Sąd Rejonowy w Zgierzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1727/15
Data wyroku: 2016-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewelina Iwanowicz

Sygn. akt I C 1727/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2016 roku
Sąd Rejonowy w Zgierzu, I Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący: Sędzia SR Ewelina Iwanowicz
Protokolant: Bartłomiej Trzmielak
po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 roku w Zgierzu na rozprawie sprawy
z powództwaA. S. (1)
przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibąwW.
o zapłatę
1. zasądza od(...) Spółki Akcyjnejz siedzibąwW.na rzeczA. S. (1)kwotę 10.000 (dziesięć tysięcy) złotychz odsetkami ustawowymi od dnia 4 lipca 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 rokui z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty;
2. oddala powództwo w pozostałym zakresie;
3. zasądza od(...) Spółki Akcyjnejz siedzibąwW.na rzeczA. S. (1)kwotę 773,44(siedemset siedemdziesiąt trzy 44/100) złote tytułem zwrotu kosztów procesu;
4. nakazuje pobrać od(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu kwotę 495,00 (czterysta dziewięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa;
5. nie obciąża powódki nieuiszczonymi kosztami sądowymi od oddalonej części powództwa.
Sygn. akt I C 1727/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 3 sierpnia 2015 rokuA. S. (1)wystąpiła o zasądzenieod(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.kwoty 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią swojej macochyJ. K.wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 4 lipca 2015 rokudo dnia zapłaty. Powódka wniosła również o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając pozew powódka, wskazała, iż wskutek wypadku z dnia 1 listopada 2006 roku śmierć poniosła macocha –J. K.. Powódka wskazała, że była bardzo emocjonalnie związana z macochą i zawsze odnosiła się do niej z szacunkiem i miłością. Traktowała ją jak swoją matkę. ŚmierćJ. K.w wyniku wypadku drogowego była dla powódki szokiem, bardzo cierpiałaz tego powodu. Mając na uwadze relacje jakie łączyły ja z macochą żądaną kwotę powódka uznaje za odpowiednią. Pojazd sprawcy wypadku ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej w(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.. Powódka wystąpiła do ubezpieczyciela o zapłatę kwoty 80.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za śmierć macochy, który to decyzją z dnia 3 lipca 2015 roku odmówił uznania roszczeń powódki.
(pozew – k. 2-5)
Postanowieniem z dnia 23 października 2015 roku Sąd zwolnił powódkę od kosztów sądowych w całości.
(postanowienie – k. 14)
W odpowiedzi na pozew,(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował powództwo podnosząc, że jest nadmiernie wygórowane. Podniósł, że powódka nie mogła pozostawać z macochą w tak bliskiej relacji emocjonalnej, aby doznała szczególnego wstrząsu po śmierci macochy, tym bardziej, żew dacie śmierciJ. K.była osobą dorosłą, posiadającą własną bliższą rodzinę. Nadto powódka nie pozostawała względem macochy w żadnej zależności życiowej. Pozwany wskazał, że ocena krzywdy odniesionej przez powódkę na skutek utraty osoby bliskiej winna być oceniana na datę wyrokowania, a w tym przypadku powódki trudno mówićo jakiejkolwiek krzywdzie po stronie powódki, skoro od wypadku w wyniku którego zginęłaJ. K.minęło 9 lat. Pozwany nadto podniósł, że dokonał w ramach postępowania likwidacyjnego wypłaty na rzecz powódki odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej po śmierci osoby najbliższej w wysokości 13.192,09 złotych, które obejmował rekompensatę nie tylko szkody materialnej, ale uwzględniało również osłabienie aktywności życiowej wynikające z bólu i cierpienia po stracie osoby najbliższej oraz brak wsparciai pomocy w przyszłości.
(odpowiedź na pozew – k. 15-18)
W dniu 5 stycznia 2016 roku wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika powódki,w którym zaprzeczył, aby na rzecz powódki, bądź jej pełnomocnika pozwany wypłacił odszkodowanie za znaczne pogorszenie się sytuacji życiowej.
(pismo procesowe powódki – k. 32)
Na terminie rozprawy w dniu 3 lutego 2016 roku pełnomocnik powódki poparł powództwo. Oświadczył, iż powódka nie otrzymała pieniędzy tytułem odszkodowaniaza znaczne pogorszenie się jej sytuacji życiowej po śmierci macochy.
(protokół – k. 41)
Na ostatnim terminie rozprawy w dniu 23 maja 2016 roku pełnomocnik powódki poparł powództwo i wniósł o zasądzenie kosztów procesu. Pełnomocnik pozwanego prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy – nie stawił się.
(protokół – k. 49-50)

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Z. K.– ojciecA. S. (1)po śmierci żony w 1997 roku ponownie zawarł związek małżeński w 1999 roku. Powódka początkowo była przeciwna związkowi ojca, ale z czasem przekonała się, że jej macochaJ. K.jest dobrąi ciepłą kobietą. Powódka nazywała ją „babciąJ.”, gdyż w tym czasie miała już własne dzieci.
(zeznania powódki – k. 49v w zw. z k. 41-41v wyjaśnień informacyjnych, zeznania świadkaT. S.– k. 49-49v)
Ojciec i macocha przyjeżdżali zŁ.do powódki doB.co tydzień na całe weekendy. Powódka ze swoją rodziną również odwiedzała ojca i macochę. Wspólnie spędzali święta i celebrowali uroczystości jak imieniny czy urodziny. W okresie letnim, co weekend powódka jeździła doŁ.na działkę do ojca i macochy, gdzie pomagała w pracach porządkowych. Dzieci powódki spędzały wakacje uJ. K.na działce kołoT.. Powódka z mężem oraz ojcem i macochą spędzali na tej działce urlop (tydzień, dwa tygodnie).J. K.przygotowywała przetwory na zimę dla powódki, robiła na szydełku ubranka dla jej dzieci. Zawsze służyła powódce radą i pomocą. Powódka szanowała macochę. Powódka pozostawała również w bardzo dobrych relacjach z jej rodziną, zwłaszcza z jej dziećmi. Syn powódki ożenił się z wnuczkąJ. K.. Powódka nie miała żadnych konfliktów z macochą.
(zeznania powódki – k. 49v w zw. z k. 41-41v wyjaśnień informacyjnych, zeznania świadkaT. J.– k. 41v, zeznania świadkaT. S.– k. 49v)
W dniu 1 listopada 2006 roku w miejscowościA. S. (2),T. K., kierując samochodem osobowym markiO. (...)onr rej (...)nie zachował należytej ostrożności podczas wykonywania manewru wyprzedzania zjeżdżając na lewy pas ruchu, czym doprowadził do zderzenia z jadącym z przeciwnego kierunku samochodem osobowymmarki Z. (...)onr rej (...)kierowanym przezZ. K., w wyniku czego śmierć na miejscu poniósłZ. K., a w szpitalu zmarła jego pasażerkaJ. K.. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu II Wydział KarnyT. K.został uznany winnym za spowodowanie wypadku drogowegoze skutkiem śmiertelnym i został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania orzeczonej kary na okres 5 lat próby.
(bezsporne)
KiedyA. S. (1)dowiedziała się o śmierciJ. K.„nogi się pod nią ugięły”, ponieważ liczyła, że choć ona ten wypadek przeżyje. Powódka bardzo przeżyła śmierć macochy, chodziła jak nieobecna.
(zeznania powódki – k. 49v w zw. z k. 41 wyjaśnień informacyjnych, zeznania świadkaT. S.– k. 49v)
Powódka była na dwóch wizytach u psychiatry. Dużym wsparciem był dla niej mąż, który podtrzymywał ja na duchu.
(zeznania powódki – k. 49v w zw. z k. 41 wyjaśnień informacyjnych)
Powódka odwiedza gróbJ. K.iZ. K.razw miesiącu. Wspomnienia o macosze zawsze przywodzą powódkę do płaczu. Powódka przechowuje zdjęcia i pamiątki po rodzicach.
(zeznania powódki – k. 49v w zw. z k. 41v wyjaśnień informacyjnych, zeznania świadkaT. J.– k. 41v)
Powódce nadal brakuje macochy, którą traktowała jak przyjaciółkę. Do dnia dzisiejszego powódka ma problemy ze snem, śpi w nocy po 2-3 godziny.
(zeznania powódki – k. 49v w zw. z k. 41 wyjaśnień informacyjnych)
W dacie wypadku pojazdT. K.ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej w(...) S.A.z siedzibą wW..
(bezsporne)
W dniu 3 czerwca 2015 roku powódka zgłosił szkodę do pozwanego i wystąpiłao wypłatę kwoty 80.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistychw związku ze śmiercią macochy.
(bezsporne)
Decyzją z dnia 3 lipca 2015 roku pozwany odmówił uznania roszczeń powódki.
(bezsporne)
W dniu 24 listopada 2015 roku(...) S.A.wydał decyzję o wypłacie kwoty 13.192,09 złote tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie się sytuacji życiowej. Jako adresat decyzji wskazana byłaA. S. (1), a jako osoba upoważniona do wypłatyJ. K..
(decyzja – k. 19)
Powódka nie otrzymała od ubezpieczyciela jakiekolwiek pieniądze z tytułu śmierci macochy.
(zeznania powódki – k. 49v w zw. z k. 41v wyjaśnień informacyjnych)
A. S. (1)prowadzi sama gospodarstwo domowe. Utrzymuje sięz wynagrodzenia w wysokości 1.860 złotych netto. Koszty utrzymania domu wynoszą 700 złotych, a rata kredytu 680 złotych.
(zeznania powódki – k. 49v)
Powyższy stan faktyczny był bezsporny w zakresie zdarzenia skutkującego odpowiedzialnością pozwanego, co do zasady. Spór dotyczył zaś oceny, czy powódka należy do kręgu najbliższych osóbJ. K.i czy może, wobec powyższego, zostać jej przyznane zadośćuczynienie na podstawieart. 448 k.c.oraz tego czy pozwany wypłacił powódce odszkodowanie z tytułu śmierciJ. K.w wysokości 13.192,09 złotych.
Dodać należało, iż pozwany pomimo wezwania przez Sąd, stosownie do wniosku zawartego w pozwie, nie złożył akt szkodowych. Nadto nie przeczył zgłoszeniu przez powódkę żądania wypłaty zadośćuczynienia oraz nieprzyznaniu jej zadośćuczynienia.W związku z tym Sąd uznał za przyznane okoliczności podniesione w uzasadnieniu pozwuco do daty zgłoszenia przez powódkę pozwanemu roszczenia o zadośćuczynienie i daty wydania decyzji odmownej.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Powództwo w zdecydowanej części było zasadne.
Warunki odpowiedzialności pozwanego określają w przedmiotowej sprawie przepisykodeksu cywilnegodotyczące umowy ubezpieczenia –art. 805 § 1 i § 2 pkt 1 k.c.,art. 821 k.c.iart. 822 k.c.oraz regulujące odpowiedzialność cywilną posiadacza i kierowcy z tytułu czynów niedozwolonych -art. 436 § 2 k.c., a nadtoustawa z dnia 22 maja 2003 rokuo ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(t.j. Dz. U. 2013/292 ze zm.).
Odnośnie podstawy prawnej dochodzonego roszczenia o zadośćuczynienie, przytoczyć należy treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 roku(sygn. akt III CZP 76/10, OSN 2011/9/96 LEX nr 604152), w której wskazano, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawieart. 448 k.c.w związkuzart. 24 § 1 k.c.zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 roku. W uzasadnieniu uchwały z dnia 13 lipca 2011 roku (sygn. akt III CZP 32/11, OSP 2012/3/32 LEX nr 852341) Sąd Najwyższy wskazał, że przepisart. 446 § 4 k.c.nie uchyliłart. 448 k.c., jego dodanie natomiast było wyrazem woli ustawodawcy zarówno potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie obowiązujących przed dniem wejścia w życie przepisów, jaki ograniczenie kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia do najbliższych członków rodziny. Stanowisko to w jest utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W uchwalez dnia 12 grudnia 2013 roku (sygn. akt III CZP 74/13, OSNC 2014/9/88, LEX nr 1405242) Sąd Najwyższy określił relacje międzyart. 446 § 4 k.c., aart. 448 k.c.uznając, że skoro na mocy nowelizacjikodeksu cywilnegowprowadzającejart. 446 § 4 k.c.do porządku prawnego, nie został uchylonyart. 448 k.c., to należy przyjąć, że – jeśli czyn niedozwolony został popełniony po 3 sierpnia 2008 roku – najbliżsi członkowie rodziny osoby zmarłej mogą dochodzić zadośćuczynienia zarówno na podstawieart. 446 § 4 k.c., jak i na podstawieart. 448 k.c., przy czym skorzystanie z pierwszej podstawy prawnej jest prostsze, gdyż łączy się z ułatwieniami dowodowymi. Natomiast przed dniem 3 sierpnia 2008 roku jedyną podstawą roszczenia o zadośćuczynienie byłart. 