Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1319/15
Data wyroku: 2016-06-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Renta Rolnicza
Podstawa prawna: art. 50 ust. 1 zd. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt IV U 1319/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 czerwca 2016r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Marta Żuk

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2016r. wS.
odwołaniaW. S. (1)
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z 20 października 2015r., znak:(...)
w sprawieW. S. (1)
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o wypłatę renty rolniczej
oddala odwołanie.
Sygn. akt: IV U 1319/15UZASADNIENIE
Decyzją z 20 października 2015r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie przepisówustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówprzyznałW. S. (1)prawo do renty rolniczej z tytułu z niezdolności do pracy od 1 września 2015r. do 31 sierpnia 2017r. Organ rentowy ustalił, że wysokość renty rolniczej składającej się z części składkowej i uzupełniającej wynosi do 841,20 złotych netto, przy czym całość powyższej kwoty będzie potrącana z tytułu zaległych składek, tak iż kwota do wypłaty wynosi 0 złotych miesięcznie (decyzja z 20 października 2015r. k.60 akt rentowych).
Odwołanie od w/w decyzji złożyła ubezpieczonaW. S. (1)wnosząc o jej zmianę i ustalenie, że przysługuje jej prawo do wypłaty renty rolniczej. Podniosła, że postanowieniem z 7 września 2015r. Sąd Rejonowy w Siedlcach ogłosił upadłość obejmującą likwidację jej majątku i w związku z tym potrącanie kwoty renty na poczet zaległych składek jest niezgodne z przepisami dotyczącymi upadłości konsumenckiej. Nadto wskazała, że nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy, dlatego przyznana renta stanowi jedyne źródło jej utrzymania i normalnej egzystencji (odwołanie wraz z załącznikami w postaci kopii postanowień o ogłoszeniu upadłości wobec ubezpieczonej i jej mężaW. S. (2)k.1-5 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie wskazując, że podstawę potrąceń dokonywanych z renty rolniczej przyznanej ubezpieczonej stanowi przepisart.50 ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okoliczność ogłoszenia wobec ubezpieczonej upadłości konsumenckiej nie znosi tego uprawnienia (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.6 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
W. S. (1)iW. S. (2)są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,8953 ha fizycznych, co stanowi 1,7164 ha przeliczeniowych, położonego we wsiS.gminaS.(informacja Wójta GminyS.z 17 listopada 2015r. k.328 akt organu rentowego dotyczących podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przezW. S. (1)iW. S. (2)). UbezpieczonaW. S. (1)podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1988r. do 31 grudnia 1988r., od 23 kwietnia 1993r. do 31 marca 2013r. oraz od 1 listopada 2013r. (zaświadczenie KRUS z 31 sierpnia 2015r. k.3-9 akt rentowych). W dniu 16 września 2015r. ubezpieczona wystąpiła do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o rentę rolniczą (wniosek k.1 akt rentowych). W dacie wystąpienia z wnioskiem o rentę konto płatnika składek za ubezpieczoną wykazywało zadłużenie w opłacie składek za okres od 2001r. do 2015r. w kwocie ponad 37 000 złotych (zestawienie zadłużenia k.47-54 akt rentowych).
Po rozpoznaniu wniosku ubezpieczonej o rentę, decyzją 20 października 2015r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie przepisówustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówprzyznał ubezpieczonej prawo do renty rolniczej z tytułu z niezdolności do pracy od 1 września 2015r. do 31 sierpnia 2017r. Organ rentowy ustalił, że wysokość renty rolniczej składającej się z części składkowej i uzupełniającej wynosi 841,20 złotych netto miesięcznie, przy czym całość powyższej kwoty będzie potrącana z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, tak iż kwota do wypłaty wynosi 0 złotych miesięcznie (decyzja z 20 października 2015r. k.60 akt rentowych).
Przed wystąpieniem z wnioskiem o rentę rolniczą, w dniu 11 marca 2015r. ubezpieczona i jej mążW. S. (2)wystąpili do Sądu Rejonowego w Siedlcach V Wydziału Gospodarczego z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania upadłościowego wobec nich jako osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej ,tj. w zakresie upadłości konsumenckiej. We wniosku wskazali, że nie posiadają żadnego majątku ruchomego, a nieruchomości położone w Strzale gminaS.są objęte postępowaniem egzekucyjnym, nadto wymienili osoby wierzycieli. W uzasadnieniu wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnicy podnieśli, że zadłużenie wobec w/w osób powstało w wyniku załamania działalności w zakresie chowu kur oraz niewłaściwego postępowania banku i komornika sądowego. Łączna wysokość zadłużenia wobec wierzycieli przekracza znacznie wartość posiadanego przez nich majątku, a jedynym źródłem ich utrzymania jest praca dorywczaW. S. (2)(wniosek o ogłoszenie upadłości k.2-4 akt V GU 14/15 „of”). Po rozpoznaniu powyższego wniosku postanowieniami z 7 września 2015r. Sąd Rejonowy w Siedlcach V Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku wobecW. S. (3)oraz jej mężaW. S. (2)jako osób nieprowadzących działalności gospodarczej. Jednocześnie Sąd wezwał wierzycieli upadłych do zgłaszania wierzytelności w terminie miesiąca od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym i wyznaczył syndyka w osobieJ. P.(postanowienia z 7 września 2015r. k.65-66 i 67-68 akt V Gu 14/15 „of” Sądu Rejonowego w Siedlcach).
W piśmie z 29 października 2015r. skierowanym do Sądu Rejonowego w Siedlcach V Wydziału Gospodarczego, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wW.P.Terenowa wS.zgłosiła wierzytelność przysługującą jej wobec dłużnikówW. S. (2)iW. S. (1)jako osób nieprowadzących działalności gospodarczej z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników i ubezpieczenia zdrowotnego za okres od 1 kwietnia 2001r. do 31 grudnia 2001r., od 1 października 2001r. do 21 grudnia 2012r. i od 1 stycznia 2013r. do 30 września 2015r. (zgłoszenie wierzytelności z 29 października 2015r. k.316 akt organu rentowego dotyczących podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przezW. S. (1)iW. S. (2)).
Do chwili zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie syndyk masy upadłości nie przedłożył projektu listy wierzytelności, a postępowanie upadłościowe znajdowało się na etapie rozpatrywania zgłoszeń wierzytelności przez sędziego komisarza (pismo Sądu Rejonowego w Siedlcach V Wydziału Gospodarczego z 8 czerwca 2016r. k.41-42 akt sprawy).
Syndyk masy upadłościW. J.P.nie wystąpiła do organu rentowego o zapłatę środków z tytułu renty rolniczej przysługującej ubezpieczonej wskazując, że nie uczyniła tego z uwagi na wstrzymanie przez organ rentowy wypłaty renty na rzecz ubezpieczonej (zapytanie Sądu k.20 i 28 akt sprawy oraz informacja Syndyka z 5 maja 2016r. k.32 akt sprawy).
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieW. S. (1)podlegało oddaleniu.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zbadania, czy wobec ogłoszenia w stosunku do ubezpieczonej upadłości obejmującej likwidację jej majątku, co nastąpiło na mocy postanowienia z 7 września 2015r., organ rentowy miał podstawy do dokonywania potrąceń z należności przysługującej ubezpieczonej z tytułu renty rolniczej przysługującej jej od 1 września 2015r. na mocy decyzji z 20 października 2015r. Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że po stronie organu rentowego istnieje uprawnienie do dokonywania potrąceń zaległych składek na ubezpieczenie społeczne z przyznanej ubezpieczonej renty rolniczej. Uprawnienie to daje organowi rentowemu przepisart.50 ust.1 zd.1 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t.j.: Dz.U.2015r., poz.704 ze zm.), zgodnie z którym Kasa może potrącać z wypłacanych świadczeń z ubezpieczenia zaległe składki na ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych i członków ich rodzin lub na ubezpieczenie, wraz z odsetkami, a także składki na ubezpieczenie za bieżący kwartał, przy czym dotyczy to tylko składek za osobę pobierającą świadczenie, z wyjątkiem domownika oraz składek, do których opłacenia zobowiązana jest ta osoba. W myśl ust.2 powyższego przepisu o dokonywaniu potrącenia orzeka się w decyzji ustalającej prawo do świadczenia albo w odrębnej decyzji. Należy zauważyć, że powyższy przepis nie ustanawia granicy, do której organ rentowy może potrącać zaległe składki z wypłacanego świadczenia, co uprawnia do wniosku, że na poczet tych należności może być potrącana cała kwota przysługującego do wypłaty świadczenia – tu kwota miesięcznej renty. W ocenie Sądu powyższego uprawnienia organu rentowego nie uchyla fakt orzeczenia wobec ubezpieczonej upadłości obejmującej likwidację jej majątku. Postępowanie upadłościowe