka odnośnie ciąży odwołującej datowana była na dzień 05.01.2015r., ustalono tam też termin porodu na dzień 30.08.2015r.
ŚwiadekJ. H.prowadzącaBiuro (...)zeznała, iż wynagrodzenie Biura w przypadku prowadzenia pełnej obsługi księgowej i kadrowej firmy porównywalnej z firmą jaką prowadzi zainteresowany wynosi około 4 tysiące złotych netto. Świadek oprócz prowadzenia działalności gospodarczej jest zatrudniona jako księgowa w pełnym wymiarze czasu pracy i z tytułu takiej pracy – przy zatrudnieniu dwóch księgowych – otrzymywała wynagrodzenie 2.500,00 zł netto miesięcznie, a od listopada 2015r. – otrzymuje 3.500,00 zł miesięcznie.
/ dowód: z akt ZUS, karty przebiegu ciąży odwołującej, akt osobowych odwołującej, faktur załączonych do pisma zainteresowanego z dnia 08.12.2015r., wykazu zatrudnionych pracowników u zainteresowanego, zeznań podatkowych zainteresowanego, aneksu do umowy na obsługę podatkową przezfirmę (...)oraz faktur(...)za okres od października 2013r. do kwietnia 2014r., zeznań świadkaJ. H., zainteresowanegoI. K., zeznań odwołującejR. M./.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieR. M.zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 6 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2015r., poz.121 ) – zwanej dalej ustawą, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów.
Po myśli art. 11 ust. 1 ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12, zaś według art. 12 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.
Za pracownika natomiast – w myśl art. 8 ust. 1 – uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 – dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca.
W rozpoznawanej sprawie nie był przedmiotem sporu fakt podlegania przez odwołującąR. M.obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownika zatrudnionego u zainteresowanegoI. K.prowadzącegoFirmę Handlowo – Usługową (...).
Przedmiotem sporu była natomiast wysokość wynagrodzenia ustalonego w aneksie do umowy o pracę z dnia 01.12.2014r. na kwotę 5.531,00 zł brutto, gdy organ rentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż ustalenie tak wysokiego wynagrodzenia miało na celu jedynie zapewnienie odwołującej możliwości skorzystania z wyższych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że samo zawarcie umowy o pracę nawet w okresie ciąży i nawet, gdyby głównym motywem było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego, nie jest naganne, ani tym bardziej sprzeczne z prawem( por wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 06.02.2006r., III UK 156/05, LEX nr 272549, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 04.08.2005r., II UK 320/04, OSNP 2006/7-8/122).
Natomiast ustalenie w umowie o pracę rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę może być, w konkretnych okolicznościach, uznane za nieważne, jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego, polegającym na świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu (art. 58 § 2 i §3 k.c.w związku zart. 300 k.p.)( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.01.2014r., I UK 302/13, LEX nr 1503234, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09.08.2005r., III UK 89/05, OSNP 2006/11-12/192).Każdorazowo jednak należy badać okoliczności konkretnego przypadku.
Na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych wysokość osiąganego wynagrodzenia ma doniosłe skutki, gdyż wynagrodzenie stanowi podstawę wymiaru składek na poszczególne ubezpieczenia, a zatem ma przełożenie na wysokość pobieranych świadczeń. Niesie to za sobą skutki zarówno w sferze interesu ubezpieczonego jak i interesu społecznego. Ustalenie nadmiernie wygórowanego wynagrodzenia prowadzącego – w okolicznościach konkretnej sprawy – do pobierania wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nieadekwatnych do odprowadzonych wcześniej składek pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, do których na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych należy zaliczyć m. in. zasadę równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, zasadę solidaryzmu ubezpieczeń społecznych, zasadę ochrony interesów i niepokrzywdzenia innych ubezpieczonych, zasadę nieuprawnionego nieuszczuplania środków FUS.
Zgodnie zart. 78§1 kodeksu pracy(t.j. Dz.U. z 2014r., poz.1502) wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość pracy.
Przyjmuje się, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy. Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia okoliczności każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji( por. uzasadnienie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27.04. 2005r., II UZP 2/05, OSNP 2005/21/338).
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd orzekający nie podzielił wątpliwości organu rentowego co do wysokości ustalonego przez strony od dnia 01.12.2014r. wynagrodzenia, które w ocenie tut. Sądu nie zostało zawyżone.
Zdaniem Sądu wynagrodzenie to było adekwatne do posiadanych przez odwołującąR. M.kwalifikacji zawodowych, doświadczenia zawodowego, ilości i jakości wykonywanej pracy.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wynika, iż odwołująca została zatrudniona u zainteresowanego na stanowisku księgowej, a więc stanowisku odpowiadającemu kwalifikacjom zawodowym odwołującej, gdy posiada ona wykształcenie wyższe z zakresu finansów i rachunkowości, poparte kilkunastoletnią pracą w tym zawodzie.
Sporne wynagrodzenie odwołującej było porównywalne z wynagrodzeniem osób, które trudnią się taką pracą zawodowo. Należy zauważyć, iż przed zatrudnieniem odwołującej obsługę księgową firmy zainteresowanego prowadziłoBiuro (...), które za świadczenie takich usług pobierało wynagrodzenie przeciętnie od 3 - 4 tysięcy złotych miesięcznie (a czasami nawet – jak wynika zfaktury nr (...)z dnia 01.04.2014r. - prawie 7 tysięcy złotych ). Z zeznań świadkaJ. H.prowadzącejBiuro (...)wynika, iż wynagrodzenie Biura w przypadku prowadzenia pełnej obsługi księgowej i kadrowej firmy porównywalnej z firmą jaką prowadzi zainteresowany wynosi około 4 tysiące złotych netto. Tu zauważyć należy, iż świadek oprócz prowadzenia działalności gospodarczej jest zatrudniona jako księgowa w pełnym wymiarze czasu pracy i z tytułu takiej pracy – przy zatrudnieniu dwóch księgowych – otrzymywała wynagrodzenie 2.500,00 zł netto miesięcznie, a od listopada 2015r. – otrzymuje 3.500,00 zł miesięcznie.
Istotnym jest również, iż odwołująca na podstawie umowy o pracę miała wykonywać nie tylko sprawy księgowe, ale również wszystkie sprawy kadrowe, sprawy związane z Urzędem Celnym, których było bardzo dużo i wreszcie inne - na polecenie zainteresowanego.
W ocenie Sądu nie sposób uznać, iż ustalenie wynagrodzenia w wysokości j.w. miało jedynie umożliwić odwołującej skorzystanie z bardzo wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych w sytuacji, gdy odwołująca o stanie ciąży dowiedziała się dopiero w dniu 05.01.2015r., a więc przeszło miesiąc od podwyższenia jej wynagrodzenia aneksem do umowy o pracę.
Zdaniem Sądu kondycja finansowa firmy zainteresowanego, który w 2014r. wykazał bardzo wysokie przychody sięgające prawie 17 mln złotych, w tym dochód rzędu prawie 40 tysięcy złotych pozwalała na zatrudnienie odwołującej za takim wynagrodzeniem.
Wprawdzie odwołująca początkowo miała ustalone wynagrodzenie w kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę, jednakże z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika jednoznacznie, iż ustalenie wynagrodzenia w tej kwocie miało być tylko czasowe, to jest do czasu wdrożenia się odwołującej do pracy. Zaniżenie tego wynagrodzenia związane było z faktem, iż odwołująca przygotowując się do samodzielnego przejęcia wszystkich obowiązków podlegała równocześnie nadzorowi ze strony Biura(...), a także z koniecznością poczynienia przez zainteresowanego szeregu wydatków celem przygotowania stanowiska pracy dla odwołującej.
Reasumując, Sąd uznał, że sporne wynagrodzenie odwołującej było godziwe i nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stąd powinno stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia jak w decyzji zaskarżonej.
W konsekwencji powyższego, na podstawie uregulowań prawnych powołanych na wstępie rozważań, Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c.w pkt 1 wyroku zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż ustalił, iż podstawa wymiaru składek z tytułu zatrudnienia odwołującejR. M.na podstawie umowy o pracę u zainteresowanegoI. K.wynosi 5.531 zł od dnia 01.12.2014r. .
W pkt 2 wyroku Sąd na podstawieart.98 k.p.c.w związku z§2 ust.1 i ust.2 oraz §6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu( t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 461 ze zm. ) zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzecz odwołującej kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wyliczoną od wartości przedmiotu sporu – 3.851,00 zł.
W świetle ukształtowanego stanowiska judykatury w sprawie, w której wniesiono odwołanie od decyzji organu rentowego ustalającej obowiązek ubezpieczenia oraz określającej wymiar składek, wynagrodzenie radcy prawnego powinno być ustalone na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r., a więc uzależnione od wartości przedmiotu sporu
( por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 12.11.2012r. III AUz 290/12 ). Orzeczenie to w drodze analogii ma zastosowanie się do wynagrodzenia adwokata za prowadzenie spraw jw.
(-) SSO Grzegorz Tyrka