Sąd Okręgowy w Koszalinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 16/16
Data wyroku: 2016-11-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt II K 16/16

UZASADNIENIE
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:R. W.urodził się w dniu (...)wK.. Od 2000 roku chorował. W wyniku choroby z uwagi na stopniowy zanik mięśni przestał chodzić i poruszał się na wózku inwalidzkim. Przed śmiercią mieszkał na stałe wK.. Zmarł w dniu 13 listopada 2012 roku, był kawalerem, miał jedną córkęD. M.. Był właścicielem ½ nieruchomości zabudowanej wK.przy(...)(KW (...)) oraz nieruchomości wB.(KW (...),(...),(...)), zabudowanej w części pałacem. Na zmarłemR. W.ciążyło zadłużenie na rzeczA. W.w kwocie 1.000.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 31 marca 2010 roku. Ponadto posiadał środki pieniężne w łącznej kwocie 322.631,49 zł zgromadzone na dwóch rachunkach bankowych wBanku (...) OddziałwK.o nr(...)oraz o nr(...). Jego matkaA. W.posiadała pełnomocnictwo ogólne do kont synaR. W.. W dniu 13 listopada 2012 rokuR. W.po długiej chorobie zmarł ( dowód: odpis skrócony aktu urodzeniaD. M.k.123, odpis skrócony aktu urodzeniaR. W.k.121, odpis skrócony aktu zgonu k.122, wyjaśnieniaA. W.k.92-95, kopia testamentu ustnego wraz z protokołem k.127-129, historia rachunków bankowych k.150-152, 281-319, pełnomocnictwo k.153, kopia akt komorniczych VII Km 714/14 k.325-326,342- 355).A. W.w dniu 14 listopada 2012 roku wK.w palcówcebanku (...)dokonała dwóch przelewów na swoje konto wbanku (...). Oskarżona nie poinformowała pracownika banku o śmierci synaR. W.i przelała z jego konta o nr(...)kwotę 17.704,74 zł oraz z jego konta o nr(...)kwotę 304.726,75 zł na swoje konto bankowe prowadzone wbanku (...)oddział 3 wK.o nr(...). Łącznie w ten sposób przelała na swoje konto bankowe kwotę 322.431,49 złotych pozostawiając na kontach zmarłego salda w wysokości po 100 złotych.A. W.nie poinformowała ówcześnie małoletniej córki synaR. M., ani jej przedstawicielki ustawowej, matkiM. M.o dokonanym przelaniu pieniędzy z kont bankowych spadkodawcy. Przekazała im polisy na życie, gdzie jako osobę uposażoną wskazanoD. M.. (dowód: historia rachunków bankowych k.150-152,281-319, poliso-lokaty k.68-69,139-142, zawiadomienieD. M.k.15-16, zaświadczenie zbanku (...)k.196). W dniu 7 maja 2013 rokuD. M.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłymR. W., na podstawie ustawy. Podała, że jest jedynym dzieckiem zmarłego ze związku pozamałżeńskiego oraz że zmarły nie był w związku małżeńskim (dowód : odpis wniosku k.59). W dniu 11 maja 2013 roku o stwierdzenie nabycia spadku wniosła takżeA. W.wskazując na pozostawiony przez syna testament ustny w którym jako spadkobierców wskazał on matkęA. W.oraz córkęD. M.(dowód : odpis wniosku k.119-120). Do chwili wydania wyroku w niniejszym postepowaniu w Sądzie Rejonowym w Koszalinie I Wydział Cywilny toczy się postepowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłymR. W.z wnioskuD. M.z udziałemA. W..( bezsporne).
OskarżonaA. W.w toku postępowania przed Sądem wyjaśniła, że pieniądze które znajdowały się na kontach jej synaR. W.były wspólne ponieważ nigdy się ze sobą formalnie nie rozliczali i wzajemnie korzystali z własnych środków zgromadzonych na kontach. Podała, ze nie tylko razem korzystali z tych środków pieniężnych, ale że znajdowały się tam także jej pieniądze, przy czym stwierdziła, że nie dokonywała wpłat na konto syna. Oskarżona stwierdziła również, że przelewając pieniądze na swoje konto nie miała świadomości, że jej pełnomocnictwo wygasło i na pewno nie działała z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej i jej nie osiągnęła. Wyjaśniała, że nie było jej zamiarem działanie na szkodę wnuczki, a jedynie regulowanie długów obciążających masę spadkową, która w zależności od decyzji Sądu będzie własnością wnuczki lub jej i wnuczki. W toku postępowania przed Sądem przedłożyła szereg dokumentów potwierdzających, że przelane na swoje konto środki finansowe przeznaczyła na utrzymanie majątku stanowiącego spadek po zmarłym w postaci: podatku od nieruchomości, i innych należności związanych z pałacem wB.oraz jego remontami, częścią spadkową domu oraz uregulowanie osobistego długuR. W.wobecS. F.i poniosła także wydatki związane z pochówkiem zmarłego syna. Wyjaśnienia dotyczące zwrotu pożyczki potwierdziła w sposób wiarygodny świadekS. F.przy czym wskazała, że odzyskała pieniądze w ratach po około kilku miesiącach od daty pogrzebu (pisemne pokwitowanie nie zawierało daty). Sąd odmówił wiary wyjaśnieniom oskarżonej, która twierdziła, że na kontach bankowych syna znajdowały się także jej pieniądze, które zarobiła pracując w USA. Oskarżona zdaje się zapominać, że ta kwestia została uregulowana między nią, a synem umową pożyczki i wpisem hipoteki na rzecz oskarżonej na nieruchomościach wB., a dla dochodów z budynku dzierżawionego od syna, w którym prowadziła działalność gospodarczą, prowadziła odrębną spółkę i oddzielne rozliczenia. Co więcej analiza rachunków bankowychR. W.prowadzonych wbanku (...)wskazuje, żeA. W.przed datą 14.11.2012 roku nie dokonała osobiście żadnej transakcji, wpłaty czy wypłaty środków finansowych z kontR. W.. Nie można podzielić stanowiska oskarżonej, że nie wiedziała ona że w chwili śmierci jej pełnomocnictwo wygasło. Świadczy od tym sposób działania oskarżonej, która dzień po śmierci syna ( w złym stanie zdrowia, w traumie jak sama podkreślała ) poszła do banku i tam dokonała przelewu środków finansowych na swoje konto, pozostawiając na kontach zmarłego saldo po 100 złotych. Trudno też byłoby się oskarżonej skutecznie powoływać na błąd co do charakteru pełnomocnictwa skoro otrzymując pełnomocnictwo do kont bankowychA. W.powinna dowiedzieć się do czego ono uprawnia i jaki jest zakres jego obowiązywania. Ponadto jak wynika z jej wyjaśnień okoliczność śmierci syna, w dniu dokonywania przelewów, nie była przez nią ujawniona pracownikowi banku, nie pytała też czy i jakie rodzi to skutki. Jej ewentualna niewiedza w tym zakresie nie może być więc usprawiedliwiona, a co więcej jest mało prawdopodobna zważywszy na obycie oskarżonej, prowadzenie działalności gospodarczej, pracę za granicą i posiadanie tam kont bankowych. Oczekiwaniu, aby Sąd dał wiarę, że oskarżona działała w przekonaniu legalności swoich zachowań stoją na przeszkodzie reguły zdrowego rozsądku, które w pierwszym rzędzie winny wyznaczać ocenę wiarygodności dowodów, jak i ustaleń co do przebiegu zdarzeń. Oskarżona twierdziła, że nie działała z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej, ale tu pojawia się pytanie, czym w takim razie jest przelanie środków pieniężnych na własne konto bankowe. Oskarżona nie płaciła za poszczególne rachunki od razu, może poza tymi związanymi z pogrzebem, który w ten sposób nie obciążał jej finansów. Płaciła sukcesywnie wraz z pojawianiem się płatności. Dokonywała płatności ze środków pieniężnych zdeponowanych, poza zasięgiem innych osób, już na własnym koncie bankowym. DługR. W.wobecS. F.spłaciła w ratach, po upływie ok. pół roku od jego pogrzebu, dysponując jego środkami finansowymi od 14.11.2012 roku. Jak wynika z