Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 936/16
Data wyroku: 2016-11-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt I C 936/16

Uzasadnienie wyroku z dnia 31 sierpnia 2016 roku
W pozwie z dnia 9 lutego 2016 roku powód miastoŁ., reprezentowane przez pełnomocnika będącego radca prawnym, żądał zasądzenie od pozwanejW. J.kwoty 14.096,14 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powód podał, że wraz pozwanąW. J.był współwłaścicielem nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), dla której prowadzona byłaKsięga wieczysta nr (...). Postanowieniem z dnia 2 lutego 2006 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w sprawie o sygn. IV Ns I 331/96 zniósł współwłasność tej nieruchomości poprzez ustanowienie odrębnej własności lokali na rzecz poszczególnych współwłaścicieli oraz zasądził od pozwanejW. J.na rzecz powoda spłatę w kwocie 24.200 zł, rozkładając ją na 25 rat, pierwsza płatna w kwocie 6.050 zł w terminie 30 dni od uprawomocnienia się postanowienia, a kolejne w kwotach po 765,25 zł miesięcznie do 10. dnia każdego miesiąca, po upływie 60 dni od uprawomocnienia się postanowienia. ApelacjaW. J.od tego postanowienia została oddalona przez Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 22 lutego 2007 roku wydanymw sprawie o sygn. akt III Ca 1898/06. Pozwana spłacała zasądzoną należność w okresie od maja 2007 roku do września 2014 roku w kwotach po 150 zł miesięcznie. W związku z tym toczyło się postępowanie egzekucyjne. Ostatecznie do dnia 16 listopada 2015 roku powód uzyskał zaspokojenie należności w łącznej kwocie 20.552,65 zł. W postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 roku nie rozstrzygnięto natomiast o należnych powodowi odsetkach za opóźnienie w zapłacie poszczególnych rat spłaty. Wobec tego powód w niniejszej sprawie wnosił o ich zasądzenie odsetek ustawowych według wymagalności poszczególnych rat określonych w postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 roku, uwzględnieniem, że pozwana wpłacaław okresie od maja 2007 roku do września 2014 roku kwoty po 150 zł miesięcznie, w dniu 19 października 2007 roku wpłaciła kwotę 1.482,99 zł, a w toku postępowania egzekucji wyegzekwowano od niej łącznie kwotę 5.569,66 zł (w dniu 4 maja 2015 roku – 584,37 zł,w dniu 2 czerwca 2015 roku – 842,71 zł, w dniu 3 lipca 2015 roku – 842,71 zł, w dniu 3 sierpnia 2015 roku – 842,71 zł, w dniu 4 września 2015 roku – 842,71 zł, w dniu 9 października 2015 roku – 796,28 zł, w dniu 3 listopada 2015 roku – 818,17 zł). Pozwana, kierując do powoda wniosek o umorzenie zadłużenia, uznała tym samym jego roszczenie.
(pozew k. 1-3)
Według wyjaśnień składanych na rozprawie powód w postępowaniu o zniesienie współwłasności nie zgłaszał żądania zapłaty odsetek za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi zapłaty poszczególnych rat spłaty, rozłożenie spłaty na raty zostało orzeczonez urzędu, a powód nie składał wniosku o uzupełnienie postanowienia w części dotyczącej odsetek za opóźnienie.
(protokół rozprawy k. 36-36v)
Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, nieopłaconych w całości i w części. Pozwana zakwestionowała roszczenie zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Podniosła zarzut przedawnienia roszczenia i podała, że nigdy nie uznała roszczenia w zakresie odsetek. Ponadto powołała się na pogląd przyjęty za podstawę uchwały SN w sprawie o sygn. III CZP 34/71, według którego w przypadku zasądzenia w postanowieniu o zniesieniu współwłasności dopłaty lub spłaty bez odsetek, otrzymujący dopłatę lub spłatę nie może dochodzić odsetekw drodze odrębnego procesu cywilnego.
(protokół rozprawy k. 43-43v)
Za podstawę wyroku Sąd Rejonowy przyjął następuję ustalenia:
Postanowieniem z dnia 2 lutego 2006 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – WidzewawŁ.w II Wydziale Cywilnym w sprawie o sygn. akt IV Ns I 331/96 z wnioskuW. J.z udziałem m.in. GminyŁ.w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), dla której prowadzona byłaKsięga wieczysta nr (...), w pkt I ppkt 4. i 5. przyznałW. J.oraz GminieŁ.bliżej określone odrębne własności lokali, a w pkt II. zasądził odW. J.na rzecz GminyŁ.kwotę 24.200 zł tytułem spłaty, rozkładając ją na ratyw ten sposób, że pierwsza rata w kwocie 6.050,00 zł miała być płatna w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, zaś kolejne 24 równe raty miały być płatne w kwotach po 756,25 zł do 10. dnia każdego miesiąca, z tym że pierwsza rata w tej wysokości miała być płatna w terminie 60 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
ApelacjaW. J.od tego postanowienia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 22 lutego 2007 roku w sprawie o sygn. akt III Ca 1898/06.
MiastoŁ.w toku postępowania o zniesienie współwłasności nie zgłaszało żądania zapłaty odsetek za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi zapłaty poszczególnych rat spłaty, nie składało apelacji od powyższego postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi ani wniosku o uzupełnienie tego postanowienia w części dotyczącej odsetek za opóźnienie.
(okoliczności niesporne a ponadto dowody: postanowienia w sprawie IV Ns I 331/96 i III Ca 1898/06 k. 6-10)
Wobec braku zapłaty w terminie poszczególnych rat spłaty określonych tym postanowieniem MiastoŁ.naliczyłoW. J.odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1 sierpnia 2007 roku do dnia 10 marca 2009 roku w łącznej kwocie 14.096,14 zł od należności dotychczas niezapłaconych oraz w kwocie 2.363,21 zł od należności już spłaconych.
(okoliczność niesporna a ponadto dowody: rozliczenie zadłużenia k. 17, kopia zestawienia sald i obrotów k. 14-16, wezwanie k. 11)
Ze względu na swą sytuację materialną i zdrowotnąW. J.w piśmie doręczonym MiastuŁ.w dniu 20 kwietnia 2012 roku wniosła o odstąpienie od naliczania odsetek od zadłużenia.
(okoliczność niesporna a ponadto dowody: pismo z dnia 4 kwietnia 2012 roku wrazz zpo k. 21)
Z kolei w piśmie doręczonym MiastuŁ.w dniu 25 czerwca 2012 rokuW. J.zarzuciła, że w odpowiedzi na jej poprzednie pismo zabrakło ustosunkowania się co do możliwości odstąpienia od naliczania odsetek i ponowiła swój wniosek w tym przedmiocie.
(okoliczność niesporna a ponadto dowody: pismo z dnia 22 czerwca 2012 roku wrazz zpo k. 20)
W kolejnym piśmie doręczonym MiastuŁ.w dniu 24 września 2014 rokuW. J.wniosła o umorzenia całości jej zadłużenia.
(okoliczność niesporna a ponadto dowody: pismo z dnia 24 września 2014 roku wrazz zpo k. 18-19)
W piśmie skierowanym doW. J.w dniu 6 listopada 2014 roku MiastoŁ.odmówiło umorzenia jej zadłużenia, wyznaczyło dodatkowy termin do zapłaty, wskazując, że w razie jego uchybienia skieruje sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego.
(okoliczność niesporna a ponadto dowody: pismo z dnia 6 listopada 2014 roku wrazz zpo k. 12-13)
Podstawę poczynionych w sprawie ustaleń – niespornych pomiędzy stronami, przyznanych wedługart. 229 k.p.c.lub uznanych za przyznane w myślart. 230 k.p.c.– stanowiły przedstawione przez strony dokumenty prywatne oraz ich kopie, które nie były kwestionowane i co do których nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności, dla których należałoby odmówić im wiarygodności.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie z dwóch przyczyn.
Po pierwsze, trafnie pozwana powołała się na prekluzję wynikającą zart. 618 k.p.c.
Według poglądu przyjętego za podstawę uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1971 r., III CZP 34/71, OSNC 1972 nr 4 poz. 62, który to pogląd Sąd Rejonowy podziela, w wypadku gdy w postanowieniu o zniesienie współwłasności prawomocnym postanowieniem zasądzono tytułem wyrównania udziału dopłatę pieniężną lub spłatę bez oznaczenia wysokości odsetek, otrzymujący dopłatę lub spłatę nie może dochodzić tych odsetek w drodze odrębnego procesu. Taki wynik wykładniart. 618 k.p.c.w pełni uwzględnia treśćart. 212 § 3 k.c., według którego jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. Przepis ten wkłada na sąd obowiązek dokonania z urzędu oznaczeniaw postępowaniu działowym terminu i sposobu uiszczenia dopłat lub spłat, przy czym wiąże początkowy termin, od którego przysługują uprawnionemu odsetki, z terminem uiszczenia dopłaty lub spłaty. Z przepisuart. 618 k.p.c.wynika, że w postępowaniu o zniesienie współwłasności chodzi o załatwienie całokształtu stosunków, jakie powstały między współwłaścicielami. Jeżeli więc sąd nie orzekł w tym względzie lub orzekł niewłaściwie, zainteresowani uczestnicy powinni dochodzić swoich praw w tym postępowaniu, wnosząc apelację bądź też składając wniosek o uzupełnienie orzeczenia. Jeżeli uczestnik tego nie uczynił, nie może już po uprawomocnieniu się postanowienia wytoczyć powództwao zasądzenie roszczeń nieuwzględnionych w postanowieniu nieprocesowym o zniesienie współwłasności, skoro stoi temu na przeszkodzie przyjęta przez ustawodawcę zasada koncentracji i rozstrzygnięcia w tych postępowaniach wszystkich zachodzących między uczestnikami stosunków, poza nielicznymi, co do których wyraźnie dopuszczono możliwość odesłania uczestników na drogę procesu.
Pogląd ten opiera się na oczywistym założeniu, że skoroart. 212 § 3 k.c.przewiduje nakaz wydania przez sąd określonego rozstrzygnięcia w postępowaniu działowym, w tym także co do odsetek, a ponadto nie występują jakiekolwiek przeszkody, aby w postępowaniu takim uczestnik mógł zgłosić roszczenie o zasądzenie odsetek w razie uchybienia terminowi do uiszczenia dopłaty lub spłaty, to wadliwe pominięcie takiego rozstrzygnięciaw postanowieniu co do istoty sprawy może być kwestionowane jedynie w drodze środków prawnych przysługujących w ramach tego postępowania, a nie powinno stanowić przedmiotu kolejnego postępowania. Przyjęcie wniosku przeciwnego prowadziłoby bowiem do zniweczenia celu i funkcjiart. 618 k.p.c.
Brak było zatem podstaw do przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej poglądu odmiennego, wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 80/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 20), według którego brak rozstrzygnięcia w prawomocnym postanowieniu o dziale spadku o wysokości i terminie uiszczenia odsetek od zasądzonej spłaty nie uzasadnia zarzutu powagi rzeczy osądzonejw procesie o zapłatę odsetek za opóźnienie w dokonaniu spłaty. Stanowisko to poddane zostało trafne krytyce przez przedstawicieli doktryny (por. A. Stempniak, Glosa do uchwały SN z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 80/03, PS 2007/7-8/189-197). Nie uwzględnia takżew pełni akcesoryjności roszczenia o zapłatę odsetek.
W okolicznościach sprawy niniejszej skoro powód w toku postępowania o zniesienie współwłasności w sprawie o sygn. akt IV Ns I 331/96 nie zgłaszał żądania zapłaty odsetek za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi zapłaty poszczególnych rat spłaty, a następnie nie składał apelacji od postanowienia sądu pierwszej instancji co do istoty sprawy – niezawierającego rozstrzygnięcia w części dotyczącej odsetek za opóźnienie, pomimo precyzyjnego ustalenia terminów spłat – ani nie składał wniosku o uzupełnienie tego postanowienia w tym zakresie, nie może obecnie dochodzić roszczenia o zapłatę odsetek za opóźnienie w uiszczeniu spłaty w odrębnym procesie cywilnym.
Po drugie, trafny okazał się podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnieni objętego pozwem w sprawie niniejszej. Powód dochodził bowiem odsetek za opóźnienie w uiszczeniu spłaty naliczonych za okres od dnia 1 sierpnia 2007 roku do dnia 10 marca 2009 roku w łącznej kwocie 14.096,14 zł.
Roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie jest roszczeniem o świadczenie okresowe (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2005 roku, III CZP 42/04, OSNC 2005 nr 9 poz. 149), a wedługart. 118 k.c.termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe wynosi trzy lata.
Okres trzyletni, licząc od dnia 10 marca 2009 roku, upłynął z dniem 10 marca 2012 roku, a pozew w sprawie niniejszej został wniesiony dopiero z dniem 9 lutego 2016 roku.
Na podstawieart. 117 § 2 k.c.po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba, że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.
W okolicznościach sprawy niniejszej brak było podstaw do przyjęcia, że pozwana po upływie terminu przedawnienia zrzekła się korzystania z zarzutu przedawnienia wedługart. 117 § 2 k.c.Kierowane do powoda przez pozwaną pisma, w których pozwana wnosiłao odstąpienie od naliczania odsetek oraz o umorzenie zadłużenia nie zawierają tego rodzaju oświadczeń, które mogłyby kwalifikować się jako zrzeczenie się zarzutu przedawnienia.
Brak było także podstaw do przyjęcia, aby bieg terminu przedawnienia, który upłynął z dniem 10 marca 2012 roku, miał być przerwany ze względu na uznanie roszczenia przez pozwaną wedługart. 123 § 1 pkt 2 k.c.Wspomniane pisma pozwanej, zawierające wnioskio odstąpienie od naliczania odsetek oraz o umorzenie zostały doręczone powodowi odpowiednio w dniach 20 kwietnia 2012 roku, 25 czerwca 2012 roku i 24 września 2014 roku, a więc po upływie terminu przedawnienia. Poza tym nie zawierają tego rodzaju oświadczeń, które pozwalałyby na ich zakwalifikowanie jako uznanie roszczenia.
Podstawę orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu stanowiłart. 98 § 1 i 3w zw.zart. 99 k.p.c.oraz§ 8 pkt 5w zw. z§ 6w zw. z § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805).
Z tych względów Sąd Rejonowy orzekł, jak w sentencji.