Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1151/16
Data wyroku: 2016-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON

Sygn. akt I C 1151/16

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 24 lutego 2016 roku(data prezentaty Sądu)powódF. J.wystąpił przeciwkoN. N.Towarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW.z pozwem o zapłatę kwoty 2.280,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 września 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, wniósł nadto o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, iż zawarł z pozwanym Towarzystwem (wcześniej(...)Towarzystwo (...) S.A.) umowę(...)Inwestycyjnego „myB.(...)potwierdzonąpolisą nr (...). Przedmiotowa została rozwiązana w dniu 31 lipca 2015 roku. Na rachunku powoda została zgromadzona kwota w wysokości 5.702,44 zł z czego pozwany w związku z rozwiązaniem umowy zatrzymał kwotę 2.280,98 zł, stanowiącą ok. 40% wartości zgromadzonych przez powoda środków. Powód wezwał stronę pozwaną do zwrotu pobranych środków, jednak, jak wskazał powód, pozwany pismem z dnia 18 listopada 2015 roku odmówił zwrotu zatrzymanej kwoty.
W ocenie powoda, opłata pobrana przez pozwanego wskutek rozwiązania umowy, została pobrana na podstawie postanowień umownych, będących w istocie niedozwolonymi postanowieniami umownymi albowiem postanowienia wzorca umowy dotyczące tejże opłaty naruszają przepisart. 3851§ 1 k.c.Przede wszystkim, powód nie miał rzeczywistego wpływu na kształtowanie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia, zaś w jego ocenie postanowienia bezpośrednio regulujące wskazane kwestie nie dotyczą głównych świadczeń stron umowy ubezpieczenia. Podał również, iż w wyniku pobrania przedmiotowej opłaty przez stronę pozwaną, doszło do jej bezpodstawnego wzbogacenia - opłata za wykup została w istocie pobrana bez podstawy prawej i stanowi nienależne świadczenie. Powołał się m.in. na orzecznictwo(...)odnośnie podobnych zapisów w innych umowach, które zostały wpisane do rejestru klauzul abuzywnych.
(pozew k. 1 – 23)
W odpowiedzi na pozewN. N.Towarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW.wniósł o oddalenie powództwa w całości, nadto wniósł o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Pozwana strona potwierdziła, że w dniu 16 sierpnia 2013 roku strony zawarły umowę indywidualnego ubezpieczenia inwestycyjnego „myB. (...)”, która została potwierdzonapolisą nr (...)na podstawie wniosku powoda, który został dobrowolnie złożony i świadomie podpisany przez powoda.
Strona pozwana zakwestionowała wywiedzione powództwo co do zasady podnosząc, iż powód z własnej i nieprzymuszonej woli zawarł umowę ubezpieczenia o wskazanej treści, potwierdzając własnoręcznym podpisem otrzymanie pakietu ogólnych warunków ubezpieczenia. Pozwany podnosił, że powód nie zgłaszał żadnych wątpliwości co do treści OWU. W pierwszej kolejności strona pozwana zarzuca powodowi bezzasadność dochodzonego roszczenia, co więcej nie zgadza się z twierdzeniami powoda jakoby postanowienia zawarte w OWU dotyczące wartości wykupu stanowiły klauzule niedozwolone. Ponadto niniejsza sprawa, jak wskazuje pozwany, dotyczy kontroli incydentalnej, w ramach której Sąd obowiązany jest ocenić kwestionowane postanowienie w kontekście wszystkich okoliczności sprawy. Towarzystwo kolejno zaznaczyło, iż wartość wykupu, jaka jest wypłacana ubezpieczającemu w poszczególnych latach polisowych na wypadek rezygnacji z umowy, zaś świadczenie wykupu jest jednym z głównych świadczeń ubezpieczyciela wynikającym z nawiązanej umowy. Wobec tego wykluczone jest zakwalifikowanie w postępowaniu mającym za przedmiot kontrolę indywidualną wzorca, postanowienia umownego dotyczącego sposobu określania wysokości wartości wykupu do niedozwolonych postanowień umownych. W ocenie strony pozwanej żadne z postanowień OWU nie narusza dyspozycjiart. 3851k.c.a przede wszystkim przewidziana w umowie opłata od wykupu stanowi główne świadczenie stron w rozumieniu przywołanego przepisu i została sformułowana w sposób jednoznaczny. Pozwany uzasadniając materialne podstawy do pobrania spornej kwoty powoływał się na zapisyart. 13 ust. 1w zw. zust. 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowejdopuszczającej w przypadku rozwiązania umowy ubezpieczenia na pobieranie przez ubezpieczyciela określone opłaty. Nadto zdaniem strony pozwanej postanowienia OWU regulujące wartość wykupu określają główne świadczenia stron i zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, powołano się przy tym na przepisyart. 805 § 1 k.c.orazart. 13 ust. 1 i ust. 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Pozwany powołał się m.in. na treść wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o sygn. akt V Ca 1213/14 zgodnie z którym świadczenie wykupu zostało uznane po stronie ubezpieczyciela za główne świadczenie, skoro jest najważniejszym dla ubezpieczającego celem umowy. Ponadto, ponieważ postanowienia dotyczące wartości wykuou zostały sformułowane jednoznacznie, nie mogą być uznane za niedozwolone w ramach kontroli incydentalnej. W ocenie pozwanego powód nie wykazał również tego, aby postanowienia wzorca umownego regulujące obowiązek uiszczenia wartości wykupu były sprzeczne z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy.
(odpowiedź na pozew k. 162 – 169)
Do zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie strony procesu podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.
Sąd uznał za ustalone następujące okoliczności:
W dniu 28 czerwca 2013 rokuF. J., działając jako konsument zawarł zN. N.Towarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW.umowę indywidualnego ubezpieczenia inwestycyjnego na życie „ myB. (...)” potwierdzonąpolisą o nr (...), zaś oparta została na Ogólnych warunkach indywidualnego ubezpieczenia inwestycyjnego myB. (...)o nr(...)(dalej również jako „OWU”). Wartość składki rocznej została ustalona na kwotę 2.820,00 zł rocznie. Powód nie miał możliwości negocjowania treści umowy.
(okoliczności bezsporne, polisa k. 27 – 28)
Powyższa umowa została zawarta na podstawie wnioskuF. J.z dnia 24 czerwca 2013 roku. Powód oświadczył we wniosku, iż otrzymał kopię wniosku wraz z ogólnymi warunkami ubezpieczenia nr OWU/(...), tabelę limitów i opłat(...)/(...)oraz opis funduszy nr(...).
(wniosek k. 29 – 31)
Zgodnie z Ogólnymi Warunkami Ubezpieczenia suma ubezpieczenia stanowiła kwotę równowartość 107% wpłaconych składek na umowę pomniejszoną o wypłaty części środków z rachunku, z wyłączeniem opłat za te wypłaty. Wartością rachunku była natomiast wartość jednostek uczestnictwa zarejestrowanych na rachunku lokacyjnym, obliczona zgodnie z postanowieniami warunków. Wartość wykupu stanowiła określony w warunkach procent wartości rachunku, kwotę tę ubezpieczyciel wypłaca właścicielowi polisy albo jego spadkobiercom w przypadkach określonych w warunkach umowy.
Ubezpieczyciel niniejszą umową zobowiązał się do ubezpieczenia życia i zdrowia ubezpieczonego, zaś wypłata środków nastąpi w przypadku zajścia jednego ze zdarzeń: trwałego inwalidztwa całkowitego ubezpieczonego lub jego śmierci (art. 2 OWU). Zawarcie następuje na podstawie zaakceptowanego przez ubezpieczyciela wniosku właściciela polisy i po zarejestrowaniu pierwszej składki (art. 3 OWU). Ubezpieczonemu ponadto przysługuje prawo odstąpienia na umowy ubezpieczenia na życie w terminie 30 dni od dnia otrzymania polisy potwierdzającej jej zawarcie (art. 5 OWU). Zgodnie z art. 6 OWU umowa była zawarta na czas nieokreślony, zaś ubezpieczony miała prawo wypowiedzieć tę umowę, składając pisemny wniosek, umowa zostanie rozwiązana z końcem miesiąca polisowego, w którym Towarzystwo otrzymało wniosek. W przypadku rozwiązania umowy ubezpieczyciel wypłaci ubezpieczonemu wartość wykupu oraz wartość rachunku lokacyjnego. Wartość wykupu w kolejnych latach polisowych obliczana jest zgodnie z poniższą tabelą:

Rok polisowy

Wartość wykupu jako % wartości rachunku

1

1%

2

10%

3

20%

4

30%

5

50%

6

65%

7

85%

8

85%

9

90%

10

90%

>11

100%

Wypłata wartości wykupu nastąpi nie później niż w terminie 30 dni od rozwiązania umowy. Zgodnie z OWU ubezpieczyciel z tytułu umowy pobierał: opłatę operacyjną (art. 22 OWU), opłatę za zarządzenia (art. 23 OWU), opłatę za ryzyko ubezpieczeniowe (art. 24 OWU), opłatę administracyjną (art. 25 OWU).
Wartość świadczenia zależy od liczby i wysokości wpłaconych składek oraz liczby pełnych lat polisowych, które upłynęły od terminów płatności poszczególnych składek. W dniu rozpoczęcia ochrony ubezpieczeniowej świadczenie jest równe 0 zł.
(okoliczności bezsporne, polisa k. 27 – 28, OWU wraz z tabelami limitów i opłata oraz regulaminem funduszy k. 41 – 101)
Łącząca strona umowy została rozwiązana w dniu 31 lipca 2015 roku na podstawie złożonego wniosku przezF. J.. Na rachunku głównympolisy nr (...)zostały zgromadzone środki w łącznej wysokości 5.702,44 zł, a pozwana spółka w związku z rozwiązaniem umowy zatrzymała kwotę w wysokości 2.280,98 zł tytułem wartości wykupu.
(okoliczności bezsporne, potwierdzenie rozwiązania umowy - k. 31)
Pismem z dnia 21 września 2015 roku powódF. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego radcą prawnym, wezwał stronę pozwaną do zapłaty, w terminie 3 dni od otrzymania wezwania, kwoty 2.280,98 zł. Przedmiotowe pismo zostało doręczone stronie przeciwnej w dniu 23 września 2015 roku. W odpowiedzi na wezwanie, pozwany wskazał, iż nie znalazł podstaw do uznania żądania zapłaty ww. kwoty na rzecz powoda.
(wezwanie do zapłaty - k. 33, potwierdzenie doręczenia wezwania k. 37 – 40, odpowiedź pozwanego na wezwanie k. 32)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wyżej wymienione dowody z dokumentów prywatnych znajdujących się w aktach sprawy, których prawdziwość, autentyczność i moc dowodowa nie budziły jego wątpliwości.
W niniejszej sprawy spór koncentrował się przede wszystkim wokół zasadności ustalenia oraz pobrania przez pozwanego wartości wykupu w związku z rozwiązaniem łączącej strony procesu umowy ubezpieczenia na życie.
Czyniąc ustalenia faktyczne, Sąd uwzględnił także zgodne twierdzenia stron w trybieart. 229 k.p.c.oraz twierdzenia strony, którym przeciwnik nie przeczył w trybieart. 230 k.p.c.Za całkowicie bezsporne Sąd przyjął fakty odnoszące się do rozwiązania tejże umowy i wypłacenia powodowi środków pieniężnych zgromadzonych na jego rachunku po wcześniejszym potrąceniu z nich przez pozwanego wartości wykupu w wysokości 2.280,98 zł.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługuje na uwzględnienie w całości.
Na wstępie podkreślić należy, iż okoliczności faktyczne związane z kształtowaniem się stosunku umownego między stronami byłyde factobezsporne, spór zaś dotyczył przede wszystkim zasadności ustalenia oraz pobrania przez stronę pozwaną wartości wykupu w związku z rozwiązaniem łączącej strony umowy ubezpieczenia na życie, a więc kwestii materialnoprawnych i koncentrował się na ocenie postanowień OWU stosowanych przez stronę pozwaną, na podstawie których ta zatrzymała dochodzoną pozwem kwotę, przez pryzmat przepisów chroniących konsumentów a zakazujących stosowania tzw. klauzul abuzywnych we wzorcach umownych przez przedsiębiorców tj.art. 3851§ 1 k.c.–art. 3853k.c.
Bezsporna pozostawała także kwestia pobrania od powoda wartości wykupu w wysokości 2.280,98 zł. Powód nie kwestionował wartości środków zgromadzonych na rachunku rozliczeniowymumowy nr (...), stanowiącej podstawę ustalenia przez stronę pozwaną tejże opłaty. Pozwany nie zaprzeczył, iż sporne postanowienia zawarte we wzorcu umownym jego autorstwa, a także w samej umowie ubezpieczenia nie były indywidualnie negocjowane z powodem.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła zasadności ustalenia i pobrania przezN. N.Towarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW.wartości wykupu w związku z rozwiązaniem łączącej strony umowy ubezpieczenia na życie. Spór dotyczył kwalifikacji postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia uprawniających stronę pozwaną do naliczania wartości wykupu w związku z wygaśnięciem stosunku ubezpieczenia na danym etapie wykonywania tejże umowy.