zaświadczenia zbanku (...)z dnia 9.07.2015 roku (k.196) na koncie oskarżonej po dacie przelewów z dnia 14.11.2012 roku, w okresie od 15.11.2012 roku do 8.07.2015 roku, nie odnotowano uznań innych niż uznanie z tytułu naliczonych odsetek. Zeznania świadka, notariuszaR. C.jakkolwiek wiarygodne to jednak nie miały żadnego przesądzającego znaczenia w sprawie. Wiedza świadka w dużej mierze obarczona była niepamięcią istotnych szczegółów, a nade wszystko świadek nie miał wiedzy na temat środków finansowych zgromadzonych na kontach zmarłegoR. W.oraz ich rozporządzeniu przezA. W.. Z jego zeznań wynikało, że oskarżona konsultowała się z nim na temat notarialnego poświadczenia dziedziczenia, które umożliwiłoby sprzedaż pałacu wB.potencjalnemu nabywcy. Zawiadomienie o przestępstwie złożone przezD. M.odpowiadało treści ujawnionych dokumentów i w tym zakresie było w pełni miarodajne. Strony nie kwestionowały autentyczności zaliczonych w poczet materiału dowodowego dokumentów. Były to bowiem głównie kopie akt sądowych, komorniczych oraz dokumentów wystawionych i udostępnionych przezbank (...). Sąd na podstawieart. 170§12i3kpkoddalił wniosek o przesłuchanie świadków tzw. ustnego testamentu:D. K.,M. K.iA. R.uznając, iż przedmiotem postępowania karnego nie jest badanie ostatniej woli zmarłego, ani tym bardziej ustalanie skuteczności prawnej tzw. testamentu ustnego. Z treści zaś tzw. ustnego testamentu wprost wynika, iż przedmiotem rozrządzenia na wypadek śmierci nie były środki pieniężne znajdujące się na kontach spadkodawcyR. W..
Sąd zważył co następuje:
Przede wszystkim na wstępie podkreślić należy, że nie było rolą Sądu w niniejszym postepowaniu rozstrzyganie wyniku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Należy jedynie wskazać, że w zależności od wyniku toczącego się postępowania cywilnego spadek przypadnie tylkoD. M.(dziedziczenie ustawowe) lub teżD. M.iA. W.(dziedziczenie testamentowe). Należy przypomnieć, że stosownie do treściart.286§1 kk, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd lub wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Natomiast kto dopuszcza się tego przestępstwa w stosunku do mienia znacznej wartości podlega karze od roku do lat 10. (art.294§1 kk), przy czym zgodnie zart.115§5 kkmieniem znacznej wartości jest mienie, które w chwili popełnienia czynu zabronionego przekracza wartość 200.000 złotych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz przeprowadzone przed Sądem postępowanie dowodowe potwierdziło sprawstwo oskarżonejA. W.co do popełnienia zarzuconego jej czynu zabronionego. Aby przyjąć popełnienie przestępstwa zart.286 kkSąd winien dokonać analizy strony podmiotowej wykazać na podstawie dowodów, że sprawca obejmował swoim bezpośrednim i kierunkowym zamiarem nie tylko wprowadzenie w błąd i działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, lecz także, że w momencie działania osoba wprowadzana w błąd czyni to z niekorzyścią dla pokrzywdzonego. Dla oceny czy rozporządzenie mieniem miało charakter niekorzystny istotne jest jedynie to czy w jego wyniku doszło do ogólnego pogorszenia sytuacji majątkowej pokrzywdzonego (nie chodzi tu tylko o szkodę w mieniu w sensie stricte), a np. o to czy doszło do zmniejszenia szans na zaspokojenie roszczeń pokrzywdzonego w przyszłości lub do zwiększenia ryzyka po stronie pokrzywdzonego. ( wyrok SN z 30.08.2000, V KKN 267/00). W przedmiotowej sprawie wprowadzenie w błąd polegało na przemilczeniu i zatajeniu przed pracownikiem banku istotnej okoliczności dotyczącej śmierci właściciela kont. Natomiast obowiązek poinformowania wynikał z charakteru posiadanego przez oskarżoną pełnomocnictwa bankowego ( pełnomocnictwo za życia). Ustalenie, że przemilczenie tej informacji przed pracownikiem banku umożliwiłoA. W.przelanie zgromadzonych na kontach bankowychR. W.środków pieniężnych nie może budzić wątpliwości. W ocenie Sądu przelanie pieniędzy z kont bankowych zmarłego na swoje konto jest działaniem z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej, rozumianej jako chęć niepogorszenia własnej sytuacji majątkowej, ale i przysporzenia (kwota i naliczone odsetki bankowe). Należy jednak przypomnieć, że do skutku przestępstwa oszustwa nie należy wcale osiągnięcie przez sprawcę korzyści majątkowej na podstawie niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Warto tu zwrócić uwagę na takie okoliczności świadczące o zamiarze oskarżonej a mianowicie to, że oskarżona wkrótce po dokonaniu przelewu wykorzystała zaledwie część przelanych środków finansowych (wydatki związane z pochówkiem syna). Dług wobecS. F., o którym wiedziała jeszcze przed śmiercią syna spłaciła w ratach po kilku miesiącach od jego śmierci. Oskarżona opłacała należności związane z utrzymaniem nieruchomości wchodzących w skład spadku, w tym podatek od nieruchomości, który np. od nieruchomości wB.był odpowiednio wyższy, ponieważ w nieruchomości była prowadzona przezA. W.działalność gospodarcza, polegająca na wynajmowaniu pokoi w pałacu. Czyniła to w dłuższej perspektywie czasowej, a część tych należności nie istniała jeszcze w dacie rozporządzania mieniem. Zdawała sobie sprawę z należnych jej odsetek od przelanej kwoty, które zostały przecież dopisane (in plus) do jej rachunku bankowego, na którym po dacie przelewów, będących przedmiotem niniejszego postępowania, do dnia 9.07.2015 roku nie odnotowano innych wpływów. (k.196). W momencie przelewów pieniędzy na konto oskarżonej w sposób oczywisty wyszły one spoza zasięgu spadkobierczyniD. M., czyniąc to działanie oskarżonej dla niej niekorzystnym, w dacie dokonania rozporządzenia. To działanie oskarżonej zmniejszyło szanse pokrzywdzonej na zaspokojenie swych uzasadnionych roszczeń w przyszłości i zwiększało ryzyko utraty środków po jej stronie, oceniając tę sytuację na moment dokonania przez oskarżoną przedmiotowych przelewów na swoje konto bankowe. Dodatkowo można jeszcze wspomnieć, że spadkobierczyni nie służyło roszczenie do banku o zwrot przelanej kwoty z uwagi na treść ogólnych warunków umów o otwarcie i prowadzenie konta bankowego opisanych w regulaminie kont dla ludności k.18-23. Oceniając stopień szkodliwości społecznej czynu oskarżonej Sąd doszedł jednak do przekonania, że jest on subminimalny, mimo obiektywnie znacznej kwoty rozporządzenia, stanowiącej przecież mienie znacznej wartości. Przekonanie to wynika wprost z udokumentowanego przeznaczenia przez oskarżonąA. W.przelanych pieniędzy. Z pieniędzy przelanych z konta syna dokonała ona jego pochówku i poniosła samodzielnie wszelkie koszty z tym związane, spłaciła długR. W.wobecS. F.z tytułu pożyczki na leczenie oraz opłacała podatki od nieruchomości oraz należności za media w nieruchomościach wchodzących w skład masy spadkowej, przeprowadzała drobne remonty utrzymujące masę spadkową w dobrym stanie technicznym. To jej zachowanie spowodowało, iż nieruchomości nie popadły w zadłużenie, ani w zły stan techniczny. Co więcej oskarżona nadal ponosi ciężary związane z utrzymaniem nieruchomości wchodzących w skład spadku. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Koszalinie w sprawie o sygn. akt VII Km 714/14 na podstawie wyjaśnień uczestników postępowania spadkowego oraz danych zebranych w trybieart. 761kpc, przelane przez oskarżoną na swoje konto bankowe środki pieniężne objął protokołem spisu inwentarza z dnia 18.11.2014 roku, umieszczając go w tzw. stanie czynnym i uwzględnił przy ustaleniu czystej masy spadkowej (k.355). To zaś oznacza, iż pieniądze mimo działań oskarżonej i ich wydatkowania, uwzględnione są w całej masie spadkowej poR. W.do rozliczenia między spadkobiercami, którzy wskazani zostaną przez Sąd Cywilny po zakończeniu postępowania spadkowego. Zgodnie zart.1§2 kknie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. Natomiast stosownie do treściart. 414§1 kpkw razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sadowego okoliczności wyłączającej ściganie (art. 17§1pkt3 kpk) Sąd wyrokiem umarza postępowanie. Biorąc pod uwagę powyżej wskazane okoliczności Sąd na podstawieart. 17§1 pkt 3 kpkw zw. zart.1§2 kkumorzył postępowanie w sprawie uznając, w realiach przedmiotowej sprawy, za znikomą społeczną szkodliwość czynu oskarżonej. Podstawą orzeczenia o kosztach postępowania stał sięart.624§1kpk kpk.