Sąd Okręgowy w Gdańsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 781/14
Data wyroku: 2016-08-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Michał Jank
Słowa kluczowe: Bezpodstawne Wzbogacenie
Podstawa prawna: art. 405 k.c.

Sygn. akt I C 781/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 sierpnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gdańsku I Wydział Cywilny
w składzie :
Przewodniczący : SSR del. Michał Jank
Protokolant : sekr, sąd. Magdalena Szulta
po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2016 r. w Gdańsku, na rozprawie
sprawy z powództwaM. K.
przeciwkoM. G.
o zapłatę
I. zasądza od pozwanegoM. G.na rzecz powódkiM. K.kwotę 43.743,34 zł (czterdzieści trzy tysiące siedemset czterdzieści trzy złote 34/100) wraz z ustawowymi odsetkami od tej kwoty od dnia 5 września 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od tej kwoty od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;
II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;
III. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3.668,88 zł (trzy tysiące sześćset sześćdziesiąt osiem złotych 88/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania;
IV. wyrokowi w pkt I nadaje rygor natychmiastowej wykonalności co do kwoty 23.250 zł (dwadzieścia trzy tysiące dwieście pięćdziesiąt złotych).
Sygn. akt I C 781/14

UZASADNIENIE
PowódkaM. K.domagała się zasądzenia od pozwanegoM. G.kwoty 250.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powódka wskazała, że strony od 2002 r. pozostawały w konkubinacie, w trakcie którego pozwany w kwietniu 2004 r. zakupił działkę przyul. (...)wM., na której wybudował dom mieszkalny. Powódka stwierdziła, że koszty nabycia działki i budowy domu zostały poniesione po połowie, a wartość nieruchomości wynosi obecnie 400.000 zł. Ponadto, w czerwcu 2013 r. powódka przekazała pozwanemu kwotę 50.000 zł, za którą zakupił on samochód markiR. (...), który - wbrew ustaleniom stron - zarejestrował wyłącznie na siebie. Powódka wezwała pozwanego do zapłaty, jednak ten nie uregulował długu. Jako podstawy prawne swoich żądań powódka przywołała przepisy o zwrocie nakładów i bezpodstawnym wzbogaceniu.
Pozwany uznał powództwo do kwoty 23.500 zł i wniósł o jego oddalenie w pozostałym zakresie oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pozwany zaznaczył, że zakup działki i budowa domu zostały sfinansowane wyłącznie z jego środków, gdyż powódka nie posiadała możliwości finansowych pozwalających jej na partycypowanie w inwestycji. Pozwany przedstawił dokładne źródła finansowania przedsięwzięcia oraz nadmienił, że całość prac przy budowie wykonywał samodzielnie, bądź z pomocą rodziny i znajomych. Oświadczył, że nigdy nie zgadzał się na zwrot nakładów rzekomo poniesionych przez powódkę na działkę i dom, a jedynie poparł wniosek o przeniesienie na nią 1/2 własności nieruchomości, na co nie wyraził zgody Sąd w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej, gdyż uznał, że prowadziłoby to do obejścia prawa - m.in. poprzez uniknięcia opłat notarialnych. W odniesieniu do kwestii zakupu samochodu pozwany uznał powództwo do połowy ceny jego nabycia. Zdaniem pozwanego przez cały okres konkubinatu powódka była na jego utrzymaniu, a ich relacja zakończyła się ze względu na poznanie przez nią innego mężczyzny.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
PowódkaM. K.i pozwanyM. G.poznali się w lutym 2003 r. Oboje mieli dzieci z poprzednich związków - powódka synaK. K. (1)i córkęK., a pozwany synaR. G.i córkę. Powódka otrzymywała alimenty na dzieci od byłego męża w łącznej wysokości 600 zł miesięcznie, a pozwany płacił alimenty na dzieci swojej byłej małżonce. Powódka prowadziła zakład kosmetyczny i uzyskiwała wsparcie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wM., a pozwany był nauczycielem, zajmował się wykonywaniem prac remontowo - budowlanych oraz okresowo wyjeżdżał do pracy do Niemiec.
Strony zaczęły się spotykać, a pod koniec lata 2003 r. zamieszkały razem w lokalu wynajmowanym przez powódkę w centrumM..