Należy wskazać, że zakaz stosowania niedozwolonych postanowień umownych sformułowany jest wart. 3851k.c.Przepis ten przesłanki i skutki uznania klauzuli za niedozwoloną, oraz wart. 3853k.c., który zawiera katalog postanowień umownych i dyrektywę interpretacyjną, która nakazuje w razie wątpliwości uznać je za klauzule niedozwolone. Przepisart. 3852k.c.wskazuje natomiast sposób dokonywania oceny. Oznacza to, że kwalifikacja określonego postanowienia umowy lub wzorca jako klauzuli niedozwolonej dokonywana jest zawsze na podstawie przesłanek określonych w przepisieart. 3851k.c.
W myślart. 3851§ 1 k.c.postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Paragraf 3 powyższego przepisu stanowi z kolei, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Powyższy przepis reguluje materię niedozwolonych postanowień umownych (zwanych w literaturze także m.in. klauzulami abuzywnymi, postanowieniami nieuczciwymi, postanowieniami niegodziwymi) – w tym skutki wprowadzenia ich do umowy z udziałem konsumentów. Aby dane postanowienie umowne mogło zostać uznane za niedozwolone muszą zostać spełnione cztery warunki: umowa musi być zawarta z konsumentem, postanowienie umowy nie zostało uzgodnione indywidualnie, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy oraz sformułowane w sposób jednoznaczny nie dotyczy głównych świadczeń stron.
Zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności skupić się należało na tej ostatniej, podnoszonej przez stronę pozwaną kwestii albowiem uznanie, iż zastrzeżenie dopuszczalności pobrania przez stronę pozwaną wartości wykupu za główne świadczenie stron, eliminowało możliwość rozpatrywania tego postanowienia pod kątem jego abuzywności.
Wskazać w tym miejscu należy, że ustawodawca nie określił, co znaczy sformułowanie „główne świadczenia stron”. Należy jednak wskazać, że przepis ma na względzieessentialia negotiiumowy, a więc takie jej elementy konstrukcyjne, bez których uzgodnienia nie doszłoby do zawarcia umowy. Innymi słowy chodzi o klauzule regulujące świadczenia typowe dla danego stosunku prawnego, stanowiące te jego elementy, które konstytuują istotę danego porozumienia. Wykładnia tego elementu normy prawnej nie może pomijać skutków uznania danego postanowienia za niedozwolone, opisanego wart. 3851§ 2 k.c.Chodzi o uniknięcie sytuacji, gdy eliminacja danego postanowienia umownego prowadzi do sytuacji, w której, z perspektywy interesów stron umowy, dane porozumienie traci cel, który miał przyświecać jego zawarciu. Umowa ubezpieczenia na życie jest umową nazwaną, do której zastosowanie mają przepisy znajdujące się w szczególności wtytule XXVII, dziale I i III Kodeksu cywilnegooraz przepisy zawarte wustawie z dnia 22 maja 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej(t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 11, poz. 66 ze zm.). Umowa ubezpieczenia na życie ma charakter umowy dwustronnie zobowiązującej i odpłatnej – po obu stronach powstają określone prawa oraz obowiązki. Stronami analizowanej umowy są ubezpieczyciel i ubezpieczający. Zgodnie z treściąart. 805 § 1 k.c.przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.
Analizowana w niniejszej sprawie umowa, jest umową mieszaną z elementami klasycznego modelu umowy ubezpieczenia na życie i postanowieniami charakterystycznymi dla umów, których celem jest inwestowanie kapitału. Niezależnie od tego, który komponent umowy uznać za przeważający stwierdzić należy, że zastrzeżenie dopuszczalności pobrania opłaty od wykupu w razie zakończenia stosunku prawnego w okresie przewidzianym w umowie nie stanowi elementu bez którego stosunek ten nie mógłby zaistnieć. Na tle przedstawionego do oceny stosunku prawnego takimi postanowieniami są: ze strony pozwanego - świadczenie ochrony ubezpieczeniowej i spełnienie świadczenia w określonej wysokości w razie zajścia określonego w umowie wypadku a także inwestowanie zgromadzonych środków w jednostki uczestnictwa ubezpieczeniowych funduszy inwestycyjnych oraz – ze strony powoda – zapłata ekwiwalentu za świadczone przez pozwanego usługi, tj. składki. Opłata – wartość wykupu ma zaś charakter świadczenia ubocznego – powstającego w przypadku rozwiązania umowy, co wszakże nie musi nastąpić. Jej celem, w zamyśle, jest zabezpieczenie interesów ubezpieczyciela, gdyby doszło do przedwczesnego, z jego punktu widzenia, zakończenia stosunku prawnego. Świadczenie takie, przewidziane na wypadek rozwiązania umowy w określonym czasie, nie może zatem zostać uznane za główny przedmiot stosunku umownego stron.
