Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 576/16
Data wyroku: 2016-07-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Winkler-Galicka, Dariusz Śliwiński

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 lipca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym – Odwoławczym
w składzie:

Przewodniczący:  SSO  Małgorzata Winkler-Galicka

Sędziowie: S SO  Dariusz Śliwiński

S S O Piotr Gerke  (spr.)

Protokolant : prot.  sąd . Marta Wujek

przy udziale Prokuratora Prok.  Rej.  Alicji  Śniateckiej

po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r.
sprawyJ. N.,
oskarżonego zart. 231§1 k.k.,art. 271§1 k.k.iart. 189§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.,
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II K 1128/15,

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, iż przyjmuje, że podstawę zawartych w nim rozstrzygnięć zgodnie zart. 4§1 k.k.stanowią przepisyKodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r., a podstawę warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności stanowią przepisyart. 69§1 i 2 k.k.orazart. 70§1 pkt 1 k.k.w zw. zart. 4§1 k.k.,

II
w pozostałym zakresie utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

III
zwalnia oskarżonego od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

      Piotr Gerke   Małgorzata Winkler-Galicka   Dariusz Śliwiński

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II K 1128/15, Sąd Rejonowy w SzamotułachuznałJ. N.za winnego tego, że w dniu 4.02.2015 r. wN., będąc funkcjonariuszem Policji pełniącym obowiązki pomocnika dyżurnego w pomiezczeniu dla osób zatrzymanych w KPP wN., przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że pomimo upływu okresu procesowego zatrzymaniaŁ. Z.nie zwolnił go, lecz bezpodstawnie pozbawił go wolności i zatrzymał w tym pomieszczeniu, a następnie poświadczył nieprawdę w protokole zatrzymania wyżej wymienionego, nakazie zwolnienia oraz książkach ewidencji osób i przebiegu służby co do faktycznej godziny zwolnienia zatrzymanego – tj. przestępstwa zart. 231§1 k.k.,art. 271§1 k.k.iart. 189§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.popełnionego w sposób wyżej opisany i za przestępstwo to na podstawieart. 11§3 k.k.w zw. zart. 189§1 k.k.wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, jej wykonanie na podstawieart. 69§1 i 2 k.k.iart. 70§1 k.k.w brzmieniu obowiązującym od 1.07.2015 r. warunkowo zawieszając na okres 2 lat próby. Nadto na podstawieart. 44§2 k.k.orzekł na rzecz Skarbu Państwa przepadek dowodów rzeczowych w postaci dokumentów, pozostawiając je w akatach sprawy, obciążył też oskarżonego kosztami sądowymi (k. 298).

