Sąd Okręgowy w Szczecinie
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 667/14
Data wyroku: 2016-01-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Miller-Młyńska

Sygn. akt VI U 667/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodnicząca:

SSO Monika Miller-Młyńska

Protokolant:

stażysta Michał Maśnik

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. wS.
sprawy(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
przy udzialeK. M. (1)
o ustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznego
na skutek odwołania(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
z dnia 6 lutego 2014 roku nr(...).(...)
I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iżK. M. (1)nie podlega obowiązkowo polskim ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na rzecz płatnika składek(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.w okresie od 1 września 2011 r. do 2 września 2011 r.,
II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.kwotę 60 (sześćdziesięciu) złotych tytułem zwrotów kosztów procesu.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 lutego 2014 r., nr(...).(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.stwierdził, żeK. M. (1)jako osoba wykonująca u płatnika składek(...) sp. z o.o.wS.pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której mają zastosowanie odpowiednio przepisy o zleceniu, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 1 do 2 września 2011r. W decyzji określono zarazem wysokość podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia w kolejnych miesiącach od lipca 2011 r. do października 2011 r.
Jako podstawę prawną decyzji organ rentowy wskazał przepisyart. 83 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, art. 18 ust. 3, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychoraz art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE nr L 166/1), a także art. 81 ust. 1 i 6 ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.).
Zamieszczona w uzasadnieniu decyzji argumentacja organu rentowego sprowadzała się do wskazania, że płatnik zawarł zK. M. (1)umowę cywilnoprawną nazwaną przez strony umową o dzieło, której przedmiotem było zespawanie konstrukcji stalowych. W ocenie organu rentowego łącząca strony umowa nie posiadała cech charakterystycznych dla umowy o dzieło - brak było indywidualnie oznaczonego rezultatu, strony określiły jedynie czynności, które mają zostać wykonane. W konsekwencji organ rentowy uznał, że strony w okresie od 27 lipca 2011 r. do 2 września 2011 r. łączyła umowa o świadczenie usług, do której zgodnie zkodeksem cywilnym, należy stosować przepisy dotyczące zlecenia. Organ rentowy zauważył przy tym, że przedmiotowa umowa została zawarta w Polsce, lecz była wykonywana w Danii. Uznał jednak, że spełnione zostały przesłanki do uznania, żeK. M.podlegał w spornym okresie w zakresie zabezpieczenia społecznego ustawodawstwu polskiemu jako pracownik delegowany przez polskiego pracodawcę do wykonywania pracy w jego imieniu w Danii. Organ rentowy w tym zakresie wskazał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do objęcia pracownika delegowanego polskim ustawodawstwem w zakresie zabezpieczenia społecznego, o jakich mowa w przepisie art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004. Zauważył, żeK. M.bezpośrednio przed podjęciem zatrudnienia w spółce podlegał ubezpieczeniom polskim, gdyż w okresie od 1.06.2011 r. do 31.08.2011 r. był zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania umowy zlecenia przez innego płatnika. Z koleispółka (...)w Polsce osiąga obroty na poziomie ok. 30%, w konsekwencji należy ją uznać za podmiot, który normalnie prowadzi działalność w Polsce w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004.
Od powyższej decyzji odwołał się płatnik składek -spółka (...) sp. z o.o.wS., wnosząc o zmianę decyzji poprzez stwierdzenie, żeK. M. (1)nie podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania na rzecz płatnika umowy o świadczenie usług w okresie od 1 do 2 września 2011 r. Dodatkowo spółka wniosła o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Płatnik zarzucił organowi rentowemu, że dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego przyjmując, że umowa cywilnoprawna łącząca strony winna być kwalifikowana jako umowa o świadczenie usług, podczas gdy strony zawarły umowę o dzieło, na co wskazuje zarówno jej treść, jak i charakter wynikających z niej zobowiązań.
Nadto płatnik zarzucił organowi rentowemu naruszenie art. 11 ust. 3 pkt a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29.04.2004 r. poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż wedle ogólnej zasady wynikającej z przepisów wspólnotowych osoby wykonujące pracę najemną w państwie członkowskim podlegają ustawodawstwu tego państwa członkowskiego, w którym praca jest wykonywana. Podkreślono, że zasada ta została zastosowana przez właściwe instytucje duńskie, zaś błędne stanowisko polskiego organu rentowego prowadzi do podwójnego „oskładkowania” czynności wykonywanych przez zainteresowanego w Danii i sprzeczne jest z art. 11 ust.1 rozporządzenia nr 883/2004. W uzasadnieniu odwołania płatnik dodatkowo zaakcentował, że stanowiący podstawę decyzji organu rentowego przepis art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29.04.2004 r., kreuje zasadę szczególną do generalnej zasadylex loci laboriswyrażonej w art. 11 rozporządzenia, stąd przepis ten powinien być stosowany wyjątkowo; co więcej nie może być stosowany w oderwaniu od przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 roku dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powołując się na bogate orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości w tym zakresie, podkreślono, że szczególna zasada określona w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 stanowi szczególne uprawnienie – przywilej w zakresie wyboru właściwego ustawodawstwa, z którego to przywileju może skorzystać przedsiębiorstwo zatrudniające daną osobę, o ile taka jest jego wola. Zaakcentowano, iż w analizowanym przypadkuspółka (...)nie wyraziła woli skorzystania z zasady szczególnej, dokonując jednoznacznego wyboru ustawodawstwa duńskiego wedle zasady ogólnej i realizując wszelkie obowiązki w zakresie systemu zabezpieczenia społecznego w Danii. Zwrócono uwagę, że taką decyzję płatnik powziął w pełni świadomie, zgodnie z wytycznymi duńskich organów. Płatnik podkreślił przy tym, że art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 nie jest furtką dla polskiego organu rentowego do działania wbrew zasadzielex loci laborisi dowolnego obciążania składkami podmiotów krajowych, bowiem ZUS jest uprawniony wyłącznie do weryfikacji, czy ewentualne skorzystanie przez przedsiębiorstwo krajowe z wyjątku określonego w art. 12 ust. 1 nie jest próbą obejścia prawa i poniesienia mniejszych kosztów pracy poprzez rozliczanie pracownika w polskim systemie zabezpieczeń społecznych.
Niezależnie od powyższego płatnik zarzucił organowi rentowemu dokonanie wadliwej oceny materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do uznania, żeK. M.w spornym okresie podlegał polskim przepisom prawa w zakresie ubezpieczeń społecznych. W ocenie płatnika, wbrew twierdzeniom organu rentowego brak było podstaw do przyjęcia w analizowanym przypadku, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do objęcia pracownika delegowanego polskim ustawodawstwem w zakresie zabezpieczenia społecznego, o jakich mowa w przepisie art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29.04.2004 r. oraz art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 987.2009 z 16.09.2009 r., sprecyzowanym Decyzją Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji(...)Zabezpieczenia(...)nr A2 z dnia 12.06.2009 r. Płatnik zaakcentował przy tym, że przywołane regulacje nie znajdują zastosowania do osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych; w ocenie płatnika przepis ten winien być stosowany wyłącznie do osób, które z pracodawcą łączy stosunek pracy. W tym kontekście zwrócono uwagę, żeK. M.w spornym okresie nie wykonywał pracy na rzecz wysyłającego go pracodawcy w ramach stosunku pracy, lecz w ramach umowy o dzieło. Co więcej dzieło to realizował de facto na rzecz przedsiębiorstwa trzeciego, a zatem brak było podstaw do przyjęcia, że pomiędzy zainteresowanym i płatnikiem istniał bezpośredni związek, o którym mowa w ust. 1 Decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji(...)Zabezpieczenia(...)nr A2 z dnia 12.06.2009 r.
Zdaniem płatnika organ rentowy bezpodstawnie również przyjął, że płatnik prowadzi normalnie działalność na terytorium Polski w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004. Nieuprawnione (nie poparte żadnymi dowodami) było również w ocenie płatnika, przyjęcie przez ZUS, żeK. M.w okresie co najmniej miesiąca bezpośrednio przed rozpoczęciem wykonywania umowy o dzieło zawartej z płatnikiem podlegał ustawodawstwu polskiemu.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 31 lipca 2014 r. organ rentowy wskazał, że w analizowanym przypadku uznał, że zarówno po stronie płatnika składek mającego siedzibę w Polsce, jak również po stronieK. M. (1), wykonującego pracę na terenie Danii na podstawie umowy o świadczenie usług, spełnione zostały warunki do zastosowania polskiego ustawodawstwa na podstawie art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004. Organ rentowy uznał, że w analizowanym przypadku nie znajduje zastosowania zasada ogólna, o której mowa w art. 11 ust. 3 lit a) rozporządzenia 883/2004, gdyż stosuje się ją w sytuacji, kiedy pracodawca lub pracownik nie spełniają warunków do zastosowania przepisów dotyczących delegowania, co nie miało jednak miejsca w analizowanym przypadku.
W toku postępowania sądowego przewodnicząca na podstawieart. 467 § 4 k.p.c.zwróciła akta sprawy Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.celem wszczęcia procedury przewidzianej w art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 roku.
W wykonaniu tego zarządzenia organ rentowy skierował do duńskiej instytucji ubezpieczeniowejU.Danmark(...)pismo, w którym wskazał, że wydał decyzje obejmujące osoby delegowane przezagencję pracy (...) sp. z o.o.na podstawie umów uznanych przez ZUS za umowy o świadczenie usług do pracy w Danii polskim ubezpieczeniem społecznym na podstawie art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004. Dalej wskazano, że pracodawca nie zgodził się ze stanowiskiem ZUS-u w tym zakresie i odwołał się od wydanych decyzji do sądu, powołując się na duńskie przepisy według których w przypadku, jeśli delegujący pracodawca jest agencją pracy to obowiązek opłacania składek spoczywa na podmiocie duńskim i składki są odprowadzane do duńskiego systemu. Organ rentowy wskazał przy tym, że w jego ocenie w sytuacji, kiedy pracownik polskiej firmy pracuje na terenie innego państwa członkowskiego powinien podlegać, przy spełnieniu warunków delegowania, polskiemu ustawodawstwu w związku z art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004. Organ rentowy wskazał, że uznał, że takie warunki po stronie pracodawcy i pracowników zostały spełnione, natomiast zasada art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 nie ma w tym przypadku zastosowania. W związku z powyższym organ rentowy zwrócił się do duńskiej instytucji ubezpieczeniowej o udzielenie informacji, czy w tej sytuacji wymienione w piśmie osoby delegowane do pracy w Danii przez pracodawcę(...) sp. z o.o.powinny podlegać duńskiemu ustawodawstwu zgodnie z art. 11 ust. 3 lit a rozporządzenia nr 883/2004, czy też właściwym jest zastosowanie wobec nich polskiego ustawodawstwa w oparciu o art. 12 ust. 1 tego rozporządzenia.
W odpowiedzi, duńska instytucja ubezpieczeniowaU.Danmark(...)pismem z dnia 7 kwietnia 2015 r. poinformowała, że jej decyzja zależy wyłącznie od podstawy prawnej, jaką przyjmą właściwe władze w Polsce. Wskazano, że jeżeli właściwy organ w Polsce stwierdzi, że wobec wskazanych osób, w tymZ. J.można zastosować art. 12 rozporządzenia nr 883/2004, duńska instytucja nie będzie tego kwestionować. Jednocześnie wskazano, że jeśli właściwy polski organ uzna, że wobec wskazanych osób nie można zastosować art. 12 rozporządzenie nr 883/2004 i nie będzie chciał zastosować art. 16 rozporządzenia nr 883/2004, osoby te zostaną objęte głównym przepisem art. 11 ust. 3a tzn. będą podlegały duńskiemu ustawodawstwu z powodu pracy wykonywanej w Danii.
Dodatkowo w piśmie z dnia 14 lipca 2015 r.U.Danmark(...)poinformowała, że nie zostały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne w Danii za wymienione w piśmie ZUS osoby (w tym.Z. J.).
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie połączył niniejszą sprawę do łącznego rozpoznania, ale osobnego wyrokowania ze sprawami z odwołania tej samej spółki od decyzji ZUS, toczącymi się pod sygnaturami VI U 668/14 i VI U 670/14.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.w roku 2011 działała podfirmą (...).dk(...) sp. z o.o.i prowadziła działalność związaną z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników. Współpracowała w tym zakresie z polskimi i zagranicznymi kontrahentami, mając status agencji pracy tymczasowej. Biura spółki wraz z infrastrukturą niezbędną do prowadzenia działalności mieściły się w Polsce.
Większość zatrudnianych przezspółkę (...)pracowników tymczasowych wykonywało pracę na terenie Polski, część natomiast była delegowana do pracy za granicą w zagranicznych przedsiębiorstwach, z którymi spółka miała podpisane kontrakty o użyczenie pracowników tymczasowych.
W roku 2011 spółka zatrudniała pracowników tymczasowych na podstawie umów cywilnoprawnych: zlecenia oraz o dzieło. Ponadto zatrudniała również własnych pracowników etatowych.
Obroty spółki w Polsce w stosunku do całości jej obrotów w ogóle w roku 2011 były na poziomie ok. 28-30%, zaś za granicą - 67-72%.
Dowody:
- odpis z KRS – k. 19-20v akt sprawy;
- zeznaniaA. S.w charakterze strony - w wersji elektronicznej oraz transkrypcja – k. 190-197v akt sprawy;
- oświadczenie A.S.z 18.10.2011 r. – k. 9-11 akt kontroli ZUS;
- zaświadczenie z 13.07.2011 r. – k. 51 akt kontroli ZUS;
- protokół przesłuchania A.S.– k. 83-89, k. 285-296, 409-411 akt kontroli ZUS;
- zestawienie dla celu potwierdzenia właściwego ustawodawstwa – k. 159 akt kontroli ZUS;
- umowa o współpracy – k. 1369-1473 akt kontroli ZUS;
- wykaz osób realizujących umowy cywilnoprawne w Polsce oraz za granicą – k. 4773—(...)akt kontroli ZUS.
W dniu 17 czerwca 2011 r.spółka (...)zawarła umowę o współpracy dotyczącej usług związanych z rekrutacją kadr z duńskąfirmą (...)z siedzibą wE.. Umowa dotyczyła świadczenia przezspółkę (...)usług związanych z wyborem i rekrutacją pracowników z branży spawalniczej oraz wynajmu siły roboczej na rzecz klienta. Zlecenie dotyczyło 10 pracowników na okres 6 tygodni z możliwością przedłużenia.
W umowie przewidziano (§ 5), że stała stawka za oddelegowanie pracownika z Polski do Danii do pracy w branży spawalniczej w całym okresie obowiązywania umowy wynosić będzie 180 koron za godzinę. Wskazano, że stawka godzinowa obowiązuje dla wszystkich godzin za wyjątkiem dni świątecznych i ustawowo wolnych, za które pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej stawce godzinowej + 50%. Klient uiszcza na rzecz TeamVikaren.de(...) sp. z o.o.płatność wg stawek godzinowych. Na cele związane z wyliczeniem wynagrodzenia pracownik ma obowiązek na bieżąco prowadzić staranną ewidencję godzin zatwierdzoną i podpisywaną przez klienta. Jeżeli klient korzysta z systemu rejestracji czasu pracy, z którego TeamVikaren.de(...) sp. z o.o.będzie mogła pozyskiwać informację dot. godzin pracy, może on zostać wykorzystany w zamian za ewidencję prowadzoną przez pracownika.
Dowody:
- umowa o współpracy z 17.06.2011 r. wraz z tłumaczeniem – k. 164-167 akt sprawy;
- zeznaniaA. S.w charakterze strony w wersji elektronicznej oraz transkrypcja – k. 190-197v akt sprawy.
Osoby, które miały podjąć pracę w Danii na rzeczfirmy (...)były rekrutowane przezspółkę (...)w Polsce. W celu rekrutacji spółka zamieszczała ogłoszenia prasowe, ogłoszenia internetowe, korzystała również z własnej bazy danych potencjalnych pracowników.
Z osobami, które miały wykonywać pracę w Daniispółka (...)zawierała pisemne umowy, tytułowane umowami o dzieło. Umowy były podpisywane przed wyjazdem rekrutowanej osoby do Danii, w biurze wS., chociaż zdarzało się również, że umowy podpisywano w Danii, już po przyjeździe pracownika na miejsce. W Danii zawierano również umowy z osobami, które już przebywały na terytorium tego kraju. Zdarzało się także, że formalne umowy podpisywano dopiero po przystąpieniu przez daną osobę do wykonywania pracy.
Osoby, które wysyłano do pracy w Danii, nie łączył wcześniej stosunek pracy zespółką (...). Mogła ona natomiast być osobą, która wcześniej pracowała na rzecz tej spółki na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło.
Dowód: zeznaniaA. S.w charakterze strony w wersji elektronicznej oraz transkrypcja – k. 190-197v akt sprawy.
Zdarzało się, że osoby kierowane do pracy w Danii pracowały dłużej niż to wynikało z uzgodnień zawartych w pisemnych umowach. Dochodziło bowiem niekiedy do przedłużenia czasu trwania kontraktu; nie podpisywano jednak w związku z tym dodatkowej umowy ani aneksu do umowy pierwotnej. Zdarzało się również, że osoby delegowane do pracy w Danii pracowały krócej niż to wynikało z pisemnej umowy.
Kwota wynagrodzenia wskazana w pisemnej umowie była kwotą szacunkową, bazową. Przedstawicielespółki (...)przy zawarciu umowy informowali osobę, z którą była ona zawierana, że będzie mogła zarobić więcej niż to zostało wskazane w umowie. Wynagrodzenie to było wypłacane przezspółkę (...). Spółka ta co miesiąc wystawiała jednak rachunek za wynajęcie pracownikówfirmie (...). Wysokość należności wskazanej w rachunku była uzależniona od ilości godzin przepracowanych przez pracowników w danym miesiącu na rzeczfirmy (...).
Dowody:
- zeznaniaA. S.w charakterze strony w wersji elektronicznej oraz transkrypcja – k. 190-197v akt sprawy;
- zestawienie terminów przebywania pracowników za granicą w 2011 r. – k. 457-459, 469-473 akt kontroli ZUS;
- wykaz ustnych umów – k. 503-513 akt kontroli ZUS.
Przedstawicielespółki (...)nie orientowali się w szczegółach dotyczących sposobu wykonywania umów przez delegowanych pracowników pracujących na rzecz(...). Wiedzieli tylko ogólnie, że zajmowali się oni spawaniem elementów stalowych. Żaden z pracownikówspółki (...)nie nadzorował wykonywania prac przez osoby, z którymi zostały zawarte umowy; nadzór taki był sprawowany wyłącznie przez przedstawicielispółki (...).
Dowody:
- zeznaniaA. S.w charakterze strony w wersji elektronicznej oraz transkrypcja – k. 190-197v akt sprawy;
- protokół przesłuchania A.S.– k. 83-89, k. 285-296 akt kontroli ZUS.
Spółka (...)w okresie od lipca 2011 r do lutego 2012 r. regulowała należności publicznoprawne (podatki oraz AM-bridrag) z tytułu umów wykonywanych przez osoby delegowane do pracy na terenie w Danii, na rzecz duńskiej instytucji podatkowej SKAT.
Dowody:
- zestawienia kwot uregulowanych przez płatnika na rzecz duńskich organów za okres lipiec- grudzień 2011 r. – k. 22-27 akt sprawy;
- odpis zbiorczych deklaracji za okres lipiec – grudzień 2011 r. złożonych w SKAT – k. 28-59 akt sprawy;
- potwierdzenie przelewów z okresu od sierpnia 2011 r. do lutego 2012 r. – k. 60-69 akt sprawy; k. 4891-4915 akt kontroli ZUS;
- wydruk z rejestru RUT – k. 70-72 akt sprawy.
W 2011 r.spółka (...)(wówczas TeamVikaren.dk(...) sp. z o.o.) wysyłała pracowników do pracy również do Finlandii, gdzie także wykonywali oni pracę na rzecz pracodawcy-użytkownika, podmiotu odrębnego odspółki (...).
W roku 2011spółka (...)zwracała się do ZUS O/S.o wydanie zaświadczeń A1 na podstawie art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883.2004 dla części osób oddelegowanych do pracy na terytorium Finlandii (na podstawie umów o pracę oraz umów zlecenia). Takie wnioski wpłynęły do ZUS:
- w dniu 13 lipca 2011 r. (wniosek o wydanie zaświadczeń A1 dla 8 osób:J. D.,J. M.,P. K.,M. Z.,B. K.,T. J.,J. S.,M. A.),
- w dniu 22 sierpnia 2011 r. (wniosek o wydanie zaświadczeń A1 dla 4 osób (T. J.,D. I.,A. M. (1),J. D.),
- w dniu 12 października 2011 r. (wniosek o wydanie zaświadczeń A1 dla 8 osób:M. Z.,P. K.,J. D.,G. K.,B. K.,J. M.,Z. L.,J. K.),
- w dniu 3 listopada 2011 r. wniosek o wydanie zaświadczenia A1 dla 1 osoby (T. P.)
- oraz w dniu 22 grudnia 2011 r. wniosek o wydanie zaświadczeń dla 5 osób (P. K.M. Z.,J. D.,T. R.,D. R.).
Organ rentowy poświadczył formularze A1 dla 16 osób delegowanych do pracy na terytorium Finlandii.
Spółka (...) sp. z o.o.w roku 2011 nie występowała do ZUS O/S.o poświadczenie formularzy A1 dla osób wykonujących pracę na terenie Danii.
Dowody:
- pismo ZUS z 22.10.2015 r. – k. 156 akt sprawy;
- dokumentacja związana z wydawaniem przez organ rentowy formularzy A1 – k. 157-158 akt sprawy; k. 45, 53-81 akt kontroli ZUS;
- zeznaniaA. S.w charakterze strony w wersji elektronicznej oraz transkrypcja – k. 190-197v akt sprawy;
- wykaz osób skontrolowanych przez Inspekcję Pracy na terenie Finlandii – k. 15-17 akt kontroli ZUS.
W dniu 22 lipca 2011 r.spółka (...), reprezentowana przezA. S.– członka zarządu, zawarła zK. M. (1)umowę zatytułowaną „umowa o dzieło”, zgodnie z którą zainteresowany zobowiązał się do wykonania dla zamawiającego dzieła polegającego na zespawaniu konstrukcji stalowych na rzecz klienta leasingującego wykonawcę od zamawiającego, zwanym dalej Pracodawcą – użytkownikiem. Jako miejsce wykonania dzieła wskazanoE., Dania. W § 2 przewidziano, że dzieło zostanie wykonane z wykorzystaniem materiałów Pracodawcy-użytkownika. W § 3 zaznaczono, że materiały i narzędzia użyte do wykonania dzieła wykonawca rozliczy po zakończeniu pracy z Pracodawcą – użytkownikiem. W § 4 wskazano, że rozpoczęcie dzieła powinno nastąpić w dniu 27 lipca 2011 r., a zakończenie dzieła nastąpi do dnia 31 sierpnia 2011 r. Niemniej jednak zamawiający zastrzegł sobie prawo zerwania umowy w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania dzieła oraz nieprzestrzegania przepisów(...). W § 5 zapisano, że Pracodawca – użytkownik organizuje testy (próbki), które zweryfikują umiejętności Wykonawcy. Negatywny wynik próbek powoduje zerwanie umowy.
W § 6 wskazano, że zamawiający zobowiązuje się do zorganizowania zakwaterowania dla wykonawcy, z zastrzeżeniem, iż koszty zakwaterowania pokrywa wykonawca.
W § 7 przewidziano, że zamawiający pokryje koszty ubezpieczenia wykonawcy podczas pobytu w Danii w zakresie ubezpieczenia na wypadek śmierci, kosztów leczenia, wypadków w miejscu pracy praz poza miejscem pracy.
W § 8 wskazano, że za wykonane dzieło wykonawcy przysługuje wynagrodzenie w wysokości 20.670 koron duńskich brutto przeliczone na PLN w dniu zliczania rachunków wedle kursu zmiennego kupna(...) Bank (...) SA. Wynagrodzenie płacone jest w miesięcznych okresach rozliczeniowych. Ostateczna wypłata wynagrodzenia nastąpi po przedstawieniu rachunku przez wykonawcę w okresach miesięcznych w czasie trwania umowy. Wskazano, że wysokość wynagrodzenia może ulec zmianie na skutek nieprzewidzianych okoliczności i w takim przypadku ostateczna wysokość wynagrodzenia zostanie uzgodniona przez strony.
W § 9 wskazano, że zamawiający za usługi administracyjno-rachunkowe pobiera od wykonawcy w okresach miesięcznych opłatę 100 zł plus 23% VAT.
W § 10 zapisano, że w przypadku wystąpienia wad zamawiający wyznaczy termin ich usunięcia. W przypadku zwłoki w wykonaniu dzieła zamawiającemu przysługuje prawo odstąpienia od wykonania dzieła bez wyznaczania dodatkowego terminu.
W § 11 wskazano, że wykonawca zobowiązany jest informować zamawiającego oraz Pracodawcę – użytkownika o wszelkich planowanych jak i nieplanowanych przestojach podczas wykonywania dzieła najpóźniej 2 dni przed planowanym przestojem lub w nagłych przypadkach jak najszybciej od momentu zaistnienia przyczyny przestoju.
W okresie obowiązywania umowy wystawiono trzy rachunki: w dniu 8 sierpnia 2011 r. na kwotę 3307,20 zł, w dniu 9 września 2011 r. na kwotę 18211,22 zł brutto, w dniu 5 października 2011 r. na kwotę 1214,55 zł brutto. Takie też należności zostałyK. M.wypłacone.
Zainteresowany na podstawie zawartej umowy faktycznie wykonywał pracę na terenie Danii w okresie od 26 lipca 2011 r. do 2 września 2011 r. Na okres od 1 do 2 września 2011 r. nie zawarto odrębnej pisemnej umowy, nie sporządzono również pisemnego aneksu. Przedłużenie umowy nastąpiło na podstawie ustnego uzgodnienia.
Dowody:
- umowa z dnia 22.07.2011 r. – k. 4321-4323 akt kontroli ZUS;
- rachunki – k. 4325-4329 akt kontroli ZUS;
- zestawienie terminów przebywania pracowników za granicą w 2011 r. – k. 457-459, 469-473 akt kontroli ZUS;
- zestawienie wypłaconych wynagrodzeń – k. 489 akt kontroli ZUS;
- wykaz ustnych umów – k. 503-513 akt kontroli ZUS.
Spółka (...) sp. z o.o.wS.w dniu 3.08.2011 r. zarejestrowałaK. M. (1)w duńskimserwisie (...)(Register of(...)).
Dowód: wydruk z rejestru RUT – k. 70-72 akt sprawy.
K. M. (1)został zgłoszony przezspółkę (...)jako podatnik w duńskim organie podatkowym SKAT.
Duńskieprzedsiębiorstwo (...)/S przekazało na rzecz właściwych duńskich instytucji (SKAT) należności publicznoprawne z tytułu pracy wykonanej przezK. M.(8 % AM-bidrag oraz 30% podatek od wynajęcia pracowników). Do opodatkowania zgłoszono dochód brutto za 2011 r. w kwocie(...)DKK. Podatek wyniósł łącznie 12.415dkk(2,790dkk- 8 % AM-bidrag oraz(...)dkk- 30% podatek od wynajęcia pracowników).
Dowody:
- zestawienia kwot uregulowanych przez płatnika na rzecz duńskich organów za okres lipiec-grudzień 2011 r. – k. 22-27 akt sprawy;
- odpis zbiorczych deklaracji za okres lipiec – grudzień 2011 r. złożonych w SKAT – k. 28-59 akt sprawy;
- pismo SKAT z kwietnia 2012 r. wraz z tłumaczeniem – k. 179-181 akt sprawy.
K. M. (1)na terenie RP był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia u płatnika składek(...)Z. B.w okresie od 17 maja 2011 r. do 31 maja 2011 r. Następnie w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia u płatnika składekA. M. (2).
Dowody:
- pismo ZUS z 7.01.2016 r. – k. 215 akt sprawy;
- dane o zgłoszeniach ubezpieczonego – karta nienumerowana w aktach kontroli ZUS dot.K. M..
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.pismem z dnia 27 grudnia 2013r. wystąpił do(...) Oddziału Wojewódzkiego (...)z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym m.in.W. K.z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z płatnikiem(...) sp. z o.o.wS.w okresie od 14.10.2011 r. do 30.11.2011 r., a wykonywanych w Danii.
Decyzją z dnia 18 lutego 2015 r. nr 89/ouz/2015 Dyrektor(...) Oddziału WojewódzkiegoNarodowego Funduszu Zdrowia stwierdził, żeW. K.nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o dzieło w okresie od dnia 14.10.2011 r. do dnia 30.11.2011 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Dyrektor NFZ nie podzielił stanowiska ZUS, że łącząca strony umowa była umową o świadczenie usług skutkującą powstaniem obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Dyrektor NFZ przyjął, że strony łączyła umowa o dzieło.
Dowód: decyzja dyrektora NFZ z 18.02.2015 r. – k. 96-99
Żadna ze stron nie wszczęła analogicznego postępowania przed Dyrektorem(...) Oddziału (...)w zakresie podlegania przezK. M.ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy w Danii.
Niesporne.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie okazało się zasadne.
Przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu było ustalenie czy organ rentowy słusznie uznał, żeK. M. (1)powinien podlegać polskiemu (a nie duńskiemu) ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej zawartej z odwołującą się spółką w okresie objętym zaskarżoną decyzją.
Stan faktyczny sprawy sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach ZUS i w aktach sprawy, a także na podstawie zeznań członka zarządu odwołującej sięspółki (...). Autentyczność dokumentów nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości sądu. Zostały one sporządzone w sposób zgodny z przepisami prawa, przez uprawnione do tego osoby, w ramach ich kompetencji oraz w sposób rzetelny, stąd też zostały uznane za wiarygodne. Tak samo ocenił sąd zeznaniaA. S.- były one jasne i spójne, a nadto korespondowały z dokumentami zebranymi w niniejszej sprawie. Sąd nie przeprowadził natomiast dowodów z zeznań trzech dodatkowych zawnioskowanych przez spółkę świadków, ani nie zwrócił się do duńskiej instytucji o udzielenie dodatkowych wyjaśnień (taki wniosek także złożyła odwołująca się spółka), uznając że przeprowadzenie tych dowodów w niniejszej sprawie jest zbędne z przyczyn, które zostaną wskazane w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu były nie tyle ustalenia odnośnie zaistniałych faktów, co interpretacja treści regulacji prawnych obowiązujących w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ rentowy stał na stanowisku, że w związku z ustaleniem, iż po stronie płatnika i zainteresowanego wystąpiły przesłanki umożliwiające zastosowanie szczególnej regulacji z art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004, był uprawniony do wydania decyzji stwierdzającej podleganie zainteresowanego ustawodawstwu polskiemu w zakresie systemu zabezpieczeń społecznych. Uznał bowiem, że w sytuacji, kiedy możliwe jest zastosowanie regulacji art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 i objęcie danej osoby polskim ustawodawstwem, wykluczone jest dokonywania ustaleń w zakresie właściwego ustawodawstwa na podstawie zasady ogólnej o której mowa w art. 11 ust. 3 lit a) rozporządzenia 883/2004. W ocenie ZUS zasadę ogólną (zasadę terytorialności) stosuje się bowiem wyłącznie w sytuacji, kiedy pracodawca lub pracownik nie spełniają warunków do zastosowania przepisów szczególnych dotyczących delegowania. Z koleispółka (...)stanowisko to negowała, wskazując że zasada określona w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 stanowi szczególne uprawnienie – przywilej w zakresie wyboru właściwego ustawodawstwa, z którego to przywileju może skorzystać przedsiębiorstwo zatrudniające daną osobę. Przy czym to, czy dane przedsiębiorstwo skorzysta z tego uprawnienia zależy wyłącznie od woli tego przedsiębiorstwa, a nie od decyzji organu rentowego. Płatnik zaakcentował, że w analizowanym przypadku nie zdecydował się na skorzystanie z regulacji art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004, gdyż zdecydował, że jego pracownicy delegowani do pracy w Danii będą podlegać w zakresie zabezpieczenia społecznego ustawodawstwu duńskiemu, zgodnie z podstawową zasadą, o której mowa w art. 11 ust. 3 lit a) rozporządzenia 883/2004.
Sąd podzielił w analizowanym przypadku argumentację odwołującej się spółki, uznając że postępowanie organu rentowego który zastosował szczególną regulację art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 wbrew wyraźnemu sprzeciwowi płatnika składek, nie znajdowało oparcia w treści obowiązujących regulacji prawnych.
Z treści przepisu art. 11 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE L 04.166.1) wynika, że osoby migrujące w celach zarobkowych po terytorium UE, w zakresie ubezpieczenia społecznego podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Czynnikiem decydującym o tym, któremu ustawodawstwu ma podlegać taka osoba, jest miejsce wykonywania pracy. Znajduje to swój wyraz już w preambule do Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1), w której wskazano, że aby jak najbardziej skutecznie zagwarantować równość traktowania wszystkich osób pracujących na terytorium Państwa Członkowskiego, stosowne jest uznanie,jako ogólnej zasady,że ustawodawstwem mającym zastosowanie jest ustawodawstwo Państwa Członkowskiego, w którym zainteresowana osoba wykonuje swą pracę jako pracownik najemny lub na własny rachunek(zasadalex loci laboris).
Rozwinięcie tej zasady zostało dokonane w art. 11 ust. 3 powołanego rozporządzenia, w którym wskazano, że zgodnie z przepisami art. 12 do 16:
a) osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego;
b) urzędnik służby cywilnej podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, jakiemu podlega zatrudniająca go administracja;
c) osoba otrzymująca zasiłek dla bezrobotnych zgodnie z przepisami art. 65 na podstawie ustawodawstwa Państwa Członkowskiego zamieszkania podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego;
d) osoba powołana lub odwołana ze służby w siłach zbrojnych lub służby cywilnej w Państwie Członkowskim podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego;
e) każda inna osoba, do której nie mają zastosowania przepisy lit. a) do d) podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania, bez uszczerbku dla innych przepisów niniejszego rozporządzenia, gwarantujących jej świadczenia na podstawie ustawodawstwa jednego lub kilku innych Państw Członkowskich.
Treść tego przepisu jest jasna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie – zwłaszcza w kontekście treści preambuły do rozporządzenia - w sposób jednoznaczny wynika z niego, że jako regułazostało przyjęte, że system zabezpieczenia społecznego, który ma zastosowanie do osób, które z przyczyn związanych z pracą przenoszą się z jednego państwa członkowskiego do drugiego, jestco do zasadysystemem państwa nowego zatrudnienia.
Odnosząc tę ogólną zasadę do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skoro pierwszeństwo ma ustawodawstwo tego Państwa Członkowskiego, w którym pracownik wykonuje pracę najemną, a jednocześnie w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że zainteresowany wykonywał pracę na terytorium Danii, to należało przyjąć, iż w zakresie zabezpieczenia społecznego co do zasady winien podlegać duńskiemu ustawodawstwu.
Nie uszło przy tym uwadze sądu, że podstawowa zasada decydująca o wyborze ustawodawstwa w zakresie systemu zabezpieczenia społecznego pracowników migrujących w celach zarobkowych doznaje też wyjątków, co wynika stąd, iż istota regulacji wspólnotowych, w tym i cytowanego rozporządzenia, zgodnie z jego preambułą, ma na celu maksymalne wspieranie swobodnego przepływu pracowników i w konsekwencji umożliwienie pracownikom, pracodawcom i instytucjom uniknięcia niepotrzebnych komplikacji administracyjnych, w szczególności wiążących się z delegowaniem do innego państwa członkowskiego na krótkie okresy czasu. Taki wyjątek przewidziano więc m.in. w przepisie art. 12 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, w myśl którego osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie tam prowadzi swą działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego państwa członkowskiego, pod warunkiem że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i że osoba ta nie jest wysłana w zastępstwie innej osoby.
W ocenie sądu skorzystanie z tej wyjątkowej regulacji jest wyłącznie przywilejem płatnika składek – w tym zakresie sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez odwołującą się spółkę. O tym, czy przedsiębiorstwo delegujące daną osobę do pracy za granicą skorzysta z zasady szczególnej wyrażonej w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 (jeśli oczywiście spełnione są ku temu przesłanki) może bowiem decydować wyłącznie to przedsiębiorstwo. Organ rentowy nie ma kompetencji do dokonywania oceny, czy pracodawca powinien skorzystać z tego wyjątku, czy też nie. Sama okoliczność, że w danym przypadku zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 co umożliwiłoby pracodawcy skorzystanie z przewidzianego w tym przepisie wyjątku i objęcie pracownika delegowanego do pracy w innym kraju członkowskim polskim ustawodawstwem, nie powoduje, że automatycznie znajduje zastosowanie właśnie to ustawodawstwo. Art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 przewiduje jedynie - w sytuacji opisanej w tym przepisie –możliwośćskorzystania z odstępstwa od podstawowej reguły terytorialności. W razie woli skorzystania z art. 12 ust. 1 pracodawca taki winien wystąpić w Polsce do ZUS o wydanie zaświadczenia A-1, którym będzie mógł się posłużyć w miejscu wykonywania pracy przez delegowanych pracowników, celem uzasadniania odstępstwa od zasady ogólnej. Wówczas dopiero organ rentowy uzyska kompetencję do zbadania czy spełnione zostały przesłanki do skorzystania przez tego przedsiębiorcę z dobrodziejstwa art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 i w przypadku uznania, że warunki te zostały spełnione, do zastosowanie ustawodawstwa polskiego.
Warto także podkreślić, że podstawowym celem wprowadzenia regulacji art. 12 ust. 1 było usunięcie dolegliwości, jakie pojawiają się w przypadku krótkotrwałego podlegania systemowi zabezpieczenia społecznego osób przemieszczających się zarobkowo w Unii Europejskiej. Chodzi tutaj w szczególności o to, że przy częstych zmianach miejsca wykonywania pracy podleganie różnym systemom zabezpieczenia społecznego może być niekorzystne dla osoby przemieszczającej się. Odstępstwo od ogólnej zasady uregulowane w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 stanowi przy tym w ocenie sądu szczególne uprawnienia – przywilej w zakresie wyboru właściwego ustawodawstwa, z którego może – ale nie musi – skorzystać przedsiębiorstwo zatrudniające daną osobę. Może być bowiem tak, że dana osoba, migrując, chce i jest w stanie uczestniczyć w określonych systemach zabezpieczenia społecznego i odprowadzać składkę. Co więcej w tym celu korzysta ze stanowiącej fundament Unii Europejskiej swobody przemieszczania się. Zdaniem sądu postępowanie organu rentowego, który wyłączył możliwość podlegania przez pracownika ustawodawstwu zagranicznemu zgodnie z ogólną zasadąlex loci laboris, powołując się wyłącznie na możliwość skorzystania przez pracownika i płatnika składek z wyjątkowej regulacji art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 i pozostania w polskim systemie ubezpieczeń społecznych może zostać uznane za naruszenie swobody przemieszczania się pracowników oraz naruszenie podstawowej zasady, że ustawodawstwem mającym zastosowanie jest ustawodawstwo Państwa Członkowskiego, w którym zainteresowana osoba wykonuje swą pracę jako pracownik najemny lub na własny rachunek.Wniosku tego nie podważa fakt, że ewentualne objęcie polskim ustawodawstwem mogłoby być dla płatnika lub pracownika korzystniejsze, niż objęcie zagranicznym (w niniejszej sprawie duńskim) systemem zabezpieczenia społecznego.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że aktualnie obowiązujące regulacje odpowiadają dotychczasowemu rozumieniu odnośnych przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U.UE L 1971 r. Nr 149, poz. 2 ze zm.). Na gruncie zaś owych przepisów na temat sposobu postępowania w przypadku występowania ewentualnych kolizji w zakresie podlegania różnym ustawodawstwom zabezpieczenia społecznego wypowiedział się w szeregu orzeczeń Europejski Trybunał Sprawiedliwości (obecny Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej).
W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie po przeanalizowaniu treści orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości dotyczących sposobu ustalania ustawodawstwa właściwego należy dojść do wniosku, że organ krajowy (w niniejszej sprawie ZUS O/S.) nie jest uprawniony do władczego zadecydowania, że płatnik powinien skorzystać ze szczególnego uprawniania przewidzianego w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 i odprowadzić składki na ubezpieczenia społeczne delegowanych do pracy za granicą pracowników w Polsce zamiast w kraju wykonywania przez nich pracy. W wyroku z dnia 5 maja 1977 r. w sprawie 102/76 Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że zarówno art. 12 rozporządzenia nr 3, jak i art. 13 rozporządzenia nr 1408/71 (dotyczące ustawodawstwa właściwego) uniemożliwiają państwu miejsca zamieszkania nakładanie, pod rządami swojego ustawodawstwa, obowiązku płacenia składek od wynagrodzenia uzyskiwanego przez pracownika w zamian za pracę wykonywaną w innym Państwie Członkowskim i z tego tytułu podlegającego ustawodawstwu socjalnego tego państwa (Zb.Orz. 1977, s. 00815). Z kolei w wyroku z dnia 23.09.1982 r., wydanym w sprawie 276/81 Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że mimo że to do ustawodawstwa każdego Państwa Członkowskiego należy ustalanie warunków, od których zależy istnienie uprawnienia lub obowiązku przystąpienia do systemu zabezpieczenia społecznego lub do takiego czy innego działu tego systemu, Państwa Członkowskie nie są uprawnione do określania zakresu stosowania ich ustawodawstwa krajowego albo ustawodawstwa innego państwa (Zb.Orz. 1982, s. 03027).
Ze względu na różnice między ustawodawstwami krajowymi co do określenia przedmiotu ubezpieczenia społecznego wprowadzono zaś zasadę, że uwzględnianie okoliczności lub wydarzeń mających miejsce w jednym państwie członkowskim nie może w żaden sposób sprawiać, że właściwym dla nich stanie się inne państwo, ani że będzie się do nich stosować jego ustawodawstwo (pkt 11 preambuły rozporządzenia nr 883/2004).
W tym miejscu podkreślenia nadto wymaga, że ZUS O/S.wydał decyzję w niniejszej sprawie zupełnie zapominając o tym, że polski organ rentowy wkraczając na grunt unijny musi kierować się nie tylko przepisami rozporządzenia podstawowego(...), ale także regulacjami zamieszczonymi w rozporządzeniu wykonawczym Parlamentu Europejskiego i Rady nr(...)z dnia 16 września 2009 roku dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L z 2009 r., Nr 284 poz. 1 ze zm.), które ściśle określa zasady postępowania w tym zakresie. Pomocnicze zastosowanie znajduje równieżdecyzja Nr (...)Komisji Administracyjnej w sprawie ustanowienia procedury dialogu i koncyliacji w zakresie ważności dokumentów, określenia ustawodawstwa właściwego oraz udzielania świadczeń na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 (Dz.U. UE C 106 z 24 kwietnia 2010 r.).
W sytuacji istnienia ewentualnych wątpliwości co do tego, które z ustawodawstw powinno mieć w tej sprawie zastosowanie, organ rentowy winien zatem stosownie do normy zawartej w punkcie 4 art. 16 rozporządzenia wykonawczego Parlamentu Europejskiego i Rady nr(...), zwrócić się do właściwej instytucji drugiego państwa członkowskiego o udzielenie stosownych wyjaśnień, informacji, dokumentów lub innych dowodów niezbędnych dla ustalenia sytuacji ubezpieczonego (wskazany przepis posługuje się pojęciem „nawiązania kontaktów”). Tymczasem polski organ rentowyprzed wydaniem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie zastosował cytowanego przepisu, gdyż nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do ustalenia z właściwą w niniejszej sprawie instytucją duńską, czy w okresie którego dotyczy spór zainteresowany podlegał duńskim ubezpieczeniem społecznym. Działań takich organ krajowy nie podjął, mimo żespółka (...)zwracała na to uwagę w toku postępowania kontrolnego, przedkładając stosowne dokumenty potwierdzające opłacenie przez nią należności publicznoprawnych na terytorium Danii. Oczywistym jest, że instytucja miejsca zamieszkania osoby podlegającej ubezpieczeniom społecznym może powziąć wątpliwości co do określenia mającego zastosowanie ustawodawstwa i uważać, że to ona jest właściwa w danym przypadku (choćby wątpliwości te wyprowadzała z faktu dopuszczenia się błędów w tłumaczeniu polskiej wersji rozporządzenia, na co wskazano w złożonej do akt odpowiedzi na odwołanie). Wątpliwości tych instytucja nie może jednak sama rozstrzygać, lecz musi dostosować się do trybu rozwiązywania sporów co do ustalenia ustawodawstwa właściwego określonego w szczególności w przepisach art. 6, 15 oraz 16 rozporządzenia nr 987/2009, które nakazują zwrócenie się - w przypadku istnienia wątpliwości bądź rozbieżności - do instytucji innego państwa członkowskiego. Instytucje niezwłocznie dostarczają lub wymieniają między sobą wszystkie dane niezbędne dla ustanowienia i określenia praw i obowiązków, do których ma zastosowanie rozporządzenie podstawowe. Przekazywanie tych danych odbywa się bezpośrednio pomiędzy samymi instytucjami lub za pośrednictwem instytucji łącznikowych (wyrok Sądu Najwyższego z 6.06.2013 r., II UK 333/12).
Mając na uwadze powyższe, w sytuacji gdy ZUS O/S.uważał, że istnieją podstawy do objęcia zainteresowanego polskimi ubezpieczeniami społecznymi, nie mógł – jak czyni to zazwyczaj na gruncie prawa krajowego - zignorować obowiązujących go przepisów proceduralnych, lecz miał obowiązek postąpić stosownie do zasad obowiązujących na terenie całej Unii Europejskiej. Na powyższe zwrócił uwagę także Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku wydanym w dniu 20 marca 2014r., sygn. akt III AUa 770/13 (sygn. akt Sądu Okręgowego w Szczecinie VI U 42/13). O ile organ rentowy uważał zaś, że przywołane przez sąd przepisy nie miały zastosowanie w niniejszej sprawie, jego obowiązkiem było najpierw samodzielne odnalezienie i zastosowanie właściwszych jego zdaniem i odpowiednich w sprawie regulacji, a następnie ich zastosowanie w celu uniknięcia niedopuszczalnej sytuacji, w której uprawomocnienie się wydawanych przez polski organ rentowy decyzji mogłoby doprowadzić do naruszenia normy art. 11 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ustalającego zasadę podlegania ubezpieczeniom społecznym tylko na terenie jednego z państw członkowskich, choćby działalność rodząca obowiązek podlegania takim ubezpieczeniom była wykonywana na terenie kilku państw.
Na marginesie można tylko wskazać, iż na gruncie prawa krajowego rzeczą powszechną i nagminną jest ignorowanie przez organ rentowy obowiązujących go przepisów proceduralnych. Czym innym jest jednak dopuszczenie się tego rodzaju uchybień na gruncie prawa unijnego – zaaprobowanie przez sąd krajowy decyzji wydanej z naruszeniem tych norm prowadziłoby bowiem do przyznania polskiemu organowi rentowemu uprawnień nieprzysługujących jakiejkolwiek innej instytucji któregokolwiek z Państw Członkowskich, tj. prawa do samodzielnego – bez udziału tychże instytucji i państw – decydowania, którzy ubezpieczeni mogą podlegać ich ustawodawstwu, a którzy nie. Na tego typu postępowanie sąd orzekający w niniejszej sprawie nie zamierza jednak udzielić swego przyzwolenia. Chodzi bowiem o czynienie ustaleń, które odnoszą bezpośrednie skutki nie tylko w Polsce, gdzie prowadzony jest proces, ale także poza jej granicami (w tym przypadku w Danii, która musiałaby respektować wydaną przez ZUS na gruncie wyłącznie polskim decyzję i bez udziału w postępowaniu przedstawicieli jakichkolwiek swoich organów „zrzec się” uprawnień i obowiązków związanych z ewentualnym podleganiem przez ubezpieczonego ubezpieczeniom społecznym na jej terenie).
