Sąd Rejonowy w Zambrowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 176/15
Data wyroku: 2016-09-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marta Kołakowska

Sygn. akt I Ns 176/15

POSTANOWIENIE
Dnia 28 września 2016 roku
Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny
W składzie następującym
Przewodniczący – SSR Marta Kołakowska
Protokolant – Danuta Sawicka
po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 28 września 2016 r. w Zambrowie
sprawy z wnioskuJ. G.
z udziałemB. G.,A. M.
o stwierdzenie nabycia spadku poM. G. (1)

I
Stwierdza, że spadek poM. G. (1)s.F.iE.zmarłego dnia(...). wŁ., ostatnio stale zamieszkałego wS.na podstawie testamentu notarialnego z dnia(...)roku sporządzonego przez notariuszD. P.(...), otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Zambrowie w sprawie I Ns 76/14 w dniu 08 kwietnia 2014 roku nabył:

synJ. G.(synM.iZ.) w całości.

II
Kosztami sądowymi obciąża w całości uczestniczkę postępowaniaA. M., zaś szczegółowe ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

III
Stwierdza, że zainteresowani koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie ponoszą we własnym zakresie.

Sygn. akt I Ns 176/15

UZASADNIENIE

J. G.złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku poM. G. (1)zmarłym w dniu(...)roku wŁ.. Wnosił o stwierdzenie, że spadek po zmarłym na podstawie testamentu notarialnego z dnia(...)roku nabyłJ. G.w całości.
W odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowaniaA. M.wskazała, że kwestionuje testament notarialny, wnosi o jego unieważnienie z powodu niepoczytalności spadkodawcy w chwili sporządzenia oraz wnosi o stwierdzenie nabycia spadku poM. G. (1)z mocy ustawy.
Uczestniczka postępowaniaB. G.poparła wniosek.
Sąd ustalił i zważył co następuje:

M. G. (1)synF.iE.zmarł w dniu(...)roku wŁ., ostatnio stale zamieszkiwał wS.. Zmarły pozostawił po sobie żonęZ. G., która zmarła w dniu(...)roku, córkiB. G.iA. M.oraz synaJ. G.. SynM. G. (2)zmarł w dniu(...). (dowód zapewnienie złożone przezB. G.k. 33). W dniu(...)roku we wsi(...), w gminieZ., spadkodawcaM. G. (1)przed notariuszD. P.sporządził testament, w którym do całości spadku powołał swojego synaJ. G.(k. 5). Testament ten został otwarty i ogłoszony w dniu 08 kwietnia 2014r. przed Sądem Rejonowym w Zambrowie (k. 32).
Powyższe ustalono w oparciu o:testament (k. 5), odpisy skrócone aktów stanu cywilnego (k. 5), dokumentację medyczną (k. 22 – 27, 45, 59-68, 92, 122, 128, 134, 137 , 146 – 147 , 186, 334 – 336), zapewnienie (k. 33v ), zeznania świadków:M. G. (3)(k. 93 v),J. D.(k. 93v – 94),D. P.(k. 161 v) ,A. Ł.(k. 162), opinie biegłych z zakresu neurologii i psychologii (k. 214 – 228), opinię uzupełniającą biegłego z zakresu neurologii (k. 537 – 540), opinię sodowo – psychiatryczną biegłej z zakresu psychiatrii wraz z opinią uzupełniającą (k. 480 – 501, 519 - 524), akta sprawy tut. Sądu I Ns 78/15, akta SO w Łomży I C 698/09, akta SO w Łomży I C 75/11.
Zgodnie z treściąart. 926 § 1 kcpowołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Pierwszeństwo dziedziczenia według treści testamentu ustanawia § 2 powołanego artykułu. Istnienie ważnego testamentu, tj. sporządzonego w jednej z form przewidzianych wart. 949 – 953 kci nie dotkniętego którąkolwiek z wad określonych wart. 945 § 1 kc, wyklucza oparcie porządku spadkobrania według przepisówkodeksu cywilnegoo dziedziczeniu ustawowym, jeżeli osoba, wskazana w treści testamentu jako spadkobierca, żyje w chwili otwarcia spadku w myśl reguły przewidzianej wart. 927 § 1 kci nie została uznana za niegodną dziedziczenia w trybieart. 928 § 1 kc.Spadkodawca ma możliwość sporządzenia na mocyart. 950 kctestamentu w formie aktu notarialnego jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.
Ważność testamentu sporządzonego przezM. G. (1)została zakwestionowana przezA. M., która wskazała, że zmarły leczył się psychiatrycznie i z powodu niepoczytalności nie był w stanie sporządzić ważnego testamentu.
Z uwagi na powyższe Sąd przesłuchał świadków, zgromadził dokumentację medyczną oraz dopuścił dowody z opinii biegłych z zakresu neurologii, psychologii i psychiatrii celem ustalenia czy spadkodawca w chwili sporządzenia testamentu był poczytalny.
Przesłuchani w sprawie świadkowie, którym Sąd dał w pełni wiarę, podali, że spadkodawca nie sprawiał wrażenia osoby niepoczytalnej, wręcz przeciwnie był zorientowany w swojej sytuacji, miał pełną świadomość swojego postępowania.M. G. (3)(k. 93v) kolega spadkodawcy, zeznał że spotykał się z nim w miarę możliwości, czasami było to raz w miesiącu, czasami nawet dwa razy w tygodniu. Ostatni raz widział go około pół roku przed śmiercią. Świadek wskazał, że spadkodawca był duszą towarzystwa, można z nim było porozmawiać na różne tematy. Miał problemy zdrowotne, uskarżał się na kłopoty z chodzeniem, ale nigdy nie skarżył się na pamięć czy koncentrację. Świadek nie zauważył u niego problemów z psychiką, również w marcu 2013 roku. ŚwiadekJ. D.(k. 93v-94) był lekarzem spadkodawcy. On również podał, że przy swoich licznych kłopotach zdrowotnychM. G. (1)miał normalną świadomość. Spadkodawca dbał o swoje zdrowie, leczył się u wielu lekarzy, przyjmował leki. Kiedy przyjeżdżał do(...)zachowywał się normalnie. RównieżD. P., notariusz sporządzająca testament, nie miała zastrzeżeń co do stanu psychicznegoM. G. (1)(k. 161v). Wskazała ona, że zgodnie z obowiązującymi procedurami z uwagi na trudności z poruszaniem się testatora udała się do jego miejsca zamieszkania, celem spisania jego ostatniej woli. Notariusz przed sporządzeniem aktu, przeprowadziła z nim rozmowę, po której uznała, że jest on osobą wyjątkowo sprawną intelektualnie. Podkreśliła, że jeśli miałaby jakiekolwiek wątpliwości co do tego, nie sporządziłaby aktu. W tej sprawie wątpliwości nie miała. ŚwiadekA. Ł.(k. 162) zajmował się spadkodawcą jako lekarz. Wskazał on że nie pamięta pacjenta, jednakże po przejrzeniu historii choroby wskazał, co mu dolegało i jakie leczenie zostało zastosowane. W ocenie Sądu zeznania wszystkich świadków należy uznać za w pełni wiarygodne, świadkowie są osobami obcymi zarówno w stosunku do spadkodawcy jak i uczestników postępowania, i nie mają interesu w opowiadaniu się po którejkolwiek stronie sporu.
Podstawowe znaczenie dla poczynienia ustaleń w sprawie miały opinie biegłych, które wskazują, że spadkodawca w chwili sporządzania testamentu nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. We wspólnej opinii biegłe z zakresu psychologii i neurologii (k. 214-228) kategorycznie stwierdziły, że w dacie sporządzania testamentu notarialnego z dnia 20 marca 2013r.M. G. (1)nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Biegłe opinię sporządziły w oparciu o dane z akt sprawy oraz dokumentację medyczną spadkodawcy. Opinia jest fachowa, rzetelna i zawiera logiczne wnioski.
Mniej stanowczo wypowiedział się biegły psychiatraJ. C.(k. 245-254), który wskazał, że na podstawie danych dostępnych w aktach sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w momencie testowaniaM. G. (1)znajdował się w stanie psychicznym wykluczającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli ani też tej tezie zaprzeczyć. Z uwagi na brak możliwości poczynienia ustaleń na podstawie takiej opinii, zawierającej braki we wnioskach końcowych, Sąd powołał biegłą z zakresu psychiatriiM. B.(k. 480-501), która w swojej opinii wskazała, że uM. G. (1)oprócz licznych chorób somatycznych rozpoznano zespół psychoorganiczny otępienny i organiczne zaburzenia nastroju.M. G. (1)jednakże nie miał zaburzeń świadomości, nie miał objawów psychotycznych, nie był osobą upośledzoną umysłowo ani chorą psychicznie. W dokumentacji nie odnotowano stopnia głębokości otępienia, jednakże analiza dokumentacji, zeznania świadków oraz ocena funkcjonowania testatora pozwalają stwierdzić, iż nie miał on nasilonych zaburzeń otępiennych, które uniemożliwiłyby testowanie. W ocenie biegłej w dniu sporządzenia testamentu nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.Opinia biegłej z zakresu psychiatriiM. B.jest fachowa, rzetelna i zawiera logiczne wnioski, poparte szczegółową analizą całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W tym miejscu należy podkreślić za Sądem Apelacyjnym w Łodzi, że opinia biegłego podlega ocenie wedługart. 233 § 1 k.p.c., lecz w oparciu o szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Specyfika oceny tego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej (wyrok z dn. 11.01.2013r., sygn. I ACa 1003/12).
Z uwagi na szereg zarzutów wniesionych przez strony postępowania do opinii biegłych, sporządzili oni opinie uzupełniające, w których odnieśli się do stawianych zarzutów nie zmieniając jednakże wniosków zawartych w opiniach głównych (k. 301-303 opinia z zakresu psychiatriiJ. C., k. 519-524 opinia z zakresu psychiatriiM. B., k. 537-540 – opinia z zakresu neurologii).
W świetle opinii sporządzonych przez biegłych powołanych w sprawie oraz po analizie pozostałego zgromadzonego materiału dowodowego należy stwierdzić, iż testament sporządzony przezM. G. (1)jest ważny a jego forma zgodna z przepisami prawa. Nie znalazły potwierdzenia twierdzenia uczestniczki postępowania, że w czasie sporządzania testamentuM. G. (1)miał zniesioną świadomość albo nie miał możliwości swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli.
Z uwagi na to, Sąd na mocy testamentu sporządzonego w dniu(...)roku przed notariuszD. P.(...)stwierdził, że spadek poM. G. (1)nabył jego synJ. G.w całości.
O kosztach Sąd orzekł na mocyart. 520 § 1 kpcwskazując, że zainteresowani ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie we własnym zakresie. Kosztami sądowymi zaś na mocyart. 520 § 2 kpcobciążył w całości uczestniczkę postępowaniaA. M., z uwagi na fakt, że wyłącznie ona kwestionowała testament, a jej twierdzenia nie ostały się wobec ustaleń poczynionych przez Sąd. Na mocyart. 108 § 1 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpcszczegółowe wyliczenie kosztów sądowych pozostawiono referendarzowi sądowemu.