Sąd Okręgowy w Poznaniu
XII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XII C 1345/16
Data wyroku: 2016-10-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Prusinowska

Sygn. akt XII C 1345/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 października 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XII Cywilny
w składzie:
Przewodniczący  SSO Maria Prusinowska
Protokolant   p.o. stażystyJ. W.
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. wP.
sprawy z powództwaL. O.
przeciwkoSkarbowi Państwa – Dyrektor Aresztu Śledczego wP.
o zapłatę

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Maria Prusinowska

UZASADNIENIE
PowódL. O.domagał się zasądzenia na swoją rzecz od Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego wP.kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania orzeczenia w sprawie do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów niniejszego procesu.
Motywując żądanie pozwu zarzucił, że w dniu 11 lipca 2016 r. zwrócił się z pisemną prośbą do Dyrektora Aresztu Śledczego wP.o wpisanie na listę osób odwiedzających kuzynaM. T.. Powód wskazał, że od 10 lat przebywa w zakładzie karnym, a rodzina go nie odwiedza z racji wieku czy konieczności opieki nad dziećmi. W ocenie powoda odmowa wpisania kuzyna na listę stanowi nieludzkie traktowanie i rodzi konsekwencje odszkodowawcze. Jako podstawę prawną wysuniętego roszczenia powołałart. 77 ust 1 Konstytucji RPorazart. 417 k.c.
W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa Areszt Śledczy wP.domagał się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany uważa, że jego działaniom wobec powoda nie można było przypisać cechy bezprawności. Pozwany wywiązywał się z wszelkich nakładanych na niego zobowiązań, mających na celu zapewnienie powodowi realizację przysługujących mu praw, a wynikających z obowiązującego systemu norm prawnych szczegółowo regulujących sposób postępowania z osobami osadzonymi. Podniósł, że powód nie wykazał skutków rzekomego naruszenia dóbr osobistych.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
PowódL. O.przebywa w Areszcie Śledczym wP.. Od zeszłego roku odbywa karę pozbawienia wolności m.in. za przestępstwa określone wart. 197 § 1 kk,art. 280§ 1 kk,art. 190 § 1 kk,art. 157 § 1 i 2 kk,art. 158 § 1 kkiart. 226 § 1 kk. Powód przebywa w jednostkach penitencjarnych nieprzerwanie od 2003 r. Stosownie do postanowieńart. 212 a § 4 pkt 2 lit. c kkwosoba, która dopuściła się zgwałcenia traktowana jest jako więzień niebezpieczny. Powód jest osadzony w wyznaczony oddziale lub celi aresztu śledczego lub zakładu karnego typu zamkniętego w warunkach zapewniających wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwa tzw. izolatce. Powód utrzymuje kontakt telefoniczny z siostrami. Nie jest odwiedzany przez matkę, bowiem jest ona osobą starszą i schorowaną. Jeśli chodzi o siostry, to mają one małe dzieci, co utrudnia im odwiedzanie powoda, bowiem dzieci nie są w stanie wytrzymać widzenia zorganizowanego w niewielki pomieszczeniu. Widzenia dla więźniów niebezpiecznych odbywają się bowiem w specjalnie zabezpieczonym pomieszczeniu, przez szybę pancerną. Trwają godzinę. Powód kontaktuje się telefonicznie z sąsiadami z rodzinnej miejscowości. W minionych latach składał wniosek o wpisanie na listę odwiedzającychM. T., ale został on rozpoznany odmownie.M. T.jest spokrewniony z powodem w ten sposób, że jego ojciec jest krewnym rodziny matki powoda.
