Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 225/16
Data wyroku: 2016-05-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Antonina Grymel, Ewelina Kocurek-Grabowska, Marek Sidełko

Sygn. akt III AUa 225/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 maja 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Antonina Grymel

Sędziowie

SSA Ewelina Kocurek - Grabowska
SSO del. Marek Sidełko (spr.)

Protokolant

Elżbieta Szewczyk

po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaJ. M.(J. M.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o prawo do emerytury pomostowej
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku

z dnia 7 grudnia 2015r. sygn. akt IX U 409/15

oddala apelację.
/-/ SSA E.Kocurek-Grabowska /-/ SSA A.Grymel /-/ SSO del. M.Sidełko
Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 225/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 13.03.2015r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił ubezpieczonemuJ. M.prawa do emerytury zart. 4 ustawy z dnia 19.12.2008r.o emeryturach pomostowych, ponieważ ubezpieczony nie udokumentował wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz nie rozwiązał stosunku pracy.
Ubezpieczony w odwołaniu od niniejszej decyzji domagał się jej zmiany przez przyznanie prawa do emerytury pomostowej po uprzednim zaliczeniu do pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia w PGRK.ZRS.od dnia 15.07.1971r. do dnia 20.12.1975r.w charakterze traktorzysty oraz wPrzedsiębiorstwie (...)wK.Zakład wR.Filia wŻ.od 1.11.1979r. do 8.08.1989r. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 2,5 tony.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddaleniez przyczyn jak w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 7 grudnia 2015r., sygn. akt IX U 409/15 zmienił zaskarżoną decyzjęw ten sposób, iż przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury pomostowej począwszy od 1 lipca 2015r.
Sąd Rejonowy ustalił, że ubezpieczonyJ. M.urodził się w dniu (...)W dniu 23.02.2015r. złożył wniosek o ustalenie uprawnień do emerytury pomostowej.
Oddział ZUS uwzględnił ubezpieczonemu okres zatrudnienia wynoszący łącznie 38 lat, 6 miesięcy i 28 dni okresów składkowych i nieskładkowych -w tym 3 lata i 5 miesięcy pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach.
Ubezpieczony po ukończeniu Zasadniczej Szkoły Zawodowej(...), zatrudnił się od 15.07.1971r. w PGRK.D.ZR wS.. Od 1.08.1972r. pracował tam na stanowisku traktorzysty. Prawo jazdy upoważniające do prowadzenia ciągników rolniczych ubezpieczony uzyskał jeszcze w szkole zawodowej. Jeździł traktorami(...),(...)oraz(...). Przy pomocy tych ciągników w okresie od wiosny do jesieni wykonywał wszystkie prace polowe oraz transportowe. Natomiast w okresie zimowym woził węgiel, nawozy, paszę dla zwierząt. Była to praca wykonywana bez względu na warunki atmosferyczne (ciągnik(...)nie miał kabiny). Ubezpieczony był tam zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy do 20.12.1975r. W okresie od 26.10.1973r. do 28.10.1975r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Na rozprawie w dniu 30.11.2015r. przedłożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 5.11.2015r. potwierdzające okres pracy w szczególnych warunkach j.w.
Pracę wPrzedsiębiorstwie (...)wK.zakład wR.filia wŻ.ubezpieczony podjął 20.01.1976r. jako kierowca. Początkowo jeździł małymi samochodami takimi jakŻ., a następnie został skierowany przez zakład pracy na kurs prawa jazdy kat. C i po jego ukończeniu od 1.11.1979r. obsługiwał już wyłącznie samochody ciężarowe o całkowitym ciężarze dopuszczalnym powyżej 3,5 tony.Był to początkowo samochódmarki R., którym woził pieczywo oraz artykuły spożywcze do sklepów, a następnie przydzielono mu nowo zakupioną przezprzedsiębiorstwo (...). Był to samochód przeznaczony do dalekich kursów na terenie całej Polski. Ubezpieczony samochodem tym jeździł po towar doW.,K., doS.itp. Były to zarówno towary spożywcze jak np. słodycze z fabryki zW., jak również przemysłowe takie jak dywany, lodówki i inne. Ubezpieczony wykonywał pracę kierowcy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, często również w godzinach nadliczbowych. Wyjazdyw trasy były najczęściej 1-2 dniowe. Samochodem tym przejeżdżał około100000 km rocznie. W razie awarii samochodu otrzymywał auto zastępczeS. (...). Nie otrzymywał dodatku z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Ubezpieczony z dniem 30.06.2015r. rozwiązał stosunek pracy z(...)Sp. z o.o.
Sąd Rejonowy zważył:
Zgodnie zart. 4 ustawy z dnia 19.12.2008r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. z 2008r., Nr 237, poz.1656), która weszła w życie w dniu 1.01.2009r. prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
urodził się po dniu 31.12.1948r.,

1
ma okres pracy w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat,

2
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 60 lat dla mężczyzn,

3
ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art.5 - 9 i art.11 ustawy o emeryturach i rentach (…) wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn,

4
przed dniem 1.01.1999r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentachz FUS,

5
po dniu 31.12.2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1i 3 (wykaz tych prac określa załącznik nr 1 do ustawy ).

6
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

Bezspornym w sprawie jest, że ubezpieczony urodził się po dniu 31.12.1948r. i osiągnął wiek 60 lat w dniu(...), posiada wymagany25-letni okres składkowy i nieskładkowy, a także ostatecznie, że rozwiązałz dniem 30.06.2015r. stosunek pracy.
Ponadto zebrane w sprawie dowody pozwalają przyjąć, że w okresieod 1.08.1972r. do 20.12.1975r. ubezpieczony będąc zatrudniony w PGRK.D.ZRS.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach jako kierowca ciągnika,tj. wykonywał pracę jak w wykazie A, dziale VIII poz. 3 stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz.U Nr 8, poz. 43 ze zm.), zaś w okresieod 1.11.1979r. do 8.08.1989r. w trakcie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wK.zakład wR.wykonywał pracę w szczególnych warunkach jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony - dział VIII poz. 2 powołanego powyżej wykazu, czyli wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Zdaniem Sądu I Instancji nie ulega wątpliwości, że ubezpieczony spełnił wszystkie wymienione powyżej warunki do nabycia uprawnień do emerytury pomostowej - w tym udowodnił również wymagany co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz rozwiązał stosunek pracy.
Sąd Okręgowy zatem kierując się powołanymi na wstępie przepisami,z mocyart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury pomostowej od 1.07.2015r., tj. od daty rozwiązania stosunku pracy.
Apelację od wyroku wniósł organ rentowy i skarżąc orzeczenie w całości zarzucił naruszenieart. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowychw związku z § 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze poprzez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym, co najmniej 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie orzeczenia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że w okolicznościach sprawy uwzględnienie do stażu ubezpieczonego, pracy w szczególnych warunkach na stanowisku traktorzysty w okresie od 1 sierpnia 1972r. do 20 grudnia 1975r.Sąd pierwszej instancji poprzedził ustaleniem, iż ubezpieczony w okresieod wiosny do jesieni wykonywał wszystkie prace polowe oraz transportowe. Tymczasem określone w pozycji 3 (wykazu) prace traktorzysty zgodnie z nazwą działu miały być pracami w transporcie. Ubezpieczony będąc zatrudnionym na stanowisku traktorzysty wykonywał nie tylko prace transportowe ujęte w dziale VIII poz. 3 wykazu A, ale także prace polowe, które nie są ujęte w wykazie.
Nie można przyjąć, że praca kierującego ciągnikiem jest zawsze pracąw transporcie, nawet jeżeli kierujący niczego nie transportuje też wykonuje przy pomocy ciągnika prace polowe. Stwierdzić należy, że praca ubezpieczonegow PGRK.D.ZRS.nie była pracą w szczególnych warunkach skoro obok czynności transportowych wykonywał on typowe prace rolniczena polach uprawnych.
W odpowiedzi na odwołanie ubezpieczony wniósł o oddalenie apelacjii orzeczenie co do istoty sprawy przyznania prawa do emerytury pomostowej.W uzasadnieniu wskazał, iż skoro prawo do emerytury w wieku niższym od powszechnego z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze ściśle związane jest z szybszą utratą zdolności zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny charakter pracy,to decydujące znaczenie w przedmiotowej sprawie winny mieć narażającena szkodliwe dla zdrowia warunki pracy ubezpieczonego przez ten okres, nie zaś dział gospodarki, do którego należy jego pracodawca. W ocenie ubezpieczonego nie należy odmiennie traktować zatrudnienia ubezpieczonegow spornym okresie powołując się jedynie na branżowy charakter poszczególnych prac.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 4 ustawy z dnia 19.12.2008r. o emeryturach pomostowychprawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
urodził się po dniu 31.12.1948r.,

2
ma okres pracy w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat,

3
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 60 lat dla mężczyzn,

4
ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5 - 9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach (…) wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn,

5
przed dniem 1.01.1999r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentachz FUS,

6
po dniu 31.12.2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1i 3 (wykaz tych prac określa załącznik nr 1 do ustawy ).

7
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

Kwestionowany przez organ rentowy jest okres pracy od 15.07.1971r.do 20.12.1975r. w PGRK.D.ZR wS.. Jak ustalił Sąd I Instancji w tym okresie czasu ubezpieczony pracował na stanowisku traktorzysty. W okresie od wiosny do jesieni wykonywał wszystkie prace polowe oraz transportowe, natomiast w okresie zimowym woził węgiel, nawozy, paszę dla zwierząt. Ubezpieczony był tam zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, w tym w okresie od 26.10.1973r. do 28.10.1975r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Ubezpieczony przedłożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 5.11.2015r. potwierdzające wskazany okres pracy jako okres pracy w szczególnych warunkach.
Przywołać należy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010r.sygn. akt II UK 219/09, w którym okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawado emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 32 ust. 1 ustawy z 1998r.o emeryturach i rentach z FUS) jeżeli pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia. Zawarte w art. 32 ust. 4 ustawy z 1998r.o emeryturach i rentach z FUS odesłanie do przepisów dotychczasowych, sankcjonujących obowiązywanierozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8,poz. 43 ze zm.), można odnosić tylko do tych przepisów rozporządzenia, które regulują materię określoną w przepisie ustawy, a więc wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk, oraz warunki, na jakich osobom wykonującym te prace przysługuje prawo do emerytury. Zachowały zatem moc przepisy § 4 - 8a określające wiek emerytalny i okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach pracowników wykonujących prace wyszczególnione w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, przepisy § 9 - 15 określające wiek emerytalny i warunki przechodzenia na emeryturę osób zatrudnionychw szczególnym charakterze, a ponadto przepis § 3 określający ogólny wymagany okres zatrudnienia oraz przepis § 2 ust. 1 stanowiący, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonychw rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Nie sposób uznać,że wykluczono obowiązywanie § 19 ust. 2 cytowanego rozporządzenia.
W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że praca ubezpieczonego(w rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy sprawie) - przed powołaniem do odbycia zasadniczej służby wojskowej i po jej zakończeniu - stanowiła pracę zaliczoną do pierwszej kategorii zatrudnienia według załącznikado rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 1956r. w sprawie zaliczania pracowników do kategorii zatrudnienia dział XIX, poz. 2 - Przemysł okrętowy. W myśl§ 5 zdanie drugie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia10 września 1956r., jeżeli pracownik bezpośrednio przed okresami wymienionymi w art. 8 dekretu wykonywał zatrudnienie w I kategorii, okresy te zalicza się tak jak zatrudnienie w I kategorii zatrudnienia. Jednym z okresów wymienionych w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 25 czerwca 1954r. była służbaw Wojsku Polskim po dniu 1 listopada 1918r. (pkt 4). Zatem stosownie do tych przepisów, okres zasadniczej służby wojskowej ubezpieczonego zaliczał się do pracy w pierwszej kategorii zatrudnienia. W dniu 1 stycznia 1980r. weszłow życierozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia(Dz. U. Nr 13, poz. 86 ze zm.), a jego§ 9 stanowił, że pracownicy, którzy z tytułu zaliczenia ich pracy do pierwszej kategorii zatrudnienia nabyli uprawnienia na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, zachowują te uprawnienia. Kolejnerozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) zasadę tę powtórzyło w § 19 ust. 2. Zgodnie z nim prace dotychczas zaliczonedo I kategorii zatrudnienia wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia(Dz. U. z 1979 r. Nr 13,poz. 86 i z 1981r. Nr 32, poz. 186) uważa się za prace wykonywanew szczególnych warunkach, o których mowa w § 4.
Nietrudno zauważyć analogicznych odniesień do niniejszej sprawy.
Praca bowiem ubezpieczonego przed powołaniem do odbycia zasadniczej służby wojskowej i po jej zakończeniu - stanowiła pracę zaliczoną do I kategorii zatrudnienia według załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia10 września 1956r. w sprawie zaliczania pracowników do kategorii zatrudnienia dział XVII – Rolnictwo i leśnictwo poz. 1 traktorzyści.
Skoro zatem ubezpieczony pracę traktorzysty wykonywał w okresie obowiązywania cytowanego rozporządzenia, to podlegała ona zaliczeniudo I kategorii zatrudnienia, w tym również obejmowała okres służby wojskowej.
Stosownie zaś do § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979r. w sprawie I kategorii zatrudnienia pracownicy, którzy z tytułu zaliczenia ich pracy do I kategorii zatrudnienia nabyli uprawnienia na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, zachowują te uprawnienia. W dalszym okresie zgodnie z§ 19 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia uważa się za prace wykonywane w szczególnych warunkach.
Wobec powyższego, oraz przy przyjęciu już niekwestionowanegona etapie apelacji okresu pracy od 1.11.1979r. do 8.08.1989r.wPrzedsiębiorstwie (...)wK.zakład wR.w charakterze kierowcy samochodów ciężarowycho dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony - wykaz A dział VIIIpoz. 2 załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzezasadnym było przyjęcie przez Sąd Okręgowy, iż ubezpieczony spełnił wszystkie wymienione warunki do nabycia uprawnień do emerytury pomostowej - w tym udowodnił również wymaganyco najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz rozwiązał stosunek pracy.
Z uwagi na powyższe Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie zart. 385 k.p.c.
/-/ SSA E.Kocurek-Grabowska /-/ SSA A.Grymel /-/ SSO del. M.Sidełko
Sędzia Przewodniczący Sędzia
ek