Sąd Okręgowy w Łodzi
V Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ka 1623/15
Data wyroku: 2016-03-23 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt V Ka 1623/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem łącznym z dnia 7 października 2015 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt II K 373/15 Sąd Rejonowy w Brzezinach co doK. J.skazanego prawomocnymi wyrokami:

I
Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 26 października 2004 r. w sprawie VI K 593/04 za przestępstwo popełnione w dniu 14 sierpnia 2004 r. wyczerpujące dyspozycjęart. 178a § 1 kkna karę 8 miesięcy ograniczenia wolności;

II
Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 8 listopada 2006 r. w sprawie VI K 175/06 za przestępstwo popełnione w dniu 11 lipca 2006 r. wyczerpujące dyspozycjęart. 244 kki in. na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 5 lat, zakaz prowadzenia pojazdów i świadczenie pieniężne;

III
Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie II K 742/12 za przestępstwo popełnione w dniu 10 maja 2012 r. wyczerpujące dyspozycjęart. 178a § 1 kkna karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata, dozór kuratora, grzywnę w wymiarze 50 stawek dziennych po 10 zł i zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, przy czym postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r. zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności;

IV
Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 8 marca 2013 r. w sprawie II K 770/11 za przestępstwo popełnione w dniu 16 października 2011 r. wyczerpujące dyspozycjęart. 280 § 1 kkna karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 5 lat i grzywnę w wymiarze 100 stawek dziennych po 10 zł, przy czym postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r. zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności;

V
Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie II K 813/12 za przestępstwo popełnione w okresie od 18 czerwca 2012 r. do 14 sierpnia 2012 r. wyczerpujące dyspozycjęart. 286 § 1 kki in. na karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 5 lat, dozór kuratora i obowiązek naprawienia szkody, przy czym postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r. zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności;

VI
wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie II K 214/14 na karę łączną 4 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności z wyroków o sygnaturach: II K 742/12, II K 770/11 i II K 813/12;

VII
Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 23 września 2014 r. w sprawie II K 350/14 za przestępstwa wyczerpujące dyspozycjęart. 209 § 1 kkpopełnione:

A
w okresie od 4 lipca 2012 r. do 30 października 2012 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

B
w okresie od 9 marca 2013 r. do 9 lutego 2014 r. na karę 1 roku pozbawienia wolności

i na karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 5 lat, dozór kuratora i obowiązek alimentacji;

VIII
Sądu Rejonowego w Brzezinach z dnia 16 lutego 2015 r. w sprawie II K 94/15 za przestępstwo popełnione w dniu 13 sierpnia 2012 r. wyczerpujące dyspozycjęart. 286 § 1 kkna karę 7 miesięcy pozbawienia wolności, ponadto zobowiązano do naprawienia szkody;

orzekł:

1
rozwiązał karę łączną orzeczoną wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie II K 214/14;

2
na podstawieart. 85 kk,art. 86 § 1 kkw zw. zart. 569 § 1 kpkiart. 4 § 1 kkz wyroków opisanych w pkt III, IV, V i VIII wymierzył skazanemuK. J.karę łączną 4 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności;

3
na podstawieart. 577 kpkna poczet wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczyłK. J.okresy odbytych kar pozbawienia wolności w sprawach podlegających połączeniu oraz okresy zaliczone na ich poczet w wyrokach podlegających połączeniu, tj. okres od 30 października 2012 r. do 8 marca 2013 r.;

4
wyroki opisane w pkt III, IV, V i VIII w części dotyczącej kar pozbawienia wolności uznał za pochłonięte wyrokiem łącznym, w pozostałym zakresie za podlegające odrębnemu wykonaniu;

5
na podstawieart. 572 kpkumorzył postępowanie w odniesieniu do wyroków opisanych w pkt I, II i VII;

6
zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów wydania wyroku łącznego, obciążając nimi Skarbu Państwa.

Powyższy wyrok zaskarżył w całości, na niekorzyść skazanego, Prokurator Rejonowy w Brzezinachzarzucając na podstawieart. 427 § 2 kpkiart. 438 pkt 1 kpk:
- obrazę przepisów prawa materialnego w postaciart. 85 § 1 kkpoprzez brak w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcia o rozwiązaniu kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Skierniewicach sygn. II K 350/14 i brak połączenia w zaskarżonym wyroku łącznym kary pozbawienia wolności orzeczonej za czyn numer I z wyroku sygn. II K 350/14, pomimo istnienia podstaw do połączenia tej kary z karami pozbawienia wolności orzeczonymi w wyrokach: II K 94/15 Sądu Rejonowego w Brzezinach, II K 742/12 Sądu Rejonowego w Skierniewicach, II K 770/11 Sądu Rejonowego w Skierniewicach i II K 813/12 Sądu Rejonowego w Skierniewicach.
W konkluzji skarżący wniósł o:
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez rozwiązanie kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Skierniewicach sygn. II K 350/14, a następnie połączenie kary pozbawienia wolności orzeczonej za czyn oznaczony numerem I w wyroku sygn. II K 350/14 z karami pozbawienia wolności orzeczonymi w wyrokach: II K 94/15 Sądu Rejonowego w Brzezinach, II K 742/12 Sądu Rejonowego w Skierniewicach, II K 770/11 Sądu Rejonowego w Skierniewicach i II K 813/12 Sądu Rejonowego w Skierniewicach oraz wymierzenie za te czyny kary łącznej pozbawienia wolności w wysokości 5 lat bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja Prokuratora Rejonowego w Brzezinach jest zasadna. Jednakże zarzucane uchybienie potwierdzone w następstwie kontroli zaskarżonego orzeczenia musiało skutkować jego uchyleniem i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Rejonowy w Brzezinach rozpoznając sprawę o wydanie wyroku łącznego i łącząc kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Skierniewicach w sprawie II K 742/12, Sądu Rejonowego w Skierniewicach w sprawie II K 770/11, Sądu Rejonowego w Skierniewicach w sprawie II K 813/12 i Sądu Rejonowego w Brzezinach w sprawie II K 94/15 słusznie ustalił, iż datą będącą cezurą wyznaczającą możliwość połączenia kar orzeczonych za przestępstwa popełnione zanim zapadł pierwszy, choćby nieprawomocny wyrok, co do któregokolwiek z tych przestępstw, jest 18 grudnia 2012 r. W tym dniu zapadł wyrok w sprawie II K 742/12 Sądu Rejonowego w Skierniewicach, a przed tą datą zostały także popełnione przestępstwa, za któreK. J.został skazany w sprawach II K 770/11 Sądu Rejonowego w Skierniewicach, II K 813/12 Sądu Rejonowego w Skierniewicach i II K 94/15 Sądu Rejonowego w Brzezinach. Słusznie zatem kary pozbawienia wolności orzeczone we wskazanych sprawach winny podlegać połączeniu. Jednakże poza tymi przestępstwami, przed 18 grudnia 2012 r.K. J.dopuścił się jeszcze jednego przestępstwa, co dostrzegł także Sąd I instancji, tj. przestępstwa zart. 209 § 1 kkzaistniałego w okresie od 4 lipca 2012 r. do 30 października 2012 r., za które w pkt 1 wyroku Sądu Rejonowego w Skierniewicach w sprawie II K 350/14 orzeczono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Kara ta została objęta w tymże wyroku karą łączną wraz z karą pozbawienia wolności orzeczoną za kolejne przestępstwo zart. 209 § 1 kkpopełnione już po dniu 18 grudnia 2012 r., a wykonanie orzeczonej kary łącznej zostało warunkowe zawieszone. Sąd Rejonowy w Brzezinach wydając zaskarżony wyrok łączny uznał jednak, że rozwiązanie kary łącznej orzeczonej wyrokiem w sprawie II K 350/14 Sądu Rejonowego w Skierniewicach i połączenie kary wymierzonej za przestępstwo popełnione w okresie od 4 lipca 2012 r. do 30 października 2012 r. w wyroku łącznym byłoby niecelowe i niekorzystne dla skazanego. Prowadziłoby bowiem do pogorszenia sytuacjiK. J.wpływając na wymiar kary łącznej powodując jego podwyższenie, gdy tymczasem kara łączna orzeczona w sprawie II K 350/14 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania nie jest wykonywana i nie toczy się postępowanie w przedmiocie zarządzenia jej wykonania. W ocenie Sądu I instancji byłoby to ingerowanie w treść prawomocnego wyroku, w którym Sąd rozpoznający sprawę merytorycznie znalazł przesłanki uzasadniające warunkowe zawieszenie wykonania kary, a także oznaczałoby to swoiste obejście przepisów i pominięcie zarządzenia wykonania tej kary w trybieart. 