Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 414/15
Data wyroku: 2016-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Lidia Kopczyńska
Słowa kluczowe: Dziedziczenie Ustawowe
Podstawa prawna: art. 1015 § 1 kc
Teza: spadkodawca może wystąpić do sądu spadku z wnioskiem o uchylenie się od skutków prawnych braku oświadczenia

Sygn. akt I Ns 414/15

POSTANOWIENIE
Dnia 6 czerwca 2016 r.
Sąd Rejonowy w Ciechanowie Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Lidia Kopczyńska
Protokolant Aleksandra Czaplicka
po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 r. w Ciechanowie
na rozprawie
sprawy z wnioskuD. B..M. B.,J. Ś.z udziałemD. C.,S. M. (1).G. W.,S. (...)im. F.S.wG.

o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
postanawia:
I odrzucić wniosekD. B.,M. B..J. Ś.o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku poB. Z.z domuL., córceJ.iM.z domuM., zmarłej 12 grudnia 2011 r. wC., ostatnio stale zamieszkałej w miejscowościR.;
II przyjąć oświadczeniaD. B.,M. B.,J. Ś.o odrzuceniu spadku poB. Z.z domuL., córceJ.iM.z domuM., zmarłej 12 grudnia 2011 r. wC., ostatnio stale zamieszkałej w miejscowościR.:
III pozostawić wnioskodawców i uczestników postępowania przy kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.
Sygn. akt I Ns 414/15

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 27 lipca 2015 r. wnioskodawcaD. B., reprezentowany przez radcę prawnegoK. W., wniósł o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku oraz przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku poB. Z., która zmarła w dniu 12 grudnia 2011 r. wC., ostatnio stale zamieszkałej wR..
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, iżB. Z.zmarła w dniu 12 grudnia 2011 r. nie pozostawiając testamentu. Jej spadkobiercami ustawowymi są mążA. Z. (1), synowieA. Z. (2),T. Z.,C. Z.i wnuki po zmarłej córceJ. M.. Osoby te odrzuciły spadek. W lipcu 2013 r. wnioskodawca dowiedział się o swoim powołaniu do spadku z pisemnego wezwania wierzyciela do spłaty długów spadkodawczyni. W dniu 13 sierpnia 2013 r. wnioskodawca przed notariuszem złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku poB. Z.. Wobec upłynięcia 6 miesięcznego terminu liczonego od śmierci spadkodawczyni wnioskodawca wnosił o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia i przyjęcie jego oświadczenia o odrzuceniu spadku. (sygnatura akt I Ns 414/15).
We wniosku z dnia 27 lipca 2015 r. wnioskodawcaJ. Ś., reprezentowany przez radcę prawnegoK. W., wniósł o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku oraz przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku poB. Z., która zmarła w dniu 12 grudnia 2011 r. wC., ostatnio stale zamieszkałej wR..
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, iżB. Z.zmarła w dniu 12 grudnia 2011 r. nie pozostawiając testamentu. Jej spadkobiercami ustawowymi są mążA. Z. (1), synowieA. Z. (2),T. Z.,C. Z.i wnuki po zmarłej córceJ. M.. Osoby te odrzuciły spadek. W lipcu 2013 r. wnioskodawca dowiedział się o swoim powołaniu do spadku z pisemnego wezwania wierzyciela do spłaty długów spadkodawczyni. W dniu 13 sierpnia 2013 r. wnioskodawca przed notariuszem złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku poB. Z.. Wobec upłynięcia 6 miesięcznego terminu liczonego od śmierci spadkodawczyni wnioskodawca wnosił o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia i przyjęcie jego oświadczenia o odrzuceniu spadku. (sygnatura akt I Ns 415/15).
We wniosku z dnia 27 lipca 2015 r. wnioskodawcaM. B., reprezentowany przez radcę prawnegoK. W., wniósł o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku oraz przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku poB. Z., która zmarła w dniu 12 grudnia 2011 r. wC., ostatnio stale zamieszkałej wR..
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, iżB. Z.zmarła w dniu 12 grudnia 2011 r. nie pozostawiając testamentu. Jej spadkobiercami ustawowymi są mążA. Z. (1), synowieA. Z. (2),T. Z.,C. Z.i wnuki po zmarłej córceJ. M.. Osoby te odrzuciły spadek. W lipcu 2015 r. wnioskodawca otrzymał zawiadomienie z Sądu Rejonowego w Ciechanowie o toczącym się postępowaniu spadkowym poB. Z.w sprawie I Ns 325/15. Wobec upłynięcia 6 miesięcznego terminu liczonego od śmierci spadkodawczyni wnioskodawca wnosił o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia i odebranie przez Sąd jego oświadczenia o odrzuceniu spadku. (sygnatura akt I Ns 416/15).
Zarządzeniem z dnia 7 sierpnia 2015 r., na podstawieart. 219 k.p.c.w zw. zart. 13§2 k.p.c.Sąd połączył do wspólnego rozpoznania sprawy I Ns 414/15, I Ns 415/15 i I Ns 416/15 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I Ns 414/15 (zarządzenie k. 36 akt).
