Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III K 45/15
Data wyroku: 2016-05-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Robert Bednarczyk
Słowa kluczowe: Przywłaszczenie

Sygn. akt III K 45/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 maja 2016 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w III Wydziale Karnym w składzie :
Przewodniczący SSO Robert Bednarczyk
Protokolant Joanna Matejkowska
w obecności Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Kamiennej Górze – Anny
Kaczyńskiej
po rozpoznaniu w dniach 21 kwietnia 2016 r. i 31 maja 2016 r.
sprawy karnej
J. L.ur. (...)
wO.synaJ.iE.z domuJ.
oskarżonego o to, że:
w dniu 10 kwietnia 2014 roku wO.w woj.(...)przywłaszczył mienie powierzone o znacznej wartości w postaci ciągnika rolniczego markiJ. D. (1)
(...)R rok produkcji 2013 o nr rej.(...)o wartości 225.000,00 zł czym działał na szkodę(...) S.A.

tj. o czyn zart. 284 § 2 kkw związku zart. 294 § 1 kk

I
uznaje oskarżonegoJ. L.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu określając jego datę na dzień 7 maja 2014 r., tj. przestępstwa zart. 284 § 2 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kki za to na podstawieart. 294 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkwymierza mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności

II
na podstawieart. 69 § 1 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkwykonanie wymierzonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata;

III
na podstawieart. 72 § 1 pkt 8 kkw zw. zart. 4 § 1 kkzobowiązuje oskarżonegoJ. L.do wykonania prawomocnego nakazu zapłaty, wydanego przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w dniu 30 czerwca 2014 r. w sprawie I Nc 32/14 w terminie 1 (jednego) roku od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

IV
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w tym opłatę w wysokości 180 złotych.

UZASADNIENIE
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 8 lipca 2013r. oskarżonyJ. L.zawarł z(...) SAumowę pożyczki nr (...), na podstawie której pożyczył on kwotę 533 820 zł. Zgodnie z harmonogramem spłat suma ta miała być przez oskarżonego spłacana w miesięcznych ratach od dnia 29 września 2013r. do dnia 25 czerwca 2020r.Jako jedno z zabezpieczeń pomiędzy stronami umowy pożyczki zawarta została w dniu 6 sierpnia 2013r. umowa zabezpieczenia. Zgodnie z jej brzmieniem oskarżony przeniósł na rzeczspółki (...) SAwłasność dwóch ciągników rolniczych, w tym ciągnika markiJ. D. (1)(...)pod warunkiem opóźnienia w płatności którejkolwiek raty pożyczki.
(dowód:umowa pożyczki nr (...)k. 5-8; umowa zabezpieczenia k. 9-14; zeznania świadkaJ. D. (2)k.256-257)
Od grudnia 2013r. oskarżony zaprzestał regulowania rat pożyczki, nie wskazał udzielającej pożyczki spółce miejsca przechowywania opisanego wyżej ciągnika a nadto nie wskazał tejże spółce miejsca swojego pobytu. Z tytułu pożyczki wpłacił on w dniu 8 lipca 2013r. kwotę 300 000 zł, pozyskaną z dotacji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W dniu 14 lutego 2014r. został on wezwany do zwrotu m. in. ciągnika markiJ. D. (1)(...)oraz innych, stanowiących zabezpieczenie umowy pożyczki maszyn rolniczych, zaś umowa pożyczki została mu wypowiedziana. W dniu 13 marca 2014r. spółka przejęła opisany wyżej ciągnik na własność.J. L.nie odebrał przesłanej mu korespondencji, w telefonicznych rozmowach informował natomiast przedstawiciela spółki, że przebywa na leczeniu w Niemczech.
(dowód: wezwania k. 28,32,43,50; oświadczenie k. 34,39; kopie kopert i dowodów nadania k. 29-31,33,36-38,40-42,46-47; umowa przelewu k. 67-70; zeznania świadkaJ. D. (2)k. 256-257)
Z powodu braku możliwości kontaktu z oskarżonym rzeczspółka (...) SAzleciła działania windykacyjnespółce (...) SA. Jej przedstawiciel od 15 kwietnia 2014r. bezskutecznie starał się z oskarżonym skontaktować, zdołał jednakże pod adresem siedziby oskarżonego odebrać wszystkie pozostałe, poza ciągnikiemJ. D. (1)(...)o wartości 225 000zł maszyny, będące przedmiotem zabezpieczenia. Oskarżony nie odbierał od pracownika windykacyjnej spółki połączeń telefonicznych, pomimo że ten wielokrotnie próbował się z nim kontaktować. 7 maja 2014r. próba ta się powiodła i wówczas oskarżony został powiadomiony przezJ. C.o konieczności zwrotu ciągnika.J. L.odmówił wskazania miejsca przechowywania tej maszyny i odmówił jej wydania twierdząc, że sam przebywa na terenie Niemiec, po czym zakończył połączenie. Dalsze próby kontaktu z nim nie przyniosły rezultatu.
(dowód: Informacja odspółki (...)k. 86; zeznania świadków:J. D. (2)k. 256-257;J. C.k.257; częściowo wyjaśnienia oskarżonegoJ. L.k. 262-263)
J. L.nie był dotychczas karany. Prawomocnym nakazem zapłaty z dnia 30 czerwca 2014r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze zasądził od oskarżonego na rzeczspółki (...) SAkwotę 319 197 zł 76 gr jako należność z tytułu opisanej na wstępie pożyczki, jednakżeJ. L.nie spłacił żadnej kwoty.
(dowód: dane o karalności k. 142; kopia nakazu zapłaty k. 97; wyjaśnienia oskarżonegoJ. L.k. 262-263)
OskarżonyJ. L.nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu, lecz w swoich wyjaśnieniach co do zasady nie kwestionował ustalonego wyżej stanu faktycznego. Wyjaśnił on ( k.262-263), że w istocie jedyną kwotą, jaką wpłacił z tytułu zwrotu pożyczki było pozyskane w charakterze dotacji z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 300 000zł, zaś poza tą kwotą nie spłacił żadnej raty ani w całości, ani w części. Potwierdził istnienie prawomocnego nakazu zapłaty na rzecz pokrzywdzonej spółki i dodał, że otrzymał wezwanie do zwrotu opisanego w akcie oskarżenia ciągnika, choć nie był w stanie przypomnieć sobie, kiedy miało to miejsce.J. L.przyznał, że nie zwrócił owego sprzętu i nie powiadomił ani windykatora, ani pokrzywdzonej jednostki o miejscu przechowywania ciągnika . Wyjaśnił nadto, że choć podpisał umowę pożyczki, zabezpieczenia i przewłaszczenia, to ciągnika nie zwrócił, aby zabezpieczyć swoje interesy wobecspółki (...) SA. Stwierdził bowiem, że gdyby maszynę tę oddał oraz gdyby zwrócił zasądzone ponad 319 000zł, to zapłaciłby za coś, czego nie posiada a dodatkowo ma on obowiązek zwrócić Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uzyskaną dotację. Dodał on również, że prowadził z pokrzywdzoną spółką negocjacje, lecz nie zaowocowały one jak dotąd porozumieniem.
W ocenie Sądu wyjaśnieniaJ. L.częściowo zasługują na walor wiarygodności w zakresie opisywanych w nich faktów za wyjątkiem podnoszonego w nich wątku prowadzenia negocjacji z pożyczkodawcą, jak też intencji oskarżonego. ZarównoJ. C.- przedstawiciel spółki windykacyjnej, jak teżJ. D. (2)zgodnie zeznali, że pomimo wielu podejmowanych prób nie zdołali się skontaktować z oskarżonym, który nie poinformował ich o zmianie miejsca swojego pobytu, jak również nie odbierał połączeń telefonicznych. Dopiero w dniu 7 majaJ. C.zdołał nawiązać zJ. L.kontakt telefoniczny, jednak podczas rozmowy nie doszło do poczynienia żadnych ustaleń. W ocenie Sądu zbieżne ze sobą i konsekwentne zeznania obu świadków zasługują na wiarę, żaden z wymienionych mężczyzn nie miał bowiem interesu w składaniu fałszywych zeznań i narażaniu się z tego tytułu na odpowiedzialność karną. Kwestia ta ma znaczenie w odniesieniu do oceny zasadności przedstawionego oskarżonemu zarzutu, pierwej jednak ustalić należy status prawny spornego ciągnika, w szczególności czy był on własnością oskarżonego, czy też pokrzywdzonej spółki. W ocenie Sądu kwestię tę rozstrzygają dołączone do akt sprawy dokumenty. Zgodnie z treścią § 1 pkt 3 i 4 umowy z dnia 6 sierpnia 2014r. ( k. 9) przedmiotowy ciągnik markiJ. D. (1)(...)przechodzi na własnośćspółki (...) SApod warunkiem naruszenia przez oskarżonego któregokolwiek postanowienia umowy pożyczki z dnia 8 lipca 2013r. ( k. 5-8) a w szczególności powstania opóźnienia w spłacie chociażby jednej raty pożyczki. W sprawie- co wyżej wskazano- jest bezspornym, że oskarżony poza pierwszą ratą w kwocie 300 000zł nie uiścił żadnej innej kwoty z tytułu spłaty zaciągniętej pożyczki co oznacza, że warunek zawieszający się ziścił. Pociągnęło to za sobą następstwo w postaci przejścia ciągnika na własność pokrzywdzonej spółki. Oceniane postanowienie umowne pozostaje w zgodzie zart. 89, 155 § 1 i 157 § 1 kodeksu cywilnego. Ten ostatni przepis nie dopuszcza możliwości przeniesienia własności pod warunkiem, jednakże unormowanie to dotyczy wyłącznie nieruchomości, którą ciągnik rolniczy wszak nie jest. Z koleiart. 155 § 1 kodeksu cywilnegostanowi, że każda umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. W przedmiotowej sprawie określone tym wyłączeniem okoliczności miejsca nie mają, zaś ciągnik, o jakim mowa jest bez wątpienia rzeczą oznaczoną co do tożsamości. Skoro tak, to z chwilą ziszczenia się określonego w umowie a opisanego wyżej warunku ciągnik ten stał się własnością(...) SAbez potrzeby dokonywania jakichkolwiek innych czynności prawnych i faktycznych co oznacza, że powinnością oskarżonego było jego wydanie w czasie określonym przez przedstawiciela tejże spółki. Faktem jest, żeJ. L.nie podejmował kierowanej doń korespondencji w powyższym zakresie, zatajając nie tylko miejsce swojego pobytu, ale także i miejsce przechowywania ciągnika. Oczywistym jest, że działania takie nie mogą mieć charakteru ekskulpującego, niemniej jednak najpóźniej w dniu 7 maja 2014r.J. L.dowiedział się odJ. C.o ciążącym obowiązku wydania ciągnika i podczas tej samej rozmowy telefonicznej odmówił jego wydania. Nie zasługuje przy tym na wiarę relacja oskarżonego co do jego intencji, związanej z zatrzymaniem traktora. Nakaz zapłaty wydany został bowiem w dniu 30 czerwca 2014r. a zatem niemal dwa miesiące po telefonicznej rozmowieJ. L.zJ. C., w trakcie której oskarżony dowiedział się o powinności zwrócenia ciągnika. Skoro tak, toJ. L.nie mógł zatrzymać owego sprzętu z zamiarem uwzględnienia w deklarowanych rozliczeniach z pożyczkodawcą zasądzonej nakazem kwoty, bowiem ta jeszcze wówczas nie istniała.
