Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 18/16
Data wyroku: 2016-03-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Król-Szymielewicz

Sygn. akt IV U 18/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 marca 2016 roku
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Joanna Król-Szymielewicz
Protokolant: Katarzyna Bakalarczyk-Kielak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 mara 2016 roku weW.
sprawy z odwołaniaK. J.
przy udzialeM. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
z dnia 28 lutego 2013 roku, Nr(...)
o zasiłek chorobowy

I
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 28 lutego 2013 roku, Nr(...)w ten sposób, że odstępuje od żądania zwrotu na fundusz chorobowy odK. J., prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą (...)wB.nienależnego zasiłku chorobowego za okres od 30 lipca 2012 roku do 11 stycznia 2013 roku, wypłaconego zainteresowanejM. S.w kwocie 18.061,81 złotych wraz z odsetkami w kwocie 687,28 złotych – łącznie 18.749,09 złotych;

II
zalicza koszty sądowe na rachunek Skarbu Państwa.

UZASADNIENIE
Płatnik składekK. J.w dniu 02.04.2013r. wniósł odwołanie od decyzji(...) OddziałweW.z dnia 28.02.2013r., znak(...), którą ZUS zobowiązał płatnikaK. J.do zwrotu na fundusz chorobowy nienależnego zasiłku chorobowego za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r. wypłaconego ubezpieczonejM. S.w kwocie 18 061,81 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości 687,28 zł, łącznie 18 749,09 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS wskazał, że w tut. Oddziale tego organu rentowego zostało zgłoszone roszczenie o zasiłek chorobowy za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r. dlaM. S.. W zaświadczeniu płatnika składek ZUS Z-3 pracodawca –K. J., potwierdził, żeM. S.jest u niego zatrudniona od dnia 06.07.2012r. W efekcie organ rentowy zrealizował wypłatę zasiłku chorobowego dlaM. S.za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r.
Wszczęto jednak postępowanie kontrolne w celu sprawdzenia zasadności zgłoszeniaM. S.do ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia wfirmie (...)wB.. W wyniku tego postępowania organ rentowy wydał decyzję z dnia 05.02.2013r. Nr(...)1/400/U-419/13, w myśl którejM. S.od 06.07.2012r. nie została objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowym, wypadkowym i chorobowym jako pracownik u płatnika składekK. J.. Na tej podstawie organ rentowy stwierdził, że do wypłaty zasiłku chorobowego dlaM. S.za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r. doszło z winy pracodawcy poprzez nieuprawnione poświadczenie w zaświadczeniu płatnika składek stosunku pracy łączącego płatnika zM. S..
W odwołaniu od w/w decyzji płatnik składekK. J.wskazał, że powyższa decyzja ZUS jest niezasadna, gdyż w protokole kontroli, przeprowadzonej u płatnika przez organ rentowy w kwestii zasadności zgłoszeniaM. S.do ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia w jego firmie, nie zawarto żadnych zaleceń pokontrolnych i nie znalazła się tam jakakolwiek informacja o nieprawidłowościach. W związku z tym płatnik podniósł, że jeśli wskazany protokół kontroli stanowił podstawę do wydania przez ZUS zaskarżonej decyzji z dnia 28.02.2013r., to decyzja ta jest dla płatnika zupełnie niezrozumiała.
W odpowiedzi na odwołanie płatnika składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.wniósł o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Zarzucił, że zebrany przez organ rentowy materiał dowodowy w toku postępowania kontrolnego przeprowadzonego u płatnika składek nie daje podstaw do przyjęcia, iżM. S.wykonywała zatrudnienie w ramach umowy o pracę u płatnika składek. Zdaniem organu rentowego, strony umowy miały na celu obejście przepisów prawa, a zawarcie umowy o pracę należy ocenić w świetleart. 83 §1 k.c., jako czynność nieważną.
