Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 181/16
Data wyroku: 2016-04-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Robert Grygiel
Słowa kluczowe: Świadczenia przedemerytalne, Świadczenia emerytalno-rentowe
Podstawa prawna: art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 170 ze zm.)

Sygn. akt IV U 181/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 kwietnia 2016 roku
Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
Wydział IV
w składzie:
Przewodniczący SSO Robert Grygiel
Protokolant Karina Zbroińska
po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 roku w Częstochowie na rozprawie
sprawyJ. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o świadczenie przedemerytalne
na skutek odwołaniaJ. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 29 grudnia 2015 roku Nr SP5-(...)

    zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwC.z dnia 29 grudnia 2015 roku numer(...)i przyznaje ubezpieczonemuJ. M.prawo do świadczenia przedemerytalnegood dnia 18 grudnia 2015 roku.

Sygn. akt IV U 181/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 29 grudnia 2015 roku nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówił przyznaniaJ. M.prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie udowodnił wymaganego 40-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, wobec czego nie przysługuje mu prawo do żądanego świadczenia. W szczególności ocenie organu rentowego do okresów składkowych i nieskładkowych nie można zaliczyć okresów wykonywania przez ubezpieczonego pracy w gospodarstwie rolnym ojca od 8 lutego 1974 roku do 30 czerwca 1974 roku, od 1 września 1974 roku do 30 czerwca 1975 roku, od 1 września 1975 roku do 30 czerwca 1976 roku oraz od 1 września 1976 roku do 4 czerwca 1977 roku, ponieważ w tym czasie uczęszczał on do szkoły oddalonej od miejsca zamieszkania na tyle, że wykluczało to możliwość stałej pracy w gospodarstwie rolnym.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłJ. M., domagając się jej zamiany i przyznania mu prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony podniósł, że wbrew ocenie organu rentowego w zakwestionowanych okresach codziennie wykonywał pracęw gospodarstwie rolnym ojca w wymiarze przekraczającym 4 godziny.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując się na argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
J. M.urodził się w dniu (...). W dniu 16 listopada 2015 roku ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie mu prawa do świadczenia przedemerytalnego, po rozpoznaniu którego organ rentowy decyzją z dnia 25 listopada 2015 roku odmówił przyznania odwołującemu prawa do żądanego świadczenia. W dniu 17 grudnia 2015 roku ubezpieczony złożył ponowny wnioseko przyznanie mu prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Wnioskodawca w okresie od 6 września 1977 roku do 30 kwietnia 2015 roku był zatrudniony w(...) sp. z o.o.wC., w tym w okresie od 4 września 1985 roku do 28 sierpnia 1986 roku odbywał zasadniczą służbę wojskową, po której do pracy powrócił w dniu 29 września 1986 roku. Łączny staż emerytalny odwołującego z powyższego okresu wynosi 37 lat, 6 miesięcy i 25 dni,a po doliczeniu do niego okresów wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym ojca od 1 lipca do 31 sierpnia 1974 roku, od 1 lipca do 31 sierpnia 1975 roku, od 1 lipca do 31 sierpnia 1976 roku oraz od 5 czerwca do 5 września 1977 roku wynosi 38 lat,3 miesiące i 26 dni.
Stosunek pracy łączącyJ. M.z(...) sp. z o.o.wC.został rozwiązany z inicjatywy pracodawcy na mocy porozumienia stron, z przyczyn niedotyczących pracownika (art. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, poz. 192 ze zm.).
W okresie od 4 maja 2015 roku do 5 listopada 2015 roku (data wystawienia zaświadczenia przez Powiatowy Urząd Pracy wM.) ubezpieczony pobierał zasiłek dla bezrobotnych i nie odmówił w tym czasie bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych.
