Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 207/16
Data wyroku: 2016-04-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Marek
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktV U 207/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia29 kwietnia 2016 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Andrzej Marek
Protokolant: star. sekr. sądowy Justyna Alfawicka
po rozpoznaniu w dniu29 kwietnia 2016 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuE. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy - zmarłego mężaS. W.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
na skutek odwołaniaE. W.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia5 sierpnia 2015 r.

    znak(...)

I

      zmienia decyzję  Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.z dnia  5 sierpnia 2015 r.  znak(...)w ten sposób, że ustala, iż wnioskodawczyniE. W.ponosi odpowiedzialność za wskazane w tej decyzji zobowiązania spadkodawcyS. W.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne,  zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych do wysokości stanu czynnego spadku,

II

w pozostałym zakresie odwołanie oddala.

Sygn. akt VU 207/16

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 5 sierpnia 2015 r., znak(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.na podstawieart. 100 § l i 2 oraz art.97 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa(t.j. Dz. U. z 2012r. póz. 749 z późn. zm.) w związku zart.31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013r. poz.1442.) orzekł, że wnioskodawczyniE. W.jako spadkobierczyni ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy - zmarłego w dniu 27 października 2012 r.S. W., z tytułu nieopłaconych składek w kwocie: 6740,03 zł.
Od powyższej decyzji wnioskodawczyni złożyła odwołanie, powołując się na treść protokołu spisu inwentarza z dnia 27 listopada 2013 r. i 18 grudnia 2013 r., w których organ sporządzający dokonał wzmianek, że masy spadkowej nie ustalił oraz że masy spadkowej brak. Na tej postawie stwierdziła, że wartość czynnej masy spadku wynosi 0 zł. Domagała sięzmiany zaskarżonej decyzji, poprzez ustalenie, że nie ponosi ona odpowiedzialności za długi składkowe zmarłego męża. Jednocześnie wnioskodawczyni wniosła o przywrócenie terminu na złożenie odwołania, wskazując, iż kierowała się radą pracownika organu rentowego, który zaproponował jej, by złożyła wniosek o umorzenie długów spadkowych wskazanych w skarżonej decyzji.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wniósł o jego odrzucenia jako spóźnionego, ewentualnie o jego oddalenie, uzasadniając swoje stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
S. W.– mąż wnioskodawczyniE. W.– w chwili śmierci dnia(...). posiadał zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które na dzień 5 sierpnia 2015 r. wynosiły łącznie z odsetkami i kosztami upomnienia 6740,03 zł

Bezsporne.

Spadek po zmarłymS. W.nabyła na podstawie ustawy w całości jego żonaE. W., która spadek przyjęła z dobrodziejstwem inwentarza.
W protokole spisu inwentarza po zmarłym z dnia 27 listopada 2013 r., organ sporządzający – Komornik Skarbowy Urzędu Skarbowego wL.ustalił skład majątku spadkowego, dokonując zapisu, iż nie ustalił wysokości masy spadkowej. W uzupełniającym protokole spisu inwentarza z dnia 18 grudnia 2013 r., organ egzekucyjny wskazał, że masy spadkowej brak. W aktach ubezpieczeniowych brak jest innych protokołów spisu inwentarza.
Decyzją z dnia 5 sierpnia 2015 r., znak(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.orzekł, że wnioskodawczyniE. W.jako spadkobierczyni ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy - zmarłego w dniu(...)S. W., z tytułu nieopłaconych składek w kwocie: 6740,03 zł.
Decyzja ta została odebrana przez wnioskodawczynię dnia 26 sierpnia 2015 r. Dnia 25 września 2015 r.E. W.złożyła do organu rentowego pismo zatytułowane „odwołanie” skierowane do Sądu Okręgowego w Legnicy, w którym kwestionowała prawidłowość decyzji z dnia 5 sierpnia 2015 r.
Dnia 2 października 2015 r. wnioskodawczyni wystosowała do organu rentowego pismo z prośbą o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. 9 grudnia 2015 r. do ZUS wpłynął wniosek wnioskodawczyni o zwolnienie z obowiązku spłaty zaległości składkowych zmarłego męża, załatwiony odmownie pismem organu rentowego z dnia 16 grudnia 2015 r.
Dnia 9 lutego 2016 r. wnioskodawczyni ponownie wniosła odwołanie od decyzji z dnia 5 sierpnia 2015 r.

D o w ó d:

w aktach ZUS : odpis postanowienia SR w Lubinie z dn. 20.08.2013 r., protokoły spisu inwentarza, decyzja z dn. 05.08.2015 r., odwołanie z dnia 22.09.2015 r., pismo z dn. 30.09.2015 r., pismo z dn. 02.12.2015 r., pismo ZUS z dn. 16.12.2015 r..

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie zasługiwało na częściowe uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że w uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy trafnie wskazał, że zgodnie zart. 4779§ 3 k.p.c.odwołanie od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji. Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Z niespornych ustaleń faktycznych wynika, iż odwołanie od decyzji z dnia 5 sierpnia 2015 r.E. W.wniosła skutecznie dopiero w piśmie z dnia 3 lutego 2016 r. Jednocześnie ubezpieczona wykazała, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn od niej niezawinionych, wobec zastosowania się do ustnych pouczeń pracowników ZUS, sugerujących skierowanie wniosku o umorzenie, czy też zwolnienie jej z odpowiedzialności za długi składkowe męża. Jak wynika z akt ubezpieczeniowych, wnioskodawczyni podjęła szereg czynności celem obrony swych praw, w tym terminowo wystosowała odwołanie od przedmiotowej decyzji, które następnie nakazała pozostawić bez rozpoznania. Sąd, mając na uwadze treść kolejnych pism wnioskodawczyni oraz organu rentowego w postępowaniu administracyjnym, uwzględniając nadto, że wobec treści decyzji jak i kolejnych pism ZUS, wnioskodawczyni mogła mieć trudności ze zrozumieniem swojej sytuacji prawnej wynikłej z wydania decyzji, uznał, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn zależnych od ubezpieczonej, a nadto nie jest nadmierne. Stąd wniosek organu rentowego o odrzucenie odwołania nie zasługiwał na uwzględnienie.
Przechodząc do merytorycznych zarzutów odwołania, na wstępie należy wyjaśnić, że stan faktyczny w sprawie pozostawał bezsporny, a kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było określenie prawnego skutku, jaki rodzi przyjęcie przez wnioskodawczynię spadku z dobrodziejstwem inwentarza dla treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji ZUS w przedmiocie odpowiedzialności wnioskodawczyni jako spadkobiercy za długi spadkowe z tytułu nieopłaconych składek.
Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest niepełne i wymagało uzupełnienia. Nie było natomiast podstaw do stwierdzenia, iż wnioskodawczyni nie ponosi odpowiedzialności za zaległości składkowe spadkodawcy.
Przepisy powołane w zaskarżonej decyzji wskazują na podstawy orzekania o odpowiedzialności za długi składkowe. Zgodnie zart. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(ustawa systemowa) do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio m.in.art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Art. 32 ustawy systemowej nakazuje zaś stosować odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń
Zgodnie z art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7 do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe (składkowe) spadkodawcy stosuje się przepisyKodeksu cywilnegoo przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Przepis art. 98 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe (składkowe) i odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy (art. 98 § 2 pkt 1 i 2 ordynacji podatkowej) (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II UZP 1/08). Organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji (art. 100 ust. 1 Ordynacji podatkowej).
Wobec powyższego, przy ustalaniu odpowiedzialności spadkobierców za zaległe zobowiązania składkowe, organ rentowy ma obowiązek wziąć pod uwagę m.in.art. 1012 k.c.iart. 1031 § 1 i 2 k.c.Art. 1012 k.c.stanowi, że spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza - jak to miało miejsce w niniejszej sytuacji - spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wysokości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 k.c.). Ograniczenie odpowiedzialności do masy czynnej spadku dotyczy wszelkich długów spadkowych. Ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy do wartości czynnej spadku oznacza, że wierzyciele spadkowi mogą poszukiwać zaspokojenia nie tylko z przedmiotów i praw wchodzących do spadku, lecz również ze składników majątku osobistego spadkobiercy, byleby łączna wartość roszczeń wierzycieli nie przekraczała wartości udziału spadkowego, jaki otrzymał konkretny spadkobierca. W sytuacji, gdy spadkobierca nabywa spadek z dobrodziejstwem inwentarza a jest możliwość, że istnieją inne długi niż zaległości stwierdzane w decyzji, organ administracyjny nie powinien zobowiązywać do wpłaty całej kwoty stanowiącej wartość czynnego spadku, jeśli nawet została ona ustalona, lecz poprzestać na orzeczeniu o zakresie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania spadkodawcy. Ustalenie, czy istnieje spadek (majątek) pozwalający na zaspokojenie przypadającej od dłużnika należności, należy do postępowania egzekucyjnego. Zawarcie zaś zastrzeżenia w rozstrzygnięciu decyzji o ograniczeniu odpowiedzialności spadkobiercy, który powołuje się na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, jest konieczne. Nie jest wystarczające powołanie się na to ograniczenie w jej uzasadnieniu. Istotne jest to o tyle, że organ egzekucyjny jest związany treścią rozstrzygnięcia decyzji. Należy też przypomnieć, że zgodnie zart. 33 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być m.in. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego. Stąd też treść rozstrzygnięcia decyzji o odpowiedzialności spadkobiercy w niniejszej sprawie musi być pełne, tj. w pełni oddawać zakres odpowiedzialności wynikający z przepisów prawa materialnego, w tym zart. 1031 § 1 i 2 k.c.
Wobec tego Sąd zmienił zaskarżoną decyzję na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., orzekając jak w punkcie I sentencji wyroku.
Dalej idące odwołanie Sąd oddalił na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.(pkt II), jako że w.w. przepisy nie pozwalały na ustalenie, że wnioskodawczyni w żadnym zakresie nie ponosi odpowiedzialności za należności objęte decyzją.