Sąd Okręgowy w Lublinie
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1302/15
Data wyroku: 2016-01-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jadwiga Szumielewicz

Sygn. akt VIII U 1302/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 stycznia 2016 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia SO Jadwiga Szumielewicz
Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Jamroz

po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 roku w Lublinie

sprawyT. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaT. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 9 lipca 2015 roku znak:(...)

I
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeT. W.prawo do emerytury od dnia 1 czerwca 2015 roku;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.na rzeczT. W.kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

III
stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie prawa do świadczenia w przepisanym terminie.

Sygn. akt VIII U 1302/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 9 lipca 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.odmówiłT. W.ustalenia prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j.: Dz.U. z 2015r., poz. 748 ze zm.) w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z dnia 18 lutego 1983 r.). W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, że wnioskodawczyni na dzień 1 stycznia 1999 roku nie udowodniła 15 – letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych (decyzja k. 54 a.s.).
W odwołaniu od tej decyzjiT. W.zaskarżyła ją w całości i wniosła o jej zmianę poprzez ustalenie, że ma prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres 15 lat, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu rentowego kosztów postępowania w sprawie (odwołanie k. 2-3 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc argumenty leżące u podstaw zaskarżonej decyzji (k. 5-6 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje
E. W.urodziła się (...)
W dniu 22 czerwca 2015r. złożyła wniosek o prawo do emerytury wskazując iż dokumentacja zatrudnienia znajduje się w aktach ZUS (wniosek k. 47-52 a.e.).
Organ rentowy dokonał sprawdzenia okresów podlegania ubezpieczeniu i w dniu 9 lipca 2015r. wydał zaskarżoną w sprawie decyzję (decyzja k. 54 a.e.).
Sąd ustalił, że odwołująca się ma wykształcenie podstawowe. W okresie od 15 listopada 1974r. do 16 czerwca 1976r. pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy jako junak (na podstawie umowy o naukę zawodu) oraz obuwnik szwacz (na podstawie umowy o pracę od dnia 16 listopada 1975r.) w(...)Zakładach (...)wC.w ramach Ochotniczego Hufca Pracy (świadectwo pracy k. 3 a.k., umowy o naukę zawodu i o pracę, świadectwo pracy – a.o. k. 12 a.s.)
Następnie, w okresie od 5 października 1976r. do 30 listopada 1994r. była zatrudniona w(...)Zakładach (...)w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach obuwnika – montażysty oraz brygadzisty produkcji.
W zakładach obuwia, w okresie zatrudnienia skarżącej pracowało około 4000 osób, w dwuzmianowym systemie czasu pracy. W zakładach wytwarzano wyłącznie obuwie skórzane. Pracownicy byli zatrudniani miedzy innymi na stanowiskach: obuwników, szwaczy, wykrajaczy, opracowujących spody, produkujących spody.
Na hal produkcyjnej znajdowało się 10 taśm produkcyjno – montażowych. Każda taśma była podzielona na 3 etapy: ćwiekownia, montaż właściwy i wykończenie. Wnioskodawczyni pracowała na montażu właściwym. Jej praca polegała na sklejaniu elementów wierzchnich obuwia ze spodem przy użyciu klejów toksycznych (m.in. butaprenu i klejów na bazie acetonu, benzenu, toluenu), nakładaniu i prasowaniu podeszew po sklejeniu (także z użyciem klejów toksycznych) oraz drasaniu, czyli ścieraniu lica skóry. Przy nakładaniu kleju skarżąca musiała również sama wyprasować na prasie cholewkę z podeszwą. Cholewki były powlekane klejem dwukrotnie. Czas odparowywania kleju między powlekaniami wynosił od 10 - 12 minut, a między drugim powlekaniem i nakładaniem podeszew około 14-16 minut. Czynności te wnioskodawczyni wykonywała pod lampą, która rozgrzewała się do temperatury około 60-70 stopni.
