Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 939/16
Data wyroku: 2016-11-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Arkadiusz Łata, Bożena Żywioł, Grzegorz Kiepura
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu
Podstawa prawna: art. 437 kpk, art. 438 kpk

Sygnatura akt VI Ka 939/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia2 listopada 2016r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Arkadiusz Łata
Sędziowie SSO Grzegorz Kiepura
SSO Bożena Żywioł (spr.)
Protokolant Aleksandra Studniarz
po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r.
sprawy 
M. B. (1)

     synaZ.iK.,

ur. (...)wC.
oskarżonego zart. 300§2 kkw zw. zart. 12 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 14/04/2016 r. i zażalenia wniesionego przez pełnomocnika na rozstrzygnięcie z punktu 4 wyroku w przedmiocie kosztów
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 14 kwietnia 2016 r.    sygnatura akt III K 1459/13
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpkiart. 636 § 1 kpk

1
zmienia rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 4 w ten sposób, że kwotę kosztów zastępstwa procesowego zasądzoną na rzecz oskarżycielki subsydiarnejM. K.ustala na 2484 zł (dwa tysiące czterysta osiemdziesiąt cztery złote);

2
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zasądza od oskarżonego na rzecz oskarżycielki subsydiarnejM. K.kwotę 840 zł (osiemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym;

4
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki postępowania odwoławczego w kwocie 20 zł (dwadzieścia złotych) i wymierza mu opłatę za II instancję w kwocie 300 zł (trzysta złotych).

