Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUz 345/16
Data wyroku: 2016-11-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Marek Procek, Anna Petri
Słowa kluczowe: Koszty Adwokacko-Radcowskie
Podstawa prawna: art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. 417^14^§4 kpc
Teza: uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 477ze znaczkiem 14§4 kpc świadczy jednoznacznie o przegranej organu rentowego, który ją wydał i konieczności poniesienia przez niego kosztów postępowania. Przyjęcie takiego wniosku nie wymaga przy tym ustalenia, że zaskarżona decyzja była błędna. Jest on także niezależny od tego, że organ rentowy nie ponosi winy za wystąpienie nowych okoliczności skutkujących uchyleniem jej.

Sygn. akt III AUz 345/16

POSTANOWIENIE
Dnia 28 listopada 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Marek Procek

Sędziowie :

SSA Jolanta Pietrzak

SSO del. Anna Petri (spr.)

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawy z odwołaniaK. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy
w związku z zażaleniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Gliwicach
z dnia 13 września 2016r., sygn. akt VIII U 207/16
postanawia: oddalić zażalenie.
/-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA M.Procek /-/ SSO del. A.Petri

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUz 345/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 września 2016r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracyi Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach w punkcie 1 uchylił zaskarżoną decyzjęi przekazał sprawę do rozpoznania organowi rentowemu, w punkcie 2 umorzyłpostępowanie, a w punkcie 3 zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałwZ.na rzeczK. S.kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd I instancji oparł treść swego rozstrzygnięcia na brzmieniuart. 47714§ 4 k.p.c., obligującym go do uchylenia zaskarżonej decyzji, odmawiającej przyznania ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, przekazania sprawy do rozpoznania organowi rentowemu i umorzenia postępowania w sytuacji, gdy po złożeniu odwołania od niej pojawiły się nowe okoliczności dotyczące niezdolności do pracy. Obowiązek jego zastosowania Sąd ten wywiódł z faktu, iż w toku postępowania sądowego u ubezpieczonej doszłodo konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego w związku z rakiem ślinianki,a po nim wystąpiło powikłanie w postaci niedowładu nerwu twarzowego. Ponadto rozpoczęto radioterapię.
Zdaniem Sądu Okręgowego, bezspornym jest, że okoliczności te, mogące wpływaćna ocenę zdolności ubezpieczonej do pracy, pojawiły się po złożeniu odwołania od decyzji organu rentowego i nie stanowiły przedmiotu badania lekarza orzecznika ZUS, ani komisji lekarskiej ZUS. Zostały one ujawnione dopiero w toku postępowania sądowego,a według wskazań doświadczenia życiowego, mogą mieć istotny wpływ na ocenęw zakresie zdolności ubezpieczonej do pracy w dacie wydania zaskarżonej decyzji,a tym samym - na treść tej decyzji. Ubezpieczona od lat zmaga się z chorobą nowotworowąi skutkami jej leczenia w postaci przeszczepu szpiku i zespołu suchego oka. Zasadnymjest zatem twierdzenie, że rak ślinianki może mieć związek z wcześniejszymischorzeniami. Może to rzutować na ocenę stanu zdrowia ubezpieczonej na czas wydania decyzji.
Mając powyższe na względzie, na mocyart. 47714§ 4 k.p.c., Sąd I instancji orzekł,jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie tego Sądu o kosztach postępowania oparte zostało na treściart. 98 § 1 k.p.c.
Zażalenie na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 tego postanowienia wniósł organ rentowy.
Skarżący domagał się jego uchylenia, względnie zmiany i postanowieniao nieobciążaniu organu rentowego kosztami procesu w całości oraz zasądzeniaod ubezpieczonej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:
-  naruszenie przepisów prawa procesowego, a toart. 98 § 1 k.p.c., poprzez błędne  zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwoty 360 zł tytułem zwrotu  kosztów zastępstwa procesowego,
-  naruszenieart. 102 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie.
Organ rentowy podniósł, że nie dał powodu do zaskarżenia decyzji organu rentowego z 20 stycznia 2016r., co przyznał również Sąd I instancji stwierdzając, że kontrolowanej decyzji nie można uznać za wadliwą. Tym samym, w ocenie skarżącego, brak jest podstawdo obciążania go kosztami postępowania sądowego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Analizę zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania należy rozpocząć od zaakcentowania, iż było ono naturalną konsekwencją prawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji przepisuart. 47714§ 4 k.p.c.Zgodnie z jego brzmieniem,w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo uzależnione jestod stwierdzenia niezdolności do pracy, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS i odwołanie od decyzji opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia, sąd nie orzeka co do istoty sprawyna podstawie nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy,które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W tym przypadku sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie.Z uwagi na fakt, iż w toku postępowania sądowego u ubezpieczonej wystąpiły nowe okoliczności, polegające na konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego w związku z rakiem ślinianki, a po nim doszło do powikłania - niedowładu nerwu twarzowegoi rozpoczęcia radioterapii, przeto Sąd I instancji był zobligowany do zastosowania powołanej regulacji: uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Trafność tego rozstrzygnięcia potwierdza fakt, iż żadna ze stron go nie zaskarżyła.
