Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 143/12
Data wyroku: 2016-09-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 445§1 kc
Teza: zadośćuczynienie powinno mieć charakter kompensacyjny, przy czym jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej.

Sygn. akt: I C 143/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 września 2016 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym: Przewodniczący SSO Rafał Kubicki
Protokolant st. sekr. Agnieszka Grandys
po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. w Olsztynie na rozprawie
sprawy z powództwaI. M. (1),H. B.,C. Ś. (1),I. L.
przeciwko(...) S.A.wŁ.
o zapłatę i rentę

I
zasądza od pozwanego(...) S.A.wŁ.na rzecz powodów:

-I. M. (1)– kwotę 5.158,61 zł,
-H. B.– kwotę 5.158,61 zł,
-C. Ś. (1)– kwotę 2.579,31 zł,
-I. L.– kwotę 2.579,31 zł,
w każdym przypadku z ustawowymi odsetkami od 6 marca 2012 r. do 31 grudnia 2015 r. i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,

II
oddala powództwo o zapłatę w pozostałej części,

III
umarza postępowanie w sprawie o rentę,

IV
znosi wzajemnie koszty procesu między stronami,

V
nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Olsztynie) od:

-I. M. (1)– kwotę 480,07 zł,
-H. B.– kwotę 480,07 zł,
-C. Ś. (1)– kwotę 240,03 zł,
-I. L.– kwotę 240,03 zł,
- (...) S.A.wŁ.– 1.440,23 zł,
tytułem pokrycia poniesionych tymczasowo wydatków.
SSO Rafał Kubicki
Sygn. akt I C 143/12

UZASADNIENIE

F. T. (1), reprezentowana przez pełnomocnikaI. M. (1), wniosła o zasądzenie od(...) S.A.z siedzibą wŁ.kwoty 55.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, jakiej doznała na skutek wypadku z dnia 17 sierpnia 2010 r. oraz 13.651,71 zł tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia złożenia pozwu, tj. 6 marca 2012 r., do dnia zapłaty, a także o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto o rentę w wysokości 800 zł miesięcznie płatną z góry do dnia 10 każdego miesiąca wraz z odsetkami ustawowymi na wypadek opóźnieniaw płatności którejkolwiek z rat. Wskazała, że 17 sierpnia 2010 r., przechodzącw miejscowościK.przez przejście dla pieszych, została potrącona prze kierującego pojazdem markiV.onr rej. (...)K. G., który posiadał ubezpieczenie OC u pozwanego. Kierowca ten, w jej ocenie, ponosi wyłączną odpowiedzialność za zdarzenie, bowiem poruszał się z prędkością niedozwoloną w terenie zabudowanym, wynoszącą około 80 km/h. Na skutek wypadku powódka doznała urazu głowy z raną tłuczoną, urazu klatki piersiowej, urazu uogólnionego oraz złamania kłykcia bocznego goleni lewej, który skutkował zabiegiem operacyjnym i wpłynął istotnie na dotychczasowy tryb oraz jakość życia powódki, maksymalnie go pogarszając. Powódka przez długi okres czasu była unieruchomiona, następnie zmuszona poruszać się o kulach, co przyczyniło się do wystąpienia u niej udaru mózgu i cukrzycy. Dodatkowo u powódki ujawniły się zaniki pamięci, agresjai bezsenność. W tej sytuacji wypłacenie przez pozwanego roszczeń odszkodowawczych za doznaną przez powódkę krzywdę, jak też poniesione przez nią wydatki na leczenie, jest w pełni zasadne, podobnie jak zasądzenie renty z racji zwiększenia się jej potrzeb.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów procesu według norm przepisanych. Zakwestionował roszczenie powódki co do zasady, podnosząc, że to ona - jako osoba, która wtargnęła na jezdnię - została w toku postępowania karnego uznana odpowiedzialną za zaistnienie wypadku drogowego, czego dowodzi treść prawomocnego postanowienia wydanego w sprawie 1 Ds. 2962/10. Z tego też względu nie sposób przypisać sprawstwa wypadku kierowcy, który wprawdzie przekroczył prędkość dozwoloną, ale nie była to przyczyna zdarzenia. Ponadto pozwany podważył wysokość żądanych roszczeń jako nieudowodnionych.
W związku ze śmiercią powódkiF.T.(31 maja 2012 r.) do procesu wstąpili w jej miejsce jej następcy prawni: córkiI. M. (1),H. B.orazE. S.. W związku z tym w piśmie z 17 czerwca 2013 r. strona powodowa cofnęła pozew w części dotyczącej zasądzenia renty. Pozwany zakwestionował prawo następców prawnych do dochodzenia roszczeń po zmarłejF. T. (1). Następnie w związku ze śmierciąE. Ś.w dniu 20 kwietnia 2016 r. do procesu wstąpili jej następcy prawni: córkaI. L.oraz synC. Ś. (1). Pismem z 27 czerwca 2016 r. strona powodowa doprecyzowała żądanie pozwu poprzez zasądzenie na rzecz powodów:
- kwoty 55.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty w częściach przypadających na rzeczI. M. (1)iH. B.w 1/3 części, tj. po 18.333,33 zł; na rzeczI. L.iC. Ś. (1)w 1/6 części, tj. po 9.166,67 zł.
- kwoty 13.651,71 zł tytułem odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty w częściach przypadających na rzeczI. M. (1)iH. B.w 1/3 części, tj. po 4.550,57 zł; na rzeczI. L.iC. Ś. (1)w 1/6 części, tj. po 2.275,28 zł./k. 667-668/
W związku z powyższym pozwany podniósł, że powodowie nie wykazali podstawy dochodzonych przez nich roszczeń ani przyczyn określenia ich wysokości na wskazanym poziomie.
Strona powodowa w piśmie z 16 sierpnia 2016 r. określiła sposób dokonanych wyliczeń poszczególnych kwot wskazując, że są one warunkowane wysokością udziału spadkowego przypadającego na rzeczI. M. (1),H. B.,I. L.iC. Ś. (1)po zmarłych powódceF. T. (1)i jej córceE. Ś../k. 682-684/
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
PowódkaF. T. (1)przed wypadkiem z dnia 17 sierpnia 2010 r. zamieszkiwała w(...). Miała 83 lata, nie korzystała z opieki osób trzecich. Utrzymywała się z emerytury w kwocie około 1080 zł miesięcznie. CórkiI. M. (1)– mieszkająca wO.,H. B.– mieszkająca wŁ.orazE. S.– mieszkająca wB.utrzymywały z matką kontakt telefoniczny oraz w miarę możliwości odwiedzały ją w(...).
/dowód: zeznaniaI. M.k. 289v-290/
W dniu 17 sierpnia 2010 r.K. G.prowadził samochód markiV.onr rej. (...)zB.w kierunkuZ.. Przejeżdżając przez miejscowośćK., naruszył zasady ruchu drogowego, bowiem jechałz prędkością przekraczającą 70 km/h zamiast z prędkością administracyjnie dozwoloną, czyli 50 km/h. Zbliżając się do przejścia dla pieszych, spostrzegł znajdującą się w jego pobliżu starszą kobietę -F.T.. W odległości około 24 m od przejścia rozpoczął manewr hamowania. Kobieta nagle, bez zachowania wymaganej ostrożności, tj. rozeznania się w sytuacji na drodze, wtargnęła na jezdnię w okolicy prawej krawędzi przejścia dla pieszych. Pomimo gwałtowanego hamowaniaK. G.została potrącona przednim prawym narożnikiem auta i upadła na drogę.
/dowód: opinia z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych k. 529-545, opinie uzupełniające k. 561-562, 570-571, 587-589; z akt 1 Ds. 2926/10 - protokół oględzin miejsca zdarzenia k. 5-6; protokół oględzin pojazdu k. 7-9; dokumentacja fotograficzna k. 21; częściowo opinia z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego k. 52-61/
Z miejsca wypadkuF.T.przetransportowano doWojewódzkiego Szpitala (...)wB., gdzie na Oddziale Ratunkowym została zdiagnozowana oraz wdrożona do leczenia. Przy przyjęciu stwierdzono u niej powierzchowną ranę tłuczoną głowy okolicy ciemieniowo-potylicznej prawej, którą zaopatrzono chirurgicznie. Badanie neurologiczne nie wykazało objawów uszkodzenia układu nerwowego, czaszki, struktur kostnych klatki piersiowej oraz płuc.W wykonanym badaniu tomografii komputerowej głowy uwidoczniono w prawem półkuli mózgu obszar hypodensyjny odpowiadający starej zmianie naczyniopochodnej, cechy leukoarajozy oraz zaniki korowo-podkorowe. Powódka została wypisana na domu. W dniu 24 sierpnia 2010 r. zdjęto wymienionej szwy. Wykonane wówczas badanie RTG klatki piersiowej nie wykazało zmian urazowych. W okresie 26 sierpnia – 1 września 2010 r. u powódki nasiliły się objawy bólowe podudzia lewego. Z tego też powodu została przewieziona doKliniki (...)wB., gdzie rozpoznano zadawnione złamanie kłykcia bocznego goleni lewej. Przeprowadzono wówczas otwartą repozycję złamania i zespolenie śrubami, kończyna została unieruchomiona w opatrunku gipsowym. Zastosowaną profilaktykę przeciwzakrzepową. W dniu 1 lipca 2011 r. u powódki wystąpiły nagłe objawy zaburzeń równowagi oraz mowy, z którego to powodu wymieniona była hospitalizowana wWojewódzkim Szpitalu (...)wB.na Oddziale Neurologii, gdzie rozpoznano niedokrwienny udar mózgu. Zastosowano leczenie farmakologiczne. U powódki doszło do znacznego zaburzenia struktury mowy zarówno w sferze formułowania wypowiedzi jak też rozumienia oraz zaburzenia funkcji poznawczych – kojarzenia, pamięci, lateralizacji. Dodatkowo badania wykazały zmiany zapalne w płucach powódki oraz podwyższony poziom cukru we krwi. Przeprowadzono antybiotykoterapię i leczenie przeciwcukrzycowe. W dniu 13 lipca 2011 r. powódka wróciła do domu. Od czasu wystąpienia udaru znacznie nasiliły się deficyty pamięci powódki, która również wykazywała dezorientację, pobudzenie okresowe, halucynacje wzrokowe, lęki oraz zaburzenia snu. W dniu 23 września 2011 r. powódka została objęta leczeniem psychiatrycznym, które kontynuowano do kwietnia 2012 r.
/dowód:  dokumentacja medyczna k. 317;320;323;326;328;331;336;342;356/
Postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12 stycznia 2012 r.F. T. (1)została całkowicie ubezwłasnowolniona z powodu zaburzeń psychicznych.
/dowód: postanowienie z dnia 12.01.2012 r. I Ns(...), k. 115/
PowódkaF. T. (1)zmarła w dniu 31 maja 2012 r.
/dowód: odpis skrócony aktu zgonu k. 124/
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt(...), stwierdzono, że spadek poF. T. (1)na podstawie ustawy nabyły córkiI. M. (1),H. B.orazE. S.każda w 1/3 części.
/dowód: odpis postanowienia k. 272; odpisy skrócone aktów małżeństwa k. 129-131/
Aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 28 kwietnia 2016 r., Rep. A(...), stwierdzono, że spadek poE. Ś.na podstawie ustawy nabyli córkaI. L.orazC. Ś. (2), każdy w 1/2 części.
/dowód: akt poświadczenia dziedziczenia k. 670/
SamochódK. G.w chwili zdarzenia objęty był obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych wystawionym przez(...) S.A.z siedzibą wŁ.. Ubezpieczyciel został pisemnie zawiadomiony o wypadku, podjął postępowanie likwidacyjne, nie uznał jednak zasady odpowiedzialności i nie wypłacił powódce roszczeń odszkodowawczych/ bezsporne; akta szkody/.
Z neurologicznego punktu widzenia doznany przez powódkę powierzchowny uraz głowy w postaci stłuczenia okolicy ciemieniowo–potylicznej prawej zagoił się bez skutków ubocznych. Przebyty przez wymienioną udar mózgu nie miał natomiast etiologii urazowej, był spowodowany przez stenozę tętnic domózgowych lub mózgowych. Pogorszenie stanu zdrowia w przebiegu udaru nie miało zatem bezpośredniego ani pośredniego związku z wypadkiem komunikacyjnym.
/dowód : opinia biegłego z zakresu neurologii główna k. 427-430; uzupełniająca pisemna k. 456 oraz ustna k. 500/
Z punktu widzenia biegłego ortopedy obrażenia powódki doznane w wyniku wypadku były znaczne, jednakże nie pozostawały w związku ze schorzeniami samoistnymi typu cukrzyca i udar niedokrwienny mózgu.
/dowód : opinia biegłego z zakresu ortopedii k. 624/
Biegły traumatolog wykluczył, by złamanie kłykcia bocznego kości piszczelowej lewej przyczyniło się do udaru mózgu powódki, czy też zdiagnozowaneju niej cukrzycy.
/dowód : opinia biegłego z zakresu traumatologii k. 641/
Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 grudnia 2010 r. umorzono dochodzenie w sprawie wypadku drogowego zaistniałego w dniu 17 sierpnia 2010 r. w(...)polegającego na tym, że kierujący samochodem markiV. (...)nr rej. (...)potrącił piesząF. A.T., która wtargnęła z pobocza na jezdnię przed powyższy samochód i wskutek czego doznała rany tłuczonej głowy okolicy ciemieniowej, stłuczenia klatki piersiowej i złamania kłykcia bocznego kości piszczelowej lewej, z uwagi na stwierdzenie, że czyn ten nie zawiera znamion czynu zabronionego zart. 177 § 1 k.k.
/dowód :  z akt 1 Ds. 2926/10 – postanowienie z dnia 16.03.2011 r. k. 70-71; postanowienie z 06.12.2010 r. k. 64/
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zgłoszone przez powódkęF.T., następnie poparte i odpowiednio zmodyfikowane przez jej następczynie prawneI. M. (1),H. B.orazE. Ś.oraz dzieci tej ostatniej -I. L.orazC. Ś. (1), żądanie zasługiwało na częściowe uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem niniejszej sprawy było rozważenie zasadności dochodzonych przez stronę powodową na podstawieart. 436 §2, art. 445 §1, art. 444 §1 oraz art. 805 k.c.roszczeń odszkodowawczych, mających swe źródło w zaistniałym 17 sierpnia 2010 r. wypadku komunikacyjnym, w wyniku któregoF. T. (1)doznała urazu głowy w postaci stłuczenia okolicy ciemieniowo–potylicznej prawej, stłuczenia klatki piersiowej oraz złamania kłykcia bocznego kości piszczelowej lewej.
Odnośnie do żądania renty z punktu 4 pozwu, (które zostało cofnięte przez stronę powodową wobec śmierciF.T.) nastąpiło umorzenie postępowania na podstawieart. 355 § 1 k.p.c.(pkt III wyroku).
W świetle stanowiska pozwanego kwestionującego prawo powodówI. M. (1),H. B.,E. Ś.orazI. L.iC. Ś. (1)do dochodzenia zadośćuczynienia przysługującego pierwotnieF. T. (1)wskazać wypada, że kwestię tę regulujeart. 445 §3 k.c., zgodnie z którym roszczenie takie przechodzi na spadkobierców między innymi wtedy, gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego. Spadkobiercy mogą zatem dochodzić świadczenia należnego samemu poszkodowanemu, jeżeli w dacie składania pozwu o zapłatę zadośćuczynienia poszkodowany jeszcze żył, która to sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie – pozewF.T.wpłynął wszak do Sądu 7 marca 2012 r. Oczywistym jest przy tym – w tym też zakresie żądanie nie było podważane przez stronę pozwaną – że roszczenia odszkodowawcze jako prawa o charakterze majątkowym nie powiązane ściśle z osobą uprawnionego wchodzą do masy spadkowej i z tego powodu przysługują spadkobiercom zmarłego.
Przechodząc do istoty sprawy, trzeba wskazać, że pozwany zakwestionował swą odpowiedzialności za skutki zaistniałego w dniu 17 sierpnia 2010 r. zdarzenia drogowego w miejscowościK., powołując się na fakt umorzenia dochodzenia na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 6 grudnia 2010 r. z uwagi na stwierdzenie – w świetle opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego autorstwaW. S.– że czyn ten nie zawiera znamion przestępstwa zart. 177 § 1 k.k., (sygn. akt(...)). W tej sytuacji zdaniem pozwanego brak było podstaw do wywodzenia o spowodowaniu przezK. G.– objętego obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w(...) S.A.z siedzibą wŁ.- wypadku drogowego na szkodęF.T.. W sprawie poza sporem jest, że wina i sprawstwoK. G.w zakresie  przestępstwa zart. 177 § 1 k.k.nie zostały przesądzone w toku postępowania karnego. W przypadku prawomocnego wydania wyroku skazującego sąd cywilny byłby związany takim rozstrzygnięciem co do faktu popełnienia przestępstwa na podstawieart. 11 k.p.c.Sądu cywilnego nie wiążą jednak ustalenia wyroku uniewinniającego, czy też postanowienia umarzającego postępowanie. W takich wypadkach orzeczenie stanowi jedynie dowód z dokumentu urzędowego. Oznacza to, że strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić (art. 252 k.p.c.). Przepisart. 11 k.p.c.nie zabrania przy tym, w przypadku braku prawomocnego orzeczenia skazującego, dokonania sądowi ustaleń faktycznych we własnym zakresie, zgodnie zart. 233 k.p.c., na podstawie zgromadzonych na potrzeby postępowania cywilnego dowodów. Uwzględniając zatem, że postanowienieo umorzeniu postępowania karnego w sprawie(...)nie wiąże sądu cywilnego - przyjąć należy, iż na drodze karnej nie przesądzono w sposób wiążący kwestii odpowiedzialnościK. G.za wypadek drogowy, z którego zaistnieniem strona powodowa wiąże dochodzone roszczenia. Zaszła zatem potrzeba dokonania własnej oceny zasadności twierdzeń w tej kwestii. Przepisart. 11 k.p.c.nie ogranicza bowiem dopuszczalności samodzielnego ustalenia przez sąd cywilny okoliczności zdarzenia w zakresie, w jakim nie jest nimi zwiany na podstawie wyroku skazującego (por. wyrok z dnia 20 grudnia 2005 r., V CK 297/05, nie publ.)
Ustalona jest okoliczność – wynikająca zarówno z wniosków opinii z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego autorstwa biegłegoW. S.sporządzonej na potrzeby postępowania karnego, jak też opinii głównej oraz uzupełniających z zakresu rekonstrukcji zdarzeń drogowych autorstwaA. S.oraz protokołów oględzin miejsca zdarzenia, oględzin pojazdu i dokumentacji fotograficznej – że kierujący w dniu 17 sierpnia 2010 r. samochodem markiV. (...)nr rej. (...)K. G.jechał w miejscowościK.z prędkością przekraczającą 70 km/h, zaś manewr hamowania rozpoczął w odległości około 24 m od przejścia dla pieszych, na które nagle wtargnęłaF. T. (1). Eksperci byli więc zgodni, żeK. G.nie dostosował prędkości do administracyjnie dozwolonej w terenie zabudowanym, tj. 50 km/h. Wymienieni różnili się natomiast w ocenie, czy okoliczność ta pozostawała w związku przyczynowo – skutkowym z potrąceniem poszkodowanej.W. S.wywodził mianowicie, że kwestia ta nie rzutowała na zaistnieniem wypadku, albowiemK. G.nie miał możliwości uniknięcia zderzenia zF.T.– ze względu na jej niespodziewane wejście na jezdnię - nawet przy przyjęciu, iż prowadziłby autoz prędkością niższą niż 50 km/h.A. S.stanął natomiast na zgoła odmiennym stanowisku uznając, żeK. G.prowadząc pojazdz prędkością przekraczającą o przeszło 20 km/h prędkość dopuszczalną uniemożliwił sobie prawidłowe wykonanie manewru hamowania i tym samym przyczynił się do potrącenia poszkodowanej i to pomimo jej niewłaściwego zachowania na drodze.
