Sąd Okręgowy we Wrocławiu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 2354/15
Data wyroku: 2016-11-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Jarmundowicz, Małgorzata Brulińska, Krzysztof Kremis
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 892kpc

Sygn. akt II Ca 2354/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 listopada 2016r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:
Przewodniczący-Sędzia SO Małgorzata Brulińska
Sędziowie: Sędzia SO Krzysztof Kremis
Sędzia SO Piotr Jarmundowicz (spr.)
Protokolant: Elżbieta Biała
po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z powództwaB. O.
przeciwko(...)S.A. weW.

o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu
z dnia 31 sierpnia 2015r.
sygn. akt I C 290/14

I
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że powództwo oddala; zmienia go także w punkcie III w ten sposób, że zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej 2417 zł kosztów procesu;

II
zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej 3064 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Sędzia SO Piotr Jarmundowicz   Sędzia SO Małgorzata Brulińska Sędzia SO Krzysztof Kremis
Sygn. akt II Ca 2354/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 31 sierpnia 2015 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia we Wrocławiu zasądził od strony pozwanej(...)S.A. z siedzibą weW.na rzecz powódkiB. O.kwotę 37 261,97 zł z ustawowymi odsetkami od 30 października 2013 r. do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie powództwo oddalając oraz zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 4 333 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 2 400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Rejonowy swoje rozstrzygnięcie oparł o następujące ustalenia faktyczne:
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z 14 lipca 2005 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III RC 423/04, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności w dniu 18 lipca 2005 r., zasądzono odJ. O.na rzeczB. O.kwotę po 4.000 zł miesięcznie tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny począwszy od 17 grudnia 2004 r., płatną do rąkB. O., w terminie do 10 - tego dnia każdego miesiąca z góry, z ustawowymi odsetkami w wypadku zwłoki w płatności każdej z rat.J. O.prowadził działalność gospodarczą pod firmą(...). Decyzją Wojewody(...)z dnia 31 marca 2003 r. temu przedsiębiorstwu przyznano status zakładu pracy chronionej, poczynając od 1 kwietnia 2003 r., na czas nieokreślony. Na potrzeby rozliczeń prowadzonych w ramach funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych tego przedsiębiorstwa(...)S.A. prowadził rachunek bankowy o numerze(...). Decyzją Wojewody(...)z dnia 26 października 2012 r. stwierdzono utratę statusu zakładu pracy chronionej przezP.P.H. (...)z dniem 1 października 2012 r. Ostatnia wpłata środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na powyższy rachunek bankowyJ. O.nastąpiła w dniu 2 listopada 2012 r.J. O.nie zawiadomił banku o zmianie statusu prowadzonej firmy i nadal dokonywał operacji na tym rachunku; z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną firmy, był to jedyny rachunek wolny od zajęć, w związku z czymJ. O.wykorzystywał go do bieżących rozliczeń, przyjmując na niego wpłaty od kontrahentów i dokonując z niego wypłat w ramach bieżącego prowadzenia działalności gospodarczej. Wobec niewywiązywania się przezJ. O.z wynikających dla niego z powyższego wyroku zobowiązań alimentacyjnych, na wniosekB. O.wszczęte zostało przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, które prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ostrowie Wielkopolskim Urszula Kałużna pod sygn. akt Kmp 97/12. Egzekucja została wszczęta 3 grudnia 2012 r. i na dzień jej wszczęcia zadłużenie alimentacyjne wynosiło 8 300 zł z tytułu alimentów zaległych. Pismem z 12 grudnia 2012 r. komornik zawiadomił(...)S.A. z siedzibą weW.o zajęciu wszystkich rachunków bankowychJ. O., w tymrachunku o numerze (...). Pismem z 18 grudnia 2012 r. bank zawiadomił komornika o przeszkodzie w realizacji zajęcia egzekucyjnego, polegającej na braku środków pieniężnych na rachunku dłużnika, oraz o wystąpieniu zbiegu egzekucji sądowej z administracyjną. Jednocześnie wskazano, że w przypadku wpływu środków na rachunek dłużnika zajęcie wystawione przez tego komornika będzie realizowane jako pierwsze z uwagi na jego alimentacyjny charakter. Pismem z 21 stycznia 2013 r. komornik wezwał bank do udzielenia wyjaśnień co do przyczyn braku realizacji zajęciarachunku o numerze (...). Pismem z 23 stycznia 2013 r. bank poinformował komornika o dalszym braku środków pieniężnych na zajętych rachunkach bankowych, jak również o tym, że rachunek wskazany w piśmie z 21 stycznia 2013 r. nie podlega zajęciu egzekucyjnemu. Pismem z 28 stycznia 2013 r. komornik ponownie zawiadomił(...)S.A. o zajęciu rachunków bankowychJ. O., załączając do zawiadomienia decyzję Wojewody(...)o utracie statusu zakładu pracy chronionej przez firmę prowadzoną przezJ. O.. Na dzień dokonania tego zajęcia zadłużenie wynosiło 14 456,85 zł w zakresie alimentów zaległych i 1 190,75 zł w zakresie kosztów egzekucyjnych, a w kolejnych okresach po 4 322,50 zł miesięcznie w zakresie alimentów bieżących powiększonych o opłatę egzekucyjną. Zawiadomienie o zajęciu doręczono bankowi w dniu 31 stycznia 2013 r. Pismem z 1 lutego 2013 r.(...)S.A. zawiadomił komornika, że brak środków na rachunkach bankowych, których posiadaczem jestJ. O., stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia. Ponadto powiadomił, że do rachunków bankowych dłużnika wystąpił zbieg egzekucji sądowej (prowadzonej w sprawie Kmp 97/12) oraz administracyjnej (prowadzonej przez Urząd SkarbowyO.oraz(...)Oddział wO.). Bank zawiadomił, że w przypadku wpływu środków na rachunek klienta zajęcie w sprawie Kmp 97/12 będzie realizowane w pierwszej kolejności. Pismem doręczonym stronie pozwanej w dniu 22 lutego 2013 r. powódka wniosła do banku skargę, podnosząc że mimo treści pisma z 1 lutego 2013 r. zajęcie nadal nie jest realizowane. Zażądała wyjaśnienia przyczyn niezrealizowania zajęcia pomimo dokonywania na rachunek wpłat. Do pisma powódki dołączona była kopia decyzji z 26 października 2012 r., pozbawiającej firmę dłużnika statusu zakładu pracy chronionej. Strona pozwana pismem z 27 lutego 2013 r. odmówiła udzielenia wyjaśnień, wskazując, że okoliczności te objęte są tajemnicą bankową i że wyjaśnienia udzielone mogą zostać wyłącznie za pośrednictwem komornika. Pismem z 12 marca 2013 r. komornik zwrócił się do banku o wyjaśnienie przyczyn braku wpłat z zajęcia oraz o wyjaśnienie treści pisma z 23 stycznia 2013 r. Pismem z 8 kwietnia 2013 r. bank poinformował komornika, że nie posiadał wiedzy, że dłużnik stracił status zakładu pracy chronionej, o czym dowiedział się dopiero z korespondencji komornika. W piśmie tym bank zawarł również informację, że w chwili obecnej przystępuje do realizacji zajęcia przedmiotowego rachunku. Zaległość alimentacyjna na dzień 28 stycznia 2015 r. wynosiła 90 119,98 zł. Na rachunek bankowyJ. O., prowadzony przez(...)S.A. pod numerem(...)dokonano w okresie pomiędzy 2 lutego 2013 r. a 22 lutego 2013 r. szeregu wpłat, a także wypłacano z niego środki. Łączna kwota wpłat na rachunek wyniosła w tym okresie 72 756,77 zł, zaś wypłat – 72 356,52 zł. Stan rachunku na dzień 1 lutego 2013 r. wynosił 2 505,40 zł, zaś po rozliczeniu dokonanej w tym dniu wpłaty w kwocie 200 zł i wypłaty w kwocie 2 666,07 zł wynosił 39,33 zł. Na dzień 22 lutego 2013 r. saldo rachunku wynosiło 439,58 zł. Pismem z 16 października 2013 r. pełnomocnikB. O.wezwał(...)S.A. z siedzibą weW.do zapłaty na jej rzecz kwoty 38 304 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia doręczenia wezwania do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzonąB. O.w wyniku nieprawidłowego zajęcia rachunku jej dłużnika i umożliwienia mu dokonywania wypłat z zajętego rachunku. Kwota wskazana w wezwaniu stanowiła należność z tytułu zaległych niewyegzekwowanych alimentów na dzień wezwania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 22 października 2013 r.