(v. akta rentowe)
W okresie od 8 lutego 1958 roku do 5 lipca 1990 roku ubezpieczony był zameldowany na pobyt stały pod adresemL.1 i tam też do około roku 1978 zamieszkiwał na terenie gospodarstwa rolnego należącego do jego ojca.W okresie od września 1972 roku do 4 czerwca 1977 roku ubezpieczony uczęszczał do Technikum(...).W. O.wchodzącego w składZespołu Szkół Zawodowych nr (...)wC.-R.. Podczas nauki w Technikum odwołujący nie zamieszkiwał w internacie lub na stancji, ale codziennie dojeżdżał do szkoły – najpierw około 1,5 kilometra rowerem na stację kolejowąŻ.,a następnie pociągiem do stacjiC.-R.. Łączny czas podróży w jedną stronę zajmował wnioskodawcy około 30 minut. W istotnych dla sprawy latach 1974-1977 ojciec odwołującegoR. M.samodzielnie władał gruntami rolnymio łącznej powierzchni 2,4065 ha (1,4142 ha jednostka rejestrowa nr(...)(...)i 0,9923 ha jednostka rejestrowa nr(...)L.) oraz wspólnie zH. M.władał gruntami rolnymi o powierzchni 0,1975 ha (jednostka rejestrowa nr(...)(...)). W chwili ukończenia przezJ. M.16 roku życia, na terenie należącego do jego ojca gospodarstwa rolnego zamieszkiwali obok niego jego rodzice oraz młodsza o około półtora roku siostra. Ojciec wnioskodawcy samodzielnie prowadził znajdujący się na terenie gospodarstwa młyn wodny, w którym mielił zboże okolicznych rolników, w ilości około 20-30 furmanek dziennie, natomiast jego matka pracowała zawodowo w Urzędzie Gminy wP..
Gospodarstwo rolne prowadzone przez ojca wnioskodawcy służyło głównie do zaspokajania własnych potrzeb rodziny, a na jego terenie uprawiane były ziemniaki, zboża, warzywa, część areału zajmowały łąki, a przy działce siedliskowej znajdował się sad. Nadto rodzice ubezpieczonego hodowali przeciętnie 3 krowy (bywało więcej gdy się ocieliły), 2 świnie, konia, kury, kaczki i pawie. Odwołującyz reguły wstawał o godzinie 5:00 i zajmował się pojeniem zwierząt, w tym przyniesieniem wody ze studni oraz podawaniem im paszy, a także palił w piecu aby zagrzać wodę. Powyższe czynności zajmowały wnioskodawcy około 1,5 godziny czasu, po czym udawał się on do szkoły. W zależności od ilości lekcji do domu odwołujący wracał między 14:30 a 15:30 i ponownie przystępował do pracyw gospodarstwie. W szczególności ubezpieczony zajmował się wówczas przygotowywaniem paszy dla zwierząt, tj. przywoził śrutę z młyna, obsługiwał ręczną sieczkarnię (gospodarstwo było wówczas niezelektryfikowane, korzystało tylko z generatora(...)z młyna), karmił zwierzęta, pracował przy wynoszeniu obornika i podrzucaniu ściółki zwierzętom, co łącznie zajmowało mu około 3-4 godzin. Dodatkowo w sezonie prac polowych odwołujący pracował przy orce (prowadził konia za lejce), sadzeniu ziemniaków i buraków, zbiorach plonów, czy sianokosach – w tym na liczących około 2 ha łąkach należących do jego wujaH. M.(zamieszkałego wS.), które faktycznie uprawiał ojciec wnioskodawcyR. M..
Ojciec wnioskodawcy cały dzień pracował w młynie, w związku z czym jedynie sporadycznie zajmował się zwierzętami oraz wykonywał tylko cięższe prace polowe (orka, bronowanie, sianie, koszenie), jego matka pracowała zawodowoi w gospodarstwie również wykonywała tylko niektóre prace, jak np. dojenie krów, zaś jego siostra z uwagi na wiek w gospodarstwie wykonywała jedynie lekkie prace. Do szkoły wnioskodawca przygotowywał się po zakończeniu pracy w gospodarstwie,w godzinach pomiędzy 19:00 a 21:00.
