Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku
X Wydział Karny
Sygnatura akt: X K 819/15
Data wyroku: 2016-05-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Julita Hartuna
Słowa kluczowe: Swobodna Ocena Dowodów
Podstawa prawna: art.217 kk

Sygn. akt X K 819/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 maja 2016 r.
Sąd Rejonowy Gdańsk – Południe w Gdańsku w X Wydziale Karnym
w składzie:
Przewodniczący:  SSR Maria Julita Hartuna
Protokolant:   Magdalena Sadowska
po rozpoznaniu w dniach 04.03.2016 r. i 27.04.2016 r. sprawy z oskarżeniaM. K.przeciwko:
J. M.,córceM.iG.z d.O.,urodzonej w dniu (...)wT.
D. M.,synowiM.iJ.z d.O.,urodzonemu w dniu (...)wG.
M. M. (2),synowiS.iK.z domuW., urodzonemu w dniu 14.01.(...). wS.
S. M.,synowiF.iM.z domuG.,urodzonemu w dniu (...)wR.
K. M., córceS.iA.z d.C.,urodzonej w dniu (...)w miejscowościG.,
oskarżonym o to, że:
w dniu 12 sierpnia 2015 r. wG.Wielkim, działając wspólnie i w porozumieniu, naruszali nietykalność cielesnąM. K.bijąc ją pięściami, znieważając ją przy tym słowami powszechnie uznawanymi za obelżywe
tj. o czyn zart. 217 § 1 kkw zb. zart. 216 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk

I
oskarżonychJ. M.,D. M.,M. M. (2),S. M.iK. M.uniewinnia od popełnienia zarzucanego im czynu;

II
na mocyart. 632 pkt 1 kpkkosztami procesu obciąża oskarżycielkę prywatnąM. K., uznając je za uiszczone.

Sygn. akt X K 819/15

UZASADNIENIE
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. K.oraz jej rodziceS.iK. M., bratM. M. (2)z żonąJ.i synemD.od lat żyją w rodzinnym konflikcie. Do kłótni i awantur między nimi dochodzi na tle codziennych spraw życiowych, takich jak koszenie trawy czy zanieczyszczenie słomą posesji podczas żniw.M. K.wraz z dwoma synamiP.iM.oraz konkubentemJ. R.mieszka w tym samym domu, co jej rodzice, wG.Wielkim, w osobnym mieszkaniu na piętrze, zaśM.iJ. M.z dziećmi w domu obok.
dowody: częściowo: zeznania świadkaM. K.k. 93 - 95, wyjaśnienia oskarżonychS. M.k. 90 - 90v,K. M.k. 90v - 91,M. M. (2)k. 92v - 93,J. M.k. 91 -91v,D. M.k. 92 - 92v, odpis wyroku k. 3 - 5
W dniu 12 sierpnia 2015 roku ranoM.iJ. M.wraz z synemD.odwiedziliS.iK. M..M. K.pojechała do znajomejZ. G., aP. K.nie było w domu. Na pobliskim poluM. K.S. G.zbierał zboże kombajnem. Około południaM. K.wróciła do domu, zatrzymała samochód i otworzyła drzwi. W tym czasie z mieszkania teściów wyszłaJ. M.z synem. Zauważyła ona, że słoma z polaM. K.jest przenoszona przez wiatr na jej posesję. Przypomniała sobie, że w przeszłości, gdy jej syn kosił trawę,M. K.zrobiła awanturę o to, że skoszone źdźbła zanieczyszczają jej działkę.J. M.zwróciła zatem uwagęM. K., że ona też mogłaby w tym momencie wywołać podobną awanturę, a jednak tego nie czyni.M. K.wysiadła z auta, obie kobiety zaczęły krzyczeć na siebie nawzajem, szarpać się ze sobą i drapać, wskutek czegoJ. M.upadła na plecy.D. M.rozdzielił je.J. M.pobiegła do domu i wezwała na miejsce Policję.
dowody: częściowo: zeznania świadkaM. K.k. 16v akt Ds. 2044/15, notatka urzędowa k. 1 akt Ds. 2044/15, częściowo: wyjaśnienia oskarżonychJ. M.k. 91 -91v,D. M.k. 92 - 92v
M.,S.iK. M.w tym czasie przebywali w domu i nie obserwowali zajścia. Nie przyglądał mu się takżeS. G., który był zajęty obsługą kombajnu i dowiedział się o zdarzeniu dopiero odM. K., która do niego poszła po tym, jak zakończyła się szarpanina zJ. M..
dowody: częściowo: zeznania świadkaM. K.k. 16v akt Ds. 2044/15, k. 93 - 95, częściowo: wyjaśnienia oskarżonychS. M.k. 90 - 90v,K. M.k. 90v - 91,M. M. (2)k. 92v - 93,J. M.k. 91 -91v,D. M.k. 92 - 92v
Wskutek szarpaniny i upadkuJ. M.doznała obrażeń ciała w postaci dwóch niewielkich podbiegnięć krwawych na szyi po stronie lewej oraz niewielkiego podbiegnięcia krwawego na plecach na wysokości prawej łopatki, co spowodowało naruszenie czynności narządów jej ciała trwające nie dłużej niż 7 dni. NatomiastM. K.uskarżała się na bolesność palpacyjną policzka lewego i tylnej powierzchni szyi, miała też linijne zaczerwienienia skóry klatki piersiowej, ramienia lewego i okolicy lędźwiowej. Zgłosiła się po pomoc do internisty i psychiatry.
dowody: opinia sądowo - lekarska k. 42 - 43 akt Ds. 2044/15, dokumentacja lekarska k. 34, 37 akt Ds. 2044/15, k. 6, 7 akt sprawy, częściowo: zeznania świadkaM. K.k. 16v akt Ds. 2044/15, k. 93 - 95
Prokuratura Rejonowa w Pruszczu Gdańskim nadzorowała postępowanie w spawie Ds. 2044/15 dotyczące spowodowania w dniu 12 sierpnia 2015 r. wG.Wielkim naruszenia czynności narządu ciałaJ. M.,M. M. (2)oraz posiadania substancji psychotropowej w postaci jednej porcji amfetaminy. Postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. postępowanie to umorzono, wobec stwierdzenia, że czyny polegające na spowodowaniu uszczerbku na zdrowiu są ścigane z oskarżenia prywatnego i brak jest interesu społecznego w objęciu ich ściganiem z urzędu, a co do przestępstwa z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - z uwagi na niewykrycie sprawcy.
dowody: akta sprawy Ds. 2044/15, w tym postanowienie o umorzeniu postępowania k. 56 - 58 akt Ds. 2044/15, k. 85 - 88
S.,K.,J.,M.iD. M.nie byli dotychczas karani.S.iK. M.są emerytowanymi rolnikami,K. M.porusza się o kulach.J.iM. M. (2)utrzymują się z rolnictwa, mają na utrzymaniu troje dzieci.D. M.uczy się w szkole zawodowej.
vide: dane o karalności k. 62 - 65, oświadczenia oskarżonych k. 89 - 90
W toku postępowania żaden z oskarżonych nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu.S.,K.iM. M. (2)podali, że nie było ich na miejscu zdarzenia, zaśD.iJ. M.odmiennie opisali jego przebieg. Z uwagi na wymóg zwięzłości uzasadnienia, przewidziany wart. 424 § 1 kpk, odstąpiono od cytowania wyjaśnień, odsyłając do niżej wskazanych kart akt.