    Apelacjęod tego wyroku wywiódł
    Prokurator Rejonowy Poznań-Grunwald w Poznaniu
, zaskarżając orzeczenie w części dotyczącej wymiaru kary na niekorzyść oskarżonego i zarzucając obrazę prawa materialnego, tj.art. 72§1 k.k.poprzez brak zobowiązania oskarżonego w czasie wyznaczonego okresu próby do realizacji przynajmniej jednego z obowiązków wymienionych w§1 punkt 1-8powołanego wyżej przepisu i to pomimo obligatoryjnego charakteru orzeczenia w tym zakresie. Stawiając ten zarzut, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonego na podstawieart. 72§1 pkt 1 k.k.obowiązku informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby (k. 316-317).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja prokuratora okazała się konieczna w tym sensie, iż umożliwiła kontrolę odwoławczą i korektę zaskarżonego rozstrzygnięcia, jednak dla ukształtowania ostatecznego brzmienia wyroku nie było potrzeby dokonywania aż tak daleko idącej korekty, jak postulowana w pisemnym środku odwoławczym.
Na wstępie trzeba podkreślić, iż wyrok przed Sądem Rejonowym zapadł w trybie dobrowolnego poddania się karze, o którym mowa wart. 387 k.p.k.Na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. oskarżony złożył wniosek o wydanie wyroku skazującego, zmodyfikował go następnie w sposób proponowany przez prokuratora, następnie wniosek ten został zaakceptowany przez oskarżyciela publicznego i – na kolejnej rozprawie – przez pokrzywdzonego. Jest poza sporem, iż wydany wyrok, jeśli chodzi o zawarte w nim kolejne rozstrzygnięcia, jest całkowicie zgodny z propozycją oskarżonego.
Wyrok wydany w trybie konsensualnym podlega ograniczonej kontroli instancyjnej – zgodnie zart. 447§5 k.p.k.podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone wart. 438 pkt 3 i 4 k.p.k., związane z treścią zawartego porozumienia. Prokurator w swojej apelacji nie narusza tego ograniczenia, tak więc wniesiony przez niego środek odwoławczy z pewnością jest dopuszczalny.
Apelacja prokuratora zarzuca obrazę prawa materialnego i jest to zarzut trafny, aczkolwiek trzeba go rozpatrywać bardziej ogólnie. Trzeba bowiem w pierwszym rzędzie podkreślić, iż gdy strony uzgadniają wydanie wyroku w trybieart. 387 k.p.k., to podstawą tych uzgodnień mogą być jedynie kwestie związane z orzeczeniem określonej kary, środka karnego, przepadku lub środka kompensacyjnego, ewentualnie także rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu. Przedmiotem ustaleń stron nie jest natomiast zastosowanie określonego prawa. Obowiązek stosowania odpowiednich przepisów prawa jest bowiem wyłącznym obowiązkiem Sądu, który – w razie stwierdzenia, iż propozycje stron są niezgodne z prawem – musi skorzystać z możliwości określonej wart. 387§3 k.p.k., natomiast bez zgody stron nie może samodzielnie „dostosować” wniosku do obowiązującego stanu prawnego.
Zastrzeżenie to jest o tyle konieczne, że w niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia ze szczególną sytuacją prawną. Oskarżony popełnił przestępstwo w dniu 4 lutego 2015 r., a Sąd I instancji orzekał w dniu 7 kwietnia 2016 r. Między datą popełnienia przestępstwa a datą orzekania nastąpiła zmiana stanu prawnego istotna dla sprawy – do 30 czerwca 2015 r. istniała możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności bez konieczności obwarowania tego dobrodziejstwa jakimikolwiek probacjami, natomiast od 1 lipa 2015 r. zawieszenie wykonania kary jest możliwe wtedy, gdy jednocześnie orzeka się wobec skazanego środek karny albo przynajmniej jeden z obowiązków wskazanych wart. 72§1 pkt 1-8 k.k.Dodatkowo trzeba zauważyć, iż do 30 czerwca 2015 r. ustawodawca do środków karnych zaliczał także przepadek (art. 39 pkt 4 k.k.), natomiast od 1 lipca 2015 r. przepadek jest osobnym środkiem, nie będącym środkiem karnym.
W rozpatrywanej sprawie wyrok wymierzający oskarżonemu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 2 lata próby i orzeczeniem przepadku dowodów rzeczowych był wyrokiem prawidłowym według stanu prawnego obowiązującego do 30 czerwca 2015 r., natomiast nie mógł być zaakceptowany na gruncie stanu prawnego od 1 lipca 2015 r., z uwagi na trafnie przywołaną przez apelującego treśćart. 72§1 k.k.Mimo to jednak Sąd Rejonowy wydał wyrok w kształcie wnioskowanym, a jednocześnie wskazał, iż stosuje przepisyKodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r. i takie też faktycznie zastosował, tak więc w sposób oczywisty w takiej sytuacji naruszyłart. 72§1 k.k.
W sytuacji, gdy między datą orzekania a datą popełnienia przestępstwa obowiązuje inna ustawa, zgodnie zart. 4§1 k.k.należy co do zasady stosować ustawę nową, jednakże ustawę obowiązującą poprzednio stosuje się, gdy jest ona względniejsza dla sprawcy. Taka sytuacja ma niewątpliwie miejsce w niniejszej sprawie, skoro wedle ustawy obowiązującej w dacie przestępstwa możliwe było orzeczenie wobec sprawcy kary w kształcie proponowanym we wniosku, natomiast wedle ustawy obowiązującej obecnie konieczne jest orzeczenie dodatkowego obowiązku zart. 72§1 pkt 1-8 k.k., czyli ukształtowanie dolegliwości względem oskarżonego w sposób surowszy.
Oczywiście zakładać też można, iż prokurator zamierza odstąpić od wypracowanego przed Sądem I instancji konsensusu i domaga się ukształtowania odpowiedzialności oskarżonego na innych zasadach – w takiej sytuacji możliwe są dwa wyjścia: albo Sąd Okręgowy uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania na zasadach ogólnych, albo ewentualnie dojdzie do zgodnego zmodyfikowania stanowiska wszystkich stron i wówczas w II instancji zapadnie orzeczenie reformatoryjne uwzględniające zmodyfikowany wniosek o wydanie wyroku skazującego. Jak jednak wynika z treści apelacji, a przede wszystkim ze stanowisk stron wyrażonych w toku rozprawy apelacyjnej, ani prokurator, ani oskarżony nie chcą odstąpić od zawartego w I instancji porozumienia. W związku z tym prokurator sam wskazał na możliwość korekty zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, iż zawarte w nim rozstrzygnięcia oparte są o przepisy obowiązujące do 30 czerwca 2015 r., co poparł także obrońca oskarżonego.
W takiej sytuacji procesowej, mając na uwadze, iż strony w dalszym ciągu chcą, by sprawa zakończyła się wydaniem wyroku skazującego o treści uzgodnionej przez nie przed Sądem Rejonowym, jak też nie podważają przesłanek wydania wyroku skazującego w tym trybie, określonych wart. 387§2 k.p.k., Sąd Okręgowy uznał, iż możliwa jest zmiana wyroku Sądu I instancji w taki sposób, by odpowiadał on zarówno prawu, jak i zawartemu konsensusowi. Dlatego też w punkcie I przyjął, iż podstawę zawartych w wyroku Sądu I instancji rozstrzygnięć zgonie zart. 4§1 k.k.stanowią przepisyKodeksu karnegow brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r. Zmiana ta wymagała też skorygowania podstaw prawnych orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary – a to z uwagi na zmianę brzmieniaart. 70§1 k.k.
W pozostałym zakresie, nie dopatrując się z urzędu żadnej z okoliczności wskazanych wart. 439 k.p.k.i wart. 440 k.p.k., Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Choć uwzględnienie apelacji prokuratora powinno oznaczać, iż oskarżony powinien ponieść koszty procesu za postępowanie odwoławcze, to w ocenie Sądu Okręgowego sprzeciwiają się temu względy słuszności, o których mowa wart. 624§1 k.p.k.Jedyną przyczyną uruchomienia kontroli odwoławczej w niniejszej sprawie jest błąd Sądu Rejonowego w zakresie prawa materialnego, za który żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności, zatem niesłuszne jest, by ktokolwiek – poza Skarbem Państwa – był obciążany kosztami postępowania naprawiającego ten błąd. Nie sprzeciwia się temu także to, że oskarżony zgodnie z zawartym porozumieniem zobowiązał się ponieść koszty procesu – uznać bowiem trzeba, iż zobowiązanie to dotyczy jedynie postępowania pierwszoinstancyjnego i trybu konsensualnego (oskarżony chciał, by zakończyć sprawę bez konieczności prowadzenia postępowania dowodowego i wydać zaproponowany przez siebie wyrok i w związku z tym był gotowy na pokrycie kosztów postępowania, trwając w przeświadczeniu, że sprawa zakończy się tym wyrokiem). Dlatego też Sąd Okręgowy zwolnił skazanego od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

    Piotr Gerke  Małgorzata Winkler-Galicka  Dariusz Śliwiński