Sąd dostrzegł przy tym, iż stosowne postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte dopiero w toku postępowania sądowego, na wyraźne zobowiązanie sądu. Postępowanie to nie wykazało przy tym, że zainteresowany powinien podlegać ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego. Pismem z dnia 7 kwietnia 2015 r. duńska instytucja ubezpieczeniowaU.Danmark(...)poinformowała wprawdzie, że jej decyzja zależy od podstawy prawnej, jaką przyjmą właściwe władze w Polsce, wskazując, że jeżeli właściwy organ w Polsce stwierdzi, że wobec wskazanych osób, w tym zainteresowanego, można zastosować art. 12 rozporządzenia nr 883/2004, duńska instytucja nie będzie tego kwestionować. Jednocześnie jednak wskazano, że jeśli właściwy polski organ uzna, że wobec wskazanych osób nie można zastosować art. 12 rozporządzenia nr 883/2004 i nie będzie chciał zastosować art. 16 rozporządzenia nr 883/2004,osoby te zostaną objęte głównym przepisem art. 11 ust. 3a, tzn. będą podlegały duńskiemu ustawodawstwu z powodu pracy wykonywanej w Danii.
Nie uszło przy tym uwadze sądu, że duńska instytucjaU.Danmark(...)w piśmie z dnia 14 lipca 2015 r. poinformowała, że nie zostały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne w Danii za wymienione w piśmie ZUS osoby (w tym zainteresowanego). Sąd uznał jednak, że w analizowanym przypadku okoliczność, że płatnik składek ewentualnie nie dopełnił obowiązków w zakresie zgłoszenia pracowników do duńskiego systemu ubezpieczeń społecznych (choć w tym zakresie odwołująca się spółka podnosiła także, że polski organ rentowy wystąpił z zapytaniem do niewłaściwego podmiotu w Danii, gdyż w jej ocenie powinien zwrócić się do organu podatkowego – SKAT) pozostawała bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. To bowiem czy zostały, czy nie zostały opłacone należne w innym kraju członkowskim składki na ubezpieczenia jest kwestią, której ocena nie leży ani w gestii ZUS, ani krajowego sądu orzekającego. Niedopuszczalne jest też sięganie w tym względzie do przepisów prawa krajowego. Stosownie do art. 8 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (R.I) (Dz.Urz.UE.L Nr 177, str. 6) w zw. zart. 28 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe(Dz.U. Nr 80, poz. 432) ocena taka winna wyłącznie uwzględniać przepisy prawa miejscowego, a więc miejsca w którym świadczona jest praca, a właściwą do jej przeprowadzenia jest jedynie instytucja państwa wykonywania tej pracy. Ani polski sąd, ani polski organ rentowy nie mają więc kompetencji do dokonywania oceny w zakresie ewentualnego spełnienia kryteriów przewidzianych w przepisach innego kraju członkowskiego do objęcia systemem zabezpieczenia społecznego. Ocena ta może nastąpić wyłącznie na podstawie wskazanych przez normę kolizyjną przepisów miejsca świadczenia pracy i mogła być dokonana tylko przez organ władny te przepisy stosować.
W kontekście powyższego w analizowanym postępowaniu nie było już potrzeby badania, czy zainteresowany świadczył pracę w Danii na podstawie umowy o dzieło, czy też umowy o świadczenie usług. Określenie, że właściwym w niniejszej sprawie ustawodawstwem jest ustawodawstwo duńskie, wyłączyło bowiem konieczność dokonywania oceny, czy stosunek prawny łączącyspółkę (...)z zainteresowanym miał takie czy inne cechy według prawa polskiego.
Mając na uwadze powyższe sąd pominął wnioski dowodowe odwołującej się spółki o przesłuchanie świadkówK. O.,S. N.i BoP.oraz o zwrócenie się przez sąd do duńskiej instytucji SKAT o udzielenie informacji dotyczących regulowania należności publicznoprawnych w Danii. Zgodnie z treścią przepisuart. 217 § 3 k.p.c.sąd pominie środki dowodowe, jeżeli okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione lub jeżeli strona powołuje dowody jedynie dla zwłoki. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że wyjaśnienie okoliczności spornych następuje wówczas, gdy nie budzą one wątpliwości sądu. Tymczasem wnioskowane dowody miały zmierzać do wykazania rodzaju, warunków i zasad realizacji obowiązków umownych ubezpieczonego w Danii oraz faktu dokonania rejestracji pracowników we właściwej duńskiej instytucji i uregulowania w Danii należności publicznoprawnych, które to okoliczności nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jak już wyżej wyjaśniono, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostawało bowiem ostatecznie to jakiego rodzaju umowa cywilnoprawna łączyła zainteresowanego z płatnikiem oraz to, czyspółka (...)wywiązała się ze wszystkich powinności wobec duńskiego fiskusa.
Sąd pominął ponadto dowód z zeznań zainteresowanego. Został on prawidłowo wezwany na termin rozprawy celem przesłuchania w charakterze strony, jednak nie stawił się. W tych okolicznościach, jako że dowód z przesłuchania stron ma znaczenie tylko posiłkowe, sąd uznał za celowe jego pominięcie.
Mając wszystko powyższe na uwadze sąd na podstawie cytowanych przepisów prawa materialnego iart. 47714§ 2 k.p.c.w punkcie I. wyroku zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził iżK. M. (1)nie podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania pracy na rzecz płatnika(...) sp. z o.o.wS.w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, tj. od 1 września 2011 r. do 2 września 2011 r.
O kosztach procesu orzeczono w punkcie II. sentencji wyroku, zasądzając je od przegrywającego spór organu rentowego na rzecz odwołującej się spółki w kwocie 60 zł, ustalonej na podstawieart. 98 § 1 i 3w zw. zart. 99 k.p.c., rozstrzygającego o zasadzie rozdziału kosztów procesu stosownie do wyniku postępowania, w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ustalającego stawkę minimalną w sprawach ubezpieczeniowych na kwotę 60 zł (Dz. U. 2002, nr 163, poz. 1349 ze zm.). Stosownie do treści § 11 ust. 2 owego rozporządzenia w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego stawki minimalne wynoszą 60 zł. Niniejsza sprawa nie była wprawdzie sprawą o takie świadczenia, jednak stosownie do treści § 5 omawianego rozporządzenia, wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.