Sąd Okręgowy w Łodzi
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII Pz 17/16
Data wyroku: 2016-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Paweł Antczak, Magdalena Lisowska, Monika Pawłowska-Radzimierska
Słowa kluczowe: Koszty Adwokacko-Radcowskie
Podstawa prawna: art. 745 kpc

Sygn. akt VII Pz 17/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem dnia 16 grudnia 2015 r., Sąd Rejonowy w Kutnie IV Wydział Pracy w sprawie z powództwaA. K.,B. G.,D. S.,H. M.przeciwkoSpółdzielni (...)wŁ.o wynagrodzenie za pracę, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, odprawę, odszkodowanie oddalił wniosek powodów o zasadzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zabezpieczającym.
W uzasadnieniu podniesiono, iż do rozstrzygania o kosztach postępowania zabezpieczającego należy odpowiednio zastosować zasady regulowaneart. 98i następnekodeksu postępowania cywilnego, zgodnie zart. 13§2 kpc. Sąd I instancji wskazał, że z załączonego odpisu postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 05 listopada 2015 roku wynika, iż postępowanie zabezpieczające prowadzone w oparciu o postanowienie z dnia 21 listopada 2014 roku, wydanego w niniejszej sprawie, zostało umorzone na wniosek wierzyciela w trybieart. 825 p. 1 kpc(k: 570-571). W postanowieniu komornik nie rozstrzygnął o kosztach zastępstwa prawnego wierzycieli, a zatem roszczenie w tym zakresie wygasło (art. 109§1 kpcw zw. zart. 13§2 kpc) i nie ma podstaw do jego dochodzenia niniejszym wnioskiem. Ponadto, zdaniem Sądu, z uwagi na cofnięcie wniosku o zabezpieczenie przez wierzycieli, nie ma podstaw do uznania ich za stronę wygrywającą w rozumieniuart. 98§1 kpc, zaś kosztów zastępstwa prawnego za koszty celowe w rozumieniuart. 770 kpc. Zakończenie postępowania zabezpieczającego nastąpiło bowiem wyłącznie na wniosek powódek jako wierzycieli, nie zaś z uwagi na skuteczne wykonanie zabezpieczenia przez organ egzekucyjny. Tym samym, w ocenie Sądu Rejonowego, brak jest jakichkolwiek podstaw do obciążenia pozwanego kosztami zastępstwa radcowskiego w postępowaniu zabezpieczającym.
Zażalenie na powyższe orzeczenie w całości wniosła strona powodowa.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił:

1
naruszenieart. 745 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym uznaniu, że komornik w postanowieniu o kosztach wykonania zabezpieczenia rozstrzyga również o kosztach zastępstwa pełnomocnika w postępowaniu zabezpieczającym,

2
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez naruszenie zasady wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego oraz wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie pomimo że strona powodowa zobowiązała się załączyć do akt sprawy odpis postanowienia z dnia 05.11.2015 r. ze stwierdzeniem prawomocności.

3
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędne przyjęcie, że strona powodowa cofnęła wniosek o wykonanie zabezpieczenia podczas, gdy strona powodowa złożyła wniosek o zakończenie postępowania egzekucyjnego, o przekazanie wyegzekwowanych kwot pieniężnych na indywidualne rachunki bankowe powódek i wszczęcie egzekucji.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódek kwoty 2400 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zabezpieczającym w sprawie sygn akt KM 3584/14, prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Łęczycy PaniąA. R., przeprowadzenie dowodu z dokumentu załączonego do niniejszego zażalenia - postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 05 listopada 2015 roku. Ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Ponadto, skarżący wniósł o załączenie w poczet materiału dowodowego akt sprawy egzekucyjnej Km 2134/15, Km 2179/15, Km 2158/15 i Km 2133/15 prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Łęczycy PaniąA. R.Kancelaria (...)Plac (...),(...)-(...) Ł., na okoliczność wszczęcia egzekucji przez powódki oraz wnioskowania o przekazanie zabezpieczonych kwot pieniężnych na rachunki bankowe powódek.

