Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2965/15
Data wyroku: 2016-02-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: H. Stawiana
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: ustawa o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 2965/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 1 października 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeodmówiłS. K. (1)prawa do emerytury. W uzasadnieniu wzmiankowanej decyzji organ wskazał, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił 15-sto letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ rentowy uznał za udowodnione 26 lat, 11 miesięcy i 4 dni stażu sumarycznego, przyjmując, iż w powyższym okresie wnioskodawca w ogóle nie świadczył pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W ocenie organu, podczas zatrudnienia w okresie od 4 listopada 1978 r. do 30 listopada 1985 r. wnioskodawca nie świadczył pracy w warunkach szczególnych jako motorniczy, ponieważ powyższa okoliczność nie została ujawniona w treści świadectwa pracy z 2 marca 2002 r.
(decyzja – k. 13 plik II akt ZUS)
W dniu 9 listopada 2015 r.S. K. (1)złożył do organu rentowego odwołanie od wyżej opisanej decyzji, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 u.e.r.f.u.s. Wnioskodawca wskazał, iż wykonywał pracę w szczególnych warunkach przez okres co najmniej 20 lat, a to od 4 listopada 1978 r. do 30 listopada 1985 r. jako motorniczy tramwaju, a następnie od 1 grudnia 1985 r. do 31 grudnia 2003 r. jako ślusarz taboru szynowego. Ponadto, ubezpieczony wniósł o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
(odwołanie – k. 2-3)
Wskutek złożonego odwołania, w dniu 13 listopada 2015 r. organ rentowy dokonał reasumpcji wydanej wcześniej decyzji w ten sposób, że uznał okres pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach na stanowisku motorniczego, przypadający od 4 kwietnia 1978 r. do 30 listopada 1985 r., to jest przez okres 7 lat i 27 dni, nie uwzględniając odwołania w pozostałej części.
(decyzja zmieniająca – k. 18 plik II akt ZUS)
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 20 listopada 2015 r. organ rentowy wniósł o jego oddalenie ze względu na niewykazanie przezS. K. (1)15-stu lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
(odpowiedź na odwołanie – k.6)
Do chwili zamknięcia rozprawy strony pozostały przy dotychczasowych, przedstawionych powyżej stanowiskach procesowych.
(protokół rozprawy z 9 lutego 2016 r. – k. 12)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
S. K. (1)urodził się (...)wŁ.. Z tytułu pozostawania w stosunku pracy wnioskodawca podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu.
(okoliczności bezsporne; świadectwo pracy – k.6)
Na dzień 1 stycznia 1999 r.S. K. (1)udokumentował 26 lat, 11 miesięcy i 4 dni sumarycznego stażu ubezpieczeniowego, w tym 26 lat, 9 miesięcy i 1 dzień okresów składkowych.
(okoliczności bezsporne; decyzje ZUS – k. 13, 18 plik II akt ZUS)
W okresie od 4 listopada 1978 r. do 30 listopada 1985 r.S. K. (1)był zatrudniony wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wŁ.na stanowisku motorniczego tramwaju, wykonując obowiązki pracownicze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W związku z pracą na powyższym stanowisku, wnioskodawca udokumentował 7 lat i 27 dni stażu pracy w szczególnych warunkach.
(okoliczności bezsporne; zaświadczenie – k. 4; decyzja zmieniająca ZUS – k. 18 plik II akt ZUS)
Z dniem 1 grudnia 1985 r.S. K. (1)rozpoczął u dotychczasowego pracodawcy wykonywanie pracy na stanowisku ślusarza taboru szynowego. Wnioskodawca pracował w powyższym charakterze do dnia 31 grudnia 2003 r., w pełnym wymiarze czasu pracy.
(okoliczność bezsporna; odwołanie – k. 3; świadectwo pracy – k.6; zaświadczenia – k. 4, 9)
Wykonywanie obowiązków pracowniczych przezS. K. (1)na stanowisku ślusarza taboru szynowego polegało na naprawianiu uszkodzonych elementów konstrukcyjnych wagonów tramwajowych, takich jak silniki, hamulce, krzywki, wały czy amortyzatory, a także na wykonywaniu przeglądów tych elementów. Wszystkie czynności związane z konserwacją i przeglądami taboru tramwajowego wnioskodawca wykonywał znajdując się pod naprawianym pojazdem w kanale remontowym, ponieważ ze względu na to, iż główne mechanizmy tramwaju są umiejscowione w podwoziu, ich serwisowanie przez ślusarza bez wejścia do kanału warsztatowego nie byłoby możliwe. Wykonanie konkretnych czynności konserwacyjnych w danym pojeździe zlecałS. K. (1)mistrz bądź brygadzista, po czym znajdujący się w kanale warsztatowym wnioskodawca dokonywał wskazanych prac.
