Sąd Okręgowy w Poznaniu
XVII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XVII Ka 259/16
Data wyroku: 2016-04-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Justyna Andrzejczak, Dorota Maciejewska-Papież, Alina Siatecka

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 kwietnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w XVII Wydziale Karnym-Odwoławczymw składzie:
Przewodniczący: SSO Dorota Maciejewska-Papież
Sędziowie:  SSO Alina Siatecka
SSO Justyna Andrzejczak /spr./
Protokolant: st.prot.sąd. Karolina Tomiak
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu Anny Oszwałdowskiej-Kocur
po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2016 r.
sprawyŁ. Ż.oskarżonego o popełnienie przestępstwa zart. 190 § 1 k.k.i inne
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
z dnia 15 września 2015 roku, sygn. akt III K 1077/14

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

2
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze i wymierza mu opłatę w kwocie 180 złotych za drugą instancję, a nadto zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. Łukasza Marcinkowskiego 516,60 zł w tym VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym.

Justyna Andrzejczak   Dorota Maciejewska-Papież  Alina Siatecka

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt III K 1077/14, uznał oskarżonegoŁ. Ż.za winnego tego, że w dniu 13 kwietnia 2014 roku na tereniesklepu (...)przyulicy (...)wP.działając w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne groziłK. B.pozbawieniem życia i zdrowia, przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę spełnienia, tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 190 § 1 k.k.wymierzył mu karę 7 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd zasądził również od Skarbu Państwa kwotę 723,24 zł na rzecz adw.Ł. M.tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu oraz zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych (k. 216-217).
Od powyższego wyroku apelację wywiedli oskarżony oraz jego obrońca.
OskarżonyŁ. Ż.wskazał, że skarży wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze podnosząc, iż jej surowość nie jest współmierna do zarzucanego mu czynu, wszakże w istocie nie ograniczył się do kwestionowanego tylko tego rozstrzygnięcia, bowiem podniósł też, że niesłusznie zakwalifikowano jego czyn, jako groźby karalne pozbawienia życia i zniszczenia mienia, ponieważ oskarżony w żaden sposób nie groziłK. B.(k. 224).
Obrońca oskarżonegoŁ. Ż., zaskarżył wyrok w całości zarzucając obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj. naruszenieart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na dowolnym przyjęciu, iż oskarżony dnia 13 kwietnia 2014 r. faktycznie groził pokrzywdzonej, a groźby te wzbudziły u niej uzasadnianą obawę ich spełnienia (k. 250-251).
Uzasadniając swe stanowisko apelujący wskazał, iż w ocenie obrony zgromadzony materiał nie daje podstaw do uznania, że oskarżony popełnił zarzucany mu czyn. Podniósł również m.in., że Sąd Rejonowy dokonał dowolnej oceny dowodów i błędnie ustalił przebieg zdarzenia z dnia 13 kwietnia 2014 roku wyłącznie w oparciu o zeznania pokrzywdzonej oraz świadkaM. P..
Obrońca zwrócił również uwagę, iż pokrzywdzona zeznając przez sądem nie potrafiła wskazać żadnych szczegółów związanych z przedmiotem sprawy, a także ani razu nie wspomniała o tym, iż kierowane pod jej adresem groźby wzbudziły u niej obawę utraty życia lub zdrowia, natomiast świadekM. P., mimo odczytania jej zeznań z postępowania przygotowawczego ostatecznie stwierdziła, iż tej konkretnej sytuacji nie pamięta. W związku z powyższym, w opinii obrońcy Sąd bezpodstawnie uznał za wiarygodne powyższe dowody, a nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego oraz zeznaniom świadkaA. L., którzy szczegółowo i zgodnie opisali przebieg zdarzenia z dnia 13 kwietnia 2014 roku.
Powołując się na powyższe zarzuty obrońca oskarżonegoŁ. Ż.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, względnie uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego i oskarżonego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy nie dopatrzył się w niniejszej sprawie występowania bezwzględnych podstaw odwoławczych określonych wart. 439 k.p.k.oraz440 k.p.k.
Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie i zgromadził materiał dowodowy wystarczający dla jej rozstrzygnięcia, słusznie uznając oskarżonegoŁ. Ż.za winnego przypisanego mu przestępstwa. Ocena dowodów dokonana przez Sąd I instancji odpowiada przy tym zasadom prawidłowego rozumowania, a w szczególności nie jest dotknięta dowolnością. Nadto zgodnie zart. 410 k.p.k.podstawą zaskarżonego wyroku stanowiły tylko i wyłącznie okoliczności ujawnione w toku rozprawy głównej. Również uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone wart. 424 k.p.k., co umożliwia jego kontrolę instancyjną.
Przede wszystkim nie potwierdził się sformułowany przez obrońcę oskarżonego zarzut błędu w ustaleniach faktycznych( i de facto oskarżonego). Wbrew stanowisku apelującego, Sąd Rejonowy, opierając się na dowodach powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, miał pełne podstawy, by przyjąć, że oskarżonyŁ. Ż.na tereniesklepu (...)wP.groziłK. B.pozbawieniem życia i zdrowia, boeim krzyczał, że ja wykończy i zabije, przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę ich spełnienia, a zatem, iż swoim zachowaniem wyczerpał znamiona występku zart.190§1kk, przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach recydywy specjalnej.
Sąd I instancji słusznie, kierując się wskazaniamiart. 7 k.p.k., oparł swe ustalenia na zeznaniach świadkówK. B.,M. B.,M. P., a jedynie w części dał wiary zeznaniomA. L.oraz wyjaśnieniom oskarżonego. Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska obrońcy, jakoby zeznania świadkówK. B.orazM. B.były niespójne, nielogiczne oraz niekonsekwentne. Nadto – wbrew twierdzeniom apelującego - w opinii Sądu Okręgowego powodem tego, iż pokrzywdzonaK. B., słuchana przed Sądem I instancji, nie potrafiła opisać dokładnego przebiegu zdarzenia z dnia 13 kwietnia 2014 r., było to, iż oskarżony już wcześniej wielokrotnie groził pokrzywdzonej, w związku z powyższym pokrzywdzona, z uwagi na ponad roczny upływ terminu od złożenia przez nią zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa nie była w stanie umiejscowić w swojej pamięci zdarzenia z dnia 13 kwietnia 2014 r. oraz podać jego szczegółów (k. 136 – 137). Niemniej jednak w postępowaniu przygotowawczym w swoich zeznaniachK. B.dokładnie opisała zachowanie oskarżonego z dnia 13 kwietnia 2014 r. (k. 2), a nadto odczytane na rozprawie zeznania podtrzymała. Również w ocenie Sądu Okręgowego – wbrew twierdzeniom apelującego – bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje fakt, iż w postępowaniu sądowymK. B.konkretnie nie wskazała, iż groźby oskarżonego wzbudziły u niej uzasadnioną obawę utraty życia lub zdrowia, bowiem apelujący zapomina o tym, iż pokrzywdzona wprost w postępowaniu przygotowawczym podała : „ja się obawiam spełnienia tych gróźb pozbawienia życia, które kieruje wobec mnie ten mężczyzna. Ja się bardzo boję tego mężczyzny” (k. 2), a na rozprawie dnia 5 maja 2015 roku podtrzymała te zeznania. Nadto, gdyby słowa oskarżonego nie wzbudziły u pokrzywdzonej obawy utraty życia lub zdrowia,K. B.nie wezwałaby na miejsce zdarzenia pracowników ochrony, a co więcej nie zawiadomiłaby o groźbach oskarżonego organów ścigania. W związku z powyższym w opinii Sądu Okręgowego oceny dowodów dokonanej przez Sąd Rejonowy nie może w żaden sposób podważać fakt, iżK. B.w postępowaniu sądowym nie potrafiła szczegółowo opisać zdarzenia z dnia 13 kwietnia 2014 roku oraz bezpośrednio nie wskazała, że kierowane pod jej adresem groźby wzbudziły u niej uzasadnioną obawę utraty życia lub zdrowia.
Sąd Okręgowy również nie podziela stanowiska obrońcy, jakoby świadekM. P., mimo odczytania jej zeznań z postępowania przygotowawczego ostatecznie stwierdziła, iż konkretnej sytuacji nie pamięta. W ocenie Sądu Okręgowego powyższa ocena obrońcy jest niezgodna z rzeczywistością, gdyż z materiału dowodowego bezspornie wynika, iż co prawda świadek ten nie potrafił wskazać wielu szczegółów przebiegu zdarzenia z dnia 13 kwietnia 2014 r., czego powodem był ponad roczny upływ czasu, jednakże ani razu nie powiedział, jakoby nie pamięta konkretnej sytuacji jako całości (k. 139 – 140). Wskazała przy tym , iż siostra dzwoniła do niej i po ochronę, bo się bała.
Zeznania wspomnianych świadków jednoznacznie wskazują, że oskarżonyŁ. Ż.kierował do pokrzywdzonej groźby, które z uwagi na jej treść – należało zakwalifikować jako groźby pozbawienia życia. I tak – pokrzywdzonaK. B.już podczas pierwszego przesłuchania przytoczyła wypowiedź oskarżonego, wskazując przy tym wprost, że oskarżony „groził mi, że mnie zabije” (k. 2). Zeznania teK. B.podtrzymała podczas rozprawy w dniu 5 maja 2015 r. RównieżM. P.już na etapie postępowania przygotowawczego, dokładnie przytoczyła słowa wypowiadane przez oskarżonego w postaci „zaczął się odgrażaćK., że on ją wykończy, że ją zabije itp.” (k. 14), przy czym zeznania te potwierdziła w postępowaniu sądowym. Wersję zdarzenia wyłaniająca się z zeznań pokrzywdzonej potwierdził także świadekM. B., który co prawda nie był naocznym świadkiem zdarzenia, niemniej jednak jego relacja okazała się w pełni spójna oraz zgodna z zeznaniami pokrzywdzonej orazM. P., a nadto potwierdziła, że oskarżony już wcześniej groziłK. B.. W związku z powyższym nie sposób zgodzić się z oskarżonym oraz obrońcą, iż Sąd I instancji błędnie zakwalifikował czynŁ. Ż.jako groźby karalne pozbawienia życia, bowiem zgromadzony materiał dowodowy w niniejszej sprawie wskazuje, iż oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona przestępstwa określonego wart. 190 § 1 k.k.
Wbrew twierdzeniom obrońcy, Sąd I instancji słusznie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonegoŁ. Ż.jedynie częściowo, a mianowicie jedynie w zakresie w jakim wskazywał on, iż 13 kwietnia 2014 r. był on w sklepie sieci(...)wP., natomiast odmówił wiarygodności wyjaśnieniom dotyczącym samego przebiegu zdarzenia, albowiem wyjaśnienia w tym zakresie pozostawały w całkowitej sprzeczności z materiałem dowodowym w postaci korespondujących ze sobą zeznań świadkówK. B.orazM. P., na których Sąd I instancji oparł ustalenia faktyczne. Nadto w opinii Sądu Okręgowego pokrzywdzonaK. B.nie miała żadnego interesu w tym, by bezpodstawnie pomawiać oskarżonego. Fakt, że bezpośrednio po zdarzeniu skontaktowała się z pracownikami ochrony i policją, świadczy o tym, iż pokrzywdzona rzeczywiście obawiała się spełnienia gróźb kierowanych pod jej adresem. Sąd I instancji słusznie uznał zarazem za wiarygodne jedynie w części zeznania świadkaA. L., która wg. Twierdzeń oskarżonego przebywała z oskarżonym wsklepie (...). Wbrew tezom obrońcy – Sąd I instancji odmówił w części wiarygodności zeznaniomA. L.nie tylko i wyłącznie z powodu tego, iż świadek ten pomylił się co do obecności świadkaP. B.na miejscu zdarzenia, a głównie, dlatego że jej relacja była sprzeczna z zeznaniami pokrzywdzonej oraz świadkaM. P.. Przy tym jako osoba najbliższa dla oskarżonego (konkubina) była ona w oczywisty sposób zainteresowana przedstawieniem korzystnej dla oskarżonego wersji zdarzenia.
Nie sposób również podzielić stanowiska obrońcy, że ekspedientki odmawiając sprzedaży oskarżonemu alkoholu w sklepie, opierały się na nieuzasadnionym przekonaniu, żeŁ. Ż.jest pod wpływem alkoholu. Z materiału dowodowego, w szczególności z przeprowadzonego w toku postępowania badania sądowo psychiatryczno – psychologicznego wynika, iż oskarżony cierpi na zespół zależności alkoholowej (k. 180). Nadto zarówno pokrzywdzona, jak i świadekM. P.w swoich zeznaniach zgodnie podały, iż oskarżony wielokrotnie próbował kupić alkohol będąc już nietrzeźwym. W związku z powyższym ocena apelującego, jakoby przekonanie ekspedientek co do stanu trzeźwości oskarżonego było nieuzasadnione jest w pełni bezpodstawne.
Sąd Okręgowy nie podzielił również argumentacji obrońcy, że zarównoK. B., jak iM. P.opisując zachowanie oskarżonego miały na myśli całokształt ich relacji z nim łączących i różnych sytuacji na przestrzeni miesięcy, a nie odnosiły się do konkretnego zdarzenia. Co prawda,Ł. Ż.przed przedmiotowym zdarzeniem wielokrotnie groził już pokrzywdzonej, jednakże groźby skierowane pod adresem pokrzywdzonej w dniu 13 kwietnia 2014 r. wzbudziły u niej uzasadnioną obawę , tak że pokrzywdzona zawiadomiła pracowników ochrony oraz poinformowała organy ścigania. Co więcej w zeznaniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzona wprost wskazała, że „w dniu wczorajszym, tj. 13.04.2014 roku ok. godz. 20:00 dosklepu (...), w którym pracuje przyszedł ten sam mężczyzna, który mi wcześniej groził, tj.Ł. Ż.” (k. 2). Podobnie zeznałaM. P., bowiem podała: „w dniu 13.04.2014 roku byłam w pracy zK. B.”(k. 14), a nadto siostra pokrzywdzonej wskazała: „w dniu wczorajszym, tj. 13.03.2014 roku ja dostałam telefon od mojej siostry, że w sklepie jestŁ. Ż.” (k. 4). Z powyższego wynika, iż świadkowie Ci w swoich relacjach wprost odnosili się do zdarzenia mającego miejsce w dniu 13 kwietnia 2014 r. Z uwagi na to, bezpodstawne są w ocenie Sądu Okręgowego twierdzenia apelującego, że świadekK. B.orazM. P.opisując zachowanie oskarżonego nie relacjonowały konkretnego zdarzenia, bowiem zebrany materiał dowodowy w niniejszej sprawie wskazuje na odmienne ustalenia.
