Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 399/16
Data wyroku: 2016-06-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Peteja-Żak, Kazimierz Cieślikowski, Grzegorz Kiepura
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: art. 158 § 2 kk

Sygnatura akt VI Ka 399/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia21 czerwca 2016r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Grzegorz Kiepura (spr.)
Sędziowie SSO Małgorzata Peteja-Żak
SSO Kazimierz Cieślikowski
Protokolant Sylwia Sitarz
po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r.
przy udziale Bolesława Kozioła Prokuratora Prokuratury RejonowejG.
sprawy

1
M. W. (1)ur. (...)wK.

synaS.iM.
oskarżonego zart. 158§2 kk

2
A. B. (1)ur. (...)wK.

synaA.iJ.
oskarżonego zart. 158§2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 23 września 2015 r. sygnatura akt IX K 3066/10
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk,art. 624 § 1 kpk,art. 636 § 1 kpk

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że za podstawę rozstrzygnięćw punktach 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 7 przyjmuje przepisyKodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2015r.;

2
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.W. Z.i adw.T. S.kwoty po 516,60 zł (pięćset szesnaście złotychi sześćdziesiąt groszy) obejmujące kwoty 96,60 zł (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy) podatku VAT, tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów obrony oskarżonych w postępowaniu odwoławczym;

4
zwalnia oskarżonegoM. W. (1)od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wydatkami w tym zakresie obciążając Skarb Państwa;

5
zasądza od oskarżonegoA. B. (1)na rzecz Skarbu Państwa wydatki poniesione w postępowaniu odwoławczym w kwocie 526,60 zł (pięćset dwadzieścia sześć złotych i sześćdziesiąt groszy) i wymierza mu opłatę za II instancję w kwocie 370 zł (trzysta siedemdziesiąt złotych).

VI Ka 399/16

UZASADNIENIE
wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 21.06.2016r. w części dot. oskarżonegoM. W. (1)
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 23.09.2015r.M. W. (1)został uznany za winnego tego, że w dniu 26.05.2010r. wK.przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu zP. Ł.,A. B. (1)oraz inną ustaloną osobą, wziął udział w pobiciuM. G. (1), poprzez bicie pokrzywdzonego pięściami i kopanie nogami w różne części ciała, w tym po głowie, tułowiu, brzuchu, narażając pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, na skutek czegoM. G. (1)doznał urazu brzucha z pęknięciem śledziony i masywnym krwotokiem do jamy brzusznej oraz stłuczenia głowy i klatki piersiowej, które to obrażenia doprowadziły do operacji pokrzywdzonego z usunięciem śledziony ze wskazań życiowych, czym w następstwie pobicia spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiu pokrzywdzonego w postaci choroby realnie zagrażającej życiu w rozumieniuart. 156 § 1 pkt 2 kk, tj. przestępstwa zart. 158 § 1 kki za to na podstawieart. 158 § 2 kkskazany został na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 69 § 1 i 2w zw. zart. 70 § 2 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 5 lat.
Na podstawieart. 71 § 1 kkwymierzono oskarżonemu karę 70 stawek dziennych grzywny po 10 zł każda.
Na podstawieart. 73 § 2 kkw okresie próby oddano oskarżonego pod dozór kuratora.
Na podstawieart. 46 § 1 kkorzeczono od oskarżonego solidarnie z oskarżonymiP. Ł.iA. B. (1)na rzecz pokrzywdzonegoM. G. (1)kwotę 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturzezasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw.W. Z.kwotę 1033,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu.
Na podstawieart. 627 kpkw zw. zart. 633 kpkiart. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnychzasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki w kwocie 1601,67 zł oraz obciążono go opłatą w kwocie 370 zł.
W wywiedzionej apelacji obrońca oskarżonegoM. W. (1)zarzucił wyrokowi:

1
obrazę przepisów postępowania w postaciart. 7 kpk, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, na skutek dowolnej zamiast swobodnej oceny materiału dowodowego i przyjęcia, że:

– oskarżonyM. W. (1)działał wspólnie i w porozumieniu z oskarżonymiP. Ł.iA. B. (1), podczas gdy z zeznań pokrzywdzonego, przesłuchanych w sprawie świadków oraz wyjaśnień współoskarżonych i oskarżonegoW.wynika, że w sprawie zaistniały de facto dwa zdarzenia, z których oskarżonyW.brał udział wyłącznie w pierwszym, tj. podszedł do pokrzywdzonego, uderzył go w twarz, kopnął w udo i odszedł, dopiero zaś po jego odejściu doszło do działań współoskarżonych, które wywołały skutek w postaci uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego opisany w akcie oskarżenia, oraz że:
- w stanie faktycznym sprawy nastąpiła jednoczesność działania atakujących, podczas gdy działanie oskarżonegoW.pozostawało uprzednie i odrębne w stosunku do działań współoskarżonychP. Ł.iA. B. (1);

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że oskarżonyW.brał udział w pobiciu pokrzywdzonegoM. G. (1)wspólnie i w porozumieniu zP. Ł.iA. B. (1), podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że jego zachowanie było niezależne od działań wyżej wymienionych, które nastąpiły po działaniu oskarżonegoW.i jego odejściu z miejsca zdarzenia;

3
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że oskarżonyM. W. (1)brał udział w pobiciu pokrzywdzonego wspólnie i w porozumieniu ze współoskarżonymi czym spowodował u niego ciężkie obrażenia ciała w rozumieniuart. 156 § 1 pkt 2 kk, podczas gdy jego zachowanie w postaci uderzenia pokrzywdzonego w twarz i kopnięcia w udo, które to działania nie spowodowały upadku pokrzywdzonego, stanowiło zachowanie odrębne od działań współoskarżonych i nie mogło spowodować doznanych przez pokrzywdzonego obrażeń.

W oparciu o podniesione zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonegoM. W. (1)poprzez jego uniewinnienie od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Apelacja obrońcy nie była zasadna. Wbrew jej wywodom sąd rejonowy nie popełnił błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, ani też nie dopuścił się obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na jego treść. Przekonanie sądu rejonowego co do sprawstwa i winy oskarżonegoM. W. (1)w zakresie postawionego mu zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 158 § 2 kkna szkodęM. G. (1)ukształtowane zostało w oparciu o wszystkie przeprowadzone dowody ocenione swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.
Udział w pobiciu, o którym mowa wart. 158 § 1 kkpolega na czynnej napaści dwóch lub więcej osób na jedną lub więcej osób, przy czym strona atakująca (sprawcy pobicia) ma przewagę nad napadniętymi. Przepisart. 158 § 1 kknie określa sposobu udziału w pobiciu, co oznacza, że może to być każda forma świadomego współdziałania jego uczestników. Do przyjęcia świadomego udziału w tym przestępstwie wystarczy świadome połączenie działania jednego ze sprawców z działaniem drugiego człowieka lub grupy osób przeciwko innemu człowiekowi lub grupie ludzi. Nie jest nawet konieczne zadanie innej osobie uderzenia, czy kopnięcia jej, spowodowanie obrażenia ciała innej osoby, czy niebezpieczeństwa dla jej życia lub zdrowia. Wystarczy by sprawca swoim zachowaniem przyczynił się do wzrostu sił po jednej ze stron zdarzenia stworzeniem warunków ułatwiających działania bezpośrednich sprawców, postawą, a nawet samą obecnością wśród osób występujących przeciwko pokrzywdzonemu i przez to stwarzał zagrożenie ofiary. Odpowiedzialność za udział w takim zdarzeniu ma charakter wspólnej odpowiedzialności za następstwa działania, co stanowi odstępstwo od zasady indywidualizacji odpowiedzialności karnej (por. M. Szwarczyk, Komentarz do art. 158 § 1 kk, LEX – 2016).
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że to właśnie oskarżonyM. W. (1)poinformowałP. Ł.,M. S. (1)iA. B. (1)o rzekomej kradzieży motocykla na szkodęJ. G. (1)i to z jego inicjatywy wszyscy wymienieni mężczyźni udali się pod miejsce zamieszkaniaJ. G. (1)w celu odzyskania motocykla – wynika to wprost z wyjaśnieńM. W. (1)i pozostałych oskarżonych. Opisane zachowanie oskarżonegoM. W. (1)przyczyniło się zatem bezpośrednio do wzrostu sił po stronie napastników i stworzyło warunki ułatwiające działanie wszystkim współosprawcom. Po przyjściu na miejsce oskarżony nie starał się wyjaśnić przyczyn sporu i rzeczywistego powodu wezwania go przezJ. G. (1), tylko natychmiast po wskazaniu przezJ. G.pokrzywdzonego, przystąpił do jego bicia – dwukrotnie uderzył go pięścią w twarz i kopnął w udo. Takie zachowanie oskarżonego świadczy o tym, że jego działanie od samego początku skierowane było na swoiste „ukaranie” – jak to ujął sąd rejonowy – pokrzywdzonego poprzez pobicie go wspólnie z pozostałymi współsprawcami. Uderzając pokrzywdzonego jako pierwszy dał sygnał swoim kolegom aby przyłączyli się do „ukarania” pokrzywdzonego poprzez zadawanie mu kolejnych ciosów i kopnięć. Oskarżony zdawał sobie sprawę po co zabrał ze sobą kolegów i jako rola miała im przypaść po przybyciu pod miejsce zamieszkaniaJ. G. (1). Wbrew twierdzeniom obrońcy oskarżonyM. W.po zadaniu ciosów pokrzywdzonemu nie oddalił się z miejsca zdarzenia, tylko po dostrzeżeniuM. G. (2), która zajście z okna, schował się za mur i założył kaptur, chcąc uniknąć zidentyfikowania. Oznacza to, że oskarżonyM. W.akceptował działanieM. S.,A. B.iP. Ł., które było kontynuacją pobicia zainicjowanego właśnie przezM. W.. Twierdzenia obrońcy zawarte w apelacji jakobyM. W.nawoływał pozostałych oskarżonych do odejścia od pokrzywdzonego, gdy ten się przewrócił, były gołosłowne. Z wyjaśnień oskarżonegoM. W.wynika jedynie to, że zawołał onP. Ł.już po zadaniu przez niego uderzeń pokrzywdzonemu: „Potem ja zawołałemP.mówiąc mu, że patrzy ta kobieta” (k. 149). Motywem zachowania oskarżonego nie było więc powstrzymanieP. Ł.i pozostałych współsprawców przed zadawaniem uderzeń pokrzywdzonemu, ale ostrzeżenieP. Ł.przed tym, że zdarzenie obserwuje inna osoba.M. W.oddalił się wraz z pozostałymi współsprawcami tj.M. S.,A. B.iP. Ł.dopiero wówczas, gdy ci przestali bić i kopać pokrzywdzonego (wyjaśnieniaM. W.– k. 149). W tym stanie rzeczy brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, jak chciał tego w wywiedzionym środku odwoławczym obrońca, aby uznać, że w istocie zaistniały dwa zdarzenia, a działanie oskarżonegoM. W.było niezależne od działańM. S.,P. Ł.iA. B.i nie miało z nimi związku. Przeciwnie, całe zdarzenie stanowiło integralną całość, a wszyscy napastnicy, tj.M. W.,M. S.,A. B.iP. Ł.wspólnie wzięli udział w pobiciu pokrzywdzonegoM. G., przy czym prowodyrem pobicia byłM. W.. Przepisart. 158 § 1 kknie zakłada „jednoczesności” zadawania uderzeń w trakcie pobicia, wystarczy, że sprawcy realizują zamiar pobicia i biją ofiarę w trakcie jednego zdarzenia w ujęciu historycznym. Nie może ulegać wątpliwości, że pokrzywdzony został pobity przez 4 współsprawców w ramach jednego zdarzenia, aM. W.nie tylko wziął udział w tym pobiciu, ale był jego inspiratorem, sprowadził bowiem pozostałych mężczyzn na miejsce zajścia w określonym celu i zainicjował pobicie, gdyż jako pierwszy uderzył pokrzywdzonego. Okoliczność, iż po zadaniu ciosów i kopnięciu pokrzywdzonego schował się za mur i próbował ostrzecP. Ł.przed nadchodzącą kobietą nie może go ekskulpować, ani umniejszać jego zawinienia.
Artykuł 158 § 2 kkokreśla typ kwalifikowany udziału w bójce lub pobiciu, w którym następstwo określa ciężki uszczerbek na zdrowiu. Odpowiedzialność z tego przepisu następuje niezależnie od tego, który z uczestników pobicia zadał cios skutkujący ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu pokrzywdzonego, wystarczy aby sprawcy przewidywali lub mogli przewidzieć, że taki skutek nastąpi. Nie może ulegać wątpliwości, że oskarżonyM. W.mógł przewidzieć, iż z powodu ciosów i kopnięć zadanych przez siebie i pozostałych współsprawców, pokrzywdzony mógł doznać ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Przekonuje o tym zarówno ilość i rodzaj, jak i umiejscowienie ciosów i kopnięć zadanych pokrzywdzonemu przez napastników. Nietrafny był więc zarzut obrońcy, że działanie oskarżonegoM. W.nie mogło spowodować doznanych przez pokrzywdzonego obrażeń. Gdyby bowiem udało się ustalić, że to oskarżonyM. W.spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiu pokrzywdzonego, wówczas ponosiłby on surowszą odpowiedzialność zart. 156 § 1 pkt 2 kk. W toku postępowania nie ustalono, który ze sprawców spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiu pokrzywdzonego, a zatem wszyscy, w tym oskarżonyM. W., ponoszą odpowiedzialność jedynie zart. 158 § 2 kk, tj. za przestępstwo wzięcia udziału w pobiciu, którego następstwem był ciężki uszczerbek na zdrowiu ofiary.
Reasumując, stwierdzić należy, że sąd rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, na podstawie wszystkich okoliczności ujawnionych w toku rozprawy, a wniesiona apelacja nie dostarczyła przekonujących argumentów, aby te ustalenia skutecznie podważyć. Sąd dokonał też prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod przepisy ustawy, kwalifikując czyn oskarżonegoM. W.jako występek zart. 158 § 2 kk. Wymierzone oskarżonemu kary i środek kary uwzględniają kryteria określone wart. 53 kk, dlatego też również zasługiwały na akceptację sądu odwoławczego. Zaskarżony wyrok podlegał jedynie korekcie polegającej na wskazaniu, że podstawę rozstrzygnięć sądu rejonowego stanowiły przepisyKodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2015r., zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 4 § 1 kk.
Z tych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku. Na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolniono oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wydatkami w tym zakresie obciążając Skarb Państwa.