    Przy tak poczynionych ustaleniach faktycznychSąd Rejonowy uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy egzekucyjnej Kmp 97/12, prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ostrowie Wielkopolskim Urszulę Kałużną, a ponadto w oparciu o dokumenty przedłożone przez strony oraz zeznania powołanego w niniejszej sprawie świadkaJ. O.. W ocenie Sądu Rejonowego stan faktyczny sprawy był w znacznej mierze bezsporny. Poza sporem pozostawało, że przeciwkoJ. O.wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne spowodowane niewywiązywaniem się przez niego z ciążących na nim obowiązków alimentacyjnych względemB. O., wynikających z wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z 14.07.2005 r. Bezspornym było również, że celem wyegzekwowania długu odJ. O.prowadzący postępowanie egzekucyjne komornik wystosował do(...)S.A. zawiadomienie o zajęciu i zakazie wypłat z wszystkich prowadzonych przez ten bank, a należących do w/w dłużnika rachunków bankowych. Nie było też sporne, że w tym czasie dłużnik posiadał firmowy rachunek bankowy w tym banku, który wykorzystywał do bieżących rozliczeń związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa i na którym znajdowały się środki pieniężne w chwili skierowania zawiadomienia o zajęciu. Poza sporem pozostawało, że rachunek ten pierwotnie prowadzony miał być na potrzeby rozliczeń funduszu rehabilitacyjnego zakładu pracy chronionej, w związku z czym był wolny od egzekucji do czasu utraty tego statusu przezprzedsiębiorstwo (...)z dniem 1.10.2012 r. Strona pozwana nie kwestionowała wreszcie faktu, że do realizacji zajęcia faktycznie przystąpiła dopiero 8.04.2013 r., mimo że wraz z zajęciem z 28.01.2013 r., doręczonym jej 31.01.2013 r., otrzymała kopię decyzji o pozbawieniu firmy dłużnika statusu zakładu pracy chronionej. Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy(...)S.A. wywiązał się należycie ze swoich obowiązków w zakresie egzekucji z rachunków bankowych oraz czy też na skutek ich niedopełnienia wyrządził szkodę wierzycielowi.
Podstawą prawną roszczenia powódki byłart. 415 k.c.w związku zart. 889 § 1 pkt 1 k.p.c.iart. 892 § 1 k.p.c.Jak wynika zart. 889 § 1 pkt 1 k.p.c.w celu dokonania egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego komornik przesyła do oddziału lub innej jednostki organizacyjnej banku, w którym dłużnik posiada rachunek, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej dłużnika, wynikającej z posiadania rachunku bankowego, w tym rachunku bankowego obejmującego wkład oszczędnościowy, do wysokości należności będącej przedmiotem egzekucji wraz z kosztami egzekucyjnymi i wzywa bank, aby nie dokonywał wypłat z rachunku bez zgody komornika do wysokości zajętej wierzytelności, lecz przekazał bezzwłocznie zajętą kwotę na pokrycie należności albo zawiadomił komornika w terminie siedmiu dni o przeszkodzie do przekazania zajętej kwoty; zawiadomienie jest skuteczne także w wypadku niewskazania rachunku bankowego, w tym rachunku bankowego obejmującego wkład oszczędnościowy. Dalej wart. 892 § 1 k.p.c.ustawodawca wskazał, że bank, który naruszył przepisy dotyczące obowiązków banku w zakresie egzekucji z rachunków bankowych, w tym rachunków bankowych obejmujących wkłady oszczędnościowe, odpowiada za wyrządzoną przez to wierzycielowi szkodę. Przepis ten nie precyzuje zasad i przesłanek odpowiedzialności banku, zatem odpowiedzialność ta następuje na ogólnych podstawach reżimu odpowiedzialności deliktowej na zasadzie winy. Zgodnie z treściąart. 415 k.c., kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę zobowiązany jest do jej naprawienia. Do przesłanek odpowiedzialności deliktowej należą: zdarzenie, z którym system prawny wiąże odpowiedzialność na określonej zasadzie, szkoda i związek przyczynowy między owym zdarzeniem a szkodą. Przy ustalaniu odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych znajdują zastosowanie przepisy ogólne dotyczące związku przyczynowego, szkody i sposobów jej naprawienia (art. 361 - 363 k.c.). Jednak zważywszy na specyfikę deliktów, aby czyn sprawcy pociągał za sobą odpowiedzialność cywilną musi on wykazywać także pewne cechy (znamiona) odnoszące się do strony przedmiotowej i podmiotowej. Znamiona niewłaściwości postępowania od strony przedmiotowej określa się pojęciem bezprawności czynu, natomiast od strony podmiotowej określa się jako winę w znaczeniu subiektywnym. Związek przyczynowy między szkodą a zachowaniem osoby za nią odpowiedzialnej musi być rozumiany w sposób obowiązujący na gruncie prawa cywilnego; związek taki scharakteryzowany został wart. 361 § 1 k.c., który wskazuje, że„zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła”.Bezprawność zachowania oznacza, że jest ono sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym. Bezprawność zachowania może polegać nie tylko na przekroczeniu mierników i wzorców wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących, lecz również ze zwyczajów, utartej praktyki, zasad współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22.09.1986 r., IV CR 279/86, Lex nr 530539). Wyrządzenie szkody w majątku lub w dobrach osobistych innej osoby zazwyczaj będzie – z samej swej natury – nosiło znamiona bezprawności, a to z uwagi na okoliczność, że zachowanie takie wykracza przeciwko prawnie chronionym dobrom innego podmiotu. Odnośnie przesłanki zawinienia Sąd Rejonowy wskazał, że na grunciekodeksu cywilnegobrak jest ustawowej definicji tego pojęcia. Powszechnie akceptuje się w związku z tym odwoływanie się przy ocenie stosunków cywilnoprawnych do definicji winy wypracowanej na gruncie prawa karnego. Na gruncie odpowiedzialności deliktowej winę interpretować należy zatem jako swoistą zarzucalność bezprawnego zachowania. Zarzucalność zachowania ma postać nagannej umyślności lub nieumyślności (lekkomyślności lub niedbalstwa), tj. takiego subiektywnego procesu decyzyjnego sprawcy, który doprowadza do celowego, zamierzonego i świadomego podjęcia zachowania, o którym sprawca wie, że jest ono bezprawne, albo co do którego może – i przy zachowaniu należytej staranności powinien – wiedzieć, że jest ono bezprawne (lub że istnieje realna możliwość, że takim się okaże). Tak w prawie cywilnym, jak i w prawie karnym zawinienie sprawcy oceniane jest ze zobiektywizowanego punktu widzenia, a zatem o zawinieniu nie przesądza jedynie rzeczywisty przebieg subiektywnych procesów myślowych, lecz przede wszystkim to, jak procesy te przebiegają w normalnych warunkach. Szczególną postać zawinienia przyjmuje zawinienie osób prawnych – jak wynika zart. 416 k.p.c.,„osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu”; w tym wypadku element zawinienia odnoszony jest do osób fizycznych działających jako jednoosobowe lub kolegialne organy osoby prawnej, a następnie przenoszony jest na samą osobę prawną. Ponadto w ramach działalności osób prawnych dochodzi do powierzenia wykonania pewnych czynności pracownikom zatrudnianym przez te podmioty albo też innym podmiotom – w tym wypadku również odpowiedzialności za ich zawinione zachowania ponosi osoba prawna, a to na podstawieart. 429 k.c.i430 k.c., a takżeart. 120 § 1 k.p.Dalej Sąd Rejonowy podkreślił, że jak wynika z przytoczonego już wcześniejart. 361 § 1 k.c., odpowiedzialność cywilną w reżimie deliktowym wywołuje nie tylko działanie sprawcy szkody, ale również i jego zaniechanie. Hipotezaart. 415 k.c.nie obejmuje jednak każdego rodzaju zaniechania (bezczynności) – ale jedynie takie zaniechanie, które ma charakter bezprawny nie tylko z uwagi na sam fakt wywołania szkody, ale również z uwagi na ustawowy zakaz tego rodzaju zaniechania. Bezprawność zaniechania ma miejsce wówczas, gdy istnieje wynikający z ustawy obowiązek działania, skorelowany z zakazem zaniechania lub też zakazem sprowadzenia skutku, który przez zaniechanie mógłby być sprowadzony (tak m.in. wyrok SN z 19.07.2003 r., V CKN 1681/00, Lex nr 121742). Obowiązki ustawowe banku w zakresie egzekucji z rachunków bankowych określone zostały wkodeksie postępowania cywilnego, w części trzeciej poświęconej postępowaniu egzekucyjnemu, w dziale III regulującym egzekucję z rachunków bankowych. Stosownie doart. 889§pkt 1 k.p.c.w celu dokonania egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego komornik przesyła do banku zawiadomienie o zajęciu. Bank ma obowiązek zaprzestania dokonywania jakichkolwiek wypłat z rachunku bez zgody komornika do wysokości zajętej wierzytelności, a ponadto ma obowiązek przekazania bezzwłocznie zajętej kwoty komornikowi na pokrycie egzekwowanej należności. W razie przeszkód w przekazaniu środków z zajętego rachunku, bank ma obowiązek zawiadomienia komornika w terminie siedmiu dni o tych przeszkodach. Obowiązki te dotyczą wszystkich rachunków bankowych dłużnika, prowadzonych w konkretnym banku w chwili doręczenia mu zawiadomienia o zajęciu; zajęcie jest skuteczne również w wypadku niewskazania numeru rachunku bankowego. Jak przy tym wynika zart. 890 § 1 k.p.c.brak środków na rachunku bankowym w chwili zajęcia nie stanowi przeszkody do prowadzenia egzekucji i nie zwalnia banku z obowiązku realizacji zajęcia; przepis ten jasno bowiem stanowi, że„zajęcie […] obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym […] w chwili jego zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia”. W miarę zatem wpływu środków na rachunek bankowy objęty zajęciem, bank ma obowiązek realizowania czynności wskazanych wart. 889§pkt 1 k.p.c.– nie może więc dokonywać wypłat niezaakceptowanych przez komornika i ma obowiązek przekazywania środków wpływających na rachunek komornikowi.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w okolicznościach sprawy nie może budzić większych wątpliwości, że w odniesieniu do strony pozwanej spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności deliktowej. Strona pozwana nie wywiązała się należycie z ciążących na niej obowiązków dotyczących egzekucji z rachunków bankowych, co spowodowało, że w wyniku jej uchybień po stronie powódki powstała szkoda. Ustawowym obowiązkiem banku było niedokonywanie wypłat z zajętego przez komornika rachunku bez jego zgody, a także bezzwłoczne przekazanie kwot znajdujących się na zajętym rachunku. Z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, że komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowiJ. O.pismem z dnia 12.12.2012 r. zawiadomił stronę pozwaną o zajęciu rachunku bankowego dłużnika o numerze(...)i zakazie dokonywania z niego wypłat. Pismem z 18.12.2012 r. bank zawiadomił komornika o tym, że zachodzi przeszkoda w realizacji zajęcia – błędnie jednak wskazał, na czym ta przeszkoda polega. Stwierdził bowiem, że na rachunku brak jest środków pieniężnych. W rzeczywistości jednak przeszkoda ta miała – przynajmniej w stosunku do rachunku o w/w numerze - odmienny charakter; zgodnie bowiem z wiedzą banku, przedmiotowy rachunek był wolny od zajęcia, gdyż prowadzono go dla celów rozliczeń funduszu rehabilitacyjnego. Bank zawiadomił komornika o tym, że rachunek nie podlega zajęciu dopiero pismem z 23.01.2013 r., stanowiącym odpowiedź na ponaglenie z 21.01.2013r. Na tym etapie postępowanie banku wadliwość jego działania nie była zawiniona. Zgodnie z wiedzą banku, posiadaną w tym czasie, rachunek dłużnika służył do rozliczeń z PFRON i nie mógł w związku z tym podlegać egzekucji. W toku niniejszego postępowania ustalono, że przedmiotowy rachunek istotnie służył do rozliczeń środków pochodzących z funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Istnienie takiego rachunku było wymagane przezart. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy z 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(t.jedn. Dz.U. 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm.), zgodnie z którym pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany do prowadzenia rozliczeniowego rachunku bankowego środków tego funduszu. Stosownie zaś doart. 33 ust. 3bśrodki zakładowego funduszu rehabilitacji nie podlegają egzekucji sądowej ani administracyjnej oraz nie mogą być obciążane w jakikolwiek sposób z zastrzeżeniem ust. 4, który stanowi, że środki funduszu rehabilitacji są przeznaczane na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowywane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Co prawda firma(...)– utraciła status zakładu pracy chronionej decyzją Wojewody(...)z 26.10.2012 r. z dniem 1.10.2012 r. (k. 164), a zatem w chwili zajęcia rachunku środki znajdujące się na nim nie były chronione przed egzekucją, niemniej jednak bank nie miał wiedzy o treści decyzji z 26.10.2012 r., nie był również uprawniony do badania, czy kwoty wpłacane na „chroniony” rachunek faktycznie są środkami z PFRON i czy faktycznie stanowią środki przeznaczone na cele funduszu rehabilitacyjnego. Pierwotnie zatem jego decyzja o niezrealizowaniu zajęcia co do tego konkretnie rachunku była uzasadniona okolicznościami i posiadaną przez bank wiedzą; wadliwe było jedynie zaniechanie bezzwłocznego powiadomienia komornika o rzeczywistej przyczynie niezrealizowania zajęcia, informacja o niej znalazła się bowiem dopiero w piśmie z 23.10.2013 r. Strona pozwana w żaden sposób nie wyjaśniła, z jakich właściwie przyczyn zaniechała przekazania komornikowi wyczerpującej i ścisłej informacji o przyczynach braku realizacji zajęcia – zwłaszcza, że zajęcie z 12.12.2012 r. jasno wskazywało sporny rachunek jako rachunek do którego komornik kieruje egzekucję.
Sąd Rejonowy wskazał, że argumentacja strony pozwanej, zgodnie z którą rachunek bankowy o numerze(...)nie podlegał zajęciu egzekucyjnemu w grudniu 2012 r., nie była trafna. Z przytoczonych przepisów nie wynika, aby chronione przed egzekucją były środki, które znajdują się na rachunku, który był kiedyś prowadzony przez podmiot prowadzący zakład pracy chronionej na potrzeby rozliczania zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Wolne od egzekucji są jedynie środki, które znajdują się na rachunku prowadzonym przez podmiot prowadzący zakład pracy chronionej pochodzące z funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Firma dłużnika od 1.10.2012 r. nie miała charakteru zakładu pracy chronionej, zaś ostatnia wpłata z PRFON nastąpiła 2.11.2012 r. Biorąc pod uwagę, że dłużnik celowo wykorzystywał ten rachunek do bieżących rozliczeń firmy (licząc na to, że pozostanie on wolny od zajęcia), na rachunek wpływały kwoty niezwiązane z funduszem rehabilitacji osób niepełnosprawnych i wydatkowane były z niego kwoty na cele niezwiązane z realizacją celu tego funduszu. W chwili zajęcia na rachunku były zatem środki, które mogły podlegać egzekucji. Strona pozwana nie miała jednak o tym wiedzy, zatem nie można uznać, że jej zaniechania w zakresie realizacji zajęcia z 12.12.2012 r. miały w tym czasie charakter zawiniony. Bank nie ma obowiązku weryfikacji czy podmiot prowadzący zakład mający charakter zakładu pracy chronionej, a dla którego założony został rachunek bankowy, nadal posiada status zakładu pracy chronionej, a w związku z tym czy znajdujące się na rachunku bankowym takiego zakładu środki pieniężne podlegają egzekucji czy też nie. Sąd pierwszej instancji przyjął, że bank mógł pozostawać w uzasadnionym błędnym przekonaniu, że zachodzą przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji z przedmiotowego rachunku, ponieważ zgromadzone na nim środki nie podlegały egzekucji.
W ocenie Sądu Rejonowego sytuacja ta uległa jednak zmianie w styczniu 2013 r. W związku z informacją udzieloną przez bank w dniu 23.01.2013 r., pismem z 28.01.2013 r. komornik ponownie zawiadomił bank o zajęciu rachunków bankowych dłużnika i zakazie dokonywania z nich wypłat, przesyłając jednocześnie kopię decyzji Wojewody(...)z 26.10.2012 r. Fakt przekazania tej decyzji wynika jasno z wykazu załączników do pisma z 28.01.2013 r. (por. k. 34v akt komorniczych), strona pozwana przyznała zresztą sama w toku procesu, że taki załącznik otrzymała (por. k. 155v). Pismo z 28.01.2013 r. zostało doręczone stronie pozwanej 31.01.2013 r. (k. 39 akt komorniczych), zatem najpóźniej 1.02.2013 r. bank mógł zrealizować skutecznie zajęcie. Od 1.02.2013 r. strona pozwana nie mogła się już zatem zasłaniać tym, że przedmiotowy rachunek nie podlega zajęciu komorniczemu i winna była je prawidłowo zrealizować – poprzez wstrzymanie możliwości wypłat z przedmiotowego rachunku bankowego. Nawet gdyby przyjąć interpretację przytoczonych przepisów pozwalającą na zwolnienie spod egzekucji wpłat z PFRON dokonanych w czasie, gdy przedsiębiorstwo dłużnika miało status zakładu pracy chronionej, wskutek wypłaty dokonanej przez dłużnika w dniu 1.02.2013 r. stan rachunku został niemalże wyzerowany (po rozliczeniu transakcji księgowanych 1.02.2013 r. saldo wynosiło zaledwie 39,33 zł), zatem bank nie mógł mieć żadnych wątpliwości co do tego, że wpłaty wpływające na rachunek po 1.02.2013 r. w całości podlegają egzekucji, a samowolne polecenia wypłaty dokonywane przez dłużnika (poza