Uczestnicy postępowaniaD. C.,S. M. (2),G. W.nie zajęły stanowiska w sprawie.
W dniu 15 września 2015 r.S. (...)imienia F.S.z siedzibą wG.złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w trybieart. 510 k.p.c.
W uzasadnieniu wnioskuS. (...)imienia F.S.z siedzibą wG.wskazała, że jest wierzycielemB. Z.i dlatego ma interes prawny w ustaleniu kręgu spadkobierców uprawnionych do dziedziczenia po dłużniczce. W celu ustalenia osób uprawnionych do dziedziczenia poB. S.Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa imienia F.S.z siedzibą wG.złożyła do tutejszego Sądu wniosek o stwierdzenie nabyci spadku poB. Z.– sygn. I Ns 325/15. Obecne postępowanie ma wpływ na sprawę o stwierdzenie nabycia spadku i z tych względówS. (...)imienia F.S.z siedzibą wG.zgłosiła swój udział w sprawie (wniosek k. 40-41 akt).
Postanowieniem z dnia 23 września 2015 r. Sąd dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnikaS. (...)imienia F.S.z siedzibą wG.(postanowienie k. 54 akt).
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
B. Z.zmarła dnia 12 grudnia 2011 r. wC., a ostatnio stale zamieszkiwała wR.. W dacie zgonu był zamężna, a jej mężem byłA. Z. (1)(dowód: odpis aktu zgonu k. 4 akt I Ns 325/15 tutejszego Sądu).
Spadkodawczyni miała 4 dzieci:T. Z.,C. Z.,A. Z. (3)i zmarłą przed spadkodawczyniąJ. M.. Oświadczenia o odrzuceniu spadku złożyli:A. Z. (1)w dniu 15 grudnia 2011 r.,T. Z.w dniu 13 lutego 2012 r.,C. Z.w dniu 7 lutego 2012r. (dowód: oświadczenia k. 18, 11, 19 akt sprawy I Ns 637/11).
W dniu 11 czerwca 2012 r.A. Z. (2)złożył do tutejszego Sądu wniosek o odebranie od niego oświadczenia o odrzuceniu spadku po matceB. Z., a następnie na rozprawie w dniu 4 września 2012 r. takie oświadczenie złożył przed Sądem (dowód: akta sprawy I Ns 263/12 tutejszego Sądu).
T. Z.ma dwoje dzieci:N. Z.i małoletniąD. Z..N. Z.odrzuciła spadek po babceB. Z.w dniu 13 lutego 2012r. W imieniu małoletniejD. Z., po uzyskaniu zgody Sądu Rodzinnego, spadek odrzuciłT. Z.w dniu 20 lipca 2012r.N. Z.iD. Z.nie miały własnych dzieci (dowód: oświadczenie k. 11, 34-35 akt sprawy I Ns 637/11).
C. Z.miał jedno dziecko małoletniegoM. Z., w imieniu którego, za zgodą Sądu Rodzinnego, złożył w dniu 1 sierpnia 2012r. oświadczenie o odrzuceniu spadku.M. Z.nie miał własnych dzieci (dowód: oświadczenie k. 39-40 akt sprawy I Ns 637/11).
DzieciJ. M.:M. M. (2)iM. M. (3)złożyły oświadczenie o odrzuceniu spadku w dniu 7 lutego 2012 r., aT. M.złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku w dniu 29 maja 2012 r. (dowód: k. 19, 29 akt sprawy I Ns 637/11).
M. M. (3)miała małoletniego synaT. R., w imieniu którego, po uzyskaniu zgody sądu rodzinnego, w dniu 7 sierpnia 2012 r. złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku (dowód: oświadczenie k. 44 akt sprawy I Ns 637/11).
WnioskodawcyD. B.,M. B.iJ. Ś.nie byli zawiadomieni przez sąd spadku o złożonych przez męża i zstępnych spadkodawczyni oświadczeń o odrzuceniu spadku (dowód: brak potwierdzenia doręczenia takich zawiadomień w aktach sprawy I Ns 637/11).
W lipcu 2013 r.D. B.iJ. Ś.dowiedzieli się o tym, że są spadkobiercami poB. Z.. W dniu 13 sierpnia 2013 r. przed notariuszemE. K.wnioskodawcyD. B.iJ. Ś.złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku poB. Z.(dowód: zapewnienieD. B.k. 53 akt,J. Ś.k. 54 akt, akt notarialny k. 115-117 akt sprawy I Ns 637/11).
W dniu 2 czerwca 2015 r.S. (...)imienia F.S.z siedzibą wG.złożyła do tutejszego Sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku poB. Z.przez spadkobierców ustawowych. Jako uczestników dziedziczących spadek z ustawy wnioskodawca wskazał między innymi: brata spadkodawczyniJ. Ś.i siostrzeńców spadkodawczyniM. B.iD. B.. Odpis wnioskuM. B.,D. B.iJ. Ś.otrzymali dnia 13 lipca 2015 r. (dowód: wniosek k. 2-3, koperta k. 47 akt sprawy I Ns 325/15, potwierdzenie odbioru pism k. 69, 71-72 akt sprawy I Ns 325/15).
