Sąd Okręgowy w Warszawie
XIV Wydział Ubezpieczeń
Sygnatura akt: XIV U 1961/15
Data wyroku: 2016-09-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Daria Figura
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktXIV U 1961/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 września 2016 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący:

SSO Magdalena Daria Figura

Protokolant:

protokolant sądowy Aureliusz Łuczak

po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. w Warszawie
na rozprawie sprawyW. N.
przeciwkoZ.Oddział wW.
o emeryturę
na skutek odwołaniaW. N.
od decyzjiZ.Oddział wW.
z dnia 8 czerwca 2015 r. nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemuW. N.prawo do emerytury od dnia 31 maja 2015 roku stwierdzając brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji;

2
zasądza odZ.Oddział wW.na rzeczW. N.zwrot kosztów zastępstwa procesowego, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.

SSO Magdalena Daria Figura
Sygn. akt XIV U 1961/15

UZASADNIENIE
DecyzjąZ.Oddział wW.z 8 czerwca 2015 r. odmówionoW. N.prawa do emerytury na podstawieart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wobec braku udowodnienia wymaganego 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególny charakterze. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż nie uwzględnił do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1983 r. wZakładach (...)na podstawie zeznań świadków, gdyż nie mogą one stanowić środka dowodowego na potwierdzenie okresów pracy w szczególnych warunkach oraz okresu od 1 września 1983 r. do 30 kwietnia 1992 r. w ZPC(...), ponieważ stanowisko pracy wykazane w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 10 czerwca 2014 r. nie jest zgodne ze stanowiskiem pracy wymienionym w świadectwie pracy z dnia 21 kwietnia 1992 r. (decyzja k.17 a.r.).
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłW. N.wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego w zakresie uznania okresów od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1983 r. oraz od 1 września 1983 r. do 30 kwietnia 1992 r. jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Ponadto odwołujący się wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań wskazanych w odwołaniu świadków oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu odwołania odwołujący się m.in. wskazał, iż w wyżej wymienionych okresach wykonywał pracę w warunkach szczególnych w łącznym wymiarze 18 lat i 7 miesięcy, co uprawnia go do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury(k. 2-5v).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie uwzględniająca okresów pracy w szczególnych warunkach od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1983 r. wZakładach (...)oraz od 1 września 1983 r. do 30 kwietnia 1992 r. w ZPC(...), została wydana na podstawieart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi jest prawnie i faktycznie uzasadniona. W uzasadnieniu organ rentowy powołał się na te same okoliczności co w zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie k. 13 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W. N.(ur. (...)) złożył w dniu 27 maja 2015r. wniosek o wcześniejszą emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach. (wniosek k.1-6 a.r.)
Odwołanie od decyzji odmownej organu rentowego wniósłW. N., wszczynając tym samym postępowanie sądowe w niniejszej sprawie. (odwołanie k. 2 a.s.)
Odwołujący sięW. N.w okresie od dnia 1 września 1970 r. do 30 kwietnia 1992 r. był zatrudniony w ZPC(...). Początkowo pracę wykonywał w ramach praktycznej nauki zawodu, będąc jednocześnie uczniem(...) Szkoły (...)wU.. Z dniem 1 lipca 1973 r. w wyżej wymienionym zakładzie pracy powierzonoW. N.obowiązki tokarza, następnie operatora wielomaszynowego. Odwołujący się pracował w WydzialeK.Zębatych. Praca odwołującego się polegała na produkcji kół zębatych do rozrządu ciągnika C-330 i C-360. Odwołujący się szlifował na sucho, toczył oraz wiercił, polerował, wyrównywał tarcze szlifierskie. Prace te wykonywał w hali o wysokości ok 4-5 m., na której znajdowało się ponad 1000 różnego rodzaju maszyn. Odwołujący się pracował na jednym odcinku gniazda nr 612, gdzie znajdowało się ok 100 maszyn, m.in. szlifierki magnesowe, maszyny(...)służące do wykonywania w oleju kół do frezowania. Gniazdo, na którym pracował odwołujący się miało ok 100 m długości i 30 m szerokości, po środku którego znajdowała się aleja transportowa, którędy z kuźni dostarczano odkuwki do produkcji kół zębatych. Powierzone czynności odwołujący się wykonywał w dużym natężeniu hałasu i zapyleniu oraz przy mgle olejowej. Latem panowały wysokie temperatury, ok 28-30 stopniC.. Odwołujący się w celu zrównoważenia oddziaływania szkodliwych substancji otrzymywał mleko, posiłki regeneracyjne oraz profilaktyczne. Pracował w odzieży ochronnej, miał obuwie robocze, kombinezon składający się ze spodni drelichowych, koszuli, bluzy. W porze zimowej otrzymywał dodatkowo kufajkę i waciaki. Ubezpieczony pracował w okularach szlifierskich. Prace te odwołujący się wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w trzyzmianowym systemie czasu pracy (dokumenty z akt osobowych, zeznania świadków:A. J.k.34-35 ,B. K.k.35-36,J. K.k.37-38 a.s., zeznania odwołującego k. 63-65 a.s., opinia biegłego z zakresu BHP – k. 134-142 a.s).
ZatrudnienieW. N.w okresie od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1983 r. wZakładach (...)wU.odpowiada stanowisku wymienionemu w wykazie Arozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienioną w wykazie A, dziale III (prace różne w hutnictwie i w przemyśle metalowym, poz. 78 - szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie(opinia biegłego z zakresu BHP – k. 134-142 a.s).
W powyższym okresach odwołujący się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jako prace o charakterze podstawowym, wykonywał prace związane ze szlifowaniem wyrobów z metali.
Sąd ponadto ustalił, że odwołujący na 1 stycznia 1999 r. posiada łączny staż pracy w wymiarze 28 lat, 3 miesiące i 28 dni okresów składkowych i nieskładkowych (bezsporne). Na dzień zgłoszenia wniosku o emeryturę miał ukończonych lat 60. We wniosku oświadczył, iż jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego oraz oświadczył jednocześnie, że wnosi o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE na dochody budżetu państwa (wniosek k.1-6 a.r.)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaliczył odwołującemu się do stażu racy wykonywanej w warunkach szczególnych okres zatrudnienia od 1 września 1983 r. do 31 maja 1987 r. oraz od 1 czerwca 1987 r. do 30 kwietnia 1992 r. w ilości łącznej 8 lat, 6 miesięcy i 28 dni(k. 52 a.s.).
Sąd dokonał powyższych ustaleń na podstawie zgromadzonych w toku postępowania przed organem rentowym i przed Sądem dokumentów, w tym w szczególności dokumentacji zgromadzonej w aktach osobowych odwołującego się z okresu jego zatrudnienia w ZM(...)wU.. Dowody z dokumentów Sąd uznał za wiarygodne, nie były one także kwestionowane przez strony. Zakres obowiązków odwołującego się Sąd ustalił w oparciu o zeznania świadków:A. J.(k. 34-35),B. K.(k. 35-36),J. K.(k.37-38), którym w całości dał wiarę, bowiem okazały się precyzyjne, logiczne i wzajemnie zbieżne. Świadkowie pracowali wspólnie z odwołującym się wZakładach (...)wU.wobec czego posiadali bezpośrednia wiedzę, na temat zakresu jego obowiązków. Potwierdzili oni, iż odwołujący się w w/w zakładach szlifował elementy kół zębatych do produkcji ciągników. Na wiarę zasługiwały również zeznania odwołującego się, co do jego obowiązków na stanowisku szlifierza (k. 63-65). Na okoliczność, czy odwołujący się będąc zatrudnionym w ZM(...)wU.w okresie od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1983 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę w warunkach szczególnych Sąd dopuścił dowód z dwóch opinii biegłych sądowych z zakresu BHP (k. 70-79, k. 134-142 a.s.). Biegły sądowyA. B.w opinii z 14 maja 2016 r. uznał pracę odwołującego się w w/w okresie za wykonywaną w warunkach szczególnych w charakterze szlifierza w przebiegu procesu określonego w opinii, na podstawie Wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r, dział III, poz. 78. Opinii tej Sąd dał wiarę w całości. Sąd natomiast nie podzielił wniosków z opinii i opinii uzupełniającej biegłego sądowegoJ. P.(k. 70-79, k. 106-111) z uwagi na błędne przyjęcie, iż odwołujący się nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prac szlifierskich objętych Wykazem A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. oraz że typowe prace obróbki skrawaniem: tokarskie, frezerskie, wiertarskie nie objęte tym Wykazem nie miały wyłącznie charakteru ubocznego. Opinia biegłego podlega ocenie – przy zastosowaniuart. 233 § 1 k.p.c.- na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków- tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98 (OSNC 2001/4/64, Biul. SN 2001/3/11). Dlatego też Sąd dokonał własnych ustaleń zakresu obowiązków na podstawie zeznań wskazanych powyżej świadków. Sąd ostatecznie oddalił wniosek dowodowy w zakresie dopuszczenia dowodu z łącznej opinii biegłych ewentualnie dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu BHP, o co wnosił organ rentowy w piśmie procesowym z 27 czerwca 2016 r. oraz pełnomocnik odwołującego się w piśmie z 7 lipca 2016 r.(k. 160, k. 164, k. 174v).
W świetle powyższego należało uznać za udowodnioną okoliczność, iż w okresie od 1 lipca 1973 r. d0 31 sierpnia 1983 r. będąc zatrudnionym w ZPC(...)W. N.wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w wymiarze 10 lat i 2 miesięcy, co w zestawieniu z okresem uwzględniony przez organ rentowy w wymiarze 8 lat, 6 miesięcy i 28 dni daje łącznie 18 lat, 8 miesięcy i 28 dni.W. N.legitymuje się łącznym stażem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w ilości przekraczającej 15 lat. W ocenie Sądu materiał dowodowy nie budzi wątpliwości i pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń co do czynności wykonywanych przez ubezpieczonego w okresie, którego dotyczył spór.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieW. N.jest zasadne i jako takie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia czyW. N.spełnia warunki uprawniające do emerytury na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznycha w szczególności czy odwołujący posiada co najmniej 15 lat stażu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przewidzianym dla danego stanowiska pracy.