Mając na względzie przytoczone rozbieżności Sąd uznał, że na podzielenie jako jasne, spójne i niesprzeczne zasługiwały w omawianym zakresie konkluzje ekspertyzy biegłegoA. S., który logicznie i z należytą starannością wykazał, że zachowanie obojga uczestników ruchu drogowego – zarówno kierowcyK. G.jak i pieszejF.T.– było w omawianych okolicznościach nieprawidłowe i przyczyniło się do zaistnienia wypadku.K. G.umyślnie bowiem naruszył podstawową w ruchu drogowym zasadę poruszania sięz prędkością administracyjnie dozwoloną w terenie zabudowanym,F. T. (2)zaś nie zachowała reguł należytej ostrożności, wchodząc nagle, bez uprzedniego rozeznania w sytuacji drogowej, na jezdnię - wprost pod nadjeżdżający samochód.
W świetle okoliczności umyślnego przekroczenia przezK. G.prędkości o przeszło 20 km/h podnoszona przez stronę powodową kwestia naruszenia przez niego jednocześnie zasad ostrożności poprzez zaniechanie zachowania szczególnej uwagi przy zbliżaniu się do przejścia dla pieszych nie mogła zyskać akceptacji.K. G.prawidłowo wszak obserwował drogę, co zaowocowało rozpoczęciem przez niego manewru hamowania we właściwym z obiektywnego punktu widzenia – co przyznali zgodnie obaj eksperci - momencie. Na przeszkodzie zatrzymaniu samochodu stanęła zaś wyłącznie nadmierna prędkość,z którą wymieniony poruszał się feralnego dnia, przejeżdżając przezK.. Okoliczność tę dostrzegł również biegłyW. S., który wyraził zapatrywanie, że gdybyK. G.rozpoczął hamowanie w miejscu przez niego wskazanym poruszając się z prędkością administracyjnie dozwoloną uniknąłby zdarzenia z poszkodowaną (zob. strona 8 opinii).
Sąd oddalił wniosek strony pozwanej o przesłuchanie w charakterze świadkówJ. K.orazK. G.. Przede wszystkim pozwany sformułowałw odpowiedzi na pozew tezę dowodową w sposób zbyt ogólny – nie podając konkretnych spornych faktów, które zamierzał udowodnić. Świadkowie nie powinni być źródłem twierdzeń wnioskodawcy. Ich zeznania powinny zmierzać do potwierdzenia ściśle określonej tezy dowodowej. Nie powinni być przesłuchiwani „na okoliczności wypadku”. Niezależnie od tego wszystkie okoliczności wypadku, łączniez oceną przyczyn i skutków, wynikają z opinii biegłego sądowego sporządzonej na potrzeby tej sprawy, a opinia ta – po uzupełnieniu nie była już przez strony kwestionowana.
W tej sytuacji Sąd stwierdził, że zarównoK. G.jak iF. T. (2)są w równym stopniu odpowiedzialni za spowodowanie wypadku drogowego z dnia 17 sierpnia 2010 r. Stopień przyczynienia sięF.T.do wypadku był znaczny. Pozwana, naruszając zakaz zart. 14 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym(Dz. U. Nr 98, poz. 602), wtargnęła wszak na jezdnię nagle, całkowicie ignorując fakt zbliżania się samochodu kierowanego przezK. G.. Co więcej, z opinii (k. 545) wynika, że przed wejściem na jezdnię powódka stała odwrócona tyłem do nadjeżdżającego pojazdu. Oczywistym jest zaś, że pieszy mając zamiar wejść na drogę obowiązany jest do zachowania szczególnej ostrożności polegającej na obserwowaniu innych uczestników ruchu. Nie może bez rozejrzenia się wejść bezpośrednio przed jadący pojazd - również na przejściu dla pieszych.
Sąd miał przy tym na uwadze, że stosownie do treściart. 362 k.c.poszkodowany, który swoim zachowaniem wpłynął na powstanie szkody, winien ponieść konsekwencje swojego postępowania. Sam stopień przyczynienia się do szkody nie oznacza jednak automatyzmu w redukcji należnych roszczeń. O obniżeniu odszkodowania, czy zadośćuczynienia, decyduje bowiem Sąd biorąc pod uwagę okoliczności mające znaczenie dla danego przypadku, w tym nieprawidłowość zachowania poszkodowanego, porównanie stopnia winy obu stron, czy rozmiar doznanej krzywdy/por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 22 marca 2012 r. I ACa 911/12 Lex 1294715; orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2008 r. IV CSK 243/08, LEX nr 590267/.
Powyższe przemawiało zatem za pomniejszenie należnych powódceF. T. (2)z tytułu wypadku drogowego roszczeń odszkodowawczych o 50%, które ma adekwatne odniesienie w stosunku do roszczeń jej następców prawnych.
W tym miejscu zauważyć trzeba, że podstawą czynionych w sprawie ustaleń faktycznych stała się niekwestionowana również dokumentacja medycznaF.T.z okresu jej hospitalizacji korespondujące z zeznaniamiI. M. (1). W ich świetle nie budzi wątpliwości fakt, żeF. T. (2)przed dniem wypadku pozostawała wyłącznie pod opieką lekarza pierwszego kontaktu. Na skutek wypadku doznała zaś powierzchownego urazu głowy z raną tłuczoną, urazu klatki piersiowej, urazu uogólnionego oraz złamania kłykcia bocznego goleni lewej. W świetle jednoznacznych, nie budzących wątpliwości, wzajemnie ze sobą korespondującychi merytorycznie słusznych wniosków przeprowadzonych na potrzebę niniejszego postępowania pisemnych opinii głównych oraz uzupełniających z zakresu traumatologii, ortopedii i neurologii nie budzi także wątpliwości, że ww. obrażenia powstały w wyniku wypadku samochodowego. Eksperci wykluczyli przy tym w sposób jednoznaczny, aby skutkiem zdarzenia, pozostającym z nim w bezpośrednim bądź pośrednim związku, była zdiagnozowana uF.T.cukrzyca, czy też udar mózgu, którego wymieniona doznała w dniu 1 lipca 2011 r. i na skutek którego nasiliły się u niej deficyty pamięci, dezorientacja, halucynacje wzrokowe, lęki oraz zaburzenia snu. Biegli byli zgodni, że wskazane schorzenia (cukrzyca i udar mózgu) nie miały etiologii urazowej, lecz charakter samoistny wynikający głównie z zaawansowanego wieku poszkodowanej. Udar mózgu był spowodowany przy tym przez stenozę tętnic domózgowych lub mózgowych, która rozwijała się u wymienionej już w okresie poprzedzającym wypadek z dnia 17 sierpnia 2010 r., czego dowodzą wyniki badań neurologicznego i tomografii komputerowej wykonane bezpośrednio po zdarzeniu. Na ich podstawie uwidoczniono bowiem w prawej półkuli mózgu powódki obszar hypodensyjny odpowiadający starej zmianie naczyniopochodnej, cechy leukoarajozy oraz zaniki korowo-podkorowe świadczące o istniejącej od dłuższego czasu chorobie naczyń mózgowych wymienionej. Biegli zanegowali przy tym, aby wpływ na wystąpienie udaru miało unieruchomienieF.T.w wyniku zastosowania opatrunku gipsowego na złamanej nodze, czy też nadwaga wymienionej. W ich ocenie czynnikami odpowiedzialnymi za wystąpienie udaru, obok wieku, były bowiem współistniejące u wymienionej nadciśnienie tętnicze, miażdżyca i cukrzyca.
Uwzględniając powyższe, przy braku podstaw do podważenia jasnych, spójnych i konsekwentnych wywodów poszczególnych opinii, korespondujących ze sobąi wzajemnie się uzupełniających z punktu widzenia treściart. 286 k.p.c., stwierdzić wypada, że rodzaj, zakres doznanych przezF. T.urazów oraz ich skutków, jak również związanych z nimi niedogodności są oczywiste.
Strony niniejszego sporu odmiennie również oceniały rozmiar następstw wypadku z dnia 17 sierpnia 2010 r. w zakresie dotyczącym doznanych przezF. T.w jego wyniku krzywd i cierpień. W konsekwencji pozwany podnosił, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uznania żądań strony powodowej. W jego ocenie roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia w wysokości 55.000 zł jest wygórowana.
Odnosząc się do powyższego, zaznaczyć należy, że zgodnie zart. 445 §1 k.c.w przypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, przy czym suma pieniężna stanowić ma ekwiwalent szkody niemajątkowej. W myśl przyjętego w doktrynie i ugruntowanego w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądu, zadośćuczynienie winno mieć przede wszystkim charakter kompensacyjny, przy czym jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną. Zadośćuczynienie powinno być środkiem pomocy dla poszkodowanego i pozostawać w odpowiednim stosunku do rozmiaru krzywdy i szkody niemajątkowej. Na krzywdę poszkodowanego składają sięz kolei cierpienia fizyczne w postaci bólu i innych dolegliwości oraz cierpienia psychiczne polegające na ujemnych uczuciach przeżywanych bądź w związkuz cierpieniami fizycznymi, bądź w związku z następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, zwłaszcza trwałymi i nieodwracalnymi. Jednocześnie kwota zadośćuczynienia nie może być nadmierna oraz winna być należycie wyważonai utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkomi przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1985 r., II CR 94/85, Lex nr 8713).
