Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1686/15
Data wyroku: 2016-03-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Marek Procek, Anna Petri
Słowa kluczowe: Wysokość Świadczenia
Podstawa prawna: art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998 o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1686/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 marca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Procek

Sędziowie

SSA Jolanta Pietrzak
SSO del. Anna Petri (spr.)

Protokolant

Beata Kłosek

po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaA. W.(A. W.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o wysokość renty
na skutek apelacji ubezpieczonegoA. W.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach z dnia 24 czerwca 2015r. sygn. akt XI U 1057/15
zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.w ten sposób, że począwszy od dnia 1 kwietnia 2015 r. przy obliczaniu wysokości renty ubezpieczonegoA. W.nakazuje uwzględnić jako składkowy okres jego zatrudnienia od dnia 1 września 1973 r. do dnia 20 czerwca 1975 r.
/-/SSO del. A.Petri /-/SSA M.Procek /-/SSA J.Pietrzak

Sędzia   Przewodniczący    Sędzia
Sygn. akt III AUa 1686/15

UZASADNIENIE
UbezpieczonyA. W.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 9 kwietnia 2015r., odmawiającej zaliczenia mudo stażu pracy przy obliczaniu renty okresu nauki w Zasadniczej Szkole Zawodowejdla Pracujących(...) Zakładów (...)od 1 września 1973r.do 20 czerwca 1975r. Domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i zaliczenia tego okresudo okresów składkowych podnosząc, że świadczył wówczas pracę na rzecz(...) Zakładów, otrzymując z tego tytułu wynagrodzenie.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania zarzucając, że ubezpieczonynie przedłożył umowy o naukę zawodu, więc sporny okres nie może być zaliczony do jego stażu pracy.
Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2015r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił odwołanie.
Sąd I instancji ustalił, że ubezpieczonyurodził się (...)W okresieod 1 września 1973r. do 20 czerwca 1975r. pobierał naukę w Zasadniczej Szkole Zawodowej dla Pracujących(...) Zakładów (...)wR., co wynika ze zbiorczego wykazu młodocianych zatrudnionych w tych Zakładach. W ramach odbywanej tam praktyki zawodowej wykonywał złącza do spychaczy i z tego tytułu otrzymywał wynagrodzenie. Przyuczał się do zawodu mechanika maszyn budowlanych. Korzystał z usług lekarza zakładowego.
Począwszy od 17 października 2014r., ubezpieczony pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W dniu 7 kwietnia 2015r. wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o doliczenie do stażu pracy okresu nauki zawodu od 1 września 1972r. do 20 czerwca 1975r.
Powołując się na przepisart. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U z 2015r., poz. 748z późn. zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, Sąd Okręgowy podniósł, że ubezpieczonynie wykazał istotnych okoliczności koniecznych do ustalenia charakteru odbywanej nauki zawodu. Wskazał, że zgodnie z tym przepisem, za okresy składkowe uważa się również przypadające przed 15 listopada 1991r. okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem1 stycznia 1975r., za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 1998r. odpowiednikiem tego przepisu był art. 11 ust. 2 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, w myśl którego okresem zatrudnienia, uznawanym wart. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 października 1991r.o rewaloryzacji emerytur i rent za okres składkowy, jest okres zatrudnienia młodocianychna obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975r.
Organ orzekający wskazał, że z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2000r. (II UKN 294/99; OSNP 2001/9/322) wynika, że okres uczęszczania do zasadniczej szkoły przysposobienia zawodowego jest okresem składkowym, jeżeli uczeń był zatrudnionyna warunkach określonych wart. 8 dekretu z 2 sierpnia 1951r. o pracy i szkoleniu zawodowym młodocianych w zakładach pracy(Dz. U. Nr 41, poz. 311 ze zm.) w związkuz art. XII uchwały Prezydium Rządu Nr 448 w sprawie ustroju szkolnictwa zawodowegoz 24 czerwca 1951r. (Dz. U. Nr 51, poz. 776). Stan faktyczny sprawy rozpoznawanej przed Sądem Najwyższym dotyczył nauki odbywanej w okresie od września 1957r. do czerwca 1958r. Odnosząc tymczasem treść rozstrzygnięcia do okoliczności niniejszej sprawy, w jakiej ubezpieczony odbywał naukę od 1 września 1973r. do 20 czerwca 1975r., w miejsce przywołanego dekretu należy zastosować ustawę z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy (Dz. U. z 1958r., nr 45, poz. 226, ze zm.). Na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 31 tej ustawy, cytowany przez Sąd Najwyższy dekret utracił moc z chwilą jej wejścia w życie, tj. z dniem 21 lipca 1958r. (Dz. U. 45, poz. 226). W tej sytuacji, biorąc pod uwagę regulacje prawne obowiązujące w spornym okresie, wnioskowaćz rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego należy, iż okres uczęszczania do zasadniczej szkoły przysposobienia zawodowego jest okresem składkowym, gdyż uczeń był zatrudnionyna warunkach określonych w art. 9 powołanej wyżej ustawy z dnia 2 lipca 1958r.
Stosownie do art. 9 ust. 1 powołanej ustawy z 2 lipca 1958r. o zatrudnianiu młodocianych, zakład pracy przyjmując młodocianego na naukę zawodu w celu przyuczenia do określonej pracy oraz odbycia wstępnego stażu pracy, jest obowiązany zawrzeć z nimna piśmie umowę określającą zawód albo rodzaj pracy, w jakim młodociany będzie szkolony, czas trwania nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub wstępnego stażu pracyoraz zasadnicze obowiązki i uprawnienia młodocianego. Po myśli art. 10 tej ustawy, okresy nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy oraz wstępnego stażu pracy, są okresami zatrudnienia.
W ocenie Sądu Okręgowego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalana ustalenie, że w spornym okresie ubezpieczony był zatrudniony na warunkach art. 9 ust. 1 ustawy z 2 lipca 1958r. Ubezpieczony, na którym z mocyart. 232 k.p.c.spoczywał ciężar dowodu, nie wykazał, czy zawarł umowę o pracę z(...) Zakładami (...), a jeżeli tak, to na jakich warunkach. Nie pamiętał przy tym w jakim wymiarze czasu pracy pracował, jakie otrzymywał wynagrodzenie i kto je wypłacał. Nie złożył przy tym żadnych dowodów dla wykazania jaki charakter miała praktyczna nauka zawodu odbywanaw(...) Zakładach (...)wR., czego nie można ustalić jedynie na podstawie wpisu w wykazie zbiorczym młodocianych.
Sąd I instancji wskazał, że w motywach powołanego wyroku z dnia 12 stycznia 2000r. Sąd Najwyższy podkreślił, iż decydujące o uznaniu okresu praktycznej nauki zawoduza składkowy jest to, czy nauka zawodu była pobierana przez młodocianego przy jego równoczesnym zatrudnieniu, czy też jako przedmiot praktyczny w programie nauki szkolnej. Innymi słowy, czy nauczający zawodu był pracodawcą, czy nauczycielem młodocianego. Stosunek pracy nie obejmował przy tym młodocianych przyjętych do pracy w celu nauki zawodu, którzy pobierali naukę bez zatrudnienia się. Sąd Najwyższy wskazał przy tym jednoznacznie, iż jeżeli realizacja praktycznej nauki zawodu w zasadniczej szkole zawodowej organizowana była na podstawie umowy zawieranej między szkołą, a zakładem pracy, wówczas uczniowie wykonujący pracę w ramach praktyki nie byli pracownikami tych zakładów.
Uznając, że ubezpieczony nie wykazał istotnych okoliczności koniecznychdo ustalenia charakteru odbywanej nauki zawodu i możliwości uznania jej za okres składkowy, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie ubezpieczonego.
Apelację od tego wyroku wniósł ubezpieczony.
Apelujący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i zaliczenia do stażu pracy okresu nauki zawodu przy obliczaniu wysokości świadczenia.
Uzupełniając apelację wskazał, iż jego siostra -M. L.i kolega -B. Ś.uczęszczali do tej samej szkoły zawodowej, co on i okres nauki zawodu mają uwzględniony przez organ rentowy wypłacający im świadczenia.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Sąd odwoławczy uznaje za własne ustalenia poczynione przez Sąd I instancjiw oparciu o przedstawiony przez ubezpieczonego w postępowaniu przed tym Sądem skąpy materiał dowodowy, ograniczający się do zbiorczego wykazu młodocianych uczęszczających do Szkoły Zawodowej. Jednakże, w świetle dowodów wskazanych przez niegow postępowaniu apelacyjnym, ocena prawna zasadności jego odwołania, dokonana przez Sąd Okręgowy, musiała zostać uznana za błędną.
