Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 197/16
Data wyroku: 2016-05-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Łukasz Malinowski, Gabriela Sobczyk, Magdalena Hupa-Dębska
Słowa kluczowe: Współwłasność, Zarząd Rzeczą Wspólną, Własność
Podstawa prawna: Art. 199 kc, Art. 63 kc, Art. 710 kc, Art. 230 kc

Sygn. akt III Ca 197/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 maja 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Magdalena Hupa-Dębska (spr.)
Sędzia    SO Gabriela Sobczyk
SR (del.) Łukasz Malinowski
Protokolant    Dominika Tarasiewicz
po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaM. S.
przeciwkoZ. D.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku
z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I C 1607/14

1
oddala apelację;

2
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSR (del.) Łukasz Malinowski SSO Magdalena Hupa-Dębska SSO Gabriela Sobczyk

UZASADNIENIE
M. S.domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanegoZ. D.kwoty 14.400 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 października 2014 r. oraz z kosztami procesu. Wskazał, że pozwany jako posiadacz w złej wierze zajmuje stanowiący współwłasność powoda dom przyul. (...).L.7 wŚ.. Powód o powyższym dowiedział się od synów i nigdy nie wyraził zgody na nieodpłatne zamieszkanie pozwanego w tym domu. Domaga się należnej mu jako współwłaścicielowi połowy wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z budynku za okres od
15 października 2011 r. do 15 października 2014 r., licząc po 400 zł miesięcznie. Wezwanie do zapłaty skierowane do pozwanego nie odniosło skutku.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasadzenie na jego rzecz kosztów procesu. Zarzucił, że przysługuje mu tytuł prawny do zamieszkiwania w nieruchomości w postaci umowy użyczenia zawartej ze współwłaścicielką nieruchomościD. S., o czym powód wiedział i czego nie kwestionował. Wskazał, że ponosi koszty związane z utrzymaniem nieruchomości oraz koszty nakładów. Podniósł, że zajmuje jedynie część budynku i kwestionował wysokość żądanego wynagrodzenia. Wreszcie zarzucił, że powód dochodząc roszczenia dokonuje czynności przekraczającej zwykły zarząd.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Rybniku oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Orzeczenie to zapadło przy ustaleniu, żeM.iD. S.są współwłaścicielami nieruchomości położonej wŚ., przyul. (...). Dnia 21 lipca 2004 r. prawomocnie rozwiązane zostało przez rozwód małżeństwoD.iM. S.. Powód wyprowadził się ze wspólnego domu w maju 2004 r., pozostała w nimD. S.z trzema synami. Pozwany pozostaje w nieformalnym związku zD. S.i w 2009 r. na jej prośbę zamieszkał z nią. Powód co tydzień lub dwa odwiedzał synów zamieszkałych z matką, również wchodził do domu
i rozmawiał z pozwanym, wiedział że jest partnerem byłej żony i nie sprzeciwiał się temu związkowi. Wiedział, że pozwany zamieszkuje w domu będącym jego współwłasnością, widział prace remontowe i ulepszenia nieruchomości dokonywane przez pozwanego, nie sprzeciwiając się tym remontom.D. S.nie osiągała dochodów i to pozwany łożył na utrzymanie domu. Począwszy od 2014 r., gdyD. S.żądała od dorosłych synów partycypowania w kosztach utrzymania domu, między synami powoda a ich matką i jej partnerem narastają konflikty.
Dalej ustalił Sąd, że powód nigdy nie sprzeciwił się zamieszkaniu pozwanego w domu stanowiącym jego współwłasność. Nigdy wyraźnie nie zażądał, by pozwany opuścił ten dom
i zabrał swoje rzeczy, nie wypowiedział uprawnienia do zamieszkiwania i nie wystąpił z pozwem
o eksmisję. Powód nie żądał czynszu najmu od pozwanego, a i pozwany nie oferował jego zapłaty. Dopiero w 2014 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 14.400 zł z tytułu bezumownego zajmowania domu przyul. (...).
Okoliczności te ustalił Sąd w oparciu o zeznania świadków, pozwanego i przywołane dokumenty. Wskazał na niespójność zeznań powoda i ich sprzeczność z zeznaniami świadków, którzy potwierdzali, iż pozwany zamieszkuje zD. S.od około 7 lat, czemu powód się nie sprzeciwiał i nie dał żadnego wyrazu ewentualnemu brakowi zgody na powyższe. W opisanych okolicznościach sprawy odmówił wiary twierdzeniu powoda, jakoby dowiedział się
o zamieszkiwaniu pozwanego z jego byłą żoną dopiero po uzyskaniu informacji o jego zameldowaniu, skoro przez wiele lat musiał zauważyć w domu rzeczy pozwanego, jego stałą obecność oraz pracę przy nieruchomości. Stwierdził, że znając sytuację byłej żony nie osiągającej dochodów, musiał mieć powód świadomość tego, iż koszty utrzymania nieruchomości i remontów ponosi pozwany. Powód regularnie utrzymywał kontakty z synami i już od nich musiał się dowiedzieć o zamieszkaniu pozwanego wraz z nimi.
