Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 305/16
Data wyroku: 2016-08-05 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Alimenty
Podstawa prawna: art. 209§1 kk

Sygn. akt IV Ka 305/16

UZASADNIENIE
Prokurator Rejonowy w Opocznie oskarżyłM. K. (1)o popełnienie występku wyczerpującego dyspozycjęart. 209 § 1 kk, polegającego na tym, że w okresie od 3 listopada 2009 roku do 10 grudnia 2014 roku wO., woj.(...)będąc zobowiązanym z mocy ustawy oraz wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 lutego 2003 roku w sprawie sygn. akt I C 1168/02 do płacenia rat alimentacyjnych na rzecz dzieciF. K.w kwocie 350 złotych miesięcznie iJ. K.w kwocie 450 złotych miesięcznie i wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 06 grudnia 2006 roku w sprawie III RC 131/06 na rzecz byłej żonyI. K.w kwocie 250 złotych miesięcznie, a następnie podwyższonych przez Sąd Rejonowy w Opocznie w dniu 06 czerwca 2005 roku sygn. akt III RC 1/05 do kwoty po 600 złotych miesięcznie na rzecz dzieciF.iJ. K., ostatni raz podwyższonych przez Sąd Rejonowy w Opocznie w dniu 03 listopada 2009 roku sygn. akt III RC 20/09 do kwoty 1000 złotych na rzecz synaF. K.i 1100 złotych na rzecz synaJ. K., uporczywie uchylał się od ciążącego na nim obowiązku, przez co naraził ich na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 02 marca 2016 roku w sprawie sygn. akt II K 169/15 Sąd Rejonowy w Opocznie:

⚫

uznał oskarżonegoM. K. (1)za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 209 § 1 kki za to wymierzył mu karę jednego roku pozbawienia wolności;

na podstawieart. 69 § 1 i 2 kk,art. 70 § 1 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby dwóch lat;

na podstawieart. 73 § 1 pkt. 3 kkzobowiązał oskarżonego do systematycznego realizowania obowiązku alimentacyjnego;

obciążył oskarżonego opłatą oraz obowiązkiem zwrotu wydatków sądowych poniesionych w toku postępowania.

Apelację w przedmiotowej sprawie wniósł obrońca z wyboru oskarżonegoM. K. (1). Skarży on wyrok w całości na korzyść oskarżonego zarzucając mu:

1
obrazę przepisów prawa materialnego, to jestart. 209 § 1 kkpolegającą na błędnym jego zastosowaniu przejawiającym się w uznaniu, iż:

⚫

działanie oskarżonego prowadzące go zaspokojenia roszczeń alimentacyjnych pokrzywdzonych jedynie częściowo odpowiadało znamionom czynu, podczas gdy oskarżony dbał o to, aby na jego rachunku bankowym zawsze znajdowały się kwoty pozwalające w drodze egzekucji komorniczej zaspokoić chociażby w części roszczenia alimentacyjne,

zachowanie oskarżonego wypełniło znamiona niealimentacji w sytuacji, gdy z uwagi na poziom dochodów matki małoletni pokrzywdzeni nie byli narażeni na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,

zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych w rozumieniu powołanego przepisu wymaga spełnienia kryteriów przewyższających standard życia pokrzywdzonych w okresie objętym zarzutem;

2
obrazę przepisów postępowania, a konkretnie:

⚫

art. 7 kpk, polegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów przejawiającą się w ustaleniu, iż problemy zdrowotne, z jakimi boryka się oskarżony, nie mają znaczenia dla ustalenia czy jego zachowanie nacechowane było uporczywością, co miało wpływ na treść orzeczenia przejawiający się w ustaleniu, iż zachowanie oskarżonego miało charakter uporczywy,

art. 7 kpk, polegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów przejawiającą się w ustaleniu, iż w okresie objętym zarzutem pokrzywdzeni zagrożeni byli brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż poszczególne ich potrzeby były regularnie zaspakajane, co miało wpływ na treść orzeczenia wyrażający się w ustaleniu, iż została spełniona przesłanka materialna przestępstwa stypizowanego wart. 209 § 1 kk,

art. 170 § 1 pkt. 5 kpkprzejawiającą się w nieuwzględnieniu wniosków dowodowych obrony, co miało wpływ na treść orzeczenia wyrażający się w uniemożliwieniu dokonania szczegółowych ustaleń dotyczących ewentualnego zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych przez pokrzywdzonych.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienieM. K. (1)od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja obrońcy z wyboruM. K. (1)jest oczywiście bezzasadna i jako taka nie może zostać uwzględniona.
Sąd I instancji dokonał bowiem prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o grupę dowodów, które zostały poddane pełnej, gruntownej i przekonującej analizie. Wyprowadzona następnie ocena prawna zrekonstruowanego zachowania oskarżonego jest także trafna, a postawione zarzuty odnoszące się do sposobu procedowania przez Sądmeriti, jak i przyjętych konstrukcji prawnych w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie przekonują i w ocenie Sądu Okręgowego stanowią jedynie polemikę ustaleniami poczynionymi przez Sąd I instancji.
Tymczasem wbrew wywodom apelacji Sąd merita potraktował krytycznie cały osobowy materiał dowodowy, oceniając szczegółowo, które partie wyjaśnieńM. K. (1),jak i zeznań poszczególnych świadków posiadają walor obiektywności i wiarygodności, a które nie, kierując się przy tym kontekstem wszystkich dowodów, wiedzą i doświadczeniem życiowym oraz zasadami logiki Ocenie tej nie można zarzucić braku wszechstronności, rzeczowości i logiki, a tym samym uznać należy, iż mieści się ona w ramach swobodnej oceny dowodów, do której Sąd I instancji był w pełni uprawniony.
Kierując się zasadami wyrażonymi wart. 7 kpkSąd ten prawidłowo ocenił ujawnione dowody, co pozwoliło mu na wyprowadzenie słusznych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji również zasadnych rozstrzygnięć w przedmiocie winy oskarżonego i co za tym idzie wymierzonej mu kary. Znalazło to zresztą odzwierciedlenie w zasługującym na uwzględnienie uzasadnieniu.
Apelacja nie wykazała w skuteczny sposób, aby rozumowanie Sądu I instancji przy ocenie zgromadzonych w tym zakresie w sprawie dowodów było wadliwe, bądź nielogiczne. Zarzuty przedstawione w apelacji w tym względzie mają w istocie charakter polemiczny i opierają się wyłącznie na subiektywnej i odmiennej ocenie zebranych w sprawie dowodów.
Skarżący nie ma racji dowodząc, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie upoważniał do wysnucia wniosku, iżM. K. (1)dopuścił się czynu, o którym mowa w zarzucie aktu oskarżenia. Dla uznania, iż oskarżony wyczerpał swoim zachowaniem dyspozycjęart. 209 § 1 kkuprawniały w szczególności Sąd I instancji zeznania świadkówI. K.,B. W.oraz treść dokumentów w postaci akt sądowych i komorniczych oraz dokumentacji i zaświadczeń z instytucji związanych z ochroną zdrowia, w których oskarżony podejmował zatrudnienie bezpośrednią lub pośrednio poprzezspółkę (...) S.C.wO., prowadzoną z aktualną małżonką.
Ocena wartości tych dowodów została dokonana przez Sąd I instancji wszechstronnie, we wzajemnych ich kontekście z innymi dowodami, zgodnie z wiedzą i doświadczeniem życiowym i jako taka w pełni korzysta z ochronyart. 7 kpk.
Kierując się zasadami wyrażonymi wart. 7 kpkSąd ten prawidłowo ocenił ujawnione dowody, co pozwoliło mu na wyprowadzenie słusznych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji również zasadnych rozstrzygnięć w przedmiocie winy oskarżonego i co za tym idzie wymierzonej mu kary. Znalazło to zresztą odzwierciedlenie w – co już sygnalizowano powyżej - zasługującym na uwzględnienie uzasadnieniu, spełniającym wymogi określone wart. 424 kpki pozwala na prześledzenie oraz zweryfikowanie linii rozumowania Sądumeritiprzy orzekaniu w przedmiotowej sprawie.
W pełni należy zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, iż treść umowyspółki cywilnej (...)s.c., w szczególności w części dotyczącej podziału zysków uzyskiwanej przez tę spółkę w połączeniu z faktem, iż znaczna część aktywności zawodowej oskarżonego związana była z usługami świadczonymi przez tę spółkę jednoznacznie wskazuje, iżM. K. (1)świadomie i celowo unikał osiągania dochodów, które mogłyby być zajęte na poczet należności alimentacyjnych jego synów oraz byłej małżonki.
Znamienne przy tym jest, iż – zgodnie z linią obrony prezentowaną w toku postępowania pierwszointancyjnego – stan zdrowia oskarżonego miał mu nie pozwalać na podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin w uspołecznionej służbie zdrowia, natomiast w żaden sposób nie przeciwstawiał się wykonywaniu pracy lekarza za pośrednictwemspółki (...).
Okoliczność ta nie została również podniesiona przez oskarżonego w toku postępowania alimentacyjnego w sprawie III RC 216/10, gdzieM. K. (1)zawarł ugodę sądową i wyraził zgodę na płacenie alimentów na rzecz aktualnej żony (nota bene wspólniczki współce cywilnej (...)) i córki pochodzącej z tego związku w kwocie łącznej 3000 PLN.
Racjonalne i w pełni uzasadniona jest zatem konkluzja Sądu I instancji, iż działania te jednoznacznie wskazują na zamiarM. K. (1)sprowadzający się do uniemożliwienia lub też maksymalnego utrudnienia ściągania alimentów przez byłą żonę oraz synów z pierwszego małżeństwa. Na marginesie wskazać jedynie należy, iż dziwić musi fakt, iż żadna z zainteresowanych stron nie podjęła kroków prawnych celem podważenia w toku postępowania sądowego ugody zawartej zM. K. (2)w toku postępowania sądowego w sprawie III RC 216/10 oraz podważenia umowyspółki cywilnej (...)(co najmniej w części dotyczącej podziału zysków pomiędzy wspólnikami), jako czynności prawnych zmierzających do ominięcia prawa i naruszających interes prawnyI. K.,F. K.iJ. K.– uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych ze strony oskarżonego.
Chybiony jest również zarzut skarżącego, iż Sąd I instancji nie uwzględnił faktu, ze wysokość dochodówI. K.powoduje, że synowie oskarżonego z pierwszego małżeństwa nie są narażeni na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Niekwestionowanym jest, iż oskarżycielka posiłkowa wychowuje obu synów samodzielnie i to z jej dochodów są zaspokajane ich codzienne potrzeby. Jak już wskazywano powyżej niekwestionowanym jest również, iżM. K. (1)w żaden sposób nie partycypuje w kosztach utrzymania synów (kwoty bowiem uzyskiwane w drodze egzekucji komorniczej uznać należy za stricte symboliczne i nie mające żadnego wpływu na sytuację materialnąI. K.i jej synów).
Fakt, iżF.iJ. K.mają zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe wynika wyłącznie z faktu, iż ich matka podejmuje ekstraordynaryjne działania, aby zapewnić im odpowiedni poziom życia, do czego nie byłaby zmuszona, gdyby oskarżony realizował ciążący na nim obowiązek alimentacyjny. A okoliczność ta – jak słusznie podniósł Sąd I instancji – powoduje, iż nie sposób mówić o niespełnieniu przesłanki „niezaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych” wynikającej z dyspozycjiart. 209 § 1 kk. Stanowisko to wynika zresztą z ugruntowanej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 27.03.1987 r., V KRN 54/87, orzeczenie z dnia 10.12.2014 r., III K 388/14).
Tym samym bezprzedmiotowy staje się zarzut skarżącego nieprzeprowadzenia przez Sąd I instancji dowodu z zeznań świadkówE. K.iJ. R.na okoliczność letniego wypoczynkuF. K.iJ. K.. Na marginesie wskazać jedynie należy, iż wypoczynek ten polegał na udziale obu chłopców w obozach organizowanych przez(...)i(...), a więc imprezach wypoczynkowych należących do kategorii wypoczynku pociągającego za sobą najniższe koszty i organizowanego z reguły w miejscowościach nie będących największymi atrakcjami turystycznymi – w tym wypadku stanicach harcerskich znajdujących się niespełna 30 km od miejsca zamieszkaniaF. K.iJ. K..
Reasumując Sąd Okręgowy pragnie podkreślić, iż skarga apelacyjna nie przedstawiła tego typu argumentów, które powodowałyby, iż rozumowanie Sądu I instancji ocenione winno zostać jako nielogiczne lub bezpodstawne. Z tych względów, nie podzielając zarzutów apelacji, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowiły przepisy powołane w dyspozytywnej części wyroku.