Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1744/15
Data wyroku: 2016-02-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Leszek Dąbek, Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Uwłaszczenie
Podstawa prawna: art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych

Sygn. akt III Ca 1744/15

POSTANOWIENIE
Dnia 2 lutego 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędziowie:    SO Gabriela Sobczyk
SR (del.) Roman Troll
Protokolant   Kamil Cieszkowski
po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z wnioskuH. W.
z udziałemS. T.,G. T. (1),K. T.,P. N.,J. N.,K. N.,J. L.
o uwłaszczenie
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt I Ns 1955/13
postanawia:

1
sprostować w części wstępnej zaskarżonego postanowienia oznaczenie przedmiotu sprawy w ten sposób, że w miejsce słów „o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w inny sposób niż przez zasiedzenie” wpisać słowa „o uwłaszczenie”;

2
oddalić apelację;

3
zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestników postępowania:G. T. (1),K. T.,P. N.,J. N.,K. N.,J. L.kwoty po 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym.

SSR (del.) Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. akt III Ca 1744/15

UZASADNIENIE

    WnioskodawcaH. W.żądał stwierdzenia, że z dniem4 11 1971r. nabył w drodzeustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychnieruchomość położoną wR.–B., składającą się z działeko nr(...)o powierzchni łącznej 0,2263 ha, dla której Sąd RejonowywR.prowadził Księgę Wieczystą Tom(...)B.wykaz(...),która utraciła moc prawną zgodnie z par. 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4.07.1986 r. oraz o stwierdzenie, żeH. W.,z dniem 4 listopada 1971 r. nabył w drodzeustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych1/2 udziału należącego formalnie doL. W.w prawie własności nieruchomości położonej wR.-B., składającej się zdziałek o nr (...)o powierzchni łącznej 2,3249 ha, dlaa której Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej prowadzi KW o nr(...).
W uzasadnieniu podał, iżL. W.był właścicielem nieruchomości, opisanej w pkt. 1 wniosku oraz posiadał 1/2 udziału w prawie własności nieruchomości opisanej w pkt. 2 wniosku. Po śmierciL. W.wnioskodawca objął przedmiotowe nieruchomości w samoistne posiadanie, które trwa do dziś. Na dzień4 listopada 1971 rokuH. W.był jedynym samoistnym posiadaczem przedmiotowych gruntów, które stanowiły gospodarstwo rolne i ponosił wszelkie opłaty od początku swojego posiadania. W 1960 rokuH. W.otrzymał formalną umową darowizny 1/2 udziału własności w nieruchomości opisanejw pkt. 2 wniosku. Darowizna ta usankcjonowała istniejący stan faktyczny.
Uczestnik postępowaniaS. T.w odpowiedzi na wniosek wskazał, iż w całości się z nim zgadza.
Uczestnicy postępowaniaJ. L.,J. N.,P. N.,K. N.,G. T. (1),K. T.wnosili o jego oddalenie oraz o zasądzenie od wnioskodawcy zwrotu kosztów procesu. Uczestnicy zakwestionowali fakt zawarcia umowy darowizny między wnioskodawcąaL. W.. Wskazali, iż wnioskodawca nie jest posiadaczem samoistnym przedmiotowych nieruchomości. Podnosili, że wszyscy korzystaliz nieruchomości.
Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiejw postanowieniu z dnia 10 07 2015r. oddalił wniosek oraz orzekł o kosztach postępowania. W ustalonym stanie faktycznym, powołując się na regulacjeart. 1 ustawy z dnia 26 10 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, uznał, iż nie określa ona pojęcia posiadacza samoistnegoi posiadacza zależnego. Zatem posiadanie samoistne ma taki zakres pojęciowyjak wynika zart. 336 k.c.iart. 337 k.c.W chwili wejścia w życie ustawy wnioskodawca był współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. W chwili śmierciL. W.w zakresie dziedziczenia obowiązywały przepisy(...). Przywołując regulację § 1922, § 1924 i § 1931(...)uznał, iżH. W.,A. W.,H. N.iG. T. (2)byli współwłaścicielami przedmiotowych nieruchomości w takim zakresie w jakim właścicielem byłL. W.- od 1943 roku. Sytuacja prawna przedmiotowych nieruchomości, na dzień4 listopada 1971 roku była więc uregulowana. Nie ma przy tym znaczenia fakt,iż postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku poL. W.nie zostało przeprowadzone, a następcy prawni nie ujawnili się w księgach wieczystych.O kosztach postępowania orzeczono na mocyart. 520 § 2 k.p.c.
Orzeczeniezaskarżył wnioskodawcaH. W.,który wnosił o jego zmianę przez uwzględnienie wniosku w całości, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Zarzucał sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że gospodarstwem rolnym zajmował się wnioskodawca wrazz siostrami pomimo, iż z treści zeznań świadków wynika, że siostry, a także dzieci jedynie pomagały wnioskodawcy oraz przyjęciu, że siostry wnioskodawcy nie byłyod niego zależne, podczas gdy z treści zeznań świadków i stron w istocie wynika,że były. Ponadto zarzucił, że przy ferowaniu postanowienia naruszono przepisy prawa materialnego i procesowego, regulacje:

-

art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 10 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ustawa ta nie może mieć zastosowania z uwagi na fakt, że sytuacja prawna przedmiotowych nieruchomości była uregulowana;

art. 233 k.p.c.przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów;

art. 520 § 1 k.p.c.przez obciążenie wnioskodawcy kosztami wynagrodzenia pełnomocnika uczestników.

W uzasadnieniu podniósł, iżart. 1 ust. 2 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychdaje możliwość stwierdzenia własności na rzecz samoistnego posiadacza niezależnie od tego w jaki sposób wszedł on w posiadanie nieruchomości. Ponadtow niniejszej sprawie należy się odwołać do stosunków panujących w ówczesnych latach, kiedy to rolę mogły uprawiać tylko osoby mające do tego stosowne kwalifikacje. To wnioskodawca opłacał podatek, zarządzał gospodarstwem, decydowało roli i o przeznaczeniu plonów z roli. Był uważany za właściciela.
Uczestnicy postępowaniaJ. L.,J. N.,P. N.,K. N.,G. T. (1),K. T.domagali się oddalenia apelacji oraz zasądzenia na ich rzecz od wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podnosili m.in., iż wnioskodawca nie objął w posiadanie samoistne całości nieruchomości w 1971 r. albowiem zamieszkiwali tam wówczas także uczestnicy postępowania. W żaden sposób na podstawie zgromadzonego materiału nie można uznać wnioskodawcę za właściciela, który manifestował swoje posiadanie i wolę posiadania na zewnątrz. Wszystkie decyzje związane z działalnością i pracamiw gospodarstwie podejmowane były po konsultacji z rodzeństwem wnioskodawcy.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje :
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował wniosek i prawidłowo rozpoznał sprawę.
Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, którego ocena jest logiczna, mieści się w granicach swobodnej oceny i Sąd odwoławczy ją podziela.
Kwestionowane w apelacji ustalenia faktyczne zostały poczynione w oparciu
o zgromadzony w sprawie materiał dowody, w tym dowody z zeznań świadków (J. Z.,S. H.,J. J.,B. C.,I. J.,J. N.,D. N.,J. L.,S. T.,P. N.,K. N.,M. W.,E. W., świadkaW. W.,A. A.,M. N.).
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena ich wiarygodności jest logiczn.
odpowiada zasadom doświadczenia życiowego i wbrew zarzutowi apelacji mieści się
w granicach swobodnej oceny dowodów.
Podkreślić przy tym należy, że Sąd ferujący zaskarżone postanowienie miał bezpośrednią styczność z tymi osobami podczas składania przez nich zeznań, wobec czego Sąd odwoławczy może dokonaną przez niego ocenę ich wiarygodności podważyć tylko wówczas, gdy zawarte w tych zeznaniach informacje w sposób oczywisty są
ze sobą czy z pozostałym materiałem sprawy sprzeczne, czy też nielogiczne,
co w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego
w swym zasadniczym zarysie jest również prawidłowa.
Źródłem dochodzonej przez wnioskodawców ochrony prawnej stanowi bowiem regulacja art. 1 ust. 2ustawy z dnia 28 10 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 27 poz. 250, z późniejszymi zmianami), zgodnie z którą rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1, z tym że w przypadku uzyskania posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć.
W sprawie bezspornym, że wnioskodawca przed wejściem w życie powyższej ustawy pracował na spornych nieruchomości (ustawa weszła życie z dniem 4.11.1971r.) co stosownie do regulacji art., 339k.c.rodzi domniemanie, iż był on jej posiadaczem samoistnym.
Z poczynionych ustaleń wynika jednak, iż w okresie poprzedzającym wejście
w życie powyższej ustawy na tych nieruchomościach pracowały także jego siostryG. T. (2)z domu(...)iH. N.z domu(...)
oraz członkowie ich rodzin, a w miarę posiadanych sił pomagała im w tych pracach także ich matkaA. W..
Jakkolwiek udział wnioskodawcy w pracach polowy był największy (jako mężczyzna wykonywał większość ciężkich prac polowych), to w jego rodzinie nikogo nie uważano za wyłącznego właściciela spornych nieruchomości (uważano je za dobro wspólne), z uzyskiwanych z nich plonów korzystało całego rodzeństwo oraz ich matka,
a podatki od nieruchomości były płacone z dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego.
Z tej przyczyny przyjąć należy, iż oprócz skarżącego współposiadaczami samoistnymi spornych nieruchomości były jego siostry oraz ich matka, w zakresie
w jakim odziedziczyły one poL. W.udziały w ich współwłasności.
Dlatego faktyczny zakres współposiadania przez skarżącego tych nieruchomości (corpus) odpowiadał zakresowi wynikającemu z nabytych przez niego wcześniej udziałów w ich współwłasności w drodze dziedziczenia poL. W.
oraz w wyniku zawartej przez niego umowy darowizny udziału we współwłasności
i dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, że czuł się on w pełni posiadaczem nieruchomości (animus).
Dlatego - wbrew temu co zarzuca apelacja – nie nabył on z mocy przywołanej na wstępie regulacji prawnej ani własności ani też udziałów we współwłasności spornych nieruchomości.
Ewentualne uwzględnienie wniosku pozbawiłoby uczestników postępowania przynależnych im udziałów we współwłasności spornych nieruchomości, stąd też – jak trafnie ocenił Sąd Rejonowy – interesy wnioskodawcy i uczestników postępowania były sprzeczne w rozumieniu regulacjiart. 520 § 2 k.p.c., co z jej mocy uprawniało Sąd do zasądzenia od skarżącego na rzecz uczestników postępowania zwrotu poniesionych przez niech kosztów postępowania.
Znalazło to prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym orzeczeniu,
przez co apelacja jest bezzasadna w rozumieniu regulacjiart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., co z mocy tej regulacji prowadziło do jej oddalenia.
Reasumując zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i dlatego apelację wnioskodawcy jako bezzasadną oddalono na mocyart. 385 k.p.c.w związkuzart. 13 § 2 k.p.c.
Sprostowania w części wstępnej zaskarżonego orzeczenia oznaczenia przedmiotu sprawy dokonano w oparciu o regulacjęart. 350 § 1 i 3 k.p.c.
w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulacjęart. 520 § 2 k.p.c.i§ 12 ust. 1 pkt i § 7 pkt 1, w zw. § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r.  (Dz.U. Nr 163, poz. 1349)  w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, biorąc pod uwagę, że z podanych powyżej względów również w postępowaniu odwoławczym interesy wnioskodawcy i uczestników postępowania były sprzeczne, co w połączeniu z oddaleniem apelacji skarżącego rodzi po jego stronie obowiązek zwrócenia uczestnikom postępowania poniesionych przez nich w tym postępowaniu kosztów zastępstwa przez fachowego pełnomocnika
SSR (del.) Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk