Sąd Okręgowy w Łodzi
IV Wydział Karny
Sygnatura akt: IV Ko 938/14
Data wyroku: 2016-01-13 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odszkodowanie Za Niesłuszne Skazanie, Tymczasowe Aresztowanie Lub Zatrzymanie
Podstawa prawna: 552a§1 kpk

Sygn. akt IV Ko 938/14

UZASADNIENIE
W grudniu 2007 roku wpłynął do Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi akt oskarżenia przeciwko wnioskodawcyM. S.. Oskarżyciel zarzucił mu popełnienie czterechwykroczeń skarbowychtj.

⚫

zart. 56 §4 k.k.s w zw. zart. 6 §2w zw. zart. 9 §3 k.k.s,

art. 57 §1 k.k.s.w zw. zart. 9 §3 k.k.s.

zart. 83 §2 k.k.s.( x 2)

oraz

⚫

przestępstwa skarbowegozart. 77 §2 k.k.s.w zw. z §1 w zw. zart. 6 §2w zw. zart. 9 §3 k.k.s.( akt oskarżenia sygn. akt III K 14/12, tom III, k.542-547)

Postanowieniemz 15 kwietnia 2013 roku, Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi zastosował wobecM. S.środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy od dnia zatrzymania. W uzasadnieniu swej decyzji  Sąd wskazał, iż nie przebywa on w miejscu ostatniego pobytu od marca 2012, co wynika z ustaleń Policji. Nadto, iż nie poinformował on o tym Sądu. Uznając, żeM. S.ukrywa się przed wymiarem sprawiedliwości Sąd zastosował powyższy środek oraz zarządził poszukiwania w/w listem gończym( postanowienie k. 858, tom V, sygn. akt III K 14/12).
M. S.zostałzatrzymany 15 listopada 2013 roku( zawiadomienie o zatrzymaniu k. 870, k. 878, tom V, sygn. akt III K 14/12, protokół zatrzymania k. 10)
Postanowieniem z 2 grudnia 2013 roku, Sąd po uprzednim podjęciu zawieszonego postępowania i wyłączeniu czynów stanowiących wykroczenia skarbowe, umorzył w tym zakresie postępowanie z uwagina przedawnienie karalności, które nastąpiło w grudniu 2008 i 2009 roku( postanowienie z dnia 28.11.2013 r., k. 892, z dnia 29 listopada 2013 r., k. 893, z dnia 2 grudnia 2013 r. k. 899, tom V, sygn. akt III K 14/12).
Wskutek zażalenia złożonego przez obrońcę wówczas oskarżonegoM. S., w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, Sąd Okręgowy w Łodzipostanowieniem z 11 grudnia 2013roku zmienił zaskarżone orzeczenie i uchylił środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania nakazując niezwłoczne zwolnienieM. S.z Zakładu Karnego nr 2 wŁ., orzekając jednoczenie nieizolacyjny środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji.( postanowienie z 11 grudnia 2013 roku k.912, k. 917-918, tom V, sygn. akt III K 14/12).
M. S.został zwolniony z Zakładu Karnego nr 2 wŁ.11 grudnia 2013 roku(zawiadomienie o zwolnieniu k. 922,tom V, sygn. akt III K 14/12, świadectwo zwolnienia k. 16).
Postanowieniem z 20 stycznia 2014 roku, Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi umorzył z uwagi na przedawnienie także postępowanie co do czynu stanowiącego przestępstwo, gdyż wskutek podwyższenia minimalnego wynagrodzenia, od 1 stycznia 2008 roku wzrósł próg ustawowy ( czyli kwota stanowiąca pięciokrotność minimalnego wynagrodzenia), co skutkowało przyjęciem, iż czyn ten stanowił już wykroczenie, a nie przestępstwo.( postanowienie k. 984, tom V, sygn. akt III K 14/12).
M. S.ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, a orzeczenie to zostało wydane na stałe ( amputacja prawej dolnej kończyny). Pozostaje pod opieką lekarzy chirurgii ogólnej i naczyniowej( orzeczenie o stopniu niepełnosprawności k. 11, dokumentacja medyczna k.25-35).
Przed osadzeniemM. S.zatrudniony był na umowę o pracę, na czas nieokreślony w Teatrze Nowym im.K. D.wŁ.. Otrzymywał wynagrodzenie w kwocie 3 000, 00 zł brutto miesięcznie ( netto 2 156,72 zł). Współpracował także zfirmami (...)oraz(...) Browar sp. z o.o.”. Były to umowy o dzieło, a wynagrodzenie wynosiło 200 zł netto. Udzielał także porad prawnych, sporządzał pisma, za które pobierał od 40 do 50zł. Nie gromadził oszczędności, nie miał w tym czasie nikogo na utrzymaniu, regulował zaległości.( zaświadczenie o zarobkach k.19, umowa o dzieło k. 20, k. 56, protokół przesłuchania wnioskodawcy k. 46-48, zeznania świadkaB. Z.k. 144v).
W dniu 8 listopada 2013 rokuM. S.zawarł umowę najmu mieszkania wŁ., przyul. (...). Czynsz najmu został ustalony na kwotę 1300 złotych miesięcznie i miał być płacony z dołu do ostatniego dnia każdego miesiąca. Do wynajętego mieszkania wnioskodawca miał się wprowadzić do końca listopada 2013 roku, jednak nie zdołał tego uczynić, gdyż 15 listopada został zatrzymany i osadzony w Zakładzie Karnym nr 2 wŁ.. Do czasu osadzenia w/w zamieszkiwał z siostrą w lokalu przyul. (...)wŁ., dokąd również po zwolnieniu z jednostki penitencjarnej został przewieziony. Wpłat za wynajęty lokal – za miesiąc grudzień 2013 roku- dokonał w ratach w styczniu i marcu 2014( umowa najmu k. 21-23, protokół przesłuchania wnioskodawcy k. 46-48, k.136, dowód wpłat k. 54)
M. S.korzystał ze specjalistycznego transportu MPK dla osób niepełnosprawnych i transport taki został przez niego opłacony  w okresie od 4 listopada 2013 roku do 29 listopada 2013 roku na kwotę 216 złotych( karta ewidencji abonenta k.57-58).
Stan zdrowiaM. S.nie pozostaje w związku przyczynowym z pozbawieniem wolności( opinie biegłychM. Ł.iA. P.k. 120-121, k.101-103, k.134-135).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznania wnioskodawcyM. S., świadkaB. Ż.oraz dokumenty załączone do akt sprawy.
Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania faktów podanych przezM. S.bowiem są jasne, spójne, nadto znajdują oparcie w przedstawionych dokumentach jak choćby w aktach sprawy III K 14/12 czy też załączonej dokumentacji medycznej oraz dokumentacji związanej z osadzeniem w/w w jednostce penitencjarnej.
Brak podstaw by kwestionować także zeznania świadkaB. Ż.. Świadek jasno wskazał, iż korzystał z pomocy wnioskodawcy w zakresie redagowania pism oraz podał jakie koszty z tego tytułu ponosił. Zeznania te oraz relacjaM. S.w tym zakresie są ze sobą zbieżne.
W całości przymiot wiarygodności posiadają także pozostałe środki dowodowe o charakterze nieosobowym zgromadzone w sprawie, albowiem zostały zebrane zgodnie z przepisami prawa i nie były kwestionowane przez żadną ze stron w toku postępowania.
M. S.w dniu 18 listopada 2014 roku złożył wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie  za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, domagając się kwoty 5 000,00 zł tytułem odszkodowania i 15 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia ( wniosek k. 2-8).
Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca niesłusznie został tymczasowo aresztowany i osadzony w jednostce penitencjarnej wŁ., w której przebywał od 15 listopada do 11 grudnia 2013 roku, a więc 27 dni. W momencie bowiem zatrzymania, karalność czynów zarzuconychM. S.była przedawniona( co do wykroczeń grudzień 2008 i 2009 roku jak wskazał Sąd w uzasadnieniu swej decyzji). W odniesieniu zaś do przestępstwa, które później wskutek podwyższenia płacy minimalnej stało się wkroczeniem należy przyjąć, iż do przedawnienia doszło w grudniu 2008 roku. Wnioskodawcy zarzucono bowiem niewpłacanie w obowiązującym terminie tj. do dnia 20 następnego miesiąca za miesiąc poprzedni na rzecz USŁ.pobranego podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: czerwiec 2004 r., od sierpnia 2004 r. do sierpnia 2005 r. oraz październik i listopad 2005 roku  w łącznejkwocie 5 351,60 złodpowiadającej małej wartości, jednak w momencie wnoszenia aktu oskarżenia do Sądu w grudniu 2007 roku, kwalifikującej czynM. S.jako przestępstwo zart. 77 §2 k.k.s.Od 1 stycznia 2008 roku minimalne wynagrodzenie z kwoty 936,00 zł zostało podwyższone do kwoty 1 126,00 zł ( próg ustawowy wynosił zatem 5 x 1 126,00 =5 630, 00 zł),a zatem czyn ten należało traktować już jako wykroczenie -§3 art. 53 k.k.s.Mając zaś na względzie przepisy dotyczące biegu przedawnienia-art. 44 §3 k.k.s iart. 51 § 1 i 2 k.k.s.wskazać należy, że czyn przedawnił się 31 grudnia 2008 roku( bieg przedawnienia rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności tej należności czyli z końcem 2005 roku, a kończy po upływie 3 lat czyli 31 grudnia 2008 roku).
Podzielić należy pogląd, że odszkodowanie powinno zrekompensować uszczerbek w mieniu pozostający w związku przyczynowym z pozbawieniem wolności i to w zakresie poniesionej straty jak i utraconych przez wnioskodawcę korzyści. Innymi słowy odszkodowanie ma pokryć szkodę majątkową, stanowiącą różnicę między obecnym stanem majątkowym poszkodowanego a stanem, jaki istniałby, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę, to znaczy niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Odszkodowanie ma wyrównać tę różnicę( wyrok SN z dnia 7 maja 2015 roku, WA 3/15, LEX nr 1729289, wyrok SA w Katowicach z dnia 19 czerwca 2015 roku, II AKa 200/15, LEX nr 1809495)
Jak wynika z poczynionych ustaleń, przed osadzeniemM. S.zarobione pieniądze, ( 2 156,72 zł netto z umowy w Teatrze Nowym wŁ., umowy o dzieło zfirmą (...)– 200 zł netto i porad prawnych 200-300 zł miesięcznie)  przeznaczał na bieżące utrzymanie, nie gromadził oszczędności. Gdyby zatem w/w nie został pozbawiony wolności powyższą łączną kwotę wydałby na bieżące potrzeby. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy zatem nie ulegała pogorszeniu po opuszczeniu Zakładu Karnego nr 2 wŁ.w stosunku do istniejącej przed osadzeniem. Z tego tytułu i w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się szkody w majątku w/w. Nie potraktował jako szkody także kwoty 900 zł, o którą to w/w wnosił podnosząc, iż dotyczy ona najmu lokalu, w którym zamieszkiwał wraz z siostrą ( zanim został tymczasowo aresztowany ), albowiem w czasie jego nieobecności koszty użytkowania ponosiła siostra ( skoro on tam nie zamieszkiwał). Jeżeli zaś zdecydował się na uiszczenie tej kwoty pomimo osadzenia w Zakładzie Karnym to jest to umowa pomiędzy nim a jego siostrą.
W ramach odszkodowania Sąd przyznał jednak w/w kwotę 1 444, 00 zł. Wnioskodawca wynajął bowiem mieszkanie w listopadzie 2013 roku, nie zdążył jednak się do niego przeprowadzić, gdyż 15 listopada 2013 roku został zatrzymany i osadzony w Zakładzie Karnym wŁ.. Zobowiązany był jednak zapłacić za wynajem za miesiąc grudzień 2013 roku i każdy kolejny 1 300, 00 zł, co uczynił po opuszczeniu w/w Zakładu, bo w ratach w styczniu i marcu 2014 roku. I choćM. S.przedstawił dwa dowody wpłat na kwotę 700 i 300 zł to nie ulega wątpliwości, że zgodnie z umową winien zapłacić 1300,00 zł i jak oświadczył taką kwotę za grudzień 2013 roku zapłacił. Ponieważ wnioskodawca zapłacił za mieszkanie, z którego w rzeczywistości nie korzystał bo został tymczasowo aresztowany, Sąd potraktował to jako realną szkodę w jego majątku. Podobnie Sąd Okręgowy potraktował koszty transportu specjalistycznego.M. S.zapłacił co prawda za listopad 2013 roku kwotę 216 zł, Sąd przyznał jednak kwotę 144,00 złote. Wynika to z tego, że w/w został zatrzymany 15 listopada, a zatem licząc kursy od 15 listopada do 29 listopada 2013 roku po 8 zł każdy ( 18 x 8 = 144 zł) daje to kwotę 144,00 zł. Taki abonament należy złożyć w terminie do 20 –go każdego miesiąca poprzedzającego wydanie karty ewidencyjnej abonenta, a zatemM. S.takie zamówienie złożył  już w październiku 2013 roku. Z tego transportu w w/w okresie nie mógł skorzystać, a opłatę uiścił. Sumując powyższe kwoty,M. S.należało przyznać odszkodowanie w kwocie 1 444,00 zł, wyrównując tym samym powstały uszczerbek w jego mieniu,  pozostający w związku przyczynowym z pozbawieniem wolności.
Stosownie do treściart. 554 §4 k.p.k.postępowanie jest wolne od kosztów.