W dniu 11 lipca 2016 r. powód złożył wniosek do Dyrektora Aresztu Śledczego wP.o wpisanie na listę osób odwiedzających kuzynaM. T., zamieszkałego wW.przyul. (...). Wniosek ten został zaopiniowany negatywnie przez starszego wychowawcęD.Penitencjarnego Aresztu Śledczego wP.M. W.z uwagi na brak wskazania imienia ojca ww. osoby, co uniemożliwiało zweryfikowanie tej osoby w systemie NoeNet. Po uzupełnieniu danych ojcaM. T.wniosek został ponownie zaopiniowany odmownie z uwagi na fakt, iżM. T.został zwolniony z Aresztu Śledczego wW.–B.w dniu 13 maja 2009 r.
W dniu 18 lipca 2016 r. powód złożył skargę do Sądu Okręgowego w Poznaniu,(...)domagając się wyjaśnienia dlaczegoM. T.nie został wpisany na listę osób go odwiedzających i w związku z tym powodowi utrudniany jest kontakt z rodziną i bliskimi. Dyrektor Aresztu Śledczego wP.przekazując skargę do rozpoznania do Sądu Okręgowego w Poznaniu wniósł o uznanie jej za bezzasadną. W sprawozdaniu załączonym do skargi administracja Aresztu wyjaśniła, że wniosek powoda o wpisanie na listę odwiedzającychM. T.został rozpatrzony negatywnie, bowiem powód jest osobą stwarzającą poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu. Nadto odbywa karę pozbawienia wolności w wyznaczony oddziale lub celi aresztu śledczego lub zakładu karnego typu zamkniętego w warunkach zapewniających wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwa. NatomiastM. T.okazał się byłym osadzonym.
W dniu 8 sierpnia 2016 r. sędzia penitencjarny uznał skargę powoda za bezpodstawną i nie zasługującą na uwzględnienie. Sędzia wyjaśnił, iż powód nie wskazał stopnia pokrewieństwa z osobą, która ma być wpisana na listę odwiedzających, ponadto powód odbywa karę pozbawienia wolności jako osadzony stwarzający poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego. W związku z tym Dyrektor był uprawniony do wydania decyzji odmownej.
Rodzina powoda zamieszkuje wW.i okolicy. Powód nie ma wP.nikogo bliskiego. Powód jest często przewożony do różnych aresztów na terenie Polski w związku z prowadzonymi przeciwko niemu postępowaniami.

Dowód

: kopia wniosku powoda – k. 33,34, wydruk z systemu  NoeNet - k. 35, skarga powoda z dnia 18 lipca 2016 r. – k. 36, sprawozdaniem z dnia 27 lipca 2016 r. – k. 39, pismo z dnia 8 sierpnia 2016 r. – k. 40, zeznania powoda – k. 61, e-protokół – k. 63,
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy oraz częściowo dowodu z przesłuchania powoda.
Odnośnie przedłożonych do akt sprawy dokumentów wskazać należy, iż Sąd, ustalając stan faktyczny, opierał się głównie na kopiach dokumentów przedłożonych przez stronę pozwaną. Wobec faktu, że żadna z nich nie zaprzeczyła, że kopie te wiernie odzwierciedlają treść oryginałów Sąd nie znalazł podstaw, aby zobowiązywać je do przedkładania przedmiotowych dokumentów w oryginałach. W efekcie tak przedstawione środki dowodowe na zasadzieart. 309 kpcw zw. zart. 244 kpciart. 245 kpcmiały pełną moc dowodową w tym postępowaniu.
Sąd uznał zeznania powoda za wiarygodne w części. Powód nie potrafił jednakże podać dokładnie jakiego rodzaju więzi rodzinne łączą go zM. T.. Nadto twierdził początkowo, że po śmierci rodzicówM. T.jego kontakty z tą osobą osłabły, później zaś twierdził, żeM. T.do niego dzwoni i wyraża wolę odwiedzania go. Powód okoliczności tej również nie wykazał. Nie złożył żadnych wniosków dowodowych na poparcie swoich twierdzeń, że obecnie utrzymuje kontakt zM. T.i że jest to dla niego osoba bliska. Jego zeznania o licznych odmowach wpisania na listę zgłaszanych przez niego osób nie zostały też w żaden sposób udokumentowane.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
W myślart. 23 k.c.dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.
Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. (art. 24 § 1 i 2 k.c.)
Stosownie do brzmieniaart. 448 k.c.w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepisart. 445 § 3stosuje się.
W przepisieart. 24 § 1 k.c., będącym podstawą prawną roszczenia powoda, ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego (art. 23 k.c.). Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności (art. 6 k.c.), nie zwalnia go to jednak od obowiązku wykazania, że do naruszenia (zagrożenia) dobra osobistego faktycznie doszło. Ciężar przytoczenia faktów w tym zakresie spoczywa więc na powodzie, który powinien wywiązać się z niego w zakresie umożliwiającym sądowi sprawdzenie zasadności żądania.
W rozpoznawanej sprawie powód powinien zatem jedynie dowieść naruszenia jego dobra osobistego, strona pozwana - aby się ekskulpować - musiałaby wykazać brak bezprawności w swoim zachowaniu. Rozważania w tym zakresie Sąd winien zatem rozpocząć od ustalenia, czy istnieją dobra osobiste, na które powołuje się powód, czy przysługują one powodowi i czy doszło do ich naruszenia. Stwierdzenie, że do naruszenia dóbr osobistych w ogóle nie doszło w zasadzie zwalnia sąd orzekający od czynienia rozważań, czy zachowanie strony pozwanej, w którym upatrywano naruszenia, było bezprawne. Jednocześnie, brak bezprawności działania strony pozwanej nie musi być równoznaczny z brakiem naruszenia dóbr osobistych, bowiem brak bezprawności zwalnia stronę pozwaną od odpowiedzialności na gruncieart. 24 i 448 k.c., natomiast nie stanowi potwierdzenia, że do naruszenia dóbr osobistych nie doszło.
Wobec powyższego, w kontekście treści przepisówart. 24 k.c.orazart. 448 k.c.oraz stawianych w pozwie zarzutów, podnieść należy, że to na powodzie ciążył obowiązek wykazania, że doszło do naruszenia jego dobra osobistego, natomiast na pozwanym spoczywał ciężar wykazania, iż warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom (art. 6 k.c.w zw. zart. 24 k.c., wyrok SN z 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06). Przy rozważaniach, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, decydujące znaczenie mają - nie subiektywne odczucia danej osoby - ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w racjonalnym społecznym odbiorze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01).
Zatem najpierw obowiązkiem strony powodowej jest wykazanie przy użyciu wszystkich dostępnych środków dowodowych, że doszło do naruszenia dóbr osobistych, następnie strona pozwana winna wykazać, że działania te nie były bezprawne. Do powstania roszczeń określonych wart. 24 k.c.nie jest jednak wystarczająca sama bezprawność działania sprawcy. Niezbędny jest także skutek tego działania w postaci naruszenia jednego z dóbr osobistych, o których mowa wart. 23 k.c.
W niniejszej sprawie powód wywodził swoje roszczenie z faktu, że w wyniku niewpisania przez administrację Aresztu Śledczego wP.M. T.na listę osób odwiedzających został potraktowany w sposób nieludzki i naruszono jego prawo do podtrzymywania więzi rodzinnych. Wprawdzie ze sformułowania żądania wynika, że powód domaga się zapłaty odszkodowania, niemniej z jego treści wyprowadzić należy wniosek, że w istocie jego roszczenie dotyczy ewentualnego zadośćuczynienia. Powód dochodzi zatem roszczeń z tytułu naruszenia – niesprecyzowanych przez niego w żaden sposób - dóbr osobistych w postaci prawa do utrzymywania więzi z rodziną i osobami bliskimi. Powód wskazał, iż zachowanie pozwanego jest sprzeczne zart. 105 kkworaz Konwencją Praw Człowieka.
Pozwany tym okolicznościom zaprzeczył, podnosząc, iż sąd cywilny nie jest uprawniony do badania legalności działań sądu penitencjarnego, a nadto powód nie wykazał, jakby, na skutek odmowy wpisaniaM. T.na listę osób odwiedzających doznał jakiejkolwiek krzywdy.
Poszkodowany (powód) aby uzyskać zadośćuczynienie pieniężne musiałby, stosownie do postanowieńart. 6 k.c.iart. 232 k.p.c., wykazać: naruszenie dobra osobistego, winę sprawcy (przy czym w wypadku odpowiedzialności Skarbu Państwa za bezprawne zachowania jego funkcjonariuszy wystarczające jest wykazanie przesłanki bezprawności), powstanie krzywdy w określonych rozmiarach, istnienie związku przyczynowego pomiędzy zawinionym naruszeniem dobra osobistego a powstałą krzywdą.
W świetle powyższego, rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy w ogóle doszło do naruszenia dobra osobistego. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie danej osoby, ale to jaką reakcję wywołuje naruszenie w racjonalnym społecznym odbiorze. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych.
Zdaniem Sądu powód nie wykazał, aby na skutek niewpisania na listę odwiedzającychM. T.doszło do naruszenia wskazanych dóbr osobistych powoda. Trzeba jednak stwierdzić, iż oba te dobra – prawo do podtrzymywania więzi z osobami bliskimi oraz godność- należą do dóbr osobistych człowieka i jakkolwiek doznają ograniczeń w wypadku obywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym, to jednak tylko w zakresie określonym w przepisach regulujących wykonywanie tej kary, a zatem podlegają ochronie w wypadku przekroczenia tych granic. Zarzut powoda, że działania strony pozwanej odmawiającej zgody na wpisanie na listę osób odwiedzającychM. T.naruszyły jego godność i prawo do pielęgnowania więzi rodzinnych musi być zatem oceniany przy uwzględnieniu zarówno ogólnych zasad określonych wart. 23k.c.i przepisachKonstytucjidotyczących tych dóbr, jak i przepisów odnoszących się do zasad wykonywania kary pozbawienia wolności, a więc w szczególnościart. 40Konstytucji,art. 3konwencji o ochronie praw człowieka orazart. 4, 105 § 1 k.k.w., regulujących zasady obowiązujące przy odbywaniu kary pozbawienia wolności.
W świetle tych przepisów skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie, a ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy i wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. Każda osoba pozbawiona wolności powinna być traktowana w sposób humanitarny, nie może być poddana torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zgodnie zart. 105 § 1 k.k.w skazanemu należy umożliwić utrzymywanie więzi przede wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi przez widzenia.
Ja wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2012 r. ( IV CSK 276/11, nie publ. ) pozbawienie skazanego tego uprawnienia nie stanowi naruszeniaart. 3konwencji o ochronie praw człowieka, przewidującego zakaz stosowania tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania i karania więźniów. Nie wymaga szerszego uzasadnienia, że takie działanie dyrektora zakładu karnego nie może być uznane za torturę, jak również za okrutne lub nieludzkie traktowanie. Nie stanowi też traktowania poniżającego. Jak wielokrotnie wskazywał Europejski Trybunał Praw Człowieka, traktowanie poniżające to takie wkroczenie w sferę integralności fizycznej lub psychicznej człowieka, które - w ocenie obiektywnej - wywołuje u ofiary odczucie strachu, stresu i podporządkowania, zdolne do jej upokorzenia, upodlenia lub zniewolenia. O poniżającym traktowaniu można mówić dopiero wtedy, gdy ofiara traktowana jest w sposób przekraczający minimalny poziom dolegliwości nieuniknionej w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, oceniany w odniesieniu do konkretnych okoliczności każdej sprawy z uwzględnieniem elementów subiektywnych, odnoszących się do osoby ofiary, oraz obiektywnych, odnoszących się do przyczyn i sposobu złego traktowania, legalności działania itp. (por. m.in. wyroki Europejskiego Trybunał Praw Człowieka z dnia 7 czerwca 2011 r.,(...), S.C.przeciwkoW., z dnia 28 października 2010 r.,(...), B.P.przeciwko Rosji, oraz z dnia 11 marca 2004 r.,(...)M.P.I.przeciwko Bułgarii). Przyjmuje się zatem, że pewne zachowania funkcjonariuszy publicznych wobec skazanego, nawet nielegalne, niedopuszczalne i zasługujące na moralne potępienie, jeżeli nie osiągają pewnego stopnia drastyczności, nie pozwalają na stosowanieart. 3konwencji. Oceniana według wskazanych kryteriów obiektywnych odmowa dyrektora zakładu karnego zezwolenia powodowi na wpisanieM. T.nie stanowi traktowania poniżającego, nie jest to bowiem działanie zdolne do upokorzenia, zniewolenia czy upodlenia ofiary, nie osiąga zatem poziomu drastyczności wymaganego do oceny, że doszło do poniżającego traktowania więźnia, w rozumieniuart. 3konwencji. Działanie to nie naruszyło prawa powoda do podtrzymywania więzi rodzinnych, bowiem sam powód zeznał, iż utrzymuje kontakt telefoniczny z rodziną i sąsiadami z rodzinnej miejscowości. Do widzeń z rodziną ( matką i siostrami ) nie dochodzi, ale nie z przyczyn leżących po stronie pozwanego. Powód wskazał, iż matka nie może przyjechać, gdyż jest osoba starszą i schorowaną, a siostry mają małe dzieci, które nie są w stanie wytrzymać w warunkach, w jakich odbywają się widzenia z więźniami niebezpiecznymi, do których powód się zalicza. Powód nie wykazał nadto, abyM. T.był dla niego osobą bliską, z którą posiada silne więzi rodzinne, czy emocjonalne. Powód nie widział swojego „kuzyna” od 2003 r., nie rozmawia z nim regularnie przez telefon. Jednocześnie powód ma możliwość widywania i kontaktowania się z innymi członkami swojej rodziny. Sam powód przyznał też, że jest bardzo często przewożony pomiędzy różnymi jednostkami penitencjarnymi, a nadto, że widzenia odbywają się w specyficznych warunkach- pod nadzorem, w pomieszczeniu za szybą pancerną.
Zgodnie zart. 13.ust 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennejdo zakresu działania dyrektora zakładu karnego i dyrektora aresztu śledczego należy w szczególności:
2) zapewnienie prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania oraz zapewnienie bezpieczeństwa i porządku w podległej jednostce organizacyjnej.
Ustalenie, żeM. T.był osobą uprzednio osadzoną może budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezpieczeństwa tego typu widzenia. Nadto może rodzić przypuszczenia, że ww. osoba nie jest kuzynem powoda, a jedynie znajomym z jednostki penitencjarnej. Stąd też Dyrektor Aresztu kierując się bezpieczeństwem miał prawo odmówić spełnienia prośby powoda.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie pozwany nie działał sprzecznie z prawem. Przysługujące osobom odbywającym karę pozbawienia wolności uprawnienia i ulgi określone wkodeksie karnym wykonawczymmają wprawdzie podstawę w prawach i wolnościach przyznanych wszystkim obywatelom wKonstytucjii przewidzianych także wart. 23k.c., jednakże przepisykodeksu karnego wykonawczegoprzewidują szczególną drogę do dochodzenia ochrony praw skazanych określonych w tym kodeksie. Zgodnie zart. 7i34k.k.w., skazany może zaskarżyć do sędziego penitencjarnego oraz do sądu penitencjarnego decyzje wydane m.in. przez dyrektora zakładu karnego z powodu ich niezgodności z prawem. W tym trybie następuje zatem stwierdzenie, czy decyzja dyrektora zakładu karnego o pozbawieniu skazanego jakiegoś przysługującego mu uprawnienia była zgodna z