448 k.c.i to zarówno dla osób najbliższych, jak i dla innych podmiotów. Sąd Najwyższy potwierdził także, że więź rodzinna stanowi dobro osobiste i wyjaśnił, że nie chodzi o każdą więź rodzinną, ale o wyjątkowo silną więź emocjonalną, szczególnie bliską w relacjach rodzinnych, której zerwanie powoduje ból, cierpienie i rodzi poczucie krzywdy. Osoba dochodząca roszczenia na podstawieart. 448 k.c.powinna zatem wykazać istnienie tego rodzaju więzi, stanowiącej jej dobro osobiste podlegające ochronie. W wyroku z dnia 14 stycznia 2010 roku (sygn. akt IV CSK 307/09, OSP 2011/2/15, LEX nr 599865), Sąd Najwyższy wskazał nadto, iż wprowadzenieart. 446§ 4 k.c.nie powinno być rozumiane w ten sposób, że w dotychczasowym stanie prawnymart. 448 k.c.nie mógł stanowić podstawy przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. Takie stwierdzenie oznaczałoby, że chwila, w której zaszło zdarzenie będące źródłem szkody, decydująca - zgodnie z wyborem ustawodawcy - o możliwości zastosowaniaart. 446 § 4 k.c., rozstrzygałaby definitywnie o istnieniu lub braku istnienia uprawnienia do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią osoby bliskiej, bez względu na rodzaj tej krzywdy. Prowadziłoby to do radykalnego zróżnicowania sytuacji osób, które doznały krzywdy o podobnym charakterze, nawet w krótkich odstępach czasu, co jest trudne do zaakceptowania.
W cytowanej uchwale z dnia 22 października 2010 roku Sąd Najwyższy wyjaśnił również, iż w judykaturze uznano, że do katalogu dóbr osobistych należy np. prawodo intymności i prywatności, płeć człowieka, prawo do planowania rodziny, tradycja rodzinna, pamięć o osobie zmarłej. Trudno byłoby znaleźć argumenty sprzeciwiające się zaliczeniu do tego katalogu także więzi rodzinnych. Więzi te stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny i podlegają ochronie prawnej (art. 18 i 71 Konstytucji RP,art. 23 k.r.o.). Skoro dobrem osobistym w rozumieniuart. 23 k.c.jest kult pamięci osoby zmarłej, to -a fortiori- może nim być także więź miedzy osobami żyjącymi. Nie ma zatem przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą wart. 23 i 24 k.c.(zob. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia15 marca 2012 roku, sygn. akr I CSK 314/11, LEX nr 1164718, wyrok Sądu Apelacyjnegow Lublinie z dnia 7 listopada 2012 roku, sygn. akt I ACa 488/12, LEX nr 1237242).
W niniejszej sprawie dnia 1 listopada 2006 roku doszło do wypadku drogowego,za który odpowiedzialność ponosi kierowca pojazduT. K.. Jego odpowiedzialność została stwierdzona prawomocnym wyrokiem karnym skazującym, który wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie (art. 11 k.p.c.). Przy czym, sprawca wypadku ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznychw pozwanymTowarzystwie (...). Wskutek powyższego wypadku śmierć poniosła macocha powódkiJ. K..
Pozwany nie kwestionował zasady swej odpowiedzialności. Podniósł natomiast, żew toku postępowania likwidacyjnego wypłacił powódce stosowane odszkodowanie za znaczne pogorszenie jej sytuacji życiowej po śmierć macochy w wysokości 13.192,09 złotych. Powódka kategorycznie tym twierdzeniom zaprzeczyła. W tym zakresie ciężar udowodnienia, iż odszkodowanie takie zostało wypłacone spoczywał na stronie pozwanej stosownie doart. 6 k.c., któremu to ciężarowi pozwany nie podołał. Sama decyzjao przyznaniu odszkodowania nie oznacza, że zostało ono wypłacone. Przy czym, w niniejszej sprawie powódka dochodzi zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną tragiczną śmiercią macochy. W tej sytuacji pozwany musiałby udowodnić nie tylko fakt wypłaty odszkodowania, lecz również, iż zawierało ono elementy naprawy krzywdy, czyli zadośćuczynienia.
W przedmiotowej sprawie należało rozważyć, czy powódka należy do kręgu osób najbliższych zmarłejJ. K., a co za tym idzie, czy można na jej rzecz zasądzić zadośćuczynienie z tytułu krzywdy za naruszenie dóbr osobistych spowodowanej jej tragiczną śmiercią.
Pojęcie „najbliższy członek rodziny” kładzie nacisk na aspekt bliskości relacji z daną osobą, nie odnosi się zaś do samego słowa „rodzina”. W przypadku „członka najbliższej rodziny” aspekt bliskości dotyczy samego kręgu rodzinnego, liczy się sam fakt bycia członkiem tego kręgu, natomiast aspekt bliskości relacji z daną osobą właściwie nie ma znaczenia (J. N., Zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej – wybrane zagadnienia, Rozprawy Ubezpieczeniowe nr 11(2/2011). Z tego względu należy uznać, iż w przypadku dochodzenia świadczeń na podstawieart. 446 § 4 k.c., jak również na podstawieart. 448 k.c., nie chodzi o samą najbliższą rodzinę (czyli rodziców, dzieci lub - względnie - rodzeństwo), ale o rodzinęsensu largo. W krąg tak pojmowanej rodziny mogą wchodzić różne osoby, połączone nie tylko więzami pokrewieństwa, przy czym więzy te nie przesądzają automatycznie o zasądzeniu świadczenia.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że pokrewieństwo nie stanowi wyłącznego kryterium zaliczenia do najbliższych członków rodziny (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2005 roku, sygn. akt IV CK 648/04, OSNC 2006/3/54,LEX nr 150318). Z kolei w innym orzeczeniu Sąd Najwyższy uznał, że w świetleart. 446 § 3 k.c.konkretyzacja tego, kto jest w danym wypadku członkiem rodziny należy do sądu orzekającego. Stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, za najbliższego członka rodziny można uznać również macochę, zwłaszcza wtedy, gdy uzasadniają to pozytywne ocenianew świetle zasad współżycia społecznego stosunki łączące macochę i pasierba (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1969 roku, sygn. akt III PRN 77/69, OSNCP 1970/9/160, LEX nr 1057). Podobnie w orzecznictwie sądów powszechnych macocha, ojczymi pasierbowie zaliczani są do grona „najbliższych członków rodziny” (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 26 maja 2015 roku, sygn. akt III Ca 260/15, Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi i wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 7 października 2015 roku, sygn. akt I ACa 470/15, LEX nr 1820410).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż pomiędzy powódką, a jej macochą istniały silne więzy rodzinne. Powódka spotykała się zJ. K.regularnie, otrzymywała od niej wsparcie psychiczne oraz pomoc. Mówiła o niej jak o krewnej, nazywała ją „babciąJ.”, darzyła ją szacunkiem. Poczynione w sprawie ustalenia jednoznacznie wskazują na nawiązanie między powódką a zmarłą macochą więzi emocjonalnej, charakterystycznej dla osób najbliższych, stale obecnych w życiu danej osoby. Powódka na każdym kroku podkreślała, że pomiędzy nią a macochą istniała silna więź taka jak pomiędzy matką i córką, co niewątpliwie przekładało się na intensywność i częstotliwość kontaktów pomiędzy powódką iJ. K.. Powódka zawsze mogła liczyć na pomoc i poradę macochy w różnego rodzaju sytuacjach życiowych. Choć powódka w dacie śmierciJ. K.była mężatką i posiadała własne dzieci, aJ. K.miała własnych zstępnych, nie może to wykluczać bliskości relacji jaka zawiązała się pomiędzy powódką a jej macochą, a w konsekwencji wstrząsu jaki wywołała u powódki wiadomość o śmierci macochy. Śmierć macochy i ojca w wyniku jednego wypadku drogowego niewątpliwie oznaczała dla powódki znaczącą stratę. Powódka przez długi czas nie mogła się pogodzić,z tym, że nie ma już osoby, która udzielała jej wsparcia w trudnych chwilach. Utraciła osobę, z którą mogła porozmawiać i wyżalić się. Powódka po śmierci ojca i macochy korzystałaz pomocy psychiatry, gdyż nie potrafiła sama sprostać zaistniałej sytuacji. Obecnie nadal powódka odczuwa brak macochy. Do dnia dzisiejszego wspomnienie o zmarłej doprowadza ją do łez, powódka przechowuje pamiątki po niej, wspomina ją, odwiedza jej grób.
Powyższe pozwala na uznanie, żeA. S. (1)jest najbliższym członkiem rodzinyJ. K.i że tracąc tę osobę najbliższą doznała krzywdy z powodu nagłego zerwania łączących je więzi i relacji rodzinnych stanowiących jej dobro osobiste. Zatem żądanie zasądzenia na rzecz powódki zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.jest usprawiedliwione co do zasady.
Oceniając wysokość dochodzonego świadczenia należy zauważyć, że zgodniezart. 448 k.c.sąd winien przyznać zadośćuczynienie w odpowiedniej wysokości. Ustalając wysokość zadośćuczynienia należy uwzględnić wstrząs psychiczny i cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki po jej śmierci, rodzaji intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rolę w rodzinie pełnioną przez osobę zmarłą, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, leczenie traumy, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał odnaleźć się w nowej rzeczywistościi zdolność do jej zaakceptowania, wiek pokrzywdzonego (por. wyrok Sądu Najwyższegoz dnia 3 czerwca 2011 roku, III CSK 279/10, LEX nr 898254). Z kolei w uzasadnieniu przywołanego już powyżej wyroku z dnia 7 października 2015 roku Sąd ApelacyjnywB.stwierdził, że przyznanie zadośćuczynienia członkowi najbliższej rodziny zmarłego wskutek czynu niedozwolonego nie jest zależne od pogorszenia się sytuacji materialnej tej osoby i poniesienia przez nią szkody majątkowej, a jego celem jest kompensacja doznanej przez nią krzywdy, a więc złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej i pomoc w dostosowaniu się do nowej sytuacji życiowej zmienionej przez to zdarzenie. Zadośćuczynienie ma wyrównywać cierpienia spowodowane przedwczesną utratą członka rodziny, skutkującą naruszeniem chronionej prawem więzi rodzinnej i prawa do życia w rodzinie jako dobra osobistego.
Zważywszy na fakt, że krzywdę doznaną w wyniku śmierci osoby bliskiej bardzo trudno ocenić i wyrazić w formie pieniężnej każdy przypadek należy traktować indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, przy czym ocena ta powinna opierać się na kryteriach obiektywnych, a nie na wyłącznie subiektywnych odczuciach pokrzywdzonego. Zadośćuczynienie jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy, która nie zależy od statusu materialnego pokrzywdzonego. Rozmiar zadośćuczynienia może być jedynie odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar i to w zasadzie bez względu na status społeczny i materialny pokrzywdzonego. Przesłanka „stopy życiowej” ma więc charakter uzupełniający i ogranicza wysokość zadośćuczynienia tak, by jego przyznanie nie prowadziło do wzbogacenia osoby uprawnionej, nie może jednak pozbawić zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego wymiar (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 roku, IV CKN 1266/00, LEX nr 80272).
Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że kwota 10.000 złotych tytułem zadośćuczynienia stanowi odpowiednią rekompensatę krzywdy, jakiej doznała powódkaw związku ze śmiercią macochy, nie będąc przy tym kwotą wygórowaną. Kwota ta uwzględnia rozmiar cierpień powódki i czas jaki upłynął od śmierci macochy, przy uwzględnieniu jej sytuacji życiowej, w której funkcjonowała, posiadając poza ojcem także osobę, która faktycznie, na co dzień pełniła dla niej funkcję matki, a jednocześnie własną rodzinę. Tak określona kwota spełnia walor kompensacyjny zadośćuczynienia, a jednocześnie nie prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia powódki.
W pozostałym zakresie powództwo należało oddalić.
O obowiązku zapłaty odsetek Sąd orzekł na podstawieart. 481 § 1 i § 2 k.c.zasądzając odsetki od dnia wniesienia pozwu zgodnie z żądaniem powódki. Mając jednakże na uwadze, iż wyrok w niniejszej sprawie został wydany w dacie obowiązywania znowelizowanych przepisów w zakresie odsetek określonych wKodeksie Cywilnym, niezbędnym było uwzględnienie przedmiotowych zmian w treści wyroku. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 października 2015 roku o zmianie ustawy o terminach zapłatyw transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. 2015/1830)art. 481 k.c.otrzymał, począwszy od jego§ 2, następujące brzmienie: Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawoweza opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiegoi 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Nadto,w dodanych § 21-24powołanego przepisu, wskazano, iż: maksymalna wysokość odsetekza opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie) (§ 21); jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie (§ 22); postanowienia umowne nie mogą wyłączaćani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy (§ 23); Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie(§ 24).
