Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 499/16
Data wyroku: 2016-10-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Barbara Hejwowska, Małgorzata Pasek
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenie Społeczne
Podstawa prawna: art. 24 ust. 6a ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 499/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 października 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Gawda (spr.)

Sędziowie:

SA Barbara Hejwowska
SA Małgorzata Pasek

Protokolant: st.sekr.sądowy Urszula Goluch-Nikanowicz

po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. w Lublinie
sprawyM. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o zwrot nienależnie opłaconych składek
na skutek apelacji wnioskodawcyM. W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt VIII U 1788/14
zmienia zaskarżony wyrok i ustala, żeM. W.jest uprawniony do zwrotu nienależnie opłaconych składek w kwocie 2155,62 (dwa tysiące sto pięćdziesiąt pięć 62/100) złotych.
Małgorzata Pasek Elżbieta Gawda Barbara Hejwowska

III AUa 499/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie wnioskodawcyM. W.od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.odmawiającej zwrotu opłaconych składek w kwocie 2.155,62 zł z powodu niestwierdzenia nadpłaty.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniachi rozważaniach prawnych:
WnioskodawcaM. W.od dnia 5 lutego 1998 r. prowadziweW.działalność gospodarczą podfirmą (...), której przedmiotem jest m.in. działalnośćw zakresie inżynierii i doradztwa technicznego, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, działalność w zakresie architekturyi administracyjna obsługa biura. Od dnia 1sierpnia 2012 r.M. W.pobiera emeryturę.
W ramach prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca zawarłw dniu 19 grudnia 2012 r. ze Spółką(...)wO.umowę o zarządzanie na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 maja2013 r. Do jego zadań jako zleceniobiorcy należało m.in. wykonywanie uchwał organów statutowych zleceniodawcy, administrowanie majątkiem zleceniodawcyi kierowanie jego biurem, przygotowanie i realizacja inwestycji zleceniodawcy, nadzór nad wykonywaniem robót i należytym utrzymaniem urządzeń zleceniodawcy, egzekwowanie składek i innych świadczeń na rzecz zleceniodawcy, zawieraniei rozwiązywanie umów z jego pracownikami, reprezentowanie zleceniodawcyi załatwianie innych spraw zastrzeżonych do kompetencji zleceniodawcy. Zobowiązany był wykonywać te usługi osobiście w siedzibie i poza siedzibą zleceniodawcy, ponosząc odpowiedzialność wobec osób trzecich. Umowa została rozwiązana za porozumieniem stron z dniem 28 lutego 2013 roku.
W dniu 12 kwietnia 2013 r. Spółka zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.o udzielenie informacji czy umowa zawartaM. W.stanowi podstawę do podlegania ubezpieczeniu społecznemu i czy Spółka jako zleceniodawca jest zobowiązana do naliczania składek.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. organ rentowy poinformował Spółkę, że przychód uzyskany na podstawie umowy zawartej zM. W.jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście. Tym samym umowao zarządzanie, do której stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia, jest tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Spółka naliczyłai odprowadziła składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 2.155,62 zł, potrącając powyższą kwotę z wynagrodzenia wnioskodawcy.
Decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r. organ rentowy odmówił wydania interpretacji w sprawie obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od zawartej z innym podmiotem umowyo zarządzanie spółką, w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, będącego na emeryturze. Odwołanie skarżącego zostało oddalone wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r. wydanym w sprawie VIII U 1911/13.
W dniu 24 czerwca 2014 r.M. W.złożył wniosek o zwrot składek w łącznej kwocie 2155,62 zł.
W dniu 21 lipca 2014 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o niekwestionowane przez strony dokumenty, znajdujące się w aktach sprawy.
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania, przywołując przepisyustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 roku, poz. 1442 ze zm.) Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń oraz ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzenia należności z tytułu składek.
W świetle art. 24 ust 6b cyt. ustawy zakład zawiadamia płatnika składeko kwocie nienależnie opłaconych składek, które zgodnie z ust. 6a mogą być zwrócone, chyba że nie przekraczają wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Zgodnie z treścią art. 9 ust 4c cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku, nr 205 poz. 1585), osoby prowadzące pozarolniczą działalność o której mowa w art. 8 ust 6 pkt 1 mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym do czasu ustalenia prawa do emerytury. Art. 9 ust 4a ustawy stanowi, iż osoby o których mowa w art. 6 ust 1 pkt 4 (wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia) mające ustalone prawo do emerytury podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy.
Sąd Okręgowy zważył, żeM. W.jest uprawniony do emerytury dnia 1 sierpnia 2012 r. W ramach zawartej ze Spółką(...)wO.umowy o zarządzanie, został zobowiązany do zarzadzania i administrowania spółką za wynagrodzeniem. Do umowy o zarządzanie, będącejumową nienazwaną o świadczenie usług, stosuje się przepisykodeksu cywilnegodotyczące umowy zlecenia, która stanowi samodzielny tytuł do ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu Okręgowego zawarty kontrakt menadżerski, w ramach którego zarządzał i administrował spółką, nie może być potraktowany jako umowa wykonywana w ramach działalności gospodarczej, a tym samymM. W.podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej umowy na podstawie powołanego powyżej art. 6 ust 1 pkt 4 cyt. ustawy. W ocenie Sądu przyjęte stanowisko znajduje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego podjętej w składzie 7 sędziów w dniu 17 czerwca 2015 r., III UZP 2/15, mającej moc zasady prawnej. Sąd Najwyższy orzekł, że tytułem do podlegania ubezpieczeniom społecznym przez członka zarządu spółki akcyjnej, który zawarł z tą spółką umowęo świadczenie usług w zakresie zarządzania w ramach prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej, jest umowa o świadczenie usług.
W ocenie Sądu Okręgowego błędne jest stanowisko, że zawartaz wnioskodawcą umowa o zarządzanie spółką wykonywana była w ramach działalności gospodarczej i nie stanowi odrębnego tytułu do ubezpieczeń społecznych.
Z tych względów i na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca zaskarżając wyrokw całości i zarzucając:

1
naruszenie prawa materialnego tj.art. 6 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychiart. 13 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.o podatku dochodowym od osób fizycznychpoprzez błędne uznanie, że umowa o zarządzanie zawarta przez skarżącego stanowi samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym;

2
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na błędnym uznaniu, że umowa o zarządzanie stanowi samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz że stanowisko organu rentowego jest prawidłowe, w sytuacji gdy składki zostały odprowadzone nieprawidłowo i winny być zwrócone.

Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku, stwierdzenie, że wnioskodawca nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu z tytułu zawartej umowy o zarządzanie i nakazanie pozwanemu zwrotu składek ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Apelujący wywodził, że przedmiot zawartej umowy o zarządzanie pokrywał się z zakresem działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę. Umowa ta nie stanowi odrębnego tytułu do ubezpieczeń społecznych, gdyż wnioskodawca nie był członkiem zarządu spółki, z którą ją zawarł, zatem powołana przez Sąd Okręgowy uchwała Sądu Najwyższego nie znajduje w sprawie zastosowania.
Z tych wszystkich względów wnioskodawca uznawał apelację za uzasadnioną.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja w pełni zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty apelacji sprowadzają się w istocie do zakwestionowania stanowiska Sądu Okręgowego, że zawarta pomiędzy spółką a wnioskodawcą umowa o zarządzanie stanowi odrębny od prowadzonej działalności gospodarczej, tytuł ubezpieczeń społecznych.
W ocenie Sądu Apelacyjnego słusznie Sąd Okręgowy przyjął, że umowa zawarta w dniu 19 grudnia 2012 r. jest umową zbliżoną do umowy zlecenia. Strony umowy same określają siebie jako „zleceniodawcę” i „zleceniobiorcę” a nadto charakter umowy tj. zarządzanie spółką wskazuje na umowę zbliżoną do umowy zlecenia. Wnioskodawca zobowiązał się bowiem do świadczenia wskazanychw umowie usług na rzecz spółki, zatem stosownie do treściart. 750 k.c.do umówo świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Zasadne jest stanowisko apelującego, że umowy tej nie można wyłączyćz zakresu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej i nadać jej samodzielnego, niezależnego bytu, co skutkowałoby objęcie wnioskodawcę ubezpieczeniem społecznym.M. W.prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na zarządzaniu, doradztwie, administracyjnej obsłudze biura i takie też czynności wykonywał w oparciu o umowę zawartą ze spółką. Tym samym przedmiot umowy wchodzi w zakres działalności gospodarczej, co prawidłowo ustalił Sąd Okręgowy. Zarządzając spółką wnioskodawca wykonywał zatem działalność gospodarczą. Sam fakt zawarcia umowy nie przeczy prowadzeniu działalności gospodarczej, gdyż oczywistym jest i nie wymaga szerszego wywodu fakt, że bez zawierania stosownych umów (w formie pisemnej czy ustnej) działalność gospodarcza w ogóle nie mogłaby być prowadzona. Skoro zatem realizacja umowy była jednocześnie prowadzeniem działalności, to umowa o zarządzanie nie może stanowić odrębnego tytułu ubezpieczeń społecznych.
Przywołana przez Sąd Okręgowy uchwała Sądu Najwyższego nie znajdujew niniejszej sprawie zastosowania, gdyż dotyczy innej sytuacji faktycznej i prawnej. Wnioskodawca nie wchodził w skład zarządu spółki, z którą zawarł umowę. Nadto lektura uzasadnienia uchwały wskazuje, że nic nie stoi na przeszkodzie, by osoba prowadząca działalność polegającą na zarządzaniu, podlegała ubezpieczeniu społecznemu jako przedsiębiorca jeżeli umowa o zarządzanie i podejmowane w jej wykonaniu czynności są realizowane są w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Podobnie Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyrokuz dnia 9 grudnia 2008 r., (I UK 138/08 (OSNP 2010 nr 11-12, poz. 144) orazw wyroku z dnia 12 listopada 2014 r. ( I UK 126/14).
Wnioskodawca nie był członkiem zarządu spółki, którą zarządzał, zatemw ramach zawartej umowy wykonywał pozarolniczą działalność gospodarczą. Emeryt, który prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, gdyż nie jest objęty dyspozycjąart. 9 ust. 4 i 4a cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Opłacone za sporny okres składki są zatem składkami nienależnymi i na wniosek skarżącego podlegają zwrotowi – art. 24 ust. 6a cyt. ustawy.
Mając powyższe względy na uwadze Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w trybieart. 386 § 1 k.p.c.
Na marginesie podnieść należy, że wbrew żądaniu apelacji, Sąd Apelacyjny nie mógł wyrokować w przedmiocie podlegania wnioskodawcy ubezpieczeniom społecznym, gdyż zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie zwrotu składek i tylko w tym zakresie podlega kontroli sądu.