Na stanowisku brygadzisty odwołująca się wykonywała te same co dotychczas czynności – również pracowała przy montażu obuwia - ścieraniu, nanoszeniu kleju, wklejaniu ściółek z użyciem klejów toksycznych. Do jej dodatkowych obowiązków należało spisywanie ilości pobranych cholewek i innych materiałów do produkcji z innego wydziału (co wykonywała przed zmianą produkcyjną) oraz spisywanie ilości wykonanego obuwia i przekazywanie do magazynu. Oprócz tego wnioskodawczyni kontrolowała pracę innych pracowników, zaś w razie potrzeby pomagała. W sytuacji nieobecności nadzorowanego pracownika mistrz (któremu podległa służbowo) zlecał jej przejęcie pracy innego pracownika. Wnioskodawczyni jako brygadzista nie zajmowała się żadnymi czynnościami biurowo – administracyjnymi, były one wykonywane przez inną pracownicę – manipulantkę do spraw biurowych.
Warunki szczególne opisanej pracy związane były z pracą w niekorzystnych temperaturach (hala produkcyjna była słabo ogrzewana i miała szklany dach, zatem w zimie był bardzo zimno, a w lecie bardzo gorąco), dużym hałasie pracujących urządzeń (ćwiekownie, drasarki, pracy przybijarki, frezarki – frezerzy pracowali w nausznikach), w narażeniu na opary toksycznych klejów, porowatej gumy do spodów obuwia oraz apretury (lakieru) oraz w stałym kontakcie z pyłem z drasania obuwia (przy użyciu szczotek gumowo – drucianych). Pracownicy otrzymywali obrania ochronne w postaci fartuchów stylonowych, chustek na głowę, butów profilaktycznych; dodatkowo frezerzy - pracujący na tej samej hali co skarżąca mieli nauszniki.
Do 1983r. pracownicy otrzymywali dodatek za pracę w warunkach szczególnych, w późniejszym okresie został na włączony do wynagrodzenia (umowy, świadectwo pracy, angaże, zakres obowiązków – a.o. k. 12 a.s., zeznania wnioskodawczyni k. 21v-22, 23v a.s., zeznaniaG. B.k. 22v-23 a.s., zeznaniaM. S.k. 23-23v a.s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o dowody z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych wnioskodawczyni i aktach ZUS oraz zeznania wnioskodawczyni i świadków.
Sąd obdarzył wiarą dowody z dokumentów w całości uznając, iż zostały one sporządzone przez uprawnione do tego podmioty oraz nie budzą wątpliwości zarówno co do ich formy, jak i treści. Dokumenty znajdujące się w aktach osobowych były przechowywane przez upoważniony podmiot i nie noszą śladów ingerencji w ich treść.
Sąd uznał również za wiarygodne zgromadzone w niniejszym postępowaniu zeznaniaG. B.orazM. S., uznając je za jasne, pełne i logiczne oraz spójne z zeznaniami wnioskodawczyni. Świadkowie pracowali razem ze skarżącą w(...)Zakładach (...), zatem mieli możliwość dokonania trafnych spostrzeżeń co do rodzaju wykonywanych przez nią czynności. Świadkowie są ponadto osobami obcymi dla skarżącej, nie mającymi żadnego interesu w zeznawaniu na jej korzyść i Sąd nie znalazł podstaw, by kwestionować ich wiarygodność.
Sąd obdarzył również wiarą zeznania wnioskodawczyni uznając je za jasne, logiczne i spójne z zeznaniami świadków oraz danymi wynikającymi z akt osobowych i dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego.
OdwołanieT. W.jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Prawo do wcześniejszej emerytury dla osób zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z uwagi na datę urodzenia wnioskodawczyni regulują przepisyart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j.: Dz.U. z 2015r., poz. 748 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43, ze zm.). Prawo do emerytury nabywają ubezpieczeni po osiągnięciu wieku przewidzianego m. in. w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 roku) spełnili enumeratywnie określone przesłanki:
- posiadają okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn,
- legitymują się okresem składkowym i nieskładkowym, o którym mowa w art. 27.
Natomiast, w myśl art. 184 ust. 2 emerytura, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Wykaz A prac wykonywanych w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego, stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku wymienia w Dziale VII „W przemyśle lekkim poz. 14 „Prace związane ze szlifowaniem, klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego”. Prace te zostały również wymienione w akcie resortowym - wykazie A, załączniku Nr 1 do Zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego Nr 7 z dnia 7 lipca 1987 roku w sprawie pracy wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego – dziale VII „W przemyśle lekkim”, pod pozycją 14 „Prace związane ze szlifowaniem, klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego” punkt 1 „obuwnik – montażysta, formowacz, szwacz (przy ścieraniu, ścienianiu i szlifowaniu elementów wyrobów)”, punkt 2 obuwnik – montażysta, formowacz, szwacz (przy nanoszeniu kleju i sklejaniu elementów z użyciem klejów toksycznych)”.
Dokonując oceny, czy pracę wnioskodawczyni można zakwalifikować jako pracę w szczególnych warunkach należy stwierdzić, iż skarżąca, występując do organu rentowego o przyznanie świadczenia, nie przedłożyła dokumentacji potwierdzającej w sposób prawidłowy wykonywanie przez niej pracy w warunkach szczególnych. Okoliczność ta nie stoi jednak na przeszkodzie w ubieganiu się przez nią o prawo do emerytury.
Wskazać bowiem należy, że świadectwo pracy jest dokumentem szczególnym, ale samo przez się nie tworzy praw podmiotowych ani ich nie pozbawia. Nie ma też cech wyłączności w zakresie dowodowym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2007 r., II PK 33/07 Lex nr 348305). Ponadto Sąd, w przeciwieństwie do organu rentowego, nie jest związany określonymi środkami dowodowymi. Zgodnie bowiem z treściąart. 473 kpc, w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i przesłuchania stron. Oznacza to, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe.
W toku postepowania dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, żeT. W.w okresie od 5 października 1976r. do 30 listopada 1994r. (przez 18 lat, miesiąc i 26 dni) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracowała w warunkach szczególnych. Tym samym spełniła wszystkie przesłanki do przyznania jej prawa do emerytury:
1) ukończyła wiek emerytalny
2) udowodniła 20 lat zatrudnienia, w tym ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,
3) przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego lecz złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku otwartego funduszu emerytalnego na dochody budżetu państwa.
Sąd Okręgowy, kierując się powyższymi wskazaniami, zmienił zatem zaskarżoną decyzję ustalając wnioskodawczyni prawo do emerytury od dnia 1 czerwca 2015r. tj. miesiąca złożenia wniosku o prawo do świadczenia.
W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi odpowiedzialności z art. 118 ust. 1a powołanej ustawy. Wnioskodawczyni nie przedłożyła wraz z wnioskiem o prawo do emerytury dokumentów, które w wystarczający na potrzeby postępowania przed organem rentowym sposób potwierdzałyby wykonywanie przez nią pracy w warunkach szczególnych przez wymagany okres. Dopiero w toku postępowania przesłuchanoT. W.zatrudnionych razem z nią świadków oraz dopuszczono dowód z dokumentów zawartych w aktach osobowych wnioskodawczyni. Analiza tych dowodów pozwoliła na ustalenie, że odwołująca się wykonywała pracę w szczególnych warunkach przez okres ponad 15 lat. Dowodami tymi nie dysponował organ rentowy, a zatem nie mógł dokonać prawidłowej oceny zasadności roszczenia wnioskodawczyni o ustalenie prawa do emerytury w warunkach szczególnych.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia treśćart. 98 kpcw zart. 99 kpci w zw. z§ 11 ust. 2w zw. z§ 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 490 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 sierpnia 2015r.).
Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz na mocyart. 47714§ 2 kpcSąd orzekł jak w sentencji.