vide: wyjaśnienia oskarżonychS. M.k. 90 - 90v,K. M.k. 90v - 91,M. M. (2)k. 92v - 93,J. M.k. 91 -91v,D. M.k. 92 - 92v
Sąd zważył, co następuje:
Przeprowadzone postępowanie dowodowe, w szczególności zeznania świadków, wyjaśnienia oskarżonych i dokumenty nie dostarczyły podstaw do przypisaniaS.,K.,J.,M.iD. M.popełnienia zarzucanego im przestępstwa.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że, w ocenie Sądu, żadna z przesłuchanych na rozprawie osób nie zrelacjonowała przebiegu zdarzenia w sposób pełny, spontaniczny i wiarygodny. Osoby te są ze sobą osobiście silnie skonfliktowane, bądź też są zwolennikami którejś ze stron konfliktu, nawet na rozprawie zachowywały się wobec siebie w sposób jawnie wrogi, impulsywny i porywczy, co powodowało trudności z zapewnieniem porządku czynności sądowych. Podkreślić należy, że antagonistyczne nastawienie widoczne było w równym stopniu u obu stron sporu, żadna z nich nie ustępowała drugiej, nie dążyła do pojednania, nie była przez drugą zdominowana (wbrew werbalnym deklaracjom padającym z obu stron). Zarówno oskarżeni, jak i oskarżycielka prywatna przedstawili świadków na poparcie swoich twierdzeń i w obu przypadkach zeznania świadków budzą zasadnicze zastrzeżenia co do ich wiarygodności, o czym będzie bardziej szczegółowo mowa w dalszej części uzasadnienia.
Z uwagi na powyższe, punktem wyjścia dla ustaleń faktycznych oraz dla oceny depozycji poszczególnych osób Sąd uczynił dowody o charakterze obiektywnym, do których należą: dokumentacja medyczna, opinia sądowo - lekarska i informacje uzyskane z komisariatu policji i prokuratury na temat przyczyn interwencji policji na posesji rodzinyM.oraz przebiegu postępowania przygotowawczego wszczętego w związku z m.in. wydarzeniami będącymi przedmiotem niniejszego procesu. Wynika z nich niezbicie, przede wszystkim, że zarównoM. K., jak iJ. M.doznały obrażeń ciała.M. K.skarżyła się na liniowe zaczerwienienia, których opis sugeruje, że mogły powstać wskutek zadrapań, oraz na bolesność policzka, którą mogło wywołać uderzenie. ZeznaniaM. K.po części jedynie korespondują z opisanymi w dokumentacji obrażeniami - relacjaM. K.jest tak drastyczna, że spodziewać by się należało obrażeń znacznie rozleglejszych i bardziej nasilonych. Według oskarżycielki prywatnej, oskarżeniD.iJ. M.mieli„naskoczyć”na nią,miała„dostać pięściami po głowie, po twarzy odD.” „on pierwszy zaczął uderzać”(przypomnieć przy tym należy, żeD. M.jest młodym, silnym, postawnym mężczyzną), uderzeń miało być wiele, a pokrzywdzona miała w ogóle się nie bronić. Wydawać by się zatem mogło, że na twarzy i głowieM. K.wystąpią widoczne ślady brutalnego pobicia, tymczasem stwierdzono jedynie palpacyjną bolesność policzka, czyli tyle, ile pozostawia np. uderzenie otwartą ręką w twarz. Dalej, oskarżycielka prywatna podała, żeM. M. (2)„złapał ją za odzież na szyi, wykręcał, żeby dusić”.Obrażenia stwierdzone na ciele pokrzywdzonej nie potwierdzają jej słów; na jej szyi nie zauważono otarć spowodowanych oddziaływaniem elementów odzieży na naskórek czy śladów duszenia. Opisano jednak linijne zaczerwienienia skóry klatki piersiowej, ramienia lewegoi okolicy lędźwiowej(podkr. wł.), których pochodzenia pokrzywdzona w żaden sposób na rozprawie nie tłumaczy, ale których wyjaśnienie zawarte jest w zeznaniach składanych przezM. K.bezpośrednio po zajściu na komisariacie policji: „z pazurami rzuciła się na mnieJ.” (k. 16v akt Ds. 2044/15). Opisane tak plastycznie zachowanieJ. M.niewątpliwie mogło spowodować uM. K.opisane wyżej charakterystyczne, linijne zaczerwienienia skóry. Ze względu na powyższe Sąd dał wiarę zeznaniom pokrzywdzonej złożonym właśnie w postępowaniu przygotowawczym we wcześniej zakończonej sprawie, zaledwie 1,5 godziny po zajściu, kiedy toM. K.zeznawała spontanicznie, bez namysłu, wiele dni przed złożeniem prywatnego aktu oskarżenia.