uregulowane jest w przepisach ustawy z 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe (t.j.: Dz.U. z 2015r., poz. 233 ze zm.), przy czym do postępowania upadłościowego wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej zastosowanie znajdują przepisy Tytułu V - art.4911i następne, zawarte w Części trzeciej powyższej ustawy poświęconej odrębnym postępowaniom upadłościowym. Zgodnie z art.4912ust.1 powyższej ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszym (V) tytule stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu upadłościowym z wyłączeniem przepisów enumeratywnie w nim wymienionych. I tak zgodnie z art.61 ustawy Prawo upadłościowe z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego i co do której upadły traci prawo zarządu i możliwość korzystania oraz rozporządzania tym mieniem (art.75 ust.1 Prawa Upadłościowego), przy czym zgodnie z art.62 tej ustawy w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, z wyjątkami określonymi wart.63-67a. I tak, zgodnie zart.63 ust.1 pkt 1 Prawa upadłościowegonie wchodzi do masy upadłości mienie, które jest wyłączone od egzekucji wg przepisówustawy z 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego. Przepisart.833§4 kpcstanowi, że świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach. Na gruncie przepisówustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówwskazać należy na zacytowany wyżej przepisart.50 ust.1, który wzdaniu 1. daje organowi rentowemu prawo potrącania należności z tytułu składek z wypłacanego przez ten organ świadczenia, azdaniu 2. stanowi, że z emerytur i rent rolniczych mogą być potrącane również inne należności na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Przez te odrębne przepisy rozumieć należy przepisart.140 ust.1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie, potrącenia należności innych niż świadczenia alimentacyjne i należności egzekwowane w związku z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, w zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych mogą być dokonywane do wysokości 25% świadczenia. Zestawiając powyższe uregulowanie z zacytowanymi wyżej przepisamiart.63 ust.1 pkt 1 Prawa upadłościowegoiart.833§4 kpcwskazać należy, że do ewentualnej masy upadłości nie wchodzi renta rolnicza do wysokości 75%. Na gruncie niniejszej sprawy nie oznacza to jednak, że kwota renty rolniczej przyznanej ubezpieczonej (poza w/w wysokością) jako niewchodząca do masy upadłości podlega wypłacie na rzecz ubezpieczonej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Syndyk masy upadłości nie dokonał zajęcia renty rolniczej ubezpieczonej nawet do wysokości 25% tego świadczenia wskazując na wstrzymanie wypłaty tego świadczenia przez organ rentowy. Po drugie zauważyć należy, że przepisart.50 ust.1 zdanie 1. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówstanowiący podstawę potrącania przez ten organ z kwoty renty zaległych należności z tytułu składek nie dotyczy w rzeczywistości postępowania egzekucyjnego, o którym mowa wart.63 ust.1 pkt 1 Prawa upadłościowegoi wart.833§4 kpc. Postępowanie egzekucyjne to postępowanie toczące się na podstawie tytułu wykonawczego. Tymczasem przepisart.50 ust.1 zdanie 1. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówstanowi o potrącaniu należności z wypłacanego świadczenia, do czego nie jest konieczne wystawienie przez organ rentowy tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi. Do dokonania potrąceń wystarczy orzeczenie o tym w decyzji przyznającej świadczenie lub w odrębnie wydanej decyzji. Potrącenia dokonywane w tym trybie nie stanowią zatem postępowania egzekucyjnego, dlatego nie stosuje się do nich również przepisu art.146 ustawy Prawo Upadłościowe dotyczącego zawieszenia postepowań egzekucyjnych skierowanych do majątku wchodzącego w skład masy upadłości (niezależnie od w/w rozważań dotyczących tego, co wchodzi do masy upadłości). Należy zauważyć, że uregulowanie zawarte wart.50 ust.1 zd.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikównie znajduje odpowiednika w przepisachustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ani w ustawie z 18 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i stanowi szczególne uprawnienie przyznane Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wynikające z tego, że świadczenie z ubezpieczenia społecznego jest przyznane mimo nieopłacenia składek, którego to uprawnienia nie uchylają przepisy o postępowaniu upadłościowym. Dokonywaniu potrąceń we wskazanym trybie nie sprzeciwia się również to, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dokonała zgłoszenia wierzytelności z tytułu składek - dotyczących również męża ubezpieczonej - w postępowaniu upadłościowym.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawieart.47714§1 kpcodwołanie ubezpieczonej oddalił.