VI Ka 939/16

UZASADNIENIE
Wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2016r., sygn. akt III K 1459/13, został zaskarżony apelacją obrońcy oskarżonegoM. B. (1).
Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutów i wniosków tego środka odwoławczego, gdyż nie stwierdził, aby doszło do błędów w ustaleniach faktycznych, jak również do obrazy prawa materialnego, a toart. 300 § 2 kk.
Sąd Rejonowy w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał podstawy przyjęcia, że oskarżony działał w celu uszczuplenia zaspokojenia wierzycieli:M. B. (2),A. B.iE. B., jak i w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądowego w przedmiocie zabezpieczenia powództwa o alimenty oraz w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia o podział majątku dorobkowego.
Argumentacja sądu pierwszej instancji jest przekonująca.
Oskarżony sprzedając udział w prawie własności nieruchomości położonej wG.przyul.(...)oraz zbywając własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego wG.przyul.(...)miał pełną świadomość, że jego żonaM. B. (2)wystąpi z pozwem o rozwód, co w konsekwencji spowoduje sądowe uregulowanie kwestii łożenia przez oskarżonego alimentów na dzieci, które pozostały z matką oraz wywoła rozstrzygnięcia dotyczące podziału majątku dorobkowego.
Świadomość oskarżonego wynikała z faktu, że małżonkowie rozstali się we wrześniu 2008r. i od tego momentu rozpoczęli negocjacje, co do podziału majątku dorobkowego /o czym świadczy mi.in. korespondencja otrzymywana przezM. B. (2)od reprezentującego oskarżonego adwokata/, jak również doszli do porozumienia w kwestii płacenia przez oskarżonego alimentów na dzieci. W świetle takich faktów twierdzenia oskarżonego, że nie miał najmniejszej wiedzy, iż dojdzie do złożenia pozwu o rozwód są całkowicie niewiarygodne jako sprzeczne z podstawowymi zasadami doświadczenia życiowego, trafnie zatem za takie właśnie zostały przez sąd meriti uznane. Dodać należy, że wspomniane rozporządzenie majątkiem zbiegło się w czasie z zaprzestaniem dobrowolnego łożenia alimentów przez oskarżonego / za uchylanie się od obowiązku alimentacji w okresie od grudnia 2008r. do lipca 2010r. oskarżony został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach w sprawie III K 1924/10/ oraz przywłaszczeniem na szkodęM. B. (2)majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską /za co oskarżony został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach w sprawie IV K 80/10/. Nie ustalono jakiejkolwiek innej, racjonalnej przyczyny gospodarczej lub osobistej tak radykalnych rozporządzeń oskarżonego majątkiem i to w tak krótkim okresie czasu, poza chęcią ucieczki z majątkiem przed grożącą egzekucją, której oskarżony spodziewał się, bo wobec rozstania się małżonków i fiaska prowadzonych negocjacji była ona nieuniknioną. Oskarżony nawet nie starał się ukryć swoich intencji przed żoną wprost zapowiadając, że nic nie dostanie i będzie żyła w biedzie oraz grożąc jej przywłaszczeniem wspólnego majątku /za które to groźby został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach w sprawie III K 1615/10/.
W takich realiach przypisanie oskarżonemu, że działał w celu udaremnienia spodziewanych i oczywistych orzeczeń sądowych rodzących dla oskarżonego stosowne konsekwencje w sferze majątkowej, a także celem uszczuplenia wierzycieli – osób najbliższych nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości.
Oczywistym jest także, iż do rzeczywistego uszczuplenia zaspokojenia wierzycieli doszło, czego dobitnym dowodem jest częściowa bezskuteczność egzekucji komorniczej w zakresie świadczeń alimentacyjnych / zaległości z tego tytułu urosły do kwoty ponad 300.000 zł/.
Całkowicie nietrafnym jest wywód apelującego, że skoro oskarżony sprzedał składniki swojego majątku po cenach rynkowych, a uzyskana za nie kwota weszła w skład jego majątku, to wierzycielki mogły zaspokoić swe roszczenia. Apelujący abstrahuje bowiem od faktu, że oskarżony ukrył środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży uniemożliwiając tym samym prowadzenie z nich jakiejkolwiek egzekucji. W tym stanie rzeczy całkowicie nieistotnym dla sprawy byłoby prowadzenie w toku postępowania czynności dowodowych wskazanych przez apelującego, mających na celu ustalenie, czy dokonane transakcje były korzystne, czy też nie dla majątku dłużnika /oskarżonego/, oraz czy doszło do uszczuplenia jego majątku. Nie wymaga bowiem żadnego dłuższego wywodu oczywista teza, że gdyby oskarżony nie dokonał omawianych rozporządzeń, to prowadzenie z nich egzekucji byłoby możliwe.
Całkowicie nietrafne są także uwagi apelującego, że skoro oskarżony posiadał jeszcze inny majątek, to wierzyciele nie zostali pozbawienia możliwości zaspokojenia swoich roszczeń. Rzecz bowiem w tym, że majątek w postaci działki wC.nie zaspokoił całości takich roszczeń, zaś egzekucja na rzecz wierzycielek z majątku wspólnego małżonkówB.nie była w ogóle możliwa.
Wszystkie powyżej wskazane kwestie były przedmiotem dogłębnych rozważań sądu pierwszej instancji zaprezentowanych obszernie w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, apelujący z tymi rozważaniami polemizuje, jednak jego uwagi nie dowodzą niekompletności argumentacji sądu, niezgodności toku jego rozumowania z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy.
Odnośnie podniesionej w środku odwoławczym kwestii obrazy prawa materialnego poprzez zastosowanieart. 300 § 2 kk. do sytuacji, gdy ani oskarżony ani wierzyciele nie byli podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą, ani też wierzytelności nie pozostawały w związku z profesjonalnym obrotem gospodarczym wskazać należy, że stanowisko sądu pierwszej instancji, iż przepisart. 300 § 2 kk. udziela ochrony również wierzytelnościom niezwiązanym z obrotem gospodarczym, znajduje pełne oparcie w dominującym orzecznictwie, w tym judykaturze Sądu Najwyższego, a także w poglądach przeważającej części przedstawicieli doktryny.
Najistotniejsze argumenty, które przemawiają za prawidłowością tego stanowiska i które przekonują do niego Sąd Okręgowy, zaprezentowane mi.in. w uchwałach Sądu Najwyższego z 24.01.2013r., sygn. akt I KZP 22/12 i z 26.11.2003r., sygn. akt I KZP 32/03 oraz poglądach doktryny: m.in.w glosach do w/w uchwał autorstwa Oktawii Górniok, komentarzach autorstwa R.Górala, M.Bojarskiego A.Michalskiej-Warias/ są następujące:
- nie ma racjonalnych podstaw pogląd, że możliwość wyegzekwowania wierzytelności podmiotów gospodarczych wymaga ochrony prawa karnego, a ochrony takiej nie wymagają wierzytelności z innych tytułów; takie uprzywilejowanie roszczeń jednej tylko kategorii wierzycieli nie byłoby niczym uzasadnione,
-art. 300§ 2 kk., który zastąpił m.in. poprzednio obowiązujący przepisart. 6 § 2 ustawy o ochronie obrotu gospodarczegonie zawiera ograniczenia, które ten ostatni przepis przewidywał stanowiąc o udaremnieniu wykonania orzeczenia sądu lub innego organuzwiązanego z działalnością gospodarczą,
-zamieszczenie przepisuart. 300 kk. w rozdziale „Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu” nie przesądza, że przedmiotem ochrony jest wyłącznie bezpieczeństwo obrotu gospodarczego, gdyż nie ulega wątpliwości, iż umieszczony w tym samym rozdziale przepisart. 306 kk. dotyczy także działań niezwiązanych z obrotem gospodarczym; tytuł rozdziału stanowiący część składową polskiej ustawy karnej nie ma charakteru normatywnego, może niekiedy stanowić wskaźnik interpretacyjny, jednak pełni on głównie i w każdym przypadku rolę porządkową,
-bycie wierzycielem i bycie dłużnikiem wymaga odniesienia do określonego świadczenia, zatem może nim być w zasadzie np. każdy z podmiotów prawa cywilnego; skoro wart. 300§ 2 kk. nie wyróżniono żadnej kategorii wierzycieli, to należy przyjąć, że przepis nie ogranicza ochrony tylko do wierzycieli prowadzących działalność gospodarczą i zobowiązań powstałych w ramach obrotu gospodarczego,
-skoroart. 300 § 2 kk. chroni powagę orzeczeń organów państwowych, to brak podstaw, by różnicować te orzeczenia ze względu na to, jakich wierzytelności dotyczą,
-analiza uzasadnienia projektu obecnegokodeksu karnegonie daje podstaw do przyjęcia, że celem ustawodawcy było doprowadzenie do powstania niewytłumaczalnej i niemożliwej do akceptacji luki w prawie – w stosunku do stanu prawnego istniejącego pod rządami poprzednich ustaw przewidujących odpowiedzialność każdego dłużnika.
Z naprowadzonych względów Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutów i wniosków apelującego.
Zmiana zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa adwokackiego oskarżycielki subsydiarnej była efektem częściowego podzielenia argumentacji wskazanej w zażaleniu na to rozstrzygnięcie złożone przez pełnomocnika strony. Należało się mianowicie zgodzić z tym, że oskarżycielce przysługiwał zwrot kosztów zastępstwa za etap postępowania przygotowawczego, za pierwotne postępowanie przed sądem pierwszej instancji i postępowanie przed sądem drugiej instancji oraz ponowne postępowanie przed sądem pierwszej instancji - z uwzględnieniem należnego ryczałtu za dodatkowe terminy rozpraw.
Sąd Okręgowy nie uwzględnił natomiast żądania przyznania kosztów z naliczonym podatkiem VAT, gdyż nie ma ku temu żadnych podstaw prawnych. Kwota z tytułu kosztów zastępstwa procesowego zasądzana jest wszak na rzecz strony, a nie jej pełnomocnika.