Tak więc z jednej strony zadośćuczynienie musi przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną, z drugiej zaś powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej. Zasada umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia trafnie łączy wysokość zadośćuczynieniaz wysokością stopy życiowej społeczeństwa, gdyż zarówno ocena, czy jest ono realne, jak i czy nie jest nadmierne, pozostawać musi w związku z poziomem życia (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 r., IV CKN 1266/00). Jednocześnie reguła umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia nie może oznaczać przyzwolenia na lekceważenie takich bezcennych wartości jak zdrowie czy integralność cielesna,a okoliczności wpływające na określenie tej wysokości, jak i kryteria ich oceny muszą być zawsze rozważane indywidualnie w związku z konkretną osobą poszkodowanegoi sytuacją życiową, w której się znalazł (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007r., I CSK 384/07, LEX nr 351187).
Zgodnie zaś z utrwalonym już stanowiskiem Sądu Najwyższego, przy ocenie wysokości zadośćuczynienia należy uwzględnić przede wszystkim nasilenie cierpień, długotrwałość choroby, rozmiar kalectwa, trwałość następstw zdarzenia oraz konsekwencje uszczerbku na zdrowiu w życiu osobistym i społecznym (tak Sąd Najwyższy m. in. w wyroku z dnia 10 czerwca 1999 r., UKN 681/98, OSNAP 2000/16/626 oraz w wyroku z dnia 24 października 1968r., I CR 383/68, LEX nr 6407).
W związku z powyższym dla określenia rozmiaru krzywdy doznanej przezF. T.koniecznym stało się posiłkowanie stanowiskiem biegłychz zakresu traumatologii, ortopedii i neurologii. Eksperci w pełnych, jasnychi wyczerpujących opiniach wskazali, żeF. T. (2)doznała w wyniku wypadku komunikacyjnego urazów w obrębie głowy, klatki piersiowej i nogi lewej, które z uwagi na wiek wymienionej w dacie zdarzenia (tj. 83 lata), miały istotne znaczenie dla stanu jej zdrowia, tym niemniej nie wywołały szczególnie negatywnych następstw. Biegli byli przy tym zgodni, że cierpienia psychiczne i fizyczne wymienionej, zwłaszcza związane z zaopatrzeniem nogi w gips i związane z tym pobyt w szpitalu oraz utrudnienia w poruszaniu się, były duże. Powódka wymagała wsparciai pomocy osób trzecich.
Co istotne, Sąd miał na uwadze, że uszczerbek na zdrowiu wymienionej służyć może tylko jako pomocniczy środek ustalania rozmiaru odpowiedniego zadośćuczynienia. Decydujące znaczenie w tym względzie miał bowiem - jak to już wyżej wskazano - rozmiar doznanych przez nią cierpień fizycznych i psychicznych, a te były znaczne, jeśli weźmie się pod uwagę, że proces jej leczenia był bolesny, a ich skutki były odczuwane do końca życia.
Reasumując, w niniejszej sprawie spośród okoliczności mających wpływ na wysokość zadośćuczynienia wymienić należy stopień uszczerbku, jego skutek oraz całokształt cierpień fizycznych i psychicznych, jakich doznałaF. T. (2). Skala tego rozmiaru, choć oczywiście nieprzekładalna wprost na wysokość zadośćuczynienia, niewątpliwie pośrednio musi rzutować na ocenę wysokości wyjściowo ustalanej kwoty zadośćuczynienia.
Mając na względzie wszystkie wyżej wskazane okoliczności, w tym kompensacyjny charakter zadośćuczynienia i zasadę jego umiarkowanej wysokości Sąd uznał, że odpowiednią kwotą zadośćuczynienia dla strony powodowej w realiach niniejszej sprawy będzie kwota w łącznej wysokości 20.000 zł.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że zasądzenie zadośćuczynienia w całym zakresie, tj. 55.000 zł, byłoby nieuzasadnione. Kwota ta bowiem byłaby zawyżona i nie odpowiadałaby rozsądnym granicom przy uwzględnieniu aktualnych warunkówi przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa, co oznacza, że stanowiłaby w istocie źródło nienależnego wzbogacenia strony powodowej. Nie negując zatem stanowiska, że w subiektywnym odczuciu następców prawnych poszkodowanej jej krzywda była bezmierna i zasługiwała na maksymalną kompensatę, nie sposób przy ocenie dochodzonego na tym tle roszczenia abstrahować od ukształtowanej praktyki sądowej, której względna jednolitość odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa. Na tym tle przyjąć należy, że wyznacznikiem wymiaru kompensaty krzywdy nie powinno być subiektywne odczucie osób najbliższychF. T. (2).
