Sąd Okręgowy w Koninie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 333/15
Data wyroku: 2016-02-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Karol Skocki

Sygn. akt IIKa 333/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 lutego 2016r.
Sąd Okręgowy w Koninie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Karol Skocki
Protokolant: st. sekr. sąd. Irena Bąk
przy udziale Krystyny Kasprzak Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu  19.02.2016 r.
sprawyM. K.
oskarżonego o przestępstwo z art. 209 § 1k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku  Sądu Rejonowego w Koninie
z dnia 29 września  2015 r.       sygn. akt IIK 222/14

1
Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustala, iż oskarżony przypisanego czynu dopuścił się w warunkach znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postepowaniem i w związku z tym podstawę skazania uzupełnia o  przepisart. 31 § 2 k.k.

2
Utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części.

3
Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. M.kwotę 516,60zł tytułem nieopłaconej obrony udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

4
Zwalnia oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Karol Skocki
Sygn. akt IIKa 333/15

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Koninie wyrokiem z dnia 29 września 2015 roku w sprawie IIK 222/14 uznałM. K.za winnego tego, że w okresach od 29 listopada 2003r. do kwietnia 2009r., od lutego 2010r. do września 2011r., od stycznia 2012r. do kwietnia 2013r. i od czerwca 2013r. do listopada 2013r. w miejscowościC., uporczywie uchylał się od ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki nad swoimi dziećmiT. K.iA. K.poprzez niełożenie na ich utrzymanie renty alimentacyjnej początkowo w kwocie po 200,- zł miesięcznie na każdeznich, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 02 kwietnia 2003r. sygn. akt III RC 291/03, następnie w kwotach po 400,- zł na rzeczT. K.i 300,- zł na rzeczA. K., zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 28 września 2009r. sygn. akt III RC 432/09, ostatecznie w kwotach po 450,- zł na rzeczT. K.i 400,- zł na rzeczA. K., zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 14 grudnia 2011 r. sygn. akt III RC 657/11, przez co naraził ich na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. przestępstwa zart. 209 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 209 § 1 k.k.w zw. zart. 34 § 1 i 2 pkt. 2 k.k.w zw. zart. 35 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wymierzył mu karę dwunastu miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze dwudziestu godzin w stosunku miesięcznym, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby jednego roku oraz zobowiązał oskarżonego do regularnego wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie dzieciT.iA. K..
Wyrok ten zaskarżył w całości obrońca  oskarżonego, zarzucając mu:

1
obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 413 § 1 pkt 4 k.p.k.polegającą na pominięciu w opisie czynu oraz jego kwalifikacji prawnejart. 31 § 2 k.k., tj. faktu działania oskarżonego w warunkach poczytalności ograniczonej w stopniu znacznym, podczas gdy owa okoliczność winna znaleźć odzwierciedlenie w treści wyroku,

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, iż:

–

oskarżony w sposób uporczywy uchylał się od ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki nad swoimi dziećmiT. K.orazA. K.poprzez niełożenie na ich utrzymanie renty alimentacyjnej, podczas gdy zgromadzony w spawie materiał dowodowy, a w szczególności fakt prowadzenia przeciwko niemu licznych postępowań egzekucyjnych, trudności z zatrudnieniem oskarżonego, a nadto ograniczenie poczytalności oskarżonego w stopniu znacznym przemawiają za uznaniem, iż jego zachowaniu nie sposób przypisać waloru uporczywości,

uprawnieni do renty alimentacyjnejT. K.orazA. K.wskutek ewentualnego niełożenia na ich utrzymanie przez oskarżonego narażeni zostali na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności fakt dwukrotnej odmowy przyjęcia renty alimentacyjnej przez matkę małoletnich przeczy uznaniu, aby oskarżony swym zaniechaniem naraził swe dzieci na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a w szczególności w całym okresie objętym skazaniem.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Koninie do ponownego rozpoznania.
Sąd odwoławczy zważył co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się zasadna częściowo, a mianowicie w zakresie pominięcia przez sąd I instancji w opisie czynu przypisanego oskarżonemu pełnego opisu czynu, co skutkować musiało zmianą tego orzeczenia.
W pozostałym zakresie zarzuty obrońcy oskarżonego zawarte w apelacji okazały się nieuzasadnione.
Jeśli chodzi o stan ograniczonej poczytalności w stopniu określonym wart. 31 § 2 k.k.to sąd I instancji w tym zakresie dokonał prawidłowych ustaleń i dokładnie to uzasadnił w szczegółowym uzasadnieniu wyroku. Wskazał również, dlaczego mimo stwierdzenia stanu ograniczonej poczytalności nie zastosował wobec oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary kierując się dyrektywami przewidzianym i wart. 53 k.k.Sąd odwoławczy tą argumentację całkowicie podziela.
Sąd I instancji jednak, mimo dokonania prawidłowych ustaleń, nie uzupełnił w wyroku opisu czynu przypisanego oskarżonemu.
Podkreślić należy, że stan ograniczonej poczytalności w stopniu określonym wart. 31 § 2 k.k.powinien być powołany w wyroku w podstawie prawnej skazania, bowiem ma to istotne znaczenie, zarówno dla wymiaru kary, jak i w jej wykonywania.
Sąd Najwyższy wielokrotnie się wypowiadał, że stan ograniczonej poczytalności w stopniu określonym wart. 31 § 2 k.k.stanowi tak istotny element strony podmiotowej czynu, że powinien zawsze znaleźć odzwierciedlenie w opisie czynu przypisanego oskarżonemu oraz w jego kwalifikacji prawnej, także wówczas, gdy sąd nie stosuje nadzwyczajnego złagodzenia kary (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2008 r. IV KK 288/08 OSNKW 2008/12/98, Biul.SN 2008/12/13).
Z tych względów uwzględniając ten zarzut apelacyjny należało uzupełnić opis czynu przypisanego oskarżonemuM. K.wraz z podstawą skazania.
Za nieuzasadnione należy uznać natomiast zarzuty obrońcy zawarte w apelacji dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez Sąd Rejonowy w Koninie.
Zarzuty te w swej istocie sprowadzają się do zarzutu noszącego cechę tzw. błędu „dowolności”, a zgodnie z ustalonym orzecznictwem, błąd taki może być wynikiem nieznajomości określonych dowodów lub nieprzestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ocenie dowodów (art. 7 k.p.k.), np. błąd logiczny w rozumowaniu, zlekceważenie niektórych dowodów, danie wiary dowodom nieprzekonującym, bezpodstawne pominięcie określonych twierdzeń dowodowych, oparcie się na faktach w istocie nieudowodnionych itd.
Wymaga podkreślenia, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd I instancji przeprowadził wnikliwą analizę zebranego materiału dowodowego oraz jasno i konkretnie wskazał podstawy dowodowe dokonanych ustaleń faktycznych, a także wskazał w sposób przekonywujący dlaczego i w jakim zakresie dał wiarę zeznaniom świadków, w szczególności zeznaniomK. K. (2)iD. A., a dlaczego wyjaśnienia oskarżonego we wskazanym zakresie uznał za niewiarygodne
Wbrew temu co podnosi obrońca oskarżonego sąd I instancji przekonywująco uzasadnił swoje stanowisko, zarówno co do okoliczności związanych ze stroną podmiotową , jak i przedmiotową przypisanego oskarżonemu przestępstwa.
Sąd Rejonowy w Koninie ustalił okresy niealimentacji oskarżonego i podkreślił, że dotyczą one nie tylko czasu, kiedy oskarżony nie płacił alimentów, ale również dodatkowo w tym czasie oskarżony nie czynił starań o poprawę swojej sytuacji materialnej, choćby poprzez zarejestrowanie się w Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy.
Nie można też podzielić zarzutów, co do braku uwzględnienia przez sąd I instancji dodatkowych okoliczności, związanych z utrzymaniem innych osób przez oskarżonego czy też dodatkowych źródeł utrzymania przez osoby uprawnione do alimentacji. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku podkreślił, że obowiązek alimentacyjny został ustalony przez sąd rodzinny w określonej kwocie i w przypadku zmiany okoliczności mających wpływ na wysokość zasądzonych alimentów oskarżony miał prawo wystąpić do sądu o zmianę wysokości tych świadczeń. Oskarżony z tego nie korzystał w okresie przypisanego mu czynu, dlatego trudno uznawać zasadność tej argumentacji.
Sąd I instancji podkreślił również, że matka dzieci uprawnionych do alimentów podejmowała prace dorywcze, korzystała z zasiłków opieki społecznej, pomocy rodziców i w późniejszym okresie partnera, a więc należy uznać, że potrzeby dzieci były zaspokajane w wyniku zwiększonego wysiłku matki i pomocy innych osób. Sąd ten również ustalił przyczynę odmowy przyjęcia przez matkęK. K. (2)przesłanych kwot pieniężnych i trudno na tej podstawie uznawać, że okoliczność ta świadczyła o tym, że dzieci nie pozostawały w niedostatku.
Reasumując, należy uznać, że ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie przez Sąd Rejonowy w Koninie została dokonana uwzględnieniem obowiązujących reguł, nie narusza ona granic swobodnej oceny dowodów oraz jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, a zatem znajduje swoje oparcie w treści przepisuart. 7 k.p.k.
Sąd odwoławczy w oparciu o treśćart. 437 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 2 k.p.k., uznając częściową zasadność podniesionych zarzutów przez obrońcę oskarżonego, zmienił w tym zakresie wyrok, natomiast w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.orazart. 17 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnych z dnia 23 czerwca 1973r.(Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późniejszymi zmianami.) a także§ 2 pkt 3 i § 14 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 461) w zw. § 22 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 poz.1801).
SSO Karol Skocki