Sąd Okręgowy w Łodzi
X Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: X GC 106/16
Data wyroku: 2016-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt. X GC 106/16

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 2 lipca 2015 roku powód(...) Bank (...) Spółka AkcyjnawW.wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i orzeczenie nim, że pozwanyChłodnia (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąma zapłacić powodowi kwotę 12. 887.818,50 złotych oraz koszty procesu.
Powód wniósł także o zastrzeżenie pozwanemu prawa do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do prawa własności nieruchomości położonej wN.gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim prowadzi księgę wieczystą numer(...)w zakresie wpisanych na rzecz powoda: hipoteki zwyklej umownej w kwocie 10.272 000 oraz hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 3. 000 000 złotych oraz zastrzeżenie pozwanemu prawa do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do wysokości kwoty zastawu rejestrowego ( poz. rej.(...)) tj. kwoty 16.551,764 złote, która ma być zaspokojona z przedmiotu zastawu przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że bank ogranicza swoje żądanie do kwoty 9.887.818,50 złotych tj. kwoty należności głównej składającej się na wierzytelność wobec pozwanego.
W uzasadnieniu żądania pozwu powód wskazał, iż dochodzone roszczenie wynika z umowy kredytu inwestycyjnego zawartej pomiędzy powodowym Bankiem aE. K.na kwotę 10.272 000 złotych.
Celem zabezpieczenia spłaty kredytu zostały ustanowienie hipoteki: hipoteka zwykła w kwocie 10.272. 000 złotych oraz hipoteka umowna kaucyjna do kwoty 3. 000 000 złotych, które zostały ujawnione w księdze wieczystej nieruchomości położonej wN.gminaR., dla, dla której Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim prowadzi księgę wieczystą numer(...). Zgodnie z aktualnym wpisem w księdze wieczystej pozwany jest obecnie właścicielem przedmiotowej nieruchomości a zatem dłużnikiem rzeczowym powoda.
Ponadto wierzytelność z tytułu kredytu zabezpieczona została zastawem rejestrowym na zbiorze rzeczy oznaczonych co do gatunku. Zbiór w wyniku zawiązania umowyspółki Chłodnia (...)stał się jej własnością, jako wniesiony do niej aport przezE. K.. Pozwany również z tego tytułu jest zatem dłużnikiem rzeczowym powoda.
( pozew k. 2 – 6)
Nakazem z dnia 30 lipca 2015 roku Sąd Okręgowy w Łodzi orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.
( nakaz k. 109)
Od nakazu zapłaty pozwany złożył zarzuty, kwestionując odpowiedzialność pozwanej za spłatę zobowiązań wobec powodowego Banku.
W zarzutach pozwany zakwestionował m. in wydanie nakazu zapłaty przy braku podstaw do zastosowania tego trybu postępowania, naruszenieart. 321 kpc. poprzez pominięcie w nakazie, iż bank ogranicza swoje żądanie do kwoty 9.887.818, 50 złotych
Podniósł ponadto zarzut przedawnienia roszczenia powoda.
( zarzuty k. 116 – 120)
Po doręczeniu odpisu zarzutów powód podtrzymał żądanie pozwu, wniósł o utrzymanie w mocy nakazu zapłaty i zasądzenie kosztów procesu na jego rzecz od pozwanego. Jednocześnie powód przyznał, iż dochodzone roszczenie jest przedawnione.
( pismo k. 180)
Sąd ustalił  następujący  stan  faktyczny:
(...) Bankiem (...) Spółką Akcyjnąz siedzibą wW.aE. K.zawarta została umowa kredytu inwestycyjnego w walucie polskiej. Na podstawie tej umowy Bank udzielił Kredytobiorcy kredytu inwestycyjnego w wysokości 10.272 000 złotych na budowę przechowalni, mrożni, zakup urządzeń chłodniczych, wyposażenia oraz wózków widłowych na działce położonej wN.ul. (...). Kredyt został udzielony na okres od 30 września 2008 roku do 29 września 2023 roku. W umowie strony ustaliły harmonogram spłat rat kredytu począwszy od 1 lipca 2009 roku.