Charakter prawny powyższego rozstrzygnięcia nie budzi najmniejszych wątpliwości. Jest to orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. Idzie przy tym o postępowanie sądowe, ponieważ postępowanie administracyjne przed organem rentowym będzie toczyło się nadal. W jego efekcie zostanie wydana kolejna decyzja, która będzie podlegała odrębnemu zaskarżeniu do sądu, ale już w ramach ewentualnego nowego postępowania sądowego.
Oceny, kto w tej sytuacji jest stroną wygrywającą spór, należy dokonaćz uwzględnieniem tego, dla której z nich korzystny jest skutek w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym kontekście oczywistym jest, że stroną wygrywającą postępowanie sądowe jest ubezpieczona. Wydanie orzeczenia kasatoryjnego w odniesieniu do zaskarżonej decyzji jest bowiem jednoznacznie niekorzystne dla organu rentowego. On zatem jest stroną przegrywającą. Odwołanie ubezpieczonej zostało bowiem uwzględnione i jej sytuacja prawna jest korzystniejsza, niż przed wszczęciem sporu. Takie samo stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 października 2011r. (I UZ 33/11, OSNP 2012/21-22/274), wydanym na tle orzeczenia o kosztach postępowania w przypadku wydania podobnegow swym charakterze rozstrzygnięcia na podstawieart. 47714ak.p.c., którym uchylono wyrok Sądu I instancji oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i sprawę przekazanodo rozpoznania organowi rentowemu. W tym przypadku również ostateczny wynik sporupo wydaniu przez organ rentowy kolejnej decyzji nie jest znany, jednakże sam fakt uchylenia zaskarżonej decyzji świadczy o przegranej wydającego ją organu rentowego. Analogiczna sytuacja występuje w niniejszej sprawie.
Godzi się przy tym zauważyć, iż akcentowana przez skarżącego okoliczność w postaci braku jego zawinienia w tym, że zaskarżona decyzja została uchylona, nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Niewątpliwie bowiem organ rentowy nie odpowiada za pogorszenie stanu zdrowia ubezpieczonej po złożeniu odwołania, stanowiące nową okoliczność nieznaną mu w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Istotne bowiem jest to, iż przepisy procedury cywilnej przewidują jej obligatoryjne uchylenie niezależnie od zaistnienia po jego stronie zawinienia w jej wydaniu. Nie wymagają także, by decyzję tę uznać za wadliwą. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania jest przy tym naturalną konsekwencją uchylenia zaskarżonej decyzji stanowiącego o przegranej organu rentowego. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Łodzi w postanowieniu z dnia 14 maja 1996r. (III AUz 24/96,OSA 1996/10/31), przyjmując, iż uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania nie stanowi przeszkody do przyjęcia,że organ ten jest stroną przegrywającą w rozumieniuart. 98 § 1 k.p.c.i wobec tego, winien uiścić ubezpieczonemu poniesione przez niego koszty procesu. Przesądzenie bowiemw wyroku uchylającym decyzję o zasadności żądania, czyni zasadnym roszczenieo zasądzenie tych kosztów. Za wynik odpowiada bowiem strona przegrywająca sprawę,czy to merytorycznie, czy formalnie i bez względu na to, czy ponosi winę prowadzenia procesu.
Nie ma przy tym znaczenia fakt, że Sąd I instancji nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, uchylając jedynie zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę organowi rentowemu do ponownego rozpoznania. O tym, która strona jest przegrywająca decyduje treść rozstrzygnięcia, które z przyczyn formalnoprawnych jest niekorzystne dla organu rentowego.
W tej sytuacji, stosownie do treściart. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), przy czym, do niezbędnychkosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe, niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i niezbędne wydatki jednego adwokata (art. 98 § 3 k.p.c.). Z mocyart. 99 k.p.c., stronom reprezentowanym przez radcę prawnego zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. Wynagrodzenie radcy prawnego regulują odrębne przepisy (art. 98 § 4 k.p.c.). Pomimo, iż przepisy te nie zostały formalnie przytoczone przez Sąd I instancji, to wysokość wynagrodzenia pełnomocnika ubezpieczonej została prawidłowo ustalano przez ten Sądw oparciu o przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 sierpnia 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804).
Na koniec należy zauważyć, iż Sąd I instancji trafnie nie oparł swego rozstrzygnięcia na podstawie postulowanego przez skarżącegoart. 102 k.p.c., zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Jego zastosowanie nie znajdowało bowiem uzasadnienia w sytuacji finansowej przegrywającego organu rentowego, stanowiącegostatio fisciSkarbu Państwa. Ubezpieczona poniosła tymczasem celowe koszty dochodzenia swych praw, które winny jej zostać zwrócone na zasadach ogólnych.
Z powyższych względów, zażalenie okazało się nieuzasadnione i podlegało oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w związku zart. 397 § 2 k.p.c.
/-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA M.Procek /-/ SSO del. A.Petri

Sędzia Przewodniczący Sędzia
JR