Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 417/16
Data wyroku: 2016-05-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Gawron-Sambura
Słowa kluczowe: Doręczenia
Podstawa prawna: art. 437 kpk, 438 kpk

Sygnatura akt VI Ka 417/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia31 maja 2016r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Agata Gawron-Sambura
Protokolant Aleksandra Studniarz
przy udziale Marcina Masłowskiego Prokuratora Prokuratury RejonowejG.wG.

po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r.
sprawyA. K./K./ synaS.iJ.,
ur. (...)wK.
oskarżonego zart. 178a§1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego i jego obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 15 grudnia 2015 r.    sygnatura akt III K 1109/15
na mocyart. 437 kpkiart. 438 kpk
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt VI Ka 417/16

UZASADNIENIE
Od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2015r., sygn. akt III K 1109/15 apelacje wywiedli oskarżonyA. K.oraz jego obrońca z urzędu.
Oskarżony zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu obrazę przepisów postępowania, to jestart. 6 k.p.k.przez pozbawienie oskarżonego prawa do obrony wobec przeprowadzenia posiedzenia bez jego udziału, pomimo niezawiadomienia go w prawidłowy sposób o jego terminie oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.
Mając na względzie powyższe zarzuty apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Na wypadek uchylenia zaskarżonego orzeczenia apelujący wnioskował także o przeprowadzenie dowodów w postaci zeznań konkretnych świadków wymienionych w środku zaskarżenia mających dowieść jego niewinności.
Z kolei obrońca oskarżonego orzeczeniu temu zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania, a toart. 132 k.p.k.poprzez nieprawidłowe zawiadomienie oskarżonego o terminie posiedzenia, na którym zapadło zaskarżone orzeczenie;
2. obrazę przepisów postępowania, to jestart. 139 k.p.k., przez nieuzasadnione zastosowanie domniemania doręczenia tam wyrażonego, podczas gdy oskarżony uczynił zadość wymogom ustawowym i podał swój aktualny adres zamieszkania w pierwszym protokole przesłuchania;
3. obrazę przepisów postępowania, to jestart. 193 k.p.k.przez niepowołanie w niniejszej sprawie dowodu z opinii biegłych psychiatrów w sytuacji, w której to oskarżony od wielu lat leczył się neurologicznie i psychiatrycznie.
Mając na względzie powyższe zarzuty apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Apelacje skarżących okazały się zasadne, gdyż należy zgodzić się z jej autorami, że w sytuacji procesowej jaka zaistniała w niniejszej sprawie doszło do rażącej obrazy przepisówart. 117 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 139 k.p.k.w zw. zart. 6 k.p.k.Zważywszy na charakter i konsekwencje stwierdzonych uchybień, nie sposób obecnie zanegować możliwości jego istotnego wpływu na treść zaskarżonego wyroku. Tym bardziej w sytuacji, w której oskarżony już po wydaniu zaskarżonego orzeczenia w wywiedzionej apelacji domagał się przeprowadzenia określonych dowodów mających wykazać niezasadność jego oskarżenia, a brak jego prawidłowego powiadomienia o terminie posiedzenia, podczas którego rozpatrywany był wniosek w trybieart. 335 § 1 k.p.k.pozbawił go możliwości uczestniczenia w nim i ustosunkowania się do zawartego wcześniej między nim a prokuratorem porozumienia, i tym samym stanowił rażące naruszenie przysługującego oskarżonemu prawa do obrony.
W związku z toczącym się przeciwko oskarżonemuA. K.postępowaniem, oskarżony w trakcie pierwszego przesłuchania podał swój aktualny adres zamieszkania, jak i adres do korespondencji jako ten przyul. (...)wG.( k. 9). Okoliczność ta znajduje pewne odzwierciedlenie w protokole jego przesłuchania. Tymczasem w toku niniejszego postępowania od samego początku jego trwania błędnie przyjęto, iż oskarżony zamieszkuje wG.przyul. (...)i tam adresowano do niego wszelaką korespondencję.
Kierując do Sądu wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego w trybieart. 335 § 1 k.p.k., prokurator ten bowiem niewłaściwy adres przyjął jako adres oskarżonego do korespondencji, co niestety powielił następnie sąd orzekający prowadząc kolejną czynność procesową w niniejszej sprawie. Otóż, Sąd Rejonowy procedując w przedmiocie wzmiankowanego wniosku zawiadomił oskarżonego o planowanym na dzień 15 grudnia 2015 r. posiedzeniu również na adres przyul. (...)wG., i uznając adresowaną w ten sposób do oskarżonego korespondencję niezasadnie za prawidłowo doręczoną, rozpoznał następnie sprawę bez jego udziału i wydał wobec oskarżonegoA. K.w dniu 15 grudnia 2015 r. wyrok.
Nie ulega więc wątpliwości, że oskarżony nie został należycie zawiadomiony o terminie posiedzenia, choć był niewątpliwie stroną procesową uprawnioną do wzięcia w nim udziału i błędne powiadomienie go o planowanej czynności procesowej stanowi obrazęart. 117 § 1 k.p.k.Pomimo tego uchybienia Sąd Rejonowy przeprowadził posiedzenie w wyznaczonym terminie podczas nieobecności oskarżonego i wydał wyrok, co stanowi kolejne uchybienie polegające na naruszeniuart. 117 § 2 k.p.k.
Przeprowadzenie bowiem rozprawy ( posiedzenia ) w takiej sytuacji jest niedopuszczalne, na co wielokrotnie wskazywał w swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy (por. wyroki SN: z 29 marca 1979 r., V KRN 49/79, OSNKW 1979, z. 6, poz. 74; z 24 czerwca 2005 r., III KK 102/05, LEX nr 152483; z 15 lutego 2007 r., V KK 27/07, LEX nr 467560).
Nie ulega więc wątpliwości, że zgodnie z treściąart. 450 § 3 k.p.k.tylko niestawiennictwo należycie zawiadomionych o terminie rozprawy stron, obrońców lub pełnomocników nie tamuje rozpoznania sprawy i skutkuje możliwością (chyba, że ich udział jest obowiązkowy) przeprowadzenia czynności procesowej.
Pod nieobecność oskarżonego można więc tej czynności - co do zasady - dokonać tylko wówczas, gdy będzie on prawidłowo, a więc w sposób zgodny z treścią przepisów zawartych wrozdziale 15 Kodeksu postępowania karnego, zawiadomiony o czasie i miejscu jej przeprowadzenia. Błędne powiadomienie zaś o niej implikuje zawsze koniecznością zaniechania jej przeprowadzenia, o czym wprost stanowi przepisart. 117 § 2 k.p.k.
Tymczasem stwierdzone w sprawie fakty pozwalają wnioskować o tym, że Sąd Rejonowy, nie dochował, ustanowionego w przepisieart. 117 § 1 k.p.k., obowiązku prawidłowego zawiadomienia oskarżonego o posiedzeniu, wyznaczonym na dzień 15 grudnia 2015r. Adres wG.przyul. (...)nie był bowiem, stosownie do deklaracji samego oskarżonego jego aktualnym adresem zamieszkania, jak i adresem do korespondencji, stąd nie sposób uznać, by zawiadomienie oskarżonego o wskazanym terminie posiedzenia nastąpiło zgodnie z treścią przepisówart. 132 k.p.k.tudzież 139k.p.k.
Analiza wyżej przytoczonych okoliczności wskazuje także jednoznacznie, że w niniejszej sprawie doszło również do rażącego naruszenia prawa oskarżonego do obrony wynikającego zart. 6 k.p.k.Przepisart. 117 k.p.k.nakazujący danemu organowi zawiadamianie osoby uprawnionej, w tym wypadku oskarżonego, o czasie i miejscu przeprowadzanej czynności procesowej oraz nieprzeprowadzanie takiej czynności w określonych w tym przepisie okolicznościach służy bowiem temu, aby obrona była realizowana w warunkach umożliwiających stronie należyte wykonywanie przez niego zadań, bowiem jedynie wówczas taka obrona jest realna i rzeczywista, a nie pozorna.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż Sąd Rejonowy rozpoznając wniosek złożony w trybieart. 335 § 1 k.p.k.pod nieobecność oskarżonego, który nie został należycie zawiadomiony o terminie posiedzenia, rażąco naruszył przepisyart. 117 § 1 i 2 k.p.k., w konsekwencji pozbawiło go to także możliwości wzięcia w nim osobistego udziału celem obrony swoich interesów, co stanowi rażące naruszenieart. 6 k.p.k.
Nie ulega wątpliwości, że uchybienie temu przepisowi, gwarantującemu oskarżonemu prowadzenie obrony aż do chwili wydania wyroku należy do wspomnianej kategorii naruszeń prawa, i to mogących mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Pomimo uzgodnienia z prokuratorem wniosku o skazanie, oskarżony i jego obrońca uprawnieni są przecież do aktualnego zajęcia stanowiska w sprawie, w tym mogą odnieść się do poszczególnych rozstrzygnięć oczekiwanego wyroku, mają prawo także uznać, że dotychczasowe lub zaktualizowane uzgodnienia są dla oskarżonego niekorzystne i zgodę na skazanie bez przeprowadzenia rozprawy odwołać. Tymczasem niezawiadomienieA. K.o terminie wzmiankowanego posiedzenia pozbawiło go możliwości wypowiedzenia się w omawianych powyżej kwestiach, w tym przedstawienia stanowiska co do braku zgody na orzeczenie wobec niego uzgodnionej uprzednio kary wobec zakwestionowania tezy oskarżenia. Konieczne więc było uchylenie zaskarżonego apelacjami wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu ponownego rozpoznania.
Jeżeli sąd uzna, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku w dotychczasowym kształcie, zważywszy na aktualne stanowisko zasygnalizowane przez oskarżonego zwróci sprawę prokuratorowi. W razie nieuwzględnienia wniosku wskazanego wart. 335 § 2 k.p.k.sprawa podlega bowiem rozpoznaniu na zasadach ogólnych, a prokurator, w terminie 7 dni od dnia posiedzenia, zobligowany jest do dokonania czynności określonych wart. 333 § 1 i 2 k.p.k.