Zabezpieczenie spłaty kredytu stanowiło m. in poręczenie współmałżonki kredytobiorcy, hipoteka zwykła w kwocie 10.272 000 złotych i hipoteka kaucyjna do kwoty 3000 000 złotych na nieruchomości położonej wN.gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim prowadzi księgę wieczystą numer(...). oraz zastaw na majątku trwałym stanowiącym przedmioty kredytowania.
W przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielania kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej(...)może obniżyć kwotę kredytu lub wypowiedzieć umowę kredytową i zastosować postanowienia par 11 umowy.
Zgodnie z par 11 umowy kredytowej niespłacenie w terminie kredytu albo jego części powoduje, że niespłacona kwota staje się zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym.
Termin wypowiedzenia umowy wynosi 30 dni. licząc od dnia następnego po doręczeniu kredytobiorcy oświadczenia o wypowiedzeniu kredytu.
( umowa k. 9 – 15)
Do umowy kredytowej strony zawarły następnie aneks, którym zmieniono m. in harmonogram spłaty kredytu począwszy od 1 października 2009 roku i dodano postanowienie, iż ostateczny termin wykorzystania kredytu upływa w dniu 30 września 2009 roku.
( aneks k. 18)
Umową w formie aktu notarialnego z dnia 5 lipca 2011 rokuE. K.iK. K.zawiązalispółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Chłodnia (...)z siedzibą wN..
Mocą tego aktuE. K.wniósł do spółki wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa pod nazwąChłodnia (...)składającego się ze składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej w tym nieruchomości zabudowanej budynkiem chłodni składowej położonej w miejscowościN., w gminieR.o obszarze 3.6900 ha oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka numer (...), objętej księgą wieczystą o numerze(...)prowadzoną w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie, ruchomości o łącznej wartości 14.776.239,97 złotych
( akt notarialny k. 21 – 33)
W dniu 28 stycznia 2010 roku pomiędzyBankiem (...) S. A.aE. K.zawarta została również umowa o ustanowieniu zastawu rejestrowego na rzeczy ruchomej – mieniu ruchomymprzedsiębiorstwa Chłodnia (...)o wartości 1.022.272,12 złotych na dzień 31 grudnia 2009 roku położonego w miejscowościR.N.ul. (...).
Zastawem rejestrowym zabezpieczono wierzytelność Banku z tytułu udzielonego zastawcy kredytu inwestycyjnego do kwoty – najwyższej sumy zabezpieczenia – 16.551.764 złote. ( umowa k. 34- 37)
W dniu 25 marca 2011 roku pomiędzy Bankiem aE. K.zawarta została umowa ugody dotycząca spłaty przez kredytobiorcę wierzytelnościBanku (...)z tytułu zawartej umowy kredytowej.
W ramach zawartej ugody Bak oświadczył, iż na dzień 25 marca 2011 roku w księgach rachunkowych(...) S. A.figuruje zadłużenie w łącznej kwocie 10.995.296,45 złotych w tym kapitał wymagalny 9.887.818,50 złotych, odsetki wymagalne 225.418.07 złotych , odsetki karne 881.894,91 złotych koszty monitów 164.97 złotych.
Kredytobiorca zawarł oświadczenie, iż uznaje wskazaną wierzytelność, co do zasady i co do wysokości oraz zobowiązuje się do spłaty jej wraz z dalszymi odsetkami i kosztami na warunkach określonych w ugodzie tj., kwotę kapitału w równych ratach miesięcznych począwszy od stycznia 2012 roku bez wydłużania dotychczasowego okresu kredytowania – płatnych pierwszego dnia każdego miesiąca, odsetki wymagalne i odsetki karne naliczone do dnia zawarcia przedmiotowej ugody w równych ratach miesięcznych wraz z e splata odsetek bieżących – pierwszego dnia każdego miesiąca, od dnia zawarcia ugody do kwoty kapitału doliczane są odsetki zgodnie z zapisami umowy kredytowej.
