Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III APa 61/15
Data wyroku: 2016-03-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Pierzycka-Pająk, Tadeusz Szweda, Ewelina Kocurek-Grabowska

Sygn. akt III APa 61/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 marca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Ewelina Kocurek - Grabowska

Sędziowie

SSA Tadeusz Szweda (spr.)
SSO del. Maria Pierzycka - Pająk

Protokolant

Beata Kłosek

po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016r. w Katowicach
sprawy dyscyplinarnejS. S.(S. S.)
w przedmiocie zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczycielskim w okresie 3 lat od ukarania
na skutek odwołania obwinionegoS. S.
od orzeczenia dyscyplinarnego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt OKDN.121.80.2014.2

oddala odwołanie.
/-/SSO del. M.Pierzycka-Pająk /-/SSA E.Kocurek-Grabowska /-/SSA T.Szweda

Sędzia    Przewodniczący   Sędzia
Sygn. akt III APa 61/15

UZASADNIENIE
Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia 4 grudnia 2015r. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie(...)z dnia2 września 2014r., wymierzające obwinionemu nauczycielowiS. S.karę dyscyplinarną zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania do pracy w okresie3 lat od ukarania za uchybienie godności nauczyciela w okresie od grudnia 2011r.do marca 2012r. oraz od marca lub kwietnia 2012r. do października 2012r.
Uzasadniając zaskarżone orzeczenie, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarnadla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej przypomniała, iż w/w orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie(...)S. S.został uznany winnym tego, że w okresie od grudnia2011r. do marca 2012r., wykorzystując swoją pozycję nauczyciela, nadużył zaufania uczennicy klasy drugiej Liceum Ogólnokształcącego w Zespole Szkół(...)nr(...)wC.-J. J.- wówczas siedemnastoletniej, nawiązał z nią romans i wykorzystał seksualnie, doprowadzając kilkakrotnie do obcowania płciowego. Stosunki seksualne z uczennicą odbywał m.in. na terenieZespołu (...)wC.;w okresie od marca lub kwietnia 2012r. do października 2012r., wykorzystując swoją pozycję nauczyciela, uwodził uczennicę klasy drugiej Liceum OgólnokształcącegowZespole Szkół (...)wC.
P. S.. Podczas wycieczki doB.w październiku 2012r., na której był opiekunem, nakłonił ją do spotkania sam na sam i próbował pocałować, czym uchybił godności zawodu i obowiązkom nauczyciela, określonym wart. 6 ustawy z dnia26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela(tekst jedn. Dz. U. z 2014r. poz. 191z późn. zm.), za co, w myśl art. 75 ust. 1 cyt. ustawy, podlegał odpowiedzialności dyscyplinarnej i na podstawie art. 76 ust. 1 pkt 3a powołanej ustawy została mu wymierzona kara zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracyw zawodzie nauczycielskim w okresie 3 lat od ukarania.
Jednocześnie przypominając, iż obrońca obwinionego podnosił, że w sprawie nastąpiło przedawnienie orzekania co do popełnionego czynu, jednakże stanowisko to nie mogło zostać podzielone, z uwagi na brzmienie adekwatnych unormowań Karty Nauczyciela. Zgodnie bowiem z art. 81 tej ustawy, postępowanie dyscyplinarnenie może być wszczęte po upływie 3 miesięcy od dnia uzyskania przez właściwy organ, przy którym powołana została komisja dyscyplinarna - wiadomościo popełnieniu czynu uzasadniającego nałożenie kary i po upływie 3 lat od popełnienia tego czynu. Jeżeli jednak czyn stanowi przestępstwo, okres ten nie może być krótszy od okresu przedawnienia ścigania tego przestępstwa. Komisja zarazem przypomniała, iż zarzucane czyny miały miejsce w okresie od grudnia 2011r. do marca 2012r.oraz w okresie od marca lub kwietnia 2012r. do października 2012r., zaś(...)Kurator Oświaty uzyskał informację o czynie w dniu 25 lutego 2014r., a Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie(...)postanowieniem z dnia20 maja 2014r. wszczęła postępowanie dyscyplinarne, nie został więc przekroczony okres trzech miesięcy. Nie został również przekroczony okres trzech lat od popełnienia czynu. Dnia 2 września 2014r. zostało wydane orzeczenie dyscyplinarne. Zarazem, zdaniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej, zachowaniem swoim obwiniony uchybił obowiązkom rzetelnego realizowania zadań związanych z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym dbaniuo kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich, określonych w art. 6 Karty Nauczyciela.
We wniesionym odwołaniu obwiniony podniósł - jako zasadniczy - zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a toart. 81 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982r. Karta Nauczycielaw zw. zart. 101 § 1-4 k.k.w zw. zart. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia komisji dyscyplinarnej I stopnia, wymierzającej obwinionemu karę dyscyplinarną, mimo przedawnienia karalności czynów dyscyplinarnych zarzuconych obwinionemu z uwagi na upływ trzech latod dat wskazanych w zarzutach do momentu wydania przez komisję dyscyplinarnąII stopnia orzeczenia dyscyplinarnego.
Ponadto, skarżący podniósł także zarzuty:
- naruszenia przepisów postępowania, a to § 16 ust. 3 w zw. z § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 stycznia 1998r.w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego, poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia komisji dyscyplinarnej I stopnia, w sytuacji oddalenia przez komisję dyscyplinarnąI stopnia wniosków dowodowych obrońcy obwinionego o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków, zgłoszonych na okoliczność czynów zarzuconych obwinionemu oraz postawy obwinionego po dacie wskazanejw zarzutach, mimo, iż powołane przepisy gwarantują obwinionemu prawodo obrony, w tym do zgłaszania wniosków dowodowych i dają komisji dyscyplinarnej prawo do oddalenia wniosków dowodowych tylko w sytuacji, gdy okoliczności, którym mają służyć powołane dowody, nie mają znaczenia dla rozpoznawanej sprawy;
- naruszenia przepisów postępowania, a to § 25 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 stycznia 1998r. w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego, poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia komisji dyscyplinarnej I stopnia, w sytuacji oddalenia wniosku obrońcy obwinionego o wezwanie na rozprawę świadkaK. B., co do którego rzecznik dyscyplinarny wniósł o odczytanie jego zeznań, zamiast wzywania na rozprawę, mimo, iż powołany przepis nakazuje komisji dyscyplinarnej uwzględniać wnioski obwinionego lub jego obrońcy w w/w przedmiocie i nie dopuszcza żadnego wyjątku od wskazanej zasady, a tym samym - naruszenie prawa obwinionego do obrony;
- rażącej niewspółmierności kary wymierzonej obwinionemu, nieuwzględnienia okoliczności, iż obwiniony nigdy wcześniej nie był karany dyscyplinarnie,był wielokrotnie nagradzany za osiągnięcia w pracy nauczyciela, od czasu  popełnienia czynu upłynął znaczny okres, podczas którego nastąpiła po stronie obwinionego nie tylko autorefleksja, ale także zmiana postawy, podjęcie terapii, co wskazuje, iż kara nagany z ostrzeżeniem byłaby wystarczającadla osiągnięcia celów postępowania dyscyplinarnego.
Wskazując na powołane zarzuty, odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej w całości, uchylenie poprzedzającegoje orzeczenia dyscyplinarnego Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieliprzy Wojewodzie(...)z dnia 2 września 2014r. w całości oraz umorzenie postępowania, ewentualnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej oraz poprzedzającego je orzeczenia dyscyplinarnego Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie(...)z dnia 2 września 2014r., znak: KDN 23/2014 w całości i przekazanie sprawy Komisji Dyscyplinarnejdla Nauczycieli przy Wojewodzie(...)do ponownego rozpoznania.
Uzasadniając swoje stanowisko, skarżący podniósł, iż Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej utrzymała w mocy orzeczenie dyscyplinarne komisji dyscyplinarnej I stopnia, wymierzające obwinionemu w/w karę dyscyplinarną, zupełnie lekceważąc wykładnię art. 81 ust. 1 Karty Nauczyciela, dokonaną przez Sądy Apelacyjne w Poznaniu i Szczecinie, zgodnie z którą odpowiedzialność dyscyplinarna ulega przedawnieniu po upływie trzech lat od popełnienia czynu.
