Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1065/16
Data wyroku: 2016-11-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Leszek Dąbek, Tomasz Pawlik
Słowa kluczowe: Służebność Przesyłu
Podstawa prawna: art. 305^1^kc

Sygn. akt III Ca 1065/16

POSTANOWIENIE
Dnia 10 listopada 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Tomasz Pawlik
Sędziowie:    SO Leszek Dąbek (spr.)
SO Roman Troll
Protokolant   Agnieszka Wołoch
po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na rozprawie sprawy
z wnioskuK. S.iR. S.(S.)
z udziałem(...) Spółki AkcyjnejwK.
o ustanowienie służebności przesyłu
na skutek apelacji wnioskodawców
od postanowienia Sądu Rejonowego w Żorach
z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt I Ns 537/12
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasądzić od wnioskodawców solidarnie na rzecz uczestniczki postępowania kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym.

SSO Roman Troll  SSO Tomasz Pawlik  SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 1065/16

UZASADNIENIE
WnioskodawcyK. S.iR. S.żądała ustanowienia służebności przesyłu na rzecz każdoczesnego właściciela urządzenia przesyłowego - linii energetycznej średniego napięcia zlokalizowanej na ich nieruchomości położonej wŻ., dla której Sąd Rejonowy w Żorach prowadziksięgę wieczystą o nr (...), a której treścią jest utrzymywanie linii energetycznej oraz prawo jej konserwacji i napraw. W uzasadnieniu twierdzili, że na nieruchomości wnioskodawców posadowione zostały urządzenia elektroenergetyczne w postaci linii napowietrznej średniego napięcia, stanowiące obecnie własność(...) S.A.wK., jednakże przedsiębiorca ten nie wyrażał gotowości do zawarcia stosownej umowy w drodze pozasądowej, przez co zasadne jest unormowanie istniejącego stanu prawnego poprzez ustanowienie służebności przesyłu. Wysokość roszczenia stanowi różnicę między wartością działki przeznaczonej pod zabudowę, a wartością działki bez możliwości zabudowy z uwagi na ustanowienie służebności.
Uczestniczka postępowania(...) Spółka AkcyjnawK.wnosiła o oddalenie wniosku oraz zasądzenie na jej rzecz od wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania. Podniosła zarzut zasiedzenia służebności gruntowej w swej treści odpowiadającej służebności przesyłu. Przyznała fakt zlokalizowania na nieruchomości wnioskodawców linii średniego napięcia 20 kV, która według posiadanych dokumentów istniała już w maju 1980 roku. Posiadanie służebności przez uczestniczkę i jej poprzedników było nieprzerwane i niezakłócone, a ponadto dotyczyło korzystania z trwałego i widocznego urządzenia. Zakwestionowała wysokość wynagrodzenia i powierzchnię nieruchomości zajętą przez służebność.
Sąd Rejonowy w Żorachw postanowieniu z dnia 5 04 2016r. oddalił wniosek oraz orzekł o kosztach postępowania.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia dokonał oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego i uznał że linia była eksploatowana co najmniej od 31 grudnia 1979 roku. Nie uwzględnił zarzutu niewykazania ciągłości okresu posiadania z uwagi na brak przewidzianego Zarządzeniem Ministra Przemysłu z dnia 16 stycznia 1989rdokumentu w postaci ustaleń komisji wskazujących jakie składniki mienia powstałego z podziału przedsiębiorstwa państwowego przydzielono poprzednikowi prawnemu uczestnika. Uznał, iż posiadanie wykonywane na rzecz Skarbu Państwa ma charakter posiadania w dobrej wierze i w tym względzie należało uwzględnić stanowisko uczestniczki postępowania powołując się na przepisyustawy z dnia 28 czerwca 1950 roku o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, które obowiązywały w dacie przyjętej w niniejszej sprawie za początek biegu terminu zasiedzenia. Ze zgromadzony dowodów wynika bezspornie ciągłość posiadania. Do zasiedzenia służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu doszło zatem po upływie 10-letniego terminu tj. z dniem 1 stycznia 1990 roku, a prawo nabyłoprzedsiębiorstwo państwowe Zakład (...)wG., które było uprawnione do doliczenia do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po dniu 1 lutego 1989 r. doliczyć okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty. Prawo to na skutek opisanych przekształceń własnościowych stanowiących sukcesję generalną zostało ostatecznie nabyte przez uczestniczkę postępowania.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.orazart. 98 i 99 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Orzeczenie zaskarżyliwnioskodawcyK. S.iR. S., którzy wnosili o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od uczestnika na rzecz solidarnie uprawnionych wnioskodawców zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, bądź zmianę zaskarżonego postanowienia poprze uwzględnienie wniosku w całości, zmianę postanowienia poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz solidarnie uprawnionych wnioskodawców zwrotu kosztów postępowania za pierwszą instancję oraz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Zarzucali, że w toku rozpoznania sprawy naruszono prawo procesowe, regulację:

-

art. 233 § 1 k.p.c.wyrażające się w dokonaniu oceny dowodów w sposób nie dający się pogodzić z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego poprzez:



przyjęcie, że linie energetyczne należące do uczenia zostały posadowione na nieruchomości wnioskodawców na podstawi przepisów ustawy z dnia 28 06 1950r. o powszechnej elektryfikacji wsi, pomimo braku jakiegokolwiek dowodu na te okoliczność;\

przyjęcie, ze z samego faktu wybudowania linii energetycznej na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy wynika, że uzyskanie posiadania służebności przez poprzednika prawnego uczestnika nastąpiło w dobrej wierze;

przyjęcie, że jednocześnie z utworzeniem przedsiębiorstwa państwowego na mocy zarządzenia Ministra Przemysłu nr 75/ORG/89 doszło do przekazania przez Skarb Państwa na majątek uczestnika infrastruktury przesyłowej w postaci linii energetycznych przebiegających przez działki wnioskodawców, a w konsekwencji, że posiadanie wykonywane przez uczestnika i jego poprzedników prawnych miało charakter nieprzerwany w wyniku czego doszło do zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu, pomimo, iż uczestnik nie przedłożył protokołu zdawczo – odbiorczego bądź też protokołu z przekazania środków trwałych, ani żadnego innego dokumentu na potwierdzenie wskazanej okoliczności;

-

art. 172 § 1 k.c.poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że posiadanie wykonywane przez uczestnika i jego poprzedników prawnych rozpoczęło się w dobrej wierze;

art. 7 k.c.poprzez przyjęcie, że nie zostało obalone domniemanie dobrej wiary po stronie uczestnika;

art. 348 zd. 2 k.c.w zw. zart. 6 k.c.poprzez jego niezastosowanie, a w konsek-wencji uznanie, ze służebność przesyłu w odniesieniu do linii energetycznych przebiegających przez działki wnioskodawcy została na uczestnika skutecznie przeniesiona przez jego poprzednika prawnego, pomimo tego, ze w toku postępowania uczestnik nie udowodnił faktu przeniesienia na niego posiadania wskazanych urządzeń przesyłowych, a w szczególności nie przedstawił na tę okoliczność odpowiednich dokumentów;

art. 292 k.c.w zw. zart. 176 § 1 k.c.poprzez uwzględnienie podniesionego przez uczestnika zarzutu zasiedzenia;

art. 3051k.c.w zaw. zart. 385 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 292 k.c.poprzez ich błędna wykładnię i zastosowanie wykładni rozszerzającej tych przepisów

z całkowitym pominięciem ich językowej treści, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia że przed wejściem w życie przepisów odart. 3501k.c.doart. 3054k.c.dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu;

-

art. 520 § 2 k.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

art. 502 § 1 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie;

art. 102 k.p.c.w z w. zart. 13 § 2 k.pc.. poprzez jego niezastosowanie

i zaniechanie odstąpienia od obciążania wnioskodawców kosztami zastępstwa procesowego uczestnika.
Uczestniczka postępowania(...) Spółka AkcyjnawK.wnosiła o oddalenie apelacji oraz zasądzenie solidarnie na jej rzecz
od wnioskodawców zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje :
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował roszczenie wnioskodawców,
a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę.
Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia mają podstawę w informacjach zawartych we wskazanych w uzasadnieniu orzeczenia wiarygodnych źródłach dowodowych, których ocena jest logiczna i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (zwarta została w części uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia poświeconej jego motywom).
Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Uczestniczka postępowania podniosła w toku postępowania formalny zarzut nabycia w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu, którego uwzględnienie stosownie do regulacjiart. 3052§ 2 k.p.c.czyni wniosek bezzasadnym (ustanowienie służebności przesyłu nie jest konieczne dla właściwego korzystania przez uczestniczkę postępowania z posadowionych na nieruchomościach wnioskodawczyń urządzeń przesyłowych).
W orzecznictwie Sąd Najwyższy dominuje pogląd, zgodnie którym przed wejściem w życie regulacjiart. 3051- 3054k.c.było dopuszczalne nabycie w drodze zasiedzenia na rzecz przedsiębiorcy służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu (między innymi w uchwale SN z dnia 22 05 2013r. III CZP 18/13, OSNC 2013/12/139).
Linie elektroenergetyczne przebiegająca przez nieruchomość wnioskodawców jest najpóźniej eksploatowana od 31 12 1979r.
Z chwilą jej wybudowania powstał na nieruchomości wnioskodawcy stan posiadania prowadzący do zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej treści służebności przesyłu oraz rozpoczął biec przewidziany wart. 172 k.c.w związku
zart. 292 zd. 2 k.c.iart. 352 k.c.termin je zasiedzenia, których długość prawodawca uzależnił od istnienia dobrej lub złej wiary posiadacza służebności.
Regulacjaart. 7 k.c.statuuje domniemanie dobrej wiary posiadacza służebności gruntowej, która stanowi wyjątek,legem specialiswzględemart. 6 k.c.i zdejmuje
z niego ciężar dowodu jej istnienia a dowód przeciwny obciąża podmiot który domniemanie to kwestionuje (por. post. SN z dnia 6 lutego 1998 r., I CKN 484/97, Lex nr 50540).
W materiale sprawy przyjąć należy, że domniemanie to zostało przez wnioskodawców skutecznie podważone, gdyż w księdze wieczystej nie istniał wpis prawa uprawniającego Skarb Państwa do posadowienia linii energetycznej na nieruchomości wnioskodawców, a z przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenie przepisówustawy z dnia 28 06 1950r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedliwynikało jedynie uprawnienie do wejścia na grunt w celu posadowienia urządzeń przesyłowych,
co samo w sobie nie mogło jednak rodzić uzasadnionego przekonania, że z tego tytułu posiada się prawo do ich posadowienia (trafnie także apelacja zarzuca, że w materiale sprawy brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że urządzenia te zostały posadowione na podstawie tej regulacji prawnej).
W następstwie tego stosownie do wskazanej powyżej regulacji prawnej –
w brzmieniu obowiązującym do wejścia w życie noweliKodeksu cywilnego z dnia 28 07 1990r.(Dz.U. nr 55, poz. 321) - terminy zasiedzenia wskazanej powyżej służebności wynosił 20 lat.
Przebiegające przez nieruchomość wnioskodawców linia energetyczna stanowiły integralną część przedsiębiorstwa energetycznego i poprzednicy prawni uczestniczki postępowania obejmując w posiadanie techniczną infrastrukturę przejmowanych przedsiębiorstw równocześnie obejmowali w posiadanie przedmiotowy fragment linii energetycznych (art. 231 k.p.c.).
Jest on nieprzerwanie użytkowany od chwili wybudowania linii energetycznych, przez co została zachowana ciągłość posiadania.
W toku postępowania nie wykazano żeby doszło do przerwania powyższego terminu w sposób określony wart. 123 § 1 k.c.w związku zart. 175 k.c., wobec czego podzielając stanowisko apelacji - iż wejście w posiadanie służebności odbyło się
w złej wierze - upłynął on w 2005r.
Terminy ten upłynął zatem przed wejściem w życie obecnej regulacji art. 3051
i nast. k.c.- w której wprowadzono do obwiązującego prawa nową instytucję służebności przesyłu – i z chwilą jego upływu poprzednik prawny uczestniczki postępowania nabył na nieruchomości wnioskodawców służebność gruntową odpowiadającą treści służebności przesyłu.
Do zasiedzenie omawianej służebności gruntowej doszło z mocy samego prawa i jej nabycie przez poprzednika prawnego uczestniczki postępowania ukształtowało stan prawny nieruchomości wnioskodawców.
W drodze kolejnych sukcesji po poprzednikach prawnych uczestniczki postępowania prawo te weszło do jej majątku, w następstwie czego posiada ona obecnie skuteczne względem skarżącej prawo do władania ich nieruchomością w celu korzystania
z posadowionych na niej urządzeń przesyłowych i ustanowienie przedmiotowej służebności przesyłu (w istocie dwóch służebności) nie jest konieczne do korzystania z niej
w rozumieniu regulacjiart. 3052§ 1 k.c.
Czyni to wniosek skarżącej bezzasadnym, co znalazło ostatecznie prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu.
W toku postępowania interesy wnioskodawców były sprzeczne, co uzasadnia zastosowanie w sprawie regulacjiart. 520 § 3 k.p.c.i przy równoczesnym braku podstaw do zastosowania w sprawie – postulowanej w apelacji - regulacjiart. 102 k.p.c.także znalazło ostatecznie prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu.
W połączeniu z powyższym czyni to apelację bezzasadną w rozumieniu regulacjiart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.a to z mocy tej regulacji prowadziło
do jej oddalenia.
Reasumując zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i dlatego apelację wnioskodawców jako bezzasadną oddalono na mocy regulacjiart. 385 k.p.c.
w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulację
art. 520 § 3 k.p.c.
SSO Roman Troll  SSO Tomasz Pawlik  SSO Leszek Dąbek