Sąd Okręgowy w Koninie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 129/16
Data wyroku: 2016-06-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Wilczewska

Sygn. akt II Ka 129/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 czerwca 2016r.
Sąd Okręgowy w Koninie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący : SSO Agata Wilczewska
Protokolant : st. sekr. sąd. Arleta Wiśniewska
przy udziale Jacka Górskiego Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016r.
sprawyŁ. P.
skazanego z art. 279§1k.k. i innych
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Turku
z dnia 7 marca 2016r. sygn. akt II K 568/15
uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje Sądowi RejonowemuwT.do ponownego rozpoznania.
Agata Wilczewska
Sygn. akt: II Ka 129/16

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Turku wyrokiem z dnia 7 marca 2016 r., sygn. akt II K 568/15, wydając wyrok łączny wobec skazanegoŁ. P.ustalił, że był on skazany następującymi wyrokami:

1
wyrokiem Sądu Rejonowego w Turku z dnia 25 września 2009 r. w sprawie II K 630/09, za przestępstwo zart. 178a § 1 k.k., na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym; nadto orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres 2 lat; kara ograniczenia wykonana zostałaz dniem 10 stycznia 2011 r. zaś zakaz prowadzenia pojazdów z dniem 5 sierpnia 2011 r.,

2
wyrokiem Sądu Rejonowego w Turku z dnia 25 czerwca 2013 r. w sprawie II K 241/13, za przestępstwo zart. 178a § 2 k.k., popełnione w dniu 22 kwietnia 2013 r. na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat i grzywnę w wysokości 80 stawek dziennych po 10 zł każda stawka; nadto orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia rowerów na okres 2 lat; grzywna została wykonana w dniu 29 grudnia 2014 r.,

3
wyrokiem Sądu Rejonowego w Turku z dnia 17 lutego 2014 r., w sprawie II K 11/14, za przestępstwo zart. 278 § 1 k.k., popełnione w dniu 14 grudnia 2013 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby; nadto orzeczono karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych po 10 zł każda stawka; postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności, którą skazany odbył z dniem 25 kwietnia 2015 r.; kara grzywny wykonana została z dniem 6 października 2014 r.,

4
wyrokiem Sądu Rejonowego w Turku z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie II K 255/14, za ciąg dwóch przestępstw zart. 279 § 1 k.k., popełnionych w nocyz 4/5 maja 2014 r. oraz z 5/6 maja 2014 r., na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby; nadto orzeczono karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych po 10 zł każda stawka; postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. zamieniono karę grzywny na pracę społeczną w wymiarze 20 godzin miesięcznie przez okres 5 miesięcy; skazany do dnia wydania wyroku wykonał łącznie 73 godziny pracy społecznie użytecznej,

5
wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Turku z dnia 8 września 2014 r.w sprawie II K 434/14, za przestępstwo zart. 278 § 1 k.k., popełnione w dniu 11 maja 2014 r., na karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 15 zł każda stawka; postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. zamieniono karę grzywny na pracę społecznie użyteczną w wymiarze 20 godzin miesięcznie przez okres 6 miesięcy; do dnia wydania wyroku skazany wykonał łącznie 43 godziny pracy społecznie użytecznej,

6
wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Turku z dnia 19 listopada 2014 r. w sprawie II K 603/14, za przestępstwo zart. 279 § 1 k.k., popełnione w dniu 16 października 2014 r., na karę 12 miesięcy ograniczenia wolnościz obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie; do dnia wydania wyroku skazany wykonał łącznie 6 godzin pracy społecznie użytecznej,

7
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Turku z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie II K 256/14, za przestępstwo zart. 279 § 1 k.k., popełnione w dniu 5 lutego 2014 r., na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywnyw wymiarze 80 stawek dziennych po 10 zł każda stawka oraz za przestępstwozart. 278 § 1 k.k.popełnione w dniu 6 lutego 2014 r., na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 80 stawek dziennych po 10 zł każda stawka; wymierzono karę łączną 2 lat pozbawiania wolnościz warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby; nadto orzeczono karę łączną grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 10 zł każda stawka; z dniem 1 lutego 2016 r. wykonano karę łączną grzywny,

8
wyrokiem Sądu Rejonowego w Turku z dnia 23 września 2015 r. w sprawie II K 329/14, za dwa przestępstwa zart. 279 § 1 k.k.popełnione w nocy z 30/31 stycznia 2014 r. i 5/6 czerwca 2014 r. oraz ciąg dwóch przestępstw zart. 278 § 1 k.k.popełnionych 3 czerwca 2014 r. i 6 czerwca 2014 r., na karę 1 roku pozbawienia wolności, 1 roku pozbawienia wolności oraz 8 miesięcy pozbawienia wolności; wymierzono karę łączną 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności w warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby,

9
wyrokiem Sądu Rejonowego w Turku z dnia 15 października 2015 r. w sprawie II K 333/15, za ciąg dwóch przestępstw zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.popełnionych w dniu 23 czerwca 2015 r. na karę 1 roku pozbawienia wolności.

Wyrokiem z dnia 7 marca 2016 r. Sąd Rejonowy w Turku, sygn. akt II K 568/15, na podstawieart. 85 § 1 i 2 k.k.iart. 86 § 1 k.k.w zw. zart. 87 § 1 k.k.iart. 89 § 1 k.k., połączył orzeczone wobec skazanegoŁ. P.w sprawach II K 255/14, II K 603/14, II K 256/14 i II K 333/15 kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat i 4 miesięcy.
Na podstawieart. 85 § 1 i 2 k.k.iart. 86 § k.k.Sąd połączył orzeczone wobec skazanegoŁ. P.w sprawach II K 255/14, II K 434/14, II K 256/14 i II K 329/14 kary grzywny i wymierzył mu karę łączną grzywny w wysokości 160 stawek dziennych po 10 jedna stawka.
Na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247) Sąd zamienił skazanemuŁ. P.karę 1 roku pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem z dnia 25 czerwca 2013 r. w sprawie II K 241/13, na karę 30 dni aresztu. Na podstawie art. 42 § 1 i 2 k.w. Sąd wykonanie kary 30 dni aresztu warunkowo zawiesił na okres 1 roku.
Nadto, na podstawieart. 572 k.p.k.Sąd umorzył postępowanie karnew przedmiocie wydania wyroku łącznego w pozostałym zakresie.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanegoŁ. P.zaskarżając go w całości. Orzeczeniu zarzucił:

1
na podstawieart. 438 pkt. 3 i 4 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i polegający na bezpodstawnym i błędnym uznaniu, że prognoza społeczno – kryminologiczna wobec skazanegoŁ. P.jest negatywna, co spowodowało orzeczenie wobec niego kary łącznej grzywny rażąco niewspółmiernie surowej w wymiarze 160 stawek dziennych po 10 zł jedna stawka, podczas gdy należyte uwzględnienie występującychw sprawie okoliczności dotyczących właściwości osobistych skazanego, takich jak podjęcie pracy, niepopełnienie kolejnych czynów zabronionych, podjęcie leczenia, pozytywna opinia w środowisku lokalnym, powinno skutkować ustaleniem pozytywnej prognozy i orzeczeniem kary łącznