Sąd Okręgowy w Łodzi
V Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ka 1327/15
Data wyroku: 2016-05-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt V Ka 1327/15

UZASADNIENIE
J. J. (1)został oskarżony o to, że w dniu 2 czerwca 2012 r. wŁ., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd co do faktu zaistnienia przesłanek uzasadniających wypłatę odszkodowania poprzez niewskazanie, iż w czasie zdarzenia będącego podstawą wypłaty odszkodowania znajdował się w stanie nietrzeźwości wynoszącym 2,46 promila, a przez to doprowadził(...)oddział wŁ.do niekorzystnego rozporządzania mieniem w kwocie 19.355,00 zł, to jest o przestępstwo zart. 286 § 1 k.k.
Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 23 września 2015 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt V K 287/13, oskarżonegoJ. J. (1)uznano za winnego tego, że w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w dniu 2 czerwca 2012 roku wŁ.poprzez wprowadzenie w błąd(...) S.A.Oddział wŁ.polegające na telefonicznym zgłoszeniu zaistnienia przesłanek uzasadniających wypłatę odszkodowania z umowy ubezpieczenia auto casco pojazdu markiT. (...)onumerze rejestracyjnym (...), powtórzonym następnie w pisemnym zgłoszeniu szkody w dniu 15 czerwca 2012 roku, z tytułu zdarzenia drogowego z dnia 29 maja 2012 roku, poprzez niewskazanie, iż w czasie zdarzenia oskarżony jako kierujący pojazdem znajdował się w stanie nietrzeźwości wyrażającym się zawartością alkoholu 2,46 promila we krwi, doprowadził pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wypłatę mu odszkodowania w dniu 18 czerwca 2012 roku w kwocie 19.355 złotych, czym wypełnił dyspozycjęart. 286 § 1 k.k.i wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.orazart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawieszono na okres 2 lat próby. Sąd na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego(...) S.A.Oddział wŁ.kwoty 19.335 złotych, a także zasądził na rzecz obrońcy z urzędu kwotę 1.416,96 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wraz z podatkiem VAT oraz obciążył oskarżonego kosztami sądowymi w łącznej kwocie 1.200 złotych, w pozostałej części zwalniając go od ich ponoszenia.
Apelację od powyższego wyroku złożyli oskarżony i jego obrońca.
Obrońca oskarżonego na podstawieart. 425 § 1 i 2 k.p.k.iart. 444 k.p.k.zaskarżył zapadły wyrok w całości i na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.zarzucił:

1
obrazę przepisów prawa procesowego, mającą wpływ na treść orzeczenia, a w szczególnościart. 4 k.p.k.,art. 5 § l i 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 i 424 k.p.k.przez dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na:

⚫

uznaniu za niewiarygodne wyjaśnień oskarżonegoJ. J. (1), co do faktu nie przyznania się przez niego do dokonania zarzucanego mu czynu, podczas gdy oskarżony konsekwentnie zarówno ubezpieczycielowi jak i w postępowaniu sądowym podawał, że przebiegu zdarzenia wywołującego szkodę nie pamięta, a kwestia jego trzeźwości w postępowaniu likwidacyjnym przedmiotem zainteresowania ubezpieczyciela nie była;

pominięciu zeznań świadkaB. Z.w tej części, w której opisuje okoliczności zawarcia z oskarżonym umowy ubezpieczenia samochodu tj. braku zaznajomienia się przez oskarżonego z ogólnymi warunkami zawartego przez niego ubezpieczenia AC.

i w konsekwencji:

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia a mający wpływ na jego treść, polegający na dowolnym, nie znajdującym odzwierciedlenia w materiale dowodowym uznaniu, iż oskarżonyJ. J. (1)swoim zachowaniem wypełnił znamiona czynu przypisanego mu w zaskarżonym wyroku, tj. świadomie wprowadził w błąd(...) S.A.Oddział wŁ., co do istnienia przesłanek do wypłaty odszkodowania, pomijając okoliczność wyłączającą taką wypłatę (stan nietrzeźwości), co doprowadziło ubezpieczyciela do niekorzystnego rozporządzenia mieniem polegającym na wypłacie oskarżonemu odszkodowania w kwocie 19.355 zł.

