Sąd Okręgowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 22/16
Data wyroku: 2016-05-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Krzyżanowska
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 kc w zw. z art. 24 kc
Teza: W każdym przypadku i w stosunku do każdej osoby uprawnionej do zadośćuczynienia należy podchodzić indywidualnie, stosując do oceny krzywdy kryteria obiektywne. Podkreślić też należy, iż roszczenie w tym zakresie nie ma na celu wyrównania straty w postaci śmierci osoby najbliższej lecz tylko złagodzenie cierpienia wywołanego ową stratą.”

Sygn. I C 22/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 maja 2016 r.
Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR del. Joanna Krzyżanowska

Protokolant:

St. sekr. sądowy Beata Cichosz

po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2016 r. w Słupsku
na rozprawie
sprawy z powództwaA. K.
przeciwko(...) S.A.wW.
o zadośćuczynienie

1
zasądza od pozwanego(...) S. A.wW.na rzecz powódkiA. K.kwotę 34.000 zł (trzydzieści cztery tysiące złotych) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 22 października 2015 r. do dnia zapłaty;

2
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 236,60 zł (dwieście trzydzieści sześć złotych 60/100) tytułem stosunkowego rozliczenia kosztów.

Na oryginale właściwy podpis.
Sygn. akt I C 22/16

UZASADNIENIE
Powódka –A. K.wniosła o zapłatę kwoty 84.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 22 października 2015 r. tytułem zadośćuczynienia. Na uzasadnienie wskazała, że w dniu 5 lipca 2002 r. na pasie nieczynnego lotniskaK. P.P. M.poruszając się motocyklem markiS.po pasie startowym uderzył w stojący po lewej stronie pasa startowego motocykl markiS.na którym siedziałJ. T.. W wyniku ww wypadkuJ. T.doznał rozległych obrażeń ciała skutkujących jego zgonem. Pojazd, którym kierował sprawca zdarzenia w dacie wypadku korzystał z ochrony ubezpieczeniowej OC na podstawie umowy zawartej z pozwanym. Powódka w 2015 r. wystąpiła do pozwanego o zapłatę kwoty 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią ojca. Pozwany uznał roszczenie powódki do kwoty 16.000 zł. ZmarłyJ. T.był ojcem powódki. W dacie zdarzenia miał 49 lat, zaś powódka – 25. Do dnia zdarzenia zamieszkiwali razem, prowadzili wspólne gospodarstwo domowe i uczestniczyli w swoim codziennym życiu udzielając sobie wsparcia i pomocy. Powódka wspomina ojca jako pogodnego, otwartego i szczerego człowieka, na którego zawsze mogła liczyć. Łączyły ich pasje – zamiłowanie do motoryzacji i miłość do zwierząt. Wiadomość o śmierci ojca wstrząsnęła powódką. Wraz z matką udała się na miejsce zdarzenia, widziała rozbite motory. Nie była w stanie logicznie myśleć ani otrząsnąć się z szoku. Powrót do stanu względnego wyciszenia trwał kilka miesięcy, w czasie których korzystała ze wsparcia bliskich i pomocy lekarskiej. Pomimo że od wypadku minęło kilkanaście lat, powódka dopiero od niedawna jest w stanie rozmawiać ze spokojem o tym, co się wówczas wydarzyło. Nadal nie pogodziła się z przedwczesną stratą ojca.
Pozwany –(...) Spółka AkcyjnawW.wniósł o oddalenie powództwa w całości. Podniósł przy tym, że zadośćuczynienie przyznawane na podstawieart. 448 kcma na celu kompensatę krzywdy za naruszenie dóbr osobistych. Śmierć osoby najbliższej powoduje naruszenie dobra osobistego osoby związanej emocjonalnie ze zmarłym. Pozwany podkreślił, że krzywda rekompensowana na podstawieart. 448 kcobejmuje jedynie pewien wycinek ujemnych przeżyć, a mianowicie krzywdę związaną z naruszeniem dóbr osobistych. Tym samym kwota zadośćuczynienia zart. 448 kcpowinna być odpowiednio mniejsza niż zart. 446 § 4 kc.Powyższy pogląd znalazł potwierdzenie w wyroku SN z dnia 14 stycznia 2010 r. Można zatem przyjąć, żeart. 446 § 4 kcw relacji doart. 448 kcposzerzył możliwość uzyskania zadośćuczynienia, co ma także znaczenie dla rozmiarów przyznawanego zadośćuczynienia. W opinii pozwanego roszczenia zart. 448 kcmogą zostać uznane tylko w przypadku, gdy istniała szczególnie silna więź rodzinna między powódką a zmarłym, która może stanowić dobro osobiste, a jej zawinione zerwanie może być uznane za naruszenie tego dobra. Jednocześnie w kręgu osób uprawnionych mogą znaleźć się tylko osoby najbliższe, pozostające w szczególnie bliskiej relacji ze zmarłym. Pozwany przyznał powódce kwotę 16.000 zł zadośćuczynienia. W ocenie pozwanego stosunki powódki z poszkodowanym nie wykraczały poza normalne relacje łączące rodziców i dzieci. Powódka była przy tym w chwili śmierci ojca osobą dorosłą, ukształtowaną. Z dokumentacji medycznej nie wynika, by w wyniku śmierci poszkodowanego doszło do silnego wstrząsu psychicznego lub zmiany planów życiowych powódki. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest okoliczność, że powódka wystąpiła z żądaniem zapłaty zadośćuczynienia po upływie ponad 13 lat od zaistnienia zdarzenia. Powołując się na orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Łodzi pozwany podniósł, że mierzenie skali cierpienia osoby, która nie doznała uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia, w znacznej mierze pozostaje poza możliwościami dowodowymi sądu i zakładu ubezpieczeń, bowiem aktualny stan wiedzy nie pozwala na udowodnienie rozmiaru uczuć i przywiązania czy też ich braku. W orzeczeniu tym wskazano również, że najwyższe zadośćuczynienia powinny być zasądzane na rzecz osób, które na skutek śmierci osoby najbliższej stały się samotne, bez rodziny. W ocenie pozwanego czas jaki upłynął od zdarzenia pozwolił powódce na pogodzenie się z zaistniałą sytuacją. Powódka nie wykazała w żaden sposób, że strata której doświadczyła ponad 13 lat temu w dalszym ciągu wywołuje tak duże poczucie krzywdy. Powódka mogła przy tym liczyć na wsparcie rodziny i wzajemną pomoc. Pozwany przyznał, że oszacowanie odpowiedniej kwoty zadośćuczynienia jest sprawą trudną i wymagającą wszechstronnej oceny. Krzywda wynagradzana zadośćuczynieniem pieniężnym jest szkodą niemajątkową. Charakter szkody decyduje o jej niewymierności. Przyznawanego zadośćuczynienia nie należy zatem traktować na zasadzie ekwiwalentności, która charakteryzuje wynagrodzenie szkody majątkowej. Z tych przyczyn pozwany uznał żądanie powódki za wygórowane i nadmierne. Pozwany zakwestionował także żądanie odsetkowe podnosząc, że powódka nie wykazała, że w dniu 22 października 2015 r. pozwany pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 5 lipca 2002 r. na pasie nieczynnego lotniskaK. P.P. M.poruszając się motocyklem markiS.po pasie startowym uderzył w stojący po lewej stronie pasa startowego motocykl markiS.na którym siedziałJ. T.. W wyniku ww wypadkuJ. T.doznał rozległych obrażeń ciała skutkujących jego zgonem. Pojazd, którym kierował sprawca zdarzenia w dacie wypadku korzystał z ochrony ubezpieczeniowej OC na podstawie umowy zawartej z(...) Spółką AkcyjnąwW..J. T.był ojcemA. K..
(bezsporne)
W czasie kiedy doszło do zdarzeniaA. K.miała 25 lat. Mieszkała z rodzicami. Nie była wówczas w związku, nie miała dzieci. Pracowała w sklepie z rodzicami. Ojciec był ważną osobą w jej życiu. Mieli wspólne pasje – jazdę konną, motocykle.
(dowód: zeznania świadków:G. P.– k. 55 – 56,A. B.– k. 56 – 57,I. M.– k. 57 – 58, zeznania powódki – k. 76 - 77)
Po śmierci ojcaA. K.była w złym stanie psychicznym. Czuła złość, obwiniała los i sprawcę wypadku za to co się stało. Trudno było nawiązać z nią kontakt, praktycznie nie wstawała z łóżka. Z inicjatywy matki korzystała z porady psychiatry. Taki stan trwał około dwóch lat. W tym czasie doszło do sprzedaży domu.A. K.wyjechała doT.. Tam poznała przyszłego męża i wyszła za mąż. Po kilku latach wróciła doS.. 1,5 roku temu wykryto u niej guza. Obecnie jest w trakcie sprawy rozwodowej.
(dowód: zeznania świadków:G. P.– k. 55 – 56,A. B.– k. 56 – 57,I. M.– k. 57 – 58, zeznania powódki – k. 76 - 77)

Sąd zważył co następuje:

Powództwo jest częściowo zasadne.
Zaznaczyć należy, iż w orzecznictwie i doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 roku o zmianieustawy kodeks cywilnyoraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr(...), poz.(...)), tj. przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, może stanowić naruszenie dóbr osobistych najbliższych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c., jeżeli narusza dobro osobiste, jakim jest więź emocjonalna z osobą bliską. Sąd w całości popiera ten kierunek wykładni Sądu Najwyższego, kontynuowany następnie przez Sądy Apelacyjne ( zob. w szczególności uzasadnienie uchwały SN z dnia 22.10.2010 r., sygn. akt(...), Lex nr(...), wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2007 roku sygn. akt(...), LexPolonica(...)). Stanowisko to obecnie nie budzi wątpliwości i jest na tyle już ugruntowane, że Sąd nie widzi potrzeby czynienia szerszych rozważań w tym zakresie i powielania argumentacji przytaczanej przez Sądy w uzasadnieniach powyższych orzeczeń.
Powódka dochodzi w niniejszej sprawie zadośćuczynienia za szkodę niematerialną, którego nie da się w prosty sposób przeliczyć na pieniądze i którego wielkość ma siłą rzeczy charakter ocenny. Nie sposób jest bowiem znaleźć jakiekolwiek uniwersalne mierniki, za pomocą których możliwe byłoby zbadanie rozpaczy i cierpienia wynikających z zerwania więzi łączących członków rodziny. W każdym przypadku i w stosunku do każdej osoby uprawnionej do zadośćuczynienia należy podchodzić indywidualnie, stosując do oceny krzywdy kryteria obiektywne. Podkreślić też należy, iż roszczenie w tym zakresie nie ma na celu wyrównania straty w postaci śmierci osoby najbliższej lecz tylko złagodzenie cierpienia wywołanego ową stratą. Okolicznościami wpływającymi na wysokość tego świadczenia są m.in. cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia i pustki po jego śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rolę w rodzinie pełnioną przez osobę zmarłą, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał odnaleźć się w nowej rzeczywistości i zdolność do jej zaakceptowania, wiek pokrzywdzonego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r.,(...), Lex nr(...)).
Analizując wszystkie te elementy na podstawie zebranego materiału dowodowego należało dojść do wniosku, że specyficzna sytuacja powódki i silne więzi z ojcem spowodowały, że jego śmierć odbiła się negatywnie na stanie psychicznym powódki, zwłaszcza w początkowym okresie.J. T.był stosunkowo młodym, zdrowym człowiekiem, aktywnie prowadzącym działalność i spędzającym wolny czas. Jego śmierć była więc z pewnością niespodziewanym i traumatycznym przeżyciem dla najbliższych.
Z drugiej strony – powódka nie była już w chwili śmierci ojca małym dzieckiem wymagającym starań i bezpośredniej opieki. Dwudziestopięcioletnia kobieta w sposób naturalny zwykle żyje już na własny rachunek, odrywa się od rodziców i poświęca się swoim planom. Powódka co prawda była silnie związana z ojcem i domem rodzinnym – mieszkała i pracowała z rodzicami nawet po ukończeniu kształcenia, ale bardziej wynikało to z charakteru powódki niż z rzeczywistych potrzeb. Ojciec był dla powódki niewątpliwie ważną osobą, wzorem i przyjacielem, lecz nie ulega wątpliwości, że na tym etapie życia powódki więzi z rodzicami w sposób naturalny ulegają osłabieniu na rzecz więzi z przyjaciółmi czy partnerem.
Nie bez znaczenia dla oceny zakresu i siły cierpienia powódki jest też upływ czasu. Powódka wystąpiła z powództwem o zadośćuczynienie po około 13 latach od śmierci ojca i niewątpliwie w tym okresie skutki psychiczne i trauma uległy osłabieniu i zminimalizowaniu.
Konkludując – sąd uznał, że z jednej strony krzywda powódki wyrażająca się w cierpieniu psychicznym po śmierci ojca wymaga stosownego zadośćuczynienia, którego nie wypełniła kwota dotychczas wypłacona przez pozwanego, z drugiej jednak strony – kwota objęta żądaniem pozwu przekracza zdaniem sądu kwotę stanowiącą należyte wyrównanie krzywdy. Podsumowując - za adekwatną do rozmiaru cierpień i krzywdy sąd uznał kwotę 50.000 zł, stąd uwzględniając wypłacona już kwotę 16.000 zł zasądził na rzecz powódki kwotę 34.000 zł.
Zasądzając odsetki od dnia 22 października 2015 r. sąd wziął pod uwagę, że powódka wezwała pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia w wyniku czego przyznał jej kwotę 16.000 zł w dniu 21 października 2016 r. Z pewnością więc najpóźniej w tym dniu był w stanie rozważyć zakres należnego zadośćuczynienia i zaspokoić jej roszczenie.
Z uwagi na powyższe, na podstawieart. 448 kcw zw. zart. 24 kcnależało orzec jak w punkcie 1 wyroku, a w pozostałym zakresie powództwo jako niezasadne - oddalić.
O kosztach orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawieart. 100 kpcprzyjmując zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów. Przyjmując, że powódka wygrała sprawę w 40% (84/34) uznano, że pozwany ponosi 40% wszystkich kosztów. Łączna kwota kosztów w sprawie to 18.634 zł, z czego 40% stanowi 7.453,60 zł. Pozwany poniósł koszty w wysokości 7.217 zł (wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa), toteż winien dopłacić powódce 7.453,60 zł – 7.217 zł = 236,60 zł.
Na oryginale właściwy podpis.