Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 538/16
Data wyroku: 2016-10-14 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Wymiar kary
Podstawa prawna: art. 178a§4 kk

Sygn. akt IV Ka 538/16

UZASADNIENIE
S. M.został  oskarżony o to, że w dniu 10.10.2015 r. ok. godz. 04:40 naul. (...)wP.prowadził po drodze publicznej pojazd mechaniczny – samochód osobowy markiO. (...)nr rej. (...)w ruchu lądowym będąc w stanie nietrzeźwości prowadzącym o godz. 04:33 do stężenia na poziomie 0,66 mg/l, o godz. 04:35 do stężenia na poziomie 0,70 mg/l, o godz. 04:37 do stężenia na poziomie 0,69 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu pomimo prawomocnego zakazu orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego VII Wydział Karny wP.sygn. akt VII K 458/14 zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres 4 lat czym umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, tj. o czyn zart. 178a § 4 k.k.
Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim  wyrokiem z dnia 15 lipca 2016 roku w sprawie sygn. akt VII K 722/15:
- oskarżonegoS. M.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawieart. 178a § 4 k.k.wymierzył oskarżonemu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności;
- na podstawieart. 42 § 4 k.k.orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego dożywotnio;
- na podstawieart. 43a § 2 k.k.orzekł wobec oskarżonegoS. M.świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej;
- zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych, wydatki przejmując na rachunek Skarbu Państwa.
Powyższy wyrok zaskarżył oskarżony oraz jego obrońca, skarżąc wyrok w całości oraz na korzyśćS. M..
Oskarżony i obrońca zarzucili zaskarżonemu wyrokowi, na podstawieart. 438 pkt 4 k.p.k., rażącą niewspółmierność orzeczonej w rozmiarze 4 miesięcy kary pozbawienia wolności, bez rozważenia możliwości orzeczenia w to miejsce kary grzywny albo kary ograniczenia wolności na podstawieart. 37 a k.k., w sytuacji, gdy przypisany oskarżonemu czyn zagrożony był karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat,art. 37 a k.k.określa ustawowe granice zagrożenia czynu, jakiego dopuścił się oskarżony, a orzeczenie kary bezwzględnej pozbawienia wolności stanowi ostateczność.
W konkluzji skarżący wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie wobecS. M., na podstawieart. 37 a k.k.kary grzywny albo kary ograniczenia wolności.
Na rozprawie apelacyjnej obrońca popierał wniesioną skargę apelacyjną i wnioski w niej zawarte. Przyłączył się do apelacji oskarżonego. Oskarżony popierał własną skargę apelacyjną i przyłączył się do apelacji obrońcy.
Prokurator wnosił o nieuwzględnienie obu wniesionych apelacji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje oskarżonego i jego obrońcy okazały się być niezasadne.
Na wstępie Sąd Okręgowy zauważa, iż żadna ze stron nie kwestionowała ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, a dotyczących sprawstwa oskarżonego w zakresie czynu zart. 178 a § 4 k.k., w szczególności co do uprzedniej jego karalności i okoliczności popełnienia przestępstwa w dniu 10 października 2015 roku.
Ponieważ także obie wniesione apelacje podnosiły ten sam zarzut i zawierały tożsame argumenty, uzasadnionym jest zbiorcze odniesienie się do obu wniesionych środków odwoławczych.
Sąd Okręgowy zauważa, że zgodnie z treściąart. 37 a k.k., obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 roku do dnia 14 kwietnia 2016 roku, jeżeli ustawa przewiduje zagrożenie karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, można zamiast tej kary orzec grzywnę albo karę ograniczenia wolności, o której mowa wart. 34 § 1a pkt 1, 2 lub 4 k.k.Po zmianachKodeksu karnego, które weszły w życie w dniu 15 kwietnia 2016 roku, zgodnie z treściąart. 37 a k.k.nadal istnieje możliwość orzeczenia przy takim zagrożeniu tj. zagrożeniu karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, zamiast takiej kary, kary grzywny albo kary ograniczenia wolności, o której mowa wart. 34 § 1a pkt 1 lub 4. Tym samym w istocie jedyna zmiana treściart. 37 a k.k., jaka dokonała się na przestrzeni pomiędzy datą popełnienia przezS. M.przestępstwa (10.10.2015 roku), a datą wyrokowania jest ograniczenie możliwości orzekania kary ograniczenia wolności, o jakiej mowa wart. 31 § 1a pkt 2 k.k.(obowiązek pozostawania w miejscu stałego pobytu lub w innym wyznaczonym miejscu, z zastosowaniem systemu dozoru elektronicznego). Zmiana ta pozostaje jednak bez wpływu na ocenę zasadności orzekania przez Sąd Rejonowy i zasadności wniesionych apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, iżart. 37 a k.k.spełnia role dwojakiego rodzaju. Jak wynika z Uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Sejm VII kadencji, Druk Nr 2393, s. 13): "
    Projektowanyart. 37a KKjest przepisem, który ma odegrać dwie role. Pierwsza związana jest z pozakodeksowym prawem karnym, w którym istnieją bardzo duże rozbieżności w sposobie ukształtowania sankcji karnej; pomija się systematykę sankcji karnych i powiązanych z nimi instytucji części ogólnej. Z tego powodu przepis ten przekształca pojawiające się w regulacjach pozakodeksowych sankcje jednorodne w sankcje alternatywne, przewidując możliwość orzeczenia grzywny lub kary ograniczenia wolności, jeżeli nie przewiduje tego przepis pozakodeksowego prawa karnego. Z drugiej strony przepis ten stanowi dyrektywę sądowego wymiaru kary, która skłania sądy do orzekania zamiast kary pozbawienia wolności kar wolnościowych".
Tym samym przepis ten miał za zadanie z jednej strony próbę ujednolicenia orzekania, ale głównie w odniesieniu do pozakodeksowych czynów zabronionych, a z drugiej strony jest w istocie dyrektywą sądowego wymiaru kary. W literaturze przeważa pogląd, żeart. 37a k.k.„