Wnioski dowodowe dotyczące biegłych: diabetologa, rehabilitanta i psychologa zostały w procesie cofnięte (k. 686, 289).
Co najbardziej w tym względzie istotne bardzo znaczna część twierdzeń strony powodowej dotycząca następstw wypadku nie znalazła potwierdzenia w dowodach (opiniach biegłych) – chodzi o wszystko to, co w pozew łączył z cukrzycą i udarem. Zakres krzywdy udowodnionej w tym procesie był znacznie mniejszy od tego, jaki został nakreślony twierdzeniami pozwu. Nie mogło to nie spowodować znacznego ograniczenia wysokości zadośćuczynienia.
Orzekając zaś w zakresie żądania o odszkodowanie w kwocie 13.651,71 zł Sąd kierował się treścią przepisuart. 444 §1 k.c.stanowiącego, że odszkodowanie przewidziane w powołanym artykule obejmuje wszelkie wydatki pozostającew związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, jeżeli są konieczne i celowe (por. M. Nesterowicz (w:) Kodeks..., s. 425; G. Bieniek (w:) Komentarz..., s. 16; wyrok SN z dnia 9 stycznia 2008 r., II CSK 425/07, M. Praw. 2008, nr fl, S.-116) orazart. 322 k.p.c.Bezsporną okolicznością jest bowiem fakt, że powódka w związku z zaistniałym zdarzeniem i doznanych wskutek niego obrażeniami ciała poniosła koszt usługi przyrządów medycznych, lekarstw, przejazdów, diety bogatej w wapń oraz koszty paliwa na dojazdy i zapewnianą jej opiekę, na co przedłożyła stosowne rachunki.
Pozwany nie odniósł się do tych wydatków krytycznie. Jego stwierdzenie, że kwestionuje wysokość roszczeń pozwu, było niewystarczające. Strona ma obowiązek wypowiadać się krytycznie i konkretnie o twierdzeniach przeciwnika, w innym razie naraża się na uznanie tych twierdzeń za milcząco przyznane.
Sąd uznał je w zasadzie za koszty zasadnie poniesione i w tym zakresie podzielił argumentację strony powodowej, zasądzając od pozwanego żądaną na tej podstawie prawnej kwotę w wysokości 10.951,71 zł. W zakresie tylko kosztów wykazanych przezF. T.na dietę związaną z cukrzycą w wysokości 2.700 zł Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Jak to już bowiem zostało wykazane powyżej zdiagnozowana cukrzyca nie pozostawała w związku z zaistniałym wypadkiem drogowym. Koszty poniesione przez wymienioną na specjalistyczną dietę dla osób chorujących na cukrzycę podyktowane są zatem innymi względami niż wynikłymi z następstw zdarzenia z dnia 17 sierpnia 2010 r., co musiało znaleźć odzwierciedlenie w obniżeniu zasądzonej z tego tytułu kwoty.
Powyższe, wobec uznania przyczynieniaF.T.do zaistnienia zdarzenia drogowego z dnia 17 sierpnia 2010 r. w 50% skutkowało obniżeniem dochodzonych roszczeń odszkodowawczych (kwoty zadośćuczynienia 20.000 zł i odszkodowania 10.951,71 zł) o 50% i - stosownie do treści postanowienia Sądu Rejonowego w Łodzi z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt(...)i aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 28 kwietnia 2016 r., Rep. A(...)– przydzielenia poszczególnym powodom stosownie do udziałów, jakie im przypadły z tytułu stwierdzenia nabycia spadku na podstawie ustawy poF. T. (2), czyli w 1/3 części, jeżeli chodzi o córki wymienionejI. M. (1)iH. B.(czyli po 5.158,61 zł) oraz z tytułu stwierdzenia nabycia spadku na podstawie ustawy poE. Ś.w 1/6 części na każde z jej dzieci:I. L.orazC. Ś. (1)(czyli po 2.579,31 zł).
O odsetkach od zasądzonych roszczeń orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.ustalając, że ustawowe należą się od dnia 6 marca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2015 r., za ustawowe za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. (punkt I wyroku).
W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu jako zawyżone na ww. podstawach prawnych, o czym orzeczono w punkcie II wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c.znosząc je wzajemnie między stronami z uwagi na częściowe jedynie uwzględnienie żądańw podobnym zakresie.
Jednocześnie, na podstawieart. 113 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakazano - w związkuz nieuiszczeniem części kosztów sądowych z opinii biegłych - ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa odI. M. (1)iH. B.kwoty po 480,07 zł, odI. L.orazC. Ś. (1)kwoty po 240,03 zł, a od pozwanego kwotę 1.440,23 zł. Podstawą ustalenia tych kwot było – jak wcześniej – uznanie, że strony wygrały w podobnym zakresie i powinny pokryć koszty w takim samym stosunku.