Zgodnie z zapisem par 6 ugody bank ma prawo do wypowiedzenia warunków ugody w szczególności, gdy kredytobiorca nie przystąpi do spłaty zadłużenia w terminie wynikającym z niniejszej umowy, kredytobiorca nie będzie realizował warunków niniejszej ugody w szczególności nie dokona spłaty dwóch kolejnych rat ugody.
( umowa ugody k. 19 – 20)
Pismem z dnia 21 marca 2012 roku w oparciu o zapis par 6 ust 2 umowy ugody z dnia 25 marca 2011 roku w sprawie spłaty zadłużenia z tytułu kredytu inwestycyjnego w związku z zaprzestaniem obsługi wierzytelności i zaległościami w spłacie przekraczającymi osiem rat Bank wypowiedział dłużnikowi warunki ugody spłaty zadłużenia. Wypowiedzenie ma skutek natychmiastowy i obowiązuje z dniem doręczenia dłużnikowi oświadczenia(...) S. A.( pismo k. 130)
Zgodnie z treścią wypowiedzenia jego doręczenie oznacza, iż zadłużenie z tytułu kredytu inwestycyjnego w łącznej kwocie 9.887.818,50 ( należność główna) i odsetek 1.634.380 ,24 złote staje się wymagalne.
Pismem z dnia 27 maja 2015 roku Bank wezwał pozwanąspółkę Chłodnia (...) spółka z o.o.do spłaty zobowiązania kredytowego jako dłużnika rzeczowego.
( pismo k. 47)
Na nieruchomości położonej wR.stanowiącej obecnie własność pozwanej spółki ustanowiona jest na rzeczBanku (...) S.A.hipoteka umowna zwykła do wysokości 10.272 000 złotych i hipoteka umowna kaucyjna do wysokości 3 000 000 złotych na zabezpieczenie wierzytelności banku.
( odpis z księgi wieczystej k. 49 – 59)
W rejestrze zastawów pod pozycją 2201840 wpisany jest zastaw na mieniu ruchomymprzedsiębiorstwa Chłodnia (...)o wartości na dzień 31 grudnia 2009 roku 1.022.272,12 zlotych.
( aktualny odpis z rejestru zastawów k. 60)
Powyższy stan faktyczny był co do zasady pomiędzy stronami niesporny.
Ustalenia faktyczne w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy zostały
ponadto przez sąd poczynione na podstawie złożonych przez strony do akt
sprawy dokumentów prywatnych i urzędowych, których treść, wiarygodność ani moc dowodowa nie była przez strony kwestionowana.
Wobec powyższego zbędne okazało się przeprowadzanie w sprawie zgłoszonych uprzednio przez strony osobowych wniosków dowodowych.
S ąd  zważył,  co  następuje:
Powództwo jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie
Podniesiony przez pozwanych w zarzutach od nakazu zapłaty zarzut
przedawnienia dochodzonego roszczenia uznać należy za zasadny.
Okoliczność ta pozostaje jednakże indyferentna z punktu widzenia oceny
zasadności żądań pozwu.
Zgodnie z treścią przepisuart. 118 kc.jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej termin przedawnienia wynosi lat dziesięć a dla roszczeń okresowych lub związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się
wymagalne (art. 120 par. 1 kc.)
Pismem z dnia 21 marca 2012 roku w oparciu o zapis par 6 ust 2 umowy ugody
z dnia 25 marca 2011 roku w sprawie spłaty zadłużenia z tytułu kredytu
inwestycyjnego w związku z zaprzestaniem obsługi wierzytelności i
zaległościami w spłacie przekraczającymi osiem rat Bank wypowiedział
dłużnikowi warunki ugody spłaty zadłużenia. Wypowiedzenie ma skutek
natychmiastowy i obowiązuje z dniem doręczenia dłużnikowi oświadczenia
(...) S. A.( pismo k. 130)
Zgodnie z treścią wypowiedzenia i postanowieniami łączącej kredytobiorcę i
powodowy bank umowy kredytowej jego doręczenie oznacza, iż zadłużenie
tytułu kredytu inwestycyjnego w łącznej kwocie 9.887.818,50 ( należność
główna) i odsetek 1.634.380 ,24 złote staje się wymagalne.