W dotychczasowym brzmieniu powołanegoart. 481 k.c., wskazywano jedynie,iż odsetki za opóźnienie, w przypadku, gdy ich wysokość nie była z góry oznaczona, równe są wysokości odsetek ustawowych. W przypadku natomiast, gdy wierzytelność była oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa, wierzyciel mógł żądać odsetekza opóźnienie według tej wyższej stopy, bez żadnych ograniczeń.
W myśl art. 56 powołanej ustawy nowelizującej do odsetek należnych za okres kończący się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie natomiast z art. 57 tejże ustawy, z wyjątkiem art. 50, art. 51 i art. 54, wchodzi ona w życie z dniem 1 stycznia 2016 roku.
Powyższe rozróżnienie odsetek zasądzonych w wyroku jest tym bardziej uzasadnione, iż do 31 grudnia 2015 rokuKodeks cywilnyposługiwał się jednakowym pojęciem odsetek ustawowych na oznaczenie odsetek kapitałowych (art. 359 § 2 k.c.) i odsetek za opóźnienie (art. 481 § 1 i § 2 k.c.) oraz miały one jednakową wysokość, podczas gdy od 1 stycznia 2016 roku funkcjonują w tej ustawie dwa pojęcia a mianowicie odsetek ustawowych i odsetek ustawowych za opóźnienie, a nadto drugie z nich są wyższe od pierwszych.
Co do zasady, ubezpieczyciel ma termin 30 dni na spełnienie świadczenia od dnia zawiadomienia o szkodzie (art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych…).W niniejszej sprawie powódka zawiadomiła(...) S.A.o szkodzie 3 czerwca 2015 roku,a decyzją z dnia 3 lipca 2015 roku pozwany odmówił jej wypłaty zadośćuczynienia. Mając na uwadze powyższe, koniecznym było zasądzenie odsetek począwszy od dnia 4 lipca 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku (tj. dnia poprzedzającego wejście w życie przedmiotowej ustawy nowelizującej, w zakresie przepisów dotyczących odsetek określonych wkodeksie cywilnym) w wysokości odsetek ustawowych, określonych wart. 481 k.c.w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2016 roku, które wynosiły wówczas 8 % rocznie, a od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, odsetek ustawowych za opóźnienie, o których mowa wart. 481 k.c.w aktualnym brzmieniu, które wynoszą obecnie 7 % w skali roku.
Zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu (art. 100 k.p.c.), strony winny ponieść jego koszty w takim stopniu, w jakim przegrały sprawę, a zatem powódkaw 34%, a pozwany w 66%. Przy czym, zwolnienie powódki od kosztów sądowych nie zwalniało jej z obowiązku zwrotu kosztów procesu pozwanemu (art. 108 ustawy z dnia28 lipca 2015 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – t.j. Dz.U. 2014/1025ze zm.). Koszty procesu po stronie powódki wyniosły 2.417 złotych, w tym 2.400 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego i 17 złotych tytułem opłaty skarbowejod pełnomocnictwa, a po stronie pozwanego 2.417 złotych również tytułem kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Powódce nalezą się zatem koszty procesu w kwocie 1.595,22 złotych (2.417 złotych x 66%), a pozwanemu 821,78 złotych (2.417 złotych x 345). Sąd zasądził więc od pozwanego na rzecz powódki 773,44 złote jako różnicę powyższych kwot.
Stosownie do treściart. 100 k.p.c.w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu kwotę 495 złotych tytułem nieuiszczonej części opłaty sądowej od pozwu. Opłata sądowa od pozwu wynosiła 750 złotych, pozwany przegrał sprawę w 66 %,a zatem zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów winien ponieść koszty sądowe w kwocie 495 złotych.
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową powódki oraz fakt zwolnienie jej od kosztów sądowych w niniejszej sprawie w całości Sąd w oparciu oart. 102 k.p.c.oraz art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych odstąpił od obciążenia powódki kosztami sądowymi w postaci nieuiszczonej przez nią opłaty sądowej od pozwu w części, w której jej roszczenie nie zostało uwzględnione.