Sąd Rejonowy w Kłodzku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 2252/15
Data wyroku: 2016-02-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Daria Ratymirska
Słowa kluczowe: Współwłasność
Podstawa prawna: art. 212§2 kc

Sygn. akt I Ns 2252/15

POSTANOWIENIE
Dnia 25 lutego 2016 roku
Sąd Rejonowy w Kłodzku Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSR Daria Ratymirska
Protokolant: prot. sąd. Daria Paliwoda
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 roku
sprawy z wnioskuM. C.
przy udzialeK. C. (1)iG. R.
o dział spadku
p o s t a n a w i a:

I
ustalić, że w skład spadku poA. C., zmarłym w dniu 1 stycznia 2015r. wR., wchodzi udział w ½ części w nieruchomości, stanowiącej lokal mieszkalny, położony wN., przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadziksięgę wieczystą nr (...), o wartości 31.000 (trzydzieści jeden tysięcy) zł;

II
dokonać działu spadku poA. C.i zniesienia współwłasności nieruchomości, opisanej w pkt I niniejszego postanowienia, przysługującej wnioskodawczyniM. C.w udziale ¼ części, uczestniczce postępowaniaK. C. (1)w udziale ¼ części, oraz uczestniczce postępowaniaG. R.w udziale ½ części, o wartości 62.000 (sześćdziesiąt dwa tysiące) zł, w ten sposób, że opisaną wyżej nieruchomość przyznaje na własność uczestniczce postępowaniaG. R.;

III
tytułem spłaty, zasądza od uczestniczki postępowaniaG. R.na rzecz wnioskodawczyniM. C.i uczestniczki postępowaniaK. C. (1)kwoty po 15.500 (piętnaście tysięcy pięćset) zł, płatne w terminie roku, tj. do dnia 25 lutego 2017r., z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi zapłaty;

IV
nie obciąża uczestniczek postępowaniaK. C. (1)iG. R.kosztami postępowania, w skład których wchodzi nieuiszczona opłata sądowa od wniosku, od której wnioskodawczyni była zwolniona.

UZASADNIENIE
M. C.wniosła o dokonanie działu spadku po ojcuA. C., zmarłym w dniu 1.01.2015r. wR., w ten sposób, że wchodzący w skład spadku udział w ½ części w lokalu mieszkalnym, położonym wN.przyul. (...)((...)), przyznać na własność uczestniczce postępowaniaG. R.wraz z obowiązkiem spłaty na rzecz wnioskodawczyni i uczestniczkiK. C. (1). Wniosła ponadto o przyznanie wnioskodawczyni i uczestniczceK. C. (1)połowy kwoty, uzyskanej przezG. R.ze zwrotu świadczenia z ubezpieczenia za śmierćK. C. (2), które to świadczenie przysługiwało w połowie spadkodawcyA. C..
UczestniczkaG. R.wniosła o przyznanie przedmiotowego lokalu na rzecz wnioskodawczyni z obowiązkiem spłaty na jej rzecz. Wyjaśniła, że nie stać jej na spłatę. Domagała się zwrotu od wnioskodawczyni i uczestniczkiK. C. (1)kosztów sprowadzenia zwłok spadkodawcyA. C.doP..
Przedstawiciel ustawowy małoletniej uczestniczkiK. C. (1)matkaK. B.poparła wniosekM. C.. Wyjaśniła, że nie zgadza się na przyznanie lokalu wnioskodawczyni, ponieważ nie stać ich na utrzymanie tego mieszkania ani na spłatę.
Sąd ustalił:
SpadkodawcaA. C.zmarł w dniu 1.01.2015r. wR.(W.). Spadek po nim nabyły na podstawie ustawy córki: wnioskodawczyniM. C.i uczestniczkaK. C. (1), po ½ części.
W skład spadku wchodził udział w ½ części w lokalu mieszkalnym, położonym wN.przyul. (...)((...)), o wartości 31.000 zł.
SpadkodawcaA. C.nabył udział w opisanym wyżej lokalu w drodze dziedziczenia po ojcuK. C. (2), zmarłym w dniu 7.12.2007r.
Współwłaścicielem w udziale ½ części, wraz ze spadkodawcąA. C., była jego siostra uczestniczkaG. R..
Dowód:
postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 9.07.2015r.,(...)(k-10);
odpis zksięgi wieczystej (...)(k-9);
postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 11.06.2015r.,(...)(k-11);
zeznania wnioskodawczyni (k-39v.);
zeznania uczestniczkiG. R.(k-39v.-40).
Po śmierci spadkodawcyA. C., uczestniczkaG. R.poniosła koszty usługi pogrzebowej weW., w tym sprowadzenia zwłok doP., w kwocie 7755,50 zł i 1500 Euro (łącznie 14175,50 zł). W piśmie z dnia 19.10.2015r. wezwała wnioskodawczynię do zwrotu tej kwoty.
Dowód:
faktura VAT nr (...)z dnia 16.01.2015r., specyfikacja do faktury,rachunek nr (...)z dnia 9.01.2015r. (k-4-6),
pismoG.z dnia 19.10.2015r. (k-7-8);
zeznania uczestniczkiG. R.(k-39v.-40).
Wnioskodawczyni jest uczennicą III klasy technikum. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matkąK. B.oraz młodszą siostrą uczestniczkąK. C. (1)((...)lat). Utrzymują się ze świadczenia rentowego matki oraz z opieki społecznej (osiągają dochody w wysokości 500 zł miesięcznie na osobę). Mieszkają w lokalu socjalnym wN..
Dowód:
zeznania wnioskodawczyni (k-39v.).
UczestniczkaG. R.osiąga dochody z pracy w wysokości 1500 – 1600 zł miesięcznie. Ma na utrzymaniu(...)córkę i męża – córka uczy się, a mąż dorywczo pracuje w „budowlance” „na czarno”. Mieszka z rodziną w trzypokojowym mieszkaniu teściowej.
Dowód:
zeznania uczestniczkiG. R.(k-40).
Sąd zważył, co następuje:
W skład spadku poA. C.wchodził udział w ½ części w w.w. lokalu mieszkalnym o wartości 31.000 zł (art. 924 k.c.w zw. zart. 684 kpc). Ustalenie składu i stanu spadku przez sąd następuje według chwili jego otwarcia, a jego wartości na podstawie cen (rynkowych) z chwili dokonywania działu. Wartość przedmiotowego lokalu (62.000 zł) ustalono w oparciu o zgodne stanowiska uczestników. W świetle zeznań uczestniczkiG. R., brak było podstaw do ustalenia, że w skład spadku wchodziły inne jeszcze składniki, w szczególności roszczenie o zwrot świadczenia, wypłaconegoG. R.z tytułu ubezpieczenia po śmierci ojca spadkodawcy,K. C. (2).
W wyniku dziedziczenia po ojcu, wnioskodawczyni i uczestniczkaK. C. (1)stały się współwłaścicielkami w.w. lokalu w udziałach po ¼ części (art. 1035 kcw zw. zart. 196 § 2 zd. 2 kc). UczestniczkaG. R.była współwłaścicielką w udziale ½ części, nabytym z kolei po ojcuK. C. (2). Żadna z uczestniczek nie chciała przejąć nieruchomości na swoją rzecz, wobec braku środków na spłatę pozostałych współwłaścicieli.
