Sąd Okręgowy we Wrocławiu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 411/16
Data wyroku: 2016-06-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Stanisław Jabłoński, Dorota Nowińska, Robert Zdych
Słowa kluczowe: Apelacja
Podstawa prawna: art.437kpk

Sygn. akt. IV Ka 411/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 czerwca 2016 r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO  Robert Zdych
Sędziowie  SSO Dorota Nowińska
SSO Stanisław Jabłoński (spr.)
Protokolant   Justyna Gdula
po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r.
sprawyZ. G.
urodz. (...)weW., synaP.iM.zd.B.
oskarżonego o przestępstwo zart. 270 § 2 kkw zw. zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Śródmieścia
z dnia 21 stycznia 2016 roku    sygn. akt II K 407/14
uchyla zaskarżony wyrok i na podstawieart. 17 § 1 pkt 9 kpkpostępowanie w sprawieZ. G.umarza, a kosztami sądowymi w sprawie obciąża oskarżycielkę subsydiarnąR. C..
Sygn. akt IV Ka 411/16

UZASADNIENIE
Z. G.został oskarżony o to, że w okresie od 2001 r. do chwili obecnej weW.usiłuje doprowadzić oskarżycielkę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wypełnienie weksla in blanco stanowiącego zabezpieczenie pożyczki udzielonejF. C.na kwotę 50 000 zł pomimo, że zmarłyF. C.umówił się z oskarżonym na pożyczenie tylko 5 000 zł, a następnie wszczął wobec oskarżycielki postępowanie komornicze w celu wyegzekwowania nienależnej mu kwoty 50 000 zł,
to jest o popełnienie czynu opisanego wart. 13 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kk
Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia:

I
uznałZ. G.za winnego tego, że w okresie od 27 marca 2001 r. do 6 października 2014 r. weW.usiłował doprowadzićF.iR. C.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że wypełnił weksel in blanco oraz sporządził deklarację wekslową na podpisanej in blanco kartce na kwotę 50 000 zł, pomimo, że kwota pożyczki miała wynosić 5 000 zł i na tej podstawie uzyskał sądowy nakaz zapłaty, a następnie wszczął egzekucję komorniczą,

tj. za winnego czynu zart. 270 § 2 k.k.w związku zart. 13 § 1 k.k.w związku zart. 286 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w związku zart. 11 § 3 k.k.wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 69 § 1 i § 2 k.k.orazart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres 3 lat próby;

III
na podstawieart. 626 § 1 k.p.k.iart. 628 pkt 2 k.p.k.w związku zart. 640 k.p.k.zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty procesu w wysokości 300 (trzysta) zł

Apelację od powyższego wyroku wywiódł obrońca oskarżonego, zarzucając mu:

1
Obrazę przepisów postepowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku, a mianowicieart. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.w zw. zart. 55 § 1 i 2, art. 56 § 2 i art. 330 § 2 k.p.k.poprzez prowadzenie przez Sąd I-ej Instancji postępowania na podstawie aktu oskarżenia pokrzywdzonejR. C.z dnia 23.06.2014r., kiedy to pokrzywdzonaR. C.złożyła subsydiarny aktu oskarżenia osobiście po upływie miesiąca od doręczenie jej zawiadomienia o postanowieniu z dnia 11.04.2014 r. organu postępowania przygotowawczego w przedmiocie powtórnego umorzeniu dochodzenia, w sytuacji gdy ww. przepisy postępowania wprowadzają wymóg złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia w terminie miesiąca od doręczenia pokrzywdzonej ww. zawiadomienia o umorzeniu dochodzenia sporządzonego i podpisanego przez adwokata lub radcę prawnego, a tym samym z uwagi na przekroczenie przez pokrzywdzoną prekluzyjnego terminu do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia Sąd I-ej instancji nie powinien prowadzić przedmiotowego postępowania i powinno być ono umorzone z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą,

2
Obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku (art. 438 pkt. 2 kpk), a mianowicieart. 55 § 1 i 2 oraz art. 330 § 2 k.p.k.poprzez prowadzenie przez Sąd I - ej Instancji postępowania na podstawie aktu oskarżenia pokrzywdzonejR. C.z dnia 23.06.2014r., kiedy to z akt postępowania przygotowawczego wynika, żeF. C.dnia 31.05.2001 r. złożył do Prokuratury Rejonowej dla Wrocławia – Fabrycznej zawiadomienie o przestępstwie o ten sam czyn co zawiadomienie pokrzywdzonejR. C., które było rozpoznawane przez tą Prokuraturę w postępowaniu przygotowawczym pod sygn. akt 1 Ds. 3915/01, a tym samym ewentualna procedura do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia do Sądu powinna być wdrożona przez pokrzywdzonych w związku z ww. postępowaniem w roku 2001, a nie w związku z postępowaniem przygotowawczym o sygn. akt 1 Ds. 467/14

3
Obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku (art. 438 pkt. 2 kpk), a mianowicieart. 7 kpkw zw.art. 410 kpkpolegającą na dowolnej, subiektywnej oraz fragmentarycznej ocenie dowodów zebranych w sprawie przejawiającą się w pominięciu dowodu z deklaracji wekslowej z dnia 31.12.2000r., nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 23.04.200lr., umowy kupna - sprzedaży z dnia 23.10.2012r. pomiędzy oskarżonym, a jego córką ( k.49,18,19 akt postępowania przygotowawczego) które wskazują, że oskarżony za pośrednictwemKancelarii (...)wezwałF. C.dnia 27.03.2001r. do wykupu wypełnionego weksla na 50.000 zł., natomiast dnia 23.10.2012r. oskarżony sprzedał należność opisaną w ww. nakazie zapłaty.

4
w konsekwencji obrazy ww. przepisów postępowania zarzucam dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegającego na bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony miał dopuścić się zarzucanego mu czynu w okresie od 27.03.2001r. do 06.10.2014r., kiedy to z ww. dowodów z dokumentów wynika, że 23.10.2012r. oskarżony nie był właścicielem wierzytelności wynikającej z nakazu zapłaty, a co więcej ewentualny zarzucany mu czyn zart. 270 § 2 k.k.mógł być przez niego popełniony co najwyżej dnia 27.03.2001r., choć oskarżony w żadnej mierze nie przyznaje się do zarzucanego mu czynu, a tym samym okoliczność ta wpływa na odmienne obliczanie terminu przedawnienia karalności zarzucanego oskarżanemu czynu.

5
obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku (art. 438 pkt. 2 kpk), a mianowicieart. 7 kpkw zw.art. 410 kpkpolegającą na dowolnej, subiektywnej oraz fragmentarycznej ocenie dowodów zebranych w sprawie przejawiającą się w uznaniu za całkowicie wiarygodne i kluczowe zeznania świadkaR. M., podczas gdy już sam Sąd I - instancji stwierdza, że ocena zeznań tego świadka musiała być ostrożna i wnikliwa albowiem jest to świadek zainteresowanego wynikiem sprawy oskarżenia, czyli osoby pokrzywdzonej, a jego zeznania są dowodem przeciw dokumentom, a ponadto pozostają one w całkowitej sprzeczności z wyjaśnieniami oskarżonego, częściowo z zeznaniami pokrzywdzonejR. C.oraz z dowodami z dokumentów znajdującymi się aktach postępowania cywilnego prowadzonego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny pod sygn. akt I Nc 105/01, a zwłaszcza z dowodem z dokumentu w postaci „zgłoszenia przestępstwa" do Prokuratury RejonowejW.z dnia 31.05.200lr.F. C.i z dowodem z sprzeciwu z dnia 30.05.2001r.F. C.(k. 14 i 15 akt postępowania cywilnego I Nc 105/01),

6
w konsekwencji obrazy ww. przepisów postępowania zarzucam dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegającego na bezpodstawnym przyjęciu, że skoro świadekR. M.uczestniczył w spotkaniuF. C.z oskarżonym, to oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu , kiedy to oskarżony stanowczo zaprzeczył takiemu spotkaniu, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego uznania przez Sąd, że zeznania ww. świadka są wiarygodne i dyskredytują wiarygodność wyjaśnień oskarżonego, co skutkowało bezpodstawnym skazaniem oskarżonego.

7
obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku (art. 438 pkt. 1 kpk), a mianowicieart. 7 kpkw zw.art. 410 kpkpolegającą na dowolnej, subiektywnej oraz fragmentarycznej ocenie dowodów zebranych w sprawie przejawiającą się w uznaniu za wiarygodne zeznania świadkaT. M., z których wynika, że świadek miał być w domuR. C.podczas jej spotkania i rozmowy z oskarżonym , kiedy to zarówno oskarżony, jak i samaR. C.nic nie wspominają o obecności tego świadka w tym czasie oraz uznaniu za wiarygodne zeznania świadkaR. P.- brata pokrzywdzonej, z których wynika, że wiedział on co się dzieje w domuF. C., że gdyby jego szwagier dysponował taką kwotą to świadek ten by o tym wiedział oraz na pominięciu i niewyjaśnieniu tej części zeznań tego świadka, w których podaje on, że w czasie udzielania pożyczki szwagrowi została już zakończona budowa jego domu i spłacanie samochodu,

8
w konsekwencji obrazy ww. przepisów postępowania zarzucam dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegającego na bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu.

9
obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku (art. 438 pkt. 2 kpk), a mianowicieart. 7 kpkw zw.art. 410 kpkpolegającą na dowolnej, subiektywnej oraz fragmentarycznej ocenie dowodów z dokumentów w postaci deklaracji wekslowej z dnia 31.12.2000 r. podpisanej przezF. C.i weksla in blanco podpisanego również przezF. C., kiedy to autentyczność tych dokumentów w żaden sposób nie została podważona podczas postępowania sądowego (treść opinii biegłego sądowego grafologa),