Oczywiście, do faktu wywołania obrażeń ciała uM. K.w żaden sposób nie przystają wyjaśnienia żadnego z oskarżonych, którzy zaprzeczyli, aby ktokolwiek z nich w jakikolwiek sposób naruszył nietykalność cielesną oskarżycielki prywatnej i zapewniali, że to tylko i wyłącznie ona atakowałaJ. M.. Tej wersji jednak także nie sposób dać wiary, ani też przychylić się do sugestii oskarżonych, żeM. K.sama się podrapała, aby fałszywie oskarżyć członków rodziny. Trudno byłoby, zdaniem Sądu, uznać, że pokrzywdzona samodzielnie wywołała u siebie obrażenia, które następnie zupełnie nie przystają do lansowanej przez nią wersji wydarzeń (zwłaszcza w odniesieniu do liniowych zaczerwienień naskórka w okolicy lędźwiowej), byłoby to wręcz absurdalne.
NatomiastJ. M., według dokumentacji lekarskiej, doznała obrażeń ciała w postaci dwóch niewielkich podbiegnięć krwawych na szyi po stronie lewej oraz niewielkiego podbiegnięcia krwawego na plecach na wysokości prawej łopatki. Obrażenia te częściowo korespondują z relacją oskarżonych na temat przebiegu zajścia, w szczególności ze stwierdzeniem, żeJ. M.iM. K.szarpały się, po czymJ. M.upadła na plecy. Szarpanina, szczególnie między kobietami, z reguły polega między innymi na tym, że jej uczestniczki bezładnie odpychają się nawzajem od siebie rękoma, kierowanymi w okolice głowy, szyi i górnej części tułowia. W takich okolicznościach niewątpliwie mogło dojść do powstania niewielkich zasinień na szyiJ. M.. Jej upadek zaś, połączony z uderzeniem się plecami o jakiś twardy przedmiot leżący na ziemi, np. kamień, mógł wywołać podbiegnięcie na prawej łopatce. Jest równie oczywistym, że obrażenia te nie mogły powstać w okolicznościach opisanych przezM. K., tj. w sytuacji, gdy oskarżycielka prywatna, według jej słów, miała stać, nie odzywać się, czekać,„aż oni coś zrobią”, „aż oni ją pobiją”i nie podejmować nie tylko ataku, ale i jakiejkolwiek obrony. Warto wspomnieć, żeJ. M.od początku utrzymywała, że wskutek zdarzenia ucierpiała, właśnie z tego powodu wezwała policję, tego samego dnia złożyła zeznania na policji, w których o tym opowiedziała, a także udała się na obdukcję. Dlatego też fakt, iżM. K.w swojej relacji nie wspomina o jakiejkolwiek przyczynie powstania tych obrażeń, przemawia za uznaniem jej zeznań za co najmniej niepełne.