Nadto organ rentowy wskazał, iżM. S.odwołała się od decyzji ZUS z dnia 05.02.2013r. Nr(...)1/400/U-419/13, stwierdzającej, iżM. S.od 06.07.2012r. nie została objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowym, wypadkowym i chorobowym jako pracownik u płatnika składekK. J..
ZUS podniósł także, że w myślart. 84 ust.6 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. 2015, poz.121), jeżeli pobranie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami, o których mowa wust.1, obciąża odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot.
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 05.08.2015r., sygn. akt IV U 218/13 oddalił odwołanie płatnika składekK. J.od decyzji ZUS z dnia 28.02.2013r. (k.27).
W uzasadnieniu swego wyroku Sąd wskazał, iż ustalił, że Sąd Okręgowy we Wrocławiu IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych prawomocnym wyrokiem z dnia 12.05.2014r., sygn. akt IX U 757/13 oddalił odwołanieM. S.od decyzji ZUS z dnia 05.02.2013r. Nr(...)1/400/U-419/13.
W konsekwencji Sąd Rejonowy stwierdził, iżM. S.nie przysługiwało prawo do zasiłku chorobowego za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r., gdyż nie podlegała ona w tym okresie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia w firmie płatnikaK. J.. Dlatego płatnikK. J., na podstawie cyt.art. 84 ust.6 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jest zobowiązany do zwrotu na fundusz chorobowy zasiłku chorobowego wypłaconegoM. S.za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r.
Od powyższego wyroku płatnik składekK. J.wywiódł apelację (k.38-41), w której zarzucił:
- naruszenieart. 22 §1 k.p.w zw. zart. 734 k.c.poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że płatnika nie łączył stosunek pracy zM. S.,
- naruszenieart. 83 §1 k.c.poprzez przyjęcie, że umowa zawarta zM. S.miała charakter pozorny,
- naruszenieart. 233 §1 k.p.c.poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego poprzez ustalenie, że praca nie miała być w ogóle wykonywana przezM. S.w firmie płatnika składek, aM. S.została zatrudniona wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych na skutek apelacji organu rentowego, wyrokiem z dnia 27.11.2015r., sygn. akt IX Ua 98/15 uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania (k.58).
W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Okręgowy polecił, aby Sąd Rejonowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy wezwał do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanejM. S.. Bowiem uszło uwadze Sądu rejonowego, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu z odwołaniaM. S.od decyzji ZUS z dnia 05.02.2013r. Nr(...)1/400/U-419/13, pracodawcaK. J.był wezwany do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanego.
Ponadto Sąd Okręgowy zważył, iż koncepcja rozstrzygnięcia tej sprawy przyjęta przez Sąd I-wszej instancji pozostaje w oderwaniu od dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy w wyroku z 10.06.2008 r., I UK 376/07, OSNP 2009 Nr 21-22, poz. 295 m. in. wskazał, że obowiązek zwrotu wypłaconych nienależnie świadczeń z ubezpieczenia społecznego obciąża płatnika składek w myślart. 84 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychtylko wówczas, gdy ich pobranie spowodowane było przekazaniem przez niego nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość, a jednocześnie brak jest podstaw do żądania takiego zwrotu od osoby, której faktycznie świadczenie to wypłacono, bowiem nie można uznać, że pobrała je nienależnie w rozumieniu art. 84 ust. 2 ustawy systemowej.
Podobne stanowisko zajęto też w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17.01.2012 r., I UK 194/11, niepubl., w którym Sąd Najwyższy trafnie uznał, że obowiązek zwrotu wypłaconych nienależnie świadczeń z ubezpieczeń społecznych obciążą płatnika składek tylko wówczas, gdy brak jest podstaw do żądania takiego zwrotu bezpośrednio od osoby, której to świadczenie wypłacono, ponieważ nie można uznać, że pobrała je nienależnie w rozumieniu art. 84 ust. 2 ustawy.
Zasadą wynikającą z art. 84 ust. 1 jest więc obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez osobę, która je pobrała. W związku z powyższym płatnik składek nie jest zobowiązany do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych przez inne osoby, wówczas gdy obowiązujące przepisy umożliwiają dochodzenie zwrotu od osoby, której świadczenie faktycznie wypłacono (art. 84 ust. 6).
Jeżeli strony umowy o pracę nie zamierzają wywołać skutku prawnego w postaci nawiązania stosunku pracy, a ich oświadczenia uzewnętrznione umową o pracę zmierzają wyłącznie do osiągnięcia skutku z ubezpieczenia społecznego, to taka umowa jako pozorna jest nieważna (art. 83 § 1 k. c.). Okoliczność, że zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych dokonuje rzekomy pracodawca, nie oznacza, że rzekomy pracownik wnioskując o świadczenie z ubezpieczeń społecznych z powołaniem się na objęcie go takimi ubezpieczeniami w związku z zawarciem umowy o pracę, nie wprowadza świadomie w błąd organu rentowego w rozumieniu art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 06.08.2013 r., II UK 11/13, LEX nr 1375189).
Sąd Okręgowy wskazał, iżw konsekwencji to od pracownika – pobierającego świadczenia z ubezpieczeń społecznych organ rentowy winien żądać zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia.
Ponadto zaś Sąd Okręgowy zważył, że zgodnie zart. 365 § 1 k. p. c.orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również i inne Sądy oraz organy państwowe i organy administracji publicznej. W świetle ustaleń poczynionych w prawomocnie zakończonej sprawie IX U 757/13,M. S.nie była objęta ubezpieczeniem chorobowym, albowiem nie istniał do tego żaden tytuł, a tym samym wypłacony jej zasiłek był świadczeniem nienależnym.
Po wpisaniu sprawy pod nową sygnaturę akt w Sądzie Rejonowym, pstanowieniem z dnia 25.01.2016r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47711§2 k.p.c.wezwał do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanejM. S.(k.64).
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względzie wytyczne Sądu Okręgowego, Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.zostało zgłoszone roszczenie o zasiłek chorobowy za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r. dla pracownikaM. S.. W zaświadczeniu płatnika składek ZUS Z-3 pracodawca –K. J.prowadzący działalność gospodarczą podfirmą (...)wB., potwierdził, żeM. S.jest u niego zatrudniona od dnia 06.07.2012r. W efekcie organ rentowy zrealizował wypłatę zasiłku chorobowego dlaM. S.za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r. w kwocie 18 061,81 zł.
Organ rentowy wszczął jednak postępowanie kontrolne w celu sprawdzenia zasadności zgłoszeniaM. S.do ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia wfirmie (...)wB.. W wyniku tego postępowania organ rentowy wydał decyzję z dnia 05.02.2013r. Nr(...)1/400/U-419/13, w myśl którejM. S.od 06.07.2012r. nie została objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowym, wypadkowym i chorobowym jako pracownik u płatnika składekK. J..
Sąd Okręgowy we Wrocławiu IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych prawomocnym wyrokiem z dnia 12.05.2014r., sygn. akt IX U 757/13 oddalił odwołanieM. S.od decyzji ZUS z dnia 05.02.2013r. Nr(...)1/400/U-419/13.
Dowód:- akta Sądu Okręgowego we Wrocławiu IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych, sygn. IX U 757/13, a w nich wyrok z dnia 12.05.2014r. wraz z uzasadnieniem;
- przesłuchanie płatnika składekK. J.: k.80;

-

przesłuchanie zainteresowanejM. S.: k.80.

Mając na uwadze wydaną decyzję z dnia 05.02.2013r. Nr(...)1/400/U-419/13,(...) OddziałweW.decyzją z dnia 28.02.2013r., znak(...), zobowiązał płatnikaK. J.do zwrotu na fundusz chorobowy nienależnego zasiłku chorobowego za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r. wypłaconego ubezpieczonejM. S.w kwocie 18 061,81 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości 687,28 zł, łącznie 18 749,09 zł.
Dowód: -akta ZUS.
Mając na uwadze powyższe ustalenia stanu faktycznego, Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie płatnika składekK. J.od decyzji ZUS z dnia 28.02.2013r., znak(...), podlegało uwzględnieniu jako uzasadnione.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż ustalając stan faktyczny w sprawie Sąd oparł się na dowodach z dokumentów: tj. zwłaszcza na aktach ZUS-u oraz na aktach Sądu Okręgowego we Wrocławiu IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych, sygn. IX U 757/13, w tym zwłaszcza na wyroku tego Sądu z dnia 12.05.2014r. wraz z uzasadnieniem. Ponadto Sąd oparł się wyjaśnieniach płatnika składekK. J.i na zeznaniachM. S.przesłuchanej w charakterze zainteresowanej.
Podkreślić należy, iż wyrok wydany w rozpoznawanej sprawie jest konsekwencją wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 27.11.2015r. sygn. akt IX Ua 98/15, którym to wyrokiem Sąd Okręgowy uchylił poprzedni wyrok Sądu Rejonowego wydany w niniejszej sprawie i przekazał sprawę Sądowi I-wszej instancji do ponownego rozpoznania.
W świetle rozważań i wytycznych Sądu Okręgowego poczynionych w uzasadnieniu w/w wyroku z dnia 27.11.2015r. sygn. akt IX Ua 98/15, zaskarżona decyzja organu rentowego z dnia 28.02.2013r., znak(...), którą to decyzją ZUS zobowiązał płatnikaK. J.do zwrotu na fundusz chorobowy nienależnego zasiłku chorobowego za okres od 30.07.2012r. do 11.01.2013r. wypłaconego ubezpieczonejM. S.w kwocie 18 061,81 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości 687,28 zł, łącznie 18 749,09 zł – była przedwczesna.
Jak bowiem wskazał Sąd Okręgowy, zasadą wynikającą zart. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. 2015, poz.121) jest obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez osobę, która je pobrała. W związku z powyższym płatnik składek nie jest zobowiązany do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych przez inne osoby, wówczas gdy obowiązujące przepisy umożliwiają dochodzenie zwrotu od osoby, której świadczenie faktycznie wypłacono.
Sąd Najwyższy w wyroku z 10.06.2008 r., I UK 376/07, OSNP 2009 Nr 21-22, poz. 295 m. in. wskazał, że obowiązek zwrotu wypłaconych nienależnie świadczeń z ubezpieczenia społecznego obciąża płatnika składek w myślart. 84 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychtylko wówczas, gdy ich pobranie spowodowane było przekazaniem przez niego nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość, a jednocześnie brak jest podstaw do żądania takiego zwrotu od osoby, której faktycznie świadczenie to wypłacono, bowiem nie można uznać, że pobrała je nienależnie w rozumieniu art. 84 ust. 2 ustawy systemowej.
Podobne stanowisko zajęto też w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17.01.2012 r., I UK 194/11, niepubl., w którym Sąd Najwyższy trafnie uznał, że obowiązek zwrotu wypłaconych nienależnie świadczeń z ubezpieczeń społecznych obciąża płatnika składek tylko wówczas, gdy brak jest podstaw do żądania takiego zwrotu bezpośrednio od osoby, której to świadczenie wypłacono, ponieważ nie można uznać, że pobrała je nienależnie w rozumieniu art. 84 ust. 2 ustawy.
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu swego wyroku z dnia 27.11.2015r. sygn. akt IX Ua 98/15, wyraźnie wskazał, iż w konsekwencji w pierwszej kolejności to od pracownika – pobierającego świadczenia z ubezpieczeń społecznych organ rentowy winien żądać zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia.
Sąd ten podniósł także, iż w świetle ustaleń poczynionych w prawomocnie zakończonej sprawie IX U 757/13,M. S.nie była objęta ubezpieczeniem chorobowym, albowiem nie istniał do tego żaden tytuł, a tym samym wypłacony jej zasiłek był świadczeniem nienależnym.
Z powyższych przyczyn zaskarżona decyzja ZUS podlegała w całości zmianie na podstawieart. 47714§2 k.p.c., a o czym Sąd orzekł w pkt. I sentencji wyroku.
W pkt. II-gim sentencji wyroku Sąd zaliczył koszty sądowe na rachunek Skarbu Państwa, gdyż strony postępowania zwolnione były od obowiązku ich poniesienia, z mocyart. 94 i art. 96 ust.1 pkt. 4 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U. Nr 167, poz. 1398).
W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.