Sąd Okręgowy w Warszawie
XXVII Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XXVII Ca 879/16
Data wyroku: 2016-09-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Adrianna Szewczyk-Kubat
Słowa kluczowe: Umowa, Klauzule Niedozwolone
Podstawa prawna: art. 339 § 2 k.p.c. art. 385^1^ k.c.
Teza: abuzywność postanowień umowy

Sygn. aktXXVII Ca 879/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 września 2016 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:

SO Adrianna Szewczyk-Kubat

Protokolant:

sekr. sądowy Magdalena Kacprzyk

po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaG. C.
przeciwkoM. W.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie
z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II C 2312/14

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza odM. W.na rzeczG. C.kwotę 763,58 (siedemset sześćdziesiąt trzy 58/100) złotych z odsetkami umownymi od kwoty 641 (sześćset czterdzieści jeden) złotych w wysokości czterokrotnej stopy lombardowej NBP od dnia 17 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 157,50 (sto pięćdziesiąt siedem 50/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;

2
oddala apelację w pozostałym zakresie;

3
zasądza odM. W.na rzeczG. C.kwotę 84 (osiemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w instancji odwoławczej.

SSO Adrianna Szewczyk-Kubat
Sygn. Akt XXVII Ca 879/16

UZASADNIENIE

sporządzone stosownie do treściart. 505 /13/§  2 k.p.c.
Pozwem z dnia 11 czerwca 2014 r.G. C.wniósł o zasądzenie odM. W.kwoty 1.106,57 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotnej stopy lombardowej NBP od 17 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty od kwoty 803 zł oraz o zasądzenie kosztów procesu. Na kwotę 1.106,57 zł miały składać się następujące kwoty: 803 zł tytułem niespłaconej pożyczki, 153,57 zł tytułem odsetek, 50 zł tytułem wezwań do zapłaty i 100 zł tytułem kosztów windykacji.
Pozwana nie zajęła stanowiska w sprawie.
Wyrokiem zaocznym z dnia 19 lutego 2015 r. w sprawie II C 2312/14 Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie oddalił powództwo.
Powyższe orzeczenie zaskarżył w całości powód wnosząc o zmianę wyroku w tym zakresie i zasądzenia kwoty zgodnej z żądaniem pozwu wraz z kosztami postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Powód podnosił zarzuty naruszeniaart. 6 k.c.,art. 130 § 1 k.c.,art. 233 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.c.
Pozwana nie zajęła stanowiska w sprawie.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja powoda zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Na wstępie Sąd Okręgowy wskazał, że w postępowaniu uproszczonym stosownie doart. 505 /9/k.p.c.został wprowadzony ograniczony katalog zarzutów, na których można było oprzeć apelację. Przepis ten przewiduje możliwość oparcia apelacji na zarzucie naruszenia: prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwie zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazane w apelacji zarzuty spełniały powyższe kryteria.
Sąd Okręgowy zważył przy tym, że jako sąd meriti zobowiązany jest do kontroli orzeczenia pod względem materialnoprawnym niezależnie od zgłoszonych w tym zakresie zarzutów, natomiast związany jest zarzutami o charakterze procesowym. Z tych też względów, wobec braku stosownych zarzutów procesowych, Sąd Okręgowy nie rozważał, czy w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo Sąd I instancji zastosował uregulowanieart. 339 § 2 k.p.c.przyjmując, że istniała konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego i dokładnej analizy złożonych przy pozwie dokumentów, aczkolwiek należało podkreślić, że Sąd I instancji nie wskazał, które twierdzenia powoda i dlaczego wzbudziły jego wątpliwości oraz tym samym co do zasady uzasadniały zastosowanie w/w regulacji.
W sprawie bezsporne było, że pozwana otrzymała zarówno odpis pozwu i dołączonych do niego załączników, uzyskała właściwe pouczenie oraz została prawidłowo wezwana na termin rozprawy. Doręczenie dla pozwanej odbyło się przy tym nie na drodze podwójnego awizowania, ale pozwana osobiście potwierdziła doręczenie w/w korespondencji. Pomimo tego nie stawiła się na terminie rozprawy, nie zajęła też żadnego stanowiska na piśmie, co w myślart. 339 k.p.c.uprawniało Sąd I instancji do wydania wyroku zaocznego w sprawie.
Sąd Okręgowy zważył dalej, że co prawda rację miał Sąd I instancji co do tego, że ciężar dowodu w myślart. 6 k.c.obciążał powoda, jednakże nie dostrzegł możliwości zastosowaniaart. 230 k.p.c.oraz tego, że pozwana nie kwestionowała ani ważności ani skuteczności cesji wierzytelności, natomiast powód przedstawił dokumenty cesji, aczkolwiek bez upoważnień dla podpisanych pod dokumentami osób. Z tych też względów Sąd Okręgowy uznał, że zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.był zasadny.
Z uwagi na argumentację Sądu I instancji oraz złożony wniosek dowodowy w oparciu oart. 381 k.p.c.Sąd Okręgowy dopuścił dowód z dokumentów w postaci upoważnień dla osób podpisanych pod dokumentami cesji, a tym samym potwierdził prawidłowość dokonanych cesji.
Sąd Okręgowy natomiast nie uznał za zasadny zarzut naruszenia w tym zakresie przez Sąd I instancjiart. 130 § 1 k.p.c.Przepis ten bowiem ma zastosowanie do uzupełniania braków formalnych pisma procesowego, a nie do uzupełniania materiału dowodowego w sprawie.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania zasadności roszczenia Sąd Okręgowy powziął wątpliwości co do twierdzeń powoda dotyczących składników należności w postaci kwoty zabezpieczenia oraz wysokości kosztów windykacji, zwłaszcza biorąc pod uwagę kwotę samej pożyczki.
Przede wszystkim z materiału dowodowego, w szczególności z  treści § 7 umowy z 31 października 2012r. wynikało, iż kwota zabezpieczenia w wysokości 162 zł wchodziła w koszt pożyczki i została de facto pokryta częścią udzielonej pożyczki, a skoro tak, to pozwana w rezultacie otrzymała kwotę 641 zł, nie zaś 803 zł.
Co więcej, udzielenie zabezpieczenia pieniężnego było warunkiem koniecznym uruchomienia pożyczki i uiszczenie kwoty 162 zł spowodowało niejako pomniejszenie kwoty przekazanej pozwanej do dyspozycji. Skoro pożyczkobiorczyni wpłaciła na rzecz pożyczkodawcy kwotę zabezpieczenia, to kwota ta automatycznie powinna zostać zaliczona na poczet ewentualnego długu, a nie mogła stanowić dodatkowego źródła dochodu pożyczkodawcy. Źródłem zysku dla pożyczkodawcy była już sama prowizja od udzielenia pożyczki, która miała w zasadzie charakter bezzwrotny, a która została zastrzeżona w § 7 ust. 1 i 2 umowy.
Przyznanie podobnego prymatu zabezpieczeniu pieniężnemu przeczyłoby natomiast istocie i zasadności funkcjonowania instytucji zabezpieczenia, a tym samym w świetleart. 58 k.c.zachodziłaby nieważność tego zapisu umowy. Ponadto z przedstawionych dokumentów oraz ustalonych okoliczności sprawy bezspornie wynikało, że wobec braku zwrotu pożyczki przez pozwaną nie została zrealizowana funkcja zabezpieczenia, albowiem podmiot, który dokonał zabezpieczenia nie spłacił zadłużenia, natomiast doszło do dalszej cesji istniejącej wobec pozwanej wierzytelności.
Dlatego też Sąd Okręgowy uznał, że zasądzona powinna zostać kwota pożyczki pomniejszona o sumę zabezpieczenia oraz odpowiednio pomniejszona kwota należności tytułem odsetek naliczona od kwoty 641 zł.
Sąd Okręgowy zważył też, co do drugiego członu roszczenia powoda dotyczącego kosztów windykacji i wezwań, że w żaden sposób nie zostało wykazane, aby koszty w tej wysokości zostały rzeczywiście poniesione przez powoda. Jedynym dowodem poddanym przez powoda ocenie Sądu odnośnie przeprowadzenia czynności windykacyjnych był protokół windykacyjny. Dokument ten miał zaś niewątpliwie charakter dokumentu prywatnego co oznaczało w myślart. 254 k.p.c., że osoba go podpisująca złożyła oświadczenie w nim zawarte, a nie to, że miały miejsce opisane w nim zdarzenia. Z niewiadomych też powodów koszt czterech wizyt miał wynosić sumę 100 zł. Podobnie do akt złożono jedynie dowód jednego wezwania do zapłaty nadany przesyłką poleconą, co na pewno nie dowodziło poniesienia przez powoda kosztów wezwań w wysokości 50 zł.
Sąd Okręgowy uznał także, że istniały podstawy do przyjęcia, iż zapisy dotyczące windykacji i wezwań stanowiły klauzule abuzywne w rozumieniuart. 385 /1/k.c.iart. 385 /3/k.c.z uwagi na rażąco wygórowany charakter świadczeń, jak również na niepowiązanie ich z rzeczywistymi poniesionymi przez pożyczkodawcę kosztami. Tymczasem przez działanie wbrew dobrym obyczajom, przy kształtowaniu treści stosunku zobowiązaniowego, należy rozumieć wprowadzanie do umowy klauzul, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku. Z kolei rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję - na niekorzyść konsumenta - praw i obowiązków stron, wynikających z umowy (tak wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, Biul. SN 2005, Nr 11, poz. 13 oraz z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, Biul. SN 2006, nr 5-6, poz. 12, z dnia 27 października 2006 r., I CSK 173/06). Ocena rzetelności określonego postanowienia wymaga zatem rozważenia indywidualnego rozkładu obciążeń, kosztów i ryzyka, jakie wiąże się z przyjętymi rozwiązaniami oraz zbadania jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w sytuacji, w której postanowienie to nie zostałoby zastrzeżone. W kontekście tak pojmowanych przesłanek oceny analizowanego postanowienia umowy, nie można było nie dostrzec w okolicznościach niniejszej sprawy braku równowagi kontraktowej stron, skoro podmiot występujący jako pożyczkodawca, a jednocześnie przedsiębiorca, narzucił podmiotowi oznaczonemu jako pożyczkobiorca, a jednocześnie konsumentowi wszystkie warunki umowy (w tym także i te dotyczące kosztów czynności upominawczo-windykacyjnych). Trudno było również mówić o ekwiwalentności świadczeń, albowiem te dodatkowe opłaty upominawczo-windykacyjne zdecydowanie poza te granice wykraczały. Trudno było z racjonalnego punktu widzenia zaaprobować wskazane w umowie koszty wezwań i windykacji, oderwane od jakichkolwiek realiów i związanych z tym potrzeb, zwłaszcza w sytuacji, kiedy strona pozwana w żaden sposób nie wykazała, aby w istocie zaistniały czynności je generujące w żądanej pozwem wysokości.
Należało również wskazać, że zapisy umów o zbliżonej treści dotyczące kosztów wezwań i windykacji zostały uznane przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone (tak wyrok z dnia 9 października 2006 roku, sygn. akt XVII AmC 89/07; wyrok z dnia 17 grudnia 2008 roku, sygn. akt XVII AmC 101/05). Do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 978 wpisane zostało postanowienie o treści: „Opłaty dodatkowe, które ponosi zleceniodawca: - (...) - za przyznanie okresu karencji w spłacie rat na 1 miesiąc – 50 PLN - za przyznanie okresu karencji w spłacie rat na 2 miesiące – 100 PLN - za wysłanie upomnienia za zwłokę w zapłacie raty – 20 PLN - za wysłanie wezwania do zapłaty raty – 30 PLN - za wysłanie przedsądowego wezwania do zapłaty – 50 PLN - za wizytę indykatorów w związku z brakiem spłaty 2 rat – 100 PLN - (…) - za telegram informujący o zadłużeniu przeterminowanym – 30 PLN - za monit telefoniczny – 20 PLN - (...)”.
Z tych względów Sąd Okręgowy uznał roszczenie powoda w części dotyczącej należności z tytułu windykacji i kosztów wezwań za niezasadne.
O kosztach postępowania za I instancję Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 100 % biorąc pod uwagę, że powód wygrał sprawę w blisko 70 %.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu oart. 386 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok o kosztach postępowania orzekając na podstawieart. 391 § 1 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.iart. 98 k.p.c.