Istnieją trzy sposoby zniesienia współwłasności: a) fizyczny podział rzeczy, b) przyznanie całej rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, c) sprzedaż rzeczy, stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego, i podział sumy uzyskanej ze sprzedaży. Sposób zniesienia współwłasności zależy przede wszystkim od zgodnej woli wszystkich współwłaścicieli. Przy braku jednomyślności preferowany jest podział w naturze (art. 211 k.c.), w myśl zaśart. 212 § 2 k.c., rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego.
Sąd dokonał zniesienia współwłasności przedmiotowego lokalu, przyznając go uczestniczceG. R., której przysługiwał największy udział we współwłasności. Jej sytuacja majątkowa i rodzinna jest lepsza, niż sytuacja wnioskodawczyni i uczestniczkiK. C. (1), które są osobami bardzo młodymi(...)uczącymi się, pozostającymi na utrzymaniu niepełnosprawnej matki, pobierającej świadczenia rentowe i z opieki społecznej. W tych okolicznościach byłoby im trudniej spłacić uczestniczkęG. R.oraz utrzymać lokal do czasu jego sprzedaży. UczestniczkaG. R., jako osoba starsza i doświadczona, potrafiąca zadbać o swoje interesy, osiągająca dochody z pracy, mogąca także liczyć na pomoc finansową męża (którego dochodów nie ujawniła, twierdząc, że pracuje „na czarno”), a ponadto zajmująca się tym mieszkaniem wcześniej (użyczyła lokal swojemu synowi), ma większe możliwości negocjacyjne przy sprzedaży nieruchomości, której celem będzie uzyskanie jak najwyższej ceny, co zarazem umożliwi jej dokonanie spłaty na rzecz wnioskodawczyni i uczestniczkiK. C. (1).
Celem wyrównania udziału we współwłasności nieruchomości, Sąd zasądził od uczestniczkiG. R.na rzecz wnioskodawczyni i uczestniczkiK. C. (1), spłatę w kwotach po 15.500 zł, biorąc pod uwagę wartość nieruchomości, ustaloną na kwotę 62.000 zł, oraz wysokość udziałów wnioskodawczyni i uczestniczkiK. C. (1)we własności nieruchomości (62.000 zł x 1/4 = 15.500 zł). Zarazem Sąd odroczył termin spłaty na rok, aby umożliwić uczestniczce przeprowadzenie korzystnej transakcji i zgromadzenie pieniędzy na poczet spłaty (art. 212§ 2 kcw zw. zart. 687 kpcw zw. zart. 623 kpc).
Sąd miał na uwadze, że uczestniczkaG. R.nie wyraziła zgody na przyznanie jej własności wspólnej nieruchomości, wnosząc o sprzedaż lokalu, jednakże ten sposób zniesienia współwłasności nie zabezpiecza interesów wszystkich współwłaścicieli. Koszty przeprowadzenia sprzedaży wspólnej nieruchomości (w drodze licytacji w trybie przepisów, regulujących prowadzenie egzekucji z nieruchomości –art. 921 kpci nast.) są bardzo duże (ponoszą je uczestnicy postępowania zgodnie zart. 520 kpc), a jej wynik jest niepewny i odległy w czasie, przy czym nawet, gdyby postępowanie zakończyło się sprzedażą, to uzyskana cena może być dużo niższa, niż cena rynkowa (najniższa suma, za którą nieruchomość można nabyć na pierwszej licytacji - cena wywołania - wynosi trzy czwarte sumy oszacowania –art. 965 kpc), co w sposób oczywisty byłoby finansowo niekorzystne dla wszystkich współwłaścicieli.
Zgodnie z przepisemart. 618 § 1 kpc, w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Zgłoszone przez uczestniczkęG. R.żądanie zwrotu od wnioskodawczyni i uczestniczkiK. C. (1)kosztów sprowadzenia zwłok spadkodawcyA. C.doP.nie jest roszczeniem, o jakim mowa wart. 618 § 1 kpc. UczestniczkaG. R.nie była spadkobiercąA. C., którego dotyczył wniosek o dział spadku, nie mogła więc w tym trybie domagać się zwrotu spełnionego świadczenia (długu spadkowego) od jego spadkobierców na podstawieart. 1034 kc, jak również nie jest to roszczenie z tytułu posiadania wspólnej nieruchomości, a więc nie podlegało rozpoznaniu w niniejszej sprawie.
Biorąc pod uwagę sytuację materialną, rodzinną i osobistą uczestniczek postępowania, Sąd nie obciążył ich obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych, od których wnioskodawczyni była zwolniona (art. 520§2 kpcw zw. zart. 102 kpcw zw. zart. 13§2 kpcw zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. kosztach sądowych w sprawach cywilnych [t.j. Dz.U. z 2010, Nr 90, poz. 594 ze zm.]).