75 kk. Jednocześnie Sąd Rejonowy w Brzezinach dostrzegł, iż wymierzenie kary łącznej w wyroku łącznym nie zawsze musi łączyć się z rozstrzygnięciem korzystniejszym dla skazanego aniżeli rozstrzygnięcia zawarte w jednostkowych orzeczeniach wydanych w sprawach podlegających łączeniu.
Powyższa argumentacja Sądu Rejonowego w Brzezinach nie znajduje jednak oparcia w przepisach prawa materialnego. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 396) w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisyKodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., gdyż wszystkie wyroki skazujące wydane wobecK. J.zapadły i uprawomocniły się przed dniem wejścia w życie w/w ustawy nowelizującej, tj. przed dniem 1 lipca 2015 r. Zgodnie z dyspozycjąart. 85 kkw brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorą za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. Zawarte w treści tegoż przepisu sformułowanie „sąd orzeka karę łączną” przesądza o tym, że orzeczenie kary łącznej jest zawsze obowiązkiem sądu, o ile tylko zaistnieją wszystkie określone w tym przepisie przesłanki. Dlatego postępowanie w sprawie wyroku łącznego może być wszczęte nie tylko na wniosek, ale i z urzędu, a treścią wniosku sąd nie jest związany (tak Sąd Najwyższy w: postanowieniu z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. II KK 15/09 – Prokuratura i Prawo 2010/3/18, czy też w postanowieniu z dnia 8 marca 2011 r. sygn. II KK 312/10 – Biul. PK 2011, Nr 5, s. 44-45). Obowiązku tego nie uchyla interes skazanego, przemawiający w konkretnej sprawie przeciwko orzeczeniu kary łącznej (tak Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 1 czerwca 2006 r. sygn. II AKa 151/06 – Prokuratura i Prawo 2007/3/18). Podkreślenia wymaga, że zaprezentowany przez Sąd I instancji pogląd, iż w przypadku ewentualnego połączenia kary bezwzględnej pozbawienia wolności z karą pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania prowadzącego do orzeczenia bezwzględnej kary łącznej pozbawienia wolności, doszłoby do swoistego obejścia przepisuart. 75 kkregulującego instytucję zarządzenia wykonania kary, nie znajduje uzasadnienia w świetle dyspozycjiart. 89 § 1a kk, który został dodany doKodeksu karnegood dnia 8 czerwca 2010 r. Przepis ten umożliwia bowiem orzeczenie w wyroku łącznym bezwzględnej kary łącznej pozbawienia wolności w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. W świetle jednoznacznej dyspozycji tegoż przepisu nie sposób mówić o ewentualnym obejściuart. 75 kkw przypadku połączenia kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i orzeczenia bezwzględnej kary łącznej pozbawienia wolności, skoroart. 89 § 1a kkdostarcza odrębnej podstawy ustawowej dla takiego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż stosowanieart. 89 § 1a kkpodlega zasadzie określonej wart. 4 § 1 kk, co oznacza niedopuszczalność orzeczenia kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności za czyny popełnione przed dniem 8 czerwca 2010 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2011r. sygn. II KK 108/11, Prokuratura i Prawo 2011/11/1, czy też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. V KK 74/11, OSNKW 2011/6/15), jednakże w realiach niniejszej sprawy przestępstwo zart. 209 § 1 kk, za któreK. J.został skazany w sprawie II K 350/14 Sądu Rejonowego w Skierniewicach zostało popełnione w okresie od 4 lipca 2012 r. do 30 października 2012 r., a zatem po wejściu w życie nowelizacjiKodeksu karnego, mocą której dodanoart. 89 § 1a kk. Argumentem za dopuszczalnością łączenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz kary bezwzględnej skutkującego wymierzeniem kary łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania jest regułaa maiori od minus(tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. IV KK 159/11, LEX nr 848159, w którym stwierdzono m. in., żeskoro wraz z wprowadzeniemart. 89 § 1a kknie uległ merytorycznej zmianieart. 89 § 1 kk, to na podstawie tego przepisu sąd jest uprawniony do orzekania kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia, gdy połączeniu w wyroku łącznym podlegają kary orzeczone z warunkowym i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania). Podobnie stanowisko wypowiadają przedstawiciele doktryny (vide: P. Hofmański, L. K. Paprzycki w: M. Filar (red.) Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2008, 2010, 2012 , P. Kardas w: A. Zoll (red.) Kodeks karny. Część ogólna, t. 1, Komentarz do art. 1-116 kk, Warszawa 2012, s. 1111).
W świetle powyższych rozważań oczywistym jest zatem wniosek, iż Sąd Rejonowy w Brzezinach łącząc w zaskarżonym wyroku łącznym kary pozbawienia wolności orzeczone za pozostające w zbiegu realnym przestępstwa popełnione przed 18 grudnia 2012 r., tj. datą stanowiącą cezurę wyznaczającą możliwość połączenia kar orzeczonych za przestępstwa popełnione zanim zapadł pierwszy, choćby nieprawomocny wyrok, co do któregokolwiek z tych przestępstw, obowiązany był połączyć także karę 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Skierniewicach w sprawie II K 350/14 za przestępstwo zart. 209 § 1 kkpopełnione w okresie od 4 lipca 2012 r. do 30 października 2012 r. Odstępując od połączenia kary wymierzonej za wskazane przestępstwo, Sąd Rejonowy w Brzezinach dopuścił się obrazy przepisu prawa materialnego, tj.art. 85 kk.
Pomimo stwierdzenia wskazanego powyżej uchybienia nie jest jednak możliwe uwzględnienie wniosku zawartego w apelacji Prokuratora Rejonowego w Brzezinach w zakresie postulowanej zmiany zaskarżonego wyroku, także w zakresie wskazanym przez oskarżyciela publicznego w toku rozprawy odwoławczej. Podkreślenia bowiem wymaga, że postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w sytuacji spełnienia warunków określonych wart. 85 kkiart. 569 § 1 kpkma charakter merytoryczny i wiąże się z ukształtowaniem na nowo kary z wyroków podlegających łączeniu, a zatem na nowo kreuje prawomocne skazanie. Jeżeli więc sąd właściwy umorzył w określonym zakresie postępowanie w tym przedmiocie na podstawieart. 572 kpk, mimo prawnie istniejących warunków orzeczenia kary łącznej, uchybienie to, wobec wynikającej z przepisuart. 454 § 1 kpkzasadyne peius,nie może zostać konwalidowane w postępowaniu odwoławczym (tak Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 10 stycznia 2008r. sygn. II AKa 456/07 – KZS 2008/4/109, podobnie Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. II AKa 53/13 – Lex nr 1311956). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż Sąd Rejonowy w Brzezinach w zaskarżonym wyroku łącznym umorzył na podstawieart. 572 kpkpostępowanie w odniesieniu m. in. do kary orzeczonej w sprawie II K 350/14 Sądu Rejonowego w Skierniewicach. Z tego względu uchybienie stwierdzone w niniejszej sprawie rodziło konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w całości stosownie doart. 437 § 1 i 2 kpkiart. 438 pkt 1 kpk. Tylko w takim wypadku zachowana zostanie bowiem zasada dwuinstancyjności postępowania w odniesieniu do orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności obejmującej kary jednostkowe pozbawienia wolności wymierzone za przestępstwa, co do których sądmeritidostrzegł istnienie zbiegu realnego.
Na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturzezasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. O.kwotę 147,60 zł tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Kwota wynagrodzenia jest zgodna z§ 14 ust. 5w zw. z§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801) i uwzględnia należny podatek od towarów i usług.