Wierzytelność z tytułu kredytu warz z należnymi odsetkami jest zatem
wymagalna począwszy od marca 2012 roku
Przyjmując 3 – letni termin przedawnienia roszczeń ( z uwagi na okoliczność,
iż kredyt był udzielony w związku z prowadzoną przez kredytobiorcę
działalnością gospodarczą i na potrzeby jej finansowania) wynikający z treści
przepisuart. 118 kc.roszczenie z tytułu kredytu przedawniło się najpóźniej w
z końcem marca 2015 roku .
Okoliczność przedawnienia roszczenia i podniesienia przez pozwanych tego
zarzutu nie powoduje jednakże w okolicznościach faktycznych sprawy niniejszej
skutku przewidzianego w przepisieart. 117 par. 2 kc.
Pozwanym w niniejszej sprawie jest bowiem nie kredytobiorca lecz dłużnik
rzeczowy, na majątku którego ustanowiono zabezpieczenie w postaci hipoteki i
zastawu rejestrowego.
Zgodnie z treścią przepisu art. 77 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach
wieczystych i hipotece ( Dz.U. Nr 124 z 2001 roku poz. 1361 ze zmianami)
przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia
wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości
obciążonej.
Co prawda zd. 2 powolnego przepisu w wersji obowiązującej do dnia 19 lutego
2011 roku wyłączało zastosowanie powyższego przepisu do roszczeń o odsetki
a w uprzednio obowiązującym stanie prawnym do roszczeń o wszystkie
świadczenia uboczne.
Jednakże, zgodnie z treścią przepisu art. 104 powołanej ustawy hipoteka
kaucyjna zabezpiecza odsetki oraz koszty postępowania ( a zatem należności
uboczne) mieszczące się w sumie wymienionej we wpisie hipoteki.
Zgodnie z treścią przepisu art. 10 ustawy z dnia 26 czerwca 2009 roku o zmianie
ustawy o księgach wieczystych i hipoteceoraz niektórych innych ustaw ( Dz. U.
Nr 131 poz. 1075) do hipotek kaucyjnych powstałych przed dniem wejścia w
życie niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 stosuje się przepisy ustawy w
brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z wyjątkiem przepisów o opróżnionym
miejscu hipotecznym.
Zgodnie z przepisem ust. 2 powołanego art. 10 ustawy z dnia 26 czerwca 2009
roku do hipotek zwykłych orazhipotek kaucyjnychzabezpieczających
roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, lecz nie objętych z mocy
ustawy hipoteką zwykłą, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy tj.
przed dniem 20 lutego 2011 roku stosuje się przepisy ustawy o księgach
wieczystych i hipotece w dotychczasowym brzmieniu.
Z brzmienia powołanego przepisu wynika, iż do hipoteki kaucyjnej
zabezpieczającej również należności akcesoryjne związane z wierzytelnością
hipoteczną powstałej przed dniem 20 lutego 2011 roku znajduje zastosowanie
powołany wyżej przepis ary. 104ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Jak wynika z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy hipoteka kaucyjna
zabezpieczającą wierzytelność z tytułu kredytu udzielonego pozwanym powstała
przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 26 czerwca 2009 roku.
Suma hipoteki kaucyjnej wyraża się kwotą 3.000 000 złotych a zatem hipoteka
kaucyjna ustanowiona na nieruchomości pozwanych zabezpieczała również
związane z wierzytelnością główną należności uboczne w postaci odsetek.
Do zabezpieczonych przez hipotekę kaucyjną odsetek i kosztów postępowania
nie miał zastosowaniaart. 1025 par 3 zd. 2 kpc. sprzed nowelizacji. W sądowym
postępowaniu egzekucyjnym podlegały one zaspokojeniu w równym stopniu, co
roszczenie główne.
Przedawnienie roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie zabezpieczone
hipoteką kaucyjną nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do
uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej.
Jak długo hipoteka kaucyjna figuruje w księdze wieczystej, wierzyciel może
liczyć na zaspokojenie z nieruchomości.
Art. 104 KWU sprzed uchylenia go ustawą z dnia 26 czerwca 2009 roku jako
przepis szczególny odnoszący się do g hipoteki kaucyjnej, wyłączał w tym
zakresie zastosowanie przepisu art. 77 zd. 2 KWU w wersji sprzed nowelizacji
odnoszącego się do hipoteki w ogólności.
( stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 marca 2012 roku w sprawie II CSK 282\11)
Skoro na nieruchomości pozwanej spółki ustanowiono hipotekę zwykłą i
hipotekę kaucyjną to w granicach sumy wpisanej do księgi wieczystej podlegają
zabezpieczeniu hipotecznemu powstałe roszczenia do wysokości zapisanej sumy
hipoteki tj. w tym konkretnym wypadku do kwoty 10.272 000 złotych z tytułu
należności głównej i 3.000 000 złotych z tytułu należności ubocznych.
Roszczenia powyżej tej sumy nie wchodzą już w skład zabezpieczenia
hipotecznego.
Jednocześnie z mocy art. 77 KWU odpowiedzialność pozwanego ograniczona
jest wyłącznie do nieruchomości obciążonej hipoteką na niej
ustanowioną i w granicach ujawnionej w księdze wieczystej sumy hipoteki
zwyklej i hipoteki kaucyjnej.
Odpowiedzialność pozwanego jest bowiem ograniczona zarówno rzeczowo do
nieruchomości obciążonej hipoteką jak i kwotowo do wysokości
ujawnionej w księdze wieczystej kwoty hipoteki zwyklej i hipoteki kaucyjnej.
Analogicznie stosownie do treści przepisuart. 317 kc.przedawnienie
wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie narusza uprawnienia zastawnika do
uzyskania zaspokojenia z rzeczy obciążonej zastawem. Przepisu powyższego nie
stosuje się do roszczenia o odsetki lub inne świadczenia uboczne.
Wobec sprecyzowania niejasnego początkowo stanowiska strony powodowej w
zakresie zamieszczenia w orzeczeniu zastrzeżenia umożliwiającego dłużnikowi
powołanie się na ograniczenie jego odpowiedzialności do przedmiotu zastawu
rejestrowego nakaz zapłaty w tym zakresie wymagał korekty zgodnie ze
stanowiskiem strony powodowej przez ograniczenie odpowiedzialności z
przedmiotu zastawu wyłącznie do kwoty dochodzonej należności głównej.
Jako całkowicie nie zasadny ocenić natomiast należało zarzut strony pozwanej
co do tego, iż w sprawie nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 485
par 1 pkt. 1 i art. 485 par 3 kpc.
Roszczenie powoda wobec pozwanego dłużnika rzeczowego zostało w pełni
udowodnione załączonym do pozwu wypisem z księgi wieczystej, z rejestru
zastawów oraz aktem notarialnym, z którego wynika, iż obciążone prawami
rzeczowymi mienia wniesione zostało przez kredytobiorcę – dłużnika osobistego
do spółki z o.o. jako aport. Dokumenty te spełniają wymagania przepisu art
485kpc. co do podstawy wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.
Z tego względu wydany uprzednio nakaz zapłaty został utrzymany w mocy.
Wobec uwzględnienia powództwa sąd na podstawieart. 98 kpc. obciążył stronę
pozwaną obowiązkiem zwrotu na rzecz powoda kosztów procesu obejmujących
opłatę od pozwu w wysokości 25 000 złotych koszty zastępstwa procesowego
w wysokości 7.217 złotych wynikającej z przepisu par 6 pkt. 7 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za
czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez Radce prawnego z urzędu. ( Dz.
U. z 2013 poz. 490) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 złotych. Wobec
zwolnienia pozwanej spółki od kosztow sądowych ponzad kwote 10 000
złotych sąd na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych nie obciążal pozwanej obowiązkiem poniesienia kosztow sąwocych i
przejąl je na rachunek Skarbu Państwa.