Sąd Rejonowy w Gorlicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 673/15
Data wyroku: 2016-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Magdalena Penar
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt: I Ns 673/15

POSTANOWIENIE
Dnia 29 września 2016 r.
Sąd Rejonowy w Gorlicach I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Magdalena Penar
Protokolant: Radosław Wędrychowicz
po rozpoznaniu w dniu 29 września 2016 r. w Gorlicach na rozprawie
sprawy z wnioskuH. P.
z udziałem Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Powiatu(...),K. G.,J. R.
o zasiedzenie
postanawia:

I
oddalić wniosek,

II
orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

SSR Magdalena Penar

ZARZĄDZENIE
(...)
(...)

(...)(...)

Sygn. akt I Ns 673/15

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniH. P.domagała się stwierdzenia, że z dniem 6.02.2001 r. nabyła przez zasiedzenie udział w ½ części w prawie własności nieruchomości położonej wK., składającej się z działek ew.(...)i(...).
Uzasadniając wniosek twierdziła, że ona i jej bratA. P. (1)nabyli na współwłasność po ½ części gospodarstwo rolne objęte wnioskiem w wyniku dziedziczenia po matceA. P. (2), zmarłej w dniu 5.02.1971 r. Podała, że tylko ona stale mieszkała i pracowała na tej nieruchomości, władając nią jak właścicielka, samodzielnie decydując o rodzaju upraw i wszystkich sprawach związanych z prowadzeniem produkcji rolnej. Wskazała, żeA. P. (1)w 1962 r. ożenił się i zamieszkał z żoną wD., w latach 1982-1987 przebywał wI. (...)i po powrocie stamtąd zamieszkał w domu rodzinnym, nie zajmując się gospodarstwem rolnym. W jej ocenie od 6.02.1971 r. należy traktować ją jako samoistną posiadaczkę działek ew.(...)i(...), gdyż tak była postrzegana przezA. P. (1), który mimo, że zamieszkał w domu rodzinnym, nie czuł się właścicielem gospodarstwa rolnego, a jedynie korzystał z jej gościny.
UczestniczkaK. G.wniosła o oddalenie wniosku. Wskazała, że wnioskodawczyni nie wykazała, by spełniała przesłanki nabycia udziału we współwłasności działek ew.(...)i(...)przez zasiedzenie. Twierdziła, że gdyby wniosek został złożony, kiedy żył jeszczeA. P. (1), a zmarł w 2005 r., mógłby zaprzeczyć twierdzeniu wnioskodawczyni, że „uważał ją za właścicielkę”. Podała, że skoroA. P. (1)mieszkał wspólnie zH. P.w swoim domu rodzinnym, to czynił to jako posiadacz samoistny, mając do niego takie same prawa jak jego siostra. Zarzuciła, wskazując na realia wiejskiego życia, że trudno sobie wyobrazić, byA. P. (1)nie pracował w gospodarstwie rolnym.
Stanowisko uczestniczkiK. G.poparła uczestniczkaJ. R..
Uczestnik Skarb Państwa – Starosta Powiatu(...)wniosek pozostawił do uznania sądu, wskazując, iż pgr(...)o pow. 2 a 46 m2, stanowiąca własność Skarbu Państwa, weszła w skład działki ew.(...), która od 1975 r. figuruje jako pozostająca we władaniuA. P. (2).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Przedmiotem postępowania jest nieruchomość położona wK.o łącznej pow. 1,6226 ha, oznaczona jako działki ew.:(...)o pow. 0,4781 ha i(...)o pow. 1,1445 ha.
Jako władająca na zasadach samoistnego posiadania tymi działkami w ewidencji gruntów figurujeA. P. (2).
Zgodnie z oznaczeniem użytków działka ew.(...)stanowi grunt zabudowany, rolę i pastwisko, działka ew.(...)– rolę, pastwisko i las.
Działki te tworzą jeden kompleks.
Nieruchomość ta powstała z podczas modernizacji ewidencji gruntów:

a
Działka ew.(...)- z pgr(...)i(...)objętych lwh 576, w którym figurowały jako własnośćA. P. (2)na podstawie uchwały działowej z dnia 30.04.1932 r.,

b
działka ew.(...)- z pgr(...),(...),(...),(...)objętych lwh 461, w którym figurowały jako własnośćA. P. (2)na podstawie dekretu dziedzictwa z dnia 27.11.1918 r. oraz z pgr(...), powstałej z podziału pgr(...), która weszła w skład rozparcelowanego majątku i ujawniona została w rejestrze nr(...)jako własność Skarbu Państwa, we władaniuA. P. (2).

