Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2080/15
Data wyroku: 2016-03-22 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Hajda, Łukasz Malinowski, Sędzia Teresa Kołeczko-Wacławik
Słowa kluczowe: Postępowanie Wieczystoksięgowe (Przepisy Ogólne)
Podstawa prawna: art. 290 § 1 kc

Sygn. akt III Ca 2080/15

POSTANOWIENIE
Dnia 22 marca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący-Sędzia:  SO Teresa Kołeczko-Wacławik (spr.)
Sędziowie:   SO Anna Hajda
SR (del.) Łukasz Malinowski
po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy
z wniosku(...) Spółki AkcyjnejwR.
z udziałem Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych wW.
o wpis
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wpisu Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt Dz.Kw 11954/15
postanawia:

oddalić apelację.

SSR (del.) Łukasz Malinowski SSO Teresa Kołeczko-Wacławik SSO Anna Hajda
Sygn. akt III Ca 2080/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 9 września 2015r. referendarz sądowy przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach oddalił wniosek(...) S.A.z siedzibą wR.o bezciężarowe odłączenie z księgi wieczystej Kw.Nr (...)działki (...)oraz z księgi wieczystej kw.Nr (...)działek nr (...)i założenie dla nich nowej księgi wieczystej z jednoczesnym wpisem prawa własności na rzecz(...) S.A.z siedzibą wR.. Do wniosku wnioskodawca załączył akt notarialny-umowę sprzedaży z 30 czerwca 2015r. sporządzoną w Kancelarii NotarialnejW. M., I.(...) Spółka partnerskawO.(Rep. A numer(...)) oraz wymagane dokumenty, w tym dokumenty geodezyjne.
Referendarz ustalił, że wksiędze wieczystej Nr (...)obejmującej m.in.działki (...)właścicielem nieruchomości wpisany jest Skarb Państwa-Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa. Również wksiędze wieczystej Nr (...)obejmującej m.in.działkę (...)wpisany jest powyższy właściciel. W Dziale III ostatniej z ksiąg wieczystych wpisana jest służebność drogi obciążającadziałkę nr (...).
W ocenie referendarza chociaż zakres wykonywania służebności ograniczony został do działki nie objętej wnioskiem, to na bezciężarowe odłączeniedziałki (...), a więc wyłączenie zastosowania regulacjiart. 290 § 2 k.c.wymagana jest zgoda uprawnionego z tytułu ustanowionej służebności. Powołał się przy tym na stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione w uchwale z 17 kwietnia 2009r. III CZP 9/09 (będące wyrazem uznania za wyodrębnioną nieruchomość, nieruchomość dla której prowadzona jest księga wieczysta) - iż jeżeli jedna księga wieczysta urządzona jest dla kilku geodezyjnie wyodrębnionych działek i niektóre z nich objęte są służebnością gruntową, to odłączenie z księgi wieczystej działki nieobjętej zakresem wykonywania służebności i założenie dla niej nowej księgi wieczystej nie powoduje wygaśnięcia obciążenia jej tą służebnością.
Na wezwanie referendarza do przedłożenia zgody uprawnionego z tytułu ustanowienia służebności wpisanej wksiędze wieczystej Nr (...), na bezciężarowe odłączeniedziałki (...), wnioskodawca zgody nie przedłożył i podtrzymał swój wniosek.
W tych okolicznościach referendarz na podstawieart. 6269k.p.c.oddalił wniosek, przy czym wskazał, że rozstrzygnięcie to odnosi się również do działek podlegających odłączeniu zksięgi wieczystej Nr (...), gdyż jak wynika z umowy sprzedaży i treści wniosku, zamiarem nabywców nieruchomości było wyodrębnienie jednej nieruchomości składającej się z działek pochodzących z różnych ksiąg wieczystych.
Wnioskodawca zaskarżył postanowienie referendarza i wniósł o jego zmianę poprzez dokonanie wpisu zgodnie z wnioskiem. Zarzucił, że ponieważ służebność gruntowa nie obciąża działki podlegającej odłączeniu, to jej bezciężarowe odłączenie jest uzasadnione. Powołał się w tym względzie na artykuł publikowany w piśmieR.oraz postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu w sprawie II Ca 41/13. Podniósł, że nawet gdyby przyjąć za trafne stanowisko referendarza, iż odłączeniedziałki (...)nie może nastąpić bez obciążenia służebnością, to brak było podstaw do oddalenia wniosku w całości, tj. w zakresie odłączeniadziałek (...)orazdziałki (...)z obciążeniem i założenia dla nich nowej księgi wieczystej, tym bardziej, że zobowiązanie do przedłożenia zgody na bezciężarowe odłączeniedziałki (...)skierowane do niego, opatrzone było rygorem uznania wniosku jako wniosku o przeniesienie działek wraz z obciążeniem.
Na skutek wniesienia skargi, postanowienie referendarza na mocyart. 39822§ 2 k.p.c.utraciło moc, a Sąd Rejonowy na podstawie(...)§ 3 k.p.c.rozpoznał sprawę jako sąd pierwszej instancji.
Zaskarżonym wpisem uwzględnił wniosek przenosząc do nowo założonejksięgi wieczystej (...)działki (...)z wpisem w jej dziale III, w związku z przeniesieniemdziałki (...), służebności gruntowej nadziałce Nr (...)na rzecz każdoczesnych właścicielidziałki (...)i innych nieruchomości współuprawnionych wymienionych w podrubrykach 3.4.6.
Apelację od wpisu wniósł wnioskodawca w zakresie w jakim w dziale III rubryka 3.4.księgi wieczystej (...)Sąd Rejonowy wpisał służebność drogi nadziałce Nr (...)na rzecz każdoczesnych właścicielidziałki nr (...)i innych objętych wymienionymi księgami wieczystymi i zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego –art. 290 § 1 i 2 k.c.,art. 46 k.c.poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
- naruszenie prawa procesowego –art. 6268§ 2 k.p.c.,art. 6269k.p.c.i § 91 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 21.11. 2013r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. 2013.1411) poprzez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu apelacji, odnosząc się krytycznie do formalistycznej praktyki orzeczniczej po wydaniu przez Sąd Najwyższy uchwały z 17 kwietnia 2009r. III CZP 9/09 opierającej się na gramatycznej wykładniart. 290 § 2 k.c.wskazał, że chociaż żadna z trzech działek – 1/68, 210/13 i 210/15 przeniesionych do nowej księgi wieczystej nie była obciążona ograniczonymprawem rzeczowym, to aktualnie wszystkie są obciążone pomimo, że z opisu zakresu służebności jasno wynika, że służebność nie dotyczy żadnej z tych działek, a wpis stwarza pozór ich obciążenia. Podniósł też, żedziałka (...)odłączona zksięgi wieczystej (...)//(...)nie była w żaden sposób objęta zakresem służebności, ani też nie graniczyła z działką obciążoną służebnością.
Przedstawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie wpisu w zaskarżonej części lub jego zmianę i plecenie Sądowi Rejonowemu odłączeniedziałki (...)zksięgi wieczystej (...)//(...)w stanie wolnym od obciążeń.
Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Apelacja nie jest uzasadniona.
W myślart. 46 § 1 k.c.nieruchomością gruntową jest część powierzchni ziemskiej stanowiąca odrębny przedmiot własności. Zgodnie zart. 24 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, dla każdej nieruchomości prowadzi się odrębną księgę wieczystą. Odrębnym przedmiotem własności i tym samym osobną nieruchomością jest więc w całości grunt objęty księgą wieczystą, nawet jeżeli nieruchomość ta składa się z kilku działek ewidencyjnych.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu Uchwały z 17 kwietnia 2009r. III CZP 9/09 „nadanie działkom odrębnych numerów geodezyjnych nie wywołuje skutków cywilnoprawnych; jeżeli takie działki objęte są jedną księgą wieczystą to bez względu na sposób rozumienia pojęcia nieruchomości składają się na jedną nieruchomość. W takim wypadku bez znaczenia jest, że jedynie niektóre działki objęte są zakresem wykonywania służebności. Odłączenie z księgi wieczystej działki wyodrębnionej tylko geodezyjnie, nieobjętej zakresem wykonywania służebności, i założenie dla niej nowej księgi wieczystej jest równoznaczne z podziałem nieruchomości obciążonej i stosownie doart. 290 § 2 k.c.nie powoduje wygaśnięcia obciążenia odłączonej części nieruchomości służebnością”.
Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uzasadnieniu Postanowienia z 29 maja 2015r. V CSK 468/14 ( LEX nr 1793714). Opowiadając się za powyższym wieczystoksięgowym rozumieniem pojęcia nieruchomości podniósł, że wykluczone jest - jako niedopuszczalne przez prawo - ustanowienie służebności obciążających poszczególne działki ewidencyjne wchodzące w skład nieruchomości gruntowej objętej jedną księgą wieczystą.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nieruchomość objętaksięgą wieczystą (...)//(...)składała się miedzy innymi zwyodrębnionych tylko geodezyjniedziałek (...). Wykluczone więc było ustanowienie służebności obciążającej tylko jedną działkę – 1/57 wchodzącą w skład nieruchomości gruntowej objętej wskazaną wyżej księgą wieczystą.
Dlatego nie może odnieść skutku argumentacja przytoczona w apelacji,powołująca się na część uzasadnienia Uchwały Sądu Najwyższego z 17 kwietna 2009r. , iż „jeżeli nieruchomość składa się z dwóch lub więcej działek niegraniczących ze sobą i jest obciążona służebnością gruntową w ten sposób, że niektóre z niegraniczących działek nie są objęte zakresem wykonywania służebności, to ze względu na specyfikę służebności można przyjąć, iż odłączenie z księgi wieczystej działki nieobjętej zakresem wykonywania służebności nie wywołuje skutku, który wedługart. 290 § 1 k.c.wiąże się z podziałem nieruchomości obciążonej”.
Z tych względów za trafne należało uznać stanowisko sądu I instancji, iż odłączenie wyodrębnionej jedynie geodezyjniedziałki (...)zksięgi wieczystej (...)//(...)obejmującej nieruchomość obciążoną służebnością gruntową mimo, że odłączona działka nie była objęta zakresem wykonywania służebności, pociągało za sobą konieczność przeniesienia jej wraz z obciążeniem.
Mając powyższe na uwadze, ponieważ zaskarżony wpis jest prawidłowy, apelacja jako bezzasadna została oddalona na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
SSO del. Łukasz Malinowski SSO Teresa Kołeczko-Wacławik SSO Anna Hajda