    uzupełnia granice ustawowego zagrożenia karą określone w przepisach typizujących czyny zabronione (…) a przewidujące sankcje jednorodzajowe w postaci kary pozbawienia wolności nie przekraczającej 8 lat, o kary nieizolacyjne" – tak

    M. Melezini, Kara grzywny, w:

    Melezini
(red.), System, 2016, s. 121. Samo umiejscowienieart. 37 a k.k.w rozdzialeKodeksu karnegodotyczącym kar, a nie obejmującym zasady i dyrektywy wymiaru kary, wskazuje na podkreślenie możliwości zamiany kary pozbawienia wolności na kary wolnościowe w czasie wyboru przez sąd rodzaju kary. Wykładnia systematyczna przemawia zatem za uznaniem powyższego poglądu o poszerzeniu katalogu ustawowego zagrożenia określonych przestępstw. Powyższe nie rodzi jednak żadnych dalszych konsekwencji dla ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Racje mają obaj skarżący, że orzekanie kar bezwzględnych pozbawienia wolności „zawsze stanowi ostateczność”. Istotnie obowiązuje priorytet wyboru kar wolnościowych. Kara pozbawienia wolności zarezerwowana została dla sankcji głównie za najcięższe występki i za zbrodnie. Ewentualne orzekanie przez sąd z wykorzystaniem dyrektywy określonej wart. 37 a k.k., wynika natomiast z treściart. 58 k.k., a więc z rozważenia konieczności orzeczenia kary pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy inna kara lub środek karny nie może spełnić celów kary. Istotnie nowe dyrektywy wymiaru karu (po dacie 1 lipca 2015 roku) stymulować powinny wybór kar nieizolacyjnych, jednak to każdorazowo okoliczności konkretnej sprawy decydują o ostatecznym wyborze kary.
W ocenie sądu odwoławczego, przy wymiarze kary wobecS. M., Sąd Rejonowy należycie rozważył wszystkie okoliczności sprawy, rzutujące ma jej wymiar i dał temu dostatecznie zrozumiale, a przede wszystkim przekonująco wyraz w pisemnych motywach wydanego wyroku. Sąd ten uwzględnił na korzyśćS. M.fakt podjęcia przez niego terapii leczenia swojego uzależnienia od alkoholu oraz przyznanie się i złożenie merytorycznych wyjaśnień. Nie ujawniły się także żadne nowe okoliczności rzutujące na konieczność zmiany wymiaru, czy rodzaju orzeczonej kary, w szczególności nie są nimi ambulatoryjne kontynuowanie przez oskarżonego w/w terapii w Poradni oraz ustalenie terminu terapii w Ośrodku jej leczenia wB..
Nie ma racji skarżący, gdy w braku rozważenia przez Sąd Rejonowy zasadności orzeczenia wobecS. M.czy to kary grzywny, czy ograniczenia wolności, z wykorzystaniem możliwości wynikającej zart. 37 a k.k., wiąże zarzut niewspółmierności kary w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.Choć przepisy prawa karnego nie wykluczają możliwości orzeczenia kar wolnościowych z wykorzystaniem brzmieniaart. 37 a k.k.wobec osób uprzednio karanych (a taką jestS. M.), to tak wzgląd na współmierność kary do stopnia społecznej szkodliwości czynu, okoliczności czynu, jak i na cele kary w zakresie prewencji szczególnej i ogólnej, sprzeciwiały się orzeczeniu wobec oskarżonego kary o charakterze wolnościowym Co więcej, sprzeciwiały się tak dalece, że brak odrębnego odniesienia się do powyższego przez sądmeritiwydaje się całkowicie zrozumiały i oczywisty.
S. M.w przeszłości wielokrotnie wchodził w konflikt z prawem. Poza także przestępstwami przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, oskarżony dopuszczał się także czynów zart. 200 § 1i zart. 197 § 2 k.k., a więc przestępstw o wyjątkowo wysokim stopniu społecznej ich szkodliwości. Analiza karty karnej oskarżonego wskazuje, że popełnia od przestępstwa cyklicznie od wielu już lat. Co więcej,S. M.postanowieniem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 21 marca 2014 roku uzyskał warunkowe przedterminowe zwolnienie z reszty kary pozbawienia wolności odbywanej w sprawie sygn. VII K 1062/12, z okresem próby określonym do dnia 21 marca 2016 roku. Tym samym przedmiotowego czynu, podobnie jak przestępstwa tożsamego wypełniającego dyspozycjeart. 178 a § 4 k.k., (wyrok wydany w sprawie sygn. VII K 458/14 – IV Ka 53/15) dopuścił się korzystając z dobrodziejstwa warunkowego przedterminowego zwolnienia, a dodatkowo przedmiotowego czynu dopuścił się także w okresie warunkowego zawieszenia wykonania kary za tożsamy czyn.
Tym samym twierdzenie o zasadności wymierzenia oskarżonemu za przedmiotowy czyn kary o charakterze wolnościowym jest absolutnie pozbawione jakiejkolwiek racji. W żadnym wypadku nie można twierdzić o jej niewspółmierności w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.SkoroS. M., będąc uprzednio karany i znając już doskonale warunki oraz ciężary związane z odbywaniem kary pozbawienia wolności w izolacji, korzystając z dobrodziejstwa i warunkowego przedterminowego zwolnienia (sprawa VII K 1062/12) i z warunkowego zawieszenia wykonania kary (sprawa VII K 458/14) po raz kolejny wchodzi w konflikt prawem i ponownie popełnia czyn o dużym stopniu społecznej jego szkodliwości, nie ma mowy o możliwości zrealizowania celów kary, tak wychowawczych i zapobiegawczych wobec oskarżonego, jak i w zakresie kształtowania świadomości prawnej w społeczeństwie, poprzez skazanie w/w na karę grzywny czy karę ograniczenia wolności (nawet z uwzględnieniem orzeczenia obligatoryjnych środków karnych).
Sam natomiast wymiar kary pozbawienia wolności określony na 4 miesiące, jest karą wyjątkowo łagodną, kierunek zaskarżenia wyroku nie pozwala jednak na modyfikację niekorzystną dlaS. M.w tym względzie.
Mając na uwadze powyższe, wyrok, jako odpowiadający prawu, utrzymano w mocy.
O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze w stosunku do oskarżonegoS. M.orzeczono w oparciu o przepisy powołane w części dyspozytywnej orzeczenia.