Uzasadniając zarzuty odnoszące się do uchybień, jakie miały zostać popełnione w związku z przeprowadzonym w ramach postępowania dyscyplinarnego postępowaniem dowodowym, skarżący podał, że nie przesłuchując świadków zawnioskowanych przez obrońcę obwinionego, uniemożliwiając obronie zadania pytań świadkowiK. B.oraz nie przeprowadzając dowodu z opinii biegłego z zakresu seksuologii i psychologii,komisja dyscyplinarna I instancjinie wyjaśniła szeregu okoliczności mających podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie, takich, jak: kwestia, czy obwiniony popełnił zarzucony mu czyn wobec pokrzywdzonejP. S., jakie były okoliczności czynu przeciwko pokrzywdzonejJ. J., czy w przedmiotowej sprawie postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte w ciągu trzech miesięcy od uzyskania przez Kuratorium Oświaty wK.informacji o podejrzeniu popełnienia przez obwinionego zarzuconych mu czynów oraz kwestii, czy obwiniony obecnie, ponad dwa lata po zdarzeniu, stwarza zagrożenie w pracy nauczyciela. Tym samym,w ocenie skarżącego, doszło do naruszenia § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 stycznia 1998r. w sprawie komisji dyscyplinarnychdla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego, zgodnie z którym skład orzekający jest obowiązany dążyć do wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a także przepisów § 16 ust. 3 i § 25 ust. 1i 2 w/w aktu prawnego, poręczających obwinionemu prawo do obrony.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Odwołanie, jako bezzasadne, należało oddalić.
Sąd Apelacyjny pragnie zauważyć, iż pomimo stosunkowego rozbudowaniatak zarzutów, jak i ich uzasadnienia, odwołanie obwinionego zmierza w istociedo wykazania, że w sprawie niniejszej doszło do swoistego „przedawnienia orzekania” przez Komisję Dyscyplinarną.
W przekonaniu Sądu Apelacyjnego w Katowicach, o tego rodzaju przedawnieniu na gruncie Karty Nauczyciela nie da się w ogóle mówić. Zarazem - dostrzegając w tym względzie podobieństwo unormowań występujących na gruncie Karty Nauczyciela orazKodeksu karnego- wypada zauważyć, iż instytucja, o której mowa w art. 81 ust. 1 Karty Nauczyciela istotnie stanowi odpowiednik instytucji przedawnienia karalności, o której mowa wart. 101 k.k., o tyle brakw unormowaniach tej ustawy odpowiednikaart. 102 k.k.określanego częstokroćna gruncie doktryny prawa karnego mianem przedawnienia wyrokowania. Wynikaz tego, iż o ile doszło do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w terminach przewidzianych przez art. 81 ust. 1 Karty Nauczyciela, to - na gruncie tego przepisuw jego obowiązującym brzmieniu - brak jest wszelkich podstaw do przyjęcia,że postępowanie takie jest w jakikolwiek sposób ograniczone czasowo, czyli, że brak wydania ostatecznego orzeczenia w określonym czasie, skutkuje koniecznością umorzenia postępowania.
Taka konstatacja znajduje dodatkowe potwierdzenie w podjętych przez ustawodawcę pracach legislacyjnych zmierzających do zmiany regulacji dotyczących postępowania dyscyplinarnego nauczycieli regulowanych przez przepisy Karty Nauczyciela. Otóż, w dniu 18 marca 2016r. Sejm Rzeczypospolitej polskiej uchwalił ustawę o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw. Na mocy tej ustawy dojdzie do całościowego przemodelowania uregulowań związanychz odpowiedzialnością dyscyplinarną nauczycieli, z jednoczesnym wyraźnym uregulowaniem kwestii przedawnienia. I tak, według treści projektowanego nowego art. 85o Karty Nauczyciela,  postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczętepo upływie trzech miesięcy od dnia powzięcia przez organ, przy którym działa komisja dyscyplinarna I instancji, wiadomości o popełnieniu czynu uchybiającego godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6oraz po upływie trzech lat od popełnienia tego czynu (ust. 1). W przypadku popełnienia czynu o charakterze seksualnym na szkodę małoletniego, przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej nie może nastąpić przed ukończeniem przez niego 24 roku życia (ust. 2). Jeżeli nauczyciel, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, z powodu nieobecności w pracy nie ma możliwości złożenia wyjaśnień, bieg trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w ust. 1 nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia jego stawienia się do pracy (ust. 3). Jeżeli w okresie,o którym mowa w ust. 1, wszczęto postępowanie dyscyplinarne, karalność czynu uzasadniającego nałożenie kary dyscyplinarnej ustaje z upływem 5 lat od dnia popełnienia tego czynu (ust. 4). Bieg pięcioletniego terminu, o którym mowa w ust. 4 ulega zawieszeniu od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 85f ust. 1 do dnia powzięcia przez przewodniczącego komisji dyscyplinarnej wiadomości o ustaniu przeszkodyalbo o prawomocnym zakończeniu postępowania karnego albo postępowaniaw sprawach o wykroczenia (ust. 5). Jeżeli czyn stanowi przestępstwo, okresy,o których mowa w ust. 1 i 4, nie mogą być krótsze, niż okres przedawnienia karalności tego przestępstwa (ust. 6).
