Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 687/16
Data wyroku: 2016-10-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Łatanik
Słowa kluczowe: Świadczenia Przedemerytalne
Podstawa prawna: art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.)
Teza: praca w gospodarstwie rolnym

Sygn. akt IV U 687/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 października 2016 r.
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:
Przewodniczący SSO Rafał Łatanik
Protokolant Anna Tomaś
po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 r. w Częstochowie
sprawyH. A.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o świadczenie przedemerytalne
na skutek odwołaniaH. A.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 20 kwietnia 2016 r. Nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje ubezpieczonejH. A.prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 2 kwietnia 2016 roku.
Sygn. akt IV U 687/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2016 roku numer(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówił ubezpieczonejH. A.przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że na dzień rozwiązania stosunku pracy ubezpieczona nie wykazała wymaganego 35-letniego stażu emerytalnego. Jednocześnie wskazano, iż do stażu nie uwzględniono okresu pracyw gospodarstwie rolnym rodziców od 19 listopada 1979 roku do 18 czerwca 1982 roku, ponieważ nauka w szkole oddalonej od miejsca zamieszkania wykluczała stałą pracę co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy.
W odwołaniu wniesionym do Sądu ubezpieczonaH. A.wniosłao zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego podnosząc, iż w spornym okresie jej rodzice posiadali gospodarstwo rolneo powierzchni 8 ha. Matka z uwagi na stan swojego zdrowia zasadniczo zajmowała się prowadzeniem gospodarstwa domowego. W gospodarstwie rolnym zaś pracowała ona wraz z ojcem, albowiem w tym czasie starsza siostra rozpoczęła już pracę zawodową, a brat powołany został do odbycia służby wojskowej. Zasadniczo zajmowała się ona przygotowaniem paszy i karmieniem zwierząt, a ponadto sadziła ziemniaki i buraki pastewne, uprawniała zboża, brała udział w sianokosachi wykopkach oraz kosiła trawę na łące, na której wypasały się zwierzęta, a także uprawniała przydomowy ogródek. Dodała, iż w tak dużym gospodarstwie jej praca była stale wymagana. Bez wpływu na możliwość jej pracy w gospodarstwie miała nauka w szkole oddalonej od miejsca jej zamieszkania o około 20 km, albowiem do szkoły codziennie dojeżdżała pociągiem, a podróż w jedną stronę trwała niecałe 30 minut.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział wC.wniósło oddalenie odwołania wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
S ą d u s t a l i ł i z w a ż y ł, c o n a s t ę p u j e:
H. A.urodziła się (...).
W dniu 1 kwietnia 2016 roku ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Organ rentowy uznał wnioskodawczyni staż emerytalny w wymiarze 31 lat, 5 miesięcy i 23 dni okresów składkowych, 1 roku, 4 miesięcy i 18 dni okresów nieskładkowych oraz 4 miesięcy i 14 dni (tj. od 19 czerwca 1982 roku do 1 listopada 1982 roku) okresów uzupełniających.
Ostatnio, tj. od 1 września 2014 roku do 30 września 2015 roku ubezpieczona zatrudniona była w(...)Firmie Usługowej (...)wC.na stanowisku pracownika gospodarczego. Stosunek pracy rozwiązał się z powodu likwidacji stanowiska pracy.
Od 1 października 2015 roku ubezpieczona zarejestrowana jestw(...)Urzędzie Pracy wC.z prawem do zasiłku dla bezrobotnych.
Rodzice ubezpieczonej w latach 1972-1990 figurowali jako właściciele gruntów rolnych o powierzchni 7.6015 ha.
W okresie od 1 września 1979 roku do 18 czerwca 1982 roku ubezpieczona uczęszczała do(...)Szkoły(...)wZespole Szkół (...)wC., gdzie uczyła się w zawodzie montera – instalatora urządzeń technicznych w budownictwie wiejskim. Szkoła oddalana była od miejsca jej zamieszkania o około 20 km. Ubezpieczona codziennie dojeżdżała do szkoły,a dojazd zajmował jej 30 minut w jedną stroną.
H. A.po szkole codziennie pracowała w gospodarstwie rolnym wykonując typowe prace rolnicze w polu przy żniwach, sianokosach, wykopkach oraz hodowli zwierząt (bydła, trzody chlewnej, owiec, drobiu) przez co najmniej 4 godziny dziennie.
(vide: akta rentowe, zeznania świadkówM. P. (1)k. 15v.,K. K.k. 15v.-16 oraz wyjaśnienia ubezpieczonej słuchanej w charakterze strony k. 16)
Zgodnie zart. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 rokuo świadczenia przedemerytalnych(t.j. Dz. U. z 2013 Nr 170 ze zm.) prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.
Świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:
1)nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;
2)w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnieniaw ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych;

3
złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych (art. 2 ust. 3).

W niniejszej sprawie niespornym jest, iż w(...)Firmie Usługowej (...)zatrudniona była przez okres dłuższy niż 6 miesięcy (od 1 września 2014 roku do 30 września 2015 roku), a jej stosunek pracy został rozwiązany przez pracodawcę z przyczyn dotyczących zakładu pracy, tj. likwidacji stanowiska pracy, nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna orazw powyższym okresie nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych, a wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego złożyła w dniu wydania jej przez(...)Urząd Pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Spornym zatem pozostała jedynie kwestia ustalenia, czy odwołująca legitymuje się okresem uprawniającym do emerytury w wymiarze co najmniej 35 lat.
Organ rentowy odmówił zaliczenia do stażu emerytalnego ubezpieczonej okresu pracy w gospodarstwie rolnym od 19 listopada 1979 roku do 18 czerwca 1982 roku, ponieważ nauka w szkole oddalonej od miejsca zamieszkania wykluczała jej pracę co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy.
Przepisart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 887 ze zm.) stanowi, iż przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je jak okresy składkowe:
1)okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidzianew odrębnych przepisach składki,
2)przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
3)przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego w poprzednim stanie prawnym ugruntował się już pogląd, iż okresy pracy domownika w gospodarstwie rolnym przed dniem1 stycznia 1983 roku uwzględnia się przy ustalaniu uprawnień emerytalno-rentowych, gdy była wykonywana w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy(por. wyrok Sądu Najwyższego: z dnia 28 lutego 1997roku, II UKN 96/96, OSNAP 1997/23/473, z dnia 18 marca 1999 roku, II UKN 528/98 OSNAP 2000/10/399, z dnia 7 listopada 1997 roku II UKN 318/97 OSNAPiUS 1998 r. nr 16, poz. 491, z dnia 13 listopada 1998 roku, II UKN 299/98 OSNAPiUS 1999 r. nr 24, poz. 799).
W ocenie Sądu ubezpieczona wykazała, że pracowała przez co najmniej 4 godziny dziennie w należącym do rodziców gospodarstwie rolnym.
Z doświadczenia życiowego bowiem wiadomym jest, iż w spornym okresie dzieci zamieszkujące na terenie gospodarstwa rolnego zasadniczo pracowaływ gospodarstwie rolnym. Praca na roli stanowiła wówczas jedno z głównych źródeł utrzymania rodziny. Na uwadze należy mieć przy tym fakt iż, z uwagi na areał gospodarstwa, tj. blisko 8 ha, praca dzieci w tym gospodarstwie była konieczna zwłaszcza że w spornym okresie ojciec odwołującej pracował jeszcze zawodowo,a matka, z uwagi na stan swojego zdrowia (jaskra) zajmowała się wyłącznie prowadzeniem gospodarstwa domowego. Wątpliwości Sądu nie budzi zatem, iżH. A.zarówno przed szkołą jak i po powrocie z niej pracowaław gospodarstwie rolnym wykonując typowe prace rolnicze. Jest to tym bardziej uzasadnione, że starsze rodzeństwo, tj. dwie siostry starsze o 8 i 10 lat oraz brat starszy o 11 w tym czasie już nie mieszkało na terenie gospodarstwa rolnego. Z kolei brat bliźniak w okresie nauki w szkole mieszkał u siostry wC.i jedynie sporadycznie odwiedzał rodziców, a następnie powołany został do odbycia zasadniczej służby wojskowej, a siostra starsza o 3 lata podjęła już wówczas pracę zawodową i także zamieszkała wC.. Niewątpliwym zatem jest, iżw takiej sytuacji ubezpieczona musiała zarówno przed szkołą jak i po jej zakończeniu pomagać ojcu w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. W szczególności karmiła rano zwierzęta oraz doiła krowy, gdyż rodzice ubezpieczonej oddawali do skupu mleko – około 50 litrów. Po powrocie ze szkoły ubezpieczona wykonywała pozostałe prace związane z hodowlą zwierząt, jak również pomagała ojcu w pracach polowych, tj. przy sadzeniu ziemniaków, wykopkach, sianokosach, żniwach, przy uprawnieniu łubinu. Czynności te zajmowały jej od 5 godzin do nawet 10 godzin. Fakt wykonywania powyższych prac stanowczo potwierdzili powołani w sprawie świadkowie – jej sąsiedzi. I takM. P. (2)zeznała, iż mimo uczęszczania do szkoły ubezpieczona codziennie pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców. Dojazd do szkoły zajmował jej bowiem jedynie 30 minut w jedną stronę i w domu była już około 15:00. W gospodarstwie tym wykonywała wszystkie typowe prace polowe oraz pomagała przy hodowli zwierząt. Wyjaśniła ona przy tym, iż w spornym okresie odwołująca w gospodarstwie tym pracowała wyłącznie z ojcem, albowiem rodzeństwo w tym czasie już pracowało zawodowo, a matka z uwagi na stan zdrowia nie była w stanie pracować na roli. TakżeK. K.przyznała, iżw gospodarstwie rolnym rodziców ubezpieczona pracowała codziennie w wymiarze co najmniej 5 godzin dziennie. Było to bowiem jedno z największych gospodarstw na wsi, w który hodowano także dużą ilość zwierząt, tj. około 5 krów, króliki, trzodę chlewną, drób jej praca. W takiej sytuacji niewątpliwym jest, iż ojciec nie dałby rady sam zająć się tym gospodarstwem. W takiej sytuacji praca ubezpieczonej w tym gospodarstwie nie budzi żadnych wątpliwości. Areał zresztą tego gospodarstwa jak również zakres prowadzonych tam prac uzasadniałby uznanie pracy ubezpieczonej nawet w sytuacji gdyby w gospodarstwie tym pracowało także jej rodzeństwo.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.