Ze względu na wyżej przedstawione rozumienie pojęcia głównego świadczenia stron nie może zostać uznane za trafne odwołanie się przez pozwanego do treściart. 13 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej(t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 950 ze zm.) jako przepisu określającego główne świadczenia stron umowy ubezpieczenia. Przepis ten określa konieczne elementy treści umowy ubezpieczenia w sensie technicznym, wskazuje, jakie elementy stosunku prawnego strony obowiązane są uregulować. Wymóg ten nie jest jednak jednoznaczny z określeniem głównego świadczenia stron, stanowiącego materialną treść zobowiązania. Z ustępu 4 tego przepisu nie wynika bynajmniej, by strony obowiązane były przewidzieć w umowie, że w razie jej wypowiedzenia w określonym terminie ubezpieczony powinien uiścić ubezpieczycielowi opłatę od wykupu. Przepis ten nakazuje określić zasady ustalania wartości wykupu, nie nakłada zaś obowiązku potrącenia z niej opłaty od wykupu. Także i z tej przyczyny argumentacja strony pozwanej o opłacie od wykupu jako głównym świadczeniu ze strony powoda okazała się nietrafna.
Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia została przez ustawodawcę bliżej określona w przepisieart. 3851§ 3 k.c., który nakazuje uznać za nieuzgodnione indywidualnie „te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu”. W piśmiennictwie przyjmuje się, że nie są postanowieniami indywidualnie uzgodnionymi klauzule sporządzone z wyprzedzeniem, w sytuacji gdy konsument nie miał wpływu na ich treść, nawet jeżeli są one zawarte we wzorcu. Również przyjmuje się, że wiedza kontrahenta o istnieniu klauzul nienegocjowanych czy też możliwość zapoznania się z nimi przed zawarciem umowy i nawet zrozumienie ich treści nie stanowią okoliczności wyłączającej uznanie tych klauzul za narzucone - kryterium istotnym jest tu bowiem możliwość wpływania, oddziaływania na kształtowanie ich treści. W konsekwencji postanowieniami indywidualnie uzgodnionymi będą tylko takie, które były w sposób rzeczywisty negocjowane lub włączone do umowy wskutek propozycji zgłoszonej przez samego konsumenta (por. A. Rzetecka – Gil, Kodeks cywilny.Komentarz do art. 3851. Zobowiązania – część ogólna, LEX 2011).
W rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż między powodem a stroną pozwaną doszło do uzgodnienia wysokości wartości wykupu. Wprawdzie powodowi doręczony został tekst Ogólnych warunków ubezpieczenia i miał on faktyczną możliwość zapoznania się z nim, jednakże w żaden sposób nie można przyjąć, iż takie postanowienie zostało z nim uzgodnione indywidualnie. Stanowiska tego nie zwalczała strona pozwana, na której ewentualnie w tym względzie spoczywał ciężar dowodu (art. 3851§ 4 k.c.).
Kolejnym warunkiem uznania abuzywności danego postanowienia umownego w rozumieniuart. 3851§ 1 k.c.jest kształtowanie przez to postanowienie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, przy czym na skutek tej sprzeczności musi dojść do rażącego naruszenia interesów konsumenta. Wskazuje się w piśmiennictwie, że pojęcie dobrych obyczajów nie jest współcześnie rozumiane jednolicie. Jedni przyjmują, że są to normy moralne i zwyczajowe stosowane w działalności gospodarczej, inni, iż pojęcie to należy odnieść do postępowania jednostki w określonej dziedzinie, z tym że w każdej sferze działalności wykształcają się własne wzorce dobrych obyczajów. Odnosi się ten termin także do zachowania przedsiębiorców w działalności gospodarczej, ewentualnie również do tradycyjnych kryteriów etycznych, wspólnych dla wszelkich sfer aktywności zarobkowej, także do zasad lojalności (M. J.,NowelizacjaKodeksu cywilnego: kontrola umów i wzorców umownych,M. Praw. 2000, nr 11, s. 701 i cyt. tam autorzy). Podnosi się również, że istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka, sprzeczne z dobrymi obyczajami będą więc takie działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezinformacji, wykorzystania naiwności lub niewiedzy klienta (zob. W. Popiołek (w:)Kodeks..., s. 804). Sprzeczne z dobrymi obyczajami będą więc takie działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezinformacji, wykorzystania naiwności lub niewiedzy klienta. Natomiast termin „interesy" konsumenta proponuje się rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny (na co wskazuje dodatkowo forma liczby mnogiej), ale również przy uwzględnieniu aspektu zdrowia konsumenta i jego bliskich oraz dyskomfortu konsumenta, spowodowanego takimi czynnikami, jak strata czasu, dezorganizacja życia, niewygoda, nierzetelne traktowanie, przykrości, naruszenie prywatności, doznanie zawodu itd. W świetleart. 