Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 2359/15
Data wyroku: 2016-02-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jarosław Tyrpa, Weronika Oklejak, Anna Koźlińska
Słowa kluczowe: Stwierdzenie Nabycia Spadku
Podstawa prawna: art. 931 k.c., 1019 k.c.

Sygn. akt II Ca 2359/15

POSTANOWIENIE
Dnia 12 lutego 2016 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Anna Koźlińska

Sędziowie:

SO Weronika Oklejak
SO Jarosław Tyrpa (sprawozdawca)

Protokolant: protokolant sądowy Piotr Maczuga
po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. w Krakowie
na rozprawie sprawy z wniosku(...)Spółki Akcyjnej wK.

przy uczestnictwieK. S.
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji uczestnika
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce
z dnia 31 sierpnia 2015r., sygnatura akt I Ns 1186/14
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasądzić od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Weronika Oklejak  SSO Anna Koźlińska  SSO Jarosław Tyrpa
Sygn. akt II Ca 2359/15

UZASADNIENIE
postanowienia z dnia 12 lutego 2016 roku

(...)S.A. z siedzibą wK.domagał się stwierdzenia, że spadek poJ. S.nabyła w całości na podstawie ustawy siostra spadkodawcyA. K..
UczestnikK. S.zarzucił, iż z uwagi na złożone w toku postępowania oświadczenie o odrzuceniu spadku nie należy do kręgu spadkobierców ustawowych.
Zaskarżonym postanowieniem 31 sierpnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Wieliczce stwierdził, że spadek poJ. S., zmarłym w dniu(...)2011 r. wL., nabył w całości na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza wnukK. J.2-ga imionS.oraz stwierdził, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Sąd Rejonowy ustalił, że spadkodawcaJ. S.zmarł(...)201 1 r. W chwili śmierci był wdowcem. Pozostawił dwoje dzieci -W. S.iB. N.. Nie pozostawił testamentu.B. N.ma dwójkę dzieci -K. N.iT. N..W. S.ma dwoje dzieci -D. S.iK. S..K. N.,T. N.,D. S.nie mają dzieci.B. N.iW. S.odrzucili spadek po ojcuJ. S.w dniu 11 kwietnia 2012 r. oraz w imieniu swojej małoletniej córkiK. N.w dniu 10 października 2012 r.T. N.odrzucił spadek po dziadkuJ. S.w dniu 5 czerwca 2012 r. UczestnikK. S.oświadczenie o odrzuceniu spadku poJ. S.złożył na rozprawie w dniu 25 maja 2015 r.
Stan faktyczny sprawy Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o wskazane dokumenty urzędowe oraz na podstawie niekwestionowanego zapewnienia spadkowego.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy wskazał, że uczestnikK. S.na rozprawie w dniu 25 maja 2015 r. złożył oświadczenia o odrzuceniu spadku poJ. S.. Oświadczenie to zostało złożone już po upływie 6 - miesięcznego terminu określonego wart. 1015 k.c., który dla uczestnika rozpoczął bieg w:dniu odrzucenia spadku przez jego ojca tj. w dniu 11 kwietnia 2012 r. Mając na uwadze, iż uczestnikK. S.pełnoletniość osiągnął w dniu 10 października 2013 r., oświadczenie o odrzuceniu spadku powinno być złożone w-jego imieniu przez rodziców, po uprzednim uzyskaniu zgody Sądu Rodzinnego, co jednak nie miało miejsca.K. S.ani osobiście, ani przez pełnomocnika, nie złożył do Sądu wniosku o zatwierdzenie uchylenia się przez niego od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia spadkowego w terminie (art. 1019 § 2 k.c.). Gdyby taki wniosek został przez niego złożony, to dopiero wówczas Sąd badałby, czy w sprawie zachodzą przesłanki do zatwierdzenia oświadczenia o odrzuceniu spadku poJ. S., pomimo faktu, iż oświadczenie to zostało złożone już po upływie terminu 6 miesięcy. Złożenia takiego wniosku, w ocenie Sądu, w żadnym razie nie można też domniemywać m.in. na podstawie zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych. Na Sądzie nie spoczywał obowiązek pouczenia uczestnika o treściart. 1019 § 2 k.c., tym bardziej, iż był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Bezpośrednio przez złożeniem przezK. S.oświadczenia o odrzuceniu spadku, które Sąd miał obowiązek przyjąć, zwrócono mu jednak uwagę na treśćart. 1015 k.c.
Wskazując naart. 931 § 1 i 2 k.c.iart. 1020 k.c.Sąd uznał, że spadek dziedziczy w całości wnukK. S., którego oświadczenie o odrzuceniu spadku zostało złożone po terminie. Spadek skutecznie odrzuciły bowiem dzieci spadkodawcy oraz wnukiT. N.,K. N.iD. S.. Uczestnik ten dziedziczy spadek z dobrodziejstwem inwentarza albowiem w chwili otwarcia spadku nie posiadał pełnej zdolności do czynności prawnych.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.
W apelacji od powyższego postanowienia uczestnikK. S.zarzucił mu:
- sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału przez bezpodstawne przyjęcie, uczestnik złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku po upływie terminu zart. 1015 § 1 k.c.albowiem uczestnik do chwili otrzymania zawiadomienia Sądu nie był świadomym, iż może być spadkobiercą po dziadkuJ. S., w dacie jego śmierci miał 16 lat i nie był przez nikogo poinformowany o tym, iż jako wnuk może być jego spadkobiercą;
- naruszenieart. 1015 § 1 k.c.poprzez uznanie, iż oświadczenie uczestnika z dnia 25.05.2015 r. o odrzuceniu spadku zostało złożone po terminie, podczas gdy za dzień dowiedzenia się przezK. S.o tytule powołania do spadku po dziadku należy uznać dzień zawiadomienia go o toczącym się postępowaniu, a zatem termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku został przez niego dotrzymany;
- naruszenieart. 1019 § 2 k.c.poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie oraz uznanie, iż oświadczenie uczestnika z dnia 25.05.2015 r. o odrzuceniu spadku wymagało dla swej ważności wniosku do Sądu o jego zatwierdzenie.
Skarżący wniósł o zmianę postanowienia i ustalenie kręgu spadkobierców poJ. S.stosownie doart. 670 k.p.c.w zw. zart. 677 k.p.c.z uwzględnieniem oświadczenia uczestnika o odrzuceniu spadku oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kosztów za I i II instancję.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Przewidziany wart. 1015 § 1 k.c.termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku jest terminem zawitym; jego upływ powoduje utratę uprawnienia do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. Zgodnie z tym przepisem, termin sześciu miesięcy do odrzucenia spadku rozpoczyna bieg w dniu, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. Zarówno w judykaturze jak i piśmiennictwie (por. np. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2013 r. I CSK 329/13, LEX nr 1444970oraz E. Skowrońska-Bocian, Kodeks Cywilny. Spadki. Komentarz, str. 190, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1999) zgodnie przyjmuje się, że w przypadku małoletnich, którzy dziedziczą po swoich rodzicach, po odrzuceniu przez nich spadku, termin do odrzucenia przez małoletnich spadku biegnie od dnia, w którym ich rodzice złożyli oświadczenie o odrzuceniu spadku. Poczynając od tego dnia, przedstawiciele małoletniego dziedziczącego spadek mogą wystąpić do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku, a od jej uzyskania uzależniona jest skuteczność oświadczenia o odrzuceniu spadku, odrzucenie bowiem spadku jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem dziecka (art. 101 § 3 k.r.o.).
Ze znajdującego się w aktach Sądu Rejonowego w Wieliczce (sygn. akt I Ns 393/12) protokołu przyjęcia oświadczenia o odrzucenia spadku (Repertorium A numer(...)) roku wynika, że w dniu 11 kwietnia 2012 roku w Kancelarii Notarialnej wS.przyul. (...)przed notariuszemS. N.ojciec uczestnikaW. S.złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku poJ. S.. Tym samym w dniu 11 kwietnia 2012 roku rozpoczął bieg sześciomiesięczny termin do odrzucenia spadku przez małoletniego wówczasK. S.. Termin ten upłynął z dniem 11 października 2012 roku. W czasie jego biegu przedstawiciele ustawowi uczestnika nie złożyli w jego imieniu stosownego oświadczenia. Zgodnie zart. 92 k.r.o.dziecko pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską, a jego przedstawicielami ustawowymi pozostają rodzice (art. 98 § 1 k.r.o.). Dla oceny zachowania terminu do odrzucenia spadku decydujące w okolicznościach niniejszej sprawy jest nie to, kiedy o tytule powołania dowiedział się uczestnik ale kiedy o tytule powołania powziął wiadomość jego przedstawiciel ustawowy. Uczestnik bowiem do dnia 9 października 2013 roku pozostawał pod władzą rodzicielską. Powzięcie wiedzy o tytule powołania uczestnika do spadku w dniu 11 kwietnia 2012 roku przez jego ojca odnosi skutek względem uczestnika, bez względu na to, czy przedstawiciel ustawowy uczestnika powiadomił go o tym fakcie, czy nie.
Podzielając zatem zarówno poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne, które uzupełnić należało o ustalenie, że oświadczenie o odrzuceniu spadku w dniu 10 października 2012 roku złożył takżeD. S.(k. 7 akt I Ns 1013/12), jak również dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę prawną, należało uznać apelację za nieuzasadnioną. Nie doszło bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy ani do zarzucanej sprzeczności ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego ani do naruszenia powołanych w apelacji przepisów prawa materialnego. Słusznym jest również stanowisko Sądu Rejonowego, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy, jedynie złożenie, łącznie z oświadczeniem o odrzuceniu spadku, oświadczenia o chyleniu się od skutków prawnych jego niezłożenia w terminie z powodu błędu, wraz ze złożeniem wniosku o zatwierdzenie tego uchylenia, mogłoby, po wykazaniu koniecznych przesłanek, doprowadzić do zmiany kręgu spadkobierców ustawowych. Ponieważ jednak takie oświadczenia i wniosek nie zostały złożone, a jednocześnie brak podstaw do przyjmowania za skarżącym, że złożone przez niego oświadczenie o odrzuceniu spadku nastąpiło z zachowaniem terminu zart. 1015 § 1 k.p.c., zaskarżone postanowienie prawidłowo stwierdza osobę spadkobiercy.
Z tych też przyczyn apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Skutkiem jej oddalenia było obciążenie skarżącego kosztami postępowania odwoławczego na podstawieart. 520 § 3 k.p.c.Na zasądzoną na rzecz wnioskodawcy kwotę 60 zł złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika wnioskodawcy, ustalone na podstawie § 8 pkt 2 oraz § 12 pkt 1 ppkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.