W myślart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (to jest w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a więc wynoszący dla mężczyzn co najmniej 25 lat. Emerytura ta przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zasady nabywania emerytury w związku z pracą w szczególnych warunkach uregulowane zostały wrozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U.1983.8.43 ze zm.). Wskazany akt prawny w § 4 ust. 1 stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawało, iż odwołujący sięW. N.spełnił warunek udokumentowania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, wynoszący zgodnie z cytowanym wyżej przepisem 25 lat dla mężczyzn. Przedstawione przez odwołującego się dokumenty w postaci świadectw pracy nie budziły wątpliwości i słusznie zostały przez ZUS uznane za właściwą podstawę dla określenia wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych, które łącznie wyniosły 28 lat, 3 miesiąca i 28 dni. Nie budzi przy tym wątpliwości, że wskazany wymóg został przez ubezpieczonego spełniony do dnia wejścia w życie ustawy czyli na dzień 1 stycznia 1999 r., co jasno wynika z wyliczeń ZUS. Ponadto odwołujący się we wniosku o emeryturę oświadczył, że jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, jednocześnie oświadczając, iż wnosi o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Tym samym niewątpliwie spełniony został kolejny warunek prawa do emerytury określony w art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej.
Wobec spełnienia powyżej wskazanych warunków kluczowe dla oceny zasadności odwołania dotyczącego emerytury w niniejszej sprawie było zatem ustalenie, czyW. N.wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze będąc zatrudnionym od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1983 r. wZakładach (...)wU.przy szlifowaniem wyrobów z metali.
Ostatecznie organ rentowy kwestionował jedynie okres pracy w szczególnych warunkach od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1983 r.
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że o uznaniu zatrudnienia za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie decyduje treść dokumentów wystawianych przez pracodawcę, ale charakter czynności faktycznie wykonywanych przez pracownika ( por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1998r., II UKN 570/97,(...)US 1999 nr 6, poz.213, LEX nr 35317; z dnia 22 marca 2001 r., II UKN 263/00,(...)nr 22, 553, LEX nr 387308).
Ponadto Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 28 kwietnia 2010 r., I UK 337/09 (LEX nr 601991) i z dnia 12 maja 2010 r., I UK30/10 (LEX nr 590314) wyraził pogląd, iż o uznaniu stanowiska zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach przesądza nie nazwa stanowiska, użyta przez pracodawcę w świadectwie pracy odpowiadająca lub nieodpowiadająca nomenklaturze zawartej w rozporządzeniu wykonawczym właściwego ministra, lecz pozytywna weryfikacja dokumentu pod kątem zgodności rzeczywiście wykonywanej przez pracownika pracy z ustawowymi wymaganiami.
Z ustaleń faktycznych Sądu bezsprzecznie wynika, że pracę odwołującego się w okresach od 1 lipca 1973 r. do 31 sierpnia 1983 r. wZakładach (...)wU.uznać należy za pracę w warunkach szczególnych wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymienioną w wykazie Arozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienioną w wykazie A, dziale III (prace różne w hutnictwie i w przemyśle metalowym, poz. 78 - szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne.
W związku z czymW. N.legitymuje się co najmniej 15 – letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Zaznaczyć należy, iż łączny okres pracy w szczególnych warunkach w wymiarze ponad 15 lat spełniony został do dnia 1 stycznia 1999 r. Tym samym spełnione są wszystkie wymagane przesłanki przyznania prawa do emerytury z art. 184 ustawy emerytalnej. Konkludując stwierdzić należy, iżW. N.spełnił wszystkie konieczne warunki nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, gdyż urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r., na dzień złożenia wniosku o emeryturę miał ukończonych lat 60, wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE na dochody budżetu państwa, do dnia 1 stycznia 1999 r. posiadał staż ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a jego ogólny staż pracy uwzględniający okresy składkowe i nieskładkowe wyniósł ponad 25 lat.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (…) świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu (…). Zatem świadczenie należało przyznać od 31 maja 2015 r., tj od chwili powstania do niego prawa.
Z powyższych względów Sąd Okręgowy w pkt. I wyroku, na zasadzieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję z 8 czerwca 2015 r. w ten sposób, że przyznałW. N.prawo do emerytury od 31 maja 2015 r.
Jednocześnie w niniejszym postępowaniu Sąd nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, bowiem ostateczna weryfikacja zakresu obowiązków w spornym okresie wymagała przeprowadzenia postępowania dowodowego w szerszym zakresie, niż wynikający z kompetencji organu rentowego.
Kosztami postępowania zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawieart. 98 i 99 k.p.c.została obciążona strona pozwana-Z.Oddział wW.. Na podstawieart. 108 § 1 k.p.c.szczegółowe wyliczenie tych kosztów Sąd pozostawił natomiast referendarzowi sądowemu, o czym Sąd orzekł w pkt. II wyroku.
SSO Magdalena Daria Figura