prawem. W tym trybie następuje także badanie merytorycznej zasadności takich decyzji, które są wydawane w celu zapewnienia bezpieczeństwa i realizacji zadań wychowawczo-resocjalizacyjnych ciążących na administracji zakładu karnego. Zgodnie z przepisamirozdziału V Kodeksu karnego wykonawczegoorazrozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnegonadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a także kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności sprawuje sędzia penitencjarny. Zgodnie zart. 34 § 1 i 2 kkwsędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z prawem decyzję dyrektora jednostki penitencjarnej, o ile dotyczy ona osoby pozbawionej wolności. na decyzję sędziego skazanemu i organom określonym w§ 1przysługuje skarga do sądu penitencjarnego, w którego okręgu wydano decyzję. Nadto zgodnie zart. 7 § 1 kkwskazany może zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego wart. 2 pkt 3-6 i 10to jest m.in. dyrektora pozwanej jednostki z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa stanowi inaczej. Powód zaskarżył decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego, a sprawa była przedmiotem badania ze strony Sądu Okręgowego w Poznaniu ( sygnatura akt V Pen 1165/16 ) pod względem legalności i zgodności z prawem. Sędzia penitencjarny uznał skargę powoda za bezpodstawną i nie zasługującą na uwzględnienie. Powód nie wykazał, aby zapadło jakiekolwiek orzeczenie, podważające decyzję dyrektora Aresztu Śledczego czy też decyzję Sądu Okręgowego z dnia 8 sierpnia 2016 r. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 26 stycznia 2011 r. ( I ACa 850/10 ) sąd w postępowaniu cywilnym nie ma uprawnień do oceny legalności czy prawidłowości wykonywania kary pozbawienia wolności albowiem uprawnienia te przysługują sędziemu penitencjarnemu. Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2012 r. ( IV CSK 276/11 ) orzekł, iż w sprawie o naruszenie dóbr osobistych skazanego sąd nie może oceniać, czy dyrektor zakładu karnego, odmawiając skazanemu przysługujących mu uprawnień, działał w sposób bezprawny. Do oceny tej uprawniony jest sędzia lub sąd penitencjarny w razie odwołania się skazanego od decyzji dyrektora lub podjęcia działania z urzędu. Dopuszczenie badania tych kwestii przez sąd w sprawie o naruszenie dóbr osobistych skazanego oznaczałoby nie tylko dopuszczenie dwutorowości postępowania sądowego w zakresie nadzoru nad wykonywaniem kary pozbawienia wolności, lecz także prowadziłoby do pozbawienia znaczenia przyjętego przez ustawodawcę trybu postępowania i oddziaływania sędziego i sądu penitencjarnego na skazanego osadzonego w zakładzie karnym. Gdyby skazany, pozbawiony przez dyrektora zakładu karnego pewnych uprawnień przewidzianych wkodeksie karnym wykonawczym, mógł - bez zaskarżenia takiej decyzji w trybie przewidzianym w tym kodeksie - skutecznie dochodzić ochrony bezpośrednio przed sądem cywilnym w procesie o naruszenie dóbr osobistych, to przewidziany i uregulowany wkodeksie karnym wykonawczymtryb postępowania penitencjarnego nie tylko nie mógłby spełniać funkcji zakładanych przez ustawodawcę, lecz w istocie straciły rację bytu. W niniejszej sprawie powód nie wykazał, że jego skargi zakończyły się dla niego pozytywny rozstrzygnięciem. Oznacza to, że powód nie legitymuje się stosownym quasi prejudykatem sędziego lub sądu penitencjarnego, w którym ten w postępowaniu wykonawczym stwierdziłby naruszenie przez pozwanego norm postępowania wykonawczego, a tym samym bezprawność działań pozwanego. Wobec powyższego wobec braku stwierdzenia bezprawności działania pozwanego nie jest możliwe przypisanie mu jakiegokolwiek odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych powoda.