Obrońca oskarżonego na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 2 k.p.k.wniósł o zmianę skarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonegoJ. J. (1)od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów udzielonej oskarżonemu pomocy prawnej w postępowaniu apelacyjnym według norm prawem przepisanych.
Oskarżony we wniesionej przez siebie na podstawieart. 425 § 1 k.p.k.iart. 444 k.p.k.apelacji zaskarżył wyrok w całości i na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.zarzucił:

1
obrazę przepisów prawa procesowego, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 4 k.p.k.iart. 7 k.p.k.przejawiającą się w:

⚫

nieuzasadnionej odmowie wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego, co do przebiegu zdarzenia z dnia 29 maja 2012 r. kiedy to został napadnięty przez nieznanych sprawców i nie przyznał się do zarzuconego czynu i złożył obszerne wyjaśnienia;

bezzasadnym uznaniu jako całkowicie niewiarygodnych zeznań złożonych w sprawie o sygnaturze akt VI K 1840/12 w przedmiocie przebiegu zdarzenia w dniu 29 maja 2012 r. przez świadkówK. G.iZ. B., którzy spontanicznie odpowiedzieli na ogłoszenie prasowe oskarżonego i zrelacjonowali przed Sądem zaobserwowane przez siebie zdarzenie z udziałem „bijącej go grupy mężczyzn”;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na uznaniu iż oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu, w sytuacji, gdy przeczą temu jego wyjaśnienia i zeznania zgłoszonych przez niego świadków.

W konkluzji oskarżony wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie go, względnie uchylenie zapadłego wyroku i przekazanie Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje oskarżonego i jego obrońcy okazały w znacznej części zasadne, co skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Zdaniem Sądu Okręgowego dokonana przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego i wyciągnięte wnioski budzą poważne zastrzeżenia.
SkazanieJ. J. (1)za zarzucane mu przestępstwo byłoby możliwe w dwóch wypadkach - gdyby prowadzone postępowanie dowodowe wykazało w sposób nie budzący wątpliwości, że oskarżony:
- przed zgłoszeniem szkody z polisy AC znał ogólne warunki umowy, wyłączające odpowiedzialność ubezpieczyciela w przypadku, gdy kierujący – sprawca kolizji znajduje się pod wpływem alkoholu, ewentualnie
- zgłaszając szkodę złożył nieprawdziwe oświadczenie, że w czasie kolizji nie znajdował się pod wpływem alkoholu.
Analiza zgromadzonych dowodów nie pozwala na przyjęcie, że którykolwiek z powyższych warunków został spełniony.
Po pierwsze, Sąd I instancji nie wykazał, żeJ. J. (1)wiedział o braku odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia AC w przypadku, gdy ubezpieczony kierowca spowodował szkodę znajdując się pod wpływem alkoholu. Na podzielenie zasługuje zarzut sformułowany przez obrońcę, dotyczący zeznań świadkaB. Z.. Zeznania w/w świadka wprawdzie zostały trafnie ocenione przez Sąd Rejonowy jako wiarygodne, jednak Sądmeritinie dostrzegł, że na ich podstawie nie można przyjąć, że oskarżonyJ. J. (1)znał treść postanowień ogólnych warunków umowy. O ile oczywistym jest, że złożenie podpisu pod umową ubezpieczeniową wraz z potwierdzeniem przyjęcia do wiadomości postanowień ogólnych warunków umowy wiąże podpisującego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, o tyle nie można stwierdzić, że oznacza to automatycznie, iż podpisujący posiada faktyczną wiedzę odnośnie treści tych postanowień. Z uznanych za wiarygodne co do okoliczności zawarcia umowy zeznańB. Z.nie wynika, aby oskarżony został przed zawarciem umowy poinformowany o treści ogólnych warunków umowy. Z treści aneksu do umowy wynika jedynie, że pokwitował ich otrzymanie na piśmie. Jest zaś wysoce prawdopodobne, że tak jak większość kierowców,J. J. (1)nie zapoznał się z nimi także już po zawarciu umowy. Nie ma w tym zakresie dowodu przeciwnego, zaś sytuacja taka jest jak najbardziej prawdopodobna z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego, zgodnie z którymi większość osób zawierających umowy z towarzystwami ubezpieczeń podpisuje je bez zapoznawania się z treścią ogólnych warunków umowy, które przeważnie liczą wiele stron. Oskarżony w swoich wyjaśnieniach powoływał się na przy tym na nieświadomość faktu, że nie przysługuje mu prawo do dochodzenia odszkodowania z polisy autocasco, a ocena tych wyjaśnień jako niewiarygodnych, zdaniem Sądu Okręgowego, poczyniona została nazbyt pochopnie. Sądmeritinadmiernie skupił się na świadomości oskarżonego, iż prowadził on pojazd w stanie nietrzeźwości (która to świadomość w świetle dowodów zabranych w sprawie nie może być skutecznie kwestionowana), natomiast nie zwrócił uwagi na to, że wyjaśnieniaJ. J.korespondują z treścią zeznańB. Z.tworząc spójny i logiczny obraz sytuacji wskazujący na wysoce prawdopodobny brak wiedzy oskarżonego o treści ogólnych postanowień umownych. W podpisanym przezJ. J. (1)aneksie do polisy ubezpieczeniowej jest adnotacja, że ubezpieczającego „obowiązują ogólne warunki ubezpieczenia”, nie ma tam zaś stwierdzenia, że ubezpieczający został zapoznany z treścią tych warunków.
Prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna była więc doprowadzić Sądmeritido wynikającej z zasadyin dubio pro reokonkluzji, iż oskarżonemu nie udowodniono, że zgłaszając wniosek o wypłatę odszkodowania, wiedział, iż doprowadzenie do kolizji pod wpływem alkoholu wyłącza odpowiedzialność odszkodowawczą ubezpieczyciela. Z wiarygodnych zeznańE. W.wynika również, że w przypadku szkód z polisy autocasco okoliczności powstania szkody nie mają istotnego znaczenia.
Po drugie, Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na fakt, że podczas zgłaszania szkody oskarżony nie był w ogóle pytany o swoją trzeźwość w trakcie kolizji i sam na ten temat również się nie wypowiadał. W aktach szkodowych, w kwestionariuszu przyjęcia zgłoszenia szkody, rubryka dotycząca trzeźwości kierującego nie została w ogóle wypełniona, tak więc brak jest podstaw do przypisania, że oskarżony wprowadził kogokolwiek w błąd lub wyzyskał pozostawanie w takim błędzie. Kwestionariusz ten nie został w ogóle podpisany przez oskarżonego, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że w ogóle wiedział on, iż takie pytanie w kwestionariuszu się znajduje. W aktach tych nie znajduje się też żaden inny dokument, z którego wynikałoby, że oskarżony złożył dla potrzeb postępowania o odszkodowanie jakiekolwiek oświadczenie, że kierując samochodem z dniu zdarzenia był trzeźwy ani nawet że nie wie czy był po spożyciu alkoholu.
Powyższe dowodzi powierzchowności dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny dowodów, skutkującej błędem w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść zapadłego wyroku w rozumieniu przepisuart. 438 pkt. 2 k.p.k.
Reasumując, w świetle zebranych dowodów nie jest możliwe przypisanieJ. J. (1)działania z powziętym z góry zamiarem wprowadzenia w błąd pokrzywdzonego i doprowadzenia go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, co stanowi znamiona zarzuconego mu występku zart. 286 § 1 k.k.
Obowiązująca w polskim prawie karnym zasada domniemania niewinności wymaga wykazania winy oskarżonego ponad wszelką wątpliwość, a tymczasem w przedmiotowej sprawie nie można uznać, aby w wyniku postępowania dowodowego do przełamania tego domniemania doszło.
Z powyższych względów Sąd Okręgowy na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.,art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.zmienił zaskarżony wyrok i uniewinniłJ. J. (1)od popełnienia zarzucanego mu czynu uznając, że zebrany w sposób kompletny i prawidłowo oceniony materiał materiału dowodowego nie daje podstaw do przypisania oskarżonemu winy.
Ponieważ oskarżony korzystał w toku postępowania przed Sądem II instancji z pomocy obrońcy ustanowionego z urzędu, Sąd na podstawie§ 2 i § 14 ust. 2 pkt. 4 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.2013.461 j.t.) zasądził na rzecz adw.I. T.kwotę 619,92 złotych.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.