Sąd Okręgowy w Łodzi
XIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XIII Ga 156/16
Data wyroku: 2016-08-26 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SR (del.) Paweł Kowalczyk (ref.), Sędzia SO Jarosław Pawlak, SO Beata Matysik
Słowa kluczowe: Umowa
Podstawa prawna: art. 385 k.p.c.

Sygn. akt XIII Ga 156/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Skierniewicach –  w sprawie z powództwaD. B. (1)przeciwkoP. K.o zapłatę  kwoty 15.297,71 zł – zasądził od pozwanego (powoda wzajemnego)P. K.na rzecz powoda (pozwanego wzajemnego)D. B. (1)kwotę 6.236,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2014 r. do dnia zapłaty, oddalił w pozostałej części żądanieD. B. (1)i zasądził od powoda (pozwanego wzajemnego)D. B. (1)na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego)P. K.kwotę 246,91 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Jednocześnie Sąd Rejonowy w Skierniewicach - w postępowaniu toczącym się z powództwa wzajemnegoP. K.przeciwkoD. B. (1)o zapłatę  kwoty 1.434,28 zł – oddalił powództwo wzajemne zasądzając od pozwanego (powoda wzajemnego)P. K.na rzecz powoda (pozwanego wzajemnego)D. B. (1)kwotę 180,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Podejmując określonej wyżej rozstrzygnięcie Sąd I instancji ustalił, iż GminaC.(jako inwestor) ogłosiła przetarg na przebudowę budynku świetlicy środowiskowej znajdującej się w miejscowościK.wraz z podjazdem dla osób niepełnosprawnych oraz budową przyłącza kanalizacji sanitarnej i rurociągów do odprowadzania ścieków. Roboty w budynku świetlicy miały obejmować wykonanie nowych ścian działowych w przebudowywanej części oraz przekuć drzwiowych w ścianach nośnych wraz z wykonaniem nowych nadproży, skucie dotychczasowych tynków i położenie nowych na ścianach i sufitach w pomieszczeniach świetlicy, pomalowanie ścian w tych pomieszczeniach, położenie płytek ceramicznych w łazienkach, przebudowę instalacji elektrycznej wraz z częściowym ułożeniem   nowej instalacji oraz montażem gniazd, łączników, przycisków instalacyjnych i opraw oświetleniowych, wymianę okien, przeprowadzenie robót wykończeniowych, wykonanie przyłącza kanalizacyjnego do budynku oraz wewnętrznej instalacji wodociągowej i sanitarnej. Wynagrodzenie za wskazane wyżej roboty – jak określała specyfikacja istotnych warunków zamówienia – miało być ryczałtowe i jego wysokość nie mogła podlegać zmianie w trakcie realizacji przedsięwzięcia. Przetarg na wykonanie prac w budynku świetlicy środowiskowej został wygrany przez powoda (pozwanego wzajemnego)D. B. (1), który  po podpisaniu umowy z inwestorem spotkał się zP. K.i zlecił mu wykonanie prac na inwestycji wK.. Pozwany zobowiązał się do wykonania robót za wyjątkiem prac o charakterze wodno – kanalizacyjnym, szamba i drzwi drewnianych.D. B. (1)iP. K.umówili się o wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie tych prac – jego wysokość została określona na poziomie kwoty 40.000,00 zł. Prace strony pozwanej miały polegać między innymi na położeniu tynków, malowaniu ścian, położeniu i cyklinowaniu podłóg oraz położeniu glazury. Jak ustalił Sąd I instancji nie było możliwe pomalowanie pomieszczeń bez wcześniejszego zeskrobania ścian a następnie ich zagruntowania i położenia kleju.P. K.miał także wykonać roboty związane ze stolarką i szpachlowaniem ścian. Inwestor nie zlecałD. B. (1)wykonania jakichkolwiek prac dodatkowych – powód co prawda przedstawił GminieC.pismo dotyczące tego rodzaju robót, jednakże  nie zostało ono zaakceptowane. Sąd Rejonowy wskazał również, iż żaden z przedstawicieli inwestora nie był informowany o fakcie powierzenia wykonania robót na inwestycji  w miejscowościK.podwykonawcy –P. K..
Prace na terenie świetlicy środowiskowej w miejscowościK.były prowadzone  w listopadzie i grudniu 2013 r. – było wtedy zimno (temperatury były ujemne) i padał śnieg.
W dniu 16 grudnia 2013 r.P. K.wystawiłfakturę VAT nr (...), w treści której obciążyłD. B. (1)obowiązkiem zapłaty kwoty 25.000,00 zł – z tytułu wykonanych robót budowalnych zaś płatność tej należności miała nastąpić do dnia 20 grudnia 2013 r. – powód dokonał zapłaty tej sumy w dniu 22 grudnia 2013 r.
Odbiór prac wykonanych na terenie świetlicy środowiskowej wK.miał miejsce  w dniu 30 grudnia 2013 r. zaś w czynnościach tych brał udział wójt GminyC., inspektor nadzoru budowlanego orazD. B. (1). W protokole odbioru robót potwierdzono wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej wraz z montażem zbiornika na nieczystości ciekłe, wewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej i elektrycznej wraz z montażem osprzętu, podkładów betonowych na gotowym podłożu, robot murowych, izolacyjnych i posadzkarskich, montażu okien, podokienników i drzwi (tak zewnętrznych jak i wewnętrznych), czynności związanych z gruntowaniem i malowaniem ścian oraz sufitów, schodów i podjazdu dla osób niepełnosprawnych, montażu elementów stalowych oraz zadaszenia nad wejściem do budynku. Jednocześnie w tym dokumencie – nie stwierdzając usterek zarówno o nieistotnym  jak i istotnym charakterze - wskazano, iż prace zostały wykonane zgodnie z umową.  Sąd Rejonowy przyjął, iż inwestor dokonał bezusterkowego odbioru robót pomimo tego, że można było dostrzec nieprawidłowości w zakresie dotyczącym wykonania tynków, prac malarskich i stolarki okiennej, jednakże zrezygnowano z wyszczególnienia tych usterek  w protokole odbioru ze względów finansowo – księgowych.D. B. (1)– w myśl ustaleń Sądu I instancji – nie dokonywał odbioru prac wykonanych przezP. K., tym samym nie był sporządzony protokół odbioru takich robót.
P. K.– w dniu 22 stycznia 2014 r. - wystawiłfakturę VAT nr (...), w treści której obciążyłD. B. (1)kwotą 15.000,00 zł z tytułu robót budowalnych, wskazując jednocześnie termin płatności tej należności na dzień 3 lutego 2014 r.D. B. (1)– na poczet należności wynikającej z ostatnio wskazanego dokumentu – uiścił w dniu 3 lutego 2014 r. kwotę 25.000,00 zł. Uregulowanie takiej (większej aniżeli objętej dokumentem rozliczeniowym) należności odbyło się w ten sposób, iż powód „wszedł” w historię przelewów swego elektronicznego rachunku bankowego, z którego wykonał poprzednią płatność i – nie zmieniając kwoty przelewu (z 25.000,00 zł na należność w wysokości 15.000,00 zł) – „kliknął” ikonę „wykonaj ponownie”. Po tej transakcji powód próbował nawiązać kontakt zP. K.zaś kiedy to uczynił – uzyskał od tego ostatniego zapewnienie o zwrocie należności zaś ponieważ nie miał on miejsca,D. B. (1)wezwał swego kontrahenta do zwrotu pieniędzy – wówczas powód otrzymał odP. K.fakturę VAT dotyczącą robót dodatkowych opiewającą na sumę stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą 10.000,00 zł a wystawionym przez siebie dokumentem rozliczeniowym. Jak ustalił Sąd Rejonowy,  w wiadomości elektronicznej (e – mail’u) z dnia 3 lutego 2014 r.P. K.pytał swego kontrahenta czy ma on wystawiać obciążającyD. B. (1)dokument rozliczeniowy obejmujący prace dodatkowe zaś w odpowiedzi na to uzyskał odpowiedź negatywną - powód wskazał wówczas iż on uda się do siedziby Gminy i będzie rozmawiał w tym przedmiocie.
GminaC.w piśmie z dnia 20 lutego 2014 r. poinformowałaD. B. (1)o mającym miejsce w dniu 17 lutego 2014 r. przeglądzie świetlicy środowiskowej  w miejscowościK., w trakcie którego stwierdzono usterki polegające na niezgodnym  z przepisami zamontowaniu balustrady dla niepełnosprawnych, braku uporządkowania terenu budowy, zaniechaniu wykonania fragmentu podłogi z desek oraz niestarannym wykonaniu tynków na ścianie i sufitach, o występujących odpryskach farby, braku pomalowania i braku regulacji drzwi, o niezgodnym ze sztuką budowlaną wykończeniu ościeżnic i zaniechaniu zdjęcia szalunków ze słupów zewnętrznych. W związku z tymi nieprawidłowościami wezwanoD. B. (1)do usunięcia tych usterek w ramach gwarancji a tym samym w granicach umówionego wynagrodzenia ryczałtowego. Po otrzymaniu takiej wiadomościD. B. (1)poinformowałP. K.o usterkach jakie zostały stwierdzone przez GminęC..
W myśl ustaleń Sądu Rejonowego,D. B. (1)– z tytułu wykonanych prac poprawkowych – wystawił dokument rozliczeniowy VAT nr(...), w którym obciążyłP. K.kwotą 9.061,71 zł płatną w terminie do dnia 15 kwietnia 2014 r. – faktura ta obejmowała takie czynności jak: regulacja drzwi, w tym drzwi drewnianych, demontaż i ponowny montaż drzwi wewnętrznych, zerwanie płytek, obrobienie zamontowanych drzwi, ponowne malowanie drzwi drewnianych, demontaż i ponowny montaż listew przypodłogowych, zeskrobanie i przygotowanie powierzchni, gruntowanie powierzchni, szpachlowanie ścian klejem, poprawki na ścianach i sufitach, sprzątanie, zerwanie szalunków, demontaż i wykonanie nowej barierki dla osób niepełnosprawnych, gruntowanie i malowanie, wykończenie progów, wykonanie podbitki pod zadaszeniem oraz czynności związane z zabezpieczeniem podłóg.  Z kolei w e – mail’u z dnia 14 marca 2014 r. pozwany przedstawił wykaz prac dodatkowych, które obejmowały: tablicę elektryczną drzwi wewnętrzne, szpachlowanie ścian klejem, lakierobejcę wraz z robocizną  skucie betonu oraz betonu pod kostkę oraz prace koparką;  w treści tej wiadomościP. K.pytał o to, kiedy może liczyć na wpłatę  kwoty 15.000,00 zł za prace dodatkowe.
W dniu 1 lutego 2014 r.P. K.wystawiłfakturę VAT nr (...)obciążając w jej treściD. B. (1)kwotą 7.670,28 zł z tytułu robót dodatkowych wskazując – jako termin płatności tej należności – dzień 8 lutego 2014 r. Z kolei w dniu 4 lutego 2014 r. (Sąd I instancji omyłkowo wskazał te datę, gdyż faktycznie odbiór pisma miał miejsce w dniu 24 lutego 2014 r.) powód odebrał pismo GminyC., w treści którego został mu przedstawiony wykaz usterek stwierdzonych na budowie wK.i zakreślony termin ich usunięcia  do dnia 15 marca 2014 r. Sąd Rejonowy ustalił także, że dnia 13 marca 2014 r.A. Z.iP. L.w budynku świetlicy środowiskowej rozpoczęli prace poprawkowe obejmujące czynności związane ze skrobaniem i gruntowaniem ścian  oraz dwukrotnym ich „zaciąganiem” klejem a następnie malowaniem, poprawą drzwi i płytek w łazienkach, korektą pozostałych drzwi oraz barierki, szpachlowaniem i malowaniem sufitów w łazienkach oraz wykonaniem prac porządkowych; roboty te były wykonywane  do dnia 29 marca 2014 r.
Dokonując oceny materiału dowodowego, Sąd I instancji uznał za wiarygodne zeznania świadków:P. L.,H. B.,H. W.iM. P., uznając iż twierdzenia tych osób – niezależnie od tego, że są jasne i logiczne – korelują  ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W odniesieniu do twierdzeń świadkówM. M.iT. F., Sąd I instancji odmówił im wiary w części, w której wskazywali oni na wykonywanie przezP. K.prac dodatkowych. Sąd Rejonowy uznał  za niewiarygodne zeznania strony powodowej w zakresie, w którym twierdziła ona iżP. K.wykonał zlecone mu roboty w sposób nieprawidłowy. W ocenie Sądu I instancji zeznaniom tym przeczy treść protokołu odbioru robót jaki został sporządzony z udziałem inwestora (GminyC.) jak również brak przeprowadzenia czynności odbioru robót  w stosunkach między stronami tego procesu. Co prawda – jak wskazał Sąd Rejonowy – świadekH. W.wskazywał na fakt wystąpienia usterek w robotach wykonywanych  przez pozwanego, jednakże brak protokołu odbioru tych prac nie pozwala ustalić zakresu nieprawidłowości a tym samym czy wystawiona faktura VAT dotycząca prac poprawkowych jest adekwatna do stwierdzonych usterek. W ocenie Sądu I Instancji nie można zatem ustalić czy jakiekolwiek nieprawidłowości wystąpiły a tym samym – w sytuacji, gdyP. K.kwestionuje wystąpienie nieprawidłowości – nie jest możliwe ustalenie czy dochodzona kwota związana jest z nieprawidłowościami w pracach wykonanych przez pozwanego. Nadto wątpliwości co do wykonania prac z usterkami pogłębia fakt, iż inwestor - GminaC.wzywałaD. B. (1)do ich usunięcia w ramach udzielonej gwarancji, nie zaś   do usunięcia usterek stwierdzonych w czasie odbioru prac.
Oceniając zeznania pozwanegoP. K., Sąd Rejonowy podniósł iż nie mogą one  w całości zasługiwać na uwzględnienie, w szczególności nie mogą one być wiarygodne  w zakresie dotyczącym wykonania przez niego robot dodatkowych. To, że – jak wskazał  Sąd I instancji – na innej budowie (wK.) były wykonywane prace dodatkowe (nawet jeśli było to przedsięwzięcie o podobnym charakterze i wykonywane przez tego samego inwestora), nie może stanowić dowodu wykonania tego rodzaju robót w ramach inwestycji realizowanej w miejscowościK.. Poza tym twierdzeniomP. K.przeczą zeznania powoda i świadkaM. P., którzy zgodnie wskazali iż inwestor nie dopuszczał prac dodatkowych na budowie wK.. Sad Rejonowy nie dał także wiary zeznaniom pozwanego, stosownie do których miał on ustalić zD. B. (1)konieczność wykonania takich prac dodatkowych gdyż twierdzenia takie pozostają w sprzeczności z zeznaniamiD. B. (1)iM. P.. Poza tym zapytania pozwanego o płatność należności za prace dodatkowe  pojawiły się dopiero wtedy, gdyD. B. (1)przelał pozwanemu za wykonane przez niego prace kwotę zawyżoną o 10.0000,00 zł. Zdaniem Sądu Rejonowego także korespondencja e – mail’owa nie może przesadzać o tym, że strony umówiły się na wykonanie przezP. K.jakichkolwiek robot dodatkowych – pozwany bowiem w tym zakresie przedstawił jedynie swoje stanowisko, któregoD. B. (1)nie zaakceptował wskazując na konieczność uzgodnienia tej kwestii z inwestorem. Sąd I instancji za niewiarygodne uznał stanowiskoP. K.jakoby na budowie w miejscowościK.chciał on przystąpić do wykonania prac poprawkowych. Nie sposób bowiem uznać iż pozwany miał dokonywać poprawek w sytuacji, kiedy – w celu ich wykonania – na budowie stawił się jeden jego pracownik i to uczynił dopiero w ostatnim dniu terminu wyznaczonego na ich przeprowadzenie – rozmiar poprawek uniemożliwiał ich przeprowadzenie w takim czasie.
Za w pełni wiarygodne Sąd I instancji uznał opinię i wyjaśnienia biegłego oraz dowody  z dokumentów.
Dokonując kwalifikacji kontraktu łączącegoD. B. (1)iP. K.Sąd Rejonowy uznał go za umowę o roboty budowlane. Taka ocena umowy wynika z czynności podejmowanych przez strony, które uczestniczyły w remoncie obiektu budowalnego – świetlicy środowiskowej w miejscowościK.. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2009 r. (P 105/08; OTK – A z 2009 r., Nr 11, poz. 168  a także Dz. U. z 2009 r., Nr 218, poz. 170 i Lex nr 531413), Sąd I instancji wskazał, iż jeżeli przedmiotem umowy jest obiekt budowlany  to umowa o podwykonawstwo spełnia warunki umowy o roboty budowlane. Czynności wykonywane przez strony – polegające na remoncie budynku, wykonaniu instalacji i montażu elementów wskazanych w specyfikacji – podejmowane były w obiekcie budowlanym co implikuje wniosek, iż łącząca je umowa była kontraktem o roboty budowlane, tym bardziej iż została sporządzona stosowna specyfikacja robót, istniały projekty wykonawcze zaś wykonane prace były oceniane przez inspektora nadzoru inwestorskiego. W realiach niniejszej sprawy GminaC.była inwestorem,D. B. (1)– generalnym wykonawcą zaśP. K.– podwykonawcą. Sąd Rejonowy – wskazując na treść przepisówart. 6471§ 2 i § 4 kc– stwierdził iż ustna umowa o roboty budowlane – z racji braku zachowania wymaganej formy pisemnej i przewidzianego rygoru nieważności w przypadku pominięcia tej formy – jest nieważna co oznacza że strony nie mogą powoływać się na skutki prawne stosunku prawnego, który (z mocy przepisuart. 6471§ 4 kc) nie istnieje.
W odniesieniu do żądaniaD. B. (1)Sąd I instancji uznał, iż jest ono zasadne jedynie w części – co do kwoty 6.236,00 zł. Podnosząc fakt, że powód domagał się zapłaty odP. K.kwoty 6.236,00 z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i należności w wysokości 9.061,71 zł stanowiącej równowartość prac poprawkowych jakie były przez niego wykonywane w następstwie usterek w robotachP. K., Sąd Rejonowy – wskazując  na nieważność umowy o roboty budowalne – podniósł iżD. B. (1)nie może powoływać się na wykonywanie prac poprawkowych a tym samym żądać zapłaty za ich wykonanie.  Niezależnie od nieważności kontraktu, Sąd I instancji podniósł iżD. B. (1)nie tylko  nie wykazał jakoby pozwany wykonał zlecone mu prace w sposób wadliwy  ale także nie udowodnił zakresu ewentualnych nieprawidłowości. Poprzez zaniechanie dokonania odbioru prac wykonywanych przezP. K.strona powodowa pozbawiła się możliwości dokonania ich oceny, tym bardziej iż inwestor odebrał te roboty jako wykonane bezusterkowo aD. B. (1)podczas tego odbioru był obecny. W ocenie Sądu Rejonowego skoro zatem w stosunku pomiędzy inwestorem (GminaC.) aD. B. (1)miał miejsce bezusterkowy odbiór robót, powód podczas jego dokonywania nie zgłaszał żądnych zastrzeżeń to należy uznać, iż prace te były wykonane w sposób prawidłowy. Co prawda powód i niektórzy świadkowie wskazywali, iż o bezusterkowym charakterze odbioru zadecydowały względy finansowo – księgowe, jednakże dlaD. B. (1)fakt ten nie miał znaczenia gdyż mógł on dokonać w stosunku ze swoim kontrahentem (P. K.) właściwego odbioru i wskazania rzeczywistego stanu rzeczy. Poza tym GminaC., wzywając w lutym 2014 r. stronę powodową do usunięcia wad robót nie powoływała się na stwierdzone usterki lecz domagała się usunięcia nieprawidłowości w ramach gwarancji.
Sąd Rejonowy za w pełni zasadne uznał żądanieD. B. (1)zapłaty  kwoty 6.236,00 zł mające mieć swą podstawę w bezpodstawnym wzbogaceniuP. K.. Pozwany bowiem nienależnie otrzymał odD. B. (1)tę kwotę zaś w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpił żaden z przypadków określonych w treści przepisuart. 411 kcwyłączających możliwość zwrotu nienależnego świadczenia. Poza tym strona pozwana  nie powoływała się na okoliczności wskazane w treści przepisuart. 409 kc– wygaśnięcie obowiązku wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wskutek jej zużycia lub utraty  w taki sposób, że nie jest już wzbogacona. Tym samym – zdaniem Sądu I instancji – w realiach tej sprawy nie zaszły żadne okoliczności, które zwalniałybyP. K.od zwrotu nienależnie przelanych mu pieniędzy.
Pomimo nieważności umowy, wobec tego – co w sprawie nie budziło wątpliwości – iżP. K.wykonał określone prace na rzeczD. B. (1), należało mu się określone (umówione przez strony na poziomie kwoty 40.000,00 zł) wynagrodzenie, które miało charakter ryczałtowy.D. B. (1)dokonując zapłaty swemu kontrahentowi należności  z tego tytułu przekazał (wskutek błędnej dyspozycji przelewu)P. K.kwotę za dużą – o 10.000,00 zł. Co prawda pozwany część należności zwróciłD. K.,  jednakże pozostałą (w wysokości żądanej przezD. B. (1)– w kwocie 6.236,00 zł)P. K.zatrzymał powołując się na prace dodatkowe, których wykonania  (tak co do samego faktu poczynienia tych robót jak i ich rozmiaru) nie udowodnił.  Sąd I instancji przyjął jednak, żeP. K.wykonał swoje zobowiązanie wynikające z ustnej umowy (prace zlecone mu przezD. B. (1)) zaś jego kontrahent nie podważał  tego faktu; tym samym za wykonane roboty pozwanemu należało się umówione wynagrodzenie, którego podstawę (wobec braku możliwości przyjęcia za nią przepisówart. 627 kcczy teżart. 647 kc) mógł stanowić jedynie przepisart. 410 § 2 kcw zw. zart. 405 kc.dotyczący nienależnego świadczenia. Świadczenie w postaci robót wykonanych przezP. K.na rzeczD. B. (1)– z racji nieważności (stanowiącej podstawę robót wykonanych przez powoda na rzecz strony pozwanej) umowy zawartej  przez strony procesu – ma charakter świadczenia nienależnego co implikuje wniosek  o obowiązkuD. B. (1)do jego zwrotu w oparciu o przepisart. 410 § 1 i § 2 kcw zw. zart. 405 kc.Tym samym w pełni zasadną była zapłata przezD. B. (1)na rzeczP. K.należności w wysokości 40.000,00 zł. Zdaniem Sądu Rejonowego ten ostatni  nie miał podstaw do zatrzymania kwoty 6.236,00 zł jako wynagrodzenia za prace dodatkowe gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał jakoby strony o takie prace się umówiły. Co prawda pracownik strony pozwanej –M. M.– wskazywał  na wykonywanie przezP. K.robót dodatkowych, zaliczając do nich czynności związane z „zaciąganiem” ścian klejem, lakierowaniem drzwi, skuwaniem schodów pod kostkę, to jednak takie określenie tych robót – jak wskazał Sąd I instancji – pozostawało w sprzeczności  z ustaleniami Sądu i zasadami sztuki budowlanej. Skoro bowiem zlecone roboty miały obejmować malowanie ścian, to trudno jest mówić aby przygotowanie powierzchni  do malowania w postaci szpachlowania ścian, ich wyrównania i zagruntowania stanowiły czynności w ramach robót dodatkowych skoro – zgodnie ze sztuka budowlaną malowanie ścian musi się odbyć na ścianie właściwie przygotowanej. Także czynności skucia betonu pod płytki nie sposób uznać za prace dodatkowe skoro bez tych czynności kładzione płytki znajdowałyby się ponad poziomem podłogi. Za brakiem ustaleń stron w zakresie wykonania przezP. K.jakichkolwiek prac dodatkowych – zdaniem Sądu I instancji – przemawiał także fakt, iż GminaC.nie przewidywała na tej budowie robót dodatkowych. W ocenie Sądu Rejonowego byłoby nielogicznym abyD. B. (1)godził się na poniesienie kosztów prac dodatkowych nie mając żadnych gwarancji i szans na pokrycie kosztów ich wykonania przez inwestora. Stanowisko w tym zakresie potwierdzać miał e – mailD. B. (1), w którym powód podał iż wypowie się co do prac dodatkowych po uzyskaniu stanowiła GminyC.. Poza tym na brak jakichkolwiek ustaleń stron odnośnie robót dodatkowych wskazują rozbieżności oceny wartości tych prac przezP. K.– pozwany obecnie ich wartość ocenił na kwotę 6.236,00 zł podczas gdy w jednym z e – mail’i wskazał ja na poziomie kwoty 15.000,00 zł.
O kosztach postępowania w sprawie z powództwaD. B. (1)przeciwkoP. K.Sąd I instancji orzekł na podstawie przepisuart. 98 § 1 i § 3 kpcorazart. 100 kpcprzy zastosowaniu zasady odpowiedzialności stron za wynik procesu i stosunkowego ich rozdzielenia. Przyjmując iżD. B. (2)wygrał sprawę w 41 % zaś pozwany – w 59 %, mając na względzie fakt poniesienia przez powoda kosztów w łącznej wysokości 3.879,23 zł zaś przezP. K.– w kwocie 3.114,23 zł, w ostatecznym rozrachunkuD. B. (1)zobowiązany jest do zwrotu pozwanemu należności w kwocie 246,91 zł.
W zakresie żądania objętego pozwem wzajemnym - zapłaty przezD. B. (1)kwoty 1.434,28 zł stanowiącej równowartość podatku od towarów iusług (...)zapłaconego przezP. K.z tytułu wykonanych prac dodatkowych, Sąd I instancji – wobec faktu, iż przyjął że na budowie w miejscowościK.nie były wykonywane jakiekolwiek prace tego rodzaju - uznał je za niezasadne w całości.P. K., nie przeprowadzając tego rodzaju czynności, nie miał powodów do wystawienia dokumentu rozliczeniowego VAT obejmującego te roboty a tym samym podstaw do żądania zasądzenia na swoją rzecz kwoty odpowiadającej podatkowi od towarów iusług (...).
W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postepowania w sprawie z powództwa wzajemnego, Sąd I instancji zastosował zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy. Z tej przyczyny iżD. B. (1)wygrał te sprawę w całości, pozwany (powód wzajemny) zobowiązany  był do zwrotu kosztów związanych z obrona tego pierwszego w procesie z pozwu wzajemnego. Należności z tytułu kosztów obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika procesowegoD. B. (1)zaś jego wysokość (w kwocie 180,00 zł) została ustalona w oparciu o przepis  § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
Wyrok Sądu Rejonowego został zaskarżony apelacją przez pozwanegoP. K.w zakresie rozstrzygnięcia powództwa głównego ponad kwotę 4.986,00 zł, tj. co do kwoty 1.250,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2014 r. i w części dotyczącej kosztów procesu zaś w odniesieniu do rozstrzygnięcia z pozwu wzajemnego – w zakresie oddalającym to żądanie ponad kwotę  1.146,79 zł, tj. co do kwoty 287,50 zł oraz w części dotyczącej kosztów procesu.
P. K.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił sprzeczność ustaleń ze zgromadzonym  w sprawie materiałem dowodowym a polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, iż pozwany (powód wzajemny) nie wykonał prac dodatkowych w świetlicy środowiskowej w miejscowościK., w sytuacji gdy takie ustalenie – w zakresie dotyczącym zainstalowania tablicy elektrycznej – pozostaje w sprzeczności z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie, co miało istotny wpływ na treść wyroku powodując uwzględnienie powództwa głównego w zakresie roszczenia o zwrot kwoty nienależnie przelanej pozwanemu (powodowi wzajemnemu)P. K.przez powoda (pozwanego wzajemnego)D. B. (1)co do kwoty 1.250,00 zł oraz oddalenie powództwa wzajemnego w zakresie kwoty 287,50 zł. Wskazując na to uchybienie Sądu Rejonowego skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o powództwie głównym poprzez oddalenie powództwa również co do kwoty 1.250,00 zł zaś w odniesieniu do rozstrzygnięcia  o powództwie wzajemnym - poprzez zasądzenie od powoda (pozwanego wzajemnego)D. B. (1)na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego)P.K.kwoty 287,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 9 lutego 2014 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie  od powoda (pozwanego wzajemnego)D. B. (1)na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego)P. K.kosztów postępowania przed sądami obu instancji według norm przepisanych.
W uzasadnieniu środka odwoławczegoP. K.wskazał, iż ustalenie Sądu Rejonowego jakoby strona pozwana nie wykonała robót dodatkowych – w zakresie dotyczącym prac polegających na zainstalowaniu tablicy elektrycznej - jest sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, z którego jednoznacznie wynika, że pozwany (powód wzajemny) wykonał te roboty. Skarżący podał, żeD. B. (1)nie kontestował faktu, iż pozwanyP. K.wykonał w świetlicy środowiskowej wK.prace jakie zostały wyszczególnione w skierowanej doD. B. (1)wiadomości e – mail’owej z dnia 1 lutego 2014 r., wśród których wskazane zostały roboty związane z zainstalowaniem tablicy elektrycznej - „tablica elektryczna (materiał + robocizna) – 1.250,00 zł”.P. K.podał również, iżD. B. (1)nie negował wartości tych prac zaś istotą sporu była jedynie kwestia charakteru tych robót, tj. ustalenie, czy były to prace dodatkowe czy też nie. Strona skarżąca wskazała,  żeD. B. (1)– po otrzymaniu tej wiadomości elektronicznej – w żaden sposób nie podważał faktu wykonania tych robót przezP. K., co więcej – powód przedstawił wykaz tych prac inwestorowi celem uzyskania wynagrodzenia za ich wykonanie. Również inwestor – jak wskazał skarżący, powołując się w tym zakresie na twierdzeniaD. B. (1)– nie negował faktu wykonania tych robót, uznając jedynie iż nie były to prace dodatkowe.P. K.podał także, iż  materiał dowodowy jaki został zebrany w toku postępowania jednoznacznie wskazuje, że zainstalowanie tablicy elektrycznej nie było objęte pierwotnym zakresem prac, na których wykonanie umówiły się strony gdyż w specyfikacji istotnych warunków zamówienia określonych jako ,P.budynku świetlicy środowiskowej wraz z podjazdem dla niepełnosprawnych w miejscowościK." nie ujęto robót polegających na zainstalowaniu tablicy elektrycznej. Nadto  z zeznań samegoD. B. (1)miało wynikać, że zainstalowanie tablicy elektrycznej nie było objęte pierwotnym zakresem robót, które miał wykonać pozwanyP. K.. W świetle tych okoliczności – w ocenie pozwanego - Sąd I instancji dokonał ustalenia, żeP. K.nie wykonał w świetlicy środowiskowej wK.prac dodatkowych polegających na zamontowaniu tablicy elektrycznej w sposób sprzeczny z treścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Z dowodów w postaci zeznań powoda (pozwanego wzajemnego)D. B. (1), korespondencji e – mail’owej prowadzonej pomiędzy stronami a także specyfikacji istotnych warunków zamówienia wynika, że prace dodatkowe zostały wykonane. Tym samym kwota 1.250,00 zł stanowiąca wartość tablicy elektrycznej oraz prac polegających na jej zamontowaniu była należnaP. K.a zatem powództwo główne w tym zakresie zasługiwało na oddalenie. W konsekwencjiP. K.był uprawniony do naliczenia podatku od towarów iusług (...)od tej kwoty a w związku z czym powództwo wzajemne zasługiwało na uwzględnienie w zakresie kwoty 287,50 zł.
D. B. (1)domagał się oddalenia apelacjiP. K.wnosząc o zasądzenie na swoją rzecz od strony skarżącej kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą.  Powód wskazał, iż nie zlecałP. K.prac dodatkowych polegających na montażu tablicy elektrycznej zaś roboty tego rodzaju musiały zostać powierzone stronie pozwanej przez inwestora – GminęC.bez uzgodnienia zD. B. (1). Nadto powód wskazał, że – co wynika z samej apelacji – w specyfikacji istotnych warunków zamówienia nie ujęto robót dotyczących montażu tablicy elektrycznej zaś prace dodatkowe dotyczyły tylko wykonania szamba, instalacji wodno – kanalizacyjnej i drzwi drewnianych.
Sąd Okręgowy zważył:
ApelacjaP. K.– jako niezasadna – podlegała oddaleniu (art. 385 kpc).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie sposób jest postawić Sądowi I instancji skutecznego zarzutu jakoby dokonał on ustaleń faktycznych w sposób sprzeczny  ze zgromadzonym materiałem dowodowym, niesłusznie przyjmując iżP. K.nie wykonał prac dodatkowych, w szczególności – co wyłącznie obejmuje apelacja - w zakresie dotyczącym tablicy elektrycznej. Nawet przy przyjęciu – jak wskazuje pozwany  w uzasadnieniu środka odwoławczego – iżD. B. (1)nie kwestionował faktu, iż jego kontrahent wykonał na terenie świetlicy środowiskowej w miejscowościK.prace  jakie zostały wyszczególnione w wiadomości e – mail’owej z dnia 1 lutego 2014 r., w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie sposób jest twierdzić, iż roboty te – w odniesieniu do tablicy elektrycznej - były przeprowadzone przezP. K.w uzgodnieniu ze stroną powodową. Jak bowiem wynika z twierdzeńD. B. (1), którym Sąd I instancji (w zasadzie) dał wiarę zaś apelacja nie zawiera zarzutów dotyczących oceny dowodów dokonanej przez Sąd Rejonowy, powód nie zlecał swemu kontrahentowi wykonania prac dodatkowych za wyjątkiem prac z użyciem koparki (zeznaniaD. B.– k. 155) .W tym stanie rzeczy nieuprawnione było przyjęcie – tak jak uczynił to skarżący w apelacji – iż powód w toku postępowania przez Sądem I instancji nie kwestionował faktu wykonania na jego zlecenie przezP. K.prac dodatkowych, zwłaszcza w zakresie dotyczącym wykonania tablicy elektrycznej. Takiego potwierdzenia braku kwestionowania przezD. B. (1)faktu wykonania przezP. K.– co istotne, na zlecenie powoda – prac w zakresie wykonania tablicy elektrycznej nie można upatrywać w tym, iż strona powodowa po otrzymaniu od pozwanego wykazu i wyceny robót (określanych przez pozwanego jako dodatkowe) podjęła próbę kontaktu z inwestorem - GminąC.. Z żadnego dowodu  przeprowadzonego przed Sądem I instancji nie wynika bowiem jakobyD. B. (1)uczynił to – jak wskazuje apelacja – w celu uzyskania wynagrodzenia za te roboty.
W tych okolicznościach powinnościąP. K.było wykazanie faktu wykonania  przez niego na zlecenie strony powodowej robót dotyczących montażu tablicy elektrycznej  jak również udowodnienie wartości tych robót na poziomie co najmniej kwoty 1.250,00 zł netto. Pozwany nie sprostał temu ciężarowi. Udowodnienie tych kwestii było tym bardziej konieczne, iż materiał dowodowy jaki został zgromadzony w przedmiotowej sprawie w sposób niewątpliwy wskazywał, że montaż tablicy elektrycznej nie był objęty zakresem robót o jakie umówił sięD. B. (1)iP. K., gdyż tego rodzaju prace nie zostały określone  w – będącej pewnym wyznacznikiem robót zleconych przez powodaP. K.- specyfikacji istotnych warunków zamówienia zaś strona powodowa jednoznacznie wskazywała w swych twierdzeniach iż prace związane z montażem takiej tablicy nie mieściły się w zakresie ustaleń stron co do rodzaju prac jakie na budowie w miejscowościK.miał wykonać pozwanyP. K..
Mając na względzie tę okoliczność, iż ze zgromadzonego przez Sąd Rejonowy materiału dowodowego nie wynika jakobyD. B. (1)iP. K.umówili się na wykonanie  – w ramach prac dodatkowych – przez pozwanego tablicy elektrycznej, zarzut apelacji dotyczący sprzeczności ustaleń Sądu I instancji z dowodami przez niego przeprowadzonym nie może zostać uznany za skuteczny co – w oparciu o przepisart. 385 kpc– prowadzi do oddalenia środka odwoławczegoP. K..
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono w oparciu o przepisart. 98 § 1 i § 3 kpc. Oddalenie apelacji skutkuje uznanie pozwanego za przegrywającego postępowanie odwoławcze i tym samym za zobowiązanego do zwrotu kosztów jakie w tym postępowaniu przez Sądem II instancji zostały poniesione przezD. B. (1). Należności z tytułu tych kosztów obejmują wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego, którego wysokość  w odniesieniu do postępowania odwoławczego dotyczącego powództwa głównego została określona na poziomie kwoty 180,00 zł (§ 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) zaś w sprawie objętej pozwem wzajemnym  – w wysokości 120,00 zł (§ 10 ust. 1 pkt 1in finew zw. z § 2 pkt 1 ostatnio wskazanego rozporządzenia).