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Zażalenie częściowo zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutów skarżących podnieść należy, iż zasadą jest, że o kosztach postępowania zabezpieczającego rozstrzyga sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, a o kosztach postępowania zabezpieczającego powstałych później rozstrzyga na wniosek strony sąd, który udzielił zabezpieczenia (art. 745 § 1 k.p.c.). Przyjmuje się, żeart. 745 k.p.c.dotyczy wszystkich kosztów, które mogą powstać w postępowaniu zabezpieczającym, a zatem kosztów sądowych, kosztów wykonania zabezpieczenia, kosztów związanych z działaniem pełnomocnika i kosztów związanych z działaniem strony. Koszty te stanowią cześć składową wszystkich kosztów postępowania, w którym wydano tytuł zabezpieczający. W judykaturze jednolicie przyjmuje się, że orzekanie o kosztach postępowania zabezpieczającego w przedmiocie wykonania nakazu zapłaty, lub też wyroku będącego tytułem zabezpieczenia, następuje na zasadach określonych wart. 770 k.p.c.w zw. zart. 743 k.p.c.Nie budzi również wątpliwości, że komornik w sposób wiążący ustala koszty wykonania zabezpieczenia, natomiast wysokość pozostałych kosztów ustala sąd i rozstrzyga o wszystkich kosztach w postanowieniu kończącym postępowanie w sprawie, w której udzielono zabezpieczenia, zgodnie z zasadami odpowiedzialności za wynik postępowania określonymi wart. 98 i n. k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.(uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CZP 22/05, OSNIC 2006/3/47, z dnia 22 września 1995 r., III CZP 17/95, OSNC 1995 nr 12 poz. 179, z dnia 14 listopada 2012 r., III CZP 70/12, Biul. SN 2012/11, wyroki z dnia 26 stycznia 2001 r., II CKN 366/2000 Prawo Bankowe 2001/4, z dnia 9 maja 2002 r., II CKN 639/00 niepubl., postanowienia z dnia 8 listopada 2006 r., III CZP 69/00 Biul. SN 2006/11, z dnia 15 kwietnia 2011 r., III CZP 13/11 Biul. SN 2011/5). Pod pojęciem "koszty wykonania zabezpieczenia" należy rozumieć wyłącznie koszty należne organowi egzekucyjnemu (opłaty i wydatki). Przemawia za tym przede wszystkim, w odróżnieniu od postępowania egzekucyjnego, pomocniczy charakter postępowania zabezpieczającego i również pomocnicza rola komornika, który jedynie realizuje decyzje zapadłe w postępowaniu zabezpieczającym. Przepisart. 770 k.p.c.przyznaje komornikowi uprawnienie do ustalenia kosztów takiego postępowania, którego prowadzenie do niego należy i w którym sprawuje funkcję głównego organu. W postępowaniu zabezpieczającym przepis ten ma jedynie odpowiednie zastosowanie poprzezart. 743 k.p.c.Ponadto przemawia za tym treśćart. 745 § 1 k.p.c.stanowiącego, że o kosztach postępowania zabezpieczającego rozstrzyga sąd, co oznacza wyłączną kompetencję sądu w zakresie ustalenia wysokości kosztów postępowania, w kontekście zasady kosztów niezbędnych i celowych oraz w zakresie ustalenia zasad odpowiedzialności za wynik postępowania. Przy tym nie może budzić wątpliwości, że sąd jest związany postanowieniem komornika, co do wysokości kosztów ustalonych na zasadzieart. 770 k.p.c., a zatem sprzeczne z treściąart. 745 § 1 k.p.c.byłoby przyjęcie, że w postępowaniu zabezpieczającym komornik może ustalić wysokość kosztów innych, niż mu należne, bowiem stanowiłoby to wkroczenie w zakres kompetencji sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2013 r. III CZP 12/13, postanowienie z dnia 15 kwietnia 2011 r., III CZP 13/11 (Biul. SN 2011/4) oraz wyrok z dnia 3 lutego 2011 r., I CNP 36/10).
Biorąc powyższe pod uwagę wskazać należy, że Sąd Rejonowy niezasadnie oddalił wniosek strony powodowej o zwrot kosztów wynagrodzenia radcy prawnego poniesionych w postępowaniu zabezpieczającym, skoro komornik nie rozstrzyga o kosztach zastępstwa, a jedynie o poniesionych w związku z postępowaniem zabezpieczającym wydatkach.
Ponadto trafnie wskazano w zażaleniu, że powódki nie mogą zostać uznane za przegrywające sprawę, wobec prawomocnego umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego w oparciu o postanowienie z dnia 21 listopada 2014 roku na wniosek wierzyciela w trybieart. 825 p. 1 kpc(k: 570-571). Bezwzględnie bowiem strona powodowa nie cofnęła wniosku o wykonanie zabezpieczenia, lecz złożyła wniosek o zakończenie postępowania egzekucyjnego, o przekazanie wyegzekwowanych kwot pieniężnych na indywidualne rachunki bankowe powódek i wszczęcie egzekucji. Tym samym prowadzone postępowanie uległo de facto przekształceniu z postępowania zabezpieczającego na postępowanie egzekucyjne. Brak więc podstaw do uznania, iż zakończenie postępowania zabezpieczającego obciąża powódki jako wierzycieli. W niniejszej sprawie powódki wystąpiły z wnioskiem o dokonanie zabezpieczenia na podstawie o postanowienia z dnia 21 listopada 2014 roku. Natomiast postanowienie o umorzeniu wskazanego postępowania zapadło dopiero w dniu 5 listopada 2015 roku, już po podjęciu przez powódki czynności mających na celu wyegzekwowanie kwot, którym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 30 września 2015 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności tj. po zakończeniu na etapie pierwszej instancji procesu, w którym przedmiotowego zabezpieczenia dokonano. W świetle powyższego uzasadnione jest przyznanie pełnomocnikowi powódek wynagrodzenia za czynności podjęte w celu zabezpieczenia roszczenia, wynikającego z ww. postanowienia. Tym samym zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku pełnomocnika powódek o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zabezpieczającym stosownie do treściart. 745 § 1 k.p.c.
Niemniej jednak żądanie strony powodowej w tym zakresie (po 600 zł z tego tytułu dla każdej z powódek) uznać należy za wygórowane.
Regulujące wysokość należnego powódkom wynagrodzeniarozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1349), obowiązujące w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, nie określa wysokości wynagrodzenia za prowadzenie sprawy w postępowaniu zabezpieczającym. W takim też wypadku, zgodnie z treścią § 5 ww. rozporządzenia, wysokość stawek minimalnych ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W niniejszej sprawie najbardziej zbliżone są stawki za prowadzenie spraw egzekucyjnych. Z treści wniosku o dokonanie zabezpieczenia (...) wynika, że powódki w ramach zabezpieczenia domagały się zajęcia wierzytelności na rachunkach bakowych, co uzasadnia odpowiednie zastosowanie stawek minimalnych, przewidzianych w § 10 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia, tj. 25% stawki minimalnej - za prowadzenie spraw egzekucyjnych innego rodzaju niż egzekucja z nieruchomości.
Powódki wnioskowały o zabezpieczenie należnościH. M.w kwocie 10.582,48 zł,D. S.w kwocie 9.718,20 zł,B. G.w kwocie 12.463,56 zł orazA. K.w kwocie 7.990,00 zł /k.18-19/. W tych okolicznościach należne skarżącymH. M.iB. G.wynagrodzenie za prowadzenie postępowania zabezpieczającego powinno wynosić 450,00 zł, tj. 25% ze stawki minimalnej, określonej w § 6 pkt 5 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia (2.400 zł x 75% = 1.800 zł), natomiast skarżącymD. S.iA. K.225 zł tj. 25% ze stawki minimalnej, określonej w § 6 pkt 4 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia (1.200 zł x 75% = 900 zł).
Jednocześnie w ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstaw do przyznania pełnomocnikowi powodów wyższej stawki aniżeli minimalna. Uznaje się, że o wysokości wynagrodzenia radcy prawnego czy adwokata w konkretnym przypadku decyduje umowa pełnomocnika z klientem, lecz Sąd, orzekając o wysokości kosztów postępowania, może skorygować tę wysokość, biorąc pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (art. 109 § 2 k.p.c). Podstawę wynagrodzenia stanowią stawki minimalne, a przyznane wynagrodzenie nie może przewyższać sześciokrotnej stawki minimalnej (§2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu). Użycie w powoływanym rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu pojęcia stawki minimalnej oznacza, co do zasady, że stanowi ona minimalne "wynagrodzenie" - według terminu użytego wart. 98 § 3 k.p.c.- jakie przysługuje pełnomocnikowi za prowadzenie danego rodzaju sprawy i które, jako składnik kosztów procesu, jest podstawą rozliczeń tych kosztów między stronami procesu. Nie ma przeszkód, aby strona korzystająca z pomocy radcy pranego umówiła się, przy zastosowaniu kryteriów określonych w §3 ust. 1 rozporządzenia, na opłatę w wyższej wysokości od minimalnej stawki opłaty przewidzianej za pomoc prawną dla danego rodzaju sprawy. W takim jednak przypadku, wysokość umówionego wynagrodzenia nie jest wiążąca dla sądu przy dokonywaniu rozliczenia kosztów procesu. Sąd, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, zgodnie zart. 109 § 2 k.p.c.oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Uwzględnienie tych przesłanek następuje jednak w granicach określonych w § 2 ust. 2 rozporządzenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r. IV CZ 107/11). W niniejszej sprawie ani nakład pracy, ani też charakter sprawy nie uzasadniają podwyższenia ponad stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika powódek.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c., w sposób opisany w pkt 1 sentencji.
W pozostałym zakresie na podstawieart. 385 kpcw zw. zart. 397 § 2 k.p.c.zażalenie jako bezzasadne oddalono.
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c.w zw. z§ 10 ust. 2 pkt 1w zw. z §2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 poz. 1804). Na koszty te składają się rozdzielone stosunkowo: koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym w wysokości 120,00 zł. (w stawce minimalnej) oraz uiszczona opłata od zażalenia w przypadku powódekH. M.iB. G.zwrócona w 75% tj. kwocie 22,50 zł orazD. S.iA. K.zwrócona w 38 % tj. w kwocie 11,40 zł.