Na rozprawie w dniu 23 września 2015 r.M. B.złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku poB. Z.(dowód: oświadczenie k. 53 akt).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty dołączone do akt niniejszej sprawy, akt sprawy I Ns 325/15, I Ns 637/11 i I Ns 263/12 tutejszego Sądu oraz zapewnień spadkowych złożonych przezD. B.k. 53 akt,M. B.k. 53 akt,J. Ś.k. 54 akt,G. W.k. 96 akt.
Sąd uwzględnił dołączone dokumenty, ich prawdziwość nie była kwestionowana i nie budzi wątpliwości.
Sąd przyjął za prawdziwe zapewnienia spadkoweD. B.,M. B.,J. Ś.,G. W.o okolicznościach faktycznych sprawy, które to zapewnienia znalazły potwierdzenie w zgromadzonych dokumentach.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 1012 k.c.spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.
Zart. 1015.§ 1 k.c.wynika, że oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Oświadczenie to może być złożone ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018§3 k.c.). Złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przed notariuszem wymaga formy aktu notarialnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2006 r., I CSK 228/06, OSNC 2007, nr 7-8, poz. 123).
W niniejszej sprawie spadkobiercy ustawowi: mążA. Z. (1)i zstępni spadkodawczyni złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku po niej w przewidzianej prawem formie tj. przed notariuszem, a w przypadkuA. Z. (2)przed tutejszym Sądem.
WnioskodawcyJ. Ś.,M. B.iD. B., jako dalsi krewniB. Z., stali się uprawnionymi do dziedziczenia po niej dopiero po skutecznym odrzuceniu spadku przez męża i zstępnych spadkodawczyni. O swoim prawie do spadkuJ. Ś.iD. B.dowiedzieli się w lipcu 2013 r.. W dniu 13 sierpnia 2013 r. przed notariuszemE. K.wnioskodawcyD. B.iJ. Ś.złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku poB. Z.. NatomiastM. B.o powołaniu do spadku został zawiadomiony przez Sąd pismem zawierającym wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, który odebrał w dniu 13 lipca 2015 r. Na rozprawie w dniu 23 września 2015 r.M. B.złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku poB. Z..
Ponieważ zgodnie zart. 1015.§ 1 k.c.oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, to należy uznać, że oświadczenia wnioskodawców o odrzuceniu spadku zostały złożone z zachowaniem 6 miesięcznego terminu od dowiedzeniu się przez nich o tytule swojego powołania.
WniosekJ. Ś.,D. B.iM. B.o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu.
W niniejszej sprawie wnioskodawcy wnosili o przywrócenie terminu do złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku poB. Z.. Ponieważ wnioskodawcy złożyli oświadczenia w terminie wynikającym zart. 1015§1 k.c.nie doszło do przekroczenia terminu do złożenia oświadczeń. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia oświadczeń, na podstawieart.171 k.p.c.jako bezprzedmiotowy podlega odrzuceniu. Ponadto należy podkreślić, że nawet gdyby do takiego przekroczenia terminu doszło, to spadkodawca może wystąpić do sądu spadku z wnioskiem o uchylenie się od skutków prawnych braku oświadczenia, a nie o przywrócenie terminu.
W przypadku nie zachowania terminu zart. 1015§1 k.c., spadkodawca może wystąpić do sądu spadku z wnioskiem o uchylenie się od skutków prawnych braku oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, czyli skutków prawnych niezachowania terminów określonych wart. 1015 § 1 k.c., o ile brak oświadczenia (milczenie spadkobiercy) spowodowany był błędem lub groźbą (art. 1019 § 2 k.c.). Tym samym zostaną zniesione skutki prawne braku oświadczenia w terminie określone wart. 1015 § 2 k.c., spadkobierca "odzyskuje" więc możliwość złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Spadkobierca uchylający się od skutków złożonego oświadczenia ma obowiązek złożyć jednocześnie oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1019 § 1 pkt 2). Z tym uregulowaniem w sferze materialnoprawnej ściśle są związane uregulowania procesowe. Zgodnie zart. 690 § 2 k.p.c., jeżeli wskutek prawomocnego zatwierdzenia przez sąd uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia zmienia się krąg osób, co do których nabycie spadku zostało już stwierdzone, sąd po przeprowadzeniu rozprawy zmienia z urzędu postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i orzeka w tym przedmiocie. Rozstrzygnięcie sądu spadku w przedmiocie zatwierdzenia oświadczenia spadkobiercy o uchyleniu się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku (art. 1019 § 2 i 3 k.c.) ma samodzielny charakter i może nastąpić także po stwierdzeniu nabycia spadku (uchwała Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2007 r., III CZP 53/2007, LexisNexis nr 1437420, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 78, postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2012 r., V CSK 313/11, niepubl.).
Mając na uwadze powyżej zacytowane przepisy sąd odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenie oświadczeń i zatwierdził oświadczenia złożone przez wnioskodawców.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o treśćart 520 § 1 k.p.c.pozostawiając strony przy kosztach dotychczas poniesionych.
Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.
(...)