Sąd Okręgowy w Lublinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 863/15
Data wyroku: 2016-02-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Bazelan, Sędzia Sądu Okręgowego Anna Podolska-Kojtych, Sądu Rejonowego Krzysztof Niezgoda ()
Słowa kluczowe: Współwłasność
Podstawa prawna: art. 306 k.c., art. 207 k.c.

Sygn. akt II Ca 863/15

POSTANOWIENIE
Dnia 17 lutego 2016 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Bazelan (spr.)Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Anna Podolska-Kojtych
Sędzia Sądu Rejonowego Krzysztof Niezgoda (del.)
Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Trąbka
po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 roku w Lublinie
na rozprawie
sprawy z wnioskuP. S. (1)
z udziałemM. S. (1),J. S. (1),M.
S.
o dział spadku
na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w
Puławach z dnia 6 maja 2015 roku, sygn. akt I Ns 819/10
postanawia
oddalić apelację.
II Ca 863/15

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 11 kwietnia 2006 roku (data wpływu do Sądu), wnioskodawcaP. S. (1)wniósł o podział majątku wspólnegoJ. S. (2)iW. S.oraz o dział spadku poW. S..
W piśmie procesowym z dnia 24 października 2014 roku (k.1392) pełnomocnik wnioskodawcyP. S. (1)wniósł o rozliczenie - na podstawieart. 686 k.p.c.- pożytków pozyskanych w okresie ostatnich 10 lat tj. od 2014 roku przezJ. S. (1)z zabudowanej nieruchomości położonej wK. D.przyul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów nr(...), w którejJ. S. (1)prowadzi działalność gospodarczą tj. działalność gastronomiczno – handlową pod nazwąJ. S. (1)U (...), na rzecz wnioskodawcyP. S. (1)oraz uczestnikówP. S. (2),M. S. (1)iM. S. (2)- do wysokości posiadanych przez nich udziałów w nieruchomości (k.1392-1393).
W piśmie procesowym z dnia 31 listopada 2014 roku (k.1411) pełnomocnik wnioskodawcyP. S. (1)sprecyzował, że wnosi o rozliczenie pożytków uzyskanych w okresie od 01 stycznia 2004 roku do dnia 01 października 2014 roku przezJ. S. (1)z zabudowanej nieruchomości położonej wK. D.przyul. (...), na którą składa się lokal o powierzchni 68 m2, podcienia o powierzchni 31 m2 oraz piwnica o powierzchni 36 m2, którą uczestnik użytkuje prowadząc od 01 lipca 2007 roku działalność gospodarczą w wysokości obliczonej na podstawie uśrednionych cen rynkowych wK. D.tj. na rzeczP. S. (1)w wysokości posiadanego przez niego udziału w 9/60 części w łącznej kwocie 274.44,20 zł, na rzeczM. S. (1)w wysokości posiadanego przez nią udziału w 14/60 części w łącznej sumie 426.913,20 zł oraz na rzeczM. S. (2)w wysokości posiadanego przez nią udziału w 14/60 części w łącznej sumie 426.913, 20 zł (k.1399-1408), a w piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2014 roku (k.1427) ostatecznie sprecyzował, że przedmiotowy wniosek o rozliczenie pożytków, dotyczy jedynie rozliczenia na rzecz wnioskodawcyP. S. (1)(k.1426).
Z kolei w piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2014 roku (k.1422), pełnomocnik uczestnikaJ. S. (1), wnosząc o oddalenie w.w. wniosku, wniósł o zasądzenie na rzecz uczestnikaJ. S. (1)od wnioskodawcyP. S. (1)kwoty 63.600 zł tytułem pobranych przez wnioskodawcęP. S. (1)pożytków ponad należny mu udział, za okres 9 lat i 11 miesięcy z tytułu wyłącznego użytkowania przez wnioskodawcę lokalu mieszkalnego o powierzchni 70 m 2.
Postanowieniem częściowym z dnia 6 maja 2015 roku Sąd Rejonowy w Puławach:
I. oddalił wniosek wnioskodawcyP. S. (1)o zasądzenie od uczestnikaJ. S. (1)na rzecz wnioskodawcyP. S. (1)kwoty 274.444,20 zł tytułem pobranych przez uczestnikaJ. S. (1)pożytków z części budynku usytuowanego na nieruchomości(...)położonej wK. D., dla której Sąd Rejonowy w Puławach prowadziksięgę wieczystą (...).
II. oddalił wniosek uczestnikaJ. S. (1)o zasądzenie od wnioskodawcyP. S. (1)na rzecz uczestnikaJ. S. (1)kwoty 63.600 zł tytułem pobranych przez wnioskodawcęP. S. (1)pożytków z części budynku usytuowanego na nieruchomości(...)położonej wK. D., dla której Sąd Rejonowy w Puławach prowadziksięgę wieczystą (...).
Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia Sądu Rejonowego:
W. S.zmarł 1 kwietnia 1998 roku wP..
Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2005 roku w sprawie I Ns 611/98 Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek poW. S.na podstawie ustawy nabyli: żona –J. S. (2)w ¼ części oraz dzieci –P. S. (2),P. S. (1),M. S. (1),J. S. (1)iM. S. (2)po 3/20 części każde z nich, zaś wchodzące w skład spadku poW. S.gospodarstwo rolne na podstawie ustawy nabyli: żona –J. S. (2)oraz dzieci –P. S. (2),P. S. (1)iM. S. (2)po ¼ części każdy z nich.
J. S. (2)zmarła w dniu 10 lipca 2009 roku, a spadek po niej odziedziczyły jej dzieci:M. S. (1),J. S. (1)iM. S. (2)– po 1/3 części każe z nich
W dniu 28 października 2011 roku pomiędzyP. S. (2)iJ. S. (1)została zawarta w formie aktu notarialnego za Rep.(...)przed notariuszemJ. K.umowa, mocą którejP. S. (2)zbył nieodpłatnieJ. S. (1)cały, nieobciążony roszczeniami osób trzecich, udział w spadku jaki odziedziczył po zmarłym ojcuW. S.na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Puławach z dnia 24 stycznia 2005 roku w sprawie I Ns 611/98, aJ. S. (1)nabył przedmiotowe prawa.
W skład spadku poW. S.wchodzi miedzy innymi udział w ¾ części w zabudowanej nieruchomości położonej wK. D.przyul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów nr(...), dla której Sąd Rejonowy w Puławach prowadziksięgę wieczystą (...)/, a w skład spadku poJ. S. (2)udział w 7/16 części w w.w. nieruchomości. Nieruchomość ta nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego, które wchodzi w skład spadku poW. S..
Aktualnymi współwłaścicielami zabudowanej nieruchomości(...)położonej wK. D.przyul. (...), z tytułu spadkobrania poW. S.iJ. S. (2)oraz wobec treści umowy z dnia 28 października 2011 roku zawartej pomiędzyP. S. (2)iJ. S. (1), w formie aktu notarialnego za Rep.(...)przed notariuszemJ. K.są:P. S. (1)w 27/240 części,J. S. (1)w 89/240 części orazM. S. (1)w 62/240 części iM. S. (2)w 62/240 części.
Na nieruchomości tej, której powierzchnia odpowiada 189 m2, usytuowana jest stara przebudowana i rozbudowana kamienica. Powierzchnia zabudowy kamienicy równa jest 119,5 m2. W budynku tym, na poziomie parteru urządzona jest kawiarnia, a na piętrze i poddaszu znajdują się pomieszczenia mieszkalne. Budynek ten jest częściowo podpiwniczony.
Powierzchnia parteru odpowiada 54,74 m2, piętra – 73,05 m2, poddasza 14,77 m2, a podpiwniczenia 25 m2.
Zarówno przed jak i za budynkiem kamienicy znajdują się wąskie pasy tej nieruchomości, które nie są zabudowane.
W posiadaniu zabudowanej nieruchomości(...), o powierzchni 0,0189 ha położonej wK. D.przyul. (...), jestP. S. (1)iJ. S. (1).
P. S. (1)w budynku kamienicy usytuowanej na tej nieruchomości zajmuje pomieszczenia znajdujące się na poddaszu oraz werandę, pokój z kuchnią, pokój i łazienkę na parterze tego budynku (za wyjątkiem pomieszczeń z płaskim dachem tj. dwóch pokoi o powierzchni 13,71 m2 i 7,65 m2 i łazienki o powierzchni 1,28 m2), zaś uczestnikJ. S. (1)– na piętrze zajmuje pomieszczenia z płaskim dachem (dwa pokoje o powierzchni 13,71 m2 i 7,65 m2 i łazienkę o powierzchni 1,28 m2) oraz pomieszczenia znajdujące się na parterze i piwnicę.
W posiadanie w w.w. zakresie pomieszczeń na piętrze kamienicy usytuowanej na przedmiotowej nieruchomościP. S. (1)wszedł po śmierci ojcaW. S.w maju 1998 roku, a pomieszczeń poddasza, po adaptacji strychu - w 1999 roku. Pomieszczenia znajdujące się na parterze budynku spadkodawcaW. S.odzyskał w 1989 roku i od tego czasu, wspólnie zP. S. (1)w pomieszczeniach tych prowadził kawiarnię.J. S. (1)jest użytkownikiem w w.w. zakresie pomieszczeń kamienicy na przedmiotowej nieruchomości od 1997 roku, to jest od czasu kiedy jeszcze za zgodą ojcaW. S.rozpoczął prowadzenie kawiarni w pomieszczeniach znajdujących się na parterze kamienicy.
P. S. (1)użytkuje część urządzonego na tyłach kamienicy podwórka, aJ. S. (1)drugą część tego podwórka oraz nieruchomość w podcieniach tego budynku.
W pomieszczeniach znajdujących się na piętrze i na poddaszu kamienicy zamieszkujeP. S. (1)ze swoimi dziećmi. W pomieszczeniach znajdujących się na parterze kamienicy –J. S. (1)prowadzi kawiarnię.
P. S. (1)iJ. S. (1)ponieśli nakłady na zajmowane przez siebie pomieszczenia w budynku kamienicy, usytuowanym na nieruchomości(...)położonej wK. D..
P. S. (1)nie wynajmuje zajmowanych przez siebie w budynku usytuowanym na nieruchomości(...)położonej wK. D.przyul. (...)pomieszczeń. Zajmowanych przez siebie w tym budynku pomieszczeń nie wynajmuje takżeJ. S. (1).
AniP. S. (1), aniJ. S. (1)nie pobierają z nieruchomości(...)położonej wK. D.pożytków naturalnych i pożytków cywilnych.
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o wskazane w uzasadnieniu dowody.
Sąd Rejonowy powołując się naart. 206 k.c.i207 k.c.w zw. zart. 1035 k.c.wskazał, że każdy ze współwłaścicieli uprawniony jest do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy wspólnej, a pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
Sąd zaznaczył, że przez pożytki o jakich mowa wart. 207 k.c.rozumie się pożytki naturalne (art. 53 § 1 k.c.) oraz pożytki cywilne (art. 53 § 2 k.c.), a innymi przychodami w rozumieniu w.w. przepisu są zaś takie przychody osiągane z gospodarowania rzeczą, które nie są pożytkami naturalnymi rzeczy np. materiały z rozbiórki budynku.
Mając na względzie treść w.w. przepisów oraz bezsporne ustalenia stanu faktycznego Sąd uznał, że zabudowana nieruchomość(...)położona wK. D., nie przynosiła ani wnioskodawcyP. S. (1)i uczestnikowiJ. S. (1)pożytków naturalnych, pożytków cywilnych i innych przychodów, nie będących pożytkami naturalnymi.
Okoliczność ta znalazła się bowiem poza sporem uczestników tego postępowania, którzy zgodnie przyznali, że zajmowane przez nich w tym budynku pomieszczenia, nie były i nie są przez nich ani wynajmowane, ani dzierżawione. Uczestnicy tego postępowaniaP. S. (1)iJ. S. (1)nie wskazywali także, aby którykolwiek z nich pobierał pożytki naturalne z przedmiotowej nieruchomości lub inne przychody, o jakich mowa w w.w.art. 207 k.c.
Jednocześnie biorąc pod uwagę wskazywany przez pełnomocnika wnioskodawcyP. S. (1)i pełnomocnika uczestnikaJ. S. (1)sposób wyliczenia pożytków objętych żądaniem wniosku z dnia 24 października 2014 roku przez pełnomocnika wnioskodawcyP. S. (1)oraz objętych żądaniem wniosku z dnia 19 listopada 2014 roku przez pełnomocnika uczestnikaJ. S. (1)– jako zaoszczędzonych wydatków przez posiadającego w kamienicy usytuowanej na nieruchomości(...)wK. D.przez wnioskodawcęP. S. (1)iJ. S. (1)poszczególnych pomieszczeń w tym budynku oraz części niezabudowanych przedmiotowej nieruchomości, Sąd uznał, że przedmiotem żądania w.w. wniosków jest rozliczenie nie pożytków tylko korzyści jakie osiąga uczestnikJ. S. (1)z tytułu posiadania części pomieszczeń w w.w. wspólnej nieruchomości oraz części niezabudowanej nieruchomości (podcieni), a także korzyści jakie osiąga wnioskodawcaP. S. (1)z tytułu posiadania części pomieszczeń w przedmiotowej nieruchomości.
Według Sądu Rejonowego użyte przez ustawodawcę wart. 207 k.c.pojęcia pożytków (naturalnych i cywilnych) i innych przychodów z rzeczy wspólnej nie obejmują jednak swym zakresem korzyści osiąganych przez współwłaścicieli z tytułu posiadania pomieszczeń we wspólnej nieruchomości. Nie można bowiem nie zauważyć, że każdy ze współwłaścicieli uprawniony jest do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.).
Z tych względów Sąd uznał, że żądanie przez wnioskodawcęP. S. (1)zasądzenia na jego rzecz od uczestnikaJ. S. (1)kwoty 274.444,20 zł tytułem osiąganych przezJ. S. (1)korzyści z tytułu posiadania przez niego z wyłączeniem innych osób, części pomieszczeń w budynku usytuowanym na nieruchomości(...)położonej wK. D.oraz niezabudowanej części tej nieruchomości, a także żądanie przez uczestnikaJ. S. (1)zasądzenia na jego rzecz od wnioskodawcyP. S. (1)kwoty 63.600 zł tytułem osiąganych przezP. S. (1)korzyści z tytułu posiadania przez niego z wyłączeniem innych osób, części pomieszczeń w budynku usytuowanym na nieruchomości(...)położonej wK. D.– nie znajduje podstawy prawnej wart. 207 k.c.
Z uwagi na to, że współwłaściciel, który pozbawia innego współwłaściciela posiadania rzeczy w sposób przewidziany wart. 206 k.c., narusza uprawnienia wynikające ze współwłasności, która jako szczególna postać własności, na podstawieart. 222 k.c.i następnych podlega ochronie, może dochodzić w sprawie o dział spadku roszczeń o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy wspólnej na zasadach określonych wart. 244 par. 2 k.c.lub na zasadach określonych wart. 224 par. 2 k.c.w związku zart. 225 k.c., rozważenia wymaga kwestia, czy w rozpoznawanej sprawie posiadanie przezP. S. (1)iJ. S. (1)części pomieszczeń w budynku usytuowanym na wspólnej nieruchomości(...)położonej wK. D.oraz niezabudowanych części tej nieruchomości połączone było z naruszającymart. 206 k.c.wyzuciem ze współwłasności lub niedopuszczeniem do współposiadania współwłaścicieli tej nieruchomości.
Mając na względzie treść w.w. przepisów oraz dokonane przez Sąd ustalenia stanu faktycznego, Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawcaP. S. (1)i uczestnikJ. S. (1), reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników, nie wykazali przesłanek o których mowa w w.w. przepisachk.c.
Zdaniem Sądu, podziału pomieszczeń w domu usytuowanego na nieruchomości(...)położonej wK. D., na te, które pełnią funkcję mieszkalną i te, które pełnią funkcję użytkową dokonał jeszcze ojciec uczestników postępowaniaW. S., kiedy od końca lat 80 – tych, w pomieszczeniach usytuowanych na parterze kamienicy urządził kawiarnię. Współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, po śmierciW. S., jeszcze pod koniec lat 90 – tych, obejmując w posiadanie część pomieszczeń mieszkalnych (P. S. (1)) oraz cześć pomieszczeń mieszkalnych i użytkowych (J. S. (1)) usankcjonowali taki podział.P. S. (1)po śmierci ojcaW. S.objął do wyłącznego użytkowania część pomieszczeń na piętrze i pomieszczenia na strychu, aJ. S. (1)– piwnicę, pomieszczenia na parterze i część pomieszczeń na piętrze. Część podwórza (za kamienicą) znalazła się w posiadaniuP. S. (1), a pozostała część tej nieruchomości w posiadaniuJ. S. (1). UczestnicyP. S. (1)iJ. S. (1)dokonali nakładów na użytkowane przez siebie pomieszczenia. Do chwili obecnej współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości utrzymują taki sposób podziału przedmiotowej nieruchomości i usytuowanej na niej kamienicy.
Podział ten, ze względu na rozmiary kamienicy i jej właściwości oraz jej społeczno - gospodarcze przeznaczenie, w ocenie Sądu był dopuszczalny, a jako taki, nie naruszał normyart. 206 k.c., skoro z jednej strony uwzględniał charakter pomieszczeń w tej kamienicy i ich rzeczywiste przeznaczenie, z drugiej zaś nie kłócił się z interesem współwłaścicieli tej nieruchomości. Sposób w jaki został dokonany, w ocenie Sądu, nie stanowił też wyzucia ze współposiadania lub niedopuszczenia współwłaścicieli do współposiadania, skoro sankcjonował sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości zapoczątkowany jeszcze pod koniec lat 80-tych przez spadkodawcęW. S..
W tym stanie faktycznym i prawnym, Sąd Rejonowy uznał, że roszczenia wnioskodawcyP. S. (1)zawarte we wniosku z dnia 24 października 2014 roku oraz uczestnikaJ. S. (1)zawarte we wniosku z dnia 19 listopada 2014 roku, jako nie udowodnione, podlegają oddaleniu.
Podnieść bowiem należy, że ani wnioskodawcaP. S. (1)ani uczestnikJ. S. (1)nie wskazywali, aby zostali pozbawieni posiadania lub niedopuszczeni do współposiadania objętej żądaniem wniosku nieruchomości. Nie wykazali także na istnienie okoliczności o jakich mowa wart. 224 par. 2 k.c.iart. 225 k.c., w szczególności, aby korzystanie przez nich ze wspólnej nieruchomości i pomieszczeń w kamienicy usytuowanej na tej nieruchomości, w niezmiennym od końca lat 90 – tych zakresie, miało charakter bezprawny.
Z tych wszystkich względów, na podstawie w.w. przepisów Sąd Rejonowy oddalił żądania wnioskodawcy i uczestnika.
Apelację od tego postanowienia złożył wnioskodawcaP. S. (1), który zaskarżył je w punkcie I i zarzucił:
l. Mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art. 207 kcpoprzez jego błędną wykładnię, a to poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż pobierane przez uczestnikaJ. S. (1)wpływy pieniężne, aktywa osiągane w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej (kawiarni) w zabudowanej nieruchomości(...)położonej wK. D.przyul. (...)nie stanowią pożytków ani przychodów z rzeczy w rozumieniu przepisuart. 207 kc, podczas gdy uczestnikJ. S. (1)w ramach tej działalności gospodarczej prowadzonej w ww. nieruchomości codziennie zawiera szereg umów cywilnoprawnych tj. umów sprzedaży z klientami i pobiera z przedmiotowej nieruchomości pożytki i inne przychody z rzeczy (oznaczające wpływy, zwłaszcza pieniężne, osiągane z gospodarowania rzeczą zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 maja 206 r., III CZP 9/06) w rozumieniuart. 207 kc(bowiem każdorazowo powstaje stosunek prawny, z którego uczestnik osiąga dochód i który będzie trwał dopóki uczestnikJ. S. (1)będzie prowadził kawiarnię w przedmiotowej nieruchomości), i z tego tytułu uczestnikJ. S. (1)uzyskuje pewien przychód, co uczestnikJ. S. (1)potwierdził na posiedzeniu z dnia 16 kwietnia 2015 r., podczas którego zeznał, iż osiąga przychód z nieruchomości, w której prowadzi działalność gospodarczą, jednak nie jest mu znana wysokość osiąganego przychodu, a uzyskiwany dochód (rozumiany jako czysty zysk) określił jako zmienny w różnych latach i wahający pomiędzy 30.000 zł a 50.000 zł rocznie, uczestnik nie potrafił również określić ponoszonych rocznie kosztów uzyskania przychodów,
2. Mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie następujących przepisów prawa procesowego:
a)Art. 386 § 4 kpcw zw. z 686kpcpoprzez nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji poprzez błędne uznanie, iż wniosek wnioskodawcyP. S. (1)z dnia 24 października 2014 r. dotyczy rozliczenia korzyści, jakie osiąga uczestnikJ. S. (1)z tytułu posiadania części pomieszczeń w nieruchomości(...)położonej wK. D.przyul. (...)oraz części niezabudowanej nieruchomości (podcieni), podczas gdy w przedmiotowym wniosku wnioskodawcaP. S. (1)wprost wniósł o rozliczenie pożytków i innych przychodów z rzeczy w rozumieniuart. 207 kcpobranych przez uczestnikaJ. S. (1)z ww. nieruchomości, nie odnosząc się w żaden sposób do rozliczania korzyści uzyskiwanych przez uczestnikaJ. S. (1),
b)Art. 386 § 4 kpcw zw. zart. 232 kpcw zw. zart. 379 pkt 5 kpcpoprzez nierozpoznanie wniosku wnioskodawcyP. S. (1)o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny ruchomości (szacunek przedsiębiorstw) na okoliczność wyceny wartości pożytków i innych przychodów z rzeczy w rozumieniuart. 207 kcpozyskiwanych w okresie ostatnich 10 lat, tj. od 2004 roku przez UczestnikaJ. S. (1)ze składnika stanowiącego przedmiot działu spadku, tj. nieruchomości — zabudowanej działki gruntu położonej wK. D.przyul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów numerem(...), dla której Sąd Rejonowy prowadziksięgę wieczystą nr KW (...), w której Uczestnik prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą:J. S. (1)„(...)" Działalność Gastronomiczne — Handlowa, który to dowód wykazałby jakie pożytki i inne przychody z rzeczy w rozumieniuart. 207 kcbyły uzyskiwane przez uczestnikaJ. S. (1), a co w konsekwencji pozbawiło wnioskodawcęP. S. (1)możności obrony swych praw,
c)Art. 233 § l kpcw zw. zart. 13 § 2 kpcpolegającego na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, iż uczestnikJ. S. (1)nie pobierał z zabudowanej nieruchomości(...)położonej wK. D.przyul. (...)pożytków, ani przychodów z rzeczy, o jakich mowa w przepisieart. 207 kc, podczas gdy uczestnikJ. S. (1)prowadzi w przedmiotowej nieruchomości działalność gospodarczą (kawiarnię), w ramach której codziennie zawiera szereg umów cywilnoprawnych tj. umów sprzedaży z klientami i pobiera z przedmiotowej nieruchomości pożytki cywilne i inne przychody (oznaczające wpływy, zwłaszcza pieniężne, osiągane z gospodarowania rzeczą) z rzeczy w rozumieniuart. 207 kc(każdorazowo powstaje stosunek prawny, z którego uczestnik osiąga dochód i który będzie trwać dopóki uczestnikJ. S. (1)będzie prowadził kawiarnię w przedmiotowej nieruchomości), a ponadto niewzięcie pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji zeznań uczestnikaJ. S. (1)na posiedzeniu z dnia 16 kwietnia 2015 r., podczas którego potwierdził, iż osiąga przychód z nieruchomości, w której prowadzi działalność gospodarczą, jednak nie jest mu znana wysokość osiąganego przychodu, a jego dochód (rozumiany jako czysty zysk) określił jako zmienny w różnych latach i wahający się od 30.000 zł a 50.000 zł rocznie, uczestnik nie potrafił również określić ponoszonych rocznie kosztów uzyskania przychodów,
d)Art. 328 § 2 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpcpolegającego na nieprawidłowym sporządzeniu uzasadnienia postanowienia, w wyniku czego postanowienie jest wewnętrznie sprzeczne, w szczególności poprzez stwierdzenie w jego treści, iż Sąd orzeka w jego treści w przedmiocie wniosku wnioskodawcy o rozliczenie pożytków pobranych przez uczestnikaJ. S. (1)z części budynku usytuowanego na nieruchomości(...)położonej wK. D.przyul. (...), by następnie wskazać, iż „Sąd uznał, że przedmiotem żądania wniosku jest rozliczenie nie pożytków tylko korzyści jakie osiąga uczestnikJ. S. (1)z tytułu posiadania posiadania części pomieszczeń w wspólnej nieruchomości oraz części niezabudowanej nieruchomości", które to stwierdzenia Sądu są wzajemnie sprzeczne,
3. Mający wpływ na treść zaskarżonego postanowienia błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż uczestnikJ. S. (1)nie pobierał z zabudowanej nieruchomości(...)położonej wK. D.przyul. (...)pożytków ani przychodów z rzeczy w rozumieniu przepisuart. 207 kc, podczas gdy uczestnikJ. S. (1)pobiera prowadzi w przedmiotowej nieruchomości działalność gospodarczą (kawiarnię), w ramach której codziennie zawiera szereg umów cywilnoprawnych tj. umów sprzedaży z klientami i pobiera z przedmiotowej nieruchomości pożytki i inne przychody z rzeczy (oznaczające wpływy, zwłaszcza pieniężne, osiągane z gospodarowania rzeczą) w rozumieniuart. 207 kc(bowiem każdorazowo powstaje stosunek prawny, z którego uczestnik osiąga dochód i który będzie trwał dopóki uczestnikJ. S. (1)będzie prowadził kawiarnię w przedmiotowej nieruchomości), i z tego tytułu uczestnikJ. S. (1)uzyskuje pewien przychód, co uczestnikJ. S. (1)potwierdził na posiedzeniu z dnia 16 kwietnia 2015 r., podczas którego zeznał, iż osiąga przychód z nieruchomości, w której prowadzi działalność gospodarczą, jednak nie jest mu znana wysokość osiąganego przychodu, a uzyskiwany dochód (rozumiany jako czysty zysk) określił jako zmienny w różnych latach i wahający pomiędzy 30.000 zł a 50.000 zł rocznie, uczestnik nie potrafił również określić ponoszonych rocznie kosztów uzyskania przychodów,
Mając powyższe na względzie wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez: uwzględnienie wniosku wnioskodawcy o zasądzenie od uczestnikaJ. S. (1)kwoty 274.444,20 zł tytułem pobranych przez uczestnikaJ. S. (1)pożytków i innych przychodów z rzeczy w rozumieniuart. 207 kcz części budynku usytuowanego na nieruchomości(...)położonej wK. D., dla której Sąd Rejonowy w Puławach prowadziksięgę wieczystą (...), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądu I Instancji.
Pełnomocnik uczestnika wniósł o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy z jednym zastrzeżeniem wynikającym z pomyłki Sądu w zakresie wskazania, że wnioskodawcaP. S. (1)zajmuje pomieszczenia na parterze budynku, podczas gdy bezspornym jest, że chodzi o pomieszczenia na piętrze.
Sąd Okręgowy podziela także ustalenia oraz ocenę prawną, żeJ. S. (1)nie pobierał pożytków, ani przychodów z zajmowanych pomieszczeń w rozumieniuart. 53 k.c.iart. 207 k.c.i w konsekwencji, że wnioskodawcy nie przysługują roszczenia z tego tytułu.
Zarzuty apelacji naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.iart. 207 k.c.w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
Wprawdzie Sąd Rejonowy nie odniósł się szerzej do kwestii ewentualnego uzyskiwania przez uczestnika „pożytków” w postaci dochodów z działalności prowadzonej na przedmiotowej nieruchomości wskazując jedynie, że uczestnik (podobnie jak wnioskodawca) nie pobierali pożytków naturalnych i cywilnych z nieruchomości, z których mieliby się rozliczyć, gdyż nie wynajmowali zajmowanych pomieszczeń (co jest bezsporne), ale stanowisko Sądu Rejonowego, że wnioskodawca nie wykazał podstaw zart. 207 k.c.do uwzględnienia jego roszczeń, jest trafne.
Art. 207 k.c.przewiduje m.in. że pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów.
UczestnikJ. S. (1)zajmując pomieszczenia na wspólnej nieruchomości przyul. (...)wK. D.nie uzyskuje z tego tytułu czynszu od osób trzecich, a prowadzi w lokalu działalność gastronomiczno-handlową – kawiarnię „(...)” i w związku z tym sam nie uiszcza czynszu.
Jak wynika z uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006 roku, III Czp 9/06, (OSNC 2007, nr 3 , poz. 37)art. 207 k.c.nie obejmuje tego rodzaju sytuacji, w której współwłaściciel sam korzysta z nieruchomości wspólnej zaoszczędzając ponoszenia wydatków, np. w postaci czynszu, który musiałby zapłacić: „przepisart. 207 k.c.nie obejmuje zatem swoją hipotezą korzyści osiąganych przez współwłaściciela z tytułu korzystania z lokalu w nieruchomości wspólnej, korzyści te bowiem nie polegają na czerpaniu pożytków lub innych przychodów, lecz na zaoszczędzeniu wydatków”.
Nie ulega wątpliwości, że uczestnikJ. S. (1)prowadząc w kawiarnię zawiera z klientami umowy i pobiera z tego tytułu określone kwoty, ale nie są to, jak chce skarżący, wpływy z samej nieruchomości, a ze zbycia oferowanych towarów i usług. Dlatego nie są to ani pożytki ani przychody z rzeczy wspólnej w rozumieniuart. 207 k.c., a przychody z działalności gospodarczej prowadzonej przez uczestnika.
Jak wynika z apelacji żądanie wnioskodawcy aktualnie sprowadza się do domagania się w istocie części zysków z prowadzonej przez uczestnika działalności gospodarczej (przedsiębiorstwa), które niesłusznie nazywa i utożsamia z pożytkami lub przychodami z nieruchomości w rozumieniuart. 207 k.c.Jednakże nie ma podstaw aby współwłaściciel nieruchomości (P. S. (1)) brał udział w podziale zysku osiąganego z prowadzenia przez innego współwłaściciela (J. S. (1)) działalności gospodarczej na wspólnej nieruchomości i to według posiadanego udziału we współwłasności nieruchomości.
To nie przedsiębiorstwo jest przedmiotem współwłasności, a nieruchomość będąca tylko jednym z jego składników i to nie sam wspólny lokal przynosi dochody, a prowadzona działalność.
W wypadku tego rodzaju działalności – gastronomiczno-handlowej uzyskiwane dochody są wypadkową wielu czynników, nie tylko korzystania z danej nieruchomości, ale przede wszystkim podejmowanych działań, własnej pracy i umiejętności samego prowadzącego kawiarnię, oferowanych usług, potraw i napojów, pracy zatrudnionych pracowników, posiadanych urządzeń i wyposażenia lokalu, posiadanych innych praw, np. koncesji, itp. Dlatego nie ma podstaw aby osiągane z tej działalności zyski traktować jako przychód z nieruchomości, który miałby podlegać rozliczeniu z innymi współwłaścicielami na mocyart. 207 k.c.
Z tych względów dowód z opinii biegłego z zakresu „szacunku przedsiębiorstw” zmierzający do wykazania wysokości dochoduJ. S. (1)z prowadzonej działalności (k. 1520v) był zbędny dla rozstrzygnięcia, gdyż roszczenie w takim zakresie wnioskodawcy nie przysługiwało. Dlatego też Sąd Okręgowy oddalił ten wniosek (art.227 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.), a nieprzeprowadzenie tego dowodu przez Sąd Rejonowy w żadnym razie nie pozbawiło wnioskodawcy możliwości obrony swoich praw i nie doprowadziło do nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Zarzuty apelacji w tym względzie nie mają uzasadnienia i to pomijając nawet, żeart.386 § 4 k.p.c.(zarzuty z pkt 2a,b apelacji) jest skierowany do sądu drugiej instancji i nie mogło dojść do jego naruszenia przez Sąd Rejonowy.
Jak już wskazano, nie ma podstaw aby uczestnikJ. S. (1)dzielił się dochodami z prowadzonej przez siebie na wspólnej nieruchomości działalności z innymi współwłaścicielami nieruchomości. W takim wypadku w grę mogło wchodzić jedynie ewentualne rozliczenie korzyści uzyskiwanych z posiadania z wyłączeniem innych osób tej części nieruchomości polegające na zaoszczędzeniu wydatków i to pod pewnymi warunkami (por. wyżej powołaną uchwałę Sądu Najwyższego III Czp 9/06 i jej uzasadnienie), które tu nie są spełnione.
Należy wskazać, że wbrew zarzutowi apelacji, Sąd Rejonowy zasadnie dokonał analizy zasadności żądań wnioskodawcy (i wzajemnych żądań uczestnika) nie tylko jako żądania zasądzenia pożytków, ale także jako żądania rozliczenia korzyści jakie osiąga uczestnikJ. S. (1)z tytułu posiadania części pomieszczeń w w.w. wspólnej nieruchomości. Wnioskodawca wprawdzie wskazywał, że domaga się zasądzenia dochodzonej kwoty jako rozliczenia pożytków, wymiennie określając, że z nieruchomości, bądź z prowadzonej działalności, ale jednocześnie konstruował wysokość swojego żądania w oparciu o wysokość czynszu najmu jaki według niego płaciłby brat w spornym okresie (k.1400, 1441), co dawało podstawy do przyjęcia, że przedmiotem żądania jest rozliczenie korzyści uzyskanych przez uczestnika polegających na tym, że nie uiszcza czynszu za używany na potrzeby prowadzonej działalności wspólny lokal.
Jednocześnie Sąd Rejonowy trafnie uznał, że także tak ukształtowane roszczenia wnioskodawcy nie zasługują w świetleart. 206 k.c.iart. 224 § 2 k.c.iart. 225 k.c.na uwzględnienie z uwagi na to, że istniał utrwalony podział pomieszczeń do korzystania, zaakceptowany od wielu lat, podział ten był oparty na układzie pomieszczeń i funkcji nieruchomości, że korzystanie przez uczestnikaJ. S. (1)z lokalu na parterze nie miało charakteru bezprawnego i mieściło się w granicach uprawnień współwłaściciela wynikających zart. 206 k.c.
Szersza analiza tego stanowiska przez Sąd Okręgowy jest obecnie zbędna, gdyż jak wynika z treści apelacji, skarżący nie domaga się realizacji tego roszczenia (tylko rozliczenia dochodów z prowadzonej działalności) i nie przedstawił żadnych zarzutów co do rozumowania Sądu Rejonowego w tej kwestii. Niezależnie od tego takie żądanie i tak nie zostało wykazane co do wysokości - nie została wykazana ewentualna wysokość czynszu możliwego do uzyskania za przedmiotowy lokal (jak wcześniej wskazano wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego zmierzał do wykazania innej okoliczności).
Z powyższych względów zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego oddalające wniosekP. S. (1)o zasądzenie na jego rzecz kwoty 274 444 zł 20 gr jest prawidłowe i brak jest podstaw do jego zmiany lub uchylenia. Dlatego też na mocyart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną.