Sąd Okręgowy w Płocku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 75/16
Data wyroku: 2016-05-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Mirek-Kwaśnicka, Wacław Banasik, Małgorzata Szeromska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt IV Ca 75/16

POSTANOWIENIE
Dnia 25 maja 2016 r.
Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny – Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący – SSO Wacław Banasik (spr.)
Sędziowie SO Małgorzata Szeromska
SO Katarzyna Mirek - Kwaśnicka
Protokolant st. sekr. sąd. Anna Bałdyga
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. wP.
sprawy z wnioskuA. G. (1)
z udziałemW. B.,H. B. (1),G. C.,E. D.,I. G.,K. G.,I. J.,J. J. (1),T. J.,T. K. (1),A. K.,Z. M.,B. M.,A. O.,J. P. (1),K. P. (1),M. P.,S. P.,T. P.,G. P.,M. S.,L. S.,K. T.,A. T.,E. T.,H. B. (2),A. B.iK. B. (1)
o zasiedzenie
na skutek apelacji wnioskodawcyA. G. (1)i uczestnikówJ. P. (1),M. P.iT. P.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Żyrardowie z dnia 9 października 2015 r.
sygn. akt I Ns 344/13
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 1 i stwierdzić, żeA. G. (1)w ¼ (jednej czwartej) części iI. G.w ¾ (trzech czwartych) częściach nabyli przez zasiedzenie z dniem 31 maja 2013 r. własność nieruchomości położonej w miejscowościT., gminaW., powiat(...), województwo(...)o numerze(...)o powierzchni 0,65 ha, przedstawionej na wyrysie z mapy ewidencyjnej, stanowiącą załącznik do wypisu z rejestru gruntów z dnia 13 lutego 2013 r. numer kancelaryjny(...), stanowiącym integralną część tego postanowienia;

2
oddalić apelację wnioskodawcy i uczestników postępowania w pozostałej części;

3
oddalić wnioski wnioskodawcy i apelujących uczestników postępowania o zasądzenie kosztów postępowania za II instancję.

Wacław BanasikM. K.M.–K.
IV Ca 75/16

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 8 maja 2013r.A. G. (1)wniósł o stwierdzenie zasiedzenia z dniem 21 lutego 2013r. nieruchomości położonej w miejscowościS., gminaW., dla której Sąd Rejonowy w Żyrardowie prowadziksięgę wieczystą nr (...)oraz nieruchomości położonych w miejscowościT.gminaW., stanowiącychdziałki ewidencyjne nr (...), dla których nie jest prowadzona księga wieczysta nie niej jest urządzony zbiór dokumentów.
Sąd Rejonowy w Żyrardowie postanowieniem z dnia 9 października 2015 r. w sprawie I Ns 344/13 stwierdził, żeA. G. (1)nabył przez zasiedzenie z dniem 31 maja 2013 r. udział wynoszący ¼ we własności nieruchomości położonej w miejscowościS.o pow. 1,26 ha., oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Żyrardowie prowadziksięgę wieczystą (...), położonych w miejscowościT.– nr 9 o pow. 0,38 ha, nr(...)o pow. 0,65 ha, nr(...)o pow. 0,86 ha, nr(...)o pow. 0,46 ha, przedstawionych na wyrysie mapy ewidencyjnej, stanowiącym załącznik do wypisu z rejestru gruntów z dnia 13.02.2013 r. nr kancelaryjny(...); w pozostałej części wniosek oddalił, orzekł o kosztach postępowania.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowią następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

Z.iJ.małżonkowieP.byli właścicielami naprawach małżeńskiejwspólności majątkowej gospodarstwa rolnego, w skład, którego wchodziły nieruchomości położone w miejscowościS., gminaW., powiat(...), województwo(...), o powierzchni 1,26 ha, oznaczone w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Żyrardowie prowadziksięgę wieczystą nr (...)oraz położone w miejscowościT., gminaW., powiat(...), województwo(...), stanowiącychdziałki ewidencyjne: nr (...)o powierzchni 0,38 ha, nr(...)o powierzchni 0,65 ha, nr(...)o powierzchni 0,86 ha, nr(...)o powierzchni 0,46 ha, nie mające urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów.
Z. P. (1)zmarła w dniu 21 lutego 1983 r. Nie pozostawiła zstępnych. Miała sześcioro rodzeństwa, rodzice zmarli przed nią. Do grona spadkobierców po zmarłej zalicza się jej mążJ. P. (2)oraz:
rodzeństwo:
-N. C., obecnie nieżyjąca, która pozostawiła córki: uczestniczkiH. B. (1)iT. K. (1),
-A. M., obecnie nieżyjąca, która pozostawiła wnuki- uczestników postępowania:M. S.,Z. M.,I. J.iK. T.oraz nieżyjącą obecnieS. B., która pozostawiła dzieci- uczestników postępowaniaW. B.,E. D.iG. C.,
zstępni rodzeństwa:
- dzieci zmarłej siostryW. M.:S. G.obecnie nieżyjąca, który pozostawiła synaA. G. (2)obecnie nieżyjącego, co do którego brak jest bliższych danych;H. R.obecnie nieżyjąca, która pozostawiła dzieci:B.,M.iW., co do których brak bliższych danych;
- dzieci zmarłej siostryF. J.:J. K., obecnie nieżyjąca, która pozostawiła córkę- uczestniczkę postępowaniaL. S.;W. J., obecnie nieżyjący, który pozostawił czwórkę dzieci- uczestników postępowania:G. P.,H. B. (2),J. J. (1)iT. J.;C. J., obecnie nieżyjący, który nie pozostawił dzieci, a obecnie nie wiadomo czy jego małżonka żyje;
- wnuki zmarłej siostryF. J., a dzieci jej zmarłej córkiK. B. (2): uczestnicy postępowania:K. B. (1),K. G.iA. B.,
- dzieci zmarłego brataW. T.: uczestnikA. T.i nieżyjąca obecnie córkaT. K. (2), która pozostawiła uczestnikówA. O.iA. K..
- syn zmarłego brataS. T.- uczestnikE. T..
J. P. (2)zmarł 12 maja 1983 r. spadkobiercami zmarłego zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego położonego w miejscowościS.iT.są dzieci zmarłego brataF. Z.P.,F. P.,K. P. (2)i uczestniczkaM. P..Z. P. (2)pozostawił dwoje dzieci- uczestników postępowania-B. M.iK. P. (1).K. P. (2)pozostawił żonęJ. P. (1)i synaT. P.- uczestników postępowania.F. P.zmarł jako bezdzietny kawaler.
A. G. (1)nie był spokrewniony zJ. P. (2).W. P. (1)- bratJ. P. (2), który nie dożył otwarcia spadku po nim, był ojczymemI. G.- matkiA. G. (1).
Gospodarstwo rolne stanowiące własnośćJ.iZ. P. (1)w części położonej w miejscowościT.sąsiadowało bezpośrednio z gospodarstwem należącym doJ. G. (1)(używającego imieniaW.) iI. G.. Część siedliskowagospodarstwa (...)stanowidziałkę nr (...)i znajduje się pod adresem(...). Wnioskodawca zamieszkuje tam do dziś. Spośród wszystkich działek poJ.iZ. P. (1)siedliskowy charakter madziałka nr (...). Została zabudowana drewnianym budynkiem mieszkalnym, stodołą oraz oborą. Obydwie działki siedliskowe dzielił drewniany płot, który rozpadł się po śmierciJ. P. (2). Stosunki sąsiedzkie pomiędzy małżonkamiP.aG.nie układały się najlepiej. Byli ze sobą skłóceni, nie odzywali się do siebie.
J. P. (2)samodzielnie zajmował się gospodarstwem do choroby żony - do grudnia 1982 r. W chwili śmierci żony miał 84 lata i następnie sam zachorował. Najwięcej pomocy udzielał mu wówczasE. T.. Zakupy robiła dla niegoK. T.- żonaE.. Pomagali mu równieżT. P.,K. P. (2)iF. P.. Niedługo przed śmiercią bardzo krótkoJ. P. (2)opiekowali się małżonkowieG.. Po znacznym pogorszeniu zdrowiaJ. P. (2)wezwali pogotowie ratunkowe, które zabrało go do szpitala, gdzie zmarł dwa tygodnie później. Jeszcze przed śmierciąJ. G. (2)zapytał kto wyprawi pogrzebJ..E. T.odparł wówczas, że się tym nie zajmie, ponieważ było mu ciężko, aW. G. (1)mieszkał na miejscu.
OstatecznieW. G. (1)porozumiał się z rodzeństwemJ., że zajmie się jego pogrzebem oraz, że wystawi mu nagrobek. W zamianW. G. (1)miał „wziąć sobie inwentarz i ziemię poJ.i zbierać sobie”. Na inwentarz składał się wóz, koń oraz kilka krów. Żadne z rodzeństwaJ. P. (2)nie było zainteresowane gospodarstwem poJ., ponieważ wszyscy zamieszkiwali w mieście. Nagrobek dlaJ.został wybudowany w sierpniu 1983r. na zamówienieW. G. (2)
Po pogrzebieJ. P. (2)w maju 1983 r.W. G. (1)uprawiał grunty położone wT., obsiewając je zbożami. Sadził ziemniaki. Z działki wS.pozyskiwał siano na paszę dla zwierząt. Poza tym na spornych nieruchomościachW. G. (1)hodował trzodę chlewną, konie i krowy. W tym celu wykorzystywał budynki znajdujące się nadziałce nr (...). Budynek inwentarski wykorzystywał zgodnie z jego przeznaczeniem- do chowania zwierząt- trzody chlewnej i koni. W budynku mieszkalnym trzymał zboża. We wszystkich pracach w gospodarstwie uczestniczył wnioskodawca. PonadtoA. G. (1)iW. G. (1)opłacali również podatki, choć na dowodach wpłat wpisany był jako wpłacającyJ. P. (2). Ponosili również opłaty za dostawy energii elektrycznej.(...)elektryczna była niezbędna przede wszystkim do pogrzania wody na śrutę dla zwierząt. Wraz z nimi w gospodarstwie pracowała cały czas również żonaI. G.- matka wnioskodawcy.W. G. (1)iI. G.zawarli związek małżeński w 1956 r.
W. G. (1)zmarł w dniu 16 listopada 1996 r. Dopóki żył zamieszkiwał pod adresem(...). Do śmierci uprawiał ziemię wspólnie z synemA.. Spadek po zmarłym odziedziczył wnioskodawca i żona zmarłegoI. G.po 1/2 części każde z nich. Przed śmiercią w 1990 r. ojciec wnioskodawcy na podstawie umowy darowizny zbył nieruchomości rolne na rzezA. G. (1). Po śmierci ojcaW. G. (1)A. G. (1)uprawiał grunty poJ. P. (2)jeszcze przez okres dwóch lat, po czym zarzucił uprawę. Ziemie położone w miejscowościS.należą stanowią grunty niższych klas- V i VI, w związku z czym ich uprawa była nieopłacalna. Została również zwolniona z tego względu z opodatkowania. Obecnie nie jest obsiewana, porasta ją trawa oraz samosiejki drzew i krzewów.A. G. (1)kosił trawę z przeznaczeniem jej na paszę dla zwierząt. Poza tym wykorzystywał grunty poJ.iZ. P. (1)do wypasu zwierząt.
A. G. (1)nadal korzystał z budynków znajdujących się nadziałce nr (...).W budynku inwentarskim trzymał kozy i konie. Budynek ten jest w dobrym stanie. Dom mieszkalny był i jest wykorzystywany przez wnioskodawcę jako budynek gospodarczy- do przechowywania zboża i paszy. Budynek stodoły nigdy nie był remontowany. Jest w stanie nie nadającym się do użytku. Zapadła się w nim znaczna część dachu. Nadaje się jedynie do rozbiórki.
W dniu 23 lutego 2000 r.A. G. (1)zawarł umowę o dostawę energii elektrycznej dodziałki siedliskowej nr (...)wT.. W związku z zawarciem umowy został wymieniony licznik zużycie energii elektrycznej. Formularz umowy wypełnił pracownik zakładu energetycznego. Pracownik zakładu energetycznego w części umowy określającej tytuł prawny do dysponowania przez odbiorcę nieruchomością wpisał „dzierżawa”. Bez wskazana w umowie tytułu do dysponowania nieruchomością, nie doszłoby do zawarcia umowy i wymiany licznika. Po zawarciu umowyA. G. (1)ponosił opłaty z tytułu dostawy energii elektrycznej oraz płacił podatki. Odmówił płacenia podatków względem ziemi, która była tylkoZ. P. (1).
A. G. (1)nigdy nie starał się o dopłaty unijne. Na ziemie poJ.iZ. P. (1).
Przez cały okres posiadania nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa poZ.iJ. P. (2)nikt nie zwracał się doW. G. (1)ani doA. G. (1)o ich wydanie, nikt nie zgłaszał względem nich żadnych roszczeń. SpadkobiercyZ. P. (1)iJ. P. (2)nie domagali się zapłaty czynszu z tytułu dzierżawy. Podjęli starania o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości jedynie w związku z przedstawieniem im oferty kupna przez osobę, która zamierzała ją nabyć celem powiększenia prowadzonego zakładu kamieniarskiego
Stan faktyczny w sprawie Sąd Rejonowy ustalił na podstawie dokumentów, zeznań świadków, wnioskodawcy i uczestników.
Częściowo wiarygodne były zeznania świadków. Jeśli chodzi o zeznania świadkówH. P. (1)iC. P. (1), to w zakresie w jakim dotyczył darowizny na rzeczW. G. (1)spornych nieruchomości należało potraktować je z dużą dozą dystansu. WiedzaH. P. (1)opierała się na tym co miała rzekomo zasłyszeć odW. G. (1). Jak się okazuje takiej wiedzy nie miał natomiast uczestnikS. P.- mąż świadka, spokrewniony zJ. P. (2). UczestnikS. P.nie przytoczył również okoliczności darowizny, choć jakkolwiek tego dnia miał być obecny z żoną -H. P. (1)na obiedzie u małżonkówG.. Wobec powyższego zeznaniom świadka w tej części należało odmówić mocy dowodowej. Jeśli chodzi oH. P. (2), to miała rzekomo słyszeć bezpośrednio jakJ.P.na podwórku wołał o pomoc i deklarował darowanie ziemiW. G. (1). Wnioskodawcę w swoich twierdzeniach wskazywał jako jedna z dat darowizn okres poprzedzający datę śmierciJ. P. (2). Tymczasem świadek umiejscawiał to zdarzenie w lutym 1982 r., identyfikując ten czas ze śmiercią swojej córki. Świadek nie wspomniała ponadto o obecności osób postronnych -H. P. (1)i jej męża w tym czasie, choć jakkolwiek byłoby to charakterystyczne dla całego zdarzenia. Pozostała część zeznań świadka nie budzi wątpliwości. .
ŚwiadekM. M. (2)nie miał pełnej wiedzy o okresie opłacania podatków przezW. G. (1)i jego syna. Wymieniony czerpał swą wiedzę z racji pełnienia funkcji sołtysa i inkasowania w związku z tym podatków od nieruchomości. Faktem jest natomiast, że świadek pełnił funkcję sołtysa od 1991r. , natomiast w pewnym okresie czasu nieruchomości stanowiące przedmiot zasiedzenia zostały zwolnione z obowiązku opodatkowania w związku z tym, że stanowiły gleby klasy V i VI. Instrumentalną jest natomiast wypowiedź świadka, z której wynika, żeA. G. (1)odmówił płacenia podatków z „paluchowizny”. Wnioskodawca zeznał, że oprócz działek stanowiących przedmiot wniosku o zasiedzenie,Z. P. (1)była właścicielką trzech innych działek. To od owych trzech działekA. G. (1)odmówił płacenia podatków, co jest logiczne, ponieważ nie był ich posiadaczem.
Zeznania wnioskodawcy i uczestników, wyjąwszy zeznania uczestnikaE. T., Sąd I instancji potratował z pewnym dystansem. W relacjach tych ewidentnym jest cel uzyskanie korzystnego rozstrzygnięcia w sprawie.
I tak zdaniem Sądu Rejonowego nieprzekonujące są twierdzenia wnioskodawcy o darowiźnie spornych gruntów przezJ. P. (2). W tym zakresie twierdzenia wnioskodawcy przedstawiają dwie sprzeczne ze sobą wersje. W treści wniosku jak i pisma procesowegoA. G. (1)wskazał, że nieformalna darowizna, w wyniku której miało dojść do przeniesienia posiadania, została zawarta pomiędzyJ. P. (2)a wnioskodawcą. Z zeznań wnioskodawcy wynika natomiast, że nieformalna, ustna umowa darowizny została zawarta pomiędzyJ. P. (2)a jego ojcemW..J. P. (2)miał rzekomo ustnie przekazać ziemięW. G. (1)jako wyraz wdzięczności za opiekę. Owa umowa miała zostać zawarta tuż przed samą śmierciąJ.. Okoliczności darowizny inaczej ujmują natomiast zeznania świadkówH. P. (1)iC. P. (1). Z zeznań świadków wynika, że do darowizny miało dojść w obliczu śmierciJ. P. (2), który po zasłabnięciu miał zwrócić się do ojca wnioskodawcy „W.ratuj mnie, ja wszystko zostawiam tobie”. Przy czym jeżeli chodzi o świadkaH. P. (1), to nie była obecna przy tej sytuacji, a jej wiedza miała pochodzić ze słyszenia z relacjiW. P. (2). Z kolei świadekC. P. (2)zeznała, że owa darowizna miała mieć miejsce w czasie, kiedyJ.P.przewrócił się na podwórku i zasłabł. Świadek miała wówczas miała być obecna na podwórku z bratem i słyszeć tę rozmowę. W ocenie Sądu Rejonowego z racji sprzeczności relacji wymienionych osób, wskazywania różnych przyczyn i okoliczności darowizny nie można uznać ich za wiarygodne. Dodatkowo na brak tej wiarygodności wpływa okoliczność w świetle, której małżonkowieG.iP.nie pozostawali w relacjach dobrosąsiedzkich. Jak wynika z zeznańE. T.panowała między nimi atmosfera wzajemnej niechęci. Co prawda nie przybierała ona tak drastycznych form, o jakich relacjonowała to uczestniczkaH. B. (1), niemniej jednak nie można było uznać, że atmosfera ta nawet w obliczu śmierciJ.P.sprzyjała czynieniu jakiejkolwiek darowizny na rzecz osoby wobec, której żywił on niechęć. MałżonkowieG., co prawda opiekowali sięJ. P. (2)jednak była to opieka krótkotrwała, bezpośrednio przed jego śmiercią.J. P. (2)zajmowali się również dzieci jego rodzeństwa. Zastanawiającym jest również, że skoro doszło owej nieformalnej darowizny,W. G. (1), ani nikt z jego rodziny nie zakomunikowali tego nikomu z rodzinyJ. P. (2), choć przy okazji uroczystości pogrzebowych była poruszana kwestia dalszego losu gospodarstwa rolnego małżonkówP.. Powyższej oceny nie podważa fakt zaopiekowania sięJ. P. (2)przez małżonkówG.. Opieka ta, o ile była sprawowana, to miała miejsce w końcówce życiaJ. P. (2)- przez niedługi okres czasu, jak wynika z zeznańE. T.. Zasady doświadczenia wskazują, że w stosunkach wiejskich w obliczu zagrożenia zdrowia, czy też życia wzajemna niechęć sąsiadów ustawała, ustępując miejsce empatii i chęci niesienia pomocy drugiej osobie. Tak też należało poczytywać opisywaną sytuację.
Z drugiej strony nie można było również dać wiary zeznaniom uczestnikówM. P.iT. P.co do tego podstawą do wejścia w posiadanie gruntów położonych w miejscowościT.iS.przezW. G. (1)iI. G.była umowa darowizny, której jedną ze stron byłaM. P.,F. P.orazK. P. (2). Wątpliwości musi budzić fakt, że przez cały okres „owej dzierżawy” nikt nie domagał się wydania owych gruntów. Uczestnicy zdawali sobie natomiast sprawę, że grunty te są zaniedbywane, co realizowałoby ich żądanie zwrotu nieruchomości. Tego jednak rodzaju sytuacja nie miała miejsce. Co więcej uczestniczkaM. P.była stałym gościem u rodziców wnioskodawcy i nie zwracała na te kwestie uwagi. Brak jest jednocześnie w materiale dowodowym jakichkolwiek okoliczności, że w związku z tym ojciec wnioskodawcy miałby się czuć jak posiadacz zależny. Wprost przeciwnie czynności składające się na posiadanie przezW. G. (1)spornymi nieruchomościami, a przede wszystkim ich samodzielność, brak jakiegokolwiek podporządkowania woli spadkobiercówJ. P. (2)iZ. P. (1), wskazują na samoistność posiadania. W istocie aktywność uczestników ujawniła się dopiero wówczas, gdy została im przedstawiona oferta kupna owych ziem przez osobę, która zamierzała przeznaczyć je na powiększenie zakładu kamieniarskiego. Przesądzającego znaczenia nie może mieć natomiast okoliczność, w świetle, której w treści umowy o dostawę energii elektrycznej dladziałki nr (...)wT.jako podstawa władania nieruchomości, dla której ta umowa została zawarta, została wskazana dzierżawa. Wnioskodawca jednoznacznie wskazał, że to nie on wypełniał formularz umowa a pracownik zakładu energetycznego. W przeciwnym wypadku w ogóle nie doszłoby do zawarcia tej umowy. Faktem jest, ze umowa o dostawę energii elektrycznej jak również licznik energii elektrycznej figurowały naJ. P. (2). Bez wskazania jakiegokolwiek tytułu wnioskodawca w żaden sposób nie mógłby stać się stroną umowy dzierżawy. Wskazanie takiego tytułu wymusiła niejako sytuacja.
W znacznej części postawy ustaleń faktyczny w sprawie nie stanowił zeznania uczestnikaT. P.. W istocie uczestnik nie miał wiedzy co do okoliczności rzekomego przekazania spornych nieruchomości w dzierżawęW. G. (1). Znamiennym jest jednak, że swoją niewiedzę wypełniał treściami dowolnymi, adekwatnymi do kierunku oczekiwanego rozstrzygnięcia sprawy. I tak uczestnik przyznał, że nie był obecny przy zawarciu wymienionej umowy i o fakcie tym miał rzekomo słyszeć z opowieści rodzinnych. Przekaz przez niego jednak tych relacji rodzinnych zawiera dwie sprzeczne, wykluczające się wzajemnie wersje zdarzeń. Z jednej strony uczestnik wskazał, że do zawarcia umowy dzierżawy miało dojść jeszcze za życiaJ. P. (2)i że decyzję o dzierżawie podjęła rodzinaJ.P.. Po czym w dalszej części swoich relacji uczestnik stwierdził, że nie wie kiedy doszło do zawarcia tej umowy , czy przed czy po śmierciJ. P. (2). W trakcie ostatnie przesłuchania uczestnik już kategorycznie twierdził o umowie dzierżawy. Zestawiając już choćby ze sobą te treści, nie można mieć wątpliwości co do motywu uczestnika w uzyskaniu rozstrzygnięcia określonej treści jako obawy przed utratą zysku ze sprzedaży nieruchomości stanowiących spadek poJ.iZ. P. (1). Jak wynika z zeznań świadków i uczestników,M. P.i pozostali uczestnicy podjęli starania o ustalenie stanu prawnego nieruchomości jedynie w związku z ofertą kamieniarza nabycia spornych nieruchomości.
W ocenie Sąd I instancji najbardziej wiarygodnymi były zeznania uczestnikaE. T.. W relacjach tych brak jakiejkolwiek stronniczości lub zainteresowania wynikiem spawy. Uczestnik w sposób logiczny i rzeczowy przekazał swoją wiedzę dotyczącą wzajemnych relacji pomiędzy małżonkamiG.iP.. Z tej przyczyny Sąd uczynił zeznania uczestnika punktem odniesienia dla oceny zeznań pozostałych uczestników i świadków. Nie dysponował jednak wiedzą co do okoliczności wejścia posiadanie spornych nieruchomości przezW. G. (1).
Częściowo podstawy ustaleń faktycznych nie stanowiły zeznania uczestnikaS. P.. Uczestnik nie był bezpośrednim świadkiem zdarzeń, w wyniku, którychW. G. (1)nabył posiadanie spornych nieruchomości. Jego wiedza miała charter pośredni- ze słyszenia. Wobec powyższego mocy dowodowej nie mogą mieć relacje świadka o darowiźnie na rzezW. G. (1)spornych nieruchomości przezJ. P. (2). Wbrew jednak temu co twierdził uczestnik, ziemia została przekazanaW. G. (1)nie w zamian za sprawowanie opieki nadJ.i urządzenie mu pogrzebu, lecz sytuacją odmienną. Dzieci rodzeństwaJ. P. (2)uzgodnili zW. P. (2), jak wynika z zeznań świadkaH. P. (3), żeW. G. (1)przejmie ziemie poJ. P. (2)jednak o ile urządzi mu pogrzeb i wystawi pomnik. Rozmowa ta miała miejsce po śmierciJ. P. (2), ale przed jego pogrzebem. W pozostałym zakresie zeznania uczestnika nie budzą wątpliwości.
Sąd Rejonowy pominął zeznania uczestniczkiH. B. (1), ponieważ częściowo treść tych zeznań nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a częściowo pozostawała w sprzeczności z materiałem, który Sąd przyjął za podstawę ustaleń. W szczególności niewiarygodnymi są zeznania uczestniczki dotyczące wzajemnych relacji małżonkówP.iG.. Zeznania te pozostają w sprzeczności z chociażby z zeznaniami uczestnikaE. T..
Podstawy ustaleń faktycznych z przyczyn jak wyżej nie stanowiły również zeznania uczestników:A. T.,B. M.,Z. M.,K. B. (1)iJ. J. (1). w tym jednak wypadku uczestnicy nie mieli wiedzy o istotnych dla sprawy okolicznościach.
Dokumentom Sąd dał wiarę nie znajdując podstaw do ich zakwestionowani. Sąd oddalił wnioski dowodowe uczestników jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto kwestia zaniedbania ziemi poJ. P. (2)iZ. P. (1)została udowodniona w drodze innych dowodów. Częściowo wnioski te, dotyczący uzyskania zdjęć lotniczych, zostały zgłoszone naruszeniem zakreślonego przez Sąd terminu. Nie istniały natomiast żadne szczególne okoliczności sprawy nakazujące przeprowadzenie owego dowodu.
W oparciu o powyższe wniosek, zdaniem Sądu Rejonowego, podlegał częściowemu uwzględnieniu, a podstawę rozstrzygnięcia stanowiart.172 k.c.iart. 176 k.c.W rozpoznawanej sprawie kwestia wejścia w posiadanie przezW. G. (1)nieruchomości położonych wT.stanowiącychdziałki nr (...)i wS.stanowiącejdziałkę nr (...)nie budzi żadnych wątpliwości. W ocenie Sądu Rejonowego początek posiadania przez wymienionego winien być datowany na bliżej nieokreślony dzień maja 1983 r. Przeprowadzona powyżej ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie uzasadniała wcześniejszej daty posiadania. Nie uzasadniała również wejścia w posiadanie w okolicznościach wskazanych przez wnioskodawcę, t.j., że pomiędzyJ. P. (2)aW. G. (1)miała miejsce nieformalna umowa darowizny w formie ustnej co najmniej w dniu 11 maja 1983r. Niezależnie od tego w materiale dowodowym brak jest okoliczności jednoznacznie wskazujących na to, że dokładnie z nastaniem wymienionej datyW. G. (1)zamanifestował w sposób jawny dla otoczenia samoistny charakter swojego posiadania.W. G. (1)nie informował też nikogo ze spadkobierców, czy toJ.P., czy też spadkobiercówZ. P. (1), że tego rodzaju okoliczność miała miejsce. W ocenie Sądu Rejonowego takiego rodzaju charakter posiadania mogło uzasadniać jedynie bliżej nieokreślone porozumienie jakie miało miejsce w okresie poprzedzającym pogrzebJ. P. (2)i zawarte pomiędzy jego rodzeństwem aW. G. (1), a na podstawie, którego uczestnicy tego zdarzenia uzgodnili, że w zamian za urządzenieJ.pogrzebu i wystawienie nagrobkaW. G. (1)miał faktycznie przejąć gospodarstwo rolne wraz z inwentarzem. Na gruncie prawa polskiego posiadanie przenosi się przez czynność realną, np. wydanie rzeczy lub kluczy do niej, ewentualnie dokumentów pozwalających nią rozporządzać, a nie przez czynność prawną (por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 108/91, OSNCP 1992, nr 4, poz. 48). Podstawowe znaczenie dla zasiedzenia ma więc przeniesienie posiadania samoistnego przez czynność realną a nie inne okoliczności. Wykonana zatem umowa skutecznie, przenosi samoistne posiadanie rzeczy. Nie jest natomiast prawdą, że podstawę do korzystania z gospodarstwa poJ. P. (2)i jego żonie miałaby stanowić umowa dzierżawy. W tym zakresie relacje uczestników, jak już Sąd I instancji wskazał, nie stanowiły wiarygodnego materiału dowodowego. Jednocześnie brak jest dowodu wskazującego na to, że w związku z rzekomą umową dzierżawy, czy też nawet bez jej zawarciaW. G. (1)miałby czuć się jak posiadacz zależny. Na podstawieart. 339 k.c.domniemywa się samoistny charakter posiadania. Uczestnicy oponujący stwierdzeniu zasiedzenia nie przedstawili żadnych dowodów podważających taki charakter posiadania. Co więcej na samoistność posiadania spornych nieruchomości przezW. G. (1)spornych nieruchomości wskazywał sposób jego wykonywania. Wymieniony samodzielnie korzystał z gruntów stanowiących składniki gospodarstwa po małżonkachP., opłacał od nich podatki. Samodzielnie podejmował decyzje związane z przeznaczeniem gruntów. Uprawiał je i czerpał z nich korzyści. Żadnej z takich decyzji nie konsultował z którymkolwiek ze spadkobierców po małżonkachP.. Nie uiszczał im również żadnych świadczeń wzajemnych z tytułu korzystania z nieruchomości. Drugorzędne znaczenie miała w tej sytuacji okoliczność, czy płot dzielący działki siedliskowe gospodarstwa po małżonkachP.i należącego do małżonkówG.przewrócił się ze starości. Władztwo nad rzeczą występuje wówczas, gdy dana osoba znajduje się w sytuacji pozwalającej jej na korzystanie z rzeczy w taki sposób, w jaki mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym wystarczy sama możliwość korzystania z rzeczy. O możliwości korzystania z rzeczy można mówić wówczas, gdy władający może używać rzeczy, pobierać z niej pożytki, przekształcać, a nawet ją zniszczyć lub zaniedbać. O posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Ponieważ na podstawie materiału dowodowego nie jest możliwe precyzyjne ustalenie daty pogrzebuJ. P. (2), a na podstawie towarzyszących okoliczności należało domniemywać, że miał on miejsce w maju 1983r., Sąd w braku innych danych przyjął jako początek okresu zasiedzenia dzień 31 maja 1983r. Posiadanie to miało niewątpliwie charakter posiadania w złej wierze, w konsekwencji do stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie spornych nieruchomości niezbędny był upływ 30- letniego terminu zasiedzenia. Nie budzi wątpliwości, żeW. G. (1)nie dożył upływu owego 30- letniego terminu zasiedzenia. Wyjaśnienia wymaga w związku z tym kwestia następstwa prawnego zwianego ze spadkobraniem. Dodatkowo wnioskodawca podnosił, że w 1990r. w drodze nieformalnej czynności prawnej darowizny nastąpiło przeniesienie na niego posiadania spornych nieruchomości przezW. G. (1).
Zgodnie zart.176 §1 k.c.jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza (art.176 §2 k.c.). W sytuacji, gdy współspadkobierca lub niektórzy ze współspadkobierców posiadają wyłącznie we własnym imieniu nieruchomość, która była w posiadaniu spadkodawcy, bieg zasiedzenia na korzyść tego współspadkobiercy lub tych współspadkobierców rozpoczyna się dopiero z chwilą otwarcia spadku; natomiast w sytuacji gdy żaden ze współspadkobierców nie posiada nieruchomości spadkowej wyłącznie we własnym imieniu, każdy współspadkobierca - współposiadacz może przy obliczaniu terminu zasiedzenia doliczyć czas posiadania spadkodawcy do czasu swego współposiadania (postanowienie SN z dnia 7 maja 1986 r. , III CRN 60/86, OSNC 1987/9/138, postanowienie SN z 19 lutego 2002r., IV CKN 794/00, Lex 568329). Wymowa powyższych orzeczeń jest jednoznaczna. Spadkobierca osoby, która uzyskała posiadanie nieruchomości, lecz do chwili śmierci nie nabyła jej przez zasiedzenie może żądać stwierdzenia zasiedzenia na swoją rzecz z zaliczeniem okresu posiadania spadkobiercy w takiej części tylko w jakiej dziedziczy. W konsekwencji spadkobiercy wchodzą wskutek dziedziczenia także w sytuację prawną spadkodawcy związaną z posiadaniem rzeczy, a zaliczenie posiadania rzeczy przez poprzednika prawnego, na podstawieart. 176 § 1w zw. z§ 2 k.c., powinno nastąpić na rzecz każdego ze spadkobierców, ale tylko w granicach nabytego udziału w spadku (postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2013r., II CSK 445/12, Lex 1347836). Do powstania tych skutków nie jest przy tym konieczne dokonanie przez spadkobierców posiadacza szczególnych czynności. Co więcej nie zależy od tego, czy spadkobiercy objęli w faktyczne władztwo rzecz znajdującą się dotychczas w posiadaniu spadkodawcy, a więc, czy kontynuują jego posiadanie (postanowienie z dnia 28 kwietnia 1999r., I CKU 105/98, OSNC 1999/11/97. Wystarczająca jest okoliczność możliwości potencjalnego posiadania nieruchomości stanowiącej przedmiot zasiedzenia.
Powyższy problem na gruncie rozpoznawanej sprawy nie ma charakteru tylko i wyłącznie teoretycznego. W sytuacji bowiem uznania, że przeniesienie posiadania nastąpiło w wyniku nieformalnej umowy darowizny,A. G. (1)byłby uprawniony do doliczenia okresu posiadaniaW. G. (1)do okresu swojego posiadania wyłącznie na swoją rzecz. Natomiast w przypadku natomiast uznania, że owo następstwo prawne wywodzi się ze spadkobrania poW. G. (1), wnioskodawca miałby prawo doliczyć okres posiadania przezW. G. (1)spornych nieruchomości do okresu swojego posiadania, ale w takim tylko zakresie w jakim posiada udział w spornych nieruchomościach. Nie budzi natomiast wątpliwości, że spadkobiercami poW. G. (1)jest jego żonaI. G.i wnioskodawca w udziałach wynoszących po ½ części każde z nich.
W ocenie Sądu Rejonowego zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał rozstrzygnięcie w sposób pozytywny jedynie drugiej z wymienionych okoliczności. Abstrahując od tego, czy taka nieformalna darowizna rzeczywiście miała miejsce, jak już wspomniano, przeniesienie posiadania jest czynnością o charakterze realnym. W materiale dowodowym zaoferowanym przez wnioskodawcę zabrakło jednak potwierdzenia na tego rodzaju okoliczność. Precyzując to stwierdzenie wnioskodawca winien wykazać, że zakres jego posiadania wyłączał możliwość posiadania spornych nieruchomości przez inne osoby, w szczególności przez jego ojca. Nie budzi żadnych wątpliwości, że dopókiW. G. (1)żył, to zamieszkiwał w(...)wraz z synem i żoną. Uczestnicy postępowania jednoznacznie wskazali, że dopóki żyłW. G. (1), ziemie po małżonkachP.były przez niego uprawiane. Sam wnioskodawca zeznał również, że ziemie te uprawiał wspólnie z ojcem. Tak więc nie można stwierdzić, że kwestia doliczenia okresu posiadania poprzednika prawnego wnioskodawcy winna łączyć się nieformalną darowizną zawartą w 1990 r., a wprost przeciwnie problem ten winien być rozstrzygany na płaszczyźnie następstwa prawnego wynikającego ze spadkobrania.
A. G. (1)niewątpliwie jest spadkobiercąW. G. (1)w udziale wynoszącym 1/2. Zatem był uprawniony do doliczenia swojego okresu posiadania, okresu posiadania swojego poprzednika prawnego, jednak jedynie w relacji do wielkości przypadającego mu udziału spadkowego. W myśl wcześniejszych wywodów dla tego rodzaju sytuacji nie było koniecznym stwierdzenie wykonywania posiadania w sposób efektywny. Wystarczającym było, żeA. G. (1)miał możliwość posiadania nieruchomości położonych w miejscowościT.iS.. Abstrahując od powyższego stwierdzić należy, że wnioskodawca wykonywał posiadanie w sposób widoczny dla otoczenia. Faktem jest, że nie wykorzystywał ziemi pod uprawę, czemu trudno się dziwić z racji nieopłacalności produkcji rolnej. Grunty stanowiące przedmiot zasiedzenie to grunty słabe, VI klasy. Niemniej jednak były wykorzystywane w inne sposób - do wypasu zwierząt i pozyskiwania siana. Budynki nadziałce (...)wykorzystywał jedynie na potrzeby gospodarcze, wyjąwszy stodołę, która z biegiem czasu uległa znacznemu zniszczeniu. Okolicznościom tym nie należało jednak przydawać jakiegoś szczególnego znaczenia. Jak już wspomniano przejawem jest posiadania właścicielskiego jest również to, że posiadacz rzecz zaniedba lub nawet zniszczy. Wobec powyższego w świetle przytoczonych argumentów zbędnym było prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność stanu spornych nieruchomości, w drodze dokumentów jak i oględzin tych nieruchomości. Kwestia tego, czy były wykorzystywane rolniczo, czy też zarosły samosiejkami drzew i krzewów nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Kwestia spadkobrania posiadania nie wyczerpuje jednak całości problematyki związanej zasiedzeniem nieruchomości w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone, że oprócz tego, że stanowi składnik majątku spadkowego, stanowić może również składnik majątku wspólnego. W okolicznościach poznawanej sprawy należy pamiętać, że przez cały okres zasiedzeniaW. G. (1)pozostawał w związku małżeńskim zI. G.- począwszy od 1956 aż do swojej śmierci w 1996r. W judykaturze ugruntowanym pozostaje stanowisko, że jeżeli nabycie posiadania nastąpiło w czasie trwania małżeństwa, w którym obowiązuje wspólność ustawowa, to zasiedzenie biegnie na rzecz obojga małżonków. Powyższemu nie stoi na przeszkodzie fakt, że do wejścia w posiadanie doszło w wyniku zawarcia nieformalnej umowy przenoszącej własność (choćby i nawet darowizny) tylko z jednym z małżonków. Istotnym jest jedynie to, czy w dacie wejścia w posiadanie małżonków łączył ustrój wspólności majątkowej oraz, czy posiadanie nieruchomości było wykonywane przez nich wspólnie. Jeżeli w ciągu biegu terminu małżeństwo ustało na skutek rozwodu, to od tej chwili biegnie nadal, ale już nie na zasadzie wspólności ustawowej, lecz współwłasności po połowie w częściach ułamkowych (por. Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, S. Rudnicki W-wa 2004r., str. 191). Analogicznie sytuacja przedstawia się w sytuacji śmierci jednego z małżonków. W razie, gdy termin zasiedzenia upłynął już po ustaniu wspólności ustawowej, stwierdzenie zasiedzenia może nastąpić tylko w częściach ułamkowych (art.42 k.r.o.) i jeżeli z okoliczności sprawy nie wynika nic innego, to będą to części równe.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że początek okresu zasiedzenia nieruchomości położonych w miejscowościachS.iT.datowany winien być na okres, w którymI.iW. G. (1)pozostawali w związku z małżeńskim. W braki innych danych należało przyjąć, że małżonków łączył ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej. Termin zasiedzenia upływał natomiast po śmierciW. G. (1). Począwszy od 16 listopada 1996r. w związku ze śmierciąW. G. (1),I. G.stała się posiadaczką wymienionych nieruchomości w zakresie swojego udziału w majątku wspólnym, czyli w 1/2. Jednocześnie składnikiem majątku spadkowego poW. G. (1)stawał się jego udział w zasiadywanych nieruchomościach wynoszący odpowiednio również 1/2. Udział spadkowyA. G. (1)wynosi 1/2, co oznacza, że w wyniku spadkobrania stawał się posiadaczem samoistnym nieruchomości stanowiących przedmiot zasiedzenia w udziale wynoszącym 1/4. Ubocznie Sąd wskazuje, że każdy ze spadkobierców spełniałby przesłanki do odziedziczenia gospodarstwa rolnego, ponieważ każdy z nich legitymował się pracą w gospodarstwie rolnym przenoszącą okres 1 roku. W związku z powyższym stwierdzić należy, że przy uwzględnieniu okresu posiadania poprzenika prawnego, żeA. G. (1)legitymował się 30- letnim okresem samoistnego posiadania nieruchomości wymienionych we wniosku w zakresie udziału wynoszącego ¼ z dniem 31 maja 2013r. Wniosek w części opiewającej na żądanie stwierdzenia zasiedzenia ponad wymieniony udział należało oddalić. Jednocześnie nie zachodziły podstawy do orzeczenia o zasiedzeniu na rzeczI. G.. W uchwale 7 sędziów z dnia 11 czerwca 2015 r., III CZP 112/14, www.sn.pl, Biul.SN 2015/6/5, Sąd Najwyższy wskazał, że stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz osoby wskazanej przez wnioskodawcę lub innego uczestnika postępowania. Żądanie stwierdzenia zasiedzenia obejmowała o jedynieA. G. (1). W tej sytuacji stwierdzenie ewentualnego zasiedzenia również na rzeczI. G.stanowiłoby o wyjściu poza to żądanie. Sąd I instancji nie pouczał o możliwości modyfikacji wniosku mając na względzie, że wnioskodawca był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika.
O kosztach Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart.520 §1 k.p.c.
Apelację od tego postanowienia złożyli wnioskodawcaA. G. (1)i uczestnicy postępowaniaM. P.,J. P. (1)iT. P..
WnioskodawcaA. G. (1)zarzucił Sądowi Rejonowemu:

1
naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 § l k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego:

-

brak jednoznacznego ustalenia, czy w 1990 r. nastąpiła ustna umowa darowizny pomiędzyW. G. (1)iA. G. (1), /podczas gdy zarówno z zeznańA. G. (1)jak i oświadczeniaI. G.wynikał fakt zawarcia tejże umowy, a nikt z pozostałych uczestników tego faktu nie kwestionował/, a w konsekwencji brak ustalenia czy umowa ta przeniosła posiadanie samoistne nieruchomości stanowiących jej przedmiot na Wnioskodawcę,

błędne ustalenie, iż bieg zasiedzenia rozpoczął się po śmierciJ. P. (2)i po rozmowieW. G. (1)z rodzinąJ. P. (2), a przed pogrzebemJ. P. (2), podczas gdy z zeznań świadkówH. P. (1)iC. P. (3)oraz z zeznań wnioskodawcy i uczestnika postępowaniaS. P.wynikało, iżJ. P. (2)przed śmiercią przekazał nieruchomośćW. G. (1),

błędne ustalenie, wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że rodzinaJ. P. (2)nie wiedziała o darowiźnie dokonanej na rzeczW. G. (1), podczas gdy z zeznańH. P. (1)wynika, iż „na pogrzebie rodzina była i dwaj braciaP.-F.iE.podeszli doW.i podziękowali mu, że zajmował się stryjem i powiedzieli, że ,jeżeli była taka wola stryja, że przekazał ci majątek, to my do tego nic nie mamy”.S. P.(wbrew ustaleniom Sądu) zeznał „wiem, żeJ. P. (2)w trakcie jak szwagierW. G. (1)się nim opiekował to przekazał mu ziemię, gospodarstwo za opiekę. Mówił mi o tym szwagier. Jeszcze jakJ.żył. Mówił mi jakJ.żył",

niewłaściwa odmowa wiarygodności zeznaniom świadkaH. P. (4)wynikająca z błędnego założenia, iż świadek twierdziła, że darowizna dokonana przezJ. P. (2)na rzeczW. G. (1)miała miejsce w lutym 1982 r., podczas gdy świadek zeznała, iż zdarzenie to miało miejsce miesiąc po śmierci córki, która zmarła 2 lutego 1982 r. (a nie w marcu 1982 r.), co koresponduje z zeznaniamiS. P.(który zeznał, iżG.opiekowali się(...)m-ce przed śmiercią, a więc już w marcu 1982 r.), a pozostali uczestnicy i świadkowie nie mieli wiedzy na okoliczność, od kiedy opieka była sprawowana.

2
naruszenie prawa materialnego tj. :

-art. 348 k.c.poprzez błędne zastosowanie i ustalenie, iż przeniesienie posiadania samoistnego zW. G. (1)naA. G. (1)nastąpiło poprzez wydanie rzeczy, tj. z chwilą otwarcia spadku,
-art. 350 i 351 k.c.poprzez ich niezastosowanie i ustalenie, iż dla przeniesienia posiadania samoistnego konieczne było wydanie rzeczy, nie zaś sama umowa darowizny, jaka to umowa została zawarta w formie ustnej pomiędzyW. G. (1)iA. G. (1),
-art. 33 pkt 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczegopoprzez niezastosowanie i błędne przyjęcie, iżW. G. (1)nie nabył odJ. P. (2)samoistnego posiadania na skutek ustnej umowy darowizny do majątkuosobistego.
Wskazując na powyższe wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku w całości ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez utrzymanie w mocy pkt l oraz zmianę pkt 2 poprzez stwierdzenie, żeI. G.nabyła poprzez zasiedzenie z dniem 31 maja 2013 r. udział wynoszący 3/4 we własności nieruchomości położonej w miejscowościS., gminaW., powiat(...), województwo(...), o powierzchni 1,26 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka (...), dla której Sąd Rejonowy w Żyrardowie prowadziksięgę wieczystą nr (...),  oraz położonych w miejscowościT., gminaW., powiat(...), województwo(...), stanowiącychdziałki ewidencyjne nr (...)o powierzchni 0,38 ha, nr(...)o powierzchni 0,65 ha, nr(...)o powierzchni o powierzchni 0,86 ha. i nr(...)o powierzchni 0,46 ha, nie mających urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, przedstawionych na wyrysie z mapy ewidencyjnej, stanowiącym załącznik do wypisu z rejestru gruntów z dnia 13 lutego 2013 r. nr kancelaryjny(...)i stanowiącym integralną część postanowienia, a także zasądzenie na rzecz wnioskodawcy od uczestników kosztów postępowania za II instancję, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. (sprostowanie omyłki pisarskiej apelacji zostało sprostowane na rozprawie apelacyjnej w dniu 16 marca 2016 r (nagranie – 1 minuta 40 sekunda).
I. G.w piśmie procesowym z dnia 9.03.2016 r. popierając apelacjęA. G. (1)wniosła ewentualnie o stwierdzenie zasiedzenia własności objętych wnioskiem nieruchomości również i na swoją rzecz w udziale ¾ części (karta 584 – 585).
Uczestnicy postepowaniaM. P.,J. P. (1)iT. P.zarzucili Sadowi Rejonowemu:

1
naruszenie przepisów postępowania, to jestart. 9 § 1 k.p.c.poprzez nieudostępnienie uczestnikom do wglądu akt postępowania toczącego się pod sygnaturą l Ns 344/13 w dniu 30 września 2015r. na wniosek z dnia 29 września 2015r. tj. w okresie pomiędzy rozprawą z dnia 25 września 2015r. a rozprawą z dnia 1 października 2015r. oraz w dniu 7 października 2015r. i 8 października 2015r. na wniosek z dnia 1 października 2015r. tj. w okresie pomiędzy rozprawą z dnia 1 października 2015r. a posiedzeniem z dnia 9 października 2015r. co doprowadziło do pozbawienia strony możności obrony jej praw i skutkowało nieważnością postępowania na podstawie określonej wart. 379 pkt 5 k.p.c.,

2
naruszenie przepisów postępowania, to jestart. 9 § 1 k.p.c.w zw. zart. 156 k.p.c.w zw. zart. 160 § 1 k.p.c.poprzez nieudostępnienie uczestnikom do wglądu akt postępowania toczącego się pod sygnaturą l Ns 344/13 w okresie pomiędzy rozprawą z dnia 25 września 2015r. a rozprawą z dnia 1 października 2015r. oraz w okresie pomiędzy rozprawą z dnia 1 października2015r. a posiedzeniem z dnia 9 października 2015r. i nieodroczenie rozprawy z tej ważnej przyczyny w dniu 1 października 2015r. co uniemożliwiło żądanie sprostowania lub uzupełnienia protokołu rozprawy z dnia 25 września 2015r. co doprowadziło do pozbawienia strony możności obrony jej praw i skutkowało nieważnością postępowania na podstawie określonej wart. 379 pkt 5 k.p.c.,

3
naruszenie przepisów postępowania, to jestart. 9 § 1 k.p.c.w zw. zart. 225 k.p.c.w zw. zart. 160 k.p.c.poprzez nieudostępnienie uczestnikom do wglądu akt postępowania toczącego się pod sygnaturą l Ns 344/13 w okresie pomiędzy rozprawą z dnia 1 października 2015r. a posiedzeniem z dnia 9 października 2015r. (posiedzenie publikacyjne) co uniemożliwiło żądanie sprostowania lub uzupełnienia protokołu rozprawy z dnia 1 października 2015r. co doprowadziło do pozbawienia strony możności obrony jej praw i skutkowało nieważnością postępowania na podstawie określonej wart. 379 pkt 5 k.p.c.

4
naruszenie przepisów postępowania, to jest § 136 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 czerwca 2015r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z dn. 30 czerwca 2015r.) w zw. § 76 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz.U. z dn. 29 listopada 2013r.) w zw. z§ 52 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków(Dz.U. 2015.542 j.t.) poprzez jego niezastosowanie i oparcie postanowienia w punkcie 1 litera b na wyrysie z mapy ewidencyjnej, w których brak numeru KEM mapy ewidencyjnej tj. numeru identyfikacyjnego mapy znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Ponadto wyrysy z mapy ewidencyjnej posiadają klauzulę "niniejszy wyrys nie odpowiada standardom technicznym", a tym samym nie spełnia wymagań wyżej wskazanegorozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r.Wyrysy, na których oparto postanowienie nie wskazują numeru mapy w oparciu o którą zostały sporządzone, a zatem nie można skontrolować w jakich granicach nieruchomość została zasiedziana,

5
naruszenie przepisów postępowania, to jestart. 227w zw. zart. 217 § 3 kpc, przez uznanie, że fakt zaniedbania ziemi przez wnioskodawcę nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i oddalenie wniosków dowodowych o zwrócenie się do(...)wŻ.o materiały graficzne tj. zdjęcia lotnicze spornych działek zgłoszony w dniu 27.05.2013 roku i 5.08.2013 roku, a rozpoznany i oddalony przez Sąd w dniu 1 października 2015 roku, przeprowadzenie oględzin działek złożony w dniu 3 marca 2015 roku, a rozpoznany i oddalony przez Sąd w dniu 1 października 2015 roku, dopuszczenie dowodu z dokumentacji zdjęciowej poprzez zwrócenie się do(...) Ośrodka (...)wW.o nadesłanie zdjęć lotniczych spornych działek, podczas gdy fakt, że nieruchomości objęte wnioskiem o zasiedzenie są zaniedbane, co świadczy o tym, że nie były uprawiane co ma zasadnicze dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

6
naruszenie przepisów postępowania, to jestart. 227w zw. zart. 217 § 2 kpc, przez uznanie, że wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentacji zdjęciowej poprzez zwrócenie się do(...) Ośrodka (...)wW.o nadesłanie zdjęć lotniczych spornych działek jest spóźniony tj. zgłoszony z naruszeniem zakreślonegoprzez Sąd terminu i ponadto uznanie, że nie istniały żadne szczególne okoliczności sprawy nakazujące przeprowadzenie tego dowodu podczas gdy po pierwsze, wniosku tego nie sposób uznać za spóźniony mając na uwadze to, że w aktach sprawy w chwili zgłoszenia przedmiotowego wniosku pozostawały nierozpoznane jeszcze przez Sąd dwa inne wnioski dowodowe mające na celu uzyskanie mapek graficznych ze zdjęć lotniczych robionych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wŻ.zgłoszony w odpowiedzi na wniosek o stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie z dnia 27.05.2013r.; po drugie przeprowadzenie wnioskowanego dowodu miało zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych w sprawie,

7
naruszenieart 233 § 1 k.p.c.poprzez uznanie za niewiarygodne zeznańM. P.iT. P.w zakresie w jakim dotyczą umowy dzierżawy spornych nieruchomości zawartej pomiędzy spadkobiercami poJ. P. (2)aW. G. (1)w sytuacji gdyzeznania te są uwiarygodnioneumową nr (...)zZakładem (...)- dokument uznany za wiarygodny oraz zeznaniami świadkaH. P. (3), któremu w tym zakresie Sąd dał wiarę; przez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego polegający napominięciu w tej ocenie zeznańH. B. (1)choć z wymienionego dowodu wynika wersja przeciwna do zeznańE. T.i tej sprzeczności Sąd Rejonowy nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku; poprzez błędne uznanie zeznań wnioskodawcyA. G. (1)w zakresie dotyczącym okoliczności zawarcia umowy zZakładem (...)za wiarygodne w sytuacji gdy zeznania te nie są spójne ani logiczne i zawierają wiele wewnętrznychsprzeczności, a ponadto za brakiem waloru wiarygodności zeznańA. G. (1)w tym zakresie przemawia dowód z dokumentu tj. umowy zZakładem (...)z dn. 23.02.2000r.; poprzez uznanie, za wiarygodny dowodu z bankowych dowodów wpłaty, potwierdzeń wpłat i nakazu płatniczego załączonych przez wnioskodawcę do wniosku ostwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, w sytuacji gdy uwidocznione na nich informacje pozostają w sprzeczności z zeznaniami świadkaM. M. (2), a także nie pozwalają na dokonanie jednoznacznego uznania, iżW. G. (1)iA.G.opłacali podatek od spornych nieruchomości; poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, polegającej na zupełnym pominięciu dla oceny czy doszło dosamoistnego posiadania nieruchomości tj.działki ewidencyjnej nr (...)położonej w miejscowościS., gm.W.(KW nr(...)),D.ewidencyjnych nr(...)położonych w miejscowościT., gm.W.faktu, iż dowody zgromadzone wsprawie w postaci w szczególności zeznań świadkaM. M. (2), który zeznał, żeA. G. (1)powiedział m. in., że " (...) ta ziemia nie jest jego", a ponadto że nie opłacał podatków i nie uprawiał przedmiotowych ziem; poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, polegającej na uznaniu, że rodzeństwoJ. P. (2)w zamian za urządzenieJ. P. (2)pogrzebu i wystawienie nagrobka zawarło porozumienie zW. G. (1), na mocy którego miał on „faktycznie przejąć gospodarstwo rolne wraz z inwentarzem” w sytuacji gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika inna wersja,

8
naruszenieart. 245 k.p.c.poprzez jego błędne niezastosowanie poprzez nieuznanie przez Sąd, że dane zawarte w umowie zZakładem (...)nie stanowią dowodu na to że osoba, która go podpisała to jestA. G. (1)złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie w sytuacji gdy dodatkowo fakt ten potwierdza wnioskodawca w swoich zeznaniach,

9
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, żeW. G. (1)będący poprzednikiem prawnym wnioskodawcyA. G. (1)wszedł w samoistne posiadanie nieruchomości tj.działki ewidencyjnej nr (...)położonej w miejscowościS., gm.W.(KW nr(...)),D.ewidencyjnych nr(...)położonych w miejscowościT.oraz przyjęciu, żeW. G. (1), a następnieA. G. (1)byli posiadaczami samoistnym przedmiotowych nieruchomości, podczas gdy w rzeczywistości z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z zeznań świadkaM. M. (2),H. P. (3), umowy z zakładem energetycznym, zeznań uczestników postępowania tj.M. P.,T. P.jednoznacznie wynika, żeW. G. (1)był jedynie posiadaczem zależnym części ziemi natomiast nigdy nie był nawet posiadaczem zależnym (dzierżawcą lub dorozumianym użytkownikiem)działki o numerze (...)położonej w miejscowościT.,

10
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że budynek położony nadziałce (...)jest w dobrym stanie podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z dokumentacji zdjęciowej załączonej do odpowiedzi na wniosekM. P.z dn. 27.05.2013r., która została przyjęta w poczet materiału dowodowego i przyjęta przez Sąd za wiarygodną, dokumentacji zdjęciowej załączonej do pisma z dnia 25.09.2013r. oraz zeznań świadków:M. P.,T. P.,H. P. (3),M. M. (2),M. M. (3)wynika, że wszystkie budynki na nieruchomości są w opłakanym stanie,

11
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, żeA. G. (1)iW. G. (1)opłacali podatki za sporne nieruchomości podczas gdy w rzeczywistości z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, żeA. G. (1)iW. G. (1)nie opłacali podatków od spornych nieruchomości,

12
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że tzw.(...)to są trzy inne działki (nieobjęte wnioskiem o zasiedzenie) należące tylko doZ. P. (1)i od owych trzech działekA. G. (1)odmówił płacenia podatków podczas gdy w rzeczywistości z zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności z zeznań świadkaM. M. (2)wynika wprost, że(...)składa się z pięciu działek oprócz drugiej żonyP., która miała swoje działki w trzech innych miejscach iA. G. (1)odmówił płacenia podatku z tak rozumianej "paluchowizny",

13
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że formularz umowy (sprzedaży energii elektrycznej oraz świadczenia usług przesyłowych z dn. 23.02.2000r.) wypełnił pracownik zakładu energetycznego oraz że pracownik zakładu energetycznego w części umowy określającej tytuł prawny do dysponowania przez odbiorcę nieruchomością wpisał "dzierżawa" podczas gdy w rzeczywistości z dowodu z dokumentuumowy nr (...)jednoznacznie wynika, żeA. G. (1)oświadczył że jest dzierżawcą nieruchomości,

14
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że w zamian za zrobienie pogrzebu i wystawieniu nagrobkaJ. P. (2)W. G. (1)miał "wziąć sobie inwentarz i ziemię poJ.i zbierać sobie" podczas gdy z żadnego dowodu powołanego pod cytatem nie wynika takie stwierdzenie.

15
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 336 k.c.przez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, żeW. G. (1), a następnieA. G. (1)byli posiadaczami samoistnymi spornych nieruchomości, podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że zarównoW. G. (1)jak iA. G. (1)nie władali nieruchomościami jak właściciele,art. 693 k.c.przez jego błędne niezastosowanie w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy w szczególności zeznania świadkaH. P. (3), umowa zZakładem (...)i zeznania uczestnikówM. P.orazT. P.potwierdzają istnienie przesłanek określonych w dyspozycjiart. 693 § 1 k.c.

Wskazując na powyższe apelujący uczestnicy wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sadowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Obie apelacje są częściowo zasadne.
Dokonując oceny zarzutów obu apelacji w pierwszej kolejności wymaga rozważenia zarzut naruszenia prawa procesowego, prowadzący, zdaniem uczestników postepowania, do nieważności postępowania. Sąd odwoławczy zarzut ten ocenił jako nietrafny. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, aby Sąd Rejonowy naruszył prawo procesowe w taki sposób, że pozbawił apelujących uczestników postępowania możności działania, którzy w toku tego postępowania byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika.
Przy ocenie, czy doszło do pozbawienia strony możności działania, trzeba najpierw rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie zbadać, czy uchybienie to wpłynęło na możność strony do działania w postępowaniu, wreszcie - ocenić, czy pomimo zaistnienia tych przesłanek strona mogła bronić swych praw. Dopiero w razie kumulatywnego spełnienia wszystkich tych warunków, można uznać, że strona została pozbawiona możności działania (uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2012 r., II PK 259/11). Ponadto wskazać należy, że pozbawienie strony możności obrony swych praw należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy, a w każdym razie nie można go wiązać tylko z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu. Pozbawienie możności obrony swych praw przez stronę polega na tym, że strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte przed wydaniem w danej instancji orzeczenia co do istoty sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt II CSK 339/07, Lex nr 485859). Trudności z zapoznaniem się z treścią akt sprawy we wskazanych w apelacji dniach nie wpłynęły w żaden sposób na możliwość obrony praw uczestników postępowania. Co więcej, owa niemożność zapoznania się z aktami sprawy nie stała się podstawą któregokolwiek z pozostałych formalnych i merytorycznych zarzutów apelacji. Wskazać zatem należy, że utrudnienie to, które rzeczywiście nie powinno się wydarzyć, nie utrudniło apelującym uczestnikom postepowania formułowania wniosków i skutecznej ochrony swych praw. Uchybienie procesowe Sądu Rejonowego nie stanowi zatem podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania w jakiejkolwiek części.
W obu apelacjach sformułowany został zarzut błędnej oceny zgromadzonych dowodów, co doprowadziło do dokonania niewłaściwych ustaleń faktycznych. Zarzut ten w realiach niniejszej sprawy uznać należy za częściowo zasadny. Zgodnie przepisemart. 233 § 1 k.p.c. k.p.c.sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Pamiętać przy tym należy, że sąd apelacyjny w obowiązującym aktualnie systemie środków odwoławczych jest sądem merytorycznym, rozpoznającym nie tylko środek odwoławczy, ale także sprawę. Użyte wart. 378 § 1 k.p.c.sformułowanie, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę „w granicach apelacji”, oznacza, iż sąd ten rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestając na materiale zebranym w pierwszej instancji, ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji, będąc ewentualnie związany oceną prawną lub uchwałą Sądu Najwyższego, stosuje przepisy regulujące postępowanie apelacyjne oraz, gdy brak takich przepisów, przepisy dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji, kontroluje prawidłowość postępowania przed sądem pierwszej instancji, pozostając związany zarzutami przedstawionymi w apelacji, jeżeli są dopuszczalne, ale biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, orzeka co do istoty sprawy stosownie do wyników postępowania, nie wykraczając poza wniosek zawarty w apelacji i nie naruszając zakazu reformationis in peius i w końcu rozstrzyga o kosztach postępowania.
W konsekwencji takiego modelu postępowania odwoławczego, sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego. Jak wyjaśniono w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, zasadzie prawnej z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, sąd drugiej instancji - bez względu na stanowisko stron oraz zakres zarzutów - powinien zastosować właściwe przepisy prawa materialnego, a tym samym usunąć ewentualne błędy prawne sądu pierwszej instancji, niezależnie od tego, czy zostały one wytknięte w apelacji. Wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego. Kontrolując przeprowadzoną przez Sąd I instancji ocenę zgromadzonych dowodów i ustalony na tej podstawie stan faktyczny, wskazać należy, że w następujących kwestiach Sąd Okręgowy doszedł do odmiennych wniosków:

1
działka nr (...)o powierzchni 1,26 ha położona w miejscowościS.znajdowała się w samoistnym posiadaniu wnioskodawcy i jego matkiI. G.najpóźniej do roku 2000, trzy lata po śmierciW. G. (1). Po tym roku dotychczasowi posiadacze wyzbyli się tegoż posiadania i nie wykazywali jakiegokolwiek zainteresowania nieruchomością, która leży odłogiem i zarosła samosiejkami (dowody: materiał zdjęciowy karta 50, 211 zeznania świadkówE. M.– karta 220,M. M. (2)– karta 217-219,D. B.– karta 266, twierdzenia samego wnioskodawcy – karta 144-145). ZeznaniaH. P. (1)iC. P. (2), z których wynika, że działka ta była koszona przez wnioskodawcę nie wskazują okresu tegoż koszenia, dotyczyć zatem mogą okresu sprzed roku 2000;

2
działka nr (...)o powierzchni 0,38 ha położona w miejscowościT.znajdowała się w samoistnym posiadaniu wnioskodawcy i jego matkiI. G.najpóźniej do roku 2009. Po tym roku dotychczasowi posiadacze wyzbyli się tegoż posiadania i nie wykazywali jakiegokolwiek zainteresowania nieruchomością, która leży odłogiem (dowody: materiał zdjęciowy karta 50, zeznania świadkaA. R.– karta 266-268). ZeznaniaH. P. (3)iC. P. (2), z których wynika, że działka ta była koszona przez wnioskodawcę nie wskazują okresu tegoż koszenia, dotyczyć zatem mogą okresu sprzed roku 2009;

3
działka nr (...)o powierzchni 0,86 ha położona w miejscowościT.znajdowała się w samoistnym posiadaniu wnioskodawcy i jego matkiI. G.najpóźniej do roku 2006. Po tym roku dotychczasowi posiadacze wyzbyli się tegoż posiadania i nie wykazywali jakiegokolwiek zainteresowania nieruchomością, która leży odłogiem (dowody: materiał zdjęciowy karta 50, zeznania świadkaH. P. (3)– karta 216-217.H. P. (1)– karta 187-188);

4
działka nr (...)o powierzchni 0,46 ha położona w miejscowościT.znajdowała się w samoistnym posiadaniu wnioskodawcy i jego matkiI. G.najpóźniej do roku 2009. Po tym roku dotychczasowi posiadacze wyzbyli się tegoż posiadania i nie wykazywali jakiegokolwiek zainteresowania nieruchomością, która leży odłogiem (dowody: materiał zdjęciowy karta 50, zeznania świadkaH. P. (1)– karta 187-188,H. P. (3)– karta 216-217,M. M. (2)– karta 217-219,E. M.– karta 220,M. M. (3)– karta 268-269);

5
należności podatkowe z tytułu posiadania nieruchomości, stanowiących wcześniej własnośćJ. P. (2)iZ. P. (1), poprzednicy prawni wnioskodawcy uiszczali do końca 1991 r. (dowód karta 19, 20, 21). Twierdzenia wnioskodawcy o uiszczaniu należności podatkowych za objęte wnioskiem nieruchomości, z wyłączeniem zabudowanejdziałki nr (...)o powierzchni 0,65 ha. położonej wT., jako niepoparte innymi dowodami nie mogą być podstawą ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.

Sąd Okręgowy dokonując ustaleń faktycznych, opisanych w punktach 1 – 4 nie podziela poglądu Sądu Rejonowego o nieistotności zaniedbania nieruchomości objętych wnioskiem, będących następstwem braku zainteresowania wnioskodawcy uprawą ziemi. W sytuacji, gdy objęcie posiadania ziemi było następstwem czynności faktycznej, a nie, nawet nieważnej czynności prawnej, ocenie winno podlegać również faktyczne zainteresowanie dotychczasowego posiadacza władztwem nad rzeczą. Zaprzestanie uprawy, wypasu, koszenia, przy braku opłacania podatków od gruntów rolnych, uznać należy zatem za faktyczne wyzbycie się posiadania nieruchomości.
Pozostałe okoliczności faktyczne zostały ustalone przez Sąd Rejonowy, bez przekroczenia reguł, wskazanych wart. 233 § 1 k.p.c.Zgodnie bowiem z tym przepisemk.p.c.sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczają: obowiązek wyprowadzenia przez sąd z zebranego materiału dowodowego wniosków logicznie prawidłowych, ramy proceduralne, poziom świadomości prawnej sędziego oraz dominujące poglądy na sądowe stosowanie prawa. Swobodna ocena dowodów dokonywana jest przez pryzmat własnych przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego zasobu doświadczeń życiowych. Uwzględnia wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego.
A zatem z dowolną oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego mamy miejsce wówczas gdy Sąd przekroczy granice oceny swobodnej. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych pozostałych ustaleń faktycznych na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.). Sąd ten wskazał dowody, na podstawie których ustalił stan faktyczny. Wyczerpująco wyjaśnił którym dowodom i dlaczego nie dał wiary. Jak zostało utrwalone w doktrynie i orzecznictwie, jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd I instancji wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko bowiem w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to tylko wówczas przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona i w konsekwencji Sąd II instancji może zmienić ustalony w ten sposób stan faktyczny. Tymczasem ocena dowodów dokonana przez Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie jest prawidłowa, wyciągnięte zaś wnioski poprawne i logiczne, apelujący zaś nie wskazali w pozostałym zakresie skutecznie żadnych nowych dowodów, czy faktów, uzasadniających odmienną od dokonanej przez Sąd I instancji ocenę podniesionych przez niego okoliczności. Zgodzić się zatem należy z Sądem Rejonowy co do ustaleń:
-w zakresie braku wykazania zawarcia pomiędzy spadkobiercamiJ. P. (2)aW. G. (1)umowy dzierżawy, a z drugiej strony umowy darowizny pomiędzyJ. P. (2)aW. G. (1)lub wnioskodawcom,
- w zakresie braku wykazania przez wnioskodawcę, że zawarł ze swym ojcem w 1990 r. umowę darowizny nieruchomości objętych wnioskiem
- w zakresie oceny przyczyn i konsekwencji treści umowy zawartej przez wnioskodawcę zZakładem (...).
Wbrew sugestiom apelujących uczestników postepowania Sąd Rejonowy wcale nie ustalił, że ojciec wnioskodawcy przejął ziemię poJ. P. (2)w zamian za umówione sfinansowanie budowy jego grobowca. Sąd Rejonowy wskazał jedynie na wystąpienie takiego faktu, jakim było poniesienie przeW. G. (1)kosztów budowy nagrobka, a wejście w posiadanie nieruchomości objętych wnioskiem potraktował jako odrębną czynność faktyczną, rozpoczynającą bieg zasiedzenia. Stan techniczny budynków znajdujących się nadziałce nr (...)nie jest istotną okolicznością w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że osoby, przywołane w punkcie 15 apelacji uczestników postępowania, również wskazały, że z budynków tych korzysta do chwili obecnej wnioskodawca i jego matka. Przeprowadzanie dalszych dowodów, co do stanu faktycznego istniejącego na objętych wnioskiem nieruchomościach jest zbędne, wobec ustalenia, że większość działek została porzuconych przez wnioskodawcę iI. G.i to jeszcze przed upływem terminu zasiedzenia. Dlatego Sąd Rejonowy prawidłowo nie przeprowadzał dowodów ze zdjęć lotniczych, przeprowadzenia oględzin.
Wbrew zarzutom apelacji uczestników postępowania, mapa, będąca wyrysem z mapy ewidencyjnej, na której przedstawiono objęte wnioskiem nieruchomości, a która została opisana w zaskarżony postanowieniu, została sporządzona prawidłowo i zawiera wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w obowiązującym obecnie § 155 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2015 r.),(którego treść odpowiada, wskazanemu w apelacji § 136 poprzedniej wersji regulaminu), § 76 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013 r. w sprawia zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. z dn. 29 listopada 2013 r.),§ 52 ust 6 i 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wyrys ten zawiera:
1) nazwę organu wydającego wyrys;
2) oznaczenie sprawy według obowiązującego systemu kancelaryjnego;
3) tytuł dokumentu "Wyrys z mapy ewidencyjnej";
4) nazwę województwa, powiatu, jednostki ewidencyjnej oraz nazwę i identyfikator lub tylko identyfikator obrębu, a w przypadku podziału obrębu na arkusze ewidencyjne - identyfikator arkusza ewidencyjnego;
5) informację o skali mapy;
6) oznaczenie kierunku północnego;
7) informacje o danych ewidencyjnych przedstawionych na wyrysie, które nie spełniają wymagań rozporządzenia lub obowiązujących standardów technicznych, oraz informacje o granicach działek ewidencyjnych lub odcinkach tych granic, które są przedmiotem sporu wykazanego w dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego;
8) nazwisko i imię osoby, która sporządziła dokument, oraz jej podpis;
9) datę sporządzenia dokumentu;
10)pieczęć urzędową organu wydającego dokument - w przypadku gdy dokument ten wydawany jest w postaci nieelektronicznej;
11)podpis osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ do wydania dokumentu oraz datę złożenia podpisu,
12)klauzulą o treści: "Dokument niniejszy jest przeznaczony do dokonywania wpisu w księdze wieczystej".
Danych, o jakich mowa w apelacji uczestników postepowania, wyrys taki zawierać nie musi.
Ustalenia faktyczne, zmodyfikowane w postepowaniu apelacyjnym, w sposób wyżej wskazany, dają podstawy do stwierdzenia zasiedzenia jedynie w zakresie nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...), o powierzchni 0,65 ha. położonej w MiejscowościT.. Sąd Okręgowy podziela przy tym ustalenia Sadu Rejonowego co do tego, że posiadaczami samoistnymi tejże działki, w chwili upływu okresu zasiedzenia, byli wnioskodawcaA. G. (1)w ¼ części iI. G.w ¾ częściach. Zgodnie z utrwaloną od wielu lat linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, wyrażoną ostatnio w postanowieniu z dnia 27 listopada 2014 r. IV CSK 128/14 stwierdzenie zasiedzenia następuje na rzecz zainteresowanego choćby to była inna osoba, niż wnioskodawca oraz określa się w tym orzeczeniu datę nabycia tego prawa bez względu na jej oznaczenie w żądaniu wniosku. Innymi słowy, zakres niezwiązania sądu żądaniem w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia dotyczy możliwości określenia innego nabywcy i innej daty nabycia, ewentualnie także innego, ograniczonego przedmiotowo zakresu nabycia własności, czy służebności gruntowej. Na przeszkodzie stwierdzeniu zasiedzenia również na rzeczI. G.nie stoi cytowana przez Sąd Rejonowy uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia z dnia 11 czerwca 2015 r. III CZP 112/14, bowiemI. G.w piśmie procesowym z dnia z dnia 9.03.2016 r. popierając apelacjęA. G. (1)wniosła ewentualnie o stwierdzenie zasiedzenia również i na swoją rzecz w udziale ¾. Jej oświadczenie nie stanowi zmiany wniosku, bowiem wnioskodawczynią nie była, a Sąd II instancji na podstawieart. 382 k.p.c.orzeka na podstawie materiału zebranego w postepowaniu w I instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Nie było zatem podstaw do zignorowania stanowiska tej uczestniczki postepowania, pomimo tego, że jasno zostało ono wyrażone już po wydaniu orzeczenia przez Sąd I instancji.
Co do pozostałych działek wnioskodawca iI. G.nie posiadali ich wystarczająco długo, by przed wyzbyciem się ich posiadania, nastąpił upływ terminu zasiedzenia.
Z podanych wyżej względów Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., uwzględniając częściowo zarówno apelację wnioskodawcy jak i uczestników postępowania , zmienił zaskarżone postanowienie. W pozostałym zakresie ich apelacje jako niezasadne zostały oddalone z mocyart. 385 k.p.c.Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego znajduje uzasadnienie w treściart. 520 § 1 k.p.c., przy uwzględnieniu, że obie apelacje zostały uwzględnione jedynie w części.

Wacław Banasik

Małgorzata Szeromska Katarzyna Mirek - Kwaśnicka