Tym samym, w ocenie Sądu Apelacyjnego, na mocy nowego art. 85o Karty Nauczyciela dojdzie do istotnej zmiany stanu normatywnego dotyczącego kwestii przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Poprzez wyróżnienie w art. 85oust. 4 terminu przedawnienia karalności, uprawniona będzie konstatacja, iż brak wydania orzeczenia dyscyplinarnego w określonym czasie od daty jego wszczęcia stanowił będzie przeszkodę do ukarania obwinionego. Fakt tego rodzaju zmiany normatywnej dowodzi, że ustawodawca zamierzał w istotny sposób dokonać zmiany w tym względzie w stosunku do obecnie jeszcze obowiązującego stanu prawnego,na tle którego brak tego rodzaju regulacji. Tym samym stanowisko skarżącego,iż z obecnie obowiązujących unormowań Karty Nauczyciela da się wysnuć tego samego rodzaju wnioski normatywne, uznać należało za bezpodstawny.
Powyższe uwagi znajdują także odniesienie do treści innych ustaw dotyczących zawodowej odpowiedzialności dyscyplinarnej. I tak,art. 35 ustawy z dnia 7 maja 2009r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionychdo badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym(jedn. tekst Dz. U.z 2015r., poz. 1011 z późn. zm.), stanowi, iż nie wszczyna się postępowania dyscyplinarnego, jeżeli od chwili popełnienia przewinienia dyscyplinarnego upłynęły trzy lata (art. 35 ust. 2). Jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, przedawnienie przewinienia dyscyplinarnego nie następuje wcześniej,niż przedawnienie przewidziane wustawie z dnia 6 czerwca 1997r. - Kodeks karny(Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) albo wustawie z dnia 10 września 1999r. - Kodeks karny skarbowy(Dz. U. z 2013r. poz. 186, z późn. zm.) dla tego przestępstwa (art. 35 ust. 3). Karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło pięć lat (art. 35 ust. 4).
Z kolei, po myśliart. 113 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o służbie cywilnej(jedn. tekst Dz. U. z 2014r., poz. 1111 z późn. zm.), postępowanie dyscyplinarnenie może być wszczęte po upływie trzech miesięcy od dnia powzięcia przez dyrektora generalnego urzędu wiadomości o naruszeniu obowiązków członka korpusu służby cywilnej, ani po upływie dwóch lat od popełnienia tego czynu (art. 113 ust. 2). Jeżeli członek korpusu służby cywilnej z powodu nieobecności w pracy nie ma możliwości złożenia wyjaśnień, bieg trzymiesięcznego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia jego stawienia się do pracy (art. 113 ust. 3). Jeżeli czyn członka korpusu służby cywilnej zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie następuje nie wcześniej, niż przedawnienie przewidziane w przepisachKodeksu karnego(art. 113 ust. 4). Karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje, jeżeliod czasu jego popełnienia upłynęły 4 lata (art. 113 ust. 5).
Mając na względzie treść w/w regulacji, a także procedowaną ustawę nowelizacyjną Karta Nauczyciela, trudno jest uznawać, abyde lege lata, można było podzielić stanowisko skarżącego co do przedawnienia karalności przewinień, jakich dopuścił się obwiniony.
Także i pozostałe zarzuty podniesione w odwołaniu, związane ze sposobem prowadzenia postępowania dowodowego oraz nieprzeprowadzeniem szczegółowo wskazanych dowodów, nie mogły zostać podzielone. W szczególności należy podnieść, iż z jednej strony dowody, których brak przeprowadzenia zarzucał skarżący, zmierzały do wykazania okoliczności, które mogłyby być uznane za istotne, z punktu widzenia przedawnienia karalności, a zarazem zarzuty w tym zakresie stanowiły polemikę, tak z poczynionymi ustaleniami faktycznymi, jak i ich oceną, odnosząc sięzresztą w istocie do kwestii pobocznych, niemających znaczenia z punktu widzenia istoty sprawy.
Mając powyższe na względzie, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji, na mocyart. 385 k.p.c.w związku z art. 77 ust. 5a Karty Nauczyciela.
/-/SSO del. M.Pierzycka-Pająk /-/SSA E.Kocurek-Grabowska /-/SSA T.Szweda

Sędzia    Przewodniczący   Sędzia
JR