Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 602/15
Data wyroku: 2016-10-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Szczuka
Słowa kluczowe: Wysokość Emerytury
Podstawa prawna: art 10 ustawy o emeryturach i rentach z fus

Sygn. akt VII U 602/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 października 2016 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Zbigniew Szczuka
Protokolant: st. sekr. sądowy Dominika Kołpa
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. w Warszawie
sprawyR. Ł.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
o wysokość emerytury
na skutek odwołaniaR. Ł.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
z dnia 3 marca 2015 r. znak:(...)
oddala odwołanie.

UZASADNIENIE
R. Ł.w dniu 23 marca 2015 r. wniósł odwołanie za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.od decyzji ww. organu rentowego z dnia3 marca 2015 r., znak:(...). Odwołujący zaskarżył przedmiotową decyzjęw całości wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania, bądź ewentualnie o jej zmianę poprzez dokonanie prawidłowego wyliczenia należnej mu emerytury (k. 2 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.w odpowiedzina odwołanie z dnia 16 kwietnia 2015 r., znak:(...)wniósł o jego oddaleniena podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.Organ rentowy uzasadniając swoje stanowisko wskazał,że emerytura odwołującego została obliczona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi. Oddział podniósł, że do wysokości świadczenia emerytalnego ubezpieczonego uwzględniono 6 lat i 5 miesięcy okresów składkowych, 10 miesięcy okresów nieskładkowych oraz okres uzupełniający w wymiarze 17 lat i 9 miesięcy w świetleart. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(k. 12-13 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
R. Ł.w dniu 28 października 1997 r. złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie prawa do emerytury (k. 1 a. r., tom I).
Zgodnie z zaświadczeniem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia28 października 1997 r. odwołujący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia1 stycznia 1982 r. do dnia 30 czerwca 1991 r. (k. 9 a. r., tom I).
Organ rentowy wydając decyzję z dnia 7 stycznia 1998 r., znak:(...)przyznał odwołującemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia3 listopada 1997 r. Do ustalenia podstawy wymiaru renty przyjęto dochód, który stanowił podstawę wymiaru składek w okresie od stycznia 1989 r. do grudnia 1996 r. (
    k. 23-27 a. r., tom I).
Świadczenie rentowe było przedłużone na mocy wyroku Sądu OkręgowegowW.z dnia 19 marca 2002 r. do dnia 31 października 2002 r., a następnie decyzjąz dnia 4 listopada 2002 r., znak:(...)na stałe (k. 71 i 105 a. r., tom I).
Ubezpieczony w dniu 22 grudnia 2003 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.wniosek o emeryturę (k.1 a. e., tom III).
Zgodnie z zaświadczeniem Wojskowej Komedy Uzupełnień wN.z dnia 6 lutego 2009 r. stwierdzono, że odwołujący odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresach od dnia 28 kwietnia 1964 r. do dnia 13 kwietnia 1965 r. w(...)oraz od dnia 14 kwietnia 1965 r. do dnia 8 lipca 1965 r.(...)(

    k. 15 a. e., tom III).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.na podstawie zeznań świadków uznał ubezpieczonemu wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym rodzicóww okresach od dnia 12 stycznia 1960 r. do dnia 27 kwietnia 1964 r. oraz od dnia 9 lipca1965 r. do dnia 31 grudnia 1970 r., w łącznym wymiarze 9 lat i 6 miesięcy (k. 24 a. e.,tom III).
Organ rentowy uwzględnił do okresów składkowych również prowadzenie działalności gospodarczej przez odwołującego w okresach od dnia 1 lipca 1991 r. do dnia15 października 1991 r., od dnia 1 grudnia 1991 r. do dnia 30 listopada 1996 r., od dnia2 stycznia 1997 r. do dnia 30 sierpnia 1997 r. i od dnia 2 października 1997 r. do dnia2 listopada 1997 r. oraz do okresów nieskładkowych przebywanie na zasiłku chorobowym przez ubezpieczonego od dnia 1 grudnia 1992 r. do dnia 31 grudnia 1992 r. oraz od dnia1 lutego 1997 r. do dnia 2 listopada 1997 r. (k. 35 a. e., tom III).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.po rozpoznaniu wniosku, wydał decyzję z dnia 12 stycznia 2009 r., znak:(...)przyznającą odwołującemu emeryturę z urzędu od dnia 12 stycznia 2009 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Wobec powyższego prawo ubezpieczonego do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy ustało w dniu 12 stycznia 2009 r. Organ rentowy uwzględnił wymiar 6 lat i 6 miesięcy okresów składkowych, 10 miesięcy okresów nieskładkowych oraz 9 lat i 6 miesięcy okresów pracy w gospodarstwie rolnym. Emerytura uległa podwyższeniu do kwoty renty w wysokości 489,44 złotych oraz jednocześnienie podlegała podwyższeniu do kwoty najniższej emerytury, ponieważ nie został udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat (k. 17 a. e., tom III).
