Sąd Rejonowy w Augustowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 545/15
Data wyroku: 2016-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Joanna Kisiel
Słowa kluczowe: Zobowiązanie Do Złożenia Oświadczenia Woli
Podstawa prawna: art. 6 kc, art. 247 kpc

Sygn. akt: I C 545/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 listopada 2016 r.
Sąd Rejonowy w Augustowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Małgorzata Joanna Kisiel

Protokolant:

sekr. sądowy Renata Szymborska

po rozpoznaniu w dniu 24 października 2016 r. w Augustowie
na rozprawie
sprawy z powództwaG. O.
przeciwkoM. K.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli

I
Powództwo oddala.

II
Zasądza od powódkiG. O.na rzecz pozwanegoM. K.kwotę 3.617,00 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt I C 545/15

UZASADNIENIE
PowódkaG. O.wnosiła o zobowiązanie pozwanegoM. K.do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na powódkęG. O.własności nieruchomości położonej w gminieP., miejscowośćG., nr geodezyjny(...)o pow. 0,1499 ha, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...), domagała się również zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazała, iż umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 06.08.2004r. Rep.(...), którą pozwanyM. K.nabył od małżeństwaR.iM. M.nieruchomość opisaną wyżej w rzeczywistości była tylko częścią umowy pomiędzy powódką, a pozwanym, która to umowa dotyczyła fiducjarnego nabycia własności. Powołała się przy tym na przepisart. 740 kcw zw. zart. 734 kc.Mimo wcześniejszych ustaleń i zakupu przez pozwanego nieruchomości w całości za środki powódki, odmówił on realizacji umowy i przeniesienia na powódkę własności nieruchomości (k. 2-12 akt).
PozwanyM. K.wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazał, iż między stronami nigdy nie doszło do zawarcia umowy zlecenia powierniczego nabycia nieruchomości wG.. Podnosił, iż nieruchomość przedmiotową zakupił planując przeniesienie tam działalności, prowadzonej wspólnie z powódką wR., w ramach projektu współfinansowanego przez Unię Europejską – „Dzieci, młodociani i rodziny”. Jednakże po dokonaniu transakcji uświadomił sobie, że sprzedaż nieruchomości wR.i budowa nowego domu wG.przerasta jego możliwości, przeprowadził zatem stosowne remonty wR., dzięki czemu możliwe było prowadzenia tam dalszej działalności dydaktycznej (k. 26-33 akt).
Sąd ustalił i zważył, co następuje:
Bezspornym w sprawie było, iż w dniu 06.08.2004r. wA.doszło do zawarcia w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości położonej w gminieP., miejscowośćG., nr geodezyjny(...)o pow. 0,1499 ha, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...), międzyR. M.i jego żonąM. M.– sprzedającym, a kupującymM. K.(vide akt notarialny Rep. A Nr(...)k. 15-18 akt(...).
Bezspornym między stronami było, iż w dacie zawarcia umowy powódka wraz z pozwanym prowadzili wspólnie działalność wR.w ramach projektu współfinansowanego przez Unię Europejską – „Dzieci, młodociani i rodziny”. Nadto strony wspólnie prowadziły działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży ubrań w butikach.
Powódka powoływała się na wnioskowane dowody z zeznań świadków oraz dowód w postaci wydruku z konta wBanku (...)w języku niemieckim (k. 10 akt). Pozwany wnosił również o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, przedłożył dokumenty bankowe na dowód, iż wykonywane były wzajemne operacje finansowe między stronami, jak również członkami ich rodzin (k. 54-83 akt).
Przepisart. 64 k.c.stanowi, iż prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie. Zastępcza funkcja orzeczenia sądu wydanego na podstawieart. 64 k.c.spełnia sięex legez chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia (art. 1047 § 1 k.p.c.) /wyr. SN z dnia 5 września 2002 r., II CKN 1035/00, Lex nr 75263/. Jednakże gdy złożenie oświadczenia woli jest uzależnione od świadczenia wzajemnego wierzyciela, skutek prawny następuje dopiero z chwilą prawomocnego nadania orzeczeniu klauzuli wykonalności (art. 1047 § 2 k.p.c.).
Przepisart. 64 k.c.nie jest samoistną podstawą dla kreowania obowiązku złożenia oznaczonego oświadczenia woli. Stanowi on jedynie podstawę do stwierdzenia przez sąd, że dłużnik ma obowiązek złożenia oświadczenia woli. Innymi słowy, przepisart. 64 k.c.określa jedynie skutki prawne wynikające ze stwierdzenia istnienia takiego obowiązku, którego źródłem muszą być jednak określone, istniejące stosunki prawne, a których zbadanie i ocena jest obowiązkiem sądu uwzględniającego powództwo na podstawie tego przepisu. Zobowiązanie do złożenia stosownego oświadczenia woli może wynikać ze źródeł o różnym charakterze, a więc zarówno z ustawy, jak i z ważnej czynności prawnej. Wśród czynności prawnych kreujących obowiązek złożenia oznaczonego oświadczenia woli podstawowe znaczenie odgrywa umowa przedwstępna (art. 389-390 k.c.), ale w grę mogą wchodzić także inne umowy, np. umowa obligacyjna zobowiązująca do dokonania czynności rozporządzającej, w szczególności do przeniesienia własności (art. 155-158 k.c.), umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie (przewidująca obowiązek zwrotnego przeniesienia własności przedmiotu zabezpieczenia), umowa opcji itp.Zanim jednak dojdzie do wydania przez sąd orzeczenia nakazującego złożenie oświadczenia woli w toku postępowania należy sprawdzić, czy pozwany rzeczywiście ma obowiązek złożyć oświadczenie woli i jakiej ma być ono treści. Orzeczenie sądowe musi znaleźć swoje oparcie w przepisach prawa materialnego. Ma ono charakter konstytutywny i zastępuje formę szczególną wymaganą przez przepisy prawa dla zastępowanego oświadczenia woli.
Sąd dopuścił dowód z zeznań świadkówR. M.,J. G.,K. R.,B. P.,J. K.,E. M.,B. O.,E. S.,J. T.,C. V.,W. W.,K. M.oraz dowód z przesłuchania powódki i pozwanego w charakterze stron, na okoliczności pozwu, w szczególności kiedy, na jakich warunkach została zawarta umowa między stronami oraz czy została zawarta.
ŚwiadekR. M.(rozprawa z dnia 18.01.2016r. 00:09:06 – 00:14:05 k. 41v akt) zeznał, iż jako kupującą kojarzył powódkę, nie pamiętał z kim zawarł akt notarialny, ani skąd pochodziły środki na zapłatę za nieruchomość. Świadkowie:J. G.(rozprawa z dnia 18.01.2016r. 00:14:05 – 00:19:20 k. 41v -42 akt),K. R.(rozprawa z dnia 18.01.2016r. 00:19:20 – 00:27:23 k. 42 akt),B. P.(rozprawa z dnia 18.01.2016r. 00:27:23 – 00:32:55 k. 42 – 42v akt),B. O.(rozprawa z dnia 09.03.2016r. 00:13:55-00:24:55 k. 97v-98 akt) – okoliczności zakupu nieruchomości znały z relacji powódki, która cieszyła się, że zakupiła działkę, od powódki dowiedziały się, że na jej rzecz kupił tę działkę we własnym imieniu pozwany. ŚwiadekJ. K.– żona pozwanego (rozprawa z dnia 09.03.2016r. 00:24:55-00:44:16 k. 98-99 akt) zeznała, iż wyszła za pozwanego w roku 2012, nie znała pozwanego w dacie zakupu działki, dowiedziała się od męża, iż zakupił działkę wP.. ŚwiadekB. M.(rozprawa z dnia 09.03.2016r. 00:44:16-00:54:26 k. 99 akt) zeznała, iż nie ma wiedzy odnośnie zakupu działki wG., jak również, iż w roku 2004 pożyczyła z mężem od pozwanego kwotę 20.000 zł, pozwany zaś był w takiej sytuacji finansowej, że nie stanowiło to dla niego problemu. ŚwiadekE. S.(rozprawa z dnia 09.03.2016r. 00:54:26-00:56:48 k.99-99v akt) iJ. T.(rozprawa z dnia 09.03.2016r. 00:56:48-00:58:52 k. 99v akt) zeznały, iż nie wiedzą nic o rozliczeniach finansowych stron, nie posiadały wiedzy odnośnie problemów z wodą wR.. ŚwiadekC. V.(rozprawa z dnia 09.03.2016r. 00:58:52-01:03:33 k. 99v akt) zeznał, iż nie posiada wiedzy na temat zakupu przedmiotowej działki, prowadził on dyskotekę letnią razem z pozwanym, pożyczał od pozwanego 20.000 zł, pozwanego wówczas było stać na taką pożyczkę. ŚwiadekW. W.– matka powódki – zeznała (rozprawa z dnia 15.06.2016r. 00:04:23-00:19:33 k. 129v-130 akt), iż nieruchomość przedmiotowa należy do jej córki, ona ją zakupiła, ona wyasygnowała środki na ten cel, nie wiedziała jakie były ustalenia między stronami co do przeniesienia własności nieruchomości.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadków, z zaznaczeniem, iż świadkowie zeznający posiadali swoją wiedzę z przekazu jednej bądź drugiej strony, żaden ze świadków nie legitymował się wiedzą uzyskaną w drodze bezpośredniej, odnośnie zawarcia umowy mającej łączyć strony. Stąd też Sąd nie kwestionował, iż faktycznie powódka w kontaktach z opisanymi wyżej świadkami opisywała, iż zakupiła nieruchomość wG.. Jednakże nie mogło to przesądzić o tym, iż faktycznie doszło do zawarcia umowy fiducjarnego przeniesienia własności (art. 6 kc). Jednocześnie powódka nie złożyła innych skutecznych dowodów, w tym w formie pisemnej, na okoliczność zawarcia umowy z pozwanym. Za dowód taki nie można przyjąć wypłaty w dniu 3.07.2004r. kwoty 10.000 Euro z konta powódki, nie wiadomo bowiem na co te środki zostały przeznaczone, wiadomym jest jednocześnie, że w dacie zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości strony prowadziły wspólnie działalność, z której wzajemnie się ze sobą rozliczały (vide zeznania stron oraz k. 54-83 akt – ad. operacji finansowych łączących strony).
Tymczasem wskazać należy, iż w pierwszej kolejności to obowiązkiem powoda jest przytoczenie okoliczności faktycznych, z których wywodzi roszczenie (art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c.) i wskazanie na dowody, których przeprowadzenie potwierdzi zasadność jego twierdzeń o faktach (art. 232 k.p.c.iart. 6 k.c.). Powód inicjując niniejsze postępowanie, winien już na etapie wniesienia pozwu zgłosić wszelkie wnioski dowodowe dla wykazania faktów z których wywodzi skutki prawne. W procesie cywilnym strony mają obowiązek twierdzenia i dowodzenia tych wszystkich okoliczności (faktów), które stosownie doart. 227 k.p.c.mogą być przedmiotem dowodu. Reguły rozkładu ciężaru dowodu, stosowane przez Sąd w fazie wyrokowania, mają fundamentalne znaczenie dla dokonania prawidłowej oceny wykonania przez każdą ze stron obowiązku dowodzenia w zakresie przesłanek uzasadniających roszczenie lub zwalniających stronę pozwaną od konieczności jego spełnienia. Obowiązkiem Sądu jest ustalenie, czy strona inicjująca proces wykazała okoliczności faktyczne, których zaistnienie determinuje możliwość jego skutecznego wpisania (subsumcji) w odpowiednią podstawę prawną. Jeśli ustalenia takiego dokonać nie można, to fakt ten samoistnie niweczy zasadność powództwa i to niezależnie od tego, czy pozwany z kolei udowodnił podstawy faktyczne przyjętej linii obrony czy też nie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 4 października 2012, I ACa 510/12,LEX nr 1237866).Jeżeli zaś materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstawy do dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych w myśl twierdzeń jednej ze stron, sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów. Należy to rozumieć w ten sposób, że strona która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał(wyrok SA we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2012 roku, I ACa 1320/11, Lex nr 1108777). Wskazać również przy tym należy, iż sytuacji, gdy powód dochodzi konkretnego roszczenia, to na nim przede wszystkim, w myślart. 6 k.c., spoczywa ciężar udowodnienia zarówno faktu, iż dana wierzytelność rzeczywiście mu przysługuje, jak i wysokości tej wierzytelności. Dopiero zatem w razie przedstawienia przez stronę powodową konkretnych dowodów na okoliczność istnienia i wysokości wierzytelności, pozwany winien przedstawić własne dowody w celu obalenia twierdzeń powoda. Wówczas bowiem konkretyzuje się w stosunku do pozwanego ciężar dowodowy wynikający treściart. 6 k.c., którego procesowym odpowiednikiem jestart. 232 k.p.c.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że powódka nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku. Przede wszystkim stwierdzić należy, iż powódka nie przedstawiła wiążących dowodów świadczących o zawarciu przez nią z pozwanym umowy, co do przeniesienia własności nieruchomości objętej pozwem. Za takie nie można uznać zeznań świadków, nota bene legitymujących się wiedzą pochodzącą z przekazu powódki. Należy mieć tu na wględzie ugruntowane stanowisko, iż “Notarialna umowa sprzedaży jest dokumentem urzędowym, do którego mają zastosowanie przepisykodeksu postępowania cywilnegoo dokumentach. Ze względu na to, że jest ona dokumentem obejmującym czynność prawną, odnoszą się do niej ograniczenia przewidziane wart. 247 k.p.c.w zakresie prowadzenia, pomiędzy uczestnikami czynności, dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu. Oznacza to, że uczestnik czynności nie może dowodzić, że danego oświadczenia nie złożył lub że złożone przez niego oświadczenie miało inną treść; innymi słowy niedopuszczalne jest prowadzenie dowodu zmierzającego do wykazania oświadczenia woli niezgodnego z treścią (osnową) dokumentu.” – tak wyrok s.apel. w Łodzi ACa 257/15 z 25.08.2015r. LEX nr 1797165.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie wskazanych wyżej przepisów, powództwo oddalono jako nieudowodnione.
O kosztach orzeczono w oparciu o przepisart. 98 kpc, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono w oparciu o przepis§ 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2013r., poz. 461 ze zm.).