Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 260/16
Data wyroku: 2016-09-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS\

Sygn. akt IV U 260/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 września 2016r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Marzena Mazurek

po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. w Siedlcach na rozprawie
odwołaniaA. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 22 lutego 2016 r. Nr(...)
w sprawieA. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do emerytury
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala prawoA. S.do emerytury od dnia(...)
Sygn. akt IV U 260/16

UZASADNIENIE
Decyzją z 22 lutego 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeodmówiłA. S.prawa do emerytury. W ocenie organu rentowego ubezpieczony nie udowodnił, iż do dnia 1 stycznia 1999r. osiągnął 25-letni okres ubezpieczenia. Organ rentowy podniósł, że udowodniony okres ubezpieczenia wynosi 23 lata, 5 miesięcy i 27 dni, w tym 17 lat i 24 dni pracy w szczególnych warunkach. Do okresu ubezpieczenia organ rentowy nie zaliczył okresu pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców od 4 lutego 1972r. do 31 lipca 1974r. oraz od 2 lipca 1978r. do 18 marca 1979r. wskazując, że ubezpieczony wraz z rodzicami mieszkał w innej miejscowości niż to, w którym było położone gospodarstwo rolne. Jednocześnie ubezpieczony pobierał naukę w szkole znajdującej się w innej miejscowości niż ta, w której było położone gospodarstwo. W związku z tym, konieczność przygotowywania się do zajęć szkolnych oraz codziennych podróży do gospodarstwa wyklucza przyjęcie, że ubezpieczony wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców stale i w wymiarze znaczącym dla funkcjonowania tego gospodarstwa. Organ rentowy podał przy tym, iż tylko stała praca o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolnej w gospodarstwie, może być zaliczona do stażu emerytalnego. Organ rentowy powołał się również na oświadczenie ubezpieczonego, który wskazał, że żaden z członków rodziny nie utrzymywał się z pracy w gospodarstwie.
Odwołanie od w/w decyzji złożył ubezpieczonyA. S.wnosząc o jej zmianę i ustalenie mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że wbrew twierdzeniom organu rentowego do okresu wymaganego do emerytury zaliczyć należy okres jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16. roku życia, tj. czas od 4 lutego 1972r. do 31 lipca 1974r. oraz od 2 lipca 1978r. do 18 marca 1979r. Ubezpieczony podał, iż w pierwszym z przywołanych okresów mieszkał wS.i uczęszczał do położonej w tym mieście zasadniczej szkoły zawodowej, jednakże po zajęciach szkolnych udawał się do oddalanego o ok. 3-4 kmT., gdzie położone było gospodarstwo rolne jego rodziców. Ubezpieczony codziennie pracował w tym gospodarstwie w wymiarze od 4 do 6 godzin. W drugim ze wskazanych okresów ubezpieczony nie uczęszczał do żadnej szkoły i nie pracował zawodowo i dlatego też w większym wymiarze czasowym, tj. od 8 do 10 godzin świadczył pracę w tym gospodarstwie (odwołanie k.1-2 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ rentowy wskazał ponownie, że gospodarstwo rodziców ubezpieczonego nie stanowiło głównego źródła utrzymania rodziny (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.3-5 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyA. S.w dniu(...). ukończył 60. rok życia. Wcześniej, bo w dniu 29 stycznia 2016r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury (wniosek z 29 stycznia 2016r. k.1-4 akt emerytalnych). Na podstawie przedłożonych do wniosku dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy w wymiarze 23 lat, 5 miesięcy i 27 dni, z czego okresy składkowe stanowią 23 lata, 5 miesięcy i 27 dni, a okresy nieskładkowe 2 miesiące i 8 dni. Ponadto, organ rentowy ustalił, że do dnia 1 stycznia 1999r. ubezpieczony osiągnął staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 17 lat i 24 dni. Z uwagi na brak wymaganego ustawą okresu ubezpieczenia decyzją z 22 lutego 2016r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przyznania emerytury (decyzja z 22 lutego 2016r. k.34 akt emerytalnych).
Ubezpieczonyurodził się w dniu (...)w miejscowościT.. Rodzice ubezpieczonegoP.iM.małż.S.od 1964r. byli posiadaczami, gospodarstwa rolnego położonego we wsiT.gminaS.o powierzchni 2,84 ha (zaświadczenie wydane przez Urząd Gminy wS.z dnia 23 marca 2015 r. k. 13 akt emerytalnych). Na terenie tego gospodarstwa znajdowały się drewniana stodoła i obora oraz, zbudowany w latach 70-tych XX wieku, budynek gospodarczy wraz z dwoma pomieszczeniami mieszkalnymi. Ubezpieczony mieszkał z rodzicami w miejscowościT.od urodzenia do 13 maja 1963r., kiedy to rodzinaS.przeprowadziła się doS.(zaświadczenie o zameldowaniu wydane przez Urząd MiastaS.z 9 lutego 2016r. k.30 akt emerytalnych). Po ukończeniu szkoły podstawowej, od września 1971r. ubezpieczony kontynuował naukę w(...) Szkole ZawodowejwS.. Szkołę tę ukończył w dniu 12 czerwca 1974r. (świadectwo ukończenia(...) Szkoły ZawodowejwS.k.10 akt emerytalnych).
Poczynając od ukończenia 16. roku życia, co nastąpiło w dniu(...)r., poprzez okres nauki w(...) Szkole ZawodowejwS.aż do rozpoczęcia pracy zawodowej, ubezpieczony łączył naukę w szkole z pracą w gospodarstwie rolnym rodziców położonym wT.. Na posiadanych gruntach uprawiane było zboże oraz ziemniaki. Niewielką część tego terenu stanowiła łąka. W gospodarstwie rolnym hodowana były dwie krowy, 3-4 owce, trzoda chlewna oraz drób: kury, gęsi i indyki po 40 sztuk. Gospodarstwo to wyposażone było w traktor i podstawowe maszyny rolnicze. Odległość od gospodarstwa rolnego doS.wynosiła ok. 3-4 km, a na trasie pomiędzyT.iS.często, tj. co godzinę kursowały autobusy. Jazda autobusem pomiędzy tymi miejscowościami zajmowała ok.10-15 minut. Stąd też trasę tę ubezpieczony pokonywał autobusem. Zajęcia w szkole odbywały się trzy razy w tygodniu w godzinach od 8 do 12-13. Dwa dni w tygodniu ubezpieczony odbywał praktyki w(...)w godzinach od 7 do 13. Na naukę ubezpieczony poświęcał ok. godziny dziennie. Ubezpieczony, pomimo zameldowania wS., większość czasu spędzał wT.pracując w gospodarstwie rolnym rodziców. Ubezpieczony pracował w gospodarstwie rolnym rodziców każdego dnia po szkole, a często również rano przed rozpoczęciem zajęć w szkole. Bezpośrednio po szkole ubezpieczony przyjeżdżał doT.i powracał doS.ostatnim autobusem ,tj. o godzinie 21.40. Niejednokrotnie nocował na terenie gospodarstwa i wtedy wykonywał prace gospodarskie również z rana. Wszystkie dni wolne od nauki ,tj. w weekendy oraz w wakacje i w ferie zimowe ubezpieczony spędzał na terenie rodzinnego gospodarstwa rolnego. Ojciec ubezpieczonego pracował wSpółdzielni (...)wS., gdzie zajmował się rozwożeniem mleka. Pracował w godzinach od 2-3 w nocy do 8 rano. W 1975r. ojciec ubezpieczonego przeszedł na rentę inwalidzką, chorował na astmę, amputowano mu obie kończyny dolne. W rozpatrywanym okresie matka ubezpieczonego nie pracowała zawodowo i zajmowała się domem, opiekując się młodszą o 10 lat siostrą ubezpieczonego. Ubezpieczony ma o rok młodszego brata, który wówczas pobierał naukę w szkole budowlanej wS.i również - choć w mniejszym stopniu niż ubezpieczony pracował w gospodarstwie rolnym. W związku z taką sytuacją rodzinną obowiązki związane z pracą w gospodarstwie rolnym w dużej mierze obciążały ubezpieczonego. Średnio poświęcał on na pracę w gospodarstwie około 4-6 godzin dziennie. Do jego stałych obowiązków należał obrządek zwierząt oraz wykonywanie prac polowych takich jak orka, wykopki, wyrzucanie obornika czy sianie (zeznania świadkówT. G.k.13v akt sprawy iT. W.k.14 akt sprawy oraz zeznania ubezpieczonego k.12v-13 i k.14-14v akt sprawy).
Od 1 sierpnia 1974r. ubezpieczony rozpoczął pracę zawodową. Od tej daty do 12 października 1974r. ubezpieczony był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie (...)wS., zaś od 25 października 1974r. do 1 sierpnia 1978r. pracował wSpółdzielni (...)wS.(kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych k.2 akt emerytalnych z wniosku o ustalenie kapitału początkowego oraz świadectwo pracy k.19 akt emerytalnych).
W okresie od 2 lipca 1978r. do 18 marca 1979 r. ubezpieczony nigdzie nie pracował i nie uczył się. W tym czasie ubezpieczony ponownie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. W tym czasie rodzice ubezpieczonego rozpoczęli na większą skalę hodowlę gęsi. Początkowo mieli 500 sztuk tych zwierząt, następnie zaś liczba hodowanego inwentarza osiągnęła rozmiar 2000 sztuk (zeznania ubezpieczonego k.12v-13 i k.14-14v akt sprawy).
Ubezpieczony nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego (oświadczenie - wniosek o emeryturę k.2 akt emerytalnych).
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieA. S.podlegało uwzględnieniu.