Strony stwierdziły, że dotychczasowe mieszkanie było dla nich za małe i rozpoczęły poszukiwanie większego lokalu. Uzgodniono, że nabycia na swoją rzecz dokona pozwany, gdyż powódka nie dysponowała środkami na ten cel.
Pozwany dokonał podziału majątku z byłą małżonką i w dniu 23 stycznia 2004 r. sprzedał wraz z nią nieruchomość przyul. (...)wM., składającą się z zabudowanej domemmieszkalnym działki nr (...)o powierzchni 0,0311 ha, dla której prowadzona byłaksięga wieczysta nr (...)oraz niezabudowanejdziałki nr (...)o powierzchni 0,0322 ha, dla której prowadzona byłaksięga wieczysta nr (...)ha. Nabywcami nieruchomości zostaliE. K. (1)iG. K., a za zbycie swojego udziału pozwany uzyskał kwotę 86.502,80 zł.
Strony nie znalazły mieszkania, które spełniałoby ich wymagania. Powódkę i pozwanego odstraszały wysokie ceny lokali, wobec czego podjęli decyzję, że bardziej opłacalnym będzie wybudowanie domu - tym bardziej, że pozwany dysponował stosowną wiedzą, umiejętnościami i znajomościami, by zrealizować tego typu przedsięwzięcie możliwie tanim kosztem.
W dniu 28 kwietnia 2004 r. pozwany kupił od Gminy MiastaM.działkę przyul. (...)wM.o powierzchni 0,0743 ha, która była oznaczona w ewidencji gruntów numerem(...)i wchodziła w skład nieruchomości oznaczonejksięgą wieczystą nr (...). Nabycie nastąpiło za kwotę 25.400 zł, a czynności przygotowawcze kosztowały około 5.000 zł. Pozwany uiścił całą cenę z własnych środków. Dla zakupionej nieruchomości założono nowąksięgę wieczystą nr (...).
Powódka była zaskoczona nabyciem działki, ponieważ pozwany nie skonsultował z nią transakcji.
W latach 2004 - 2007 pozwany wybudował na działce przyul. (...)wM.dom jednorodzinny o powierzchni użytkowej 134 m2 za kwotę około 200.000 zł. Pozwany rozpoczął inwestycję dysponując środkami uzyskanymi ze sprzedaży udziału we współwłasności nieruchomość przyul. (...)wM.(86.502,80 zł) oraz oszczędnościami w wysokości około 40.000 zł, które posiadał na swoich rachunkach bankowych w styczniu 2004 r. W późniejszym okresie pozwany posiłkował się kredytem w wysokości 55.000 zł indeksowanym do franka szwajcarskiego (CHF), który został mu udzielony przezBank (...) S.A.wW.w dniu 22 marca 2006 r. Pozwany w krótkim czasie spłacił kredyt z pieniędzy otrzymanych z pożyczki od mamyH. G.(15.000 zł), zwrotu różnicy podatku VAT i sprzedaży jednostek uczestnictwa w funduszu inwestycyjny. W 2004 r. pozwany zarobił jako nauczyciel kwotę 35.425,15 zł brutto, w 2005 r. - kwotę 32.902,37 zł brutto, w 2006 r. - kwotę 32.138,08 zł brutto, a w 2007 r. - kwotę 30.12,43 zł brutto. Ze względu na relatywnie niewielką liczbę godzin w szkole pozwany dorabiał świadcząc usługi remontowo - budowlane.
Pozwany zakupił materiały budowlane za łączną kwotę około 135.000 zł. Pozwany wykonywał wszelkie prace budowlane oraz korzystał z pomocy zatrudnionego pracownika, brata, syna powódki i kolegów z branży. Wszystkim ww. osobom pozwany płacił za wykonywane prace.
Powódka nie partycypowała w kosztach budowy domu poza zakupem kleju do płytek i podłogi na górną część domu wfirmie (...) sp. z o. o.za kwotę 2.842,89 zł w czerwcu 2006 r.
Na dzień 2 listopada 2004 r. powódka posiadała na rachunku bankowym kwotę 220 zł. W okresie od dnia 18 lutego 2005 r. do dnia 20 września 2005 r. powódka otrzymała od byłego męża łączną kwotę 38.774 zł z tytułu podziału majątku wspólnego.
W dniu 19 października 2005 r. powódka udzieliła pożyczki w wysokości 30.000 zł bratu powodaJ. G., co nastąpiło częściowo ze środków uzyskanych z podziału majątku wspólnego. Pożyczka została spłacona w ciągu 11 miesięcy.
Powódka wydatkowała pozostałą część kwoty uzyskanej od byłego męża na kursy kosmetyczne i zakup wyposażenia domu (aranżację wnętrza).
W latach 2004 - 2007 powódka przez cały czas uzyskiwała wsparcie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wM., była na utrzymaniu pozwanego i zajmowała się prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego. Podczas budowy domu powódka przez cały czas wynajmowała mieszkanie w centrumM., co generowało dodatkowe koszty. W(...) urodziła sięwspólna córka stron -J..
/dowody:
odpis zwykłyksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej dla nieruchomości przyul. (...)wM.- k. 5 - 5v.,
umowa sprzedaży nieruchomości przyul. (...)wM.z dnia 23.1.2004 r. - akt notarialny nr(...)- k. 57 - 61,
zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach pozwanego jako nauczyciela w Szkole(...)nr(...)wM.- k. 62,
umowa kredytowa nr (...)z dnia 22.3.2006 r. - k. 63 - 67,
wyciąg łączony z rachunków bankowych pozwanego za październik 2007 r. - k. 68 - 70,
historia transakcji przeprowadzanych z rachunku bankowego pozwanego w okresie od dnia 24.4.2016 do dnia 2.10.2006 r. - k. 71,
zestawienie kosztów budowy domu według stanu na dzień 28.3.2006 r. - k. 72,
zaświadczenie o spłacie kredytu hipotecznego z dnia 9.10.2013 r. - k. 73,
decyzja Starosty(...)nr(...)z dnia 16.7.2004 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę - k. 74 - 74v.,
zaświadczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6.4.2007 r. o braku sprzeciwu na zakończenie budowy domu - k. 75,
zestawienie, faktury i rachunki związane z budową domu - k. 92,
wyciągi z rachunków bankowych pozwanego za okres od grudnia 2003 r. do końca października 2007 r. - k. 153 - 166,
wyciąg z rachunku bankowego powódki za okres od dnia 1.9.2004 r. do dnia 31.12.2014 r. - k. 186 - 196,
zeznania świadkaJ. G.- k. 170 - 171 oraz nagranie CD - k. 175,
zeznania świadkaH. G.- k. 179 oraz nagranie CD - k. 183,
zeznania świadkaR. G.- k. 179 - 180 oraz nagranie CD - k. 183,
częściowo zeznania powódkiM. K.- k. 228 - 231 oraz nagranie CD - k 235,
przesłuchanie pozwanegoM. G.- k. 231 - 233 oraz nagranie CD - k. 235/
Strony zamieszkały w wybudowanym domu w 2007 r.
W okresie od dnia 1 września 2009 r. do dnia 12 listopada 2011 r. pozwany przebywał na urlopie wychowawczym.
Powódka nalegała, by pozwany przeniósł na nią udział we współwłasności nieruchomości i tym samym należycie zabezpieczył jej interesy w razie ewentualnego rozstania. Pozwany zgodził się na przepisanie połowy udziału, jednak celem uniknięcia podatku i opłat notarialnych strony ustaliły, że rozporządzenie nastąpi za pomocą ugody sądowej. Powódka zainicjowała postepowanie ugodowe, a postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie I Co 389/13 Sąd Rejonowy w Malborku uznał ugodę za niedopuszczalną, gdyż zmierzała ona do obejścia prawa. Rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez Sąd odwoławczy.
W dniu 14 czerwca 2013 r. pozwany zakupił za kwotę 46.500 zł i zarejestrował na siebie samochód osobowy markiR. (...)onr rej. (...). Na nabycie samochodu powódka przekazała pozwanemu kwotę 40.900,45 zł w dniu 13 czerwca 2013 r.
Strony rozstały się pod koniec 2013 r. / na początku 2014 r. Pozwany dowiedział się, że powódka spotykała się z innym mężczyzną i wycofał się z wcześniejszych ustaleń co do przeniesienia udziału we współwłasności nieruchomości.
Powódka pismami z 27 marca 2014 r. oraz 5 maja 2014 r. wezwała pozwanego do zwrotu należności za budowę domu i zakup samochodu, a pozwany wezwał powódkę do zapłaty za zamieszkiwanie w jego domu. Powódka wyprowadziła się w styczniu 2015 r. i zabrała ze sobą zakupione przedmioty stanowiące wyposażenie wnętrza.
W dniu 5 września 2014 r. powódka wniosła pozew w niniejszej sprawie.
/dowody:
pozew z dnia 5.9.2014 r. wraz z potwierdzeniem nadania korespondencji - k. 2 - 2v. i 16 - 16v.,
dowód rejestracyjny samochodu osobowego markiR. (...)onr rej. (...)- k. 10 - 10v.,
wyciąg z rachunku bankowego powódki za okres od dnia 1.10.2012 do dnia 13.6.2013 r. - k. 11,
pisma powódki z dni 27.3.2014 r. i 5.5.2014 r. - odpowiednio k. 12 i 13,
zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach pozwanego jako nauczyciela w Szkole(...)nr(...)wM.- k. 62,
pismo pozwanego z dnia 14.4.2014 r. - k. 78,
faktura VAT nr (...)z dnia 14.6.2013 r. - k. 83,
zeznania świadkaJ. G.- k. 170 - 171 oraz nagranie CD - k. 175,
zeznania świadkaH. G.- k. 179 oraz nagranie CD - k. 183,
zeznania świadkaR. G.- k. 179 - 180 oraz nagranie CD - k. 183,
częściowo zeznania powódkiM. K.- k. 228 - 231 oraz nagranie CD - k 235,
przesłuchanie pozwanegoM. G.- k. 231 - 233 oraz nagranie CD - k. 235,
dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy I Co 389/13 Sądu Rejonowego w Malborku:
- wniosek o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 26.2.2013 r. - k. 2 - 3,
- protokoły posiedzeń z dni 14.3.2013 r. i 27.3.2013 r. - odpowiednio k. 14 i 18,
- uzasadnienie postanowienia z dnia 27.3.2013 r. - k. 20 - 21,
- postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14.6.2013 r. w sprawie III Cz 485/13 wraz z uzasadnieniem - k. 31 i 33 - 35/
Sąd zważył, co następuje:
Przedstawiony powyżej stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów złożonych do akt sprawy, dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy I Co 389/13 Sądu Rejonowego w Malborku, dowody z zeznań świadkówJ. G.,H. G.iR. G.oraz dowody z przesłuchania powódkiM. K.i pozwanegoM. G..
Zgromadzone w toku procesu dokumenty urzędowe i prywatne nie były kwestionowane przez strony, w związku z czym jako niebudzące wątpliwości Sądu odnośnie ich pochodzenia, treści i autentyczności, zostały uznane za wiarygodne w całości.
Zauważyć należy, że pozwany przedłożył szereg faktur i rachunków związanych z budową domu przyul. (...)wM.(k. 92), co dowodzi, iż rzeczywiście poniósł on przedmiotowe koszty. Powódka, mimo treści faktur, wskazywała, iż w istocie to ona finansowała w znacznej części nabycie materiałów budowlanych, jednakże w tym zakresie poprzestała w zasadzie jedynie na własnych twierdzeniach. Powódka nie potrafiła wskazać, jakie dokładnie środki przekazywała pozwanemu i na jaki cel miały one zostać wydatkowane (k. 109 i nagranie CD - k. 116 oraz k. 229 oraz nagranie CD - k. 235). W powyższym zakresie Sąd uznał wyjaśnienia powódki za niewiarygodne i nielogiczne, bowiem będąc zaangażowaną finansowo w tak dużą inwestycję jak budowa domu, z pewnością pamiętałaby ona, na co wydatkowała pieniądze. W rzeczywistości zaś jedynym dowodem potwierdzającym partycypowanie przez powódkę w kosztach inwestycji była przedłożona przez pozwanego faktura VAT z dnia 26 czerwca 2006 r. wystawiona przezfirmę (...) sp. z o.o.(k. 92, plik lp. 4) oraz potwierdzenie zapłaty wynikającej z niej należności z rachunku bankowego powódki (k. 187v.). Co więcej, z wyciągu z rachunku bankowego powódki (k. 186 - 196) wynika, że w latach 2004 - 2005 nie miała ona w zasadzie żadnych możliwości, by współfinansować przedsięwzięcie, na rachunku nie został uwidoczniony żaden stały dochód pozwalający na partycypację w kosztach budowy. Z wyciągu z rachunku bankowego powódki (k. 184-188) nie wynikają żadne dochody z prowadzonej przez powódkę działalności gospodarczej, podczas gdy powódka zeznawała, iż dochody z tej działalności były stałe. Kwotę zaś 30.000 zł przeznaczyła - jak sama przyznała - na udzielenie pożyczki bratu pozwanego), zaś jednocześnie nie udowodniła ona, by wypłacone w latach 2006 - 2007 pieniądze spożytkowała właśnie na ten cel. Jednocześnie bezspornym było, że powódka zakupiła określone przedmioty stanowiące wyposażenie domu (potwierdził to pozwany - k. 231 oraz nagranie CD - k. 235), jednak po pierwsze koszty te nie były objęte podstawą faktyczną powództwa (dotyczyło ono rozliczenia za budowę domu bez jego aranżacji), a po drugie powódka zabrała wszelkie wyposażenie z domu w dniu wyprowadzki. Nadto, wypada mieć na uwadze, że w latach 2004 - 2007 powódka przez cały czas korzystała ze wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wM.. W tym stanie rzeczy Sąd przyjął - wbrew twierdzeniom powódki - że nie uczestniczyła ona finansowo w budowie domu ponad kwotę 2.842,89 zł uiszczoną za zakup kleju do płytek i podłogi na górną część domu odfirmy (...) sp. z o. o.w czerwcu 2006 r.
Odnośnie zakupu samochodu markiR. (...)(k. 83) Sąd przyjął, że powódka wykazała, iż w dniu 13 czerwca 2013 r. przekazała pozwanemu na ten cel kwotę 40.900,45 zł (k. 11). Za kluczową Sąd uznał zbieżność czasową między datą wypłacenia środków a dniem nabycia pojazdu przez pozwanego (14 czerwca 2013 r.). Zarazem powódka nie udowodniła, by przekazała wyższą kwotę (jak twierdzi - 50.000 zł), ponieważ nie potwierdza tego zebrany w sprawie materiał dowodowy. Sąd nie podzielił również twierdzeń pozwanego, jakoby kwota przekraczająca 23.250 zł stanowiła jego środki, gdyż nie znajdowało to potwierdzenia w jakimkolwiek innym dowodzie. Z tożsamych względów Sąd nie dał wiary pozwanemu, jakoby uiszczona na rzeczfirmy (...) sp. z o. o.kwota 2.842,89 zł w rzeczywistości należała do niego. Powódka zaprzeczyła powyższemu, a środki były przekazywane z jej rachunku bankowego, w związku z czym skonstatować należało, że to ona była ich właścicielem i wyłącznym dysponentem.
W ocenie Sądu irrelewantnymi dla rozstrzygnięcia pozostawały zeznania świadkówA. S.,R. W.iS. D.(k. 172 - 173 oraz nagranie CD - k. 175), którzy nie posiadali jakiejkolwiek wiedzy na temat rozliczeń stron.
Z kolei świadkowieM. C.,P. Z.(k. 180 - 182 oraz nagranie CD - k. 183),I. K.iE. K. (2)(k. 213 - 215 oraz nagranie CD - k. 216) w zasadzie całą swoją wiedzę czerpali z subiektywnych relacji powódki, bądź pozwanego i nie podejmowali własnych ustaleń, wobec czego także ich zeznania nie miały istotnej wagi dla wyniku postępowania.