Uzupełniając w trybieart. 382 k.p.c.materiał dowodowy zgodnie z wnioskami ubezpieczonego, Sąd odwoławczy ustalił, iż nie budzi wątpliwości fakt, iż jego praktyczna nauka zawodu odbywała się na podstawie umowy o praktyczną naukę zawodu zawartej przez zakład pracy z reprezentującą go matką, a nie ze szkołą. Jak wynika z pisma przechowawcy wykazu młodocianych -(...)Urzędu Wojewódzkiego wW.z dnia2 czerwca 2014r. (k. 57), rejestry pracowników młodocianych odbywających praktyczną naukę zawodu, potwierdzają pracę w zakładzie, a nie okres nauki w szkole. Z zeznań siostry ubezpieczonego - świadkaM. L.w toku postępowania apelacyjnego (k. 69) wynika, iż od 1 września 1969r. do 24 czerwca 1972r. uczęszczała do tej samej Zasadniczej Szkoły Zawodowej dla Pracujących(...) Zakładów (...)wR., co ubezpieczony. Umowę o praktyczną naukę zawodu w jej imieniu podpisała matka.Tak samo było w przypadku ubezpieczonego. Na tej podstawie, przez kilka dni w tygodniu obydwoje wykonywali pracę w tych Zakładach, za co otrzymywali wynagrodzenie. W czasie wakacji przez miesiąc pracowali, a przez miesiąc korzystali z urlopów. Takie zasady nauki zawodu dotyczyły wszystkich uczniów w szkole. Jej koleżanki z klasy dysponowały jeszcze umowami o naukę zawodu, a ona swą umowę zgubiła. Bez takiej umowy ani ona, ani też ubezpieczony, nie mogliby jednak pracować i uczyć się w tej szkole, bo był to warunek uczęszczania do niej. Jak wynika z akt kapitałowych świadka, decyzją z dnia 1 października 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.zaliczył jej ten okres, jako składkowy, przy ponownym ustaleniu kapitału początkowego. Opierał się przy tym wyłącznie na takim samym zbiorczym wykazie pracowników młodocianych, jak ten złożony przez ubezpieczonego i zaświadczeniu przechowawcy o braku dokumentacji kadrowej ze szkoły.
Podobną decyzję wydał Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.dnia5 kwietnia 2002r., uznając za składkowy okres nauki zawodu w tej samej Szkoledla Pracujących kolegi szkolnego ubezpieczonego -B. Ś.. Podstawą jej wydania było jego świadectwo pracy z 28 czerwca 1976r. wystawione przez(...) Zakłady (...)wR.za okres od 1 września 1973r.do 28 czerwca 1976r. wskazujące, iż w tym okresie zajmował on tam stanowisko pracownika młodocianego, zatrudnionego w oparciu o naukę zawodu.
Oceniając uzupełniony w sprawie materiał dowodowy, Sąd odwoławczy uznaje, iż jak należy wnosić na podstawie zasad doświadczenia życiowego, wszyscy uczniowie Zasadniczej Szkoły Zawodowej dla Pracujących(...) Zakładów (...)wR.pobierali naukę zawodu na tych samych zasadach. Już nazwa Szkoły„dla Pracujących” wskazuje na zatrudnienie w niej pracowników młodocianych. Charakter tej pracy wykonywanej na podstawie umowy o naukę zawodu zawartej przez reprezentującego ucznia rodzica z pracodawcą potwierdzają zeznania siostry ubezpieczonego - świadkaM. L.i świadectwo pracy jego szkolnego kolegi -B. Ś., w którym wyraźnie określono jego status prawny, jako pracownika młodocianego i potraktowano okres nauki zawodu, jako okres zatrudnienia. Nie bez znaczenia jest przy tym uznanie przez organ rentowy okresów nauki zawodu w przypadku siostry i kolegi ubezpieczonego, za okresy składkowe. Skoro przy tym ubezpieczony odbywał naukę zawodu w tej samej szkole i na tych samych zasadach, co oni, to należy przyjąć, iż również miało to miejsce na podstawie umowy zawartej przez jego matkę z pracodawcą.
Tym samym, z mocy powołanego prawidłowo przez organ orzekającyart. 6 ust. 2pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2015r., poz. 748 z późn. zm.), za okres składkowy należy uznać przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. okresy zatrudnienia młodocianego ubezpieczonego na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975r., a to art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1958r.o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianychw zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226 z późn. zm.). Stanowi on, że zakład pracy przyjmując młodocianego na naukę zawodu w celu przyuczeniado określonej pracy oraz odbycia wstępnego stażu pracy, jest obowiązany zawrzeć z nimna piśmie umowę określającą zawód albo rodzaj pracy, w jakim młodociany będzie szkolony, czas trwania nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub wstępnego stażu pracyoraz zasadnicze obowiązki i uprawnienia młodocianego. Uzupełniony w toku postępowania apelacyjnego materiał dowodowy wskazuje, iż taka umowa stanowiła podstawę nauki zawodu odbywanej przez ubezpieczonego w spornym okresie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję organu rentowego w ten sposób, że począwszy od 1 kwietnia 2015r., przy obliczaniu wysokości renty ubezpieczonego nakazał uwzględnić jako okres składkowy okres jego zatrudnienia od 1 września 1973r. do 20 czerwca 1975r.
/-/SSO del. A.Petri   /-/SSA M.Procek  /-/SSA J.Pietrzak

Sędzia   Przewodniczący    Sędzia
JR