Sąd Okręgowy w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 86/15
Data wyroku: 2016-11-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Szkoda
Podstawa prawna: art. 46 ustawy prawo łowieckie

II C 86/15

UZASADNIENIE
Pozwem z 1 lutego 2011r.B. B.wniósł o zasądzenie  odKoła (...)wG.115’504,72 zł  z ustawowymi odsetkami od 13 stycznia 2011r., tytułem naprawienia szkód wyrządzonych w uprawach rolnych powoda przez dziki w 2008r. i 2010r., oraz o zasądzenie kosztów procesu.
Pozwany nie uznał powództwa wnosząc o jego oddalenie i zasądzenie  od powoda na swoją rzecz kosztów procesu.
Postanowieniem z 3 września 2012r. postępowanie w sprawie zostało zawieszone na skutek śmierciB. B..
20 stycznia 2015r. Sąd wydał postanowienie o podjęciu postępowania  z udziałem następców prawnych powoda w osobachU. B.,T. B.,A. B.iA. S. (1).
Powodowie podtrzymali żądanie pozwu wnosząc o zasądzenie dochodzonej kwoty na swoją rzecz solidarnie.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości.
Stan faktyczny:
B. B.był rolnikiem i właścicielem gospodarstwa rolnego  o powierzchni kilkudziesięciu hektarów na terenie gminyZ.wL.. W szczególnościB. B.był właścicielemdziałek: nr (...)o pow. 12,19 ha, nr 249 o pow. 3, 57 ha i nr(...)o pow.16,07 ha.Działka nr (...)o pow. 2,87 ha była własnościąA. S. (1)z tym, że znajdowała się w posiadaniuB. B., który prowadził tam uprawy.  Nadziałkach o numerach (...)w 2008r.B. B.uprawiał kukurydzę zaś w roku 2010 uprawą dodatkowo objęto dwiedziałki o numerach (...). Wskazane wyżej działkiB. B.wydzierżawił swojej córceA. S. (1), jednakże na mocy umowy zA. S. (1)B. B.posiadał te działki i prowadził na tych działkach zarówno w roku 2008 jak i 2010r uprawę kukurydzy zajmując się wszystkimi faktycznymi czynnościami, które z tym były związane.
/ odpisy ksiąg wieczystych – k 256 oraz 257-259,  zeznania powodaT. B.– k 566, zeznania powódkiA. S. (1)– k 566 /
Wymienione wyżej działki, znajdują się w obrębie obwodu łowieckiego dzierżawionego przezKoło (...)wG..
/ niesporne /
Od kilku lat plantacje kukurydzy powoda są niszczone przez dziki. 4 marca 2008r.Koło (...)wG.reprezentowane przez Prezesa KołaG. S. (1)i Łowczego KołaS. W., zwróciła się doB. B.z zapytaniem jaki areał upraw kukurydzy zamierza obsiać w okolicach miejscowościL.. W tym samym piśmie poproszonoB. B.o podanie terminu zasiewu. Zapytano też, czy powód zgodzi się na współpracę w zakresie przeciwdziałania szkodom poprzez ogrodzenie upraw gdy kukurydza będzie w fazie wzrostu tj.  w miesiącu czerwcu oraz czy powód wyrazi zgodę na wyłożenie środka chemicznego odstraszającego dziki.
/ niesporne /
W odpowiedzi na to pismoB. B.wyraził zgodę  na współpracę w zabezpieczeniu upraw przed zniszczeniami przez zwierzynę łowną.
/ pismo z 14.04.2008r. – k 17 i 121 /
W piśmie z 19 kwietnia 2008r.Koło (...)poinformowałoB. B.o wyłożeniu na jego uprawach środka(...)oraz zamiarze zakupu siatki do ogrodzenia pól powoda. JednocześnieKoło (...)zwróciło się z prośbą doB. B.by we własnym zakresie wygospodarował słupki, które wraz z siatką mogą wspólnie zainstalować.
/ pismo z 19.04.2008r. –  k 119 /
B. B.spełnił prośbę kolegów zKoła (...). Nie tylko we własnym zakresie zakupił słupki w ilości 500 sztuk, ale i opalikował nimi plantację kukurydzy. Koszty zakupu i montażu słupków zostały poniesione przezB. B..
/ niesporne /
B. B.samodzielnie wykładał też środek chemiczny(...), który otrzymał odKoła (...). Niestety, środek ten nie okazał się skuteczny. Mimo podjętych działań ochronnych dziki wyrządziły szkody w plantacji kukurydzy prowadzonej przezB. B.w 2008r.
/ niesporne /
B. B.informował pozwanego o nieskuteczności dotychczasowych działań ochronnych oraz kosztach poniesionych we własnym zakresie na ich przeprowadzenie, w piśmie z 3 lipca 2008r.
/ pismo z 3.07.2008r. – k 112 /
14 maja 2008r.B. B.zgłosił pozwanemu powstanie szkody w uprawach, w formie pisemnej. W piśmie tym prosił o oszacowanie szkód w jego obecności oraz o dostarczenie obiecanej siatki. W odpowiedzi na zgłoszenie szkody pozwany w piśmie z 10 czerwca 2008r. zażądał od zgłaszającego nadesłania kopii faktur zakupu nasion, które zostały wysiane na areale 16 ha, w których wystąpiły szkody wyrządzone przez dziki oraz ich świadectw klasyfikacji. PonadtoKoło (...)zażądało kopii faktur zakupu słupków, które zostały użyte do ogrodzenia plantacji oraz określenia kosztów ich montażu. Jednocześnie pozwany oświadczył, że nie nadesłanie wymaganych dokumentów w ciągu 7 dni odnośnie nasion i 14 dni odnośnie słupków skutkować będzie odstąpieniem od oszacowania zgłoszonych szkód.
/ pismo z 14.05.2008r. – k 18, pismo z 10.06.2008r. – k 19 /
17 maja 2008r. przedstawicieleKoła (...)w osobachS. W.iG. S. (1)sporządzili protokoły na okoliczność oględzin  i oszacowania szkód w uprawachB. B.. W dokumentach wspomniano, że zgłaszający szkodę nie uczestniczył w czynności ze względu na brak kontaktu z nim. Przedstawiciele pozwanego potwierdzili fakt występowania zniszczeń spowodowanych przez dziki przed 5 maja 2008r. na działkach o powierzchni 12,85 ha oraz 2,86 ha. Na tej pierwszej rozmiar zniszczeń określono na 5% areału o powierzchni 0,2 ha. W przypadku drugiej działki zniszczony obszar miał obejmować 2.452,2 m2. Te same osoby sporządziły podobne protokoły 21 października 2008r. także wówczas przyczyną nieobecnościB. B.podczas oględzin miał być brak możliwości skontaktowania się z nim. W dokumentach tych oceniono, że na działce o powierzchni uprawy 11,50 ha obszar występowania zniszczeń całkowitych wynosi 0,07 ha. Szkodę oszacowano na 140,00 zł, co po pomniejszeniu o koszty zbioru, transportu i przechowania ziarna miało skutkować odszkodowaniem w wysokości 100,00 zł. Na działce o powierzchni 2,86 ha obszar szkód oszacowano na 0,199 ha, zaś wysokość szkody na kwotę 398,00 zł, którą pomniejszono o 150,00 zł kosztów zebrania, transportu  i przechowania.
/ protokoły – k 123-125 /

B. B.w dniu 30 czerwca 2008r. zwrócił się o pomoc  do Urzędu Gminy wZ.i do Izby Rolniczej Województwa(...)z prośbą o podjęcie działań, które uniemożliwią pozwanemu dalsze łamanie obowiązujących przepisów prawa. W odpowiedzi Izby Rolniczej Województwa(...)z 7 sierpnia 2008r. drM. K.nadmienia, iż „Zarząd Izby Rolniczej Województwa(...)jest wielokrotnie informowany o nieprawidłowościach postępowania przezKoło (...). Sprawie tej poświęcone zostało ostatnie posiedzenie(...)Rady Powiatowej Izby Rolniczej Województwa(...)".
/ pismo z 7.08.2008r. –  k 20-22 /
Na skutek pismaB. B.z 3 lipca 2008r., 10 lipca 2008r.Koło (...)wG.skierowało do powoda kolejne pismo z żądaniem przedstawienia kosztów zakupu i montażu słupków mimo, żeB. B.nigdy o zwrot tych kosztów nie występował. Powiadomiono też o zamówieniu przezKoło (...)siatki ogrodzeniowej.
/ pismo z 3.07.2008r. – k 112, pismo z 10.07.2008r. –  k 110 /
29 lipca 2008r.B. B.otrzymał siatkę ogrodzeniową  od pozwanego.
/ umowa użyczenia – k 103-106 /
Siatkę tę zamontował we własnym zakresie pomimo, że wcześniejKoło (...)proponowało współpracę przy jej montażu. Siatka ta w późniejszym okresie została przerwana w wielu miejscach przez zwierzęta, które przedostawały się na polaB. B..
/  zeznania świadkaT. M.– k 129-129 odwrót, zeznania świadkaG. S. (2)– k 129 odwrót – 130, zeznania świadkaR. C.– k 137 odwrót - 138  /
W piśmie z 23 sierpnia 2008rKoło (...)zarzuciłoB. B.niestaranne zamontowanie siatki.
/ pismo z 23.08.2008r. /
W piśmie z 4 września 2008r.B. B.informował pozwanego o złej jakości przekazanej mu siatki.
/ pismo z 4.09.2008r. w załączonym segregatorze /
W kolejnym piśmie z 10 października 2008r.B. B.zażądał niezwłocznego i ostatecznego oszacowania strat wyrządzonych w uprawach kukurydzy przez dziki z uwagi na zbliżający się termin zbiorów. Pismo to zostało dostarczone pozwanemu 11 października 2008r. co własnoręcznym podpisem potwierdził i opatrzył datą ŁowczyK.—S. W..B. B.prosił by oszacowanie odbyło się w jego obecności oraz z udziałem przedstawiciela Izby Rolniczej. Do pisma dołączono kopię faktury zakupu ziarna siewnego.
/ pismo z 10.10.2008r. z załączoną kopią faktury – k 96-97 /
24 października 2008r. strona pozwana wystosowała kolejne pismo doB. B., w którym domagała się dopełnienia przez adresata kolejnych warunków pod rygorem odstąpienia od szacowania. Chodziło o przedstawienia w ciągu 7 dni świadectwa klasyfikacji roślin mimo, że numer identyfikacyjny zamieszczony został w przedstawionej pozwanemu uprzednio fakturze, oraz przedstawienie kosztów zbioru w przeliczeniu na 1 ha kukurydzy, kosztów transportu w przeliczeniu na 1 tonę ziarna kukurydzy, kosztów magazynowania wraz z kosztami suszenia w przeliczeniu na 1 tonę ziarna kukurydzy.
/ pismo z 24.10.2008r. – k 93 /
W zaistniałej sytuacjiB. B.zorganizował komisję celem dokonania oględzin na okoliczność strat wyrządzonych w plantacji kukurydzy uprawianej na działkach o nr ewidencyjnych: 12 o pow. 2,86 ha i 256/2 o pow. 12,82 ha. W dniu oględzin 21 października 2008r. został sporządzony protokół, który podpisali wszyscy uczestniczący. Osoby te potwierdziły, iż plantacja kukurydzy nadziałce nr (...)o pow. 2,86 ha została zniszczona przez dziki w 80% zaś nadziałce nr (...)o pow. 12,82 ha straty wyrządzone przez dziki wynoszą 70% upraw. Sporządzono także dokumentację fotograficzną upraw.
/  fotografie – k 33,  prywatny protokół z 21.10.2008r. złożony w załączonym segregatorze oraz jego kopia na k 92, zeznania świadkaK. K.– k 128 odwrót – 129,  zeznania świadkaT. M.– k  129-129 odwrót, zeznania świadkaR. C.– k 137 odwrót – 138 , fotografie - 364  /
15 marca 2010r., w piśmie skierowanym doKoła (...),B. B.podniósł potrzebę wspólnych ustaleń w sprawie zabezpieczenia upraw przed szkodami łowieckimi w 2010r. 14 lipca 2010r.B. B.skierował do pozwanego kolejne pismo, w którym poinformował, żeKoło (...)nie podjęło proponowanych wcześniej rozmów na temat zabezpieczenia pól oraz wyraził gotowość do współdziałania w zachowaniu sprawności ogrodzenia i informowania o wyrządzonych szkodach przez dziki.
