Sąd Okręgowy w Słupsku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 194/16
Data wyroku: 2016-05-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wanda Dumanowska, Mariusz Struski, Elżbieta Jaroszewicz
Słowa kluczowe: Wkład Mieszkaniowy
Podstawa prawna: art. 11 ust. 2^1^ i 2^2^ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych

Sygn. akt IV Ca 194/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 maja 2016 r.
Sąd Okręgowy wS.IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Mariusz Struski
Sędziowie SO: Wanda Dumanowska (spr.), Elżbieta Jaroszewicz
Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Zadrożna
po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. wS.
na rozprawie
sprawy z powództwaG. M.C.
przeciwkoS. M.wC.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu RejonowegowC.z dnia 10 lutego 2016r., sygn. akt I C 1260/13

1
oddala apelację,

2
zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2400 zł (dwa tysiące czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt: IV Ca 194/16

UZASADNIENIE
PowódkaG. M.C.wniosła o zobowiązanie pozwanejS. M.wC.do świadczenia. Powódka zażądała zasądzenia od pozwanej, poprzez zobowiązanie jej, jako dłużnika zajętej wierzytelności, do przekazania Komornikowi sądowemu przy SRM. M. (1), do sprawy o sygn. akt Km 387/13, kwoty 12.982,46 zł wraz z ustawowymi odsetkami od wniesienia pozwu oraz kosztami procesu. Kwota ta stanowi wierzytelnośćI. B.iA. C.z tytułu utraty spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego wC.przyul. (...)
(...)nr(...). Nadto powódka wniosła o wezwanie, na podstawieart. 84 k.p.c., do udziału w sprawieI. B.iA. C.. W uzasadnieniu pozwu podniosła, iż jest wierzycielem w stosunku doI. B.iA. C.i prowadzi w stosunku do nich egzekucję w sprawie Km 387/13. Komornik zajął wierzytelności dłużniczek jaka przysługuje im w stosunku doS. M.wC.. Jako podstawę powództwa powódka wskazałaart. 887 k.p.c.
I. B.iA. C.doręczono odpis pozwu wraz z załącznikami i pouczeniem o treściart. 84 k.p.c.,art. 85 k.p.c.iart. 76 k.p.c.orazart. 77 k.p.c., jednak nie przystąpiły do sprawy.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu. Zanegowała jakobyI. B.iA. C.były jej wierzycielami oraz podniosła zarzut przedawnienia.
Wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r. Sąd Rejonowy wC.zasądza solidarnie od pozwanejS. M.wC.z siedzibą wC.na rzeczI. B.iA. C.kwotę 12.982,46 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 21 listopada 2013 roku do dnia zapłaty i nakazał pozwanej przekazanie tej kwoty z odsetkami, na poczet zajętej, pismem z dnia 16 maja 2013 roku, wierzytelności przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym wC.
M. M. (2), prowadzącego sprawę egzekucyjną o sygnaturze KM 387/13 z wniosku wierzycielaG. M.C.przeciwko dłużnikomI. B.iA. C.oraz ustalił, że pozwana przegrała postępowanie i jest zobowiązana zwrócić powódce koszty procesu, przy czym szczegółowe ich wyliczenie pozostawił referendarzowi sądowemu.
Apelacje od tego wyroku złożyła pozwana, zaskarżając wyrok w całości. Podtrzymała zarzut przedawnienia roszczenia i w tym kontekście zarzuciła naruszenieart. 29 ustawy prawo spółdzielcze, poprzez nie przyjęcie, iż roszczenie przedawniało się z upływem 3 lat oraz naruszenieart. 120 § 1 zd. 2 kcpoprzez brak jego zastosowania w sytuacji gdy pozwana pismem z dnia 19 sierpnia 2004r. wzywałaJ. B. (1)do opuszczenia lokalu a następnie 31 sierpnia 2010 r. wystąpiła z powództwem o eksmisję. W konkluzji apelacja wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje. Na rozprawie apelacyjnej dodatkowo podniosła zarzut niezgodności roszczenia z zasadami współżycia społecznego.
Mając na uwadzeart. 387 § 21kpc, Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, ustalenia te nie wymagają uzupełnienia, dlatego Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne. Natomiast nie w pełni Sąd Okręgowy podziala ocenę stanu faktycznego, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jednak nie czyni to apelacji zasadną, bowiem wyrok jest słuszny i zgodny z prawem.
Zgodzić się należało z zarzutem apelacji, że roszczenia z tytułu zwrotu wkładów w spółdzielniach, co do zasady przedawniają się z upływem trzech lat.
Wustawie  z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych(tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1222 z późn. zm.) brak jest przepisów regulujących przedawnienie roszczeń z tytułu zwrotu wkładów mieszkaniowych i budowlanych. Jednak w art. 1 ust. 7 ustawa przewiduje, że w zakresie w niej nieuregulowanym zastosowanie mają przepisyustawy z dnia 16 września 1982 r. prawo spółdzielcze(tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1443 z późn. zm). Zart. 29 § 1 ustawy prawo spółdzielczewynika natomiast, iż roszczenia o wypłatę udziałów, udziałów w nadwyżce bilansowej oraz z tytułu zwrotu wkładów albo ich równowartości przedawniają się z upływem lat trzech. Zatem nieprawidłowo Sąd Rejonowy przyjął, iż okres przedawnienia tego roszczenia wynosi lat 10.
Otwartą pozostawała natomiast kwestia dotycząca ustalenia terminu wymagalności powyższego roszczenia, przysługującegoJ. B. (1)a następnie jego spadkobiercom. Prawa członkowskieJ. B. (1)wygasły na skutek wykluczenia go zeS.uchwałą z dnia 26 kwietnia 2004 r. Nie oznaczało to jednak, że z tą chwilą zaczął w stosunku do niego biec termin przedawnienia roszczenia o zwrot wkładu.
Zdaniem Sądu OkręgowegoJ. B. (1)nie mógł skutecznie domagać się wypłaty należności związanych między innymi ze zwrotem wkładu mieszkaniowego przed wydaniem pozwanejS.opróżnionego lokalu mieszkalnego. Do chwili śmierci nie opróżnił lokalu, więc nie przysługiwało mu uprawnienie do żądania zwrotu wkładu mieszkaniowego. Skoro jego roszczenie nie stało się wymagane, nie biegł w tej sytuacji termin przedawnienia. Wprawdzieart. 120 § 1 zd. 2 k.c.przewiduje, że jeżeli wymagalność roszczeń zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie - ale norma ta nie miała zastosowania w niniejszej sprawie. Postawienie roszczeniaJ. B. (1)w stan wymagalności wiązało się bowiem z opróżnieniem lokalu. Nie było wystarczającym wezwanie byłego członka do opróżnienia i wydania lokalu, co miało miejsce w sierpniu 2004r., ani wytoczenie powództwa o eksmisję w 2010r., bowiemJ. B. (1), przed wydaniem przedmiotowego lokalu pozwanej, nie mógł żądać rozliczenia się z wkładu mieszkaniowego, związanego z lokatorskim prawem do lokalu, które przed wykluczeniem mu przysługiwało.
Spółdzielnia nie egzekwowała swojego roszczenia do daty zgonuJ. B. (1), zatem do chwili jego śmierciB.przedmiotowe roszczenie nie było przedawnione i w konsekwencji prawo do wkładu mieszkaniowego przeszło w drodze dziedziczenia na rzecz jego spadkobierców tj.I. B.iA. C..
Dalej wskazać należy, iż stosownie do treści art. 11 ust. 21i 22ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, spadkobiercom przysługuje roszczenie o wypłatę wartości rynkowej lokalu po dokonaniu potrąceń. Wkład mieszkaniowy jaki uiściłJ. B. (1)po wygaśnięcia jego członkostwa stał się ekwiwalentem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, który powinien być wypłacany osobie uprawnionej. Obecnie ten ekwiwalent jest wypłacany w oparciu o uzyskaną przezS.wartość rynkową lokalu (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13.12.2013 r., w sprawie I ACa 294/13,L.; wyrok Sadu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2011r., IV Ca 830/10, Lex).
Jak słusznie podkreśla się w piśmiennictwie (vide: M. Pyziak - Szafnicka: Komentarz do art. 120 kodeksu cywilnego, Lex) obowiązujące przepisy nie definiują wymagalności. Przyjmuje się zatem, że jest to stan, w którym wierzyciel uzyskuje możność żądania zaspokojenia, a dłużnik zostaje obarczony obowiązkiem spełnienia świadczenia (por. W. Czachórski [i in.], Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 2002, s. 303; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania ..., s. 293). Z nadejściem wymagalności wierzyciel może wystąpić z powództwem o zaspokojenie, bez obawy oddalenia żądania jako przedwczesnego. Termin wymagalności należy odróżnić od terminu spełnienia świadczenia (płatności), tj. terminu, do którego najpóźniej dłużnik powinien świadczenie spełnić; po upływie tego terminu dłużnik opóźnia się albo popada w zwłokę. Mimo teoretycznego rozróżnienia, w praktyce terminy te zbiegają się w czasie (por. wyrok SN z dnia 12 marca 2002 r., IV CKN 862/00, Lex nr 55122). Zarówno strony, kształtując zobowiązanie, jak i ustawodawca koncentrują się na określeniu terminu spełnienia świadczenia, a nie - jego wymagalności. Praktycznie rzecz biorąc, wymagalność ustalamy więc na podstawie tego, kiedy świadczenie miało być spełnione (M. Pyziak - Szafnicka, op.cit.). Z wymagalnością roszczenia związany jest początek biegu jego przedawnienia (art. 120 § 1 zd. 1 k.c.).
W art. 11 ust. 2 zd. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w brzmieniu pierwotnym przewidziano wprost, iż roszczenie o wypłatę wkładu albo jego części staje się wymagalne z chwilą opróżnienia lokalu, o którym mowa w art. 7 ust. 1. W toku późniejszych zmian do tej ustawy wprowadzono zapis, iż warunkiem wypłaty wartości wkładu mieszkaniowego albo jego części jest opróżnienie lokalu, o którym mowa w art. 7 ust. 1. Obecnie uregulowanie takie zawarte jest art. 11 ust. 24tej ustawy. Zatem - wbrew stanowisku strony pozwanej - do chwili opróżnienia lokalu aniJ. B. (1)ani następnie jego spadkobiercy, mogli domagać się zwrotu wkładu mieszkaniowego, czyli ich roszczenie nie było wymagalne, a zatem bieg terminu jego przedawnienia nie rozpoczął się aż do momentu przejęcia lokalu przez stronę pozwaną.
Wobec podniesionego w apelacji zarzutu jeszcze raz podkreślić należy, iż wprawdzie przepisart. 120 § 1 zd. 2 k.c.przewiduje, że jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie - jednakże w ocenie Sądu Okręgowego nie można uznać, iż norma ta miałaby mieć zastosowanie w sprawie niniejszej. Postawienie roszczenia w stan wymagalności w tym przypadku wiązało się bowiem nie z wezwaniem dłużnika (S.do zapłaty wkładu, ale z opróżnieniem lokalu, w zakresie którego to obowiązkuJ. B. (2)sam był dłużnikiemS.Skoro więcS.przez wiele lat sama nie egzekwowała swojego roszczenia, to sama doprowadziła do sytuacji, w której roszczenie powodów o zwrot wkładu nie stało się wymagalne. Wobec powyższego należało więc uznać, iż w chwili wniesienia powództwa roszczenie nie było przedawnione.
Roszczenie nie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc), bowiem jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika pozwanej na rozprawie apelacyjnej, z kwoty uzyskanej ze sprzedaży przedmiotowego lokalu zostało pokryte całe zadłużenie jakie posiadałJ. B. (1)i jego spadkobiercy, w pozwanejS.a pozostała kwota przewyższa dochodzone roszczenie.
Wobec powyższego, na mocyart. 385 kpc, orzeczono jak w punkcie(...)sentencji.
O kosztach orzeczono na zasadzieart. 108 § 1 i 98 k.p.c.oraz§ 2 pkt 5w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.