3851§ 1 Kodeksu cywilnegoustawodawca wymaga, by naruszenie interesów konsumenta było rażące, a więc odnoszące się do wypadków rażących i szczególnie doniosłego odbiegania przyjętego uregulowania od zasad uczciwego wyważenia praw i obowiązków (A. Rzetecka – Gil,Kodeks cywilny. Komentarz do art. 3851. Zobowiązania – część ogólna, LEX 2011)
W ocenie Sądu, pobieranie wysokich kwot stanowiących wartość wykupu w żaden sposób nieuzasadnionych i nie pozostających w związku z zasadą ekwiwalentności opłat, narusza rażąco interesy konsumenta (w tym przede wszystkim interes ekonomiczny) i stanowi o abuzywnym charakterze kwestionowanego postanowienia.
W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że Sąd podziela pogląd powołany w odpowiedzi na pozew, a wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 marca 2007 roku (sygn. akt III SK 21/06), w którym stwierdził „Przedsiębiorca może stosować postanowienia wzorca umownego określające zasady odpowiedzialności finansowej konsumenta w przypadku wcześniejszego wypowiedzenia umowy ale zasady tej odpowiedzialności musza pozostawać w związku z kosztami ryzykiem przedsiębiorcy”. Rzecz jednak w tym, że strona pozwana zastosowała we wzorcu umownym opłatę za wykup w całkowitym oderwaniu od jakichkolwiek kosztów związanych z wcześniejszym wypowiedzeniem umowy – co stało się między innymi przyczyną uznania postanowienia umownego za abuzywne, a zatem nie obowiązujące powoda. W chwili obecnej brak jest zatem jakichkolwiek podstaw prawnych do formułowania nie wynikających z umowy zawartej przez strony roszczeń pozwanego o zwrot poniesionych kosztów. Strony nie podpisały bowiem aneksu do umowy, który określałby wysokość takich kosztów, obliczonych w odniesieniu do realnie ponoszonych kosztów związanych z zerwaniem umowy. Powodowi jako konsumentowi nie jest i nie była nigdy znana wysokość i sposób obliczenia takich kosztów przez stronę pozwaną. Z tych względów Sąd oddalił wniosek strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego mającego koszty - w ocenie pozwanego należne mu z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy – wyliczyć. Na marginesie wskazać trzeba, że duże wątpliwości budzą wskazywane przez pozwaną same kategorie kosztów, których poniesienie miałoby zostać zrekompensowane poprzez potrącenie spornej opłaty, w których na pierwszy plan wysuwa się koszt prowizji agenta ubezpieczeniowego. Zauważyć należy, że klient ubezpieczyciela nie ma żadnego wpływu na kształtowanie poziomu wynagrodzenia takiego pośrednika. Także zapłata wynagrodzenia agentowi nie powinna leżeć w gestii klienta, bowiem w rzeczywistości działa on w ramach zlecenia na rzecz ubezpieczyciela. Klient zawierający umowę za pośrednictwem agenta może zasadnie oczekiwać, że kwestia uregulowań wynagrodzenia agenta będzie materią wewnętrznych stosunków zakładu i ubezpieczyciela(art. 7 ust. 1 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym, Dz. U. Nr 124, poz. 1154 ze zm.).Kompensacja zaś tych kosztów wyłącznie z kapitału wpłaconego przez ubezpieczonego sprawia, że to w istocie ubezpieczony płaci za zawarcie umowy z ubezpieczycielem pośrednikowi, nie zaś ubezpieczyciel pośrednikowi za wyszukania klienta. Ponadto, wydatki te nie były w żadnym razie powiązane z kosztamistrictetowarzyszącymi rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie. Wręcz przeciwnie, pozwany w ten sposób przerzuca na konsumentów koszty poniesione przy zawarciu umowy czy wręcz koszty ogólne własnej działalności gospodarczej. Tezę tę uzasadnia również okoliczność, iż w czasie trwania pozwany pobierał przecież od powoda liczne opłaty: administracyjną, operacyjną, za zarządzanie, za ryzyko ubezpieczeniowe. Już sama ilość ww. opłat wskazuje na obciążenie powoda kosztami działalności pozwanego.
Wskazać także należy, iż klauzule zastosowane w niniejszej sprawie przez stronę pozwaną zarówno w treści ogólnych warunków ubezpieczenia jak i umowy łączącej strony (polisa), analogiczne do innych ogólnych warunków ubezpieczenia wydanych przez innego ubezpieczyciela, zostały uznane przez sądy ochrony konkurencji i konsumentów za abuzywne. Rozstrzygnięcia takie zostały zawarte orzeczeniach z dnia 07 października 2011 roku wydanym w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1704/09 przez Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawach o sygn. akt VI ACa 87/12 z dnia 26 czerwca 2012 roku oraz w sygn. akt VI ACa 1342/11 a także z dnia 04 kwietnia 2013 roku w sprawie o sygn. akt VI ACa 1324/12. Powyższe postanowienia zostały wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycjami:(...),(...),(...).
Stosownie do treściart. 365 § 1 k.p.c.orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Nadto zgodnie z przepisemart. 47933k.p.c., wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania niedozwolonego postanowienia wzorca umowy do rejestru.
W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysowały się dwa, odmienne stanowiska odnośnie rozszerzonej prawomocności wyroku .
W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r., sygn. akt III CZP 95/03, (OSNC 2005/2/25), Sąd ten wskazał, że: „Powaga rzeczy osądzonej wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone wyłącza - od chwili wpisania tego postanowienia do rejestru ponowne wytoczenie powództwa w tym przedmiocie, także przez osobę nie biorącą udziału w sprawie, w której wydano wyrok”. Sąd Najwyższy opowiedział się tym samym za koncepcją, zgodnie z którą w wypadkach w ustawie przewidzianych, jak w przypadku art. 47943, prawomocność orzeczenia wiąże także wskazane aart. 365 § 1 k.p.c.„inne osoby” (…) „Za takim rozwiązaniem, obok argumentów jurydycznych, przemawiają także względy celowościowe i funkcjonalne. Jego przyjęcie pozwala uniknąć prowadzenia kilku postępowań, z których każde musiałoby kończyć się identycznym rozstrzygnięciem merytorycznym, a ponadto sprzyja charakterowi postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, którego celem podstawowym jest usunięcie postanowień wzorca uznanych za abuzywne z obrotu ze skutkiem nie tylko dla stron procesu, lecz także wobec osób trzecich (erga omnes)”. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2006 roku, sygn. akt III SK 7/06, zostało wskazane, iż zakazane jest posługiwanie się w obrocie prawnym postanowieniami wzorów umów wpisanych do rejestru jako niedozwolone przez wszystkich i przeciwko wszystkim kontrahentom występującym w stosunkach prawnych określonego rodzaju. Podobną argumentację przyjął także Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdzając w wyroku z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt VI ACa 473/05 (Dz. Urz. UOKiK 2006, nr 2, poz. 33), iż: "wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie zart. 47943k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek także wobec osób trzecich”. Analizując natomiast zapadające wyroki(...)w sprawach dotyczących tzw. opłat likwidacyjnych nie sposób nie zauważyć przyjętej przez ten Sąd praktyki odrzucania pozwów o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone z powołaniem się na fakt zapadłego już rozstrzygnięcia w zbieżnym stanie faktycznym i wpisania tożsamego do zaskarżonego postanowienia do rejestru klauzul niedozwolonych (między innymi pod pozycją 3834 – por. orzeczenia w sprawach XVII AmC 3495/13, XVII AmC 687/14, XVII AmC 5624/13)
Zupełnie odmienne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w powoływanej przez pozwanego uchwale z dnia 13 grudnia 2013 roku ( III CZP 73/13) wskazując, że powaga rzeczy osądzonej nie może rozciągać się na podobne lub nawet takie same postanowienie stosowane przez innego przedsiębiorcę w innym wzorcu. Sąd ten akcentował pozbawienie prawa do obrony przedsiębiorcy nie biorącego udziału w postępowaniu sądowym.
Powyższa kwestia jednoznacznie została rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy , który w dniu 20 listopada 2015 roku podjął uchwałę w składzie 7 sędziów ( sygn. akt. III CZP 17/15) o następującej treści:
1. Prawomocność materialna wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone wyłącza powództwo o uznanie za niedozwolone postanowienia tej samej treści normatywnej, stosowanego przez przedsiębiorcę pozwanego w sprawie, w której wydano ten wyrok (art.365 i 366k.p.c.).

