Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 514/16
Data wyroku: 2016-11-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: w SO Grzegorz Ślęzak
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 720 k.c.

Sygn. akt II Ca 514/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 listopada 2016 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie:

Sędzia

SSA w SO Grzegorz Ślęzak (spr.)

Protokolant

st. sekr. sąd. Anna Owczarska

po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie w postępowaniu uproszczonym sprawy z powództwaM. K.
przeciwkoT. W. (1)
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 7 czerwca 2016 roku, sygn. akt I C 369/16
oddala apelację.

SSA w SO Grzegorz Ślęzak
Sygn. akt II Ca 514/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim po rozpoznaniu sprawy z powództwaM. K.przeciwkoT. W. (1)o zapłatę kwoty 7.000 złotych:
1. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 7.000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2015 roku do dnia zapłaty,
2. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 250,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Podstawę powyższego wyroku stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i zarazem rozważania Sądu Rejonowego.
SynT. A.W.- został umieszczony w Areszcie Śledczym. W liście z Aresztu zwrócił się do swojej mamy z prośbą o załatwienie jego spraw finansowych, prosił o pożyczenie pieniędzy na spłatę odK..
T. W. (1)najpierw zwróciła się doM. W. (1)(matki swojego wnuka i córki powoda) z prośbą o pomoc w wydostaniu syna z Aresztu, a później zwróciła się do powodaM. K.z prośbą o pożyczkę w wysokości 10.000 złotych na spłatę długu alimentacyjnego syna u komornika.

M. K.zgodził się na pożyczkę, pieniądze pobrał dnia 6.12.2013 r. zbanku (...) S.A.Oddział wP.(wypłacił je wG.). Pozwanej wręczył kwotę 10.000 złotych dnia 6.12.2013 r.. Strony umówiły się, że pozwana odda pożyczkę w ratach, jak zgromadzi stosowne fundusze.
T. W. (1)wraz zM. W. (1)poszły do komornika wpłacić pieniądze.
T. W. (1)spłaciła cześć pożyczki zaciągniętej uM. K.- oddała kwotę 2.500 złotych, a jej synA. W.dodatkowo za matkę kwotę 400 złotych i 100 złotych.
Powód listownie i ustanie wzywał pozwaną do spłaty pozostałej części pożyczki (nawet dnia 20.05.2015 r. złożył doniesienie na Policji w sprawie oszustwa odnośnie braku spłaty pożyczki, postępowanie zostało umorzone postanowieniem z dnia 27.05.2015 r.)
Sąd Rejonowy nie dał wiary zeznaniom pozwanej w części, w jakiej oświadczyła, iż zaciągnęła pożyczkę u powoda jedynie w wysokości 2.000 złotych. Zeznaniom tym przeczy cały pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - zeznania powoda i świadków, a nadto złożone w sprawie przez strony pisma. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego jako niewiarygodne należy uznać zeznania powódki, iż z własnych funduszy spłaciła dług alimentacyjny syna w wysokości 10.000 złotych. Syn w liście do matki prosił o pożyczenie pieniędzy na spłatę odK.. Gdyby jego matka dysponowała stosownymi funduszami, z pewnością takiej prośby by nie formułował. Za niewiarygodne Sąd uznał także zeznania pozwanej, iż pożyczone od powoda pieniądze nigdzie nie wpłacała, tylko trzymała w portfelu, oraz że spłaciła zaciągniętą u powoda pożyczkę wraz z odsetkami w kwocie 500 złotych. Strony nie umówiły się konkretnie co do daty spłaty pożyczki, a co za tym idzie - co do odsetek za opóźnienie w spłacie. Trudno przyjąć, iż przy niedoborach finansowych pozwana zdecydowała się na dobrowolną zapłatę odsetek, które nie były wymagalne i które stanowiły, wg zeznań pozwanej, ¼ wysokości zaciągniętej pożyczki.
Co do meritum - zgodnie z treściąart. 720 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Umowa pożyczki, której wartość przenosi 500 złotych, powinna być stwierdzona pismem.
W sprawie strony zawarły ustną umowę pożyczki opiewająca na kwotę 10.000 złotych, co oznacza, iż w sprawie dowód ze świadków i dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności był dopuszczalny jedynie za zgoda stron, jeżeli zażąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności prawnej został uprawdopodobniony za pomocą pisma (przedstawiony zostanie tzw. początek dowodu na piśmie) -art. 74 § 1 i 2 k.c.Sąd dopuścił i przeprowadził w sprawie dowód z zeznań świadków i przesłuchania stron na wniosek powoda za zgodą pozwanej złożoną na rozprawie.
Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik jest obowiązany zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę (art. 723 k.c.).
Sąd uznał w rozpoznawanej sprawie, iż powód wypowiedział pozwanej pożyczkę przed złożeniem na Policję wG.doniesienia w sprawie oszustwa, tj. przed dniem 20.05.2015 r. wzywając ją wielokrotnie do spłaty pożyczki. W dacie wytoczenia powództwa pozwana pozostawała już zatem w opóźnieniu ze spłatą.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.
O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.
O kosztach procesu (uiszczonej przez powoda opłacie od pozwu) Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.
Powyższy wyrok zaskarżyła w całości pozwana.
Apelacja, zredagowana przez pełnomocnika pozwanej, zaskarżonemu wyrokowi zarzuca:

1
naruszenie przepisów postępowania, a mianowicieart. 232 zd. 2 k.p.c.,art. 233 § 1 k.p.c., polegające na oparciu wyroku na niepełnym i selektywnym materiale dowodowym, w sytuacji, w której do wyjaśnienia pozostały fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, takie jak :

-

ustalenie znaczenia zapisów kwot na dokumencie- pokwitowaniu (k- 22), z których wynika , że pozwana przekazałaM. W.łącznie kwotę 5.400 zł

rozważenie różnicy w twierdzeniach powoda co do wysokości pożyczki (10.000 zł) i wysokości kwoty wypłaty z banku dokonanej przez powoda w dniu 6.12.2013r (12.500 zł)

oraz nie przeprowadzenie dowodu:

-

z zeznań świadkaK.na okoliczność wysokości pożyczki,

nie załączeniu akt(...)Komisariatu Policji wG.- na okoliczność umorzenia postępowania karnego i twierdzeń stron zawartych w tym postępowaniu, brak odniesienia do różnicy w kwocie dochodzonej pozwem (7.000 zł) i wskazanej w postępowaniu przygotowawczym (7.500 zł),

2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicieart. 233 § 1 k.p.c.oraz299 k.p.c.polegający na dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, poprzez odmowę wiarygodności zeznań pozwanej co do twierdzenia, że pożyczyła od powoda 2.000 zł, uznaniu za wiarygodne twierdzeń powoda oraz świadkówM. W.iB. K.co do wysokości pożyczonej kwoty, okoliczności jakich zostały oddane pieniądze, przy czym ocena dowodów została dokonana bez uwzględnienia powiążą i rodzinnych jakie łączyły strony w 2013r. i ustania konkubinatu pomiędzy córką powoda synem pozwanej w 2015r., konfliktu między rodzinami, motywów kierujących powodem i świadkami jako członkami jednej rodziny, interesu świadkaW.w wykazaniu zobowiązania pozwanej, a także bez uwzględnienia rozbieżności w relacjach świadków i powoda co do miejsca i czasu przekazania pieniędzy, a także zwrotu pożyczonej kwoty,
3) naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.poprzez :

-

brak jakiegokolwiek odniesienia w uzasadnieniu wyroku do dokumentu - pokwitowania złożonego przez pozwaną (k-22), zapisów na nim umieszczonych, mimo twierdzeń pozwanej, że odzwierciedlają one kwoty przekazaneM. W.dla ojca,

brak odniesienia w uzasadnieniu wyroku do złożonego przez powoda wydruku bankowego, mino że kwota wydruku różni się od twierdzenia powoda o wysokości pożyczki,

4) obrazę prawa materialnego -art. 720 k.c.§ 2 poprzez uznanie, że strony zawarły umowę pożyczki na 10.000 zł, mimo braku uprawdopodobnienia umowy za pomocą pisma,

5
wobec naruszeniaart. 232 zd. 2 k.p.c.apelująca wnosiła o przeprowadzenie dowodów:

-

z uzupełniającego przesłuchania pozwanej na okoliczności związane z zapisami na pokwitowaniu (k-22),

załączenie i przeprowadzenie dowodu z akt(...)((...)) Komisariatu Policji wG.,

ponowne przesłuchanie świadkaM. W. (1)na okoliczność zapisów na pokwitowaniu (k-22), po okazaniu świadkowi pokwitowania,

przesłuchanie świadkaK. K. (3)na okoliczność wysokości udzielonej pożyczki i okoliczności przekazania pieniędzy,

dopuszczenie dokumentów operacji bankowej z dnia 6.12.2013r. na okoliczność pobrania przezT. W.kwoty 2.000 zł,

dokumentacji lekarskiej i orzeczenia o niepełnosprawności na okoliczność stanu zdrowia pozwanej.

Apelująca wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku, oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Powód wnosił o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest nieuzasadniona albowiem podniesione w niej zarzuty: naruszenia przepisów procesowych, tj.art. 232 zd.2, art. 233 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c., co – w ocenie apelującej doprowadziło do oparcia wyroku na niepełnym materiale dowodowym i bez wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności oraz obrazy prawa materialnego, tj. przepisuart.720 § 2 k.c., nie znajdują oparcia w materiale zgromadzonym przed Sądem I instancji i dodatkowo przed Sądem II instancji i jako takie uznane muszą być za chybione.
Lektura materiału aktowego wskazuje bowiem, iż Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę – która toczyła się w postępowaniu uproszczonym - w sposób nie uchybiający przepisom procedury cywilnej, przeprowadzając dowody jakie zaoferowały mu strony, a które to dowody są wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu uproszczonym, co - wbrew stanowisku apelującego - doprowadziło do wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych.
Podnieść w tym miejscu należy, że w postępowaniu uproszczonym obowiązują inne rygory w zakresie gromadzenia dowodów.
Wprawdzie przepisart. 232 zd.2 k.p.c., którego naruszenie zarzuca apelująca, nie jest wyłączony w postępowaniu uproszczonym, to jednak przewidziana w nim możliwość inicjatywy dowodowej Sądu z urzędu doznaje dalszego ograniczenia z uwagi na charakter tego postępowania.
Trudno więc w świetle powyższych uwag zarzucić Sądowi Rejonowemu naruszenie powyższego przepisu przy biernej inicjatywie dowodowej pozwanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Zgodzić należy się jednak z apelującą, że w sytuacji, gdy umowa pożyczki nie została stwierdzona pismem – co jest w sprawie bezsporne – Sąd dopuszczając dowody wskazane przez powoda, pomimo ograniczeń w dowodzeniu wynikających z przepisówart. 74 i 720 § 2 k.c., które z uwagi na stanowiska procesowe stron pozwalały na przeprowadzenie tychże dowodów, powinien także - dla zachowania równowagi procesowej stron – dopuścić także dowody jakimi dysponuje pozwana, odpowiednio o takiej możliwości ją pouczając.
Zgodnie zart. 505ze zn. 11§ 1 k.p.c.zasadą jest, że w postępowaniu uproszczonym Sąd drugiej instancji nie przeprowadza postępowania dowodowego z wyjątkiem dowodu z dokumentu.
Wyjątek od powyższej zasady przewiduje jednak§ 2 art. 505ze zn. 11k.p.c.i Sąd Okręgowy, mając na względzie wcześniejsze uwagi i zasadę równego traktowania stron w postępowaniu sądowym, dopuścił wnioskowane w apelacji przez pozwaną dowody osobowe oraz z dokumentów.
To uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadzone przed Sądem II instancji nie doprowadziło jednak do innych wyników, tj. do innych ustaleń faktycznych i innej oceny żądania pozwu niż te dokonane przez Sąd I instancji.
Złożone bowiem przez pozwaną wyciągi bankowe niczego nie przesądzają skoro nie ma w nich wskazania celów operacji bankowych. Z kolei fakt, że powód w postępowaniu karnym twierdził, że pozwana nie zwróciła mu z udzielonej jej w kwocie 10.000 zł pożyczki sumy 7.500 zł nie pozostaje w sprzeczności z jego stanowiskiem w sprawie niniejszej, w której żąda zasądzenia od pozwanej kwoty 7.000 zł skoro z materiału sprawy zgromadzonego już przed Sądem Rejonowym wynikało, że poza kwotą 2.500 zł, którą zwróciła pozwana, w późniejszym czasie dodatkowo syn pozwanej zwrócił kwotę 500 zł w dwóch ratach: 400 zł i 100 zł, co też trafnie ustalił Sąd I instancji.
Odnośnie zaś zeznań zgłoszonych przez pozwaną i przesłuchanych przez Sąd Okręgowy świadków jak i zeznań samej pozwanej nie sposób nie dostrzec, że są one nie tylko nieprzekonywujące, ale także zawierają sprzeczności. Zeznania tych świadków nie tylko, że są nieprecyzyjne ale także pozostają w sprzeczności ze stanowiskiem samej pozwanej, które z kolei jest wewnętrznie sprzeczne i niekonsekwentne.
Sama bowiem pozwana twierdzi z jednej strony, że pożyczyła od powoda jedynie kwotę 2.000 zł a z drugiej strony wskazuje raz, że oddała 2.500 zł a innym razem (również w apelacji ), że wykazała zwrot powodowi łącznie 5.900 zł, co jest nielogiczne w sytuacji, gdy poza sporem jest, że przedmiotowa umowa pożyczki nie przewidywała żadnych odsetek ani innych dodatkowych świadczeń od pozwanej.
Znamienne jest też, że to powód – w odpowiedzi na inicjatywę dowodową pozwanej - wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań syna pozwanej w charakterze świadka, który to miał prosić matkę o pomoc i pożyczenie pieniędzy od powoda, a który to skorzystał z prawa odmowy złożenia zeznań.
Oczywiście postawa procesowa syna pozwanej musi być oceniona jako przysługujące mu uprawnienie procesowe, ale musi być także oceniona w ramach całościowej oceny materiału dowodowego i nie można jej – w okolicznościach niniejszej sprawy i rozbieżnego stanowiska samej pozwanej traktować inaczej jak podjęcie przez świadka postawy nieszkodzącej pozwanej, gdyż jego zeznania mogłyby pogorszyć sytuację procesową matki.
W świetle powyższych rozważań uznać należy, iż także zarzuty obrazy wskazanych w apelacji przepisówart. 233 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c.są chybione.
Ustalone zatem przez Sąd I instancji okoliczności faktyczne znajdują oparcie we wskazanym przez ten Sąd i powyżej materiale dowodowym, poddanym prawidłowej, zgodnej z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania ocenie, odpowiadającej wymogom, jakie stawiają jej przepisyart. 233 i 328 § 2 k.p.c.
Sąd Okręgowy podziela zatem ustalenia faktyczne Sądu I instancji jak i rozważania prawne wskazujące na słuszność przedmiotowego powództwa co do jego zasady i wysokości w świetle prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego.
Reasumując powyższe, uznać należy, iż w ostatecznym wyniku zaskarżony wyrok - wbrew nietrafnym zarzutom apelacji - odpowiada prawidłowo zastosowanemu i powołanemu w jego uzasadnieniu prawu materialnemu.
Dlatego też, apelacja podlegała oddaleniu jako nieuzasadniona na podstawieart. 385 k.p.c.
GŚ/AOw

SSA w SO Grzegorz Ślęzak