Zauważyć zatem należy, że twierdzenia pozwu mało tego, że nie konkretyzują dobra osobistego powoda, które ulec miało ewentualnemu naruszeniu przez działania bądź zaniechanie pozwanej jednostki penitencjarnej, to nadto - nie precyzują również, na czym dokładnie polegała krzywda, ani jakie były jej rozmiary, co mogłoby stanowić uzasadnienie żądania zadośćuczynienia w podanej przez stronę powodową kwocie. Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć bowiem na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i długość okresu doznawania przez pokrzywdzonego ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem (krzywda). Dla oceny tej nie jest też bez znaczenia stopień winy osoby naruszającej dobra osobiste, cel który zamierzała ona osiągnąć, podejmując działanie naruszające te dobra. W oczywisty sposób, zakres przedmiotowej ochrony będzie węższy w stosunku do osoby odbywającej na mocy prawomocnego wyroku sądu karę pozbawienia wolności. Ograniczenia w zakresie korzystania ze swobód osobistych są wpisane w samą istotę omawianej kary. Osoba popełniająca przestępstwo powinna się liczyć z dolegliwościami grożącej jej kary. W konsekwencjiL. O.- wbrew dyrektywom określonym w treściart. 6 kc– nie wykazał, aby doznał uszczerbku w zakresie jego dóbr osobistych, wykraczającego poza ramy wyznaczone dolegliwościami wynikającymi z istoty kary pozbawienia wolności. Jej odbywanie nieuchronnie jest bowiem związane ze znacznym ograniczeniem dóbr osobistych osoby skazanej przebywającej w warunkach izolacji „więziennej”. W istotę tej kary wpisane jest pozbawienie podstawowych dóbr osobistych, obejmujących w szczególności wolność, swobody działań w zakresie poruszania się. Tym samym powód nie wykazał, by doznał jakiejkolwiek krzywdy na skutek działania czy zaniechania pozwanego, co w rezultacie czyniło bezprzedmiotowym rozważanie zaistnienia ewentualnego związku przyczynowego między zaniechaniem pozwanego a ewentualnie doznaną przez powoda krzywdą, której wystąpienia on nie wykazał, czy też ewentualnej bezprawności w działaniu pozwanego, co wszystko razem warunkowało możliwość zasądzenia zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.
Wobec braku stwierdzenia bezprawności działań pozwanego w trybie przewidzianym wKodeksie karnym wykonawczymoraz braku naruszenia jakichkolwiek dóbr osobistych powoda powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. (punkt 1orzeczenia).
Wobec tego, iż powód przegrał niniejszą sprawę w całości o kosztach tych orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.
Z uwagi na to, że sytuacja finansowa powoda jest trudna i korzystał on z dobrodziejstwa zwolnienia od kosztów sądowych, odstąpiono od obciążania go nieuiszczoną opłatą sądową. Wysokość tej opłaty w sprawie o zapłatę określaart. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t.jedn. Dz.U. 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.). Uznano jednak za zasadne ustalić od powoda na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę240 złz tytułu zwrotu poniesionego przez pozwanego kosztu jego procesowego zastępstwa -art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa(t.jedn. Dz.U. 2013, poz. 1150 ze zm.). Wysokość tego wynagrodzenia ustalono na podstawie § 8 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Sąd uznał, iż roszczenie powoda jest związane z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd nie uznał za zasadne zastosowaniaart. 102 kpci nie obciążania powoda kosztami postępowania. Powód wnosząc niniejszy pozew winien był liczyć się z tym, że w razie przegrania zainicjowanego przez siebie postępowania będzie zobligowany do zwrotu przeciwnikowi procesowemu kosztów jego procesowego zastępstwa. Ze względu na to, iż powód korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych, zbyt daleko idącym przywilejem byłoby odstąpienie od obciążania go kosztami zastępstwa pozwanego tylko dlatego, iż jego sytuacja finansowa jest trudna.
SSO Maria Prusinowska