Zdaniem Sądu, nie można było także oprzeć się na relacjachS. G.iI. B.. WedługM. K.,S. G.miał obserwować jej pobicie przez oskarżonych, a nawet podejść i z nimi rozmawiać, natomiast oskarżeni temu zaprzeczają, wskazując, żeS. G.przebywał wówczas na polu, pracował i nie mógł widzieć zajścia. ObecnośćI. B.na miejscu zdarzenia neguje zaśM. K., która świadka tam nie widziała. W ocenie Sądu, żaden z wyżej wymienionych świadków nie obserwował zdarzenia, a złożone przez nich zeznania były inspirowane relacjami osób, które zażądały ich wezwania na rozprawę. Po pierwsze, warto zwrócić uwagę na fakt, iż w postępowaniu przygotowawczym, które było prowadzone wskutek zawiadomienia złożonego przezJ. M.te osoby w ogóle nie zostały przesłuchane, gdyż żaden z uczestników zajścia nie wskazał, by miały wiedzę na jego temat. NazwiskoI. B.nie pojawia się w materiałach tej sprawy, mimo że przecież miała to być jedyna osoba postronna, która mogłaby obiektywnie przedstawić przebieg wydarzeń, co pozwoliłobyJ.iM. M. (2)doprowadzić do ukarania osób winnych spowodowania u nich uszczerbku na zdrowiu. Natomiast oS. G.wspomina w swych zeznaniachM. K., oświadczając jednak:„poszłam na pole i zadzwoniłam do kuratora (…)później(podkr. wł.) o wszystkim opowiedziałam kombajniścieS. G., który również z nimi rozmawiał”. Oznacza to, że w zeznaniach złożonych bezpośrednio po zajściuM. K.zaprzecza, jakobyS. G.widział szarpaninę - musiała mu o niej sama opowiedzieć - oraz, że interweniował - rozmawiał z nimi „później” tj. po zakończeniu interakcji zJ. M.. W ocenie Sądu, gdyby rzeczywiścieS. G.był naocznym świadkiem zajścia,M. K.nie omieszkałaby tego wyraźnie zaznaczyć podczas każdego przesłuchania i wykorzystać tego faktu do obrony własnej i syna przed oskarżeniami wysuwanymi przez rodzinęM.. Po drugie, warto zwrócić uwagę na sposób składania zeznań przezS. G.iI. B.i treść ich relacji.S. G.absolutnie nie krył swojego stosunku emocjonalnego wobec stron, stając jednoznacznie po stronieM. K.jako osoby prześladowanej przez członków rodziny. Niemniej jednak, jego zeznania nie są spójne z zeznaniami pokrzywdzonej. WedługS. G., do pobiciaM. K.doszło tego dnia dwukrotnie, raz na podwórzu i drugi raz na ulicy.M. K.nie przedstawiła zajścia w ten sposób. Co więcej, za każdym razem świadek miał interweniować, żeby oskarżeniD.,J.iM. M. (2)nie biliM. K.. Świadek miał w tym celu za każdym razem przebyć drogę ok. 100 metrów z pola, na którym pracował. Mimo takiego zaangażowania,S. G.nie wezwał policji ani żadnej innej pomocy, nie odprowadził pokrzywdzonej do domu, gdzie byłaby bezpieczna, mimo że agresja ze strony trojga napastników rzekomo powtarzała się, Co więcej, gdy policja pojawiła się na posesji, nie uczestniczył w wyjaśnianiu okoliczności zajścia. Zachowanie świadka, zdaniem Sądu, jest irracjonalne. Co więcej,S. G.w żaden sposób nie potrafił wytłumaczyć, w jaki sposób powstały obrażenia ciała uM. K.; podał, że„miała podrapane na szyi”,a jednocześnie twierdził, żeD.,J.iM. M. (2)„bili”pokrzywdzoną„rękami po twarzy i klatce piersiowej”.Trudno uznać za przekonywające wyjaśnienie świadka, że„jak ją uderzano to chyba ją drapano, co nie?”gdyż uderzanie, zadawanie ciosów, wygląda przecież zupełnie inaczej niż drapanie osoby atakowanej i naoczny świadek z pewnością by to zauważył. Dodatkowo warto dodać, że zeznania tego świadka iM. K.nie są ze sobą zgodne także w mniej istotnych szczegółach - przykładowo,M. K.podała, że w dniu zdarzenia pojechała do żonyS. G.i w drodze się z nim mijała, gdy jechał kombajnem na pole, a wracając, przywiozła dla niego coś do picia, co przygotowała jego żona.S. G.zaprzeczył zaś, by mijał się rano zM. K., nie dostał też od niej żadnej przesyłki od żony. Podsumowując, z powyższych względów Sąd uznał zeznaniaS. G.za nie odpowiadające rzeczywistości. Podobnie Sąd ocenił zeznaniaI. B., której relacja złożona na rozprawie od początku sprawiała wrażenie sztucznej i wyuczonej. Świadek praktycznie wyrecytowała z pamięci przygotowany tekst, zawierający skondensowaną wersję zajścia, przedstawioną uprzednio przez oskarżonych. Świadek nie osadziła opisywanych wydarzeń w czasie i przestrzeni, nie wzbogaciła swej relacji żadnymi szczegółami ani własnymi spostrzeżeniami, podała jedynie suche fakty dotyczące tego, kto uczestniczył w zdarzeniu i jak się zachował, przy czym opowiedziała to tak, jakby wszystko działo się w jednej chwili, mimo że według innych uczestników zdarzenie było dynamiczne i rozciągnięte w czasie. Razi również deklaracja świadka, jakoby nie słyszała, co mówili do siebie uczestnicy zajścia - z relacjiI. B.wynika, że była ona stosunkowo blisko, a nie wydaje się możliwym, by podczas awantury jej uczestnicy mówili cicho, wręcz przeciwnie, relacjonowali, iż padały wyzwiska i obelgi, trudno zatem, by świadek niczego nie usłyszała. Co charakterystyczne, w opowieściI. B.brak jakichkolwiek wzmianek na temat roli odegranej przez samego świadka i jej przeżyć wewnętrznych związanych z obserwowaną sytuacją. Świadek zeznawała tak, jakby to, co widziała, było jej zupełnie obojętne, nie została nawet na miejscu do końca, nie udzieliła nikomu pomocy, nie wezwała policji, nie pokazała nawet uczestnikom, że ich obserwuje. Wydaje się to niezrozumiałe, zwłaszcza żeI. B.deklaruje, że jest koleżankąJ. M., więc jej los powinien choć trochę ją obchodzić, choćby na tyle, by udzielić jej wsparcia psychicznego po tak nieprzyjemnym zajściu. Jedyne emocje, jakie świadek zdradzała podczas zeznawania wiązały się z obawą ewentualnego odwetu ze stronyM. K.i jej konkubenta. Zdaniem Sądu, zeznaniaI. B.zostały przygotowane wyłącznie na użytek procesu i nie mogą zostać uznane za wiarygodne.
RelacjeK.,S.iM. M. (2)nie przyczyniły się w żaden sposób do ustalenia okoliczności zajścia, gdyż oskarżeni ci wskazali, iż nie byli obecni podczas szarpaniny pomiędzyJ. M.iM. K.. Pozostałe dowody nie pozwoliły na ustalenie, że oskarżeni mijają się w tym zakresie z prawdą, zatem należało dać im wiarę.
Podsumowując, należy przywołać jedną z podstawowych reguł postępowania karnego, o której mowa wart. 5 § 2 kpk, zgodnie z którą wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym, rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Dowody zaoferowane przez oskarżycielkę prywatną, jak również przeprowadzone na wniosek oskarżonych, okazały się tak wątpliwej wiarygodności, że nie mogły posłużyć do ustalenia, że stroną atakującą podczas zajścia z 12 sierpnia 2015 r. była jedynie i wyłącznie rodzinaM., w szczególnościJ.,M.iD. M., a tym bardziejK.iS. M.. Nie można nawet udowodnić, że to któryś z oskarżonych jako pierwszy naruszył nietykalność cielesnąM. K., przed czym pokrzywdzona musiałaby się bronić. W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jedynie, że zdarzenie miało gwałtowny przebieg, a w jego tokuJ. M.iM. K.jednocześnie, wzajemnie i nieustępliwie naruszały swoją nietykalność cielesną i obrzucały obelgami. Nie ma wystarczających przesłanek pozwalających na przyjęcie, żeD.,M.,S.iK. M.w ogóle czynnie uczestniczyli w tym zajściu, nawet, by wyzywali słowami obelżywymiM. K., gdyż zeznaniaM. K.iS. G.są w tym zakresie ze sobą niespójne, a pozostałe przesłuchane osoby tego nie potwierdzają. Z uwagi na powyższe Sąd uniewinnił oskarżonych od popełnienia zarzuconego im czynu.
Wobec uniewinnienia oskarżonych, Sąd na mocyart. 626 § 1 kpkiart. 632 pkt 1 kpkobciążył kosztami postępowania oskarżycielkę prywatną, uznając je za uiszczone.