/ pismo z 15.03.2010r. – k 25 /
Strona pozwana dostarczyła siatkę ogrodzeniową, powód dostarczył słupki iKoło (...)przystąpiło do wykonywania ogrodzenia w celu zabezpieczenia plantacji kukurydzy dopiero na początku września 2010r. W tym okresie szkody w uprawach powoda wyrządzone przez dziki wynosiły ok. 20% uprawianej powierzchni. Strona pozwana ogrodziła znaczną część działek z uprawą kukurydzy.Działka nr (...)została ogrodzona w całości zaśdziałka nr (...)została ogrodzona częściowo. Pomimo to, na teren trzech działkach ogrodzonych, jak i teren jednej działki nieogrodzonej przedostawały się dziki, także forsując założoną siatkę, które wyrządziły szkody.
/  zeznania świadkaG. S. (2)– k 129 odwrót-130, zeznania świadkaW. J.– k 131, zeznania świadkaR. B., zeznania świadkaJ. O.– k 138 odwrót-139, zeznania świadkaJ. S.– k 139 odwrót – 140 /
W związku z powyższym 4 września 2010r.B. B.wystosował kolejne pismo do strony pozwanej informując ją o dużych szkodach wyrządzonych przez dziki w uprawach kukurydzy i prosząc o wstępne szacowanie szkód.
/ pismo z 4.09.2010 – k 27 /
Ponieważ pismo to pozostało bez odpowiedziB. B.zwrócił się do strony pozwanej zgłaszając ostateczne szacowanie szkody kolejnym pismem z 4 października 2010r. W związku z faktem, że strona pozwana nie zareagowała na wcześniejszy wniosek o oszacowanie szkody, powód poprosił o przeprowadzenie oszacowania w obecności przedstawiciela Urzędu Gminy wZ.oraz PrzedstawicielaI.Rolniczej Województwa(...).
/ pismo z 4.10.2010r. – k 28 /
Kolejne pismo zostało wysłane do strony pozwanej 11 października 2010r. z informacją, że plantacja kukurydzy jest w fazie dojrzałej i w związku z tym niezbędne jest ostateczne szacowanie szkód.
/ pismo z 11.10.2010r. – k 29 /
7 października 2010r. na teren upraw kukurydzy powoda zgłosili się przedstawicieleKoła (...)J. S.iG. S. (1), którzy dokonali oględzin i złożyli pisemne oświadczenie, że protokół  z ostatecznym szacowaniem szkody zostanie dostarczonyB. B.do 25 października 2010r. Sporządzony i podpisany przez przedstawicieliKoła (...)wG.a takżeB. B.oraz przedstawiciela Izby Rolniczej protokół nie zawiera najistotniejszych informacji, a w szczególności określenia obszaru całej uprawy, obszaru uprawy, która została uszkodzona oraz szacunkowego procentu zniszczenia uprawy na obsadzonym obszarze.
/ odpis protokołu – k 30-31 , zeznania świadkaJ. S.– k 140  /
We wrześniu i październiku 2010r. myśliwi zKoła (...)wielokrotnie udając się na polowania przejeżdżali samochodami przez teren upraw kukurydzy, aby dotrzeć do dwóch ambon, które zbudowali  na końcu tych upraw. Myśliwi wchodzili też na obszar zasiewów w związku z prowadzonymi polowaniami, niszcząc część upraw. W związku z takimi właśnie działaniami 16 października 2010r.B. B.zwrócił się do Policji z prośbą o przybycie i zareagowanie na niszczenie upraw kukurydzy przez polujących myśliwych zKoła (...). Policja przybyła, ale funkcjonariusze ograniczyli się do sporządzenia odpowiedniej notatki.
/ zeznania świ a dkaR. B.– k 139 odwrót,  odpis notatki policyjnej – k 265 /
25 października 2010r. odbyły się oględziny uszkodzonych upraw, w których udział wzięli przedstawiciel Izby RolniczejG. S. (2). PrzedstawicieleKoła (...), którzy wcześniej zobowiązali się do 25 października 2010r. dostarczyć protokół ostatecznego oszacowania szkody, odmówili szacowania szkód.Koło (...)jak wynika z protokołu reprezentowałJ. S.. W notatce sporządzonej na tę okoliczność stwierdzono, że nadziałce nr (...)o pow. 3,57 ha straty wyrządzone przez myśliwych zostały ocenione na 25%, zaś szkoda na całym obszarze w 75% jest spowodowana przez dziki. Przedstawiciel Izby Rolniczej wniósł do protokołu uwagę, z której wynika, że na polu nie stwierdził zaniedbań agrotechnicznych. W tym dniuB. B.wykonał też wiele zdjęć zniszczonych upraw. W piśmie z 11 listopada 2010r.B. B.przedstawił pozwanemu własne wyliczenie wartości szkód.
/  odpis notatki – k 32, zeznania świadkaG. S. (2)– k 129 odwrót – 130,  zeznania świadkaJ. S.– k 139-140 ,  fotografie – k 364-368  /
B. B.zmarł 20 lipca 2012r. Spadek po nim nabyli w częściach równychU. B.,T. B.,A. B.iA. S. (1).
/ odpis aktu zgonu – k 298, wypis aktu poświadczenia dziedziczenia k 350 /
Wartość szkody poniesionej przezB. B.w uprawach kukurydzy w 2008r., na skutek działania dzików, pomniejszona o nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowania wyniosła 23’193,00 zł. Wartość szkody poniesionej w tych uprawach w 2010r. wyniosła 38’011,00 zł.
/ opinia pisemna biegłego z zakresu rolnictwaA. S. (2)– k 402-419, zeznania biegłegoA. S. (2)– 485 /
Ani w latach 2008-2010, ani w okresie późniejszym uprawy kukurydzy prowadzone przezB. B.i jego następców nie były dotknięte chorobami;B. B.obsiewał pola materiałem najwyższej jakości.B. B.ani jego następcy nie otrzymali od pozwanego żadnego odszkodowania za straty poniesione w uprawach w latach 2008 i 2010. W okresie późniejszym gospodarstwo przejąłT. B.. W latach 20102-2014 w uprawach kukurydzy prowadzonych przez niego również wystąpiły szkody wyrządzone przez dziki. Były one rekompensowane w ten sposób, że za porozumieniem stronKoło (...)przekazywało poszkodowanemu kukurydzę w ilości odpowiadającej zniszczonym uprawom.
/ zeznania powodaT. B.– k 566, zeznania powódkiA. S. (1)– k 566 /
Sąd nie uwzględnił wniosków strony pozwanej o sporządzenie przez biegłegoS.opinii alternatywnej uznając, że w opinia zasadniczej oraz zeznaniach biegły w sposób wyczerpujący oszacował wysokość szkód poniesionych w 2008r i 2010r. na tyle, na ile pozwalał na to dostępny materiał dowodowy. Oświadczenie biegłego o niemożności odczytania zapisu filmowego przedstawionego przez stronę pozwaną Sąd uznał ostatecznie za okoliczność bez istotnego znaczenia dla wartości opinii, ponieważ biegły dysponował bardzo obszernym materiałem fotograficznym zgromadzonym przezB. B.podczas oględzin zniszczonych upraw. Świadkowie uczestniczący w tych czynnościach potwierdzili okoliczność sporządzenia takiej dokumentacji, zaś strona pozwana nie podważyła jej autentyczności.
Sąd odmówił mocy dowodowej dokumentom w postaci protokołów szkodowych obejmujących okres po 2010r. uznając, że nie mogą one być miarodajne przy ocenie wielkości szkód wyrządzonych przez zwierzęta w latach wcześniejszych.
Rozważania prawne:
Podstawa odpowiedzialności pozwanego w tej sprawie nie jest sporna. Wynika ona zart. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995r. prawo łowieckiew brzmieniu obowiązującym w datach powstania szkód, przy czym z brzmienia art. 47 i 48 tej ustawy wynika, że odszkodowanie przysługuje zarówno właścicielom, jak i posiadaczom gruntów rolnych.
Przedmiotem sporu były w tej sprawie rozmiar zniszczeń poczynionych w uprawach oraz wysokość powstałej w ich wyniku szkody.
Rozważania na ten temat należy rozpocząć od przypomnienia, że to na pozwanym, jako dzierżawcy obwodu łowieckiego spoczywała przede wszystkim obowiązek podejmowania działań zmierzających do zabezpieczenia gruntówB. B.przed szkodami, natomiast po stronie posiadacza gruntu istniał jedynie obowiązek współdziałania przy takich działaniach. Taka interpretacja wynika z brzmienia art. 47 ust. 1 wspomnianej ustawy. Poczynione ustalenia wskazują, że już w tej kwestii większą inicjatywę wykazywałB. B., natomiastKoło (...)ograniczało się albo do pomagania, np. przez udostępnienie preparatu mającego odstraszyć zwierzynę, albo podejmowało działania ze znacznym opóźnieniem, jak miało to miejsce w przypadku przekazania siatki ogrodzeniowej w 2008r., czy częściowego ogrodzenia pól w 2010r. Wobec tego zarzuty stawiane poszkodowanemu, jakoby źle zabezpieczył grunt poprzez niewłaściwe zamocowanie siatki są bezprzedmiotowe.
Z art. 47 ust. 2 ustawy wynikał również obowiązek pozwanego przeprowadzenia oględzin szkód zgłoszonych przez posiadacza gruntów. Szczegółowy tryb ich przeprowadzenia określałorozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 lipca 2002r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych, wydane w oparciu o ustawowe upoważnienie wynikające z art. 49 ustawy (Dz.U. z 2002r. Nr 126, poz. 1081). Z dokonanych ustaleń wynika, że przedstawiciele pozwanego nie dopełnili wszystkich obowiązków wynikających z tego aktu prawnego, w szczególnościKoło (...)nie wykazało,  aby termin oględzin i oszacowania końcowego w 2008r. został uzgodniony z poszkodowanym, nie mówiąc o tym, że nie uwzględniono żądaniaB. B., aby przy tej czynności obecny był przedstawiciel Izby Rolniczej ( § 2 ust. 1 rozporządzenia). Wzmianka zawarta w sporządzonych protokołach o rzekomym braku kontaktu z poszkodowanym brzmi przy tym niewiarygodnie, jeśli wziąć pod uwagę, że zarówno przed, jak i po datach sporządzenia protokołów obie strony komunikowały się ze sobą bez przeszkód, wymieniając korespondencję. Jak słusznie podniosła strona pozwana, niedopuszczalne było też uzależnienie oszacowania szkód w uprawach od przedstawienia jakichkolwiek dokumentów przez poszkodowanego, a w szczególności wykazanie wydatków poniesionych na zabezpieczenie gruntów, których zwrotu poszkodowany nigdy się nie domagała. Naruszenie tych wymogów powoduje, że Sąd nie mógł uznać czynności przeprowadzonych przez przedstawicieliKoła (...)w maju i październiku 2008r. za prawidłowe, a co za tym idzie – protokoły sporządzone z tych czynności, jako wadliwe nie mogły zostać uwzględnione przy ocenie rozmiaru zniszczeń i wysokości szkody. Była to kolejna przyczyna, dla której wniosek strony pozwanej o sporządzenie przez biegłego rolnika opinii alternatywnej należało uznać za bezzasadny.
Sytuacja w 2010r. była jeszcze gorsza, ponieważ strona pozwana ograniczyła się do udziału w oględzinach, a następnie nie sporządziła w ogóle protokołu oszacowania szkody.
Z przytoczonych względów należało uznać, że dokumenty sporządzone przezB. B.i potwierdzone przez świadków są jedynymi wiarygodnymi dowodami na okoliczność rozmiarów zniszczeń w uprawach, w latach 2008 i 2010r.
Określając należną wysokość odszkodowania Sąd oparł się na opinii biegłego. Brak było jakichkolwiek podstaw do jej zakwestionowania. Należy w tym miejscu podkreślić, że w sytuacji, gdy na stronie odpowiedzialnej za szkodę spoczywał ustawowy obowiązek podjęcia określonych działań zmierzających do ustalenia rozmiarów zniszczeń i wysokości szkody, niedopełnienie tych czynności w sposób prawidłowy skutkuje przerzuceniem na pozwanego obowiązku udowodnienia wszelkich okoliczności, które mogły wpłynąć zmniejszenie szkody takich, jak niewłaściwe prowadzenie upraw przez poszkodowanego, zniszczenia spowodowane chorobami czy przyczynienie się do powstania szkody. Pozwany nie wykazał takich okoliczności. Samo powołanie się na dane dotyczące porażenia roślin na polachZakładu (...)nie przesądza w żadnym wypadku, że uprawyB. B.były dotknięte takimi samymi chorobami, ani, że choroby te spowodowały taki sam zakres zniszczeń. Na te ostatnie okoliczności brak jest jakichkolwiek dowodów.
Mając na względzie przywołaną argumentację Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach procesu postanowiono na podstawieart. 100 kpc, rozdzielając je proporcjonalnie do stopnia uwzględnienia powództwa (53%). Według tej samej zasady strony zostały obciążone nieopłaconymi kosztami sądowymi.