Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 933/16
Data wyroku: 2016-09-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Leszek Dąbek, Maryla Majewska-Lewandowska, Henryk Brzyżkiewicz
Słowa kluczowe: Służebność Osobista
Podstawa prawna: art. 293 § 1 k.c. w zw. z art. 297 k.c

Sygn. akt III Ca 933/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 września 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Henryk Brzyżkiewicz
Sędzia    SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędzia    SR (del.) Maryla Majewska-Lewandowska
Protokolant    Justyna Chojecka
po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. w Gliwicach na rozprawie
sprawy z powództwaK. B.,I. B.
przeciwkoB. S.,R. S.
o ustalenie wygaśnięcia służebności osobistej
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt I C 252/13

1
oddala apelację;

2
zasądza solidarnie od powodów na rzecz pozwanych kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

SSR(del.) Maryla Majewska-Lewandowska SSO Henryk Brzyżkiewicz  SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 933/16

UZASADNIENIE
PowodowieI. B.iK. B.żądali ustalenia,
że wygasła przynależna pozwanejH. B.służebność osobista dożywotniego i bezpłatnego korzystania przez nią z mieszkania w jednym pokoju i kuchni położonych na parterze budynku posadowionym na nieruchomości gruntowej położonej wR.Ś.o urządzonej księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej pod numerem(...)z prawem używania części wspólnych budynku i swobodnego poruszania się po obejściu oraz zasądzenia na ich rzecz od pozwanej zwrotu kosztów procesu.
Uzasadniając żądanie twierdzili, że służebność wygasła najpóźniej w 2012r. na skutek jej niewykonywania jej przez pozwaną przez 10 lat.
PozwanaH. B.wniosła o oddalenie powództwa.
Zarzuciła, że nie doszło do wygaśnięcia służebności, gdyż korzystała z niej do 2011r.
Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiejw wyroku z dnia 30 05 2014r. oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu.
W ustalonym stanie faktycznym, w motywach wyroku jako podstawę prawną orzeczenia przywołał regulację 293§ 1 k.c.w związku zart. 287 k.c.Stwierdził, że pozwana mieszkała na terenie przedmiotowej nieruchomości na stałe do 2005r. a następnie do 2009r. z przerwami i wobec nie zrealizowania się przesłanki nie wykonywania przez nią służebności przez co najmniej 10 lat uznał powództwo za bezzasadne. O kosztach procesu orzekał na mocy regulacjiart. 98 k.p.c.
Orzeczenie zaskarżyli powodowieI. B.iK.B.,którzy wnosili o jego zmianę przez uwzględnienie, bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na ich rzecz od pozwanych zwrotu kosztów procesu za pierwszą i drugą instancję
Zarzucili, że istnieje sprzeczność pomiędzy poczynionymi istotnymi ustaleniami faktycznych a zebranym w sprawie materiałem oraz że przy ferowaniu wyroku naruszono prawo procesowe i materialne, regulacje :
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez nierozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wszechstronny i dowolną ocenę dowodów, a w następstwie tego przyjęcie,
że pozwana zamieszkiwała na nieruchomości na stałe do 2005r., a z przerwami
do 2009r. wyłącznie na podstawie zenań syna pozwanejR. S.
oraz częściowo córki pozwanejB. S., przy braku innych dowodów potwierdzających wskazany okres zamieszkiwania pozwanej, w sytuacji, gdy z innych przeprowadzonych obiektywnych dowodów – w szczególności z zeznań świadka mieszkającego bezpośrednim sąsiedztwieD. M.- wynika, że pozwana w przedmiotowej nieruchomości nie mieszka od 2002r.,
-art. 328 § 2 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sposób wskazany w apelacji,
-art. 293 § 1 k.c.w związku zart. 297 k.c.,art. 296 k.c.iart. 285§ poprzez ich błędna wykładnię i przyjęcie, że ocena niewykonywania służebności przez 10 lat, stanowiąca przesłankę wygaśnięcia służebności, podlega odniesieniu do zamieszkiwania uprawnionej na nieruchomości jako całości, nie zaś wyłącznie do zamieszkiwania w skonkretyzowanej przy ustanowieniu tego praw części nieruchomości.
PozwanaH. S.wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie
na jej rzecz od powodów zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
W toku postępowania odwoławczegozmarła pozwanaH. S.
