Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2247/15
Data wyroku: 2016-07-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Torbus, Zbigniew Gwizdak, Marek Procek
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 114 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 2247/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 lipca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Procek (spr.)

Sędziowie

SSA Zbigniew Gwizdak
SSO del. Beata Torbus

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2016 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaA. W.(A. W.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji ubezpieczonegoA. W.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Częstochowie
z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt IV U 965/15

oddala apelację.
/-/SSA Z.Gwizdak /-/SSA M.Procek /-/SSO del. B.Torbus

Sędzia  Przewodniczący   Sędzia
Sygn. akt III AUa 2247/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 marca 2014 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie oddalił odwołanie ubezpieczonegoA. W.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.z dnia 12 sierpnia 2013 roku, na mocy której odmówiono ubezpieczonemu wypłaty emerytury od wcześniejszej daty.
Powyższy wyrok zaskarżył ubezpieczony wnosząc apelację.
Sąd Apelacyjny w Katowicach - na skutek apelacji ubezpieczonego - wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2015 roku, sygn. akt III AUa 1105/14, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd drugiej instancji wskazał, iż Sąd Okręgowy nie dokonał analizy sprawy ubezpieczonego w kontekście normyart. 114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który określa tryb ponownego ustalania prawado świadczeń emerytalno-rentowych lub ich wysokości według stanu faktycznego z chwili wydania weryfikowanych decyzji rentowych. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy, Sąd Apelacyjny stwierdził, iż ubezpieczony występując w dniu 25 lipca 2013 roku z wnioskiem „o wznowienie postępowania w sprawie”, w istocie domagał się ponownej oceny jego prawa do dochodzonego świadczenia z uwzględnieniem okresu zatrudnienia uprzednio nie uznanego za pracę w szczególnych warunkach. Tak więc jego wniosek należało traktować jako złożony w trybie art. 114 ust. 1 ustawy. Jeśli zatem organ rentowy nie stwierdził zaistnienia określonych w tym przepisie przesłanek do wznowienia postępowania, powinien wydać decyzję odmawiającą ponownego ustalenia prawado wcześniejszej emerytury. Skoro wydał decyzję odmawiającą prawa do świadczenia, należy przyjąć, iż doszło do wznowienia postępowania w sprawie i ponownego rozważeniaprzez organ rentowy zasadności roszczeń emerytalnych wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny nakazał Sądowi pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy skontrolowanie dopuszczalności przedmiotowego wniosku, w świetle art. 114 ust. 1 ustawy, a w razie uznania spełnienia przez ubezpieczonego warunków wynikających z tego przepisu - dokonanie ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy,z uwzględnieniem przedłożonych przez wnioskodawcę nowych dowodów (także tych zgłoszonych w postępowaniu odwoławczym) i na tej podstawie ponowną ocenę roszczenia emerytalnego ubezpieczonego w świetle właściwych przepisów prawa materialnego.

    W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Sąd Okręgowy - Sąd Pracyi Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie wyrokiem z dnia 20 października 2015 roku oddalił odwołanie ubezpieczonego.

Sąd Okręgowy na podstawie akt rentowych ubezpieczonego, akt sprawy Sądu Okręgowego w Częstochowie, sygn. akt IV U 1499/11 oraz akt Sądu Apelacyjnegow Katowicach, sygn. akt III AUa 1687/12, dotyczącychS. Ś.- ustalił, żeA. W.(ur. (...)) złożył w dniu 22 września 2009 roku pierwszy wniosek o przyznanie prawa do emerytury, do którego dołączył świadectwo pracyw warunkach szczególnych zHuty (...) S.A.z adnotacją o wykonywaniuw okresie od 19 października 1967 roku do 18 czerwca 1976 roku pracy na stanowisku operatora urządzeń piecowni oraz zaświadczenia z(...) Sp. z o.o.wW.potwierdzające jego pracę w okresie od 3 czerwca 1967 roku do 24 września 1967 rokuna stanowisku operatora urządzeń załadunku cementu luzem, a od 6 lutego 1981 rokudo 7 sierpnia 1981 roku na stanowisku ślusarza - spawacza.
W oparciu o powyższe dokumenty organ rentowy decyzją z dnia 30 września2009 roku odmówił ubezpieczonemu przyznania żądanego świadczenia, z uwagi na brak25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego (uznano jedynie 24 lata, 7 miesięcyi 2 dni) oraz 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach (uznano jedynie 5 lat,1 miesiąc i 15 dni).
Według ustaleń Sądu Okręgowego, w dniu 23 października 2009 roku ubezpieczony przedłożył nowe dokumenty w postaci zeznań świadków potwierdzających jego pracęw gospodarstwie rolnym rodziców, zaświadczenie z Rolniczej Spółdzielni ProdukcyjnejwG., obejmujące okres od 19 sierpnia 1977 roku do 2 lutego 1981 roku, zaświadczenie potwierdzające jego pracę wMiejskim Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wC.w okresie od 11 sierpnia 1981 roku do 20 stycznia 1984 rokuwraz z zaświadczeniem o zatrudnieniu i wynagrodzeniu oraz kserokopią kart wynagrodzeń, świadectwo pracy w warunkach szczególnych z(...) Sp. z o.o.wW., potwierdzające jego pracę w okresie od 6 lutego 1981 roku do 7 sierpnia 1981 roku, zaświadczenie z Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wO.z siedzibą wB., potwierdzające jego pracę w okresie od 23 stycznia 1984 roku do 10 października 1990 roku na stanowisku ślusarza - spawacza wraz ze świadectwem wykonywania prac w warunkach szczególnych za ten okres.
W oparciu o powyższe dokumenty, organ rentowy decyzją z dnia 17 listopada2009 roku uznał ubezpieczonemu wymagany 25-letni staż emerytalny i równocześnie odmówił przyznania prawa do wcześniejszej emerytury w związku z niewykazaniem wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach (za pracę w warunkach szczególnych nie uznano zatrudnienia w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w okresieod 19 sierpnia 1977 roku do 2 lutego 1981 roku oraz od 23 stycznia 1984 rokudo 10 października 1990 roku, z uwagi na fakt, iż w tym czasie ubezpieczony wykonywał pracę w charakterze członka Spółdzielni oraz okresu od 19 czerwca 1967 roku do 24 września 1967 roku na stanowisku operatora urządzeń załadunku cementu luzem i od 6 lutego1981 roku do 7 sierpnia 1981 roku na stanowisku spawacza, z uwagi na niezgodnośćtych stanowisk z resortowym wykazem stanowisk).
Dalej Sąd pierwszej instancji ustalił, że ubezpieczony nie zgodził się z powyższą decyzją i zaskarżył ją do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Częstochowie, który wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010 roku w sprawie sygn. aktIV U 1913/09 oddalił odwołanie uznając, iż na dzień 1 stycznia 1999 roku nie wykazałon wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Sąd wskazał,iż odwołujący nie udowodnił, aby pracę w szczególnych warunkach wykonywał w okresach zatrudnienia wMiejskim Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wC.od 11 sierpnia 1981 roku do 20 stycznia 1984 roku oraz wZakładzie Usługowym (...)iJ. M.wW.w okresie od 1 października 1990 roku do 10 maja 1992 roku oraz w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wO.w okresie od 1 kwietnia 1987 roku do 10 stycznia 1990 roku, kiedy to był członkiem spółdzielni.
Pozostałe zaś okresy wskazane przez ubezpieczonego, tj. od 19 czerwca 1967 rokudo 24 września 1967 roku wCementowni (...)wR.; od 19 października1967 roku do 18 czerwca 1976 roku wHucie im. (...)wC.;od 19 sierpnia 1977 roku do 2 lutego 1981 roku w Rolniczej Spółdzielni ProdukcyjnejwG.; od 6 lutego 1981 roku do 7 sierpnia 1981 roku wZakładach (...)oraz od 23 stycznia 1984 roku do 31 marca 1987 rokuw Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wO.z siedzibą wB.- Sąd zaliczyłdo warunków szczególnych, jednakże z uwagi, iż były one niewystarczające, tj. wyniosły14 lat i 22 dni, Sąd oddalił odwołanie.
Powyższy wyrok zaskarżył apelacjąA. W.. Sąd Apelacyjnyw Katowicach wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 roku, w sprawie sygn. akt III AUa 1538/10, oddalił jego apelację.
Następnie w dniu 15 lipca 2011 roku ubezpieczony wniósł o ponowne przeliczeniei ustalenia świadczeń emerytalnych, załączając kserokopię wcześniej przedłożonych świadectw pracy w warunkach szczególnych.
Decyzją z dnia 22 lipca 2011 rokuorgan rentowy ponownie odmówił ubezpieczonemu przyznania żądanego świadczenia wskazując, iż przedłożone dokumentynie wnoszą do sprawy nic nowego.
A. W.nie zgodził się z powyższą decyzją i zaskarżył ją do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie, który wyrokiemz dnia 26 czerwca 2012 roku, w sprawie sygn. akt IV U 1499/11, zmienił zaskarżoną decyzjęiprzyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od 1 lipca 2011 roku. Sąd do warunków szczególnych, poza okresami zaliczonymi już w toku postępowania sądowego w sprawieIV U 1913/09, doliczył także okres pracy wSpółdzielczym Kombinacie (...)wL.w okresie od 19 czerwca 1976 roku do 11 sierpnia 1977 roku (okres ten nie był badany we wcześniejszym postępowaniu). Uwzględnienie wszystkich powyższych okresów dało ubezpieczonemu wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, iż prawo do świadczenia przysługuje od miesiąca, w którym powstało prawo do świadczenia, nie wcześniej, niż od miesiąca złożenia ponownego wniosku o świadczenia i dlatego przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od 1 lipca 2011 roku. Z datą przyznania emerytury nie zgodził się ubezpieczony, wnosząc apelację. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 23 maja 2013 roku, w sprawie sygn. akt III AUA 1808/12, oddalił jego apelację.
Sąd Okręgowy ustalił także, że w wykonaniu wyroku Sądu Okręgowego z dnia26 czerwca 2012 roku, organ rentowywydał decyzję z dnia 10 sierpnia 2012 roku przyznającąA. W.prawo do emerytury od dnia 1 lipca 2011 roku.
Pismem z dnia 7 sierpnia 2013 roku ubezpieczonywniósł o wznowienie postępowania w sprawie i ustalenie w trybie art. 133 ust. 1 pkt 2 wypłaty świadczeniaza okres trzech lat poprzedzających zgłoszenie wniosku.
W rozważaniach prawnychSąd Okręgowy powołał się na treśćart. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2015 roku, poz. 748) uznając, że po dacie uprawomocnienia się decyzji z dnia 22 lipca 2012 roku, nie ujawniono nowych okoliczności, istniejącychprzed wydaniem decyzji, które miałyby wpływ na wcześniejszą datę przyznaniaA. W.prawa do świadczenia emerytalnego.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że ubezpieczony co prawda w toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, w sprawie sygn. akt III AUa 1105/14, powołał się ostatecznie na akta Sądu Apelacyjnego w Katowicach, w sprawiesygn. akt IV U 1687/12, dotycząceS. Ś., argumentując konieczność przeprowadzenia z nich dowodu z podobnym stanem faktycznym, jak w jego sprawie.Nie wskazał on jednak jak ustalenia w powyższej sprawie oddziaływać miałyby na jego prawo do świadczenia. Sąd ten wskazał, że sprawaS. Ś.również dotyczyła prawa do wcześniejszej emerytury, któremu organ rentowy odmówił przyznania żądanego świadczenia z uwagi na niewykazanie wymaganego 15-letniego okresu pracyw szczególnych warunkach. Do warunków szczególnych nie uznano mu okresów zatrudnienia od 17 sierpnia 1987 roku do 1 listopada 1987 roku oraz od 1 stycznia 1988 roku do 31 marca 1995 roku na stanowisku ślusarza-spawacza wZakładach (...)przyRKSR., z uwagi na niezgodność zajmowanego stanowiska z resortowym wykazem stanowiskoraz okresu od 12 października 1978 roku do 8 stycznia 1983 roku w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wZ.i od 4 lipca 1983 roku do 28 lutego 1986 roku w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wO., gdyż praca w tych okresach wykonywana byłana zasadzie członkowstwa w Spółdzielni, a nie na podstawie umowy o pracę. Ostatecznie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie i poprzedzającą go decyzję organu rentowegoi przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia 6 grudnia 2010 roku, uznając mu okresy pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wO.od 4 lipca 1983 rokudo 31 marca 1984 roku oraz wB.od 10 stycznia 1983 roku do 27 czerwca1983 roku, kiedy to wykonywał pracę jako pracownik najemny, a także wZakładzie (...)przyRKSR.od 17 sierpnia 1987 roku do 1 listopada1987 roku i od 1 stycznia 1988 roku do 31 marca 1995 roku.
Powyższe ustalenia pozostają jednak zdaniem Sądu Okręgowego bez wpływuna prawo ubezpieczonego do świadczenia. Sąd ten podniósł bowiem, że wspólny, i to jedynie co do okresu od 23 stycznia 1984 roku do 31 marca 1984 roku, jest okres zatrudnienia ubezpieczonego iS. Ś.w Rolniczej Spółdzielni ProdukcyjnejwO., który w przypadku obu ubezpieczonych uwzględniony został do okresów pracy w warunkach szczególnych. W obu przypadkach okresy te uwzględnione zostały do czasu wstąpienia tych pracowników w poczet członków Spółdzielni, tj. w przypadkuS. Ś.od 4 lipca 1983 roku do 31 marca 1984 roku (a pracował do 28 lutego1987 roku), a w przypadku ubezpieczonego od 23 stycznia 1984 roku do 31 marca 1987 roku.
Nadto Sąd Okręgowy podkreślił, że okres ten uwzględniony został odwołującemujuż w toku rozpoznania pierwszego odwołania od decyzji odmawiającej mu prawado wcześniejszej emerytury, tj. w toku postępowania sądowego w sprawie sygn. aktIV U 1913/09, a zatem obecne powoływanie się na ten dowód w żaden sposób nie wpływana możliwość przyznania mu prawa do emerytury od wcześniejszej daty.
Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji orzekł jak w sentencji wyroku,na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c. 
Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony.
Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, apelujący zarzucił błędne ustalenie daty nabycia prawa do emerytury, mimo, że na tego rodzaju ustalenie nie pozwala zebranyw sprawie materiał dowodowy.
Wskazując na powyższy zarzut, ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnieo zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie mu prawa do emerytury od dnia 24 sierpnia 2009 roku.
Nadto apelujący wniósł o zasądzenie na jego rzecz ustawowych odsetek od dnia24 sierpnia 2009 roku do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu ubezpieczony wskazał, że Sąd Okręgowy przy wydawaniu wyroku nie dysponował pisemnym uzasadnieniem Sądu Apelacyjnego, co doprowadziło do błędnych ustaleń.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
przyjmując ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji jako własne(z zastrzeżeniem, iż spór dotyczył - oznaczonego w treści pisma ubezpieczonego z dnia25 lipca 2013 roku - żądania wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzjiz dnia 22 lipca 2011 roku), uznał, że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Wypada przypomnieć, że co do zasady, zgodnie zart. 129 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenie wypłaca się, poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak, niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Wyjątkiemod powyższej zasady jest, wskazana w art. 133 ust. 2 cyt. ustawy możliwość żądania -w razie ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości wskutek wznowienia postępowania przed organami odwoławczymi - wypłaty przyznanego lub podwyższonego świadczenia, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do tych świadczeń lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej, niż za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, jeżeli odmowalub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowegolub odwoławczego.
Zatem, aby wykorzystać przedmiotową regulację, należało w pierwszej kolejności doprowadzić do wznowienia postępowania przed organem odwoławczym.
Trzeba przy tym mieć na względzie, na co słusznie wskazał Sąd Okręgowy, iż zgodnie z normą art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżelipo uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowodylub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływna prawo do świadczeń lub na ich wysokość.
Tak więc, podkreślić trzeba, że wnioskujący o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 22 lipca 2011 roku (zmienioną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 26 czerwca 2012 roku, sygn. akt IV U 1499/11)nie przedstawił jakichkolwiek nowych dowodów istniejących przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczenia od wcześniejszej daty.
Ponadto, nie można postawić organowi rentowemu zarzutu błędu. Zgodnie bowiemz przepisem§ 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 rokuw sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(tak, jak w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MPiPS z dnia 11 października 2011 rokuw sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe) w związku z art. 116 ust. 5 ustawy emerytalnej, to zainteresowany zgłaszający wniosek o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy powinien dołączyć do wniosku dokumenty stwierdzające, między innymi, okresy uzasadniające prawo do świadczeń. Zgodnie z § 22 ust. 1 cyt. rozporządzenia w związku z art. 117 ust. 1 ustawy emerytalnej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument,w tym w szczególności legitymacja ubezpieczeniowa. Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszego sporu trzeba podkreślić, że dopiero w toku rozpoznania odwołania od decyzjiz dnia 22 lipca 2011 roku, prowadząc spór przed Sądem Okręgowym w Częstochowie(sygn. akt IV U 1499/11), ubezpieczonyA. W.- wykorzystując dowódz zeznań świadkaF. K.- wykazał, że w okresie zatrudnienia wSpółdzielczym Kombinacie (...)wL.wykonywał na terenieCementowni (...)prace w szczególnych warunkach (wymienione w dziale XIV, poz. 12 i 25 wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze).
Skoro zatem wnioskodawcę, domagającego się przed organem rentowym emerytury, obciąża obowiązek wykazania posiadania wymaganych okresów zatrudnienia, to w świetle przedstawionych okoliczności, organowi rentowemu nie sposób przypisać błędu,w rozumieniu art. 133 ust. 2 ustawy emerytalnej.
Konkludując, Sąd drugiej instancji uznał, że apelacja jest bezzasadna i na mocyart. 385 k.p.c., orzekł o jej oddaleniu.
/-/SSA Z.Gwizdak  /-/SSA M.Procek   /-/SSO del. B.Torbus

Sędzia  Przewodniczący   Sędzia
JR