Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 577/15
Data wyroku: 2016-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Skowron, Barbara Żukowska, do Beata Chojnacka Kucharska
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Życiu
Podstawa prawna: art. 158§1kk

Sygn. akt VI Ka 577/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący – Sędzia  SO Tomasz Skowron
Sędziowie   SO Barbara Żukowska
SR del. do SO Beata Chojnacka Kucharska (spr.)
Protokolant  Konrad Woźniak
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej GórzeZ. J.
po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016 roku
sprawyR. I. (1)ur. (...)wL.
s.T.,D.z domuI.
oskarżonego zart.158 § 1 kki inne
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Lubaniu
z dnia 22 września 2015 r. sygn. akt II K 40/15
uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoR. I. (1)i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Lubaniu do ponownego rozpoznania
Sygn. akt VI Ka 577/15

UZASADNIENIE
R. I. (1)został oskarżony o to, że:

1
w dniu 7 września 2014r. wL.przyulicy (...), woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu zB. S.dokonał pobiciaR. R.w ten sposób, iż uderzał wymienionego metalową rurką po całym ciele, natomiastB. S.uderzał po całym cieleR. R.pięściami, co spowodowało u wymienionego obrażenia ciała w postaci otarcia prawego przedramienia 5x1cm., obrzęków wzmożonego ucieplenia nadkłykcia bocznego lewej kości ramiennej oraz tkliwości palpacyjnej skóry okolicy potylicznej, skutkujące rozstrojem zdrowia poniżej siedmiu dni w myślart. 157 § 2 kk, które naraziły go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub doznania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, ponadtoR. I. (1)zadawałA. D.iK. R., udzielających pomocyR. R., uderzenia metalowa rurką, w wyniku czegoK. R.doznał obrażeń ciała w postaci zaczerwienienia i otarcia naskórka 5x3cm okolicy prawego łuku żebrowego, natomiastA. D.doznała obrzęku i otarcia naskórka okolicy łopatki o wym. 7x2cm., narażając pokrzywdzonych na bezpośrednie niebezpieczeństwo doznania obrażeń ciała, o jakich mowa wart. 157 § 1 kk, tj. o czyn zart. 159 k.k.,

2
w dniu 7 września 2014r. wL., przyulicy (...), woj.(...), działając z góry powziętym zamiarem, wbrew woliR. R.siłą wdarł się do jego pomieszczeń mieszkalnych, tj. o czyn zart. 193 k.k.,

3
w dniu 7 września 2014r. wL., przyulicy (...), woj.(...), kierował groźby pozbawienia życia i zdrowia pod adresemR. R., przy czym groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnione obawy, iż zostaną spełnione tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w Lubaniu wyrokiem z dnia 22 września 2015r.w sprawie o sygn. akt II K 40/15 uniewinnił oskarżonegoR. I. (1)od popełnienia wszystkich zarzucanych mu czynów oraz zasądził na rzecz oskarżonego od Skarbu Państwa kwotę 1500 zł. tytułem kosztów obrony udzielonej oskarżonemu z wyboru; koszty procesu w części uniewinniającej zostały przejęte na rachunek Skarbu Państwa.
Z wyrokiem tym nie zgodził się Prokurator zaskarżając wyrok na niekorzyść oskarżonegoR. I. (1)w całości i zarzucił:
- mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazę przepisów postępowania wyrażonych wart. 2 § 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k.,art. 92 k.p.k.,art. 167 k.p.k.,art. 366 § 1 k.p.k.orazart. 410 k.p.k.poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, w szczególności pominięcie skonfrontowania świadkaS. K. (1)z oskarżonymR. I. (1)na okoliczność ustalenia, czy osoba, którą świadek widział w trakcie zdarzenia i nazywał „B.starszy zG.” byłR. I. (1)oraz zaniechania przesłuchania funkcjonariusza PolicjiP. M.na okoliczność wpływania przez przesłuchującego na zeznania świadkaA. D., przez co nie jest możliwe poczynienie prawidłowych ustaleń niezbędnych dla rozstrzygnięcia – w zakresie współsprawstwaR. I. (1)do popełnienia przestępstw określonych wart. 158 § 1 k.k.,art. 193 k.k.iart. 190 § 1 k.k.
Stawiając powyższy zarzut Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lubaniu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja Prokuratora zasługiwała na uwzględnianie.
Sąd Rejonowy uniewinniającR. I. (1)od popełnienia zarzucanych mu czynów nie uwzględnił wszystkich ujawnionych w toku rozprawy dowodów i okoliczności, nie dokonał kompleksowej oceny dowodów, a także nie podjął niezbędnej w sprawie inicjatywy dowodowej, co powodowało, że ocena ta była niepełna, a płynące z niej wnioski mianowicie, że oskarżony nie dokonał zarzucanych mu czynów, przedwczesne, co w konsekwencji nakazuje wnioskować, że mogły zostać obarczone istotnym błędem.
