Sąd Rejonowy w Wieliczce
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1353/16
Data wyroku: 2016-11-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Paweł Styrna
Słowa kluczowe: Umowa, Nieważność Czynności Prawnej
Podstawa prawna: art. 82 kc

Sygn. akt: I C 1353/16 upr.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 listopada 2016 r.
Sąd Rejonowy w Wieliczce Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Paweł Styrna
Protokolant starszy protokolant sądowy Barbara Wiśniewska
po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. w Wieliczce
sprawy z powództwaBanku (...) S.A.wB.
przeciwkoA. M.
o zapłatę

1
oddala powództwo,

2
zasądza odBanku (...) S.AwB.na rzeczA. M.kwotę 377 zł (trzysta siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt I C 1353/16

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 23 listopada 2016 r.
W pozwie, wniesionym w elektronicznym postępowaniu upominawczym, strona powodowaBank (...) Spółka AkcyjnawB.domagała się zasądzenia od pozwanejA. M.kwoty 597,39 złotych z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy lombardowej kredytu NBP liczonymi od kwoty 496,60 zł od dnia(...)roku do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu.
W uzasadnieniu pozwu podano, iż strona powodowa zawarła pozwaną w dniu(...)umowę rachunku bieżącego nr(...), a pozwana z tego tytułu pozostaje w zwłoce z zapłatą kwoty 597,39 zł. Na dowód istnienia wierzytelności, jej wysokości oraz terminów wymagalności poszczególnych kwot, strona powodowa powołała umowę z dnia(...)r. wraz z dokumentami dotyczącymi rozliczenia tejże umowy.
W dniu 1 kwietnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Lublinie VI Wydział Cywilny wydał nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym, w którym w całości uwzględnił żądanie pozwu.
Wobec wniesienia przez opiekuna prawnego pozwanej sprzeciwu od nakazu zapłaty, Sąd Rejonowy Lublin Zachód w Lublinie postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r. uchylił nakaz zapłaty w całości i przekazał rozpoznanie sprawy do Sądu Rejonowego w Wieliczce.
W sprzeciwie od nakazu zapłaty opiekun prawny dla ubezwłasnowolnionej całkowicieA. M.wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od strony powodowej kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem opiekuna prawnego nakaz zapłaty należycie nie został doręczony opiekunowi prawnemu ubezwłasnowolnionej całkowicie pozwanej, nakaz zapłaty wydano mimo iż przytoczone okoliczności faktyczne i prawne budziły wątpliwość, roszczenie dochodzone pozwem się przedawniło a przede wszystkim umowa łącząca pozwaną ze stroną powodową jest nieważna. Powyższa umowa jest nieważna, ponieważ pozwana jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie z powodu znacznego upośledzenia psychicznego. Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej w dniu 2 czerwca 2015 r. ustanowił opiekunem prawnym pozwanej jej siostręA. M.. Pozwana nie jest w stanie dokonywać żadnych czynności prawnych, podejmować decyzji dotyczących leczenia, przeprowadzenia ewentualnych zabiegów, czy operacji. Pozwana wymaga dopilnowania przez inne osoby w zakresie wykonywania czynności, dnia codziennego, a także wyręczania w załatwianiu spraw urzędowych, spraw związanych z leczeniem, z dysponowaniem majątkiem. Niepełnosprawność pozwanej istnieje od wczesnego dzieciństwa. Mając powyższe na uwadze, w chwili podpisywania umowy będącej źródłem żądania pozwu, pozwana znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z uwagi na stan upośledzenia umysłowego. W związku z powyższym umowa zawarta przez nią była nieważna.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu(...)roku pomiędzyBankiem (...) Spółką AkcyjnąwB., aA. M.została zawarta umowa rachunku bieżącego nr(...). W wykonaniu zawartej umowy Bank umożliwił pozwanej korzystanie z rachunku bankowego, gromadzenia środków, przeprowadzenia rozliczeń oraz innych usług oferowanych przez bank. Pozwana otrzymała również kartę kredytową. Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Pismem z dnia(...)r. strona powodowa wypowiedziała umowę rachunku bankowego z pozwaną. Pismami z dnia(...)r. ,(...)r.(...)r. wzywano pozwaną do zapłaty przeterminowanych należności.
Dowód: -  umowa prowadzenia rachunku bankowego    k. 40-43,
Regulamin wydawania i używania kart płatniczych(...) Banku (...) S.A.k. 47
Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych wBanku (...) S.A.k. 48-52
wypowiedzenie umowy       k. 58-59
Wezwania do zapłaty      k. 22-24
PozwanaA. M.jest ubezwłasnowolniona całkowicie z powodu znacznego upośledzenia umysłowego trwającego od urodzenia. Pozwana nie rozumie podstawowych terminów tj. umowa rachunku, nie potrafi liczyć ani pisać i czytać. Jej opiekunem prawnym jestD. M..
Dowód:  postanowienie z dnia 20 października 2014 r.   k. 8
Zaświadczenie z dnia 2 czerwca 2015 roku    k. 9
Opinia sądowo-psychiatryczno-psychologiczna   k.9-10
Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności    k. 11-13
Zeznania opiekuna prawnego pozwanej   k. 91
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przełożonych przez stronę powodową dokumentów, których prawdziwość nie była kwestionowana w niniejszej sprawie, jak również Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować ich wiarygodność. Wiarygodne były także zeznania opiekuna prawnego pozwanej, która na zadawane pytania odpowiadała pewnie i rzeczowo, jednoznacznie wskazując okoliczność istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie treściąart. 3531k.c.strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, o ile jego treść lub cel nie sprzeciwia się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Jak wnika zart. 354 § 1 k.c.dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno– gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W niniejszej sprawie nie budził wątpliwości Sądu fakt zawarcia pomiędzy stronami w dniu 9 stycznia 2012 r. umowy pożyczki o treści wynikającej z załączonego do pozwu.
Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z art.Art. 82. k.c.nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. W niniejszej sprawie zaś, wobec okoliczności podniesionych w sprzeciwie przez opiekuna prawnegoA. M.kluczowe było określenie, czy w chwili podpisywania umowy w dniu 2 maja 2011 r. z której strona powodowa wywodziła swoje roszczenie, pozwana znajdowała się w „stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli” i co zatem idzie jej oświadczenie woli było nieważne. Co prawda w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że „nie można z góry przyjmować niepoczytalności osób chorych psychicznie lub niedorozwiniętych umysłowo, nawet wtedy, gdy zostali ubezwłasnowolnieni całkowicie lub częściowo” ( np.wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I ACa 251/13). W niniejszej sprawie nie może jednak ujść uwagi, że z opinii-sądowo-psychiatryczno-psychologicznej (będącej przecież podstawą do wydania postanowienia o ubezwłasnowolnieniu całkowitym) jednoznacznie wskazano, iż pozwana od urodzenia nie potrafi czytać ze zrozumieniem, nie umie pisać ani liczyć, a co za tym idzie, nie jest w stanie samodzielnie dysponować swoimi finansami i majątkiem. Potwierdziła to także w zeznaniach jej opiekun prawnyA. M.. Wskazane dysfunkcje występują u pozwanej od wczesnego dzieciństwa, co jednoznacznie wyklucza aby w chwili zawarcie umowy o rachunek bankowy z powodem była w stanie świadomie podjąć decyzje o zawarciu takiej umowy i wyrazić wole jej zawarcia. W konsekwencji umowa stanowiąca podstawę faktyczną żądania pozwu okazała się nieważna, a wiec nie stanowi źródła zobowiązania pozwanej do świadczenia na rzecz powoda.
Dodatkowo wyjaśnić należy , że w postępowaniu procesowym, zgodnie zart. 321 kpc, funkcjonuje kardynalna zasada wyrokowania dotycząca przedmiotu orzekania, według której sąd związany jest żądaniem zgłoszonym przez powoda w powództwie (ne eat iudex ultra petita partium), a więc nie tylko nie może wbrew żądaniu powoda (art. 187 § 1 pkt. 1) zasądzić czegoś jakościowo innego albo w większym rozmiarze, ale także nie może zasądzić powództwa na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda (np. wyrok SN z dnia 18 marca 2005 r., II CK 556/04, OSNC 2006, nr 2, poz. 38). Przedmiotem niniejszego postępowania było natomiast roszczenie o wykonanie umowy rachunku bankowego, która okazała się nieważna. W myśl więc zasady wynikającej zart. 321 kpc, Sąd nie analizował ani nie poszukiwał innych podstaw faktycznych, uzasadniających zasądzenie od pozowanej kwoty dochodzonej pozwem.
Ostatecznie, mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 § 1 k.p.c., przewidującego zasadę odpowiedzialności strony przegrywającej za wynik procesu. Na zasądzone koszty złożyły się: 360 zł wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika pozwanej i 17 zł opłaty skarbowej.
S..
1)(...)
2)(...)
3)(...)