i w jej miejsce do sprawy wstąpili jej następcy prawniB. S.iR. S., którzy podtrzymali stanowisko zmarłej pozwanej.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
Sąd Rejonowy trafnie zakwalifikował roszczenie powodów przyjmując,
że ma ono źródło w niewskazanej wyraźnie lecz prawidłowo zastosowanej regulacjiart. 189 k.p.c.a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę.
Ustalenia składające się na podstawę faktyczną orzeczenia mają podstawę
w informacjach zawartych we wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku źródłach dowodowych, których ocena jest logiczna i mieści w granicach swobodnej oceny dowodów i wbrew zarzutom apelacji przy ich czynieniu Sąd Rejonowy nie naruszył regulacjiart. 328 § 2 k.p.c.iart. 233 § 1 k.p.c.
Kwestionowane w apelacji ustalenia faktyczne mają bowiem oparcie między innymi zeznaniach świadkaJ. M.(osoby postronnej, wykonującej na przedmiotowej nieruchomości prace budowlane i z tego powodu często przebywający
w czasie tych prac na jej terenie) oraz zeznaniachB. S.iR. S.(dzieci zmarłej, którzy mieli nią stały i bliski kontakt).
Ich zeznań w żaden sposób nie podważają przywołane w apelacji zaznania świadkaD. M., która co prawda mieszka w naprzeciwko przedmiotowej nieruchomości oraz zeznała, że nie widywała pozwanej od 2002r., a także że nieruchomość była zaniedbana, lecz nie w przeciwieństwie do zeznań wskazanych powyżej osób
nie bywała w budynku położenia służebnych pomieszczeń a nawet na terenie przedmiotowej nieruchomości).
Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego
w swym zasadniczym zarysie jest prawidłowa i wbrew temu co zarzuca apelacja nie naruszono w jej ramach wskazanych w apelacji regulacji prawnych, a Sąd odwoławczy ją podziela.
Powództwo zostało oparte na twierdzeniu, iż przynależna zmarłej pozwanej służebność osobista wygasła najpóźniej w 2012r. na skutek jej niewykonywania przez 10 lat, co stosownie do regulacjiart. 321 § 1 k.c.wyznaczało kognicję Sądu pierwszej instancji oraz wyznacza kognicję Sądu drugiej instancji przy rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym (poza oceną Sądu pozostają zatem skutki wynikające z faktu śmierci pozwanej; a gdyby nawet przyjąć, iż w tym zakresie kognicja sądu została rozszerzona, to powodowie utracili interes prawy - w rozumieniuart. 189 k.p.c.- w żądaniu dochodzonego ustalenia, gdyż mogą go zrealizować w drodze wykreślenia w księdze wieczystej wpisu dotyczącego przynależnej zmarłej służebności osobistej na przedmiotowej nieruchomości w oparciu o akt jej zgonu).
Z poczynionych ustaleń wynika, iż zmarła pozwana do końca 2005r. stale mieszkała w budynku położonym na przedmiotowej nieruchomości, a do 2009r. mieszkała w nim okresowo, co rodzi uzasadnione domniemanie faktyczne (art. 231 k.p.c.),
iż w tym czasie korzystała ona również z pomieszczeń objętych sporną służebnością.
Przyjąć zatem należy, że co najmniej do końca 2009r. wykonywała ona sporną służebność i tym samym nie została w sprawie zrealizowana przewidziana w regulacjiart. 293§ 1 k.c.w związku zart. 297 k.c.przesłanka jej wygaśnięcia w postaci nie wykonywania służebności przez lat dziesięć, co czyni powództwo bezzasadnym (nie została ona zrealizowania również wtedy, gdyby nie uwzględnić czasu jej okresowego zamieszkiwania na terenie przedmiotowej nieruchomości tj. w okresie od 2006r. do 2009r. gdyż wtedy bieg tego terminu się nie zakończył z powodu śmierci zmarłej pozwanej).
Znalazło to prawidłowe odzwierciedlenie zaskarżonym wyroku i dlatego apelacja powodów jest bezzasadna w rozumieniu regulacjiart. 385 k.p.c., co z mocy tej regulacji prowadziło do jej oddalenia.
Resumując zaskarżony wyrok jest prawidłowy i dlatego apelację powodów jako bezzasadną oddalono w oparciu o regulacjęart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulację
art. 98 § 1 k.p.c.i§ 13 ust. 2 pkt 1 i § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 09 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. nr 163, poz. 1348, z późniejszymi zmianami) biorąc pod uwagę, iż powodowie ulegli w całości w postępowaniu odwoławczym i powinni każdemu z pozwanych zwrócić poniesione przez nich w tym postępowaniu koszty zastępstwa przez fachowego pełnomocnika [(600zł x 75%) x 2 = 900zł)
SSR (del) Maryla Majewska-Lewandowska SSO Henryk Brzyżkiewicz SSO Leszek Dąbek