Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 9/16
Data wyroku: 2016-04-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Służebność Osobista
Podstawa prawna: art. 295 k.c.

Sygn. akt III Ca 9/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 października 2015 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił powództwoS. T.iB. T.przeciwkoW. T. (1)o zniesienie służebności osobistej ustanowionej na rzecz pozwanego oraz orzekł o kosztach procesu.
Apelację od powyższego wyroku wnieśli powodowie, podnosząc następujące zarzuty:
- naruszenieart. 295 k.c.w związku zart. 927 k.c.poprzez błędną wykładnię i w efekcie jego niezastosowanie w realiach sprawy poprzez nietrafne przyjęcie przez Sąd meriti, że nieodpłatna służebność osobista mieszkania przysługującaW. T. (1)polegająca na prawie korzystania z trzech izb, łazienki i przedpokoju na pierwszym piętrze domu mieszkalnego oraz części piwnicy od strony południowej na nieruchomości przyul. (...)wG.nie utraciła dla uprawnionego znaczenia podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pozwany w sposób ewidentny nie korzystał z tej służebności i w 2008 roku wyprowadził się do nowo wybudowanego domu przyul. (...)wG., która to wyprowadzka miała charakter trwały, a służebność utraciła dla pozwanego wszelkie znaczenie;
- naruszenieart. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności(Dz. U. z 2015 poz. 388 z późn. zm) poprzez błędną jego wykładnie wyrażającą się nietrafnym uznaniu przez Sądmeńti, że opuszczenie lokalu mieszkalnego przyul. (...)wG.nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego oraz nie wynikało z własnej woli pozwanego podczas gdy brak zaistnienia przesłanek w postaci trwałości i dobrowolności oraz własnej woli pozwanego co do opuszczenia powyższego lokalu nie uzasadniałby wydanie decyzji o wymeldowaniu pozwanego;
- naruszenieart. 233 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażającej się w niesłusznym przyjęciu przez Sąd meriti, że służebność osobista polegająca na prawie korzystania z trzech izb, łazienki i przedpokoju na pierwszym piętrze domu mieszkalnego oraz części piwnicy od strony południowej na nieruchomości przyul. (...)wG.nie utraciła dla uprawnionego wszelkiego znaczenia w sytuacji gdy pozwany nie korzystał z przedmiotowej służebności od 2008 roku i nie miała ona dla niego znaczenia;
- naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.poprzez:
- nieprawidłową konstrukcję uzasadnienia skarżonego wyroku wyrażającą się wewnętrzną sprzecznością treścią uzasadnienia skarżonego wyroku poprzez przyjęcie z jednej strony przez Sądmeńti, że służebność mieszkania dla pozwanego była „swoistym przydziałem majątku po rodzicach” a z drugiej uznanie przez Sąd, żeJ. T. (1)pomagał pozwanemu i jego żonie przy budowie domu przyul. (...)wG.w ramach podziału majątku pomiędzy dziećmi co w istocie oznaczało podwójną spłatę z majątku po rodziach;
-brak prawno-relewantnej argumentacji Sądu I instancji w treści uzasadnienia skarżonego rozstrzygnięcia na jakiej podstawie i w oparciu o jakie okoliczności Sąd meriti nietrafnie uznał, że gdyby rodzice Stron chcieli aby pozwany zrzekł się służebności osobistej to zaaranżowaliby spotkanie w ramach którego doprowadziliby do zrzeczenia się służebności osobistej przysługującej pozwanemu;
- nie odniesienie się przez Sąd meriti do oświadczeniaJ. T. (2)złożonej w trakcie postępowania administracyjnego przed Wójtem GminyO.w sprawie SO.(...)-15/08/09 w trakcie któregoJ. T. (1)podała, że lokal wG.przestał pełnić funkcję miejsca pobytu PozwanegoW. T. (2);
- nie wyjaśnienia w oparciu o jakie okoliczności Sąd I instancji nie dał wiary zeznaniom powodów w zakresie tego, że rodzice chcieli aby pozwany został wymeldowany zulicy (...)aby był „ porządek”;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia poprzez nietrafne przyjęcie przez Sąd I instancji, że służebność osobista polegająca na prawie korzystania z trzech izb, łazienki i przedpokoju na pierwszym piętrze domu mieszkalnego oraz części piwnicy od strony południowej na nieruchomości przyul. (...)wG.nie utraciła dla uprawnionego wszelkiego znaczenia w sytuacji gdy pozwany wyprowadził się z domu przyul. (...)wG.do nowo wybudowanego domu przyul. (...)wG.i tam też następowała koncentracja życia pozwanego i jego rodziny, a z służebności osobistej nie korzystał od 2008 roku.
W konkluzji skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa i zniesienie bezpłatnej służebności osobistej ustanowionej na rzecz pozwanego polegającej naprawie korzystania z trzech izb, łazienki i przedpokoju na pierwszym piętrze domu mieszkalnego oraz części piwnicy od strony południowej na nieruchomości przyul. (...)wG..
Podczas rozprawy apelacyjnej w dniu 22 marca 2016 roku pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna.
Ustalenia faktyczne, jak również ocena prawna przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przez Sąd Rejonowy, znajdują pełną akceptację Sądu Okręgowego.
Podniesione przez skarżących zarzuty apelacyjne, choć zostały ujęte w dość złożonej konfiguracji poprzez powołanie się na naruszenie odpowiednich przepisów prawa materialnego i procesowego, w istocie zmierzają do wykazania, że służebność osobista mieszkania ustanowiona dla pozwanego straciła dla niego wszelkie znaczenie.
Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym ze zeznań stron, a także świadkaJ. T. (3)pozwany wyprowadzając się w 2008 roku z nieruchomości przyulicy (...)wG.nie uczynił tego w zamiarze zrzeczenia się przysługującej jemu służebności mieszkania. Co prawda pozwany przeprowadził się do nowo wybudowanego domu przyulicy (...)zajmowanego od pewnego czasu już przez jego żonę i dzieci, ale nie dowodzi to rezygnacji z uprawnienia do mieszkania przyulicy (...). Przeciwnie, pozwany miał zamiar w przyszłości do niego powrócić, a nieruchomość przyulicy (...)pozostawić swoim dzieciom. Nie można wszakże tracić z pola widzenia faktu, że służebność mieszkania przysługiwała wyłącznie pozwanemu, stąd też budowa nowego domu i przeniesienie się do niego wraz z rodziną było podyktowane troską o zapewnienie żonie i dzieciom warunków mieszkaniowych na wypadek śmierci pozwanego. Również sami powodowie przyznali, że pozwany wielokrotnie „odgrażał się”, że powróci do nieruchomości przyulicy (...). Co więcej, aktualnie w toku jest zainicjowane przez niego postępowanie o wydanie przedmiotu służebności, które jedynie do czasu zakończenia niniejszej sprawy zostało zawieszone. Fakt wystąpienia z powyższym żądaniem potwierdza istniejący po stronie pozwanego zamiar realizacji uprawnień wynikających ze służebności mieszkania.
Prawidłowości tego rozumowania w niczym nie podważa akcentowana w apelacji okoliczność zmiany adresy zameldowania pozwanego. Zachodzi w tym miejscu potrzeba wyjaśnienia, że fakt zameldowania pod określonym adresem pozostaje bez znaczenia dla oceny zamiaru i woli wykonywania przez uprawnień wynikających z instytucji służebności mieszkania. Ustawodawca nie wymaga dla zachowania uprawnień wynikających ze służebności osobistej nieprzerwanego jej wykonywania. Należy zwrócić uwagę, iż z mocy odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących służebności gruntowych służebność osobista wygasa wskutek niewykonywania jej przez podmiot uprawniony przez lat 10. z powyższego wynika, że nawet sam ustawodawca dopuszcza możliwość niewykonywania służebności przez pewien okres, a sankcję wygaśnięcia uprawnień z tego tytułu zastrzega jedynie w sytuacji, gdy okres ten przekracza 10 lat, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Wbrew odmiennej ocenie skarżących za zniesieniem służebności przysługującej pozwanemu nie przemawia okoliczność, że pozwany korzystał przy budowie domu przyulicy (...)z pomocy finansowej rodziców. Ustosunkowując się do tak sformułowanego zarzutu w pierwszej kolejności podkreślić trzeba, iż wskazana okoliczność nie stanowi ustawowej przesłanki wygaśnięcia służebności, a kwestia współfinansowania kosztów budowy domu mogłaby ewentualne stać się jedynie przedmiotem wzajemnych rozliczeń pomiędzy spadkobiercami i uprawnionymi do zachowku po rodzicach pozwanego. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego rodzice wprawdzie partycypowali w zakupie części materiałów budowlanych, ale koszty inwestycji w pozostałej części zostały pokryte z dochodów pozwanego i jego małżonki oraz zaciągniętego na ten cel kredytu. W konsekwencji nie można uznać jak usiłują wywodzić skarżący, że ustanowienie służebności mieszkania na rzecz pozwanego w ramach nieformalnego podziału majątku pomiędzy dzieciJ.iJ. T. (2)wpływa w jakikolwiek sposób na zakres uprawnień pozwanego. Zresztą sam fakt ustanowienia służebności mieszkania na rzecz pozwanego jest w niniejszej sprawie bezsporny i nie był kwestionowany przez stronę powodową.
Nie można także postawić Sądowi Rejonowemu zarzutu naruszeniaart. 328 k.p.c.Zdaniem Sądu Okręgowego Sąd I instancji szczegółowo wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku motywy rozstrzygnięcia, w tym przyczyny, dla których uznał roszczenie powodów za niezasadne. Przy każdym ustaleniu faktycznym Sąd I instancji wskazywał na jakich dowodach się oparł. Nie odpowiada prawdzie twierdzenie skarżących, że Sąd nie wyjaśnił powodów, dla których odmówił wiarygodności zeznaniom powodów w zakresie w jakim chcieli oni aby pozwany wymeldował się z nieruchomości przyulicy (...). Zgodzić należy się co prawda z powodami, że Sąd I instancji w uzasadnieniu nie odniósł się szczegółowo do oświadczeniaJ. T. (2)złożonej w trakcie postępowania administracyjnego, w którym podała, że lokal wG.przestał dla pozwanego pełnić funkcję miejsca pobytu, ale w ocenie Sądu Okręgowego kwestia ta nie wymagała bardziej wnikliwych rozważań. Dodać zresztą trzeba, że o uchybieniu przepisowiart. 328 k.p.c.można mówić wtedy, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera elementów konstrukcyjnych pozwalających na kontrolę orzeczenia, weryfikację stanowiska Sądu, zaś skarżący winien wykazać dla skuteczności stawianego w tym zakresie zarzutu, że nie ma z tej przyczyny możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstaw rozstrzygnięcia sprawy. Kwestionowanie zatem zaskarżonego rozstrzygnięcia przez pryzmat naruszeniaart. 328 k.p.c.nie może odnieść zamierzonego przez powodów skutku.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy uznał, iż apelacja nie zawiera uzasadnionych zarzutów mogących podważyć stanowisko Sądu Rejonowego, a tym samym jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł z mocyart. 98 § 1 k.p.c.w związku z § 8 pkt 3 i § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002 r. (Dz.U. 2013.461 j.t ze zm. ). Na koszty te złożyła się kwota 100 złotych kosztów zastępstwa procesowego.