W sprawie bezsporne jest, że w dniu 7 września 2014r. około godziny 22.00 do miejsca zamieszkania pokrzywdzonychR. R.,A. D.iK. R.przyjechałB. S.wraz z dwoma mężczyznami.B. S.działając wspólnie i w porozumieniu z innym mężczyzną dokonał pobicia pokrzywdzonych, co miało miejsce zarówno w mieszkaniu pokrzywdzonych, jak i na zewnątrz. W świetle zarzutów aktu oskarżenia mężczyzną współdziałającym zB. S.miał być oskarżonyR. I. (1), uniewinniony od wszystkich postawionych mu zarzutów. Podstawą uniewinnienia oskarżonegoR. I. (1)były zeznania pokrzywdzonych złożone w postępowaniu sądowym, kiedy wszyscy pokrzywdzeni mając bezpośredni kontakt z oskarżonym podczas rozprawy kategorycznie stwierdzili, że współsprawcą w ich pobiciu nie był oskarżonyR. I. (1), a osoba do niego podobna, a także ustalenie, że w czasie, gdy doszło do popełnienia przestępstw oskarżony przebywał w innym miejscu.
Zgodzić się należy z Sądem Rejonowym, że inny walor dowodowy ma czynność okazania, a inny rozpoznanie osoby w oparciu o zdjęcia sygnalityczne, z korzyścią dla czynności dowodowej okazania. Zaprzeczenie pokrzywdzonych co do rozpoznania oskarżanego jako sprawcy popełnionego na ich szkodę przestępstwa po osobistym kontakcie z oskarżonym nie może być jednak ocenianie w oderwaniu od pozostałych zebranych w sprawie dowodów, w tym także zeznań, jakie złożyli pokrzywdzeni w postępowaniu przygotowawczym, a tak postąpił Sąd Rejonowy. Zauważyć w pierwszym rzędzie należy, że przesłuchana w charakterze świadkaA. D.już kilka godzin po zdarzeniu stwierdziła kategorycznie, że choć widziała twarz mężczyzny, który posługiwał się rurką, zerwała mu chustę zasłaniającą twarz, nie jest w stanie rozpoznać twarzy tego mężczyzny (k. 8v.). Wyjaśnienia zatem wymaga, co spowodowało, że świadek rozpoznała sprawcę pobicia podczas okazywania jej zdjęć sygnalitycznych po 3 miesiącach od zdarzenia, na których uwidoczniona jest przede wszystkim twarz, by następnie kategorycznie zaprzeczyć, że napastnikiem był obecny na rozprawie w dniu 13 marca 2015r., a więc po 6 miesiącach od zdarzenia, oskarżonyR. I. (1). Kwestie te nie zostały zauważone przez Sąd rozpoznający sprawę, a jako, że to właśnie zeznania świadka z postępowania sądowego były kluczowe dla uniewinnienia oskarżonego od popełniania zarzucanych mu czynów, wymagają dokładnego wyjaśnienia. Jeśli podzielić pogląd Sądu I instancji, że z uwagi na dynamikę zdarzenia, późną porę i towarzyszące temu emocje, zapamiętanie sprawcy jest utrudnione i może mieć wpływ na błędne wskazanie osoby sprawcy w oparciu o okazane zdjęcia, tak logiczną konsekwencją jest i to, że błędem takim obarczone jest też kategoryczne nierozpoznanie sprawcy na rozprawie, gdzie dodatkowo w grę wchodzi upływ czasu naturalnie zacierający w pamięci wspomnienia zdarzenia i wizerunek sprawcy, czego nie zauważa Sąd I instancji popadając tym samym w logiczną sprzeczność przy ocenie dowodu z zeznań pokrzywdzonych. Nie zauważa także Sąd Rejonowy, że z relacji złożonej przez świadkaA. D.w postępowaniu przygotowawczym wynika, że sąsiedzi pokrzywdzonych, z którymi świadek rozmawiała, znają sprawcę pobicia. To od nich świadek uzyskała informację, że napastnik pochodzi zmiejscowości G., nazywany jest(...)ale także to, że jego rodzina mieszka przy tej samej ulicy, przy której mieszkają pokrzywdzeni (k. 8v.). Mimo takiej treści zeznań świadka ani w trakcie postępowania przygotowawczego, ani w postępowaniu sądowym nie ustano sąsiadów, od których pokrzywdzona dowiedziała się danych sprawcy, jak i tego, czy rodzina oskarżonegoR. I. (1), mającego być sprawcą, zamieszkuje w pobliżu miejsca zamieszkania pokrzywdzonych. Są to natomiast okoliczności niezwykle istotne dla zweryfikowania zasadności postawionych oskarżonemuR. I. (2)zarzutów i rozstrzygnięcia o odpowiedzialności karnej oskarżonego. Świadczą bowiem, że sąsiedzi, z którymi rozmawiała pokrzywdzonaA. D., znają dobrze sprawcę, wiedzą kim jest, są więc istotnym źródłem dowodowym i konieczne było ich przesłuchanie w charakterze świadków. Zwraca uwagę to, żeA. D.w rozmowie ze świadkiemE. H.wskazała, że zna nazwiska dwóch sprawców i podała je świadkowi. Konieczne było zatem uzyskanie od świadkaE. H.informacji, kiedy pokrzywdzona poinformowała świadka o sprawcach przestępstwa, czy podawała jej jakiekolwiek dane odnoście tego, w jaki sposób ustalono drugiego sprawcę, którego nazwisko wskazała w rozmowie, co stanowi okoliczności istotne przy ocenie wiarygodności zeznań pokrzywdzonej lecz pominięte przez Sąd I instancji. Zauważyć przy tym należy, że w trakcie postępowania sądowego nie tylkoA. D.ale wszyscy pokrzywdzeni nazywali jednego ze sprawców(...), a zatem logiczną konsekwencją tego jest stwierdzenie, że dowiedzieli się o osobie sprawcy od innych osób; w czasie pierwszego przesłuchania, tuż po zdarzeniu, nie posiadali bowiem takiej wiedzy, z wyjątkiemK. R.. Konieczne było więc ustalenie, czego nie uczynił Sąd Rejonowy, skąd każdy z pokrzywdzonych posiadał tę wiedzę, a po ustaleniu źródła, niezbędne było przesłuchanie tych osób w charakterze świadków. Nie powinna przy tym umknąć uwadze Sądu treść zeznań naocznego świadka zdarzeniaN.P., w których kategorycznie stwierdziła, że o zdarzeniu nie rozmawiała z pokrzywdzonymi (k.142v.). Sąd Rejonowy całkowicie pominął dokonując oceny dowodów zeznania świadkaN.P.. Świadek zarówno w postępowaniu przygotowawczym, jak i sądowym zeznała, że napastnikiem, opróczB. S., był mężczyzna nazwany przez nią(...). Zważywszy na przebieg zdarzenia, a przy tym to, że po zerwaniu chusty z twarzy napastnika był on przed domem, świadekN. P.obserwując zdarzenie z okna miała możliwość rozpoznania sprawców zdarzenia. Treść złożonych przez nią zeznań nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że zna wszystkich trzech mężczyzn, którzy przyjechali do pokrzywdzonych, rozpoznała ich wszystkich w dniu zdarzenia, jak zeznała, wszyscy trzej pochodzą zG., gdzie wcześniej mieszkała, przy czym nie myli się z pewnością co do jednego -B. S.. Tym samym należało poprzez przesłuchanie świadka dokładnie ustalić, kim jest ów(...), o którym zeznała świadek, gdzie mieszka, ustalić wszelkie dane pozwalające na zidentyfikowanie sprawcy, jeśli świadek nie znał jego nazwiska; pomocnym mogło być przeprowadzenie czynności okazania świadkowi wizerunku oskarżonego. Skoro oskarżonyR. I. (1)nazywany jest w swoim środowisku(...), mieszka wG., co wynika z zeznańM. R., nie można wykluczyć, że osoba, którą widziała świadek i o którym zeznawała podczas przesłuchań, był oskarżony. Może się też okazać, że nie jest to ta osoba, jednak bez przesłuchania świadkaN.P.na te okoliczności i uzyskania wskazanych danych, zweryfikowanie tych informacji było niemożliwe. Czynności tych Sąd Rejonowy jednak nie przeprowadził. Nie sposób w tym miejscu nie odnieść się do zeznań matkiN.P.–E. P.złożonych przed Sądem. Z jej zeznań wynika, żeN. P.widziała całe zdarzenie z okna mieszkania i powiedziała matce, że na miejscu zdarzenia widziała oskarżonych:B. S.iR. I. (1). Także ten dowód został przez Sąd Rejonowy całkowicie pominięty przy dokonywaniu oceny materiału dowodowego. Zwraca uwagę także zmienność relacji prezentowanej przez świadkaS. K. (2)w trakcie postępowania. Z jego zeznań z postępowania przygotowawczego wynika, że podobnie jakN. P., znał wszystkie trzy osoby, które przyjechały pod dom pokrzywdzonych, opisał dość dokładnie przebieg zdarzenia, podczas gdy w postępowaniu sądowym zaprzeczył, by widział twarze tych mężczyzn. Rozbieżności te nie zostały dostrzeżone, a w konsekwencji tego ocenione przez Sąd I instancji.
Wbrew twierdzeniom Sądu Rejonowego zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie można kategorycznie wykluczyć, że oskarżonyR. I. (1)był na miejscu zdarzenia w dniu 7 września 2014r., skoro przebywał w miejscowościL.. Według zeznań konkubiny oskarżonegoR. A.G.oskarżony wrócił do miejsca zamieszkania, doG., około godziny 23- ciej, podczas gdy zdarzenie miało miejsce około godziny 22- ej. Relacja świadkówM. M.,M. R.,J. K. (1)o godzinie powrotu do miejsca zamieszkania nie jest przy tym stanowcza i określana jest przez świadków wyłącznie w przybliżeniu.
Te wskazane powyżej istotne wady w prowadzeniu postępowania dowodowego doprowadziły do czynienia ustaleń faktycznych w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, z naruszeniemart. 366 § 1 k.p.k., a zważywszy przy tym na pominięcie przy ocenie dowodów istotnych dowodów przeprowadzonych już w sprawie, spowodowało naruszenie przez Sąd I instancji zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 7 k.p.k., która w takiej sytuacji nie podlega ochronie. Te naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na jego wynik prowadzący do uniewinnienia oskarżonegoR. I. (1)od wszystkich zarzucanych mu czynów. Wszystkie wskazane wyżej okoliczności powodowały, że zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoR. I. (1)uchylono, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lubaniu, zgodnie zart. 437 § 2 k.p.k.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy przesłucha ponownie wszystkich pokrzywdzonych w celu ustalenia, kim była osoba o przezwisku(...), mająca być sprawcą przestępstw popełnionych na ich szkodę i skąd świadkowie czepią wiedzę o przezwisku sprawcy. Konieczne także będzie uzyskanie od świadkaA. D.informacji, którzy sąsiedzi znali sprawcę pobicia, następnie przesłuchanie ich na tę okoliczność w charakterze świadków oraz zweryfikowanie, poprzez ich przesłuchanie, informacji dotyczących zamieszkania rodziny sprawcy przy tej samej ulicy, co pokrzywdzeni. Należy także ponownie przesłuchać świadkaE. H.by ustalić, w jakich okolicznościach i kiedy pokrzywdzonaA. D.poinformowała ją o osobach sprawców przestępstw i uzyskanie od świadka wszelkich niezbędnych informacji o sprawcach, w tym ustalenie źródła pochodzenia tej wiedzy. Dla czynienia prawidłowych ustaleń faktycznych jest konieczne ponowne przesłuchanie świadkaN.P.w celu ustalenia, zidentyfikowania osoby, którą nazwała(...), a która miała być sprawcą pobicia pokrzywdzonych oraz ponowne przesłuchanie świadkaS. K. (3)w celu wyjaśnienia istniejących w jego zeznaniach rozbieżności oraz ustalenia, kogo nazywał w czasie składania zeznań(...). Sąd Rejonowy winien także rozważyć zasadność przesłuchania w charakterze świadkaB. S.na okoliczność udziału innych osób w zdarzeniu zwracając jednocześnie uwagę na zeznania świadkaK. O.wskazującego dotychczas w sposób odmienny niżB. S.trzecią osobę, która przyjechała z nimi do miejsca zamieszkania pokrzywdzonych. Jeśli te czynności dowodowe nie będą wystarczające dla czynienia prawidłowych ustaleń faktycznych, Sąd Rejonowy winien rozważyć przesłuchanie świadkaJ. K. (2)by ustalić, kogo nazywają oprócz oskarżonegoR. I. (1)i jego ojca wmiejscowości G.(...)i w razie ustalenia większej ilości osób ewentualnie rozważyć przeprowadzenie czynności procesowych zmierzających do ustalenia, czy któraś z tych osób jest sprawcą przestępstw popełnionych na szkodę pokrzywdzonych. Sąd Okręgowy nie ogranicza Sądu meriti co do zakresu postępowania dowodowego, a udzielone wskazania przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie uniemożliwiają podjęcia innych czynności dowodowych przez Sąd I instancji, o ile powstanie taka potrzeba ze względu na konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Dopiero po przeprowadzeniu wskazanych dowodów możliwym będzie określenie ewentualnego sprawstwa oskarżonego, bądź też inne rozstrzygnięcie w sprawie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, po wykonaniu czynności dowodowych wskazanych powyżej, dokona oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zgodnie wymogami określonymi wart. 7 k.p.k., z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.
Barbara ŻukowskaT. B.C.Kucharska