(v. akta rentowe ubezpieczonego oraz jego wyjaśnienia k.36, zeznania świadkówM. K.,H. K.,W. K.k.35-36, kopie świadectw szkolnych, k. 13-14, zaświadczenia Gminy i Miasta wK.z dnia 18 października 1990 roku, Starosty(...)z dnia 7 grudnia 2015 roku, Urzędu Gminy i MiastaK.z dnia 2 grudnia 2015 roku k. 4, 6-8).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 rokuo świadczeniach przedemerytalnych(tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 170 ze zm.), prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje mężczyźnie, który do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy,w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 40 lat.
W myśl art. 2 ust. 3 ustawy, świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:

1
nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;

2
w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych;

3
złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że w(...) sp. z o.o.wC.J. M.był zatrudniony przez okres przekraczający6 miesięcy (od 6 września 1977 roku do 30 kwietnia 2015 roku), a jego stosunek pracy został rozwiązany przez pracodawcę z przyczyn dotyczących zakładu pracy,w rozumieniu przepisówustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnieniai instytucjach rynku pracy(tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, poz. 192 ze zm.) oraz że w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 4 maja 2015 roku do 5 listopada 2015 roku nie odmówił on bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych.
Jednocześnie zważywszy na szczególną sytuację ubezpieczonego, który pierwszy wniosek o świadczenie przedemerytalne złożył przed upływem trzydziestego dnia od wydania mu przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych i nie zdecydował się odwołać od decyzjiz dnia 25 listopada 2015 roku, ale w dniu 17 grudnia 2015 roku ponowił wnioseko świadczenie przedemerytalne, wskazując nowe okresy składkowe i nieskładkowe, Sąd Okręgowy przywrócił mu termin do złożenia wniosku o świadczenie przedemerytalne, o którym mowa w przywołanym powyżejart. 2 ust. 3 pkt 3 ustawyo świadczeniach przedemerytalnych(na dopuszczalność przywracania tego terminu wprost wskazuje przepis art. 2 ust. 4 tej ustawy).
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem wyłącznie do ustalenia, czy ubezpieczony legitymuje się okresem uprawniającym do emerytury w wymiarze co najmniej 40 lat, w szczególności czy do tego stażu, ustalonego przez ZUS na 38 lat, 3 miesiące i 26 dni, można doliczyć okresy wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 8 lutego 1974 roku do 30 czerwca 1974 roku, od 1 września 1974 roku do 30 czerwca 1975 roku, od 1 września 1975 roku do 30 czerwca 1976 roku oraz od1 września 1976 roku do 4 czerwca 1977 roku.
Zgodnie z postanowieniamiart. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, poz. 748 ze zm.), przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je jak okresy składkowe:
1)okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidzianew odrębnych przepisach składki,
2)przypadające przed dniem 1 lipca 1977 roku okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
3)przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 roku okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia,
jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art.5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Należy przy tym zauważyć, iż z literalnego brzmienia powyższego przepisu wprost wynika, iż do zaliczenia do stażu emerytalnego okresów, o których mowa w jego pkt 2 i 3 nie ma żadnego znaczenia fakt, czy przez ubezpieczonego lub właściciela gospodarstwa rolnego, w którym ubezpieczony wykonywał pracę, opłacone zostały należne składki na ubezpieczenie społeczne rolników – ma to znaczenie wyłącznie co do zaliczenia okresów o których mowa w pkt 1 tegoż przepisu.
Zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem, przesłanką zaliczenia do okresów składkowych okresu pracy w gospodarstwie rolnym, o którym stanowi art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS, jest znaczący dla funkcjonowania tego gospodarstwa wymiar czasu pracy, za który uważa się wymiar co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2011 roku, II UK 305/10 LEX nr 852557, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2008 roku, II UK 61/08 LEX nr 741080).
W ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w okresach:
- od 9 lutego 1974 roku (16 rok życia odwołująca ukończył w dniu 8 lutego 1974 roku) do 30 czerwca 1974 roku, tj. 4 miesiące i 20 dni;
- od 1 września 1974 roku do 30 czerwca 1975 roku, tj. 10 miesięcy;
- od 1 września 1975 roku do 30 czerwca 1976 roku, tj. 10 miesięcy;
- od 1 września 1976 roku do 4 czerwca 1977 roku, tj. 9 miesięcy i 4 dni,
co łącznie stanowi 2 lata, 9 miesięcy i 24 dni, ubezpieczony stale wykonywał pracęw gospodarstwie rolnym ojca w wymiarze nie niższym niż 4 godziny dziennie.
Wprawdzie faktycznie w okresie od września 1972 roku do 4 czerwca 1977 roku ubezpieczony uczęszczał do Technikum(...)W. O.wchodzącego w składZespołu Szkół Zawodowych nr (...)wC.-R., jednakże każdego dnia przed wyjściem do szkoły, po powrocie ze szkoły do domu, a takżew dni wolne od nauki, pracował w gospodarstwie rolnym ojca, na terenie którego zamieszkiwał.
W szczególności każdego dnia rano odwołujący zajmował się pojeniem zwierząt,w tym przyniesieniem wody ze studni oraz podawaniem im paszy, a także paliłw piecu aby zagrzać wodę, co zajmowało mu około 1,5 godziny. Z kolei po powrocie ze szkoły, co w zależności od ilości lekcji miało miejsce około 14:30-15:30 wnioskodawca zajmował się przygotowywaniem paszy dla zwierząt, tj. przywoził śrutę z młyna, obsługiwał ręczną sieczkarnię, karmił zwierzęta, pracował przy wynoszeniu obornika i podrzucaniu ściółki zwierzętom, co łącznie zajmowało mu około 3-4 godzin. Dodatkowo w sezonie prac polowych odwołujący pracował przy orce (prowadził konia za lejce), sadzeniu ziemniaków i buraków, zbiorach plonów, czy sianokosach – w tym na liczących około 2 ha łąkach należących do jego wujaH. M., które faktycznie uprawiałR. M.. Powyższe prace musiały być wykonywane przez ubezpieczonego, albowiem w tym czasie jego ojciec cały dzień pracował w młynie, w związku z czym jedynie sporadycznie zajmował się zwierzętami oraz wykonywał tylko cięższe prace polowe (orka, bronowanie, sianie, koszenie), jego matka pracowała zawodowo i w gospodarstwie również wykonywała tylko niektóre prace, jak np. dojenie krów, zaś jego siostra z uwagi na wiekw gospodarstwie wykonywała jedynie lekkie prace. Wykonywanie pracyw gospodarstwie rolnym w opisanym powyżej wymiarze nie kolidowało z nauką ubezpieczonego, albowiem do szkoły przygotowywał się on po zakończeniu pracyw gospodarstwie, w godzinach pomiędzy 19:00 a 21:00.
Fakt stałej pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym w wymiarze przekraczającym 4 godziny dziennie zgodnie potwierdzili świadkowieM. K.,H. K.iW. K., których zeznaniom Sąd dał pełną wiarę, albowiem są one obszerne, precyzyjne, spójne ze sobą wzajemnie oraz wyjaśnieniami składanymi przez odwołującego, a ich wiarygodność nie była kwestionowana organ rentowy, który poza gołosłownymi twierdzeniami, że świadczenie przez odwołującego pracy w wymiarze co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy nie było możliwe, nie przedstawił w tym zakresie żadnych dowodów.
Reasumując należy przyjąć, że ubezpieczony we wskazanych powyżej okresach stale wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy, a co za tym idzie okres ten (2 lata, 9 miesięcy i 24 dni) należy doliczyć do jego stażu emerytalnego,w konsekwencji czego legitymuje się on ponad 40-letnim okresem ubezpieczenia.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy, na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.oraz przepisów powołanych w treści uzasadnienia, zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznałJ. M.prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 18 grudnia 2015 roku, tj. od dnia następnego po dniu złożenia wniosku (art. 7 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych).