Sąd Rejonowy w Zambrowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 427/15
Data wyroku: 2016-06-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marta Kołakowska

Sygn. akt I Ns 427/15

POSTANOWIENIE
Dnia 29 czerwca 2016 r.
Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący : SSR Marta Kołakowska
Protokolant : Danuta Sawicka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 roku
sprawy z wnioskuD. N.
z udziałemJ. Z. (1),A. Z. (1),I. G.,S. B. (1),E. G.
o zasiedzenie
postanawia :

I
Stwierdzić, żeS. B. (2)s.M.iA.nabył przez zasiedzenie z dniem 05 listopada 2001 roku prawo własności nieruchomości w postaci nowoutworzonejdziałki gruntu nr (...)o powierzchni 0,1647 ha położnej weW., gminaZ., powiat(...), województwo(...), nakreślonej zgodnie z projektem podziału zawartym w opisie i mapie podziału nieruchomości z dnia 18.04.2016r., mapą sytuacyjną z dnia 18.04.2016r. (k. 58) sporządzonymi przez geodetę uprawnionegoJ. T.na karcie 58 i 59 akt, które to mapy wraz z opinią (k. 56– 57) stanowią integralną część niniejszego postanowienia.

II
Nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Zambrowie) od wnioskodawczyniD. N.kwotę(...),50 (cztery tysiące pięćset siedem i 50/100) złotych tytułem brakujących kosztów sądowych.

III
Stwierdzić, że zainteresowani ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie we własnym zakresie.

Sygn. akt I Ns 427/15

UZASADNIENIE
WnioskodawcaD. N.początkowo wnosiła o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie na swoją i uczestników –J. Z. (2),A. Z. (1),I. G.,S. B. (1),E. G.- rzecz, nieruchomości w postaci zabudowanejdziałki o nr (...)położ. weW. I.. W uzasadnieniu podała, że nabyli działkę w drodze dziedziczenia gospodarstwa rolnego, a częścią tego gospodarstwa jest teżdziałka nr (...), na której stoją po części swoją kubaturą budynki. Nieruchomość posiada ich rodzina od 80 lat. Ostatecznie wnosiła o zasiedzenie częścidziałki (...), na której stoją budynki tj. wg granicy nowoutworzonejdziałki (...)(nakreślonej przez biegłego).
Uczestnik postępowaniaJ. Z. (1)poparła wniosek.
Uczestnik postępowaniaA. K. (1)wnosił o oddalenie wniosku, wskazując, że rodzina wnioskodawczyni posiada tylko część działki i jest to posiadanie zależne.
Pozostali uczestnicy nie zajęli stanowiska w przedmiocie wniosku.
Sąd ustalił i zważył, co następuje:
Wnioskodawczyni oraz uczestnicyJ. Z. (2),A. Z. (1),I. G.,S. B. (1),E. G.nabyli w drodze dziedziczenia poS. B. (2)gospodarstwo rolne. Na części tego gospodarstwa znajduje się siedlisko, na którym są posadowione budynki. Budynki te częściowo zostały posadowione nadziałce (...)stanowiącej własność uczestnikaA. K. (1), a wcześniej jego rodzicówJ.iN. K.. Ta częśćdziałki (...)(obecnie wydzielona geodezyjnie przez biegłego i oznaczona jakodziałka (...)) była wcześniej użytkowana przez spadkodawcę, który był właścicielem gospodarstwa rolnego (działki (...)), nabytego w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 23.11.1990r. od rodzicówM.iA. B..  Wcześniej częśćdziałki nr (...)była użytkowana przez rodzicówS. B. (2). Pozostałą część działki użytkuje właścicielA. K. (1). W trakcie uwłaszczeńJ. K.(poprzednikaA. K.) wskazał, że posiada m.in.działkę (...), i na jego oraz małżonki rzecz został wydany akt własności ziemi nr(...)obejmujący takżedziałkę (...). Pomiędzy poprzednikami prawnymi wnioskodawcy oraz poprzednikamiA. K. (1)były prowadzone rozmowy, dotyczące wykupudziałki (...), jednak mimo ponawiania propozycji wykupu zarówno poprzednicy wnioskodawczyni jak i obecni właściciele gospodarstwa (wnioskodawczyni i pozostali spadkobiercyS. B.) odmawiali kupnadziałki (...), dalej użytkując jej cześć jak właściciele (była odgrodzona płotem od części działki użytkowanej przez rodzinęK.).
Powyższe ustalono w oparciu o: kopię orzeczenia (k. 4), kopię odpisu KW nr(...)(k. 7 – 12), wypis z rejestru gruntów (k. 24), zeznania świadkówG. G.(k. 26v -27),B. M.(k. 27),A. Z. (2)(k. 27),H. R.(k. 38 v – 39),W. K.(k. 39) akta uwłaszczeniowe nr(...)457-11-57-47/74, opinię biegłego geodetyJ. T.(k. 56 – 59), akta KW(...).
Na wstępie należy wskazać, że przesłanki zasiedzenia są regulowane w przepisieart. 172 k.c.Art. 172 k.c.w§ 1stanowi, że posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Zaś§ 2mówi, iż po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Z powyższego przepisu wynika zatem, że podstawową przesłanką zasiedzenia jest posiadanie samoistne. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. W przypadku zasiedzenia nieruchomości będzie to posiadanie samoistne nie poparte jeszcze tytułem (prawem) własności do konkretnej nieruchomości. Stan posiadania współtworzą fizyczny element (corpus) władania rzeczą oraz intelektualny element zamiaru (animus) władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). W przypadku posiadania samoistnego mamy na uwadzeanimus domini(posiadacz samoistny włada rzeczą „jak właściciel”). Praktycznie zaś wypada kierować się - przy ustalaniu charakteru posiadania - manifestowanym na zewnątrz wobec otoczenia zachowaniem posiadacza (tak Komentarz do KC, E. Gniewek, Zakamycze 2001). W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją. Poprzednicy prawni wnioskodawczyni i jej rodzeństwa użytkowali częśćdziałki (...), należącej do rodzinyK.. Część ta była wydzielona poprzez posadowienie na niej budynków a także odgrodzenie od pozostałej części działki płotem. Obejmowała ona obszar obecnie wyznaczony przez biegłego jakodziałka (...). Zarówno rodziceS. B. (2)jak i późniejS. B. (2)uważali się za właścicieli częścidziałki (...). Także uczestnikA. K. (1), który wnosił o oddalenie wniosku, potwierdził fakt użytkowania części jego działki przez rodzinę wnioskodawczyni. Trzeba tu podkreślić, że wprawdzie podawał, że chodziło tu o posiadanie zależne to jednak podnosił również ignorowanie przez poprzedników prawnych wnioskodawczyni propozycji ze strony rodzinyK.wykupienia działki. Potwierdza to tylko fakt, że poprzednicy prawni wnioskodawczyni jaki i obecnie wnioskodawczyni i jej rodzeństwo uznawali się za właścicieli częścidziałki (...)wydzielonej wcześniej płotem. Zamanifestowanie zajęcia części działki było wyraźne i widoczne dla właściclelidziałki (...). Samoistny posiadacz nie traci cech takiego posiadacza, gdy zwraca się do właściciela z ofertą kupna nieruchomości, bowiem takie zachowanie nie ma wpływu na zamiar władania nią w charakterze właściciela, a świadczy jedynie o tym, że posiadacz ma świadomość braku tytułu prawnego do nieruchomości i zmierza do jego wcześniejszego uzyskania od jej ewentualnego zasiedzenia w przyszłości (tak postanowienie SN z dnia 14 października 2011 r. III CSK 251/10). W sprawie propozycje te padały wyłącznie z drugiej strony, od właścicieli. Z drugiej strony, sytuacja kiedy ostatni raz właścicieledziałki nr (...)wykazywali swoją własność dodziałki (...), miała miejsce podczas postępowania uwłaszczeniowego w latach 70-tych. Później zaś nikt z rodzinyK.nie próbował „odzyskać” zajętej części ich działki, choćby w drodze postępowań sądowych (np. wytaczając proces windykacyjny, czy wnosząc o wykup zajętej pod budynki działki), kiedy to odmawiano im zawarcia umowy mającej doprowadzić do wykupienia działki. Za w pełni wiarygodne należało uznać zeznania świadkówG. G.(k. 26v-27),B.M.(k. 27),A. Z. (3)(k. 27-27v). Wynika z nich, że dla nich, zajęta częśćdziałki (...)odgrodzona płotem, na której znajdowały się budynki, należała do rodzinyB.. Według świadków pozostała cześć działki należy doK.. Jak zeznałaA. Z. (3), „to musiały być inne działki”. Z zeznań wynika, że postronni obserwatorzy uznawali część zajętą przez rodzinęB.za część działek ich gospodarstwa. Zeznania świadkówH. R.(k. 38v-39),W. K.(k. 39-39v) potwierdzają natomiast, że pozostałą część działki wykorzystywali jej właściciele oraz to, że były propozycje ze strony właścicielidziałki (...)co do jej wykupienia przez rodzinęB.ale zawsze propozycje te nie były podejmowane przez drugą stronę. Za samoistnością posiadania przemawia domniemanie zart. 339 k.c.W tym miejscu trzeba wskazać na kolejne orzeczenie Sądu Najwyższego, które mówi, że przepisart. 339 k.c.jest źródłem domniemania wzruszalnego, którego rola polega na tym, że jego zastosowanie prowadzi do zwolnienia wnioskodawcy od konieczności prowadzenia dowodów, na okoliczność stwierdzenia samoistności posiadania posiadanej przez niego rzeczy. Zgodnie z normąart. 6 k.c.ciężar obalenia tego domniemania spoczywa na uczestniku postępowania o stwierdzenie zasiedzenia, jeśli sprzeciwia się on wnioskowi twierdząc, że wnioskodawca nie jest posiadaczem samoistnym. Nie oznacza to jednak, że ten kto powołuje się na to domniemanie nie powinien udowodnić faktu władania rzeczą. Musi bowiem wykazać, że po jego stronie było władztwo faktyczne nad rzeczą (corpus) [postanowienie z dn. 21.07.2006r., sygn. III CSK 33/06). Domniemanie to nie zostało obalone przez uczestnikaA. K.. Także nie miało w sprawie większego znaczenia, kto był adresatem decyzji dotyczącej wymiaru podatku rolnego zadziałkę (...), organ podatkowy opiera się o dane o właścicielu którymi dysponuje, nie badając faktycznego posiadania. Nadto trzeba dodać, że źródłem nabycia posiadania może być nawet samowolne objęcie w posiadanie („zawłaszczenie”) cudzej nieruchomości, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Granicę pomiędzy użytkowaną częścią działki przez rodzinęK.a użytkowaną przez rodzinęB.zostały zgodnie wskazane w trakcie oględzin działki (k. 49-50). Część właściciel użytkuje rolniczo, a cześć stanowiąca przedmiot zasiedzenia jest użytkowana jako działka przy i pod budynkami. Na tej podstawie biegły z zakresu geodezjiJ. T.w opinii pisemnej i na mapie wykreślił granicędziałki (...)(k. 56-59). Opinia ta jest pełna fachowa i nie budzi wątpliwości Sądu, nie była też kwestionowana przez strony.
Kolejną przesłanką do nabycia własności przez zasiedzenie jest upływ czasu oraz związana z tą przesłanką dobra lub zła wiara posiadacza. Samoistnym posiadaczem nieruchomości w rozumieniuart. 172 k.c.jest ten, który nią włada jak właściciel (art. 336 k.c.), a więc wykonuje uprawnienia składające się na treść prawa własności (art. 140 k.c.). Nabycie posiadania w dobrej lub złej wierze nie stanowi samodzielnej przesłanki zasiedzenia nieruchomości, lecz decyduje o długości terminu zasiedzenia. Zasiedzenie następuje z upływem dwudziestoletniego terminu, gdy posiadanie zostało nabyte w dobrej wierze (art. 172 § 1 k.c.). Natomiast w razie uzyskania posiadania w złej wierze obowiązuje dłuższy, trzydziestoletni termin zasiedzenia (art. 172 § 2 k.c.) [tak SN w orzecz. z dn. 15.03.2012r., sygn. I CSK 391/11]. W przypadku złej wiary posiadacz samoistnego jest to okres 30-lat posiadania. Należy stwierdzić, że poprzednicy prawni wnioskodawczyni posiadali obecniedziałkę nr (...)w złej wierze. Już z treści wniosku wynika, że byli w pełni świadomi, że użytkowali i użytkują jak właściciele część działki rodzinyK.. W sprawie termin ten należało liczyć od zakończenia postępowania uwłaszczeniowegodziałki (...), kiedy to ostatni raz rodzinaK.zamanifestowała swoje posiadaniedziałki (...)i zostało potwierdzone, że istniało ono na dzień 4.11.1971 r. Od tego czasu rodzinaK.nie podejmuje żadnych skutecznych działań, by „odzyskać” częśćdziałki (...)(obecnie(...)) od rodzinyB., którzy cześć tę samodzielnie użytkują i odgrodzili ją płotem. Postanowienie potwierdzające nabycie własność nieruchomości w drodze zasiedzenia oznacza, że strona wnioskująca o zasiedzenie nieruchomości władała przedmiotem zasiedzenia od daty wejścia w jego posiadanie przez okres dwudziestu lat, jako posiadacz samoistny bądź przez okres trzydziestu lat, jeżeli weszła w posiadanie nieruchomości w złej wierze do daty zasiedzenia nieruchomości. Tylko te okoliczności interesują sąd przy badaniu przesłanek zasiedzenia (tak WSA w Lublinie w wyroku z dnia 29.01.2008r, sygn. II SA/Lu 905/07). Zatem dla stwierdzenia zasiedzenia jest wystarczające ustalenie fatycznego stanu posiadania przez odpowiedni okres. Nie ma też wątpliwości, że można zasiedzieć cześć nieruchomości (podobnie Komentarz do KC pod red. A Kidyby, Lex 2012r.). W sprawie okres zasiedzenia wynosił 30 lat, w związku z wejściem w życie nowelikodeksu cywilnegow dniu 1.10.1990 r. jeszcze w trakcie trwania wymaganego do zasiedzenia 20 letniego terminu (w złej wierze). Jednocześnie należy podkreślić, że skutkiem zasiedzenia, które następujez mocy samego prawa, jest nabycie przez posiadacza samoistnego z upływem ostatniego dnia określonego terminu prawa własności nieruchomości. Z tym samym dniem gaśnie prawo własności nieruchomości dotychczasowego właściciela (tak Komentarz do KC pod red. A Kidyby, Lex 2012r.). Nabycie następuje z mocy prawa zgodnie z upływem terminu wymaganego przez prawo, a zatem nie może termin i nabycie własności przez zasiedzenie być dostosowane do tego, kto aktualnie jest posiadaczem przedmiotu zasiedzenia, wnioskowane nabycie przez spadkobiercówS. B. (2)(otwarcie spadku nastąpiło 14.04.2015r) – jak o to wnioskowano – byłoby niezgodne z przesłankami wynikającymi zart. 172 k.c.W sprawie termin ten minął z dniem 5.11.2001 r. a w tym dniu posiadaczem samoistnymdziałki (...)byłS. B. (2)i to na jego rzecz nastąpiło nabycie własności przez zasiedzenie.
O kosztach postępowania orzeczono na mocyart. 520 § 1 kpc, zgodnie z podstawową zasadą ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym przez wszystkich jego uczestników. Kosztami sądowymi została obciążona w całości wnioskodawczyni, bowiem to z jej inicjatywy wszczęte zostało postępowanie i w jej interesie, jako jednej ze spadkobierczyńS. B. (2), było ustalenie nabycia własności przez zasiedzenie.