Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 81/16
Data wyroku: 2016-06-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Adam Bojko
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 81/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 czerwca 2016 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Adam Bojko
Protokolant stażysta Iwona Jasińska
po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuB. O.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaB. O.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 11 stycznia 2016 r. sygn.(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyB. O.prawo do emerytury od dnia(...)2016 roku.
Sygn. akt V U 81/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 stycznia 2016 roku, znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówiłB. O.prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganego stażu 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
W dniu 15 stycznia 2016 roku wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu wniósł o zmianę decyzji poprzez przyznanie mu prawa do emerytury wraz z odsetkami przysługującymi od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego, to jest od dnia(...)2016 roku.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podniósł, iż wnioskodawca na dzień 1.01.1999 r. udowodnił staż pracy wynoszący ponad 25 lat, w tym 13 lat, 3 m-ce i 28 dni okresu pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy wskazał, że nie zaliczył wnioskodawcy do pracy w szczególnych warunkach następujących okresów:
- od dnia 1.06.1977 r. do dnia 30.06.1979 r. w(...)wP.. oraz od dnia 8.08.1979 r. do dnia 10.11.1979 r. wT.–B., ponieważ wnioskodawca nie przedłożył świadectwa pracy w warunkach szczególnych, a ze świadectw pracy wynika, że pracował na stanowiskach kierowcy, kierowcy samochodowego;
- od dnia 1.08.1988 roku do dnia 20.08.1989 roku w(...), ponieważ sam zakład pracy w świadectwie pracy w warunkach szczególnych wykazał okres od 09.02.1980 r. do 31.07.1988 r. jako pracę w warunkach szczególnych;
- od dnia 5.11.1991 r. do dnia 31.07.1992 r. w(...)wR.oraz od dnia 30.05.1994 r. do dnia 31.12.1995 r. w(...) LTDwR., ponieważ wnioskodawca nie przedłożył świadectwa pracy w warunkach szczególnych, a ze świadectw pracy wynika, że pracował na stanowiskach kierowcy. Wobec braku udowodnienia 15 –letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaB. O.urodzony w dniu (...), złożył w dniu 29 grudnia 2015 roku wniosek o przyznanie prawa do emerytury.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-4 akt emerytalnych I)
Na dzień 1 stycznia 1999 roku organ rentowy uznał za udowodniony staż pracy wynoszący 25 lat, 2 miesiące i 2 dni, w tym 13 lat, 3 miesiące, 28 dni w szczególnych warunkach.
(dowód: decyzja ZUS z dnia 11 stycznia 2016 roku k. 8 akt emerytalnych I, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 3 lutego 2010 roku k. 10, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 15 stycznia 2010 roku, k. 11, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 30 czerwca 1993 roku, k. 12, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 29 grudnia 2011 roku, k. 14 akt emerytalnych II)
Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
(niesporne)
B. O.w okresie od dnia 1 czerwca 1977 roku do dnia 30 czerwca 1979 roku był zatrudniony wWojewódzkiej Spółdzielni Budownictwa (...)z siedzibą wP.na stanowisku kierowcy. Przedmiotem działalności Spółdzielni było wykonywanie robót budowlanych. Zatrudnieni kierowcy byli odpowiedzialni za dowożenie na teren placów budów materiałów budowlanych, takich jak pustaki, kruszywo, cement samochodami ciężarowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Wnioskodawca wykonywał obowiązki kierowcy pojazdówmarki S.typu wywrotka o masie około 6 ton. Odwołujący nie tylko dowoził materiały niezbędne dla prowadzenia robót budowlanych, ale i odbierał pojazdy zeS.. Wnioskodawca świadczył swe obowiązki w pełnym wymiarze czasu pracy, przez cały rok. Poza kierowaniem samochodami ciężarowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, nie wykonywał innych prac. Zdarzało się, że pracował jako kierowca w godzinach nadliczbowych.
(dowód: zeznania świadkaR. F., nagranie od minuty 04:24 do minuty 10:23, zeznania świadkaZ. G.od minuty 10:23 do minuty  16:12, zeznania wnioskodawcy od minuty 16:12 do minuty 26:50, protokół z rozprawy z dnia 17 czerwca 2016 roku, k. 21v – 22 akt sprawy, świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 1979 roku, k. 9 akt o kapitał początkowy, umowa o pracę z dnia 1 czerwca 1977 roku, angaż z dnia 1 czerwca 1977 roku w aktach osobowych)

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie doart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
Żądanie wnioskodawcy należało rozpoznać również z uwzględnieniem przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.
Z treści § 4 rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Wymagany okres zatrudnienia wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było wyłącznie spełnienie przez wnioskodawcę warunku posiadania wymaganego 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, a w trakcie toczącego się postępowania tj. w dniu(...)2016 roku ukończył 60 lat i nie jest członkiem OFE.
Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących prace o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych niezwiązanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy.
Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.
Podnoszona zatem przez organ rentowy okoliczność niedysponowania przez skarżącego świadectwem pracy w szczególnych warunkach, nie przesądza jeszcze, że wnioskodawca takiej pracy nie wykonywał.
Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wKodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami.
Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w okresie od dnia 1 czerwca 1977 roku do dnia 30 czerwca 1979 roku w(...)wP.na stanowisku kierowcy był niesporny między stronami w świetle świadectwa pracy wystawionego przez pracodawcę.
Sporny pozostawał jedynie charakter wykonywanej przez wnioskodawcę pracy, to jest czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach. Z dokumentów pracowniczych skarżącego w postaci świadectw pracy oraz angażów i zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu w spornym okresie wynikało, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku kierowcy.
Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w okresie od dnia 1 czerwca 1977 roku do dnia 30 czerwca 1979 roku w(...)wP., Sąd oparł się na dokumentach zawartych w aktach rentowych i aktach osobowych oraz na korespondujących z nimi zeznaniach świadkówR. F.orazZ. G., a ponadto na zeznaniach wnioskodawcy.
Należy podkreślić, że świadkowie w spornym okresie zatrudnienia pracowali razem z wnioskodawcą również na stanowiskach kierowców, a zatem dysponują bezpośrednią i szczegółową wiedzą na temat charakteru wykonywanej przez niego pracy. Świadkowie potwierdzili, że w całym spornym okresie wnioskodawca pracował jako kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony w pełnym wymiarze czasu pracy. Nadto zeznania świadków na okoliczność pracy wnioskodawcy w(...)wP.są spójne z zeznaniami jakie złożył w tym zakresie odwołujący. Ustalony charakter pracy wnioskodawcy koresponduje również z przedmiotem działalności pracodawcy. Działalność(...)wP.polegała na wznoszeniu dużych obiektów budowlanych, co wymagało dostarczania na place budowy materiałów budowlanych. W tym celu Spółdzielnia posiadała własne samochody ciężarowe o masie powyżej 3,5 tony, wywrotki oraz pojazdy skrzyniowe. Kierowcy mieli przydzielone samochody. Jednocześnie ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia w(...)wP.jeździł samochodami o ciężarze poniżej 3,5 tony. Nie był też kierowany do innych prac. Stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca samochodów ciężarowych o ciężarze powyżej 3,5 tony.
W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że wnioskodawca faktycznie przez cały sporny okres zatrudnienia w(...)wP., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony.
Tego rodzaju praca została zaliczona do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A, działem VIII pkt 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku.
Zważywszy, że to nie nazwa stanowiska pracy decyduje o szczególnych warunkach zatrudnienia, ale faktycznie wykonywane obowiązki, a wnioskodawca w okresie zatrudnienia w(...)wP., poza obowiązkami kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, nie wykonywał innych obowiązków, należało zaliczyć ten okres do pracy w szczególnych warunkach. Zaliczenie wyżej wymienionego okresu pozwoliło uznać, że wnioskodawca osiągnął wymagany staż pracy w warunkach szczególnych, który wynosi łącznie 15 lat, 4 m-ce i 27 dni.
Biorąc pod uwagę, iż wnioskodawca spełnił jednocześnie pozostałe wymagane przepisami rozporządzenia warunki, to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł 25 lat, należało zmienić zaskarżoną decyzję i przyznać wnioskodawcy prawo do emerytury poczynając od daty uzyskania wymaganego wieku wynoszącego 60 lat.
Odnosząc się do wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 20 sierpnia 2015 roku, sygn. akt V U 533/15 oddalającego odwołanie wnioskodawcy od poprzedniej decyzji organu rentowego odmawiającego przyznania mu prawa do emerytury, wskazać należy, ze podstawą rozstrzygnięcia było nieosiągnięcie przez odwołującego w dniu wyrokowania wymaganego wieku emerytalnego. W związku z czym Sąd w tamtej sprawie nie badał spełnienia przez wnioskodawcę warunku posiadania wymaganego 15 – letniego stażu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.