Sąd Okręgowy w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 1573/15
Data wyroku: 2016-06-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Marek Kruszewski
Słowa kluczowe: Weksel In Blanco
Podstawa prawna: art. 10, 9, 32 prawa wekslowego

II C 1573/15

UZASADNIENIE
7 listopada 2013r.(...) sp. z o.o.wW.wniosła pozew w postępowaniu nakazowym, domagając się orzeczenia nakazem zapłaty, abyA. S.,B. S.iG. S.zapłacili powodowi solidarnie 200’100,00 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania, na podstawie weksla załączonego do pozwu.
27 listopada 2013r. Sąd Okręgowy w Lublinie wydał nakaz zapłaty, którym orzekł, że pozwani w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu winni zapłacić solidarnie powodowi 200’100,00 zł z odsetkami ustawowymi od 7 listopada 2013r. oraz 9’719,00 zł tytułem kosztów postępowania.
Pozwani wnieśli zarzuty od tego nakazu, w których domagali się uchylenia orzeczenia w całości, oddalenia powództwa i zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu podnieśli, że:
- weksel w oparciu o który wydano nakaz zapłaty został wypełniony niezgodnie z deklaracją wekslową, ponieważ wypełnił go podmiot nieuprawniony, suma wekslowa nie odpowiada rzeczywistemu zadłużeniu wynikającemu ze stosunku podstawowego zaś samo roszczenie ze stosunku podstawowego uległo przedawnieniu przed wypełnieniem weksla,
- nie doszło do prawidłowego przedstawienia weksla do zapłaty.
Powód podtrzymał powództwo w całości.
Stan faktyczny:
G. S.zawarł z Bankiem SpółdzielczymTowarzystwem (...)„(...)” wP.trzy umowy kredytowe:
- umowę kredytu obrotowego w rachunku bieżącym nr(...)z 20 sierpnia 1998r.,
- umowę kredytu inwestycyjnego nr(...)z 10 października 2000r.,
- umowę kredytu obrotowego nr(...)z 25 lutego 2002r.
Pierwsza z tych umów była zabezpieczona m.in. wekslem in blanco wystawionym przez pożyczkodawcę z poręczeniem wekslowymA. S., natomiast pozostałe – wekslem in blanco wystawionym przez pożyczkobiorcę z poręczeniem wekslowymA. S.iB. S.. Umowy te były wielokrotnie aneksowane.
18 sierpnia 2003r.G. S.zawarł z „(...)” ugodę, w której strony oświadczyły, że łączne zadłużenie pożyczkobiorcy względem Banku z wymienionych wyżej umów wynosi na dzień podpisania umowy:
- 742’470,00 zł należności głównej,
- 86’178,35 zł odsetek,
- 100,00 zł kosztów upomnień.
Dłużnik zobowiązał się do spłaty tego zadłużenia w ratach określonych w harmonogramie zawartym w ugodzie, w okresie od 31 sierpnia 2003r. do 30 kwietnia 2010r. Strony ustaliły, że niedotrzymanie przez dłużnika warunków spłaty może spowodować wygaśniecie ugody, co uprawniało Bank do postawienia całości zadłużenia w stan natychmiastowej wymagalności. Strony uzgodniły też, że zabezpieczeniem ugody będą wszystkie zabezpieczenia zastosowane przy umowach kredytowych, z których wynikało zadłużenie objęte ugodą, w tym weksle własne in blanco wystawiony przez dłużnika i poręczony przezA. S.iB. S.. OpróczG. S.ugodę podpisali poręczyciele wekslowi. Umowa ta była uzupełniana aneksami z 30 grudnia 2004r., 1 marca 2005r. oraz 18 lipca 2005r., które prolongowały spłatę zadłużenia ostatecznie do 31 grudnia 2015r. aneksy zostały podpisane także przezA. S.iB. S.. Przy ostatnim aneksie sporządzono deklarację wekslową, w którejG. S.jako wystawca weksla in blanco z klauzulą „bez protestu” orazB. S.iA. S.jako poręczyciele wekslowi wyrazili zgodę na to, aby Bank SpółdzielczyTowarzystwo (...)„(...)” wP.wypełnił ten weksel w każdym czasie na sumę odpowiadającą zadłużeniu z tytułu umowy zawartej 18 sierpnia 2003r. wraz z aneksami, w przypadku nie dotrzymania warunków ugody. Bank został upoważniony do opatrzenia weksla datą płatności według swego uznania z tym zastrzeżeniem, że miał obowiązek powiadomić o tym dłużników listem poleconym wysłanym najpóźniej na 7 dni przed terminem płatności.
Wobec tego, że dłużnik nie dotrzymał warunków ugody z 18 sierpnia 2003r., 9 lutego 2007r. wierzyciel złożył oświadczenie o wypowiedzeniu jej i postawieniu całego objętego ugodą zadłużenia w stan natychmiastowej wymagalności. 12 marca 2007r. „(...)” wystawił bankowy tytuł egzekucyjny przeciwko wszystkim trojgu dłużnikom, stwierdzający ich solidarne zobowiązanie z tytułu ugody z 18 sierpnia 2003r. na łączną kwotę 800’213,05 zł, w tym 702’216,35 zł należności głównej, wraz z dalszymi odsetkami umownymi. Postanowieniem z 28 marca 2007r. Sąd Rejonowy w Pabianicach nadał temu tytułowi klauzulę wykonalności.
22 maja 2007r. „(...)” wystąpił z wnioskiem do Komornika o wszczęcie egzekucji na podstawie tego tytułu wykonawczego, przeciwko wszystkim, wymienionym w nim dłużnikom. W toku postępowania egzekucyjnego, 12 kwietnia 2013r. została zawarta umowa przelewu wierzytelności objętej tym tytułem miedzy Bankiem SpółdzielczymTowarzystwem (...)„(...)” w(...) sp. z o.o.wW.. Wraz z nabyta wierzytelnością cesjonariusz otrzymał weksel in blanco, stanowiący zabezpieczenie przelanej wierzytelności. Powód wypełnił ten weksel w dniu 2 września 2013r., na kwotę 200’100,00 zł płatną na zlecenie(...) sp. z o.o.w dniu 10 września 2013r. 2 września 2013r. powód przesłał pozwanym, na adresy znane z umowy zawartej 18 sierpnia 2003r. zawiadomienia o wypełnieniu weksla wraz z wezwaniem do zapłaty sumy wekslowej.
/ wezwania wraz z dowodem ich nadania – k 4-8, weksel – k 38, ugoda z 18 sierpnia 2003r. wraz z załącznikiem – k 81-85, oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z 18 sierpnia 2003r. – k 87, deklaracja wekslowa 10 października 2000r. – k 89, deklaracja wekslowa z 25 lutego 2002r. – k 90, umowa przelewu wierzytelności wraz z załącznikami – k 137-146, deklaracja wekslowa z 18 sierpnia 2003r. – k 147, umowa z 20 sierpnia 1998r. – k 148-15, deklaracja wekslowa z 18 sierpnia 1998r. – k 152,aneks nr (...)do umowy z 20 sierpnia 1998r. – k 154- 156,aneks nr (...)do umowy z 20 sierpnia 1998r. – k 157-158,aneks nr (...)do umowy z 20 sierpnia 1998r. – k 159-161, oświadczenieA. S.– k 162, oświadczenieB. S.– k 163,aneks nr (...)do umowy z 20 sierpnia 1998r. – k 165-167, oświadczenieB. S.– k 168, oświadczenieA. S.– k 170,aneks nr (...)do umowy z 20 sierpnia 1998r. – k 171-173,aneks nr (...)do umowy z 20 sierpnia 1998r. – k 174-176,aneks nr (...)do umowy z 20 sierpnia 1998r. – k 177-178, umowa z 25 lutego 2002r. – k 179-182,aneks nr (...)do umowy z 25 lutego 2002r. – k 183, umowa z 10 października 2000r. – k 184-187,aneks nr (...)do umowy z 10 października 2000r. – k 188,aneks nr (...)do umowy z 10 października 2000r. – k 189,aneks nr (...)do umowy z 10 października 2000r. – k 190,aneks nr (...)do umowy z 10 października 2000r. – k 191,aneks nr (...)do umowy z 10 października 2000r. – k 192,aneks nr (...)do umowy z 10 października 2000r. – k 193,aneks nr (...)do umowy z 10 października 2000r. – k 194,aneks nr (...)do umowy z 18 sierpnia 2003r. – k 195-199,aneks nr (...)do umowy z 18 sierpnia 2003r. – k 200-201,aneks nr (...)do umowy z 18 sierpnia 2003r. – k 202, deklaracja wekslowa z 18 lipca 2005r. – k 203, bankowy tytuł egzekucyjny z 12 marca 2007r. – k 204, postanowienie Sądu rejonowego w Pabianicach z 28 marca 2007r. – k 205-206, wniosek o wszczęcie egzekucji wraz z dowodem nadania – k 207-209, zawiadomienie – k 211, zawiadomienie – k 213 /
Pozwani nie zapłacili sumy wekslowej.
/ niesporne /
Rozważania prawne:
Na wstępie należy przypomnieć, że żądanie pozwu zostało oparte na wekslu przedstawionym przez powoda i ta podstawa roszczenia nie uległa zmianie do chwili orzekania. Pozwani mogą bronić się przed takim roszczeniem przedstawiając okoliczności faktyczne mogące skutkować uznaniem żądania za bezzasadne oraz dowody na ich poparcie –art. 493 § 1 kpc. Mamy więc do czynienia z sytuacją, w której to na stronie pozwanej spoczywa obowiązek udowodnienia zasadności swoich twierdzeń zgodnie zart. 6 kc.
Zarzuty zgłoszone przez pozwanych w tej sprawie okazały się bezzasadne. Opierały się one w pierwszej kolejności na twierdzeniu o wypełnieniu weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym, co miało wynikać z faktu, że powód nie był podmiotem, upoważnionym do takiej czynności zgodnie z porozumieniem. Pozwani nie mają racji w tej kwestii, ponieważ zgodnie zart. 509 § 2 kc, skutkiem umowy przelewu wierzytelności zawartej między powodem i „(...)” jest przejście na nabywcę nie tylko samej wierzytelności, ale także wszelkich związanych z nią praw. Wyjątek od tej zasady może stanowić sytuacja, w której osoba składająca oświadczenie w ramach porozumienia wekslowego wyraźnie zastrzegła brak zgody na przeniesienie w drodze przelewu uprawnienia do wypełnienia weksla. Ciężar udowodnienia istnienia takiego zastrzeżenia spoczywa oczywiście na dłużniku wekslowym. Pozwani nie udowodnili, aby w ramach porozumienia wekslowego składali takie zastrzeżenia.
Tym samym należało uznać, że powód będący posiadaczem weksla niezupełnego w chwili jego wystawienia oraz cesjonariuszem wierzytelności, z którą związane było zabezpieczenie wekslowe wraz z prawem do jego wypełnienia był podmiotem uprawnionym do uzupełnienia weksla in blanco ze wskazaniem siebie, jako wierzyciela wekslowego.
Zarzut odnoszący się do nieprawidłowego wskazania wysokości zadłużenia, czyli określenia sumy wekslowej w kwocie większej, niż wynikało to z upoważnienia do wypełnienia weksla jest o tyle niezasadny, że strona pozwana nie udowodniła, aby faktyczne zadłużenie z umowy zabezpieczonej wekslem niezupełnym było niższe. Ponownie należy przypomnieć, że to nie powód ma obowiązek procesowy dowodzenia, iż wypełnił weksel zgodnie z porozumieniem wekslowy. Ciężar wykazania, że weksel został wypełniony niezgodnie z tym porozumieniem spoczywa na pozwanych. Natomiast z dokumentów przedstawionych przez powoda wynika, że suma wekslowa jest kilkukrotnie niższa, niż wysokość długu uznanego przez pozwanych w ramach umów zawartych z poprzednikiem powoda.
Kolejny zarzut dotyczy przedawnienia roszczenia wynikającego z umowy zabezpieczonej wekslem in blanco i wiąże się ściśle z kwestionowaniem przez pozwanych tej umowy. W opisanym stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że ostatecznie przedmiotem zabezpieczenia była umowa ugody zawarta 18 sierpnia 2003r. przezG. S.z pierwotnym wierzycielem, na co pozostali pozwani jako poręczyciele wekslowi wyrazili zgodę. Ta czynność prawna miała ten skutek, że na nowo ukształtowała stosunek zobowiązaniowy łączący kredytobiorcę z Bankiem SpółdzielczymTowarzystwem (...)„(...)” wP., a jednocześnie była uznaniem roszczeń wynikających z wcześniej zawartych umów kredytowych i aneksów do nich, powodującym przerwanie co do nich biegu przedawnienia stosownie doart. 123 § 1 punkt 2 kc.Roszczenia wynikające z tej umowy przedawniają się z upływem trzech lat –art. 118 kc.Ostatni aneks do umowy z 18 sierpnia 2003r., oznaczony numerem 3 został zawarty 18 lipca 2005r., a więc jeszcze przed upływem terminu przedawnienia pierwszej raty, która miała być spłacana na podstawie samej umowy, a który przypadał na 31 sierpnia 2003r. Nowe ukształtowanie stosunku obligacyjnego łączącego kredytobiorcę z „(...)” na podstawie wspomnianegoaneksu nr (...), polegało na ustaleniu nowych terminów spłat, co oznacza, że roszczenie o zapłatę pierwszej raty mogło przedawnić się z upływem trzech lat od 31 sierpnia 2005r. (§ 1 aneksu nr (...)). Warto przypomnieć, że oświadczenie dłużników złożone w ramach tego aneksu także było uznaniem roszczenia, o którym mowa wart. 123 § 1 punkt 2 kc.Przed upływem tego terminu wierzyciel złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z 18 sierpnia 2003r., którego zasadności strona pozwana nie kwestionuje. Jednakże wypowiedzenie to nie odniosło skutku, na jaki powołują się pozwani. Jak wynika z oświadczenia wierzyciela złożonego zarówno w umowie z 18 sierpnia 2003r., jak i piśmie o wypowiedzeniu, jedynym skutkiem była natychmiastowa wymagalność całego zadłużenia objętego umową. W treści samej umowy, ani w oświadczeniu wierzyciela o jej wypowiedzeniu nie ma natomiast żadnych elementów wskazujących, że wolą kredytodawcy było całkowite anulowanie skutków prawnych, jakie wywołało zawarcie umowy ugody i powrót do pierwotnego kształtu zobowiązań łączących strony, wynikającego z umów wcześniejszych. Na długo przed upływem terminu przedawnienia roszczenia o zwrot świadczenia postawionego w stan natychmiastowej wymagalności, wierzyciel wystąpił do Sądu o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu obejmującemu to świadczenie, co było czynnością, o której mowa wart. 123 § 1 punkt 1 kc, a więc spowodowało kolejne przerwanie biegu przedawnienia. Następna przerwa uskuteczniła się z chwilą wystąpienia do komornika o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, czyli 22 maja 2007r. Od tej daty do dnia zawarcia umowy przelewu wierzytelności postępowanie egzekucyjne toczyło się, a więc roszczenie nie tylko nie uległo przedawnieniu, ale nawet termin przedawnienia nie rozpoczął biegu na nowo stosownie do treściart. 124 kc.Tym samym należało uznać, że w momencie nabycia wierzytelności przez powoda nie była ona przedawniona. Całkowicie bezzasadna jest też argumentacja pozwanych odwołująca się do słusznej skądinąd koncepcji, iż przerwa biegu przedawnienia związana z postępowaniem egzekucyjnym odnosi skutek jedynie wobec wierzyciela egzekwującego. Jednakże jeśli zmiana wierzyciela następuje w toku egzekucji, to trudno uznać, że z chwilą przelewu wierzytelności termin przedawnienia roszczenia w stosunku do nabywcy rozpoczyna bieg z datą poprzedzającą samo nabycie wierzytelności. Prowadziłoby to do dosyć kuriozalnej konkluzji, że roszczenie, co do którego termin przedawnienia nie biegnie, przedawnia się niejako automatycznie z chwilą przelewu wierzytelności.
W tej sytuacji należało uznać, że termin przedawnienia w stosunku do powoda rozpoczął bieg z dniem cesji wierzytelności, tzn. 12 kwietnia 2013r. Powód wypełnił weksel niezupełny 2 września 2013r., a więc w chwili dokonania tej czynności roszczenie zabezpieczone wekslem nie uległo przedawnieniu. Oznacza to, że weksel został wypełniony zgodnie z porozumieniem wekslowym.
Na ważność zobowiązania wekslowego nie ma natomiast wpływu oznaczenie miejsca płatności weksla w sposób sprzeczny z porozumieniem wekslowym.
Powód dopełnił też przewidzianej w porozumieniu czynności polegającej na przesłaniu zawiadomienia o wypełnieniu weksla dłużnikom wekslowym. Korespondencja została bowiem wysłana na adresy wskazane w umowie z 18 sierpnia 2003r., zaś strona pozwana nie udowodniła aby zawiadamiała pierwotnego wierzyciela lub powoda o zmianie tego adresu, do czego była zobowiązana na podstawie § 9 litera g tej umowy. Tym samym należało uznać, że oświadczenie o wypełnieniu weksla zostało złożone z zachowaniem wymogów przewidzianych wart. 61 § 1 kc.
Wobec powyższego roszczenie powoda jest w pełni uzasadnione na podstawieart. 9 prawa wekslowegow stosunku do wystawcy weksla orazart. 32w zw. zart. 9 prawa wekslowegow stosunku do poręczycieli wekslowych.
Mając na względzie przytoczone argumenty Sąd utrzymał w mocy nakaz zapłaty wydany zgodnie zart. 484 § 2 kpc, na podstawieart. 496 kpc.