ewentualnie kwotą 39,33 zł) są niedopuszczalne i nie mogą być realizowane. Z niewyjaśnionych przez stronę pozwaną i kompletnie niezrozumiałych (i nieusprawiedliwionych) przyczyn strona pozwana zignorowała drugie zajęcie i treść decyzji z 26.10.2012 r. i nadal nie realizowała zajęcia. Co prawda zawiadomiła komornika o tym, że zajęcie będzie realizowane i że zaspokojenie należności na rzecz powódki (jako świadczeń alimentacyjnych) będzie następowało z pierwszeństwem wobec należności innych wierzycieli, niemniej jednak w rzeczywistości bank nadal nie przystąpił do wykonania zajęcia. Z przedstawionego przez powódkę wyciągu z rachunku bankowego za okres 1.02.2013 r. – 22.02.2013 r. wynika, że na rachunek wpływały kwoty, które nie zostały przekazane komornikowi; dokonywano z niego także wypłat na rzecz innych niż komornik podmiotów. Jak wynika z pisma pozwanego banku z 8.04.2013 r., do realizacji zajęcia bank przystąpił dopiero w kwietniu 2013 r. – wskazując, że o utracie statusu zakładu pracy chronionej przez zakład, dla którego prowadzony był sporny rachunek, dowiedział się dopiero z pisma komornika, które – co należy przypomnieć – otrzymał przecież już 31.01.2013 r. Co więcej, w lutym 2013 r. powódka sama interweniowała w banku, wnosząc skargę w związku z brakiem realizacji zajęcia; do skargi także dołączona była kopia decyzji z 26.10.2012 r. Mimo, że bankowi ponownie zasygnalizowano, że odmowa zajęcia jest bezpodstawna, zajęcie nie było realizowane. Bank ograniczył się do powiadomienia skarżącej, że wyjaśnienie przyczyn braku realizacji zajęcia jest objęte tajemnicą bankową, nie podjął jednak żadnych starań, aby bezzwłocznie przystąpić do realizacji zajęcia (co miał obowiązek zrobić nie później niż 1.02.2013 r.). Realizacja zajęcia przedmiotowego rachunku nastąpiła więc z ponad dwumiesięcznym opóźnieniem. Strona pozwana nie przedstawiła żadnego wyjaśnienia tej sytuacji i w żaden sposób nie usprawiedliwiła w niniejszym procesie swej opieszałości w realizacji ustawowych obowiązków. Sąd Rejonowy podkreślił, że z uwagi na szczególny status banków (również na gruncie przepisów powszechnie obowiązujących) i spoczywające na bankach obowiązki, od strony pozwanej należało oczekiwać najwyższej staranności w realizacji swych obowiązków.
Jak wynika z historii spornego rachunku, do czasu faktycznej realizacji zajęcia przez bank dłużnik swobodnie dysponował środkami zgromadzonymi na tym rachunku i w konsekwencji w okresie od 2.02.2013 r. do 22.02.2013 r. bezprawnie wypłacona została z przedmiotowego rachunku kwota 72 356,52 zł, z której mogłaby zostać zaspokojona wierzytelność powódki. Sąd nie dysponuje informacjami co do tego, czy w okresie późniejszym na rachunek wpłacane były jakieś środki i czy dokonywano z niego wypłat – strona pozwana nie przedstawiła bowiem w tym zakresie żadnych informacji, ograniczając się do przedstawienia wybiórczego wyciągu, zawierającego wyłącznie wpłaty z PRFON. Z zeznańJ. O.oraz z przedstawionego przez powódkę wyciągu wynika jednak niezbicie, że na rachunek ten dokonywane były także wpłaty w ramach bieżącej działalności gospodarczej dłużnika. Niemniej jednak już sama kwota wypłacona bezprawnie w lutym 2013 r. wystarczyłaby na zaspokojenie należności względem powódki oraz kosztów egzekucyjnych za sporny okres. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, najpóźniej z chwilą uzyskania od komornika prowadzącego egzekucję informacji, że prowadzony przez dłużnika zakład utracił status zakładu pracy chronionej, bank powinien był niezwłocznie dopełnić ciążących na nim z mocyart. 889 § 1 k.p.c.obowiązków, tj. zaprzestać dokonywania wypłat z rachunku bez zgody komornika. Wszelkie kwoty, które znajdowały się na dzień 1.02.2013 r. bądź wpłynęły po tym dniu na rachunek dłużnika winny były zostać przekazane komornikowi. Tymczasem pomiędzy 2.02.2013 r. a 22.02.2013 r. bezprawnie wypłacono z rachunku kwotę 72.356,52 zł. W ocenie Sądu Rejonowego bank bezprawnie naruszył więc wynikające dla niego z treściart. 889 § 1 pkt 1 k.p.c.obowiązki. Strona pozwana jest profesjonalnym przedsiębiorcą, a zatem zgodnie zart. 355 § 2 k.c.spoczywa na niej obowiązek działania z należytą starannością z uwzględnieniem zawodowego charakteru jej działalności; zważywszy zaś, że działalność ta ma charakter działalności bankowej, należyta staranność, jakiej można było oczekiwać od strony pozwanej, powinna mieć charakter najwyższy ze spotykanych w obrocie gospodarczym. Działanie bądź zaniechanie bez zachowania należytej staranności należy uznać za zawinione. Z powyższego wynika zatem, że działanie pozwanego banku było bezprawne i zawinione.
Zdaniem Sądu Rejonowego niewątpliwą konsekwencją uchybień banku było powstanie szkody po stronie powódki. Gdyby bowiem bank uniemożliwił wypłatę środków z zajętego rachunku niezwłocznie po powzięciu informacji, że przedmiotowy rachunek nie jest już rachunkiem przeznaczonym na rozliczenia funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych prowadzonym na potrzeby zakładu pracy chronionej, powódka zostałaby zaspokojona ze środków znajdujących się na tym rachunku w drodze egzekucji sądowej. Powódka wykazała, że jakkolwiek w drodze egzekucji sądowej częściowo uzyskała zaspokojenie swych roszczeń, niemniej jednak nastąpiło to tylko co do bardzo ograniczonej jej części. Kwota zaległych alimentów mimo prowadzonej egzekucji systematycznie narastała i w 2015 r. osiągnęła poziom ok. 90 000 zł. Wynika stąd, że egzekucja skierowana do innych składników majątku dłużnika, podobnie jak i egzekucja skierowana do spornego rachunku po 8.04.2013 r. była w przeważającej mierze nieskuteczna.
Przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu było odszkodowanie w kwocie 38 304 zł; jak wynika z argumentacji pozwu, jest to kwota tożsama z kwotą wskazaną w wezwaniu do zapłaty z 16.10.2013 r. (k.19 - 22). Powódka ani w tym wezwaniu, ani w pozwie nie wskazała w sposób precyzyjny, jak wyliczona została wysokość poniesionej szkody; ograniczyła się do wskazania, że była to kwota niewyegzekwowanych alimentów na dzień wezwania do zapłaty, tj. 16.10.2013 r. Na chwilę zajęcia rachunku pismem z 28.01.2013 r. po stronie powódki istniała wierzytelność alimentacyjna z tytułu alimentów zaległych na kwotę 14 456,85 zł, a ponadto dłużnik był zobowiązany do uiszczania alimentów w kwocie 4 000 zł do 10 - tego dnia każdego miesiąca. W związku z tym z każdym kolejnym miesiącem wierzytelność powódki zwiększała się o kwotę 4 000 zł, a ponadto wraz z tą kwotą powinna zostać pobrana każdorazowo dodatkowo kwota 332,50 zł tytułem kosztów egzekucyjnych. Należność dochodzona niniejszym pozwem obejmuje natomiast odszkodowanie za niewyegzekwowane alimenty do października 2013 r. włącznie. Z powyższego wynika, że łączna kwota należności, jakie do 16.10.2013 r. powinny zostać przekazane z zajętego rachunku w celu zaspokojenia egzekucyjnego roszczeń alimentacyjnych to 50 456,85 zł (pierwotne zadłużenie w kwocie 14 456,85 zł, powiększone o alimenty za 9 miesięcy w kwocie po 4.000 zł, tj. 36 000 zł), a ponadto dodatkowo na poczet kosztów egzekucyjnych przekazane powinny być kwoty: 1 190,75 zł (należność aktualna na dzień zajęcia, tj. 28.01.2013 r.) oraz 2 902,50 zł (kwota po 322,50 zł za 9 miesięcy), tj. łącznie 4.093,25 zł. Łącznie zatem do 16.10.2013 r. strona pozwana powinna przekazać komornikowi na poczet zadłużenia alimentacyjnego ok. 55 000 zł. Gdyby w lutym 2013 r. bezprawnie nie wypłacano środków z rachunku, środki wpływające na ten rachunek w lutym 2013 r., wystarczyłyby na zaspokojenie w/w należności w całości. W okresie pomiędzy 1.02.2013 r. a 22.02.2013 r. wypłacono bowiem z rachunku na podstawie dyspozycji dłużnika kwotę ponad 72 000 zł. Podkreślić należy, że tak koszty egzekucyjne, jak i roszczenia alimentacyjne mają bardzo wysokie pierwszeństwo zaspokojenia (por.art. 1025 k.p.c.– koszty podlegają zaspokojeniu w kategorii I, należności alimentacyjne w kategorii II), a zatem mimo skierowania do rachunków bankowych dłużnika innych egzekucji sądowych oraz egzekucji administracyjnej, powódka miałaby pierwszeństwo w zaspokojeniu. Strona pozwana nie wykazała, aby do spornego rachunku skierowano w omawianym okresie egzekucję należności, którym służyłoby takie pierwszeństwo zaspokojenia, które wykluczałoby zaspokojenie powódki nawet w razie terminowej realizacji zajęcia. Według stanu na dzień doręczenia wezwania do zapłaty, tj. 22.10.2013 r., dłużnik miał obowiązek uiszczenia na rzecz powódki po 28.01.2013 r. świadczeń alimentacyjnych w łącznej kwocie 50 456,85 zł. Jak wynika z akt postępowania egzekucyjnego, na rzecz powódki wyegzekwowana została natomiast w okresie od 28.01.2013 r. do 22.10.2013 r. jedynie łączna kwota 13 194,88 zł (por. k. 18, suma pozycji od 2 do16, kolumna „wierzycielowi”), podlegająca zaliczeniu na poczet zaległych, najwcześniej wymagalnych alimentów (z informacji udzielonej przez komornika w dniu 30.01.2014 r. nie wynika, aby wpłaty były księgowane na poczet odsetek). Wobec tego na dzień wezwania do zapłaty szkoda powódki wynosiła 37 261,97 zł (= 50 456,85 zł – 13 194,88 zł). Na chwilę obecną szkoda ta nie została naprawiona, gdyż mimo prowadzonej egzekucji zadłużenie alimentacyjne sukcesywnie wzrasta i wynosi obecnie ponad 90 000 zł. Wpłaty poczynione po 22.10.2013 r. nie pomniejszyły zatem szkody – bo gdyby terminowo wykonano zajęcie, to dalsze wpłaty zaliczane byłyby na poczet alimentów za okres po 16.10.2013 r., a zatem wierzycielka zostałaby w większym stopniu zaspokojona. Szkoda istniejąca na dzień doręczenia wezwania z 16.10.2013 r. nadal zatem istnieje i nie uległa naprawieniu poprzez wymagane prawem wpłaty dłużnika (dobrowolne lub w ramach czynności egzekucyjnych); z zeznańJ. O.wynika przy tym, że nie ma on możliwości zaspokojenia powódki.
Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, zasądzając od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 37 261,97 zł tytułem naprawienia szkody wskazanej w piśmie z 16.10.2012 r., tj. szkody wynikającej z niezaspokojenia bieżącej i zaległej zaległości alimentacyjnej za okres od 28.01.2013 r. (data zajęcia) do 22.10.2012 r. (data doręczenia wezwania do zapłaty). Dalej idące powództwo o zapłatę odszkodowania zostało oddalone w punkcie II wyroku.
Rozstrzygnięcie co do odsetek Sąd Rejonowy wydał w oparciu oart. 481 k.c., wskazując, że o opóźnieniu można mówić jedynie, gdy nadszedł już termin spełnienia świadczenia – zaś zgodnie z ogólną regułą zawartą wart. 455 k.c.termin spełnienia świadczenia może być oznaczony przez strony albo obowiązujące przepisy, może też wynikać z właściwości zobowiązania, a jeśli nie zachodzi żadna z tych sytuacji – świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego wykonania. Termin spełnienia świadczenia odszkodowawczego na podstawieart. 892 § 1 k.p.c.nie został przez ustawodawcę określony, zatem winno być one spełnione bezzwłocznie po wezwaniu do zapłaty. Powódka domagała się zasądzenia odsetek od 22.10.2013 r., tj. od daty odebrania przez stronę pozwaną wezwania do zapłaty z 16.10.2013 r. Wobec jednak faktu, że w przedmiotowym wezwaniu powódka wyznaczyła stronie pozwanej termin 7 dni na uiszczenie dochodzonej należności, datą w której strona pozwana pozostawała w zwłoce i od której należało zasądzić odsetki był dopiero 30.10.2013 r. Z tych względów Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku, dalej idące powództwo o zapłatę odsetek oddalając w punkcie II wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 100 zd. 2 k.p.c.wskazując, że powództwo oddalono jedynie co do niewielkiej części, a powódka wygrała zatem proces niemalże w całości. Na koszty poniesione przez powódkę złożyły się: opłata sądowa od pozwu w kwocie 1 916 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 2 400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (k.10), tj. łącznie 4 333 zł.
Apelację w zakresie punktu I. i III. wyrokuwywiodła strona pozwana. Wyrokowi temu zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, to jestart. 889 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że pozwany nie wykonał obowiązku ustawowego wynikającego z powyższego przepisu. Ponadto naruszenie prawa procesowego, to jestart. 233 § 1 k.p.c.poprzez:
- uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż Bank w sposób opieszały, niezgodnie z przewidzianymi przepisami prawa informował organ egzekucyjny o podjętych czynnościach celem realizacji zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat, sygn. akt KMP 97/12, dotyczące rachunków bankowych prowadzonych na rzeczJ. O.przez(...)S.A.;
- przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji jako bezspornego faktu, że pozwany Bank naruszył zasady realizacji zajęć przez organ egzekucyjny wierzytelności na rachunku bankowym, bez jednoczesnego dokonania wszechstronnej oceny tego faktu w całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie faktu, iż rachunek bankowy o numerze(...)nie podlegał egzekucji na podstawie art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych prowadzących zakład pracy chronionej, a nie środki znajdujące się na tym rachunku;
- dokonanie błędnych ustaleń w zakresie wysokości żądania strony powodowej i przyjęcie, iż powódce w dacie wpływu zajęcia egzekucyjnego z dnia 28.01.2013 r. przysługiwała wierzytelność w wysokości 50 456,85 zł, a nie w wysokości wynikającej z zajęcia.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wnosiła o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji wraz z obowiązkiem orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi powódka wniosła o oddalenie apelacji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego na drugą instancję.

Sąd Okręgowy poczynił dodatkowe ustalenia w sprawie:
Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 21 czerwca 2013 r., w sprawie I Co 660/13, rozstrzygnął że organem właściwym do prowadzenia egzekucji łącznej przeciwko dłużnikowiJ. O.w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej w odniesieniu do rachunku bankowego dłużnika w(...)S.A. z/s weW.z wniosku wierzyciela:
1.Dyrektora Oddziału(...)wO.nr tytułów wykonawczych(...)- (...)prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wO.;
2.B. O.prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w OstrowieW.. w sprawie Kmp 97/12 będzie administracyjny organ egzekucyjny.
Sąd ów postanowił ponadto utrzymać w mocy dokonane już w toku postępowania sądowego i administracyjnego czynności egzekucyjne.
Dowód:
odpis postanowienia Sądu Rejonowego w OstrowieW.. z 21.06.2013 r., w sprawie I Co 660/13 – w aktach postępowania egzekucyjnego Komornika Sądowego przy SR w Ostrowie Wielkopolskim Kmp 97/12 – k. 146.
Egzekucja w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie Kmp 97/12 prowadzona była z wierzytelności z rachunku bankowego, ruchomości, świadczenia emerytalnego dłużnika, wpłatach bezpośrednich na rzecz wierzycielki. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym Ostrowie Wielkopolskim - Urszula Kałużna wyegzekwowała w postępowaniu egzekucyjnym Kmp 97/12: z rachunku bankowego - łącznie 9 540,65 zł, z czego przekazano wierzycielowi 8 661,50 zł; z ruchomości - łącznie 5 420,00 zł, z czego przekazano wierzycielowi 4 679,42 zł; ze świadczenia emerytalnego – łącznie 18 617,98 zł, z czego przekazano wierzycielowi 16 912,23 zł (w tym odsetki 8 573,13 zł). Dłużnik wpłacił bezpośrednio wierzycielce, w listopadzie i grudniu 2013 r., łącznie 1 500 zł. Alimenty zaległe dla wierzyciela wynoszą łącznie 102 036,65 zł, a odsetki do 8 listopada 2016 r. 4 832,03 zł.
Dowód:
informacja Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Ostrowie Wielkopolskim - Urszuli Kałużnej z 8 listopada 2016 r. k. 258 - 259.

Są d Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były trafne.
Przede wszystkim wskazać należy, iż postępowanie apelacyjne oparte jest na apelacji pełnej cum beneficio novorum, której istota polega na tym, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę ponownie, to znaczy jeszcze raz bada sprawę rozstrzygniętą przez sąd pierwszej instancji (zob.: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, mająca moc zasady prawnej z 31 stycznia 2008 r. III CZP 49/2007 OSNC 2008/6 poz. 55). Sąd drugiej instancji, zachowując pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia, ma obowiązek merytorycznie rozpoznać sprawę, nie ograniczając się tylko do skontrolowania legalności orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę kontynuuje postępowanie rozpoczęte w sądzie pierwszej instancji. Jest również sądem, który przeprowadza - jeśli zachodzi konieczność - własne postępowanie dowodowe, w którym istnieje możliwość powtórzenia i uzupełnienia dowodów przeprowadzonych w sądzie pierwszej instancji oraz uwzględnienia nowych faktów i dowodów. Skoro istotą postępowania apelacyjnego jest merytoryczne sądzenie sprawy, to sąd drugiej instancji ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania jego własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu przed sądami obu instancji.
Sąd odwoławczy za prawidłowe uznaje ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, przyjmując je za własne, uzupełniając je jednak w zakresie rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim o zbiegu egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną i wyznaczenia administracyjnego organu egzekucyjnego do kontynuowania egzekucji z rachunku bankowego dłużnika oraz co do zakresu prowadzonej przez Komornika Sądowego egzekucji, kwot wyegzekwowanych z rachunku bankowego, ruchomości, świadczenia emerytalnego dłużnika, wpłatach bezpośrednich na rzecz wierzycielki oraz wysokości zaległości w spłacie wierzytelności na dzień 8 listopada 2016 r.
Przechodząc do zarzutów podniesionych w apelacji Sąd Okręgowy uznał, że zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.był nieuzasadniony, aczkolwiek ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji wymagały uzupełnienia, co w tej sprawie miało decydujące znacznie dla sposobu rozstrzygnięcia i ostatecznego wyniku sprawy. W pozostałym zakresie, jak już wskazano wyżej, Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego przyjmując je za własne. Mają one bowiem oparcie w materiale dowodowym, w szczególności w dowodach zaoferowanych przez strony w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.
Zgromadzony przez Sąd Rejonowy materiał dowodowy został rozbudowany przez Sąd Okręgowy o postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z 21 czerwca 2013 r. rozstrzygające o zbiegu egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną i wyznaczeniu administracyjnego organu egzekucyjnego do kontynuowania egzekucji łącznej przeciwko dłużnikowiJ. O.. Poczynione przez Sąd odwoławczy dodatkowe ustalenia pozwoliły stwierdzić, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, a tym samym apelacja musiał zostać uwzględniona. W konsekwencji wyrok Sądu Rejonowego został zmieniony w oparciu oart. 386 § 1 k.p.c.
Jak zaznaczono na wstępie Sąd odwoławczy orzeka w postępowaniu apelacyjnym merytorycznie, a postępowanie przed tym Sądem jest kontynuacją postępowania prowadzonego przed Sądem pierwszej instancji. Sąd Okręgowy związany jest tylko zarzutami procesowymi, z urzędu bada jednak przepisy prawa materialnego i w tym zakresie weryfikuje rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego.
Podkreślić trzeba, że Sąd Okręgowy w całości podziela twierdzenia powódki co do nienależytego wykonania przez stronę pozwaną zajęcia rachunku bankowego, dokonanego w postępowaniu egzekucyjnym przez Komornika Sądowego. W tym zakresie nie zasługują bowiem na aprobatę twierdzenia strony pozwanej, że zajęcie nie mogło być dokonane z uwagi na status tego konta bankowego, w szczególności, że to (konkretne) konto dłużnika przeznaczone było do prowadzenia rozliczeń zakładu pracy chronionej i rozliczania środków funduszu rehabilitacji. Zajęciu nie podlegają bowiem tylko środki które są przeznaczone na zakładowy fundusz rehabilitacji (art. 33 ust. 3b ustawy z 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych – t.j. Dz.U. z 2011r., nr 127, poz. 721 ze zm.) związane z prowadzeniem zakładu pracy chronionej. Przepisy nie formułują zakazu prowadzenia egzekucji z samego rachunku bankowego, w szczególności w zakresie pozostałych środków znajdujących się na takim koncie. Podkreślić trzeba, że wskazany powyżej przepis formułuje zakaz prowadzenia egzekucji jedynie ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji, natomiast obostrzenie takie nie dotyczy zajęcia samego rachunku. W praktyce może bowiem zdarzyć się (tak jak w tym przypadku), że dłużnik na takim rachunku bankowym dokonywać będzie również obrotu środkami niepochodzącymi ze środków funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Nieprawidłowe postępowanie Banku polegało w szczególności na tym, że pozwolił dłużnikowi w lutym 2013 r. na pobranie środków. W momencie kiedy Komornik zawiadomił Bank o zajęciu rachunku bankowego pozwany Bank powinien był wstrzymać wszelkie operacje na tym koncie. Powinien był to uczynić tym bardziej, że do tego rachunku skierowane było również zajęcie dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. O fakcie zbiegu egzekucji Bank informował Komornika sądowego. W ocenie Sądu Okręgowego do czasu rozstrzygnięcia o zbiegu egzekucji – wskazaniu czy egzekucja dalej ma być prowadzona przez Komornika sądowego czy przez egzekucyjny organ administracyjny – na tym rachunku nie powinny być wykonywane operacje. Rozstrzygnięcie o zbiegu egzekucji zapadło dopiero 21 czerwca 2013 r., a jego konsekwencją było to, że egzekucję dalej miał prowadzić egzekucyjny organ administracyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego wO.(postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z 21 czerwca 2013r., w sprawie I Co 660/13).
Jednak powyższe okoliczności nie były – wbrew stanowisku Sądu Rejonowego – wystarczające do uwzględnienia powództwa. Pomimo stwierdzenia nieprawidłowego postępowania Banku powództwo winno być oddalone, a to z tej przyczyny, że - w ocenie Sądu Okręgowego - powódka nie udowodniła wysokości poniesionej szkody. Nie można bowiem było przyjąć, że szkodę za którą odpowiedzialność ponosi Bank stanowią niezapłacone przez dłużnika alimenty. Powódka, zgodnie z regułą wynikającą zart. 6 k.c., winna była udowodnić, że środki jakie Bank powinien przekazać do administracyjnego organu egzekucyjnego, przy uwzględnieniu postanowieńart. 115 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) pozwalały na wyegzekwowanie zaległych alimentów oraz egzekucję alimentów bieżących. Powódka winna była mianowicie wykazać, że gdyby Bank dokonał prawidłowo zajęcia rachunku to środki te pozwoliłyby na zaspokojenie alimentów w dochodzonej obecnie od strony pozwanej wysokości. Dopiero bowiem wykazanie wysokości alimentów jakie faktycznie powódka by otrzymała stanowiłoby szkodę jaką poniosła w wyniku zawinionego działania (zaniechania) strony pozwanej.
W tym miejscu należy również wskazać, że egzekucja była prowadzona nie tylko z rachunku bankowego, ale również z ruchomości, świadczenia emerytalnego dłużnika, a nadto z wpłatach bezpośrednich dłużnika na rzecz wierzycielki. Wysokość kwot otrzymanych przez powódkę od Komornika z poszczególnych „źródeł” egzekucji również winna być uwzględniona przy wykazaniu zasadności roszczeń powódki.
W tej sprawie powódka ograniczyła się jedynie do wykazania, że na określony dzień (16 października 2013 r.) zaległości jakie miał wobec niej dłużnik alimentacyjny wynosiły 38 304 zł. Sama okoliczność, że dłużnik pobrał z konta środki w wysokości pozwalającej na zaspokojenie wierzytelności w tej wysokości i obecnie nie ma już na koncie środków z których można prowadzić egzekucję, nie może być uznane za prawidłowe wykazanie wysokości szkody. Szkodę tą należało bowiem wykazać przy uwzględnieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – w szczególności art. 115 § 2 tej ustawy, zgodnie z którym przy podziale kwoty uzyskanej z egzekucji przejętej po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, należności alimentacyjne zaspokaja się po kosztach egzekucyjnych i kosztach upomnienia. Trzeba podkreślić, że w tym zakresie powódka nie podniosła żadnych twierdzeń, a tym samym nie udźwignęła ciężaru wykazania poniesionej z winy strony pozwanej szkody, a tym samym zasadności wysokości swojego roszczenia. Dlatego też powództwo nie mogło zostać uwzględnione, co skutkowało koniecznością zmiany orzeczenia Sądu Rejonowego. To z kolei przełożyło się na orzeczenie o kosztach procesu poniesionych przez strony w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, mając na uwadze, że strona pozwana wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, które w sprawie ograniczały się do wysokości wynagrodzenia jej pełnomocnika (2 400 zł na podstawie§ 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu- tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 oraz 17 zł tytułem wydatku poniesionego na opłatę skarbową od pełnomocnictwa).
Kierując się powyższymi względami Sąd Okręgowy działając na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto w oparciu oart. 98 k.p.c.w zw. z § 6 pkt 4 w zw. z § 12 pkt 1 ust 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu w związku z § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2016 r. poz. 1804 ze zm.), mając na uwadze, że apelację wywiedziono w październiku 2015 r., to jest w czasie obowiązywania rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r.
Apelacja strony pozwanej zasługiwała na uwzględnienie w całości. Z tego względu powódka obowiązana jest zwrócić stronie pozwanej poniesione przez nią koszty procesu w postępowaniu apelacyjnym w wysokości 3 064 zł (1 200 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz 1 864 zł kosztów opłaty sądowej od apelacji).
Mając powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy działając na podstawie powołanych wyżej przepisów, orzekł jak w pkt II wyroku.
Piotr Jarmundowicz Małgorzata Brulińska Krzysztof Kremis