Sąd Okręgowy w Lublinie
XI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XI Ka 895/15
Data wyroku: 2016-04-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do Marta Śmiech, Magdalena Kurczewska-Śmiech, Elżbieta Kowalska
Słowa kluczowe: Postępowanie odwoławcze

Sygn. aktXI Ka 895/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 kwietnia 2016r.
Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO Magdalena Kurczewska - Śmiech (spr.)
Sędziowie SO Elżbieta Kowalska
SR del. do SO Marta Śmiech
p.o. Protokolanta Wojciech Czajkowski
przy udziale Prokuratora Mirosławy Banach
po rozpoznaniu dnia 7 kwietnia 2016r.
sprawyA. L. (1)urodzonego (...)wD.
s.S.iJ.z domuM.,
oskarżonego o czyn zart. 271§1 i 3 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Chełmie
z dnia 24 kwietnia 2015 roku sygn. aktII K 996/11
I. utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy;
II. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa za postępowanie odwoławcze 1100 (tysiąc sto) złotych opłaty oraz 20 (dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu wydatków.

    Elżbieta Kowalska Magdalena Kurczewska-Śmiech Marta Śmiech

XI Ka 895/15

UZASADNIENIE
A. L. (1)został oskarżony o to, że:
w okresie od 11 marca 2011r. wL., działając 6-krotnie w wykonaniu z góry powziętego zamiaru celem przysporzenia korzyści majątkowej wystawiłM. B. (1)z datami 11.03.2011r., 6.03.2011r., 18.03.2011r., 21.03.2011r. cztery fałszywe zaświadczenia o zarobkach i zatrudnieniu w swojejfirmie (...)orazT. T. (1)z datami 16.03.2011r. i 22.03.2011r. dwa fałszywe zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach w swojejfirmie (...)– którzy wykorzystywali te zaświadczenia w celu uzyskania kredytów,
tj. o czyn zart. 271 § 1 i 3 k.k.
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2015r. Sąd Rejonowy w Chełmie oskarżonegoA. L. (1):
1. uznał za winnego tego, że w okresie od 11 marca 2011 r. do 22 marca 2011 r. wL., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jako osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, wystawił w związku z ubieganiem się o kredyt lub pożyczkęM. B. (1)cztery zaświadczenia o zarobkach i zatrudnieniu w swojejfirmie (...)z datami 11 marca 2011 r., 16 marca 2011 r., 18 marca 2011r., 21 marca 2011 r. orazT. T. (1)dwa zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach w swojejfirmie (...)z datami 16 marca 2011 r. i 22 marca 2011 r., w których to zaświadczeniach poświadczył nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne w postaci daty rozpoczęcia zatrudnienia w tej firmie tj. popełnienia czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 271 § 3 k.k.w zw. zart. 271 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i za to na podstawieart. 271 § 3 k.k.wymierzył mu karę roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności;
2. na podstawie art. na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił tytułem próby na okres 2 (dwóch) lat;
3. na podstawieart. 33 § 2 k.k.wymierzył oskarżonemu karę grzywny w ilości 100 (stu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 40 (czterdziestu) złotych;
4. na podstawieart. 627 k.p.k.zasądził od oskarżonegoA. L. (1)na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.100 (tysiąc sto) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem części poniesionych wydatków, zaś na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonegoA. L. (1)od ponoszenia wydatków w pozostałej części.
Z wyrokiem tym nie zgodził się oskarżony, który zakwestionował go w całości na swoją korzyść. Zarzucił:
I. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 4, art. 5 § 2 oraz art. 7 kodeksu postępowania karnegonakazującego Sądowi uwzględnienie okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego oraz ocenę materiału dowodowego przy uwzględnieniu zasad prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, podczas gdy Sąd – wbrew wskazanym zasadom:
1. nie obdarzył walorem wiarygodności wyjaśnień oskarżonego w całości (zwłaszcza tych przedstawionych w formie pisemnej jako materiał dowodowy), w szczególności w zakresie w jakim wskazywał, iż nie chciał oszukać jakiejkolwiek instytucji bankowej narażając jej na przyznanie kredytu czy pożyczki dla jego pracowników, gdy kierował się najlepszą wolą i wiedzą podając na zaświadczeniach prawdziwe co do istoty daty zatrudnienia jego pracowników i przedstawiając wiarygodne dokumenty to potwierdzające; w sposób szczególny nie zgadza się ze stwierdzeniem, że nie przedstawił całości wymaganych dokumentów, gdyż dostarczył wszystkie, o które Sąd go prosił i informował, że w związku z toczącym się postępowaniem w innej sprawie wszystkie dokumenty firmowe znajdują się w rękach prokuratury wL.i wskazał osobę prokuratora(...)jako ich dysponenta;
2. pominął dowody potwierdzające jego wyjaśnienia, w tym informacje o dużych rotacjach pracowników firmy (około 40 osób pracujących w okresie kiedy pracowali współoskarżeniM. B. (1)iT. T. (1)) i powstałych w związku z tym poślizgach o przesyłaniu informacji do(...)czy(...)ale istotnymi są formalne wymogi, takie jak szkolenie z zakresu BHP i te odbywały się we wskazanych okresach zatrudnienia, co potwierdza jego wyjaśnienia, a co zostało przez Sąd pominięte i nie rozpoznane oraz nie skonfrontowane z zatrudnionymi pracownikami współuczestniczącymi w tych szkoleniach;
3. Sąd przyjął, że działaniem w warunkach czynu ciągłego, uzyskanie kolejnych zaświadczeń związane było z faktem kolejnych odmów w kolejnych bankach, do których zwracali się współoskarżeni, a każda instytucja wymagała osobnego, wypełnionego na ich drukach zaświadczeniach, a więc de facto potwierdził tylko za każdym razem to samo, dla uzyskania jednej pożyczki a nie kilku jak sugeruje Sąd, gdyż poprzednie banki odmawiały przyznawania kredytów współoskarżonym na podstawie swoich indywidualnych przepisów, współoskarżeni, tak jak i inni pracownicy firmy chcieli skorzystać z takiej możliwości jaką jest wzięcie kredytu (posiadali stałe zatrudnienie i obiektywnie dobre zarobki), tym bardziej, że i inni pracownicy w podobny sposób szukali i korzystali z kredytów a Sąd na tę okoliczność ich nie przepytał, co dało by obraz, jak dziś wygląda droga do uzyskania kredytu; wystawienie zaświadczeń jest po prostu nieodzowne w takich procedurach a nie ma na celu chęć wielokrotnych wyłudzeń;
4. Sąd nie uwzględnił faktu, że każde z zaświadczeń wystawiane było w oparciu o dwie informacje: te zawarte w dokumentach osobowych pracowników (co do czasu zatrudnienia), i te, co do potwierdzeń uzyskiwania przez nich dochodu w jego firmie (na listach płac czy na potwierdzeniach odbioru wynagrodzenia);
II. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.:art. 167 i 366 § 1 k.p.k.poprzez niepodjęcie inicjatywy dowodowej z urzędu celem potwierdzenia wskazywanych przez niego okoliczności dotyczących sposobu zatrudniania innych pracowników, szkoleń, sposobu odbierania i kwitowania wynagrodzenia, list obecności;
III. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, będący skutkiem naruszeń wskazanych przepisów postępowania karnego i zasady swobodnej oceny dowodów, polegający na mylnym przyjęciu, iż świadomie wprowadził instytucje bankowe w błąd, iż podawał nieprawdziwe okresy zatrudnienia, co jest nieprawdą, gdyż podał te, które rzeczywiście miały miejsce;
IV. naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanieart. 33 § 2 k.k.i wyznaczenia wysokiej kary grzywny nie uwzględniającej jego aktualnej sytuacji (w związku z faktem, że rozpoczął się proces wC.musiał poinformować o tym pracodawcę, co skutkowało tym, że od października 2012r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy), zmieniał miejsce zamieszkania (nie posiada stałego adresu zameldowania) i mieszka aktualnie z mamą, pozostając na jej całkowitym utrzymaniu, co powoduje, że grzywna przerasta jego możliwości jej uiszczenia.
Wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: uniewinnienie go od popełnienia zarzuconego mu przestępstwa;
- ewentualnie o zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;
- w ostateczności o zmianę rozstrzygnięcia o karze poprzez jej znaczące złagodzenie z uwzględnieniem zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności.
Sąd Okręgowy zważył co następuje: apelacja jest niezasadna a argumenty w niej podniesione są nietrafne, skutkiem czego było utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.
W ocenie Sądu Okręgowego nie są zasadne podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisówart.5 § 2 k.p.k.,art.7 k.p.k.,art.167 k.p.k.,366 § 1 k.p.k.
Sąd Rejonowy w Chełmie, orzekając w sprawie, procedował prawidłowo nie uchybiając wskazanym wyżej normom z zakresu prawa procesowego. W toku postępowania zostały wyjaśnione – zgodnie z nakazem płynącym z dyspozycjiart. 366 § 1 k.p.k.- wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego są prawidłowe i poczynione w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zostały ocenione z poszanowaniem reguł wynikających zart. 4 i 7 k.p.k.Ponadto swoje stanowisko sąd należycie uzasadnił w pisemnych motywach wyroku, sporządzonego zgodnie z regułamiart. 424 § 1 i 2 k.p.k.Kontrola odwoławcza zaskarżonego orzeczenia w odniesieniu do zarzutów apelacji wskazuje na to, że środek zaskarżenia złożony przez oskarżonego ma charakter polemiczny a skarżący nie przyjmuje trafnych argumentów na jakie powołał się Sąd Rejonowy dokonując ustaleń faktycznych w sprawie i przesądzając o winie oskarżonego.
Niesłuszny jest zarzut podniesiony przez skarżącego naruszenia przez Sąd orzekający reguł wynikających zart. 5 § 2 k.p.k., szczególnie w sytuacji gdy oskarżony w żaden sposób go nie uzasadnił. Oczywistym jest, że zastosowanie reguły in dubio pro reo wchodzi w grę dopiero wówczas, gdy wątpliwości, co do sposobu rozstrzygnięcia określonej kwestii faktycznej, nie dadzą się usunąć, ale prowadzący postępowanie sąd podjął, w toku czynności, wszelkie dostępne czynności zmierzające do dokonania jednoznacznych ustaleń. Rzecz jednak w tym, że do rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść oskarżonego dojść może dopiero wówczas, gdy sąd orzekający rzeczywiście wątpliwości takie powziął. Innymi słowy dla oceny czy nie został naruszony zakaz, o którym mowa wyżej, nie są miarodajne tego rodzaju wątpliwości, zgłaszane przez stronę ale jedynie to czy orzekający w sprawie sąd je powziął i wobec obiektywnego braku możliwości ich usunięcia, rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Względnie to czy w świetle realiów sprawy wątpliwości takie powinien był powziąć. W wypadku zatem gdy określone ustalenie faktyczne, zależne jest od nadania poszczególnym dowodom przymiotu wiarygodności i odmowy wiary innym, nie można mówić o naruszeniu zasady zart. 5 § 2 k.p.k., a ewentualne zastrzeżenia co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu rozstrzygane być mogą jedynie na płaszczyźnie wynikającej z treściart. 7 k.p.k., w tym kontekście przekroczenia przez sąd granic swobodnej oceny dowodów i wkroczenia w sferę dowolności ocen ( por. w tym przedmiocie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2002 r(...)90/01 LEX nr 53913).
Sąd Okręgowy w toku kontroli instancyjnej nie stwierdził tego rodzaju uchybienia. Skarżący zaś nie wykazał by miało ono miejsce.
W przekonaniu Sądu odwoławczego nie sposób uznać za oskarżonym, że Sąd I instancji, oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, dopuścił się naruszeniaart. 7 k.p.k.Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego ( por. wyrok SN z dnia 9 listopada 1990 r(...)149/90 LEX nr 20454) przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k.jeśli tylko:
-jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy;
- stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i niekorzyść oskarżonego;
- jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego a nadto zostało logicznie i wyczerpująco uargumentowane w uzasadnieniu wyroku.
W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji wszystkie powyższe wymagania spełnił. Wywody zaś zawarte w apelacji stanowią wersję alternatywną oceny poszczególnych dowodów i mają wyłącznie polemiczny charakter.
Trafnie, co kwestionuje oskarżony, Sąd Rejonowy dokonując oceny materiału dowodowego i czyniąc ustalenia faktyczne, w oparciu o dowody, którym nadał walor wiarygodnych, odrzucił wyjaśnienia oskarżonego. Przeciwdowodami na stawiane w nich tezy były wyjaśnienia współoskarżonych złożone w postępowaniu przygotowawczym, które skarżący nie tylko w swej argumentacji pomija, ale także nie wskazuje żadnych elementów, które mogłyby skutkować odmienną ich ocenę, niż dokonana przez sąd meritii .M. B.wskazał przecież, że u oskarżonego pracował od stycznia 2011 r. a zaświadczenia o zarobkach i zatrudnieniu zawierały nieprawdę. Wyjaśnił przyczynę takiego stanu rzeczy i motywację oskarżonego, który w dokumentach tych wskazywał nieprawdziwe daty, po to by pracownicy mieli wymagany prawem staż pracy do uzyskania kredytów. Podał nadto, że oskarżony wiedział, że wystawia zaświadczenia niezgodne z prawdą, ale ulegał prośbom swoich pracowników, będących w początkowej fazie zatrudnienia. Tożsame w treści wyjaśnienia złożył równieżT. T. (1)podając, że w jego zaświadczeniach były zawyżone zarobki. Wyjaśnił także, że u oskarżonego podjął pracę później niż w zaświadczeniu, a chodziło o wydłużenie stażu pracy dla uzyskania kredytów. Wymowa tych dwóch dowodów jest oczywista a ocena dokonana przez Sąd Rejonowy prawidłowa. Nie budzi zastrzeżeń odrzucenie tych depozycji świadków, które przedstawili oni przed sądem w czasie rozprawy oraz argumentacja przedstawiona przez Sąd Rejonowy w tym zakresie. Trafnie, też w oparciu o wskazane dowody, Sąd Rejonowy odrzucił wyjaśnienia oskarżonego, a ocena taka, przy wskazanej przez sąd I instancji argumentacji, pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k.Skarżący zaś nie wskazał żadnych argumentów podważających ocenę dowodów w tym zakresie.
Prawidłowa jest także ocena dokumentów dołączonych do akt sprawy pochodzących z(...)iU. S.Także te dowody, które Sąd Rejonowy w sposób nie budzący zastrzeżeń ocenił, przekonują o wiarygodnościM. B.iT. T., w zakresie tego, co podali w postępowaniu przygotowawczym. Wskazują bowiem na to, że oskarżony nie odprowadzał składek na(...)oraz zaliczek na podatek dochodowy wobec tych osób, co czyni trafnym ustalenie dokonane przez Sąd Rejonowy, że w czasie wskazanym w zaświadczeniach nie pracowali oni na umowy o pracę, a tylko przecież takowe warunkowały spełnienie wymagań dla uzyskania kredytów, o które się ubiegali.
Właściwie Sąd Rejonowy przeanalizował dokumenty złożone przez oskarżonego na rozprawie i słusznie wywiódł, że nie mają one waloru pozwalającego czynić odmienne, niż to uczynił ustalenia faktyczne, z uwagi na ich wybiórczość oraz to, że są w swej treści sprzeczne z dokumentami sporządzonymi przez instytucje, o których mowa wyżej. Kwestionowanie zatem tych okoliczności nie może być skuteczne a argumentacja przedstawiona przez Sąd Rejonowy na k.7 uzasadnienia znajduje pełną aprobatę Sądu Okręgowego i nie wymaga powtórzenia. Ocena Sądu Okręgowego w tym zakresie odnosi się także do pkt. I pkt. 4 apelacji gdzie oskarżony, wbrew zgromadzonym w sprawie dowodom, usiłuje wykazać, żeM. B.iT. T.pracowali w okresach, w których, co wykazał Sąd Rejonowy, pracy na podstawie umowy o pracę nie świadczyli.
Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd Rejonowy nie pominął jego wyjaśnień lecz je odrzucił jako niewiarygodne, w świetle wyjaśnień współoskarżonych oraz przytoczonych wyżej dowodów. Bez znaczenia dla powyższej oceny są twierdzenia oskarżonego, że rotacja w firmie była duża, co jego zdaniem winno uzasadnić „poślizgi w przesyłaniu dokumentów do(...)i US” ( k. 2 apelacji). TwierdzeniaM. B.iT. T.wskazują, że przyczyną informacji udzielonych przez w/w instytucje było to, że w datach wskazanych w zaświadczeniach nie pracowali oni u oskarżonego na umowy o pracę. Oczywistym jest, że instytucje bankowe przy zawieraniu umów kredytowych wymagają umów o pracę, spełniających takie wymogi formalne i merytoryczne, by udzielający kredytu mieli gwarancję jego spłaty. To, żeM. B.iT. T.mogli wykonywać prace na rzecz oskarżonego, czy też uczestniczyć w organizowanych szkoleniach nie oznacza przecież, że byli zatrudnieni na umowę o pracę, a tylko taki status osoby ubiegającej się o kredyt, jest gwarantem oceny jej zdolności kredytowej i wydania pozytywnej decyzji. Zatem twierdzenia skarżącego usiłującego wykazać, że oskarżeni u niego pracowali albowiem brali udział w szkoleniach nie podważa trafnych ustaleń Sądu Rejonowego
Konstrukcja prawna przyjęta przez Sąd Rejonowyart. 12 k.k.tj. czynu ciągłego nie budzi zastrzeżenia Sądu Okręgowego. Nadto z uwagi na kierunek apelacji na korzyść oskarżonego, nie jest możliwa ingerencja w ten zakres rozstrzygnięcia. Przyjęta przez Sąd Rejonowy kwalifikacja prawna jest korzystniejsza dla oskarżonego niż przewidywana wart. 91 § 1 k.k., gdzie konsekwencją wystawienia każdego zaświadczenia byłoby potraktowanie takiego zachowania jako odrębnego występku, ze skutkami dotyczącymi wymiaru kary za każdy czyn z osobna i kary łącznej.
Sąd Rejonowy nie naruszył przywołanej przez oskarżonego normyart. 167 k.p.k.i366 § 1 k.p.k.Wskazane przez oskarżonego w apelacji okoliczności, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i zasadnie pozostawały poza inicjatywą dowodową Sąd Rejonowego.
Sąd Rejonowy w pisemnych motywach wyroku dokładnie omówił i przeanalizował zgromadzone w sprawie dowody, w sposób jasny i logiczny uzasadniając powody takiej a nie innej ich oceny, którą Sąd Okręgowy aprobuje. Skarżący przedstawił natomiast w apelacji własną ocenę materiału dowodowego, całkowicie ignorując przy tym trafne argumenty, do których odwołał się Sąd Rejonowy dokonując oceny poszczególnych dowodów w sprawie. Powyższe dowodzi wyłącznie polemicznego charakteru apelacji.
Kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu jest prawidłowa i nie budzi zastrzeżeń w zakresie wyczerpania przez niegoart. 271 § 1 k.k.w zw. zart. 271 § 3 k.k.
Orzeczona przez Sąd Rejonowy kara, tak pozbawienia wolności jak i grzywny, jest karą adekwatną do wagi przypisanego oskarżonemu czynu, co Sąd I instancji właściwie uzasadnił. Nie nosi ona cechy rażąco niewspółmiernie surowej. Sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności decydujące o wymiarze kary, w tym również łagodzące, we właściwych proporcjach je uwzględnił, czym sprostał wymaganiom dyrektyw sądowego wymiaru kary przewidzianym wart. 53 k.k.Skarżący, w momencie rozpoczęcia się procesu karnego, pracował na stanowisku dyrektora zarządzającego z uposażeniem w kwocie 13.000 zł (k. 283). Zatem jego sytuacja materialna była bardzo dobra a zarobki stanowiące trzykrotność średniej krajowej umożliwiały poczynienie oszczędności, w sytuacji kiedy oskarżony miał pełną świadomość tego, że możliwym jest orzeczenie wobec niego kary grzywny. W świetle powyższego wymierzenie oskarżonemu kary oscylującej w granicach przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, nie może być traktowane jako kara rażąco niewspółmiernie surowa, nawet w sytuacji kiedyA. L.ma status osoby bezrobotnej. Oskarżony jest osobą zdrową, wykształconą, z dużym doświadczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej, zatem może podjąć pracę i spłacić orzeczoną wobec niego grzywnę, która de facto przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności, jest jedyną realną dolegliwością uświadamiającą naganność czynu i konieczność przestrzegania obowiązującego porządku prawnego.
Mając zatem na uwadze powyższe rozważania wobec oczywistej bezzasadności omówionych zarzutów podniesionych w apelacji oskarżonego i nie stwierdzenia uchybień określonych wart. 439 i 440 k.p.k.podlegających na uwzględnieniu z urzędu Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych za drugą instancję uzasadniają przepisyart. 8 ustawy o opłatach w sprawach karnychiart. 636 § 1 k.p.k.

    Elżbieta Kowalska  Magdalena Kurczewska-Śmiech  Marta Śmiech