Sąd Rejonowy w Olkuszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 903/16
Data wyroku: 2016-10-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Michał Siemieniec
Podstawa prawna: art. 385^1^§1 Kodeksu Cywilnego

Sygn. akt: I C 903/16 upr.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 października 2016 r.
Sąd Rejonowy w Olkuszu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Michał Siemieniec

Protokolant:

sekretarka Weronika Chmiest

po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. w Olkuszu na rozprawie
sprawy z powództwaG. C.
przeciwkoK. K.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanejK. K.na rzecz powodaG. C.kwotę 389,00 (trzysta osiemdziesiąt dziewięć 00/100) złotych z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym, ale nie wyższymi niż odsetki maksymalne za opóźnienie: od kwoty 389,00 (trzysta osiemdziesiąt dziewięć 00/100) złotych od dnia 12 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty, od kwoty 50,00 (pięćdziesiąt 00/100) złotych od dnia 12 sierpnia 2014 roku do dnia 19 marca 2015 roku, od kwoty 50,00 (pięćdziesiąt 00/100) złotych od dnia 12 sierpnia 2014 roku do dnia 14 kwietnia 2015 roku;

II
w pozostałej części oddala powództwo;

III
zasądza od pozwanejK. K.na rzecz powodaG. C.kwotę 293,73 (dwieście dziewięćdziesiąt trzy 73/100) złotych tytułem kosztów procesu.

UZASADNIENIE

W pozwie wniesionym w dniu 5 lipca 2016 roku w elektronicznym postępowaniu upominawczym powódG. C., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą(...) .H.U. (...)domagał się zasądzenia od pozwanejK. K.kwoty 539 złotych z odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w skali roku – liczonymi od kwoty 489 złotych od dnia 12 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu żądania pozwu powód wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą. W dniu 14 lipca 2014 roku wO.pomiędzy stronami zawarto umowę pożyczki gotówkowej na kwotę 489 złotych. Kwota pożyczki została przekazana pozwanej w momencie podpisania umowy. Pozwana zobowiązała się do spłaty pożyczki do dnia 11 sierpnia 2014 roku. Pomimo upływu terminu płatności, pożyczka nie została zwrócona. Pismem z dnia 26 sierpnia 2014 roku powód wezwał pozwaną do zapłaty należności, a następnie podjął działania windykacyjne, które okazały się bezskuteczne (jedynie na poczet kosztów windykacji przyjęto wpłatę 100 złotych). Na dochodzoną pozwem należność składała się kwota pożyczki w wysokości 489 złotych, 50 złotych z tytułu wezwania do zapłaty oraz odsetki umowne w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP .
W dniu 5 sierpnia 2016 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie postanowił przekazać sprawę do Sądu Rejonowego w Olkuszu.
W postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Olkuszu powód popierał powództwo w całości.
Pozwana przyznała fakt zaciągnięcia pożyczki i braku jej spłaty, wyjaśniając, że nie spłaciła zadłużenia z powodu problemów finansowych.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny

W dniu 14 lipca 2014 roku wO.została zawarta w formie pisemnej – na formularzu sporządzonym przez powoda - umowa(...), pomiędzy pożyczkodawcąG. C., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą(...) .H.U. (...)a pożyczkobiorcąK. K.. Pożyczkodawca udzielił pożyczkobiorcy pożyczki w kwocie 489 złotych na okres do dnia 11 sierpnia 2014 roku. Zgodnie z § 6 ust. 2 umowy, strony ustaliły, że od niespłaconego z terminie zadłużenia przeterminowanego naliczane będą odsetki według stopy procentowej stanowiącej czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym. W myśl § 7 umowy, od kwoty pożyczki pożyczkodawca pobierał w dniu wypłaty pożyczki prowizję w kwocie 25 złotych. Kwota prowizji w wysokości 25 złotych i kwota ustanowienia zabezpieczenia pożyczki w wysokości 114 złotych stanowiły, zgodnie z § 7 ust. 2 umowy całkowity koszt pożyczki. W § 8 umowy postanowiono, że zabezpieczenie pożyczki stanowiło poręczenieA. Z.(P.U.H. (...)). W § 10 umowy, zawarto postanowienia następującej treści:1. W przypadku niezwrócenia przez pożyczkobiorcę pożyczki w terminie określonym w umowie i powstania zadłużenia przeterminowanego pożyczkodawca może wszcząć postępowanie windykacyjne, którego koszty ponosi pożyczkobiorca. 2. W przypadku nieuregulowania przez pożyczkobiorcę kwoty zaległości w terminie 7 dni od dnia wystawienia wezwania do zapłaty, o którym mowa w § 5, pośrednik w imieniu pożyczkodawcy przystąpi do czynności windykacyjnych rozumianych jako wizyty przedstawiciela pośrednika w miejscu zamieszkania lub pracy pożyczkobiorcy – na które pożyczkobiorca wyraża zgodę. 3. Koszty związane z niewykonaniem przez pożyczkobiorcę zobowiązania wynoszą: - za wezwanie do zapłaty: 50 złotych, - za czynności windykacyjne: do 100 złotych.Kwestia wystawiania wezwania do zapłaty została uregulowana w § 5 ust. 3 umowy o brzmieniu:W przypadku powstania niedopłaty pośrednik w imieniu pożyczkodawcy wystawi w 14 dniu od powstania niedopłaty wezwanie do zapłaty i dostarczy je na wskazany przez pożyczkobiorcę adres.
[dowód: umowa pożyczki gotówkowej k. 17]
Pozwana nie spłaciła długu wynikającego z zawartej umowy pożyczki w terminie.
[okoliczność bezsporna]
W dniu 26 sierpnia 2014 roku przedstawiciel wierzyciela wystawił wezwanie pozwanej do zapłaty: kwoty należności głównej w kwocie 489 złotych, odsetek w kwocie 4 złote, kosztów wezwania w kwocie 50 złotych, pozwana odebrała wezwanie do zapłaty w dniu 3 września 2014 roku.
[dowód: wezwanie do zapłaty k. 18]
W bliżej nieustalonej dacie windykator powoda sporządził protokół windykacyjny, opatrzony datą 02.10.2014, stwierdzający „wizyty u klientki” w dacie 05.11.2014 r. oraz w dacie 04.12.2014 r.
[dowód: protokół windykacyjny k. 20]
Z tytułu ww. umowy pozwana wpłaciła powodowi kwotę 100 złotych, którą powód zaliczył na poczet kosztów windykacji.
[okoliczność bezsporna]
Powyżej opisany stan faktyczny sprawy ustalono w oparciu o dowody z dokumentów, których prawdziwość nie była kwestionowana, zresztą najistotniejsze okoliczności faktyczne pozostawały w sprawie poza sporem.

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo zasługuje w części na uwzględnienie. Mając na względzie stanowisko pozwanej, która nie podniosła konkretnych zarzutów przeciwko żądaniu pozwu, należało postanowienia umowy pożyczki z urzędu ocenić w świetleart. 3851i nast. kc.Sprawa dotyczy bowiem roszczenia mającego swe źródło w umowie w obrocie konsumenckim. W takim wypadku sąd orzekający powinien uczynić wszystko, co możliwe, aby zapewnić cele wynikające z Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, (Dz.Urz. W.E. L 095, 21/04/1993). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, stosując przepisy powołanej dyrektywy, sądy powinny dążyć do wyeliminowania niekorzystnych dla konsumenta skutków braku równowagi istniejącej pomiędzy nim a przedsiębiorcą, co przejawia się między innymi w badaniu nieuczciwych postanowień umownych z urzędu. Jeżeli zatem przedsiębiorca stosuje postanowienie niedozwolone (abuzywne), sąd z urzędu powinien to uwzględnić i dążyć do tego, aby taka klauzula nie wiązała konsumenta. Ugruntowany jest pogląd Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, iż sąd krajowy powinien wykorzystać wszystkie możliwe środki proceduralne, aby z urzędu uwzględnić niedozwolony charakter postanowienia umownego, nawet jeśli konsument tego aspektu nie podniósł na żadnym etapie procesu (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 30 maja 2013 r. w sprawieE. J.przeciwkoA.MagyarországH. Z.., publ. www.curia.europa.eu oraz powołane tam orzecznictwo).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, zauważyć wypada, że umowa pożyczki pomiędzy stronami została sporządzona na przygotowanym przez powoda formularzu, a w świetleart. 3851§ 1 kc, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodnie zart. 3852kc, oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. W rozpoznawanym przypadku brzmienie § 10 ust. 3 umowy pożyczki skłania do wniosku, że klauzula w nim zawarta stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Klauzula ta wprowadza bowiem opłaty obciążające pożyczkobiorcę, rażąco naruszające jego interesy, jako konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami. Co prawda, można uznać, że dopuszczalne jest wprowadzenie w umowie obowiązku zwrotu przez pożyczkobiorcę kosztów związanych z kierowaniem do niego wezwań do zwrotu kwoty pożyczki, jednakże wysokość tych kosztów musi być usprawiedliwiona okolicznościami i pozostawać w rozsądnej proporcji w stosunku do kwoty pożyczki i innych kosztów związanych z jej udzieleniem. W niniejszym przypadku opłata z tytułu wezwania do zapłaty została określona arbitralnie na 50 złotych, a jest to opłata naliczana obok drugiej opłaty, wprowadzonej za czynności windykacyjne. Nietrudno więc zauważyć, że opłata 50 złotych – według umowy – obciąża pożyczkobiorcę niezależnie od tego, czy były prowadzone jakiekolwiek inne czynności windykacyjne, stanowi więc swego rodzaju rekompensatę za sporządzenie i doręczenie dłużnikowi pisma. Jak już wspomniano, w sytuacji, gdy pożyczka obejmowała kwotę 489 złotych, koszt 50 złotych za samo wystawienie i doręczenie wezwania do zapłaty jest rażąco niewspółmierny, tym bardziej, że odsetki od kwoty pożyczki zostały określone na maksymalnym pułapie czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym. Nawet, jeśli się uwzględni, że opłata ta musi rekompensować wydatki związane z wydrukowaniem pisma, kosztem papieru, koperty, zużytą energią elektryczną, tonerem do drukarki, doręczeniem przesyłki, nie da się przekonująco obronić tezy, że kwota 50 złotych jest zgodna z dobrymi obyczajami. Z tego względu klauzulę ustanawiającą opłatę 50 złotych za wezwanie do zapłaty sąd uznał za niedozwoloną.A.drugiej z zakwestionowanych klauzul, statuującej opłatę za czynności windykacyjne w wysokości „do 100 złotych” jest, zdaniem sądu, oczywista. W tym przypadku wysokość opłaty jest w zasadzie nieokreślona. Pozostawia się wierzycielowi dowolność w ustaleniu jej wysokości w konkretnym przypadku, nie wprowadzając żadnych kryteriów, jakie mogłyby być na tej płaszczyźnie uwzględniane. Tylko od woli pożyczkodawcy zależy więc wysokość tej opłaty w konkretnym przypadku, w szczególności nie jest ona powiązana w żaden sposób z wysokością rzeczywiście poniesionych wydatków windykacyjnych. Z tej przyczyny i tę klauzulę sąd uznał za niedozwoloną.
W związku z powyższymi uwagami, należało przyjąć, że § 10 ust. 3 umowy pożyczki nie wiąże pozwanej, czyli należy go traktować tak, jakby go w umowie w ogóle nie było. Oznacza to, że powództwo w zakresie kwoty 150 złotych jest bezzasadne i jako takie podlega oddaleniu. W pozostałym zakresie żądanie pozwu zostało uwzględnione, znajduje bowiem oparcie w umowie pożyczki, łączącej strony (art. 720 § 1 kc). Z tego względu orzeczono jak w sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie o odsetkach ma swą podstawę wart. 481 § 1 i 2 kc.Ze względu na okoliczność, iż z dniem 1 stycznia 2016 roku w porządku prawnym odsetki maksymalne za opóźnienie przestały być związane z czterokrotnością stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym (art. 481 § 21kcw brzmieniu wprowadzonym przez art. 2 pkt. 2 lit. b ustawy z dnia z dnia 9 października 2015 roku o zmianieustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych,ustawy – Kodeks cywilnyoraz niektórych innych ustaw, Dz.U.2015 poz. 1830), określono w sentencji, że zasądzone odsetki za opóźnienie nie mogą przekroczyć wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 100 kpc, stosunkowo je rozdzielając. Powód poniósł następujące koszty: 30 złotych opłaty od pozwu, 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 360 zł wynagrodzenia pełnomocnika – radcy prawnego, ustalone w oparciu o § 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz.1804). W sytuacji, gdy powód wygrał sprawę w 72,17 %, należało zasądzić na jego rzecz taką właśnie część poniesionych kosztów procesu, czyli kwotę 293,73 złotych.
[ SSRM. S.]