W oparciu o te ustalenia doszedł Sąd do przekonania o bezzasadności powództwa. Uznał, że skoro pozwany zamieszkał w nieruchomości stanowiącej współwłasność powoda iD. S.na prośbę tej ostatniej, przy milczącej ale jednoznacznej zgodzie powoda stanowiącej w rzeczywistości oświadczenie jego woli o zawarciu z pozwanym umowy użyczenia domu, to pozwany stał się posiadaczem zależnym domu przyulicy (...)wŚ.w dobrej wierze, jak użytkownik, a jego prawa i obowiązki określał przepisart. 224 § 1 kcw związku zart. 230 kci nie był pozwany do wynagrodzenia za korzystanie z tej nieruchomości. Pozwany nie utracił dobrej wiary, skoro umowy mu nie wypowiedziano. Wskazał Sąd, że wypowiedzenie takie, jako czynność przekraczająca zwykły zarząd, zgodnie zart. 199 kcmusiałaby być dokonana przez oboje współwłaścicieli, tymczasemD. S.nadal wyraża zgodę na zamieszkiwanie pozwanego
w nieruchomości wspólnej i jako współwłaścicielka w zakresie jej udziału może korzystać wraz
z pozwanym z nieruchomości. Powyższe skutkowało oddaleniem powództwa. O kosztach orzekł Sąd na mocyart. 98 kpc.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód zaskarżając go w całości i wnosząc o jego zmianę przez uwzględnienie powództwa, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, przy obciążeniu pozwanego kosztami postępowania za obie instancje. Zarzucił mu błędne ustalenie, że strony zawarły umowę użyczenia, że powód wyraził zgodę na zawarcie umowy użyczenia przezD. S.oraz że miał świadomość zamieszkiwania pozwanego w nieruchomości stanowiącej współwłasność oraz, że akceptował ten stan rzeczy. Jako błędne ocenił też ustalenie, że pozwany utrzymuje sporną nieruchomość i płaci za remonty. Zarzucił nadto naruszenie prawa materialnego, a to:art. 224 kc, przez błędne zastosowanie i uznanie, że pozwany był posiadaczem zależnym nieruchomości
w dobrej wierze;art. 225 kcprzez jego niezastosowanie, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że pozwany nie posiadał żadnego tytułu prawnego do nieruchomości. Podniósł też zarzut naruszenia przepisów postępowania:art. 233 kpcprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego orazart. 227 kpcw związku zart. 278 kpcprzez oddalenie wniosku
o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, podczas gdy wskazany dowód był konieczny dla rozstrzygnięcia o żądaniu powoda. Ponowił wniosek o przeprowadzenie tego dowodu, jak też zgłosił dalsze wnioski o dopuszczenie dowodu z dokumentów.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda nie mogła odnieść skutku.
Nie można zgodzić się z apelującym, aby wydając zaskarżony wyrok Sąd Rejonowy dopuścił się uchybień w przeprowadzeniu postępowania, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
Wbrew zarzutom apelacji, za prawidłowe trzeba przyjąć istotne ustalenia Sądu pierwszej instancji co do tego, że powód miał świadomość zamieszkiwania pozwanego wraz zD. S.oraz że akceptował ten stan rzeczy. Powód nie zdołał w tym zakresie przeprowadzić wywodu uzasadniającego postawiony zarzut naruszeniaart. 233 kpc, obalającego szeroką argumentację Sąd pierwszej instancji oceniającą zgromadzony materiał dowodowy. Słusznie i zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, za kluczowy w tym zakresie dowód przyjął Sąd zeznania synów powoda, stale zamieszkujących z matką, którzy pomimo negatywnego obecnie nastawienia do pozwanego podali zeznając w marcu 2015 r., że pozwany zamieszkuje z nimi od 7 lub 6 lat, co potwierdza twierdzenie pozwanego, iż zamieszkał zD. S.5-6 lat temu. Właściwie zatem Sąd oszacował, że wspólne zamieszkanie trwa od 2009 roku. Poddawanie przez powoda
w wątpliwość wiedzy świadkaS. B.z tej przyczyny, że świadek bywał w jego domu do 2010 r., kiedy to pozwany w nim nie zamieszkiwał, nie może zatem odnieść skutku. Nie przekonują twierdzenia powoda, jakoby nie miał możliwości powzięcia wiedzy o zamieszkaniu pozwanego w jego domu. Nawet nie utrzymując kontaktów z byłą żoną i nie odwiedzając często wnętrza domu, powód widywał pozwanego w obejściu, zauważał prace remontowe i już te okoliczności powinny doprowadzić go do wniosku, że partner byłej żony zamieszkał wraz z nią. Zasadnicze znaczenie ma jednak ta okoliczność, że przez cały okres zamieszkiwania pozwanego
w nieruchomości stanowiącej współwłasność powoda, ten regularnie spotykał się z synami i nie jest prawdopodobne, aby ci nie zrelacjonowali mu istotnej zmiany w ich sytuacji życiowej, jaką
z pewnością stanowi zamieszkanie z nimi partnera matki. Przeciwne twierdzenia powoda właściwie Sąd Rejonowy ocenił jako niewiarygodne i pozostające w sprzeczności z zeznaniami świadków
i pozwanego. Poza zeznaniami powoda, reszta materiału dowodowego przekonuje też
o prawidłowości ustalenia, że przez lata powód nie sprzeciwiał się zamieszkaniu pozwanego z byłą żoną i dopiero w 2014 r., gdy narosły konflikty jego synów z ich matką i pozwanym, zaczął się temu przeciwstawiać.
Podzielając zatem powyższe ustalenia, Sąd Okręgowy stwierdza, że w oparciu o nie Sąd pierwszej instancji doszedł do nieprawidłowego wniosku, iż wiedza powoda o zamieszkiwaniu pozwanego w domu stanowiącym współwłasność powoda oraz brak sprzeciwu co do tego stanu rzeczy, ma skutkować stwierdzeniem, że między stronami niniejszego postępowania doszło do zawarcia umowy użyczenia. O ile jednak zachowanie powoda nie pozwala na przyjęcie, iż miał on wolę przystąpienia do umowy użyczenia zawartej z pozwanym przezD. S., to ustalone przez Sąd pierwszej instancji okoliczności przekonują o tym, że powód akceptował dokonanie tej czynności prawnej przez współwłaścicielkę i wyraziłper facta concludentiazgodę na tę czynność zarządu, przy zastosowaniuper analogiamart. 63 kcw związku zart. 199 kcdo stosunków między współwłaścicielami. Zastosowanie wskazanych regulacji do oświadczenia współwłaściciela
o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności zarządu, a nie na przystąpienie do umowy użyczenia, prowadzi do wniosku, iż pozwany posiadał tytuł prawny do zajmowania nieruchomości stanowiącej współwłasność powoda, którego źródłem była umowa użyczenia zawarta zD. S., natomiast powód przez akceptację tego stanu rzeczy wyraził zgodę na zawarcie czynności prawnej w postaci umowy użyczenia, sam do niej nie przystępując i nie będąc stroną tego stosunku prawnego. Umowę użyczenia zawartą pomiędzyD. S.i pozwanym należy zatem uznać za ważną. Skoro pozwany skutecznie nawiązał stosunek użyczenia nieruchomości, stał się jej posiadaczem zależnym dobrej wierze. Treścią charakterystyczną stosunku użyczenia jest brak obowiązku zapłaty za używanie oddanej w tym celu rzeczy. Skoroart. 710 kcwyraźnie zastrzega bezpłatne używanie rzeczy, to zgodnie zart. 230 kcin fine, nie mogą mieć do stosunku użyczenia odpowiedniego zastosowania przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi
o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy. Powód nie mógł zatem upatrywać podstawy zgłoszonego roszczenia w regulacjach zart. 224-225 kc.Błędne ich przywołanie przez Sąd pierwszej instancji, nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Dokonana przez Sąd pierwszej instancji odmienna ocena skutków prawnych, jakie niosły prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne sprawy, nie mogła jednak doprowadzić do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia, skoro ostatecznie odpowiada ono prawu, gdyż roszczenie powoda nie znajduje podstawy prawnej. Mając na uwadze powyższe, kwestie czynienia nakładów na nieruchomość jak i niewystąpienia z powództwem windykacyjnym, nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, a wniosek o dopuszczenie dowodów z odpisów pisma z 15 kwietnia 2015 r. oraz protokołu posiedzenia z dnia 2 kwietnia 2015 r. jako spóźniony w świetleart. 381 kpcnie mógł być uwzględniony. Również wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego dla ustalenia wysokości wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości nie mógł zostać uwzględniony, jako zmierzający do wykazania okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia, co wskazuje na bezzasadność zarzutu naruszeniaart. 227 kpcw związku zart. 278 kpc.
Dlatego, na podstawie cytowanych przepisów orazart. 385 kpcoddalono bezzasadną apelację powoda. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na mocyart. 98 kpc
w związku zart. 108 § 1 kpci przy zastosowaniu§ 6 pkt 5w związku z§ 13 ust. 1 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.200 zł, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania.
SSR (del.) Łukasz Malinowski SSO Magdalena Hupa-Dębska SSO Gabriela Sobczyk