Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 483/15
Data wyroku: 2016-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kozłowska-Czabańska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: ustawa o emeryturach i rentach z fus

Sygn. akt VII U 483/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 października 2016 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Anna Kozłowska-Czabańska
Protokolant: sekr. sądowy Aneta Rapacka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2016 r. w Warszawie
sprawyB. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
o wcześniejszą emeryturę (z warunków szczególnych)
na skutek odwołaniaB. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
z dnia 4 lutego 2015 r. znak:(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeB. R.prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 01 stycznia 2015 r.
Sygn. akt VII U 483/15

UZASADNIENIE
B. R.w dniu 5 marca 2015 r. złożył za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW., odwołanie od decyzji ww. organu rentowego z dnia 4 lutego 2015 r., znak:(...), na mocy której organ rentowy odmówił mu prawa do wcześniejszej emerytury z warunków szczególnych.
W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony wskazał, że organ rentowy nie uznał okresu świadczenia przez niego pracy od dnia 22 czerwca 1973 r. do dnia 30 listopada 1992 r. w(...) Spółdzielni (...)wW., jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Ubezpieczony podniósł, że organ rentowy podważył prawidłowość świadectwa pracy w warunkach szczególnych, twierdząc że nie jest prawidłowo wystawione. Ponadto odwołujący wskazał, że w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach wZakładach (...), w dziale XIV, poz. 16, pkt 1, występuje stanowisko „mechanik-rzemieślnik-specjalista” zatrudniony wyłącznie w kanałach remontowych. Wystawca świadectwa określił stanowisko wnioskodawcy jako mechanik samochodowy. Wnioskodawca dodatkowo zaznaczył, iż organ rentowy uznał prawie takie samo świadectwo pracy w warunkach szczególnych za okres 10 miesięcy pracy w(...) Spółdzielni (...).
W związku z powyższym ubezpieczony wniósł o zmianę decyzji organu rentowego oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków:A. Z.iW. M.(odwołanie, k. 2 a.s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.,w odpowiedzi na odwołanie z dnia 27 marca 2015 r., wniósł o jego oddalenie.
W uzasadnieniu odwołania organ rentowy podniósł między innymi, że na podstawie przedłożonej dokumentacji organ rentowy uznał za udokumentowany okres pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach w wymiarze 10 miesięcy tj. od 1 grudnia 1992 r. do 30 września 1993 r. w(...) Spółdzielni (...). Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.nie uwzględnił natomiast do okresów pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia odwołującego od dnia 1 kwietnia 1972 r. do 30 listopada 1992 r. w(...) Spółdzielni (...), ponieważ ubezpieczony nie przedłożył wystawionego przez pracodawcę świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych , natomiast dołączone do wniosku o emeryturę – zeznania świadków nie są wymienione w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. jako środki dowodowe na okoliczność wykonywania prac w szczególnych warunkach. Wobec nie udowodnienia 15- letniego okresu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy decyzją z dnia 4 lutego 2015 r. odmówił ubezpieczonemu prawa do wnioskowanego świadczenia(odpowiedź na odwołanie, k.5-6).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyB. R.,urodzony w dniu (...), w dniu 27 stycznia 2015 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW., wniosek o wcześniejszą emeryturę z warunków szczególnych (wniosek, k.1-15 a.r.).
Organ rentowy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że ubezpieczony nie spełnia warunku dotyczącego stażu pracy w warunkach szczególnych (tj.15 lat pracy w warunkach szczególnych), gdyż na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił wymaganego okresu takiej pracy. Z tych też względów organ rentowy na gruncie decyzji z dnia 4 lutego 2015 r., znak:(...)odmówił ubezpieczonemu prawa do dochodzonej emerytury. Do stażu pracy organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu okresów zatrudnienia od dnia 1 kwietnia 1972 r. do 30 listopada 1992 r. w(...) Spółdzielni (...), ponieważ odwołujący nie przedłożył świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionego przez pracodawcę, a zeznania świadków nie są wymienione w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. jako środki dowodowe na udokumentowane okresów wykonywania prac w szczególnych warunkach. Jednocześnie organ rentowy wskazał, że łączny staż pracy odwołującego – okresów składkowych i nieskładkowych wynosi 26 lat, 8 miesięcy i 28 dni, w tym 10 miesięcy wynosi jego staż pracy w warunkach szczególnych (
    decyzja z dnia 4 lutego 2015 r., znak:(...), k.17 a.r.).
UbezpieczonyB. R.od niekorzystnej dla niego decyzji organu rentowego z dnia 4 lutego 2015 r., złożył odwołanie do tut. Sądu, inicjując niniejsze postepowanie sądowe, w toku którego ustalono, że:

B. R.w okresie od dnia 1 kwietnia 1972 r. do 30 listopada 1992 r. był zatrudniony w(...) Spółdzielni (...)na stanowisku mechanika samochodowego. W tym okresie w Zakładzie było około 200 samochodów ciężarowych i około 5 kanałów remontowych. W ww. Zakładzie ubezpieczony przez większość czasu pracy wykonywał pracę w kanałach remontowych naprawiając samochody ciężarowe. Wnioskodawca w kanałach naprawiał skrzynie biegów, sprzęgła, hamulce, zawieszenia, wymieniał wały napędowe, resory, amortyzatory, przewody hamulcowe oraz tylne dryfty. W kanale odwołujący dokonywał wymiany paliwa oraz odpowietrzenia silnika. Poza kanałami wnioskodawca wymieniał koła, szczęki hamulcowe, nakładki oraz zawieszenia przednie. Dodatkowo wnioskodawca wymontowywał skrzynię biegów w kanale, a następnie przenosił ją do odpowiedniego pomieszczenia i tam naprawiał. Gdy już była naprawiona to ponownie montował ją w kanale. W Zakładzie było również około 30 samochodów, które nie mieściły się na kanały, a napraw ich dokonywano na zewnątrz kanałów. W przypadku, gdy nie było elektryka samochodowego to do obowiązków ubezpieczonego należało przygotowani elektrolitu w specjalnym pomieszczeniu, a następnie uzupełnienie go w akumulatorach. Ponadto odwołujący do każdej godziny pracy miał doliczone tzw. szkodliwe. ŚwiadekA. Z.iW. M.otrzymali z(...)świadectwo pracy w warunkach szczególnych. Ponadto świadekW. M., otrzymał decyzję organu rentowego, przyznająca mu prawo do wcześniejszej emerytury z warunków szczególnych

    (zeznania świadkaA. Z.k. 23 i 58-59 a.s., zeznania świadkaW. M., k.22 i 59 a.s., zeznania odwołującegoB. R., k.21-22 i 59 a.s., świadectwo pracy w warunkach szczególnych, k. 2, tom I a.r.).
W toku postępowania sądowego, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu BHP, celem ustalenia czy zatrudnienieB. R.w(...) Spółdzielni (...)od 1 kwietnia 1972 r. do 30 listopada 1992 r. można uznać za zatrudnienie w warunkach szczególnych, bądź w szczególnym charakterze. Mając na uwadze dokumentację zgromadzoną w aktach rentowych, aktach sądowych, aktach osobowych oraz przesłuchanie świadków i wnioskodawcy oraz na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz innych Rozporządzeń Ministerialnych obowiązujących w tym okresie.
W opinii z dnia 24 listopada 2015 r. biegły sądowy z zakresu BHPJ. P.stwierdził, iż prace wykonywane przez odwołującego w okresie od 1 kwietnia 1972 r. do 30 listopada 1992 r. nie spełniają przesłanek wymaganych do uznania je za prace wykonywane w szczególnych warunkach. Biegły wskazał, że udostępniony mu materiał dowodowy jest niewystarczający do wyrażenia opinii, które z czynności obsługowo – naprawczych, pojazdów samochodowych wykonywanych przez wnioskodawcę w spornych okresach umożliwiają ich zakwalifikowanie do rodzajów prac o charakterze podstawowym, wykonywanych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz objętych Wykazem prac w szczególnych warunkach, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.(opinia z dnia 24 listopada 2015 r., k.35-41 a.s.).
W piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2016 r. odwołujący wniósł o ponowne przesłuchanie dotychczasowych świadków celem uzyskania brakujących informacji wskazanych przez biegłego w pisemnej opinii oraz o ewentualne powołanie innego biegłego z zakresu BHP(pismo procesowe z dnia 20 stycznia 2016 r., k.50 a.s.).
Na rozprawie w dniu 30 marca 2016 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z opinii uzupełniającej biegłego sądowego z zakresu BHPJ. P., celem zajęcia ostatecznego stanowiska w sprawie (e-protokół, k. 58-60 a.s.).
W opinii uzupełniającej z dnia 14 maja 2016 r. biegły sądowy z zakresu BHPJ. P.stwierdził, iż prace wykonywane w szczególnych warunkach przez ubezpieczonego nie spełniają przesłanek do zakwalifikowania ich jako prace wykonywane w szczególnych warunkach, bowiem prace w kanałach remontowych objęte Wykazem A prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego, stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. były wykonywane przemiennie z rodzajami prac nie objętymi Wykazem co oznacza, że prace objęte Wykazem nie były wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na zajmowanym stanowisku(opinia uzupełniająca z dnia 14 maja 2016 r., k.67-74 a.s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych i osobowych odwołującego, a także na podstawie wiarygodnych zeznań odwołującegoB. R.oraz świadków:A. Z.iW. M..
Zdaniem Sądu dokumenty, w zakresie w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia, są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Dokumenty te nie były przez strony kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem wynikające z nich okoliczności należało uznać za mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.
ZeznaniaA. Z.iW. M., Sąd ocenił jako wiarygodne biorąc pod uwagę fakt, iż świadkowie jako osoby niespokrewnione i niepowiązane z żadną ze stron, nie miały interesu w składaniu zeznań nieodpowiadających rzeczywistości. Wskazani wyżej świadkowie wyjaśnili na czym dokładnie polegała pracaB. R.w(...) Spółdzielni (...). Powyższym zeznaniom odwołującego, jak i świadków Sąd dał wiarę w całości, jako że są one spójne, logiczne, a także w pełni korespondują z treścią dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych odwołującego.
Powołany w sprawie biegły sądowy z zakresu BHPJ. P.uznał natomiast, że zatrudnienie ubezpieczonego w(...) Spółdzielni (...)trudno uznać, za zatrudnienie w warunkach szczególnych z uwagi na fakt, iż odwołujący nie wykonywał prac w kanale remontowym stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na stanowisku mechanika samochodowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieB. R.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 4 lutego 2015 r., znak:(...)jest uzasadnione i jako takie zasługuje na uwzględnienie.
Zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. zostały uregulowane w treściart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. 2013.1440), zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego wart. 32, 33, 39 i 40, tj. którzy spełniają łącznie następujące warunki:

1
legitymują się okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż: 65 lat - dla mężczyzn, 60 dla kobiet;

2
mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej: 25 lat dla mężczyzn, 20 dla kobiet;

3
nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa – według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r.

Aktem wykonawczym, do którego odsyła ww. ustawa jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), które w § 4 wskazuje, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A (stanowiącym załącznik do rozporządzenia) nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ponadto, zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia - okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Z kolei okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2 rozporządzenia).
Wskazać należy, że przy ustalaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach na podstawie rozporządzenia, nie można kierować się względami nazewnictwa danego stanowiska pracy. Należy ustalić, jakie prace ubezpieczony rzeczywiście wykonywał, bowiem ta okoliczność, nie zaś nazwa zajmowanego stanowiska, przesądza o ewentualnym istnieniu przesłanek dla przyznania dochodzonego świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie II UK 337/03).
W niniejszej sprawie bezspornym jest, żeB. R.ukończył w dniu 15 czerwca 2014 r. wymagany wiek 60 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, jak również udowodnił wymaganą ilość okresów składkowych i nieskładkowych 25 lat, według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r.
Przedmiotem sporu pozostawało natomiast ustalenie, czy odwołujący posiada na dzień 1 stycznia 1999 r. 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie zaliczył mu bowiem do okresów pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od dnia 1 kwietnia 1972 r. do 30 listopada 1992 r. w(...) Spółdzielni (...).
Zdaniem Sądu fakt wykonywania przez odwołującego pracy w szczególnych warunkach w okresie pracy od dnia 1 kwietnia 1972 r. do 30 listopada 1992 r. w(...) Spółdzielni (...)znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Niewątpliwie przez ten okres zatrudnienia odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, tj. 8 godzin dziennie, wykonywał pracę na stanowisku mechanika samochodowego, która to praca jest wymieniona w Dziale XIV – Prace różne, pod poz. 16, pkt. 1 Wykazu A, stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Sąd Okręgowy nie znalazł przy tym jakichkolwiek podstaw, by kwestionować wiarygodność materiału dowodowego, w tym zeznań ubezpieczonego złożonych na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2015 r. oraz 30 marca 2016 r. zwłaszcza w świetle potwierdzenia tych okoliczności przez świadkówW. M.orazA. Z., którzy w sposób zgodny wskazali, że w okresie od dnia 1 kwietnia 1972 r. do 30 listopada 1992 r.B. R.wykonywał pracę na stanowisku mechanika samochodowego. ŚwiadekW. M.w tym samym okresie czasu pracował z wnioskodawcą w ww. Zakładzie oraz wykonywał prace które były zbieżne z pracą odwołującego, przy naprawianiu samochodów ciężarowych w kanałach remontowych. Oboje otrzymali takie samo świadectwo pracy w warunkach szczególnych. Z dokumentów dołączonych do akt sprawy jednoznacznie wynika, że świadekW. M.otrzymał od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzję przyznająca mu prawo do wcześniejszej emerytury z warunków szczególnych. Po zgromadzeniu całego materiału dowodowego Sąd uznał, że nie ma możliwości, aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych, mając dwa takie same świadectwa pracy w warunkach szczególnych, odrzucił świadectwo pracy w warunkach szczególnych wnioskodawcy, podnosząc iż świadectwo takie musi zawierać określenie, iż osoba zatrudniona powinna pracować stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, rodzaj pracy, dział, pozycje oraz punkt, które są zgodne z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Sąd rozpatrując sprawę świadkaW. M.stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie miał zastrzeżeń do jego świadectwa pracy w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu, kwestionowanie świadectwa pracy w warunkach szczególnych wnioskodawcy stoi w sprzeczności w równym traktowaniu wszystkich pracowników, a przede wszystkim podważa autorytet Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który bez szczególnego uzasadnienia odrzucił świadectwo pracy w warunkach szczególnych przedłożonego przez wnioskodawcę jako dowód w sprawie.
Sąd dodatkowo wskazał, że w świadectwie pracy w warunkach szczególnych sporządzonym przez pracodawcę jest wymieniony dział XIV poz. 16, pkt.1, który wskazuje na pracę mechanika samochodowego. Niewątpliwie odwołujący wykonywał te prace. Z tych tez względów, Sąd nie widzi żadnych okoliczności w których ZUS mógłby zakwestionować pracę w warunkach szczególnych wykonywaną przez odwołującego.
Na koniec warto także podkreślić, że praca w szczególnych warunkach jest pracą o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagająca wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia – art.32 ust.2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jej wykonywanie powoduje szybsze obniżenie wydolności organizmu i szybszą utratę zdolności do zarobkowania stąd uzasadnione jest obniżenie wieku emerytalnego w stosunku do osób ją wykonujących. Jednakże dla oceny czy pracownik wykonywał pracę w warunkach szczególnych znaczenie mają konkretne warunki, w których jest ona wykonywana na danym stanowisku, mające z punktu widzenia ustawodawcy szkodliwy wpływ na organizm ludzki a nie samo przekonanie pracownika o wysokiej szkodliwości warunków pracy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt. III AUa 137/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt III AUa 1203/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt III AUa 1181/12 .
Skoro odwołujący się był zatrudniony od dnia 1 kwietnia 1972 r. do 30 listopada
1992 r. w(...) Spółdzielni (...), co wynika bezspornie ze świadectwa pracy w warunkach szczególnych znajdującego się w aktach rentowych tym samym spełnił wymóg pracy co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych, spełnił też warunek wieku 60 lat przewidziany w § 4 o rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 4 lutego 2015 r., znak:(...)w ten sposób, że przyznał odwołującemuB. R.prawo do wcześniejszej emerytury z warunków szczególnych od dnia 1 stycznia
2015 r. tj. od miesiąca, w którym został złożony wniosek o emeryturę, o czym orzekł w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE
(...)
(...)