Przechodząc do analizy ewentualności zaistnienia przesłanki odwoławczej z
art. 438 pkt 4 k.p.k.sformułowanej w apelacji oskarżonego, w tym miejscu będzie właściwym przypomnienie, iż w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, zarzut niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można podnosić wówczas „gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy – gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985 r., V KRN 178/85, OSNKW 1985/7-8/60).
Odnosząc te założenia do realiów niniejszej sprawy, okoliczności przedmiotowych oraz podmiotowych należało uznać, że wymierzona oskarżonemu kara za umyślny występek zart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w żadnym razie nie była rażąco niewspółmierna. Trafnie odzwierciedla ona winę, wysoką społeczną szkodliwość jego zachowania oraz oddaje właściwie społeczny sprzeciw dla sprawców tych kategorii przestępstw. W trakcie postępowania apelacyjnego nie została zaś ustalona żadna inna okoliczność, która miałaby znaczenie dla wymiaru kary, a która zostałaby przez Sąd I instancji pominięta. Uznać należało zatem, przy uwzględnieniu trafnie stwierdzonych w sprawie elementów obciążających, a w tym dotychczasowej karalnościŁ. Ż., że wymierzona mu kara 7 miesięcy pozbawienia wolności stanowiła umiarkowaną i współmierną do okoliczności czynu reakcję wymiaru sprawiedliwości. Na uwagę zasługuje również fakt, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa w warunkach recydywy specjalnej określonej wart. 64 § 1 k.k., z uwagi na co Sąd I instancji mógł wymierzyć karę przewidzianą za przypisane oskarżonemu przestępstwo w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, niemniej jednak Sąd I instancji nie skorzystał z tej możliwości.
Zastrzeżeń Sądu Okręgowego nie budziło również sięgnięcie po właśnie ten rodzaj kary, tj. karę pozbawienia wolności. Sąd I instancji wymierzając karę słusznie uwzględnił uprzednią wielokrotną karalność sądową za inne przestępstwa. Konieczność zachowania pewnej gradacji w polityce karania sprawcy uniemożliwiała zatem stosowanie łagodniejszych środków penalnych. Nadto, bez znaczenia dla wymiaru kary wymierzonej oskarżonemu miał fakt, iżŁ. Ż.w chwili popełnienia czynu był już skazany prawomocnym wyrokiem za kierowanie gróźb karalnych pozbawienia życia i zdrowia wobecK. B..
W ocenie Sądu II instancji podzielić należało w całości wniosek wyprowadzony przez Sąd I instancji, że dotychczasowa postawa oskarżonego nie pozwala uznać, że zachodzi co do niego pozytywna prognoza kryminologiczna. Zgodzić należy się z przekonaniem wyrażonym w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, że w rozpatrywanym przypadku nie ma podstaw do zawieszenia oskarżonemu wykonania kary pozbawienia wolności. Okazał on bowiem swoim zachowaniem, że nie wyciągnął należytych wniosków z poprzednio prowadzonych przeciwko niemu postępowań karnych.
W tym stanie Sąd Rejonowy słusznie przyjął, iż oskarżonyŁ. Ż.dopuścił się zarzucanego mu występku. Nie potwierdził się tym samym sformułowany w apelacji oskarżonego zarzut niewspółmierności wymierzonej kary oraz zawarty w apelacji obrońcy zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, ani też zarzut obrazy wskazanych przez apelującego przepisów postępowania, w tymart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.Podkreślić należy, że obrońca nie wykazał jakichkolwiek uchybień w zakresie logicznego rozumowania, których miałby dopuścić się Sąd Rejonowy, a jego rozważania sprowadzały się w istocie do roztrząsania kwestii wyjaśnionych już w toku postępowania przed Sądem I instancji i polemiki z oceną zgromadzonego materiału dowodowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, uznając apelacje oskarżonego oraz obrońcy oskarżonegoŁ. Ż.za bezzasadne.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd orzekł na podstawieart. 636 § 1 k.p.k., art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. 1983.49.223 ) oraz §4 ust. 1, § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2015 poz. 11801).
SSO Justyna Andrzejczak  SSO Dorota Maciejewska – Papież  SSO Alina Siatecka