Zgodnie z trafnym, zachowującym aktualność wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 1978 r.( V KR 197/77, OSNPG 1978, nr 6, poz. 64) przywłaszczeniem jest bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie rzeczą ruchomą znajdującą się w posiadaniu sprawcy przez włączenie jej do swego majątku i powiększenie w ten sposób swojego stanu posiadania lub stanu posiadania innej osoby albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do rzeczy ruchomej uprawnień właścicielskich. Z kolei podstawowym prawem właściciela każdej rzeczy ruchowej jest jej posiadanie, co jak się wydaje nie nasuwa wątpliwości. Skoro zatemJ. L.wykonywał w stosunku do opisanego w zarzucie ciągnika , przysługujące właścicielowi uprawnienie do jego posiadania - wbrew woli tegoż właściciela, to w ocenie Sądu wyczerpał on ustawowe znamiona przestępstwa przywłaszczenia. Odmawiając jego wydania właścicielowi, wbrew wyraźnemu żądaniu i nie ujawniając pokrzywdzonej spółce miejsca przechowywania ciągnikaJ. L.wprost zamanifestował zamiar jego włączenia do swojego majątku. Ów zamiar ma charakter trwały, czego jednoznacznym dowodem jest to, że do daty wyrokowania oskarżony nie tylko nie zwrócił ciągnika, ale i nie deklarował woli jego bezwarunkowego zwrotu, negując wobecspółki (...) SAprawo własności. Jako że wartość ciągnika przekraczała w chwili czynu kwotę 200 000zł, to zachowanie sięJ. L.zakwalifikować należało zart. 284 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kk. Oskarżony jest osobą w pełni zdolną do zawinienia, co w połączeniu z wyżej opisanymi okolicznościami obliguje Sąd do wydania wyroku skazującego. W ocenie Sądu przepisy obowiązujące przed dniem 1 lipca 2015r. mają charakter względniejszy, jako że przewidują one łagodniejsze warunki, pod którymi zastosować można instytucję warunkowego zawieszenia wykonania kary, stąd uzupełnienie kwalifikacji prawnej oart. 4 § 1 kk.
Rozważania w zakresie wymiaru kary w związku ze złożeniem tzw. zapowiedzi apelacji jedynie przez obrońcę, umocowanego do działania wyłącznie na korzyść oskarżonego ograniczyć można do jednego tylko stwierdzenia, że Sąd wymierzyłJ. L.karę najniższą, przewidziana przezart. 294 § 1 kk. Ustawowe granice sankcji, określonej przez ten przepis wyłączają możliwość jakiegokolwiek dalszego łagodzenia owej kary, skrótowo zatem wskazać należy, że wartość ciągnika nieznacznie przekracza poziom znaczności, określony wart. 115 § 5 kkzaś fakt niespłacania rat pożyczki warunkowany był między innymi względami zdrowotnymi oskarżonego, co wynika tak z jego wyjaśnień, jak też z dokumentacji lekarskiej. Nie bez znaczenia jest przy tym to, żeJ. L.ma już sądownie nałożony obowiązek zwrotu pozostałej do spłaty sumy pożyczki a co do jej znaczącej części wywiązał się, przekazując spółce windykacyjnej inne składniki przewłaszczonego mienia. Powołać się należy i na deklarowaną przez niego w toku rozprawy wolę porozumienia z pokrzywdzoną spółką, choć nie wolno tracić z pola widzenia tego, że w przeszłościJ. L.takich niezbędnych negocjacji nie podjął. Nie jest przy tym żadnym usprawiedliwieniem przywołany przezeń fakt braku zapoznania się z treścią podpisanych umów, bo przecież nikt mu takiej możliwości nie odmawiał. Uwzględnić przy wymiarze kary należy i to, że zachowanie się sprawcy godzi w tak istotną część stosunków społecznych, jaką jest obrót towarowo- pieniężny. To w następstwie takich zachowań coraz trudniej jest uczciwym przedsiębiorcom pozyskiwać niezbędne środki finansowe na prowadzenie działalności gospodarczej. Sposób dotychczasowego postępowaniaJ. L.wobec obu wymienianych już wielokrotnie przedsiębiorstw uprawnia do ograniczonego zaufania wobec oskarżonego a w efekcie do określenia okresu próby na poziomie 3 lat. Fakt wydania w dniu 30 czerwca 2014r. prawomocnego nakazu zapłaty na rzecz pokrzywdzonej spółki wyłącza możliwość wydania opartego oart. 46 §1 kkrozstrzygnięcia. Niemniej jednak celowe jest nałożenie na oskarżonego środka probacyjnego w postaci wykonania tegoż nakazu i zapłacenia pokrzywdzonej spółce przysługującej jej należności. W innym przypadku nawet wydanie wyroku skazującego nie odniosłoby w ocenie Sądu pozytywnego efektu resocjalizacyjnego wobecJ. L.i nie zmieniłoby jego postawy względem wierzyciela. W ocenie Sądu termin jednego roku jest wystarczający do pełnego uregulowania długuJ. L.wobecspółki (...) SA. Pamiętać trzeba, że oskarżony nadal dysponuje opisanym w akcie oskarżenia ciągnikiem, ma również własne mienie o wartości umożliwiającej mu pełne rozliczenie się ze spółką.
Sąd nie stwierdził istnienia okoliczności skutkujących powinnością odstąpienia od obciążaniaJ. L.kosztami sądowymi, w tym opłatą, dlatego orzekł jak w punkcie IV wyroku.