2. Prawomocność materialna wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone - także po wpisaniu tego postanowienia do rejestru (art. 479[45]§ 2 k.p.c.) - nie wyłącza powództwa o uznanie za niedozwolone postanowienia tej samej treści normatywnej, stosowanego przez przedsiębiorcę niebędącego pozwanym w sprawie, w której wydano ten wyrok (art. 365 i 366w związku zart. 479[43]k.p.c.).
Zatem obecnie, nawet w przypadku zaistnienia tożsamości postanowień umownych stosowanych przez innego przedsiębiorcę a uznanych przez Sądy Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone oraz wpisanych do rejestru klauzul niedozwolonych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji Konsumentów, z klauzulami zawartymi w analizowanej umowie fakt ten nie prowadzi automatycznie do eliminacji przedmiotowego postanowienia umownego z treści umowy jako abuzywnego. Konieczne jest zatem każdorazowo, dokonanie kontroli indywidualnej konkretnego stosunku prawnego łączącego konsumenta z przedsiębiorcą. Podkreślenia jednak wymaga, iżw realiach niniejszej sprawy Sąd uznając przedmiotowe postanowienie za niedozwolone nie opierał się na samym fakcie wpisu tożsamych postanowień umownych do rejestru klauzul niedozwolonych lecz przeprowadził kontrolę incydentalną analizując wszystkie przesłanki zart. 3851§ 1 k.c.Kontrola ta doprowadziła do wniosku, iż kwestionowane postanowienie umowne dotyczące obowiązku uiszczenia przez konsumenta w przypadku rozwiązania umowy opłaty za wykup określonej procentowo co do wysokości w OWU, należy uznać za abuzywne, a zatem niewiążące powoda, jako konsumenta.
W konsekwencji, Sąd uznał, że strona pozwana nie była uprawniona do pomniejszenia świadczenia o wartość wykupu wartości polisy. Świadczenie potrącone należało potraktować zatem jako nienależne świadczenie, bowiem jego podstawa odpadła w czasie trwania stosunku umownego, z uwagi na abuzywność postanowień w tymże zakresie.
Z tych też przyczyn, Sąd w punkcie I. sentencji wyroku, na podstawieart. 410 § 2 k.c.w zw. zart. 405 k.c.w zw. zart. 3851§ 1 i 2 k.c.zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda potrąconą na podstawie klauzuli abuzywnej kwotę 2.280,98 zł, jako opłatę za wartość wykupu.
Odnosząc się do oceny zasadności zgłoszonego żądania zapłaty odsetek należy wskazać, że zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy. Zatem termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie zart. 455 k.c., a więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez wierzyciela. W konsekwencji żądanie odsetek w przypadku bezpodstawnego wzbogacenia zasadne jest dopiero od chwili wezwania dłużnika przez wierzyciela na podstawieart. 455 k.c.do zwrotu wzbogacenia(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2003 roku, sygn. I CKN 316/01, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 117 i z dnia 3 lutego 2006 roku, sygn. I CSK 17/05).
Powód wezwał pismem datowanym dniem 21 września 2015 roku pozwaną spółkę do spełnienia świadczenia z tytułu pobranej wartości wykupu w wysokości 2.280,98 zł w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania. Przedmiotowe wezwanie strona pozwana otrzymała w dniu 23 września 2015 roku. Termin do zapłaty upłynął zatem bezskutecznie w dniu 26 września 2015 roku, dlatego Sąd orzekł odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia następnego tj. 27 września 2015 roku do dnia zapłaty. Wobec zmiany brzmieniaart. 481 k.c.z dniem 1 stycznia 2016 r. o odsetkach orzeczono z rozbiciem na dwa okresy: od dnia wymagalności, tj. 27 września 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 r. (odsetki ustawowe) oraz od dnia 01 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty (odsetki ustawowe za opóźnienie).
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o treśćart. 98 § 1 i 3 k.p.c., stanowiącego o obowiązku uiszczenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez stronę przegrywającą spór, co w niniejszym postępowaniu obligowało pozwanego do ich uiszczenia. Wysokość zasądzonych kosztów procesu opiewała na łączną kwotę 1.332,00 zł, na którą złożyły się opłata od pozwu w kwocie 115,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17,00 zł i wynagrodzenie pełnomocnika powoda w kwocie 1.200,00 zł ustalone według § 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE
Opis wyroku wraz z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikowi pozwanego (bez pouczenia).
W., dnia 10 października 2016 roku