/dowód: wypis z rejestru gruntów k.33, wyrys z mapy ewidencji gruntów k.34, wykaz zmian gruntowych k.41,42, arkusze posiadłości gruntowej k.43-46, odpis z rejestru nr(...)
A. P. (2)zmarła w dniu 5.02.1971 r. Postanowieniem z dnia 2.10.2014 r. w sprawie I Ns(...)Sąd Rejonowy w Gorlicach stwierdził, iż spadek po niej na podstawie ustawowego porządku dziedziczenia nabyły dzieci:H. P.,J. P.iA. P. (1), zaś wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyły dzieciH. P.iA. P. (1)po ½ części.
/dowód: akta I Ns(...): postanowienie k.82/
H. P.iA. P. (1)nie zawierali między sobą żadnych umów dotyczących działu spadku poA. P. (2). Nie były też czynione w tym względzie żadne ustalenia pomiędzy wnioskodawczynią i córkamiA. P. (1).
/dowód:  zeznania św.M. B.protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 00:06:34-00:19:26, zeznania wnioskodawczyniH. P.k.80-82, zeznania uczestniczkiK. G.protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 01:32:28-01:33:41, protokół rozprawy z dnia 16.03.2016 r. 00:05:49-00:30:41, zeznania uczestniczkiJ. R.protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 01:33:41-01:35:34/
A. P. (1)jeszcze za życiaA. P. (2)zawarł związek małżeński i przeprowadził się do swojej żony doD., gdzie mieszkał do końca lat 70 – tych XX wieku, kiedy wyjechał na kontrakt do Iraku.
Po śmierciA. P. (2)gospodarstwo rolne objęte wnioskiem uprawiałaH. P., siejąc tam zboże, sadząc ziemniaki, dokonując zbioru siana. Ona także mieszkała w zabudowaniach położonych na tej nieruchomości, korzystała z budynku gospodarczego, opłacała podatek gruntowy.
Po zakończeniu kontraktu w latach 80 – tych XX wiekuA. P. (1)nie wrócił już doD., lecz zamieszkał w domu rodzinnym wK.na nieruchomości objętej wnioskiem. Wprowadzając się tam,A. P. (1)nie uzgadniał tego z wnioskodawczynią. Pracując zawodowo jako taksówkarz, akceptował to, że wnioskodawczyni zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, podejmuje decyzje odnośnie sposobu jego uprawiania. W pracach na gruncieH. P.pomagali sąsiedzi:W. K.i jej matka,A. P. (3),G. P.i jej rodzice oraz rodzina:M. B.. Wnioskodawczyni dbała także o stan zabudowań: za pieniądze pochodzące ze sprzedaży bydła kupiła blachę na dach, wymieniła okna. Nadal płaciła podatki.
Po powrocie do domu rodzinnego początkowoA. P. (1)sporadycznie wykonywał drobne prace w gospodarstwie rolnym np. wyprowadzał krowę na pastwisko, wbijał tyki na groch. Pozyskiwał natomiast drzewo w lesie znajdującym się na nieruchomości objętej wnioskiem w II połowie lat 80 – tych XX wieku większych ilościach, a w późniejszych latach ścinając pojedyncze drzewa. Prowadząc wycinkę w lesie, nie uzgadniał tego z siostrą. Uzyskane w ten sposób środki przeznaczał na zakup alkoholu, który spożywał coraz częściej. Około 10 lat przed śmiercią całkiem rozpił się, źle traktował wnioskodawczynię, domagając się od niej pieniędzy na alkohol.
Od około 8 lat część nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku dzierżawią od wnioskodawczyniG. P.iA. P. (3).
/dowód: zeznania św.M. B.protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 00:06:34-00:19:26, zeznania św.E. F.protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 00:26:28-00:42:59, zeznania św.W. K.protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 00:42:59-00:55:26, zeznania św.A. P. (3)protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 00:55:26-01:12:25, zeznania św.G. P.protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 01:12:25-01:32:01, zeznania wnioskodawczyniH. P.k.80-82, zeznania uczestniczkiK. G.protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 01:32:28-01:33:41, protokół rozprawy z dnia 16.03.2016 r. 00:05:49-00:30:41, zeznania uczestniczkiJ. R.protokół rozprawy z dnia 29.09.2016 r. 01:33:41-01:35:34/
A. P. (1)zmarł w dniu 24.08.2005 r. Postanowieniem z dnia 17.04.2012 r. w sprawie I Ns(...)spadek po nim na podstawie ustawowego porządku dziedziczenia nabyły z dobrodziejstwem inwentarza córkiK. G.iJ. R.po ½ części.
/dowód: akta I Ns(...)postanowienie k.95/
Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentów powołanych w opisie stanu faktycznego, materiału dowodowego zawartego w aktach I Ns(...)I Ns(...)oraz zeznań świadkówM. B.,E. F.,W. K.,A. P. (3),G. P., wnioskodawczyniH. P.i uczestniczekK. G.iJ. R..
Jako w pełni wiarygodne, logiczne i przekonujące zostały ocenione zeznania wnioskodawczyni i uczestniczek. Były one spójne oraz tworzyły korelującą z pozostałym materiałem dowodowym całość. Wskazać przy tym należy, żeK. G.iJ. R., choć nie kwestionowały tego, że wnioskodawczyni użytkowała nieruchomość objętą wnioskiem, nie miały w tym względzie bezpośrednich wiadomości, bowiem po powrocieA. P. (1)doK., nie utrzymywały z nim kontaktów i nie bywały u niego.
Jeżeli zaś chodzi o zeznania świadkówM. B.,E. F.,W. K.,A. P. (3),G. P., to również zostały uznane przez Sąd za wiarygodne, gdyż korespondowały one z informacjami pochodzącymi z niekwestionowanych dokumentów oraz z zeznaniami stron postępowania, tworząc z nimi zasadniczo jedną wersję.
Sąd zważył co następuje:
Wniosek jest bezzasadny.
Artykuł 172 k.c.w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28.07.1990 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) z mocą obowiązującą od dnia 1.10.1990 r. przewiduje, iż posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Wówczas nabywa jej własność po upływie lat trzydziestu, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
W ustalonym stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw, aby począwszy od 5.02.1971 r. traktowaćH. P.jako samoistną posiadaczkę przedmiotu wniosku w zakresie udziału w ½ części przysługującegoA. P. (1)w wyniku dziedziczenia poA. P. (2).
Zgodnie zart. 336 k.c.posiadaczem samoistnym jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel.
Nieruchomość objęta wnioskiem w wyniku dziedziczenia poA. P. (2)stanowiła przedmiot współwłasnościH. P.iA. P. (1).
Fakt, iż po wyprowadzeniu sięA. P. (1)z domu rodzinnego do czasu jego powrotu w latach 80 – tych XX wieku,H. P.władała wyłącznie tą nieruchomością, nie jest jeszcze tożsamy z samoistnym jej posiadaniem.
Stosownie bowiem do treściart. 206 k.c.każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Uprawnienie to jest konsekwencją przyjętej wart. 195 k.c.koncepcji prawa współwłasności jako prawa własności przysługującego niepodzielnie kilku osobom. Prawo to cechuje jedność przedmiotu własności, wielość podmiotów i niepodzielność samego prawa. Niepodzielność prawa wyraża się w tym, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy. Posiadanie rzeczy przez współwłaściciela jest zatem posiadaniem właścicielskim i samoistnym, stanowi bowiem realizację jego niepodzielnego prawa do rzeczy. Oznacza to, że z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie, iż korzysta on z tej rzeczy zgodnie z przysługującym mu prawem. Niewykonywanie prawa posiadania przez innych współwłaścicieli nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejmuje rzecz w samoistne posiadanie w zakresie ich uprawnień. Posiadanie właścicielskie całej rzeczy przez współwłaściciela wyłącznie dla siebie i z wolą odsunięcia od realizacji praw do tej rzeczy innych współwłaścicieli jest możliwe, jednak wymaga, żeby współwłaściciel udowodnił, że zmienił (rozszerzył) zakres swego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnień zart. 206 k.c.i uzewnętrznił tę zmianę wobec współwłaścicieli. Z uwagi na treść tego przepisu przy posiadaniu udziałów współwłaścicieli nie ma zastosowania przepisart. 339 k.c.wprowadzający domniemanie, że kto faktycznie włada rzeczą, jest posiadaczem samoistnym.
Prezentowane stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, czego dowodem są postanowienia z dnia 20.10.1997r., II CKN(...), OSNC(...)z dnia 11.10.2002 r., I CKN(...)nie publ., z dnia 7.01.2009 r., II CSK(...)nie publ., z dnia 29.06.2010 r., III CSK(...), LEX 852670, z dnia 1.04.2011 r., III CSK(...), LEX 863394, z dnia 16.09.2011 r., IV CSK(...), LEX 1001334.
Tak więc nawet, jeśliH. P.po wyprowadzce z domu rodzinnegoA. P. (1)początkowo po śmierci matki posiadała całość nieruchomości na wyłączność, to w stosunku do swojego udziału wykonywała uprawnienia właścicielskie, zaś w stosunku do udziału należącego do jej brata wykonywała przysługujące mu uprawnienia i w tym zakresie nie była posiadaczem samoistnym, lecz posiadaczem zależnym.
Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że doszło do zmiany zakresu samoistnego posiadania przezH. P.. Konieczne jest bowiem w takim przypadku wyraźnie zamanifestowanie w sposób widoczny dla innych współwłaścicieli woli władania całą nieruchomością jak właściciel. Nie wystarczy przy tym powołanie się wyłącznie na zmianę swojej woli, ale konieczne jest jej ujawnienie, gdyż w przeciwnym razie współwłaściciel – jak wyżej wskazano – uprawniony do współposiadania całości, mógłby łatwo doprowadzić do utraty praw przez pozostałych współwłaścicieli. O zmianie tej może świadczyć zawarcie stosownej umowy między współwłaścicielami, zmieniającej tytuł posiadania - np. dokonanie nieformalnego zniesienia współwłasności, czy np. zewnętrzne akty władztwa – np. odmowa wydania nieruchomości. Nie jest nią natomiast okoliczność, że wyłącznieH. P.opłacała podatek gruntowy od nieruchomości objętej wnioskiem.
Z kolei od lat 80 – tych XX wiekuH. P.nie władała wyłącznie nieruchomością objętą wnioskiem, bowiem na działce ew.(...)zamieszkał wraz z niąA. P. (1), który korzystał także z części działki ew.(...)stanowiącej las. Czynił to jak właściciel, bowiem jak przyznała wnioskodawczyni w swoich zeznaniach: odnośnie zamieszkania - „Brat nie pytał mnie, czy może tu zamieszkać. On tu przyszedł i został mieszkać. Nie pytał mnie, czy może tutaj przyjść, bo uważał, że to jest jego dom rodzinny”, odnośnie wycinki drzew z lasu – „Później bez pozwolenia mojego przychodził i ciął ile razy chciał (...) On to drzewo ciął po śmierci mamy. Mieszkał wtedy jeszcze wD.. Potem też ciął, kiedy mieszkał tutaj”. Okoliczności te świadczą o tym, żeA. P. (1), choć nie pracował na równi z wnioskodawczynią w gospodarstwie rolnym, czuł się także współwłaścicielem nieruchomości objętej wnioskiem.
Tak więcH. P.nie wykazała, że rozszerzyła zakres swego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnień zart. 206 k.c.i zamanifestowała tę zmianę wobecA. P. (1), a na niej spoczywał ciężar udowodnienia zmiany zakresu posiadania samoistnego wraz z niekorzystnymi skutkami, jakie wiążą się z nie wykazaniem w sprawie o zasiedzenie tego przymiotu.
Mając powyższe na względzie orzeczono jak w pkt. I postanowienia na podstawie powołanych przepisów.
O kosztach postępowania orzeczono jak w pkt. II postanowienia, stosując zasadę zart. 520 § 1 k.p.c., iż z uczestników każdy ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

SSR Magdalena Penar

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3

(...)(...)

(...)