(zeznaniaA. L.– k. 11; zeznaniaJ. S.– k. 11; zeznaniaB. W.– k. 11; zeznaniaB. C.– k. 10; przesłuchanieS. K. (1)– k. 12; świadectwo pracy – k. 6)
W zakładzie pracy wnioskodawcy były utworzone również warsztaty elektryczne, hydrauliczne i stolarskie, które były zlokalizowane na powierzchni budynku, ponad kanałami warsztatowymi.S. K. (1)nigdy jednak nie pracował w którymkolwiek z wymienionych warsztatów, lecz wykonywał swoje obowiązki pracownicze wyłącznie w kanałach warsztatowych.
(zeznaniaA. L.– k. 11; zeznaniaB. W.– k. 11; zeznaniaB. C.– k. 10)
W okresie od 1 marca 1986 r. do 31 grudnia 1987 r., oprócz zatrudnienia na stanowisku ślusarza taboru szynowego w pełnym wymiarze czasu pracy,S. K. (1)świadczył pracę na rzecz MPK wŁ.również jako motorniczy w wymiarze ¼ etatu.
(świadectwo pracy- k. 7)
ObecnieS. K. (1)nadal jest zatrudniony współce (...)jako pracownik zaplecza technicznego. Pomimo tego, iż wnioskodawca wykonuje te same czynności pracownicze, które podejmował jako ślusarz taboru szynowego, jego aktualne stanowisko pracy to mechanik pojazdu.
(przesłuchanieS. K. (1)– k. 12)
Powyższe ustalenia faktyczne zostały dokonane na podstawie bezspornych twierdzeń stron, a także zgromadzonego w sprawie dokumentarnego materiału dowodowego oraz dowodów z zeznań świadkówB. C.,A. L.,J. S.iB. W., jak również dowodu z przesłuchania stron z ograniczeniem do przesłuchania wnioskodawcyS. K. (1).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie i jako takie skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.
WnioskodawcaS. K. (1)wystąpił do organu rentowego o przyznanie emerytury na zasadzieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2015 r. poz. 748 j.t.) Zgodnie z powyższym przepisem, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku (art. 196 ustawy) osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat – dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Dodatkową przesłanką konieczną dla przyznania emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 u.e.r.f.u.s. jest nieprzystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (art. 184 ust. 2 ustawy).
Stosownie do§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43, z późn. zm.), za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Co ważne, określony przez ustawodawcę wykaz prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stanowi katalog zamknięty, co oznacza, iż nie może być uzupełniony np. poprzez zastosowanie analogii.
W świetle § 2 ust. 1 i 2 wymienionego wcześniej rozporządzenia oraz zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 r. II UKN 417/97– (...)i US(...)i wyrok Sądu Najwyższego 15 listopada 2000 r. II UKN 39/00 Prok. i Prawo(...)).
W niniejszej sprawie poza sporem pozostawało to, iżS. K. (1)udowodnił wymagane dla nabycia emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 u.e.r.f.u.s. okresy składkowe i nieskładkowe, okres zatrudnienia w rozumieniu § 3 rozporządzenia przekraczający 25 lat, a także to, że wnioskodawca osiągnął już wiek uprawniający go do nabycia emerytury w wieku obniżonym. Ponadto, strony niniejszego procesu ostatecznie zajęły zgodne stanowisko, iż wykonywana przezS. K. (1)praca motorniczego przez okres 7 lat i 27 dni stanowiła pracę w szczególnych warunkach, opisaną w wykazie A dziale VIII pkt 2 załączonym do wzmiankowanego rozporządzenia Rady Ministrów. Przedmiotem sporu pomiędzy stronami było natomiast to, czy w okresie zatrudnienia na stanowisku ślusarza taboru szynowego, przypadającym od 1 grudnia 1985 r. do 31 grudnia 2003 r., wnioskodawca świadczył pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu wykazu A załączonego do rozporządzenia.
W myśl punktu 16 działu XIV wykazu, do katalogu prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego, zaliczono prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iżS. K. (1)wykonywał wszystkie obowiązki pracownicze związane ze stanowiskiem ślusarza taboru szynowego przebywając w kanale warsztatowym. Miejsce wykonywania przez wnioskodawcę czynności pracowniczych było zdeterminowane konstrukcją tramwaju, albowiem ubezpieczony serwisował jedynie te elementy mechaniczne pojazdu, które znajdowały się pod podwoziem, a więc do których dostęp był możliwy wyłącznie z kanału. Jednocześnie,S. K. (2)nie podejmował się żadnych prac serwisowych wykonywanych w warsztatach znajdujących się na powierzchni (stolarnia, warsztaty hydrauliczne i elektryczne), albowiem były one obsługiwane przez innych pracowników posiadających odpowiednie kwalifikacje.
