Sąd Okręgowy w Częstochowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 113/16
Data wyroku: 2016-08-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Krystyna Mieszkowska
Słowa kluczowe: Koszty procesu
Podstawa prawna: art. 103 kpc

Sygn. akt IC 113/16

POSTANOWIENIE
Dnia 17 sierpnia 2016 roku
Sąd Okręgowy w Częstochowie Wydział I Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Krystyna Mieszkowska
po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaSpółki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
przeciwkoK. W.iW. P.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli ewentualnie o zapłatę
p o s t a n a w i a:

1
umorzyć postępowanie w sprawie;

2
zasądzić od pozwanegoSpółki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.na rzecz pozwanegoK. W.kwotę 3 617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu części kosztów postępowania;

3
odstąpić od obciążania powoda kosztami postępowania w pozostałym zakresie.

UZASADNIENIE
W pozwie wniesionym w dniu 11 marca 2016r. (data nadania w urzędzie pocztowym) powódSpółka (...) Spółka z o.o.wW.wystąpił przeciwko pozwanemuW. P.o zobowiązanie go do przeniesienia na powoda prawa w postaci udziału w wysokości 3/8 w prawie własności nieruchomości położonej wR.(gminaW.) przyul. (...)o numerze 226/2, dla której Sąd Rejonowy w Myszkowie prowadziksięgę wieczystą nr (...)za jednoczesną zapłatą przez powoda kwoty 195 000 zł oraz przeciwko pozwanemuK. W.o zobowiązanie go do przeniesienia na powoda prawa w postaci udziału w wysokości 1/8 w prawie własności nieruchomości położonej wR.(gminaW.) przyul. (...)o numerze 226/2, dla której Sąd Rejonowy w Myszkowie prowadziksięgę wieczystą nr (...)za jednoczesną zapłatą przez powoda kwoty 65 000 zł ewentualnie o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 2 249 100 zł tytułem zwrotu wartości nakładów poczynionych przez powoda na dzierżawioną od pozwanych część nieruchomości, jak również o zasądzenie na rzecz powoda od pozwanych zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.
Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2016r. Sąd Okręgowy w Częstochowie sprawdził wartość przedmiotu sporu i ustalił tę wartość na kwotę 260 000 zł (k.- 107).
Odpis pozwu z załącznikami pozwanyK. W.otrzymał w dacie 17 czerwca 2016r. W dniu 28 czerwca 2016r. (data nadania w urzędzie pocztowym) tenże pozwany – działający za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata - wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w tym opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Ponadto, w piśmie tym pozwany poinformował o śmierci – w marcu 2016r. - drugiego pozwanegoW. P..
Pismem z dnia 1 lipca 2016r. (data nadania w urzędzie pocztowym) powód cofnął pozew, bez zrzeczenia się roszczenia.
Stosownie doart. 355 § 1 k.p.c., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne.
W okolicznościach niniejszej sprawy cofnięcie pozwu nastąpiło przed rozpoczęciem rozprawy, a zatem zezwolenie strony przeciwnej (ewentualnie następców prawnych w odniesieniu do pozwanegoW. P.) na dokonanie tej czynności procesowej przez powoda nie jest wymagane. Podkreślić bowiem należy, że powód jest „gospodarzem procesu” i w granicach dozwolonych przez prawo może swym roszczeniem swobodnie dysponować, co oznacza, że w sytuacji skutecznego cofnięcia pozwu (art. 203 § 1 i 4 k.p.c.) odpada konieczność zawieszenia postępowania przewidziana w przepisieart. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.(por.postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 31 maja 1994r., I ACz 202/94, LEX nr 5675).
Z tych wszystkich względów, na podstawieart. 355 k.p.c., postępowanie podlega umorzeniu (pkt 1).
W judykaturze i doktrynie utrwalony jest pogląd, że w odniesieniu do odpowiedzialności z tytułu kosztów procesu, cofnięcie pozwu traktowane jest jako przegranie sprawy, chyba że wywołane było zaspokojeniem roszczenia powoda w toku procesu, a taka zaś sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie (por.postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 stycznia 2003r., I ACz 6/03, OSA 2003r., z.9, poz. 40). Owo „przegranie sprawy” przy cofnięciu pozwu wiąże się z obowiązkiem strony przegrywającej (powoda) zwrotu przeciwnikowi (pozwanemu) kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (por.art. 98 k.p.c.). Natomiast, zgodnie zart. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
W ocenie Sądu, tego rodzaju wypadek zachodzi na kanwie niniejszej sprawy, przy czym podkreślić należy, że nie jest wyłączone zastosowanie przez sądart. 102 k.p.c.w sytuacji orzekania w związku ze skutecznym oświadczeniem powoda o cofnięciu pozwu (por.postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 sierpnia 1997r., I ACz 323/97, opublikowane w zbiorze LEX nr 31484).
Zastosowanie przez Sądart. 102 k.p.c.powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które uzasadniałyby odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Zalicza się tu fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Przyjmuje się, że okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por.postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974r., II CZ 223/73, opublikowane w zbiorze LEX nr 7379).
Lektura akt pozwala przyjąć, iż za zastosowaniemart. 102 k.p.c.przemawia sytuacja finansowa powodowej Spółki oraz okoliczności związane z samym procesem (początkowy etap postępowania), w tym uzyskane całkowite zwolnienie od kosztów sądowych (por.postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 stycznia 1999r., I ACz 40/99, OSA 2000, z. 7-8, poz. 33). Zauważyć bowiem należy, że powód dochodząc swoich roszczeń występował w przeświadczeniu o słuszności wyboru drogi postępowania sądowego. Po otrzymaniu odpisu postanowienia z dnia 3 czerwca 2016r. o oddaleniu wniosku o udzielenie zabezpieczenia (przede wszystkim z powodu nieuprawdopodobnienia zgłoszonego roszczenia) powód niezwłocznie cofnął pozew. Nie można zatem zarzucić mu nielojalności bądź celowego dążenia do bezzasadnego przewleczenia procesu.
Z tych też względów, uznając, że spełniona jest przesłanka w postaci „wypadku szczególnie uzasadnionego”, Sąd umarzając postępowanie, obciążył powoda jedynie częścią kosztów procesu w postaci wynagrodzenia adwokata działającego za pozwanegoK. W.w wysokości 3 600 zł (odpowiadającej ¼ przewidzianej stawki, przy uwzględnieniu ustalonej uprzednio wartości przedmiotu sporu co do całego powództwa /§ 2 pkt 7Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz.U. z 2015r., poz. 1800 /,a połowie stawki w odniesieniu do wartości żądania głównego zgłoszonego wobec samego pozwanego /§ 2 pkt 6 cytowanego rozporządzenia/) i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, odstępując od obciążenia go kosztami procesu w dalszej części (pkt 2 i 3).
Na marginesie zasygnalizować należy, że złożenie na podstawieart. 109 § 1 k.p.c.wniosku o zwrot kosztów postępowania jest skuteczne także wtedy, gdy postępowanie to kończy się jego umorzeniem wskutek cofnięcia pozwu. Przyjmuje się bowiem, że nie jest w takiej sytuacji wymagany dodatkowy wniosek pozwanego o zwrot kosztów na podstawieart. 203 § 3 k.p.c.(por.postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2012r., II CZ 73/12, LEX nr 1228792).
W tej sytuacji, na podstawie powołanych przepisów, należało orzec jak w sentencji postanowienia.