Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 98/16
Data wyroku: 2016-04-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Robert Pabin (delegowany), Iwona Podwójniak, Barbara Bojakowska
Słowa kluczowe: Zasady Współżycia Społecznego
Podstawa prawna: art. 189 kpc, art. 5 kc

Sygn. akt I Ca 98/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 kwietnia 2016 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie: SSO Iwona Podwójniak
SSR Robert Pabin (delegowany)
Protokolant: sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 roku w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z powództwaK. D.
przeciwkoM. G.
o ustalenie istnienia prawa
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli
z dnia 24 listopada 2015 roku, sygnatura akt I C 602/15
oddala apelację.
Sygn. akt I Ca 98/16

UZASADNIENIE
PowódkaK. D.w pozwie przeciwko pozwanejM. G.– po sprecyzowaniu żądania – domagała się ustalenia, że obecny stan posiadania nieruchomości, tj.lokalu mieszkalnego nr (...)położonego wZ.przyul. (...)– jest zgodny z prawem, a pozwana nie ma prawa tego stanu naruszać.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 listopada 2015 roku Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli powództwo oddalił.
Rozstrzygnięcie zapadło po następujących ustaleniach i wnioskach.
Lokal nr (...)położony wZ.przyul. (...)był własnościąS. F.konkubenta pozwanej, który zamieszkiwał w nim wraz z pozwaną i dziećmi do stycznia 2013 roku. Po tej dacie w lokalu mieszkała pozwana wraz z dziećmi, nie uiszczając żadnych opłat.
Pozwana na wezwanieS. F.do opuszczenia lokalu, które miało miejsce w dniu 30 września 2013 roku, nie uczyniła tego.
Na początku listopada 2013 rokuJ. D.poinformował matkę pozwanej, że kupił ten lokal odS. F..
W dniu 13 listopada 2013 roku pod nieobecność pozwanej w mieszkaniu, okazało się, że zamknięto go na zamek, do którego ona nie posiada klucza. Pozostawiono numer telefonu i informację, że w sprawie zabrania rzeczy należy kontaktować się z nowym właścicielem lokalu.
Nowy właściciel –K. D.okazała akt notarialny potwierdzający tytuł do lokalu. Odmówiła wydaniaM. G.kluczy do lokalu i udostępnienia mieszkania jej i dzieciom.
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 roku Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli nakazałK. D.przywrócenieM. G.i jej dzieciom posiadania przedmiotowego lokalu.
K. D.nabyła prawo odrębnej własnościlokalu mieszkalnego numer (...)położonego przyul. (...)wZ.odS. F.w dniu 6 listopada 2013 roku.
K. D.jest ujawniona jako właścicielka przedmiotowego lokalu w księdze wieczystej.
M. G.na podstawie wyroku w sprawie o przywrócenie posiadania wszczęła egzekucję przeciwkoK. D.w celu wprowadzenia jej w posiadanie lokalu.
Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji wskazał, że żądanie ustalenia, że obecny stan posiadania nieruchomości, tj.lokalu mieszkalnego nr (...)położonego wZ.przyul. (...)jest zgodny z prawem, a pozwana nie ma prawa tego stanu naruszać, jest żądaniem ustalenia faktów.
Pozwana jest uprawniona z wyroku o przywrócenie posiadania, dopóki nie zostanie on pozbawiony wykonalności.
Ponadto powództwo zart. 189 k.p.c.ma podstawę tylko wtedy, gdy istnieje interes prawny. Taki interes zachodzi gdy sam skutek jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów i definitywnie zakończy spór istniejący lub zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. Interes prawny nie istnieje, gdy jest możliwe wytoczenie innego powództwa, gdzie powód może osiągnąć ochronę swoich praw.
Tak jest w niniejszej sprawie. Powódka nie ma interesu w ustaleniu prawa do lokalu, nie może także żądać ustalenia faktów, gdyż nie doprowadzi to do pozbawienia wykonalności wyroku z dnia 29 stycznia 2014 roku i nie zapobiegnie postępowaniu egzekucyjnemu.
Powódka może uzyskać ochronę przez zgłoszenie powództwa negatoryjnego w trybie przepisuart. 222 § 2 k.c.– przeciwko wszystkim uprawnionym z orzeczenia o przywrócenie posiadania.
Wreszcie rację ma pozwana, że żądanie powódki pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Do sytuacji obecnej doprowadziła sama powódka, która zamiast uzyskać wyrok eksmisyjny, wyrzuciła powódkę i jej dzieci z mieszkania. Nie respektując prawa, nie może żądać skutecznej ochrony przed działaniami podejmowanymi przez pozwaną w zgodzie z porządkiem prawnym.
Apelację złożyła powódka. Zaskarżyła wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 189 k.p.c.poprzez błędną, sprzeczną z prawem i zasadami logiki ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż powódka nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia jej prawa, zaś powództwo nie dotyczy ustalenia prawa lecz faktów.
Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania za pierwszą i drugą instancję.
W uzasadnieniu wskazała, że skoro pozwana w niniejszej sprawie wszczęła egzekucję z wyroku nakazującego powódce wydanie lokalu i wprowadzenie pozwanej w posiadanie, to ona zmuszona była wystąpić z pozwem o ustalenie, że jest właścicielką przedmiotowego lokalu, zaś jej stan posiadania jest zgodny z prawem. Powództwo takie wytoczyła kierując się treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2005 roku w sprawie II CK 678/04, w którym wskazano, że osoba uprawniona pomimo przegrania procesu posesoryjnego może wystąpić z powództwem o świadczenie (wydanie rzeczy) tylko wtedy, gdy powód z procesu posesoryjnego odzyskał posiadanie spornej rzeczy. Przed wykonaniem wyroku posesoryjnego, może on żądać jedynie ustalenia swego prawa.
W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie.
W uzasadnieniu podniosła, żeS. F.sprzedał lokal „wraz z własnymi dziećmi oraz ze mną”. Dzieci miały prawo mieszkać w lokalu. Dzieci są niepełnosprawne.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Choć należy podzielić zarzuty skarżącej o braku podstaw dla stanowiska, że żądanie w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia faktów, jak również uznać należy zarzuty zaskarżenia odwołujące się do treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2005 roku w sprawie II CK 678/04, to mimo tego brak jest jednak przesłanek do uwzględnienia powództwa.
Mianowicie w okolicznościach, które w sprawie zostały ujawnione, uznać należy, że powódka w trybie jak w niniejszej sprawie nie może korzystać z ochrony prawnej, przez wzgląd na zasady współżycia społecznego.
Zgodnie z przepisemart. 5 k.c.nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Rację ma sąd pierwszej instancji, że powódka nadużyła prawa własności. Nie będąc w posiadaniu rzeczy, samowolnie naruszyła władanie lokalem innych osób, do czego nie była w żaden sposób uprawniona. Obowiązująca jest zasada, że nikt nie może samowolnie naruszać posiadania innej osoby nawet wtedy, gdy osoba ta posiada rzecz bezprawnie. Zgodnie z przepisem art., 342k.c.nie wolno naruszać samowolnie posiadania, chociażby posiadacz był w złej wierze. Obowiązek nienaruszania posiadania w drodze czynu samowolnego dotyczy również osoby, której prawo do posiadania rzeczy wynika z tytułu własności.
Tymczasem powódka samowolnie wyzuła z władztwa nad przedmiotowym lokalem pozwaną i małoletnie dzieci. Lokal ten zaspokajał potrzeby mieszkaniowe pozwanej i małoletnich dzieci. Oczywiście nie jest możliwe dokonywanie w niniejszym postępowaniu stanowczych ocen co do charakteru władztwa pozwanej i małoletnich dzieci i ich uprawnień do przedmiotowego lokalu. Faktem prawnym jest jednak, że w sprawie I C 947/13 Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli nakazał powódce w niniejszej sprawieK. D.przywrócićM. G.,D. F.iL. F.posiadanielokalu mieszkalnego numer (...)położonego wZ.przyulicy (...)poprzez wydanie powodom tegoż lokalu oraz wszystkich kluczy do zamków wejściowych. Orzeczenie to jest prawomocne i stanowi obowiązujący tytuł wykonawczy i według zgodnego wskazania stron zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne dla jego przymusowej realizacji. Powyższe jednoznacznie oznacza istnienie tytułu prawnego do odzyskania przez pozwaną i małoletnichD.iL. F.władztwa nad lokalem. Co prawda ochrona pozwanej i małoletnich dzieci na podstawie wyroku w sprawie posesoryjnej ma charakter jedynie tymczasowy, ponieważ powódkaK. D.posiada silniejsze prawo własności, w oparciu o które może uzyskać także władztwo nad rzeczą, niemniej poprzez wykonanie orzeczenia posesoryjnego zostanie przywrócony stan sprzed samowolnego naruszenia posiadania, tj. stan, w którym powódka – realizując zgodnie z obowiązującym prawem uprawnienia z prawa własności – winna była wystąpić z pozwem o eksmisję pozwanej i dzieci. W sprawie o eksmisję pozwana i jej małoletnie dzieci mogliby podjąć jakąkolwiek ewentualną obronę, zgłosić zarzuty. Nie można również wykluczyć – choć oczywiście w niniejszej sprawie tego nie można przesądzić – możliwość ewentualnego orzekania o uprawnieniu do lokalu socjalnego. Tymczasem poprzez samowolne wyzucie z władztwa, pozwana i małoletni zostali pozbawieni możliwości obrony i – co najmniej potencjalnie – ubiegania się o prawo do lokalu socjalnego. Przywrócenie stanu sprzed samowolnego naruszenia posiadania przywróci rzeczywistą sytuację stosunków między stronami i i pozwoli na stosowanie norm prawa w rzeczywistych relacjach stron, eliminując niekorzystną dla pozwanej i jej dzieci sytuację, w której – na skutek nie zasługującego na ochronę prawną samowolnego naruszenia posiadania – pozbawiono ich władztwa nad rzeczą i ewentualnych możliwości „obronnych” w sprawie o eksmisję. Trafnie sąd pierwszej instancji wskazał, że powódka nie respektując prawa, nie może żądać skutecznej ochrony przed działaniami podejmowanymi przez pozwaną w zgodzie z porządkiem prawnym.
Z tych względów apelacja nie mogła znaleźć podstaw, co uzasadniało jej oddalenie, o czym orzeczono w oparciu o przepisart. 385 k.p.c.