Zgodnie zart.184 ust.1 i 2wyżej wymienionejustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego wart.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myślart. 32 ust.1 i 4przywołanej wyżej ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z§ 3 i § 4 ust.1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzepracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku, jeżeli ukończył wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia tj. co najmniej 20 lat w przypadku kobiety i 25 lat w przypadku mężczyzny a w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z § 2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnia przesłankę wymaganego okresu ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Bezspornym było, iż ubezpieczony spełnia pozostałe, wyrażone w przywołanych wyżej przepisach, warunki do nabycia emerytury w wieku obniżonym. Ubezpieczony udowodnił bowiem na dzień 1 stycznia 1999r. ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach, nie był członkiem otwartego funduszu emerytalnego, a w dniu 4 lutego 2016r. ukończył 60. rok życia.
Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że wniosek ubezpieczonego o zaliczenie do okresu wymaganego do emerytury okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od ukończenia 16. roku życia do 31 lipca 1974r. oraz od 2 lipca 1978r. do 18 marca 1979r. jest w pełni uzasadniony. Jak pokazują ustalenia Sądu oparte o wiarygodne dowody w postaci dokumentów oraz spójnych i logicznych zeznań świadkówZ. W.orazT. G.jak również zeznań ubezpieczonego, we wskazanych okresach ubezpieczony każdego dnia pracował w gospodarstwie rolnym rodziców wT.w wymiarze od 4 do 6 godzin dziennie. Odnośnie pierwszego z przywołanych okresów wskazać należy, iż mimo, że ubezpieczony mieszkał i pobierał naukę w szkole wS., to każdego dnia po zajęciach lekcyjnych albo odbywanych praktykach, a niekiedy również przed tymi zajęciami (jeżeli nocował w gospodarstwie), przebywał na terenie rodzinnego gospodarstwa i świadczył w nim pracę w określonym wyżej wymiarze. Również okresy wakacji i ferii przypadające w tym czasie ubezpieczony spędzał na terenie tego gospodarstwa i zajmował się pracą. Podkreślić należy, iż odległość dzielącaT.iS.jest niewielka, bo wynosi ok. 3-4 km. Odległość taka czasami występuje nawet w obrębie tego samego gospodarstwa rolnego, w sytuacji, gdy nieruchomości rolne położone są w innej miejscowości niż zabudowania gospodarskie. Na trasie tej istniało przy tym dogodne połączenie komunikacyjne, gdyż autobus kursował co godzinę, a odległość tę pokonywał w około 10-15 minut. Dlatego wiarygodne jest twierdzenie ubezpieczonego, że codziennie, po lekcjach jeździł do tego gospodarstwa i pracował w nim, zajmując się obrządkiem zwierząt, a w okresie wiosenno-jesiennym również wykonywaniem prac polowych. Relacja ta znalazła swoje potwierdzenie w treści zeznań mieszkających wówczas wT.w pobliżu gospodarstwa rolnego rodzinyS.świadkówZ. W.orazT. G.. Również fakt pracy zawodowej ojca ubezpieczonego nie podważa ustaleń o stałej pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym. Przeciwnie nakazuje uznać, że w związku z tym ilość obowiązków obciążających ubezpieczonego, jako najstarszego dziecka w domu, była większa. Okoliczność, że to ubezpieczony z trójki dzieci małżonkówS.najwięcej pracował w rodzinnym gospodarstwie potwierdzili wymienieni wyżej świadkowie. W tej sytuacji, mając na uwadze, że w gospodarstwie prowadzona była uprawa roślin i hodowla zwierząt wymagająca dużego nakładu pracy stwierdzić należy, że praca ubezpieczonego była istotnym wkładem i była konieczna do prawidłowego funkcjonowania tego gospodarstwa.
Zdaniem Sądu, ubezpieczony wykazał, iż również w drugim z przywołanych okresów pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie. W tym czasie bowiem ubezpieczony nigdzie nie pracował, a jego rodzice hodowali od 500 do 2000 sztuk gęsi. A zatem, również i w tym czasie istniało zapotrzebowanie na pracę ubezpieczonego w tym gospodarstwie tym bardziej, że wówczas ojciec ubezpieczonego był niezdolny do pracy w związku z czym pobierał rentę inwalidzką oraz był po amputacji początkowo jednej, a następnie obu nóg.
Odnosząc się do zarzutu organu rentowego dotyczącego tego, że gospodarstwo rolne nie stanowiło głównego źródła utrzymania rodzinyS.stwierdzić należy, iż ustawa o emeryturach i rentach z FUS nie wymaga, aby gospodarstwo rolne stanowiło jedyne, czy główne źródło dochodów rodziny ubezpieczonego ubiegającego się o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie do okresu ubezpieczenia.
Przyjmując zatem sporne okresy jako czas pracy w gospodarstwie rolnym stwierdzić należy, że ubezpieczony legitymuje się co najmniej 25-letnim okresem wymaganym do nabycia emerytury. Jak stanowi bowiemart.10 ust.1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 1 stycznia 1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, traktując je jak okresy składkowe.
Mając na uwadze powyższe na podstawieart.47714§2 kpcSąd orzekł jak wyroku. Jako datę początkową przyznania emerytury przyjęto dzień, w którym ubezpieczony ukończył 60.-ty rok życia.