Organ rentowy uwzględnił również okresy pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym łącznie w okresach od dnia 12 stycznia 1960 r. do dnia 27 kwietnia 1964 r., od dnia9 lipca 1965 r. do dnia 30 czerwca 1977 r., od dnia 1 lipca 1977 r. do dnia 21 grudnia 1977 r. oraz od dnia 1 stycznia 1982 r. do dnia 30 czerwca 1991 r. (k. 55 a. e., tom III).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.wydał decyzję przyznającą emeryturę od dnia 12 stycznia 2009 r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego przez odwołującego na mocy decyzji z dnia 10 marca 2009 r., znak:(...). Do ustalenia wysokości emerytury przyjęto podstawę wymiaru renty w wysokości 36,41% oraz uwzględniono 6 lat i 6 miesięcy okresów składkowych, 9 lat miesięcy okresów nieskładkowych i 14 lat okresów pracy w gospodarstwie rolnym. Do wyliczenia wysokości emerytury przyjęto okresy składkowe i uzupełniające w łącznym wymiarze 290 miesięcy.Do emerytury przysługiwała część składkowa świadczenia rolniczego za okres pracyw gospodarstwie rolnym, tj. za 14 lat w wymiarze 1%. Emeryturę podwyższono do kwoty najniższej emerytury od dnia 1 stycznia 2009 r. w wysokości 636,29 złotych, od dnia 1 marca 2009 r. w wysokości 675,10 złotych (
    k. 33 a. e., tom III).
R. Ł.w dniu 12 stycznia 2015 r. złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.o przeliczenie emerytury (k. 105 a. e., tom III).
Organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję z dnia 3 marca 2015 r., znak:(...), którą przeliczył emeryturę odwołującemu od dnia 1 stycznia 2015 r.Do ustalenia wysokości emerytury przyjęto podstawę wymiaru renty, zgodnie z którą wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 36,41%. Podstawa wymiaru po waloryzacji wyniosła od dnia 1 marca 2014 r. 952,40 złotych oraz od dnia 1 marca 2015 r. 1035,07 złotych. Do ustalenia wysokości emerytury Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił 6 lat i 5 miesięcy okresów składkowych, 10 miesięcy okresów nieskładkowych oraz 17 lat i 9 miesięcy okresów pracy w gospodarstwie rolnym. Świadczenie po waloryzacji od dnia1 marca 2009 r. do dnia 1 marca 2012 r. wynosiło od dnia 1 listopada 2012 r. 280,68 złotych. Organ rentowy wskazał, że do emerytury przysługiwała część składkowa świadczenia rolniczego za okres pracy w gospodarstwie rolnym, tj. za 14 lat w wymiarze 1%, co dało kwotę 111,89 złotych. Wysokość świadczenia wyniosła 392,57 złotych. W ocenie Oddziału emerytura podlegała waloryzacji od dnia 1 marca 2013 r. w wysokości 408,27 złotych,od dnia 1 marca 2014 r. w wysokości 414,80 złotych oraz od dnia 1 marca 2015 r.w wysokości 450,80 złotych. Emerytura została podwyższona do kwoty najniższej emerytury. Emerytura wynosiła od dnia 1 listopada 2012 r. 799,18 złotych, od dnia 1 marca 2013 r. 831,15 złotych, od dnia 1 marca 2014 r. 844,45 złotych oraz od dnia 1 marca 2015 r.880,45 złotych (k. 135 a. e., tom III).
Sąd na podstawie opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości i finansówP. B.ustalił, że odwołujący legitymował się 77 miesiącami okresów składkowych oraz 10 miesiącami okresów nieskładkowych. Po uzupełnieniu w myśl art. 10 ustawy emerytalnej liczba okresów składkowych wyniosła 290 miesięcy, a liczba okresów nieskładkowych 10 miesięcy. Do ustalenia wysokości emerytury przyjęto podstawę wymiaru renty ubezpieczonego. Zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy emerytalnej wysokość świadczenia obliczono przy uwzględnieniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym proporcjonalniedo udziału okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze 87 miesięcy w okresie okresów składkowych, nieskładkowych i doliczonych z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze 300 miesięcy. Wyliczona wartość świadczenia wyniosła 107,86 złotych. Świadczenie zwaloryzowano od dnia osiągnięcia wieku emertytalnego odwołującego, tj.12 stycznia 2009 r. i po waloryzacji do dnia zgłoszenia wniosku z dnia 1 listopada 2012 r. emerytura wyniosła 194,44 złotych, co jest świadczeniem niższym od wskazanego przez organ rentowy o kwotę 86,24 złotych. Wyliczone świadczenie jest jednak niższe od najniższej emerytury i nie miało w konsekwencji wpływu na wysokość świadczenia. Wartość dla odwołującego w myśl art. 56 ust. 3 ustawy emerytalnej wyniosła 111,89 złotych. Łączna kwota świadczenia odwołującego wyniosła 306,33 złotych i była niższa od kwoty najniższej emerytury, co spowodowało jej podwyższenie do kwoty najniższej emerytury, która w 2012 r. wynosiła 799,18 złotych. W następnych latach kwota najniższej emerytury wynosiła od dnia1 marca 2013 r. 831,15 złotych, od dnia 1 marca 2014 r. 844,45 złotych. od dnia 1 marca 2015 r. 880,45 złotych oraz od dnia 1 marca 2016 r. 882,56 złotych (
    k. 85-106 a. s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy i w aktach rentowych oraz na podstawie opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości i finansówP. B.. Autentyczność zgromadzonych dokumentównie była kwestionowana przez żadną ze stron, dlatego Sąd uznał je za pełnowartościowy materiał dowodowy. W ocenie Sądu Okręgowego opinia biegłego sądowego jest również wiarygodnym dowodem w sprawie, gdyż wydana zostały w oparciu o dokumentację zalegającą w aktach sprawy. Zdaniem Sądu Okręgowego opinia powołanego w sprawie biegłego nie pozostawia żadnych wątpliwości co do dokładnego wyliczenia świadczenia emerytalnego odwołującego.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania orzeczenia kończącego postępowanie.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieR. Ł.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 3 marca 2015 r., znak:(...)jako niezasadne podlegało oddaleniu.
Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie poza sporem pozostawała kwestia przyznania odwołującemu prawa do pobierania emerytury, a jedynie obliczona przez organ rentowy jej wysokość.
Zgodnie zart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2015 r., poz. 748 j. t.) zwanej dalej ,,ustawą’’, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe:
1)okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidzianew odrębnych przepisach składki,
2)przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnegopo ukończeniu 16 roku życia,
3)przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnympo ukończeniu 16 roku życia,
jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7,są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnymdo uzupełnienia tego okresu.
W świetle art. 10a ust. 1 ustawy, przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawieart. 26b, 27 i 28 osoby, która utraciła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługującej z Funduszu z powodu odzyskania zdolności do pracy, uwzględnia się również okresy pobierania tej renty, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7 i 10, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury,w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Jak stanowi art. 56 ust. 1 ustawy, osobie, której przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględniono okresy pracy w gospodarstwie rolnym określone w art. 10, oblicza się wysokość przysługującego świadczenia jako część świadczenia obliczonego w myśl art. 53,z uwzględnieniem okresów pracy w gospodarstwie rolnym, proporcjonalnie do udziału okresów składkowych i nieskładkowych w okresie stanowiącym sumę okresów składkowych, nieskładkowych i uwzględnionych okresów pracy w gospodarstwie rolnym.
W myśl art. 56 ust. 3 ustawy, świadczenie, którego wysokość ustalono w myśl ust. 1 lub 2, zwiększa się o kwotę odpowiadającą części składkowej emerytury ustalonej według zasad wymiaru określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,z uwzględnieniem całego udowodnionego okresu pracy w gospodarstwie rolnym, z tym że okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym - bez podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu - po ukończeniu 16 roku życia, przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r., uwzględnia się, jeżeli przypadają nie wcześniej niż 25 lat przed ustaleniem prawa do emerytury.
W rozumieniuart. 25 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz. U. z 2013 r., poz. 1403 j. t.), część składkową ustala się przyjmując po 1% emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, z uwzględnieniemust. 2-7. Niepełne lata przelicza się odpowiednio,z uwzględnieniemart. 21a.
W niniejszej sprawie odwołujący zaskarżył decyzję organu rentowego, którą przeliczył odwołującemu wysokość przyznanej emeryturę. Wysokość świadczenia ubezpieczonego została obliczona w oparciu o wcześniejsze decyzje dotyczące świadczenia. Sąd zważył, że w toku postępowania administracyjnego odwołujący udowodnił 77 miesięcy okresów składkowych oraz 10 miesięcy okresów nieskładkowych. W związku z tym dokonano uzupełnienia okresów do 25 lat, w wymiarze 213 miesięcy. Następnie dokonano obliczenia wysokości świadczenia przy uwzględnieniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym proporcjonalnie do udziału okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze87 miesięcy w okresie okresów składkowych, nieskładkowych i doliczonych z tytułu pracyw gospodarstwie rolnym w wymiarze 300 miesięcy. Następnie świadczenie podlegało waloryzacji, jednakże w ocenie biegłego sądowego z zakresu finansów i rachunkowości wyniosło 194,44 złotych i było niższe od wskazanego przez organ rentowy o kwotę86,24 złotych. Jednocześnie należało doliczyć kwotę odpowiadającą części składkowej emerytury ustalonej według zasad określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, co stanowiło kwotę 111,89 złotych. Tym niemniej w ocenie Sądu różnice zachodzące pomiędzy wyliczeniami dokonanymi przez biegłego sądowego oraz przez organ rentowy pozostawały bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie, gdyż główna kwota wyliczonej emerytury w obu przypadkach byłaby niższa od obowiązującej najniższej emerytury.
Biegły sądowy z zakresu finansów i rachunkowościP. B.prawidłowo wykonał swoje czynności, a treść oraz wnioski zawarte w opinii sądowej w sposób niebudzący wątpliwości Sądu zostały zredagowane. Sąd zważył, że zastrzeżenia odwołującego do treści opinii biegłego były nieuzasadnione. Zdaniem Sądu, ubezpieczony przedstawił subiektywne i lakoniczne zarzuty co do opinii biegłego.R. Ł.nie wykazał, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego możliwa jest inna ocena wysokości przyznanego świadczenia emerytalnego niż wynikająca z opinii biegłego.Sąd wobec powyższego nie znalazł podstaw do dalszego prowadzenia postępowania dowodowego.
Na marginesie rozważań prawnych Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania żadne elementy mieszczące się w zasadach współżycia społecznego z uwagi na podnoszone przez odwołującego w postaci trudnego dzieciństwaczy też przeżyć wojennych. Zgodnie bowiem z poglądami orzecznictwa, ,,do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje sięart. 5 k.c., bo przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter przepisów prawa publicznego.’’ (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt III AUa 1521/15) ,,Przepisyz zakresu prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa publicznego nie mogą być modyfikowane lub zastępowane przez zasady współżycia społecznego.’’ (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt III AUa 1935/15) Do tożsamej konkluzji doszedł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 marca 1997 r., sygn. akt II UKN 37/97 stwierdzając, iż o przyznaniu prawado świadczenia z ubezpieczeń społecznych czy też ustaleniu jego wysokości nie mogą decydować zasady współżycia społecznego. Zatem wobec zastosowania prawidłowo obowiązujących przepisów prawa materialnego, wysokość świadczenia emerytalnego odwołującego została w sposób trafny wyliczona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznychi w konsekwencji brak jest podstaw prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 47714§ 1 orzekł, jak w sentencji.
Zarządzenie:(...)
(...)