Sąd miał tez na uwadze, iż świadkowieI. K.iE. K. (2)wskazywali jedynie, iż powódka dysponowała kwotę 39.000 zł, którą przeznaczyć miała na budowę domu. Kwota ta pochodzić miała z podziału majątku wspólnego z były mężem powódki. Z zestawienia znajdującego się na karcie 185 wynika, że kwotę 38774 zł (a więc prawie 39.000 zł) powódka otrzymała w okresie luty - wrzesień 2005 r. Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, iż w październiku 2005 r. pożyczyła kwotę 30000 zł bratu pozwanego na okres 11 miesięcy. Zwrot tych pieniędzy nastąpił więc pod koniec procesu budowlanego, a tym samym powódka nie miała możliwości przekazania tych środków na potrzeby inwestycji.
ŚwiadekI. K.wskazała też, iż przekazała powódce kwotę 19.000 zł na zakup pojazdu, co koresponduje z ustaleniem Sądu, iż zakup pojazdu sfinansowany został prawie w całości ze środków powódki.
ŚwiadekK. K. (1)był natomiast zbyt młody, by wiedzieć, jak w latach 2004 - 2007 wyglądały rozliczenia powódki z ówczesnym partnerem (k. 169 oraz nagranie CD - k. 175). Gdy budowa się rozpoczynała świadek miał 11 lat, trudno więc przypuszczać, aby strony wtajemniczyły świadka w szczegóły dotyczące finansowania budowy. Świadek potrafił jedynie wskazać, iż powódka wniosła wkład finansowy w budowę domu, nie znał jednak żadnych szczegółów w tym zakresie, co poddaje w wątpliwość wiarygodność jego zeznań.
Zeznaniom pozostałych świadków, tj.J. G.,H. G.iR. G.Sąd dał wiarę w takim zakresie, w jakim korelowały one z pozostałym uznanym za wiarygodny materiałem dowodowym. ŚwiadkowieJ. G.iR. G.potwierdził, że pracowali przy budowie domu i byli opłacany przez pozwanego. Nadto, świadekJ. G.znał źródła finansowania inwestycji i przyznał, że otrzymał od powódki pożyczkę w wysokości 30.000 zł w październiku 2005 r., którą spłacił w ciągu 11 miesięcy. Z kolei pozwanaH. G.potwierdziła, że udzieliła synowi pożyczki na budowę domu. Powyższe okoliczności były istotne w kontekście ustalenia źródeł finansowania przedsięwzięcia i finalnego przyjęcia, że powódka nie partycypowała w niej - z wyjątkiem zapłaty za zakup kleju do płytek i podłogi na górną część domu za kwotę 2.842,89 zł w czerwcu 2006 r.
Powódka wywodziła swoje roszczenie z rozliczenia związku stron, w trakcie którego miała współfinansować zakup działki przyul. (...)wM.i budowę posadowionego na niej domu oraz w całości sfinansować zakup samochodu markiR. (...), który pozwany - wbrew wcześniejszym ustaleniom - zarejestrował wyłącznie na siebie. Jako podstawy prawne swoich żądań powódka przywołała przepisy o zwrocie nakładów (k. 184) i bezpodstawnym wzbogaceniu (k. 167). Wprawdzie ostatecznie powódka powoływała się na regulacje dotyczące zwrotu nakładów, tym niemniej postępowanie dowodowe toczyło się w obrębie obu ww. podstaw, a Sąd nie jest związany kwalifikacją prawną powództwa nawet w sytuacji, gdy dokonuje tego profesjonalny pełnomocnik (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8.3.2010 r. w sprawie II PK 255/09,L.). Nie budziło zarazem wątpliwości Sądu, że pozwany odnosił się do obu podstaw prawnych (por. k. 167 oraz nagranie CD - k. 175 i k. 234 oraz nagranie CD - k. 235), a podstawa faktyczna powództwa była dla niego klarowna także w odniesieniu do roszczenia o bezpodstawne wzbogacenie.
Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności powództwa należało w pierwszej kolejności zauważyć, że bezspornym jest, iż w latach 2003 - 2013 strony pozostawały w konkubinacie. Wyjaśnić więc wypada, że konkubinat jest prawnie nieuregulowaną, trwałą wspólnotą życiową mężczyzny i kobiety, której zewnętrznym przejawem są m.in. współżycie fizyczne, wspólne zamieszkiwanie i wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1997 r. w sprawie II CKN 485/97, Lex nr 583765). Między konkubentami - tak samo zresztą jak między innymi uczestnikami życia społecznego - mogą się więc pojawiać sytuację, w których dojdzie do przesunięć majątkowych, które po jego ustaniu powinny zostać rozliczone.
Zaakcentować jednak należy, że konkubinat stanowi zjawisko indyferentne prawnie, dlatego również kwestia wzajemnych rozliczeń nie została odrębnie uregulowana w ustawie. W doktrynie i orzecznictwie wskazywane są zatem następujące możliwości rozstrzygnięcia powyższej kwestii: odpowiednie (lub analogiczne) zastosowanie przepisów o wspólności majątkowej małżeńskiej, zastosowanie przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych i znoszeniu tej współwłasności, zastosowanie przepisów o spółce cywilnej, zastosowanie przepisów regulujących zwrot nakładów na cudzą rzecz oraz zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu - przy czym wybór jednego ze wskazanych wyżej uregulowań może być uzależniony od okoliczności konkretnej sprawy (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 maja 2000 r. s sprawie IV CKN 32/00, Lex nr 846474).
W pierwszej kolejności Sąd rozważył, czy powództwo mogło zostać uwzględnione w oparciu o przepisy o zwrocie nakładów, tj.artykuły 226 i 230 k.c.W tym kontekście Sąd zaznacza jednak, iż nie sposób przyjąć, by zakup samochodu stanowił jakikolwiek nakład, bowiem brak jest przedmiotu podlegającego temu nakładowi (substratu początkowego). W odniesieniu do nieruchomości zbadania wymagało natomiast, na podstawie jakiego stosunku prawnego czyniący ewentualne nakłady posiadał nieruchomość i dokonywał nakładów. Jeżeli bowiem powódkę łączyłaby z pozwanym jakaś umowa, to zwrot nakładów następowałby stosownie do jej postanowień i bezwzględnie obowiązujących przepisówKodeksu cywilnegoodnoszących się do tej umowy. W przedmiotowej sprawie taka umowa jednak nie występowała, w związku z czym znajdowały zastosowanie ogólne przepisyartykułów 226 i 230 k.c.Powódka bezsprzecznie miała przy tym świadomość, że nie jest właścicielem działki, ani domu, a w okresie trwania inwestycji (lata 2004 - 2007) pozwany nie zobowiązywał się do przeniesienia na nią udziału w nieruchomości (nastąpiło to dopiero w 2013 r.). W konsekwencji Sąd uznał, że pomimo określonych planów życiowych związanych z pozwanym, powódka pozostawała posiadaczem nieruchomości w złej wierze. Ten zaś może żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel bezpodstawnie wzbogaciłby się jego kosztem (art. 226 § 2 k.c.). Przez nakłady konieczne rozumie się przy tym takie nakłady, których celem jest utrzymanie rzeczy w należytym stanie, na przykład remonty i konserwacja rzeczy, zasiewy, utrzymanie zwierząt, płacenie podatków. Inne nakłady mają na celu ulepszenie rzeczy, przez co zwiększają one wartość rzeczy - nakłady użyteczne, bądź zmierzają do zaspokojenia potrzeb estetycznych tego, kto ich dokonuje - nakłady zbytkowne (por. J. Ignatowicz (w:) Komentarz, t. I, 1972, s. 608 i n.; S. Rudnicki, Komentarz, 2007, s. 378; E. Skowrońska-Bocian (w:) K. Pietrzykowski (red.), Komentarz, t. I, 2005, s. 637; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie III CSK 3/06, Lex nr 196597). (Teresa A. Filipiak, komentarz do art. 226 k.c. Lex). Nie ulega zaś wątpliwości, że budowa domu (partycypowanie w niej) nie może zostać uznana za konieczny nakład na nieruchomość gruntową. W tym stanie rzeczy nawet bez badania rzeczywistej wysokości poniesionych nakładów powództwo o ich zwrot podlegałoby ab initio oddaleniu - i to jak wskazano zarówno w odniesieniu do "nakładu" w postaci samochodu, jak i do ewentualnego partycypowania w kosztach budowy domu.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie do rozliczeń majątkowych między powódką a pozwanym zastosowanie powinny natomiast znaleźć przepisy zawarte wartykułach 405 - 414 k.c.regulujące instytucję bezpodstawnego wzbogacenia. Powyższe jest zgodne z najnowszą linią orzeczniczą sądów powszechnych (por. chociażby wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 października 2010 r. w sprawie I ACa 511/10, Lex nr 846474).
Art. 405 k.c.stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że bezpodstawne wzbogacenie ma miejsce wówczas gdy bez podstawy prawnej dochodzi do uzyskania korzyści majątkowej kosztem innej osoby oraz gdy zubożenie i wzbogacenie są wynikiem tego samo zdarzenia.
W tym kontekście Sąd zauważa, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie co do łącznej kwoty 43.743,34 zł - tj. kwoty 2.842,89 zł za zakup kleju do płytek i podłogi na górną część domu w czerwcu 2006 r. oraz kwoty 40.900,45 zł przekazanej przez powódkę pozwanemu na zakup samochodu. Kwoty te wynikają z przedłożonych przez powódkę wyciągów z rachunku bankowego i przedstawionych przez pozwanego faktur (k. 11 w zw. z k. 83 i k. 187v. w zw. z k. 92, plik l.p. 4 - faktura zfirmy (...)" sp. z o. o. z dnia 26.6.2006 r.) Jednocześnie powódka przyznała, że pozwany zakupił działkę w całości z własnych środków (k. 108 i nagranie CD - k. 116 oraz k. 228 i nagranie CD - k. 235), a postępowanie dowodowe nie wykazało, by powódka poniosła wyższe koszty związane z budową domu i nabyciem auta. W szczególności nieudowodnionym pozostało przekazywanie przez powódkę jakichkolwiek dodatkowych środków w gotówce. Powódka korzystała ze wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wM.i nie miała realnych możliwości finansowych, by uczestniczyć w budowie domu w latach 2004 - 2005. Uzyskane od byłego męża środki powódka przeznaczyła zaś na kursy kosmetyczne i przedmioty wyposażenia domu - które jednak zabrała w momencie wyprowadzki i które nie były objęte podstawą faktyczną powództwa. Także środki pożyczone bratu pozwanego (30.000 zł) nie mogły zostać zainwestowane w budowę domu, gdyż ich zwrot nastąpił w końcowym okresie realizacji inwestycji (wrzesień 2006 r.) i nie zostało wykazane ich przekazanie pozwanemu. W tym stanie rzeczy Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 43.743,34 zł uznając, iż w tym zakresie nastąpiło wzbogacenie po stronie pozwanego) i oddalił powództwo w pozostałym zakresie, o czym orzekł jak w punktach I i II wyroku na podstawieart. 405 k.c.
O roszczeniu odsetkowym Sąd orzekł na podstawieartykułów 455 i 481 k.c., mając na względzie, że pozew został wniesiony w dniu 5 września 2014 r. , zaś pozwany był wzywany do zapałty kwoty dochodzonej pozwem pismami sprzed wniesienia pozwu w sprawie.
Zarazem na podstawie art. 333 § 1 pkt 2 Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie objętym uznaniem powództwa, tj. co do kwoty 23.500 zł (punkt IV wyroku).
O kosztach procesu orzeczono jak w punkcie III wyroku zgodnie z wynikiem postępowania na podstawieart. 108 § 1 k.p.c.,art. 98 § 1 i 3 k.p.c.iart. 100 k.p.c.Sąd dokonał stosunkowego rozdzielenia kosztów proporcjonalnie do stopnia wygranej stron (powódka - 17%, pozwany - 83%). Na poniesione przez powódkę koszty procesu składała się opłata od pozwu w wysokości 5.000 zł (zgodnie z przyznanym jej zwolnieniem od kosztów sądowych - k. 28), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 7.200 zł, które zostały ustalone na podstawie § 2 ust. 1 i § 6 ust. 7 obowiązującego w dniu wnoszenia pozwurozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. z Dz.U.2013.461 j.t.). Łącznie zatem powódka poniosła koszty w wysokości 12.217 zł. Z kolei poniesione przez pozwanego koszty procesu obejmowały opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 7.200 zł ustalone w analogiczny sposób jak w przypadku powódki. Po wzajemnej kompensacji kosztów Sąd zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3.668,88 zł (7.217 zł x 0,83 - 12.217 zł x 0,17 = 3.668,88 zł).