W ocenie sądu oczywistym jest, iż pozostając w czasie pracy do dyspozycji pracodawcy,S. K. (1)zdarzało się okazjonalnie opuszczać kanał warsztatowy, chociażby dla odbycia przerwy zgodnie zart. 134 k.p.czy też przyjęcia wskazówek od przełożonego odnośnie dokonywanych napraw. Powyższe, obiektywnie uzasadnione przypadki opuszczenia bezpośredniego miejsca pracy nie stoją jednak na przeszkodzie uznaniu, iż wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu wykazu A działu XIV pkt 16. Nie sposób bowiem obronić stanowiska, że za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach uznaje się tylko i wyłącznie czynności pracownicze wykonywane ciągle przez cały obowiązujący pracownika czas pracy, bez jakichkolwiek przerw i bez wykonywania innych czynności, które są jednak immanentnie związane ze stanowiskiem pracy zajmowanym przez ubezpieczonego. Takie przyjęcie uniemożliwiałoby w praktyce przyznanie komukolwiek prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze z tego względu, że żaden z ubezpieczonych nie spełniałby takich wymogów (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 7 lutego 2012 r. sygn. akt III AUa 1644/11).
Ubocznie należy wskazać, że nominalne określenie stanowiska pracyS. K. (1)jako „ślusarza taboru szynowego” nie wyłącza faktu, iż obowiązki pracownicze ubezpieczonego polegały w rzeczywistości na serwisowaniu podzespołów tramwaju, a więc naprawianiu pojazdów szynowych w rozumieniu pkt 16 działu XIV wykazu A. O tym, iż wnioskodawca faktycznie wykonywał prace mechanika taborowego świadczy także okoliczność, że aktualnieS. K. (1)pracuje jako mechanik pojazdu, choć wykonuje dokładnie takie same czynności jak w okresie zatrudnienia na stanowisku ślusarza taboru szynowego.
Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, żeS. K. (1)w okresie od 1 grudnia 1985 r. do 31 grudnia 2003 r. (18 lat i 1 miesiąc) świadczył pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu wykazu A dział XIV pkt 16, albowiem we wspomnianym okresie wnioskodawca pracował w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów szynowych. Wespół z okresem pracy w charakterze motorniczego (7 lat i 27 dni), ubezpieczony wykazał zatem 25 lat, 1 miesiąc i 27 dni pracy w szczególnych warunkach. Tym samym należało uznać, iż wnioskodawca przekroczył wymagany prawem próg 15 lat pracy w szczególnych warunkach, który w myśl § 4 ust. 1 pkt 3 opisanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów stanowi niezbędną przesłankę do przyznania emerytury w wieku obniżonym na podstawie art. 184 ust. 1 u.e.r.f.u.s.
Konsekwentnie, dokonane w sprawie ustalenia doprowadziły do wniosku, iżS. K. (1)nabył prawo do emerytury w wieku obniżonym na zasadzie art. 184 ust. 1 u.e.r.f.u.s. Ubezpieczony ukończył bowiem 60 lat (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymował się okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym powyżej 25 lat (art. 27 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 pkt 2 u.e.r.f.u.s.) oraz udokumentował ponad 25 lat okresu zatrudnienia, w tym ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach jako motorniczy tramwaju i ślusarz taboru szynowego (wykaz A dział VIII pkt 2 i dział XIV pkt 16 załączony do rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r., Dz. U. z 1983 r. nr 8 poz. 43 oraz § 3 i 4 tego rozporządzenia). Tym samym, decyzja organu rentowego o odmowie przyznania wnioskodawcy emerytury w wieku obniżonym jawi się jako merytorycznie błędna.
Mając powyższe na uwadze, wobec zaistnienia podstaw do uwzględnienia odwołania Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach procesu rozstrzygnięto na zasadzieart. 98 § 1 k.p.c., zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału wŁ.na rzeczS. K. (1)kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Stawkę wynagrodzenia pełnomocnika wnioskodawcy ustalono w oparciu o § 12 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 j.t.).

ZARZĄDZENIE
odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi ZUS, któremu udzielić zgody na wypożyczenie akt rentowych oraz protokołów rozpraw.