10
w konsekwencji obrazy ww. przepisów postępowania zarzucam dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegającego na bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:
- uchylenie zaskarżanego wyroku i umorzenie postępowania,
ewentualnie
- zmianę zaskarżanego wyroku i uniewinnienie oskarżonegoZ. G.od zarzucanego mu czynu,
Ponadto obrońca wniósł o zasądzenie na rzecz oskarżonego kosztów postępowania przed Sądem I instancji i Sądem Odwoławczym, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Odwoławczym od Skarbu Państwa.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy zasługiwała na uwzględnienie co do wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania. Treść wyroku Sądu odwoławczego jest w rozpoznawanej sprawie zdeterminowana zaistnieniem sytuacji procesowej, o której stanowiart. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.. Zasadnie bowiem autor środka zaskarżenia wskazał, że Sąd Rejonowy procedował pomimo zajścia jednej z okoliczności wyłączających postępowanie w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Uwzględniając zatem dyspozycję normy wynikającej zart. 439 § 1 k.p.k.orazart. 414 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., Sąd Okręgowy zobligowany był do uchylenia wyroku Sądu I instancji i umorzenia postępowania. W tym stanie rzeczy ustosunkowanie się do wszelkich podniesionych w apelacji zarzutów byłoby bezprzedmiotowe. Dlatego też, na podstawieart. 436 k.p.k.ograniczono rozpoznanie środka odwoławczego do uchybienia, którego stwierdzenie było wystarczające do wydania orzeczenia przez Sąd II instancji.
Przechodząc do szczegółowych rozważań w zakresie tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej, polegającej na wydaniu zaskarżonego wyroku pomimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela, wskazać należy w pierwszej kolejności, że postępowanie przed Sądem Rejonowym zainicjowane zostało wniesieniem przez pokrzywdzoną aktu oskarżenia w trybieart. 55 § 1 k.p.k.Skuteczność skargi subsydiarnej, statuowanej w powyższym przepisie, uzależniona jest od spełnienia szeregu warunków określonych przepisamiKodeksu postępowania karnego. Jednym z nich jest dotrzymanie terminu do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, który wynosi miesiąc od doręczenia pokrzywdzonemu zawiadomienia o postanowieniu powtórnie odmawiającym wszczęcia postępowania lub umarzającym postępowanie. Warunki uznania doręczeń za skuteczne zostały zdefiniowane wRozdziale 15 Kodeksu postępowania karnego. Istotnym w niniejszej sprawie jest przepis art. 132 § 2, który przewiduje możliwość doręczenia pisma dorosłemu domownikowi adresata, w wypadku gdy ten ostatni jest chwilowo nieobecny w swoim mieszkaniu. Z kolei sposób liczenia terminów został sprecyzowany przez Ustawodawcę w przepisach Rozdziału 14 Kodeksu. W szczególnościart. 123 § 2 k.p.k.ustanawia regułę, według której koniec terminu oznaczonego w miesiącach przypada na ten dzień miesiąca, który odpowiada początkowi terminu. Przepisy odnoszące się do trybu wniesienia przez pokrzywdzonego aktu oskarżenia nie przewidują odstępstw od wskazanych wyżej reguł postępowania.
Przenosząc przytoczone uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, podkreślić należy kilka faktów. Po pierwsze, analiza akt sprawy prowadzi do przyjęcia, że doręczenie pokrzywdzonej zawiadomienia o postanowieniu powtórnie umarzającym dochodzenie w sprawie 1 Ds. 467/14 (uprzednio 1 Ds. 2602/13) miało miejsce w dniu 19 maja 2014 r. Zawiadomienie to (k. 60 akt dochodzenia) zawierało wymagane przepisemart. 330 § 2 k.p.k.pouczenie pokrzywdzonego o przysługującym mu uprawnieniu do wniesienia aktu oskarżenia określonego wart. 55 § 1 k.p.k.. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 62), przedmiotowe pismo zostało odebrane przezT. M.. Celem wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości co do prawidłowości doręczenia, podczas rozprawy odwoławczej Sąd okazał dokument potwierdzenia odbioru pokrzywdzonejR. C., która oświadczyła, że został on podpisany przez przyjaciela domu, który podczas jej nieobecności był upoważniony do odbioru korespondencji (protokół rozprawy, k. 173). W tym kontekście za początek terminu do wniesienia przezR. C.aktu oskarżenia należało uznać 19 maja 2014. Przy zastosowaniu przytoczonego wyżej przepisuart. 123 § 2 k.p.k.koniec tego terminu przypadał zaś na dzień 19 czerwca 2014 r. Tymczasem sporządzony przez pokrzywdzoną akt oskarżenia wpłynął do Sądu w dniu 23 czerwca 2014 r. (k. 1 akt II K 407/14), natomiast wysłany został przez adw.T. S.za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 20 czerwca 2014 r. (k. 2). W konsekwencji, nawet gdyby przyjąć za moment dokonania czynności procesowej dzień nadania pisma w placówce pocztowej, to stwierdzić należy, że termin do wniesienia przez pokrzywdzoną aktu oskarżenia na podstawieart. 55 § 1 k.p.k.– nie został zachowany.
Podkreślenia wymaga stanowisko ugruntowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, a podzielane również przez Sąd Okręgowy w obecnym składzie, wedle którego w razie przekroczenia terminu do wniesienia subsydiarnego aktu
oskarżenia pokrzywdzony traci uprawnienia oskarżyciela (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II AKa 102/15, LEX 1724155).
Z uwagi zatem na wystąpienie okoliczności wyłączającej postępowanie, jaką jest brak skargi uprawnionego oskarżyciela, koniecznym stało się uchylenie wyroku Sądu Rejonowego, a następnie umorzenie postępowania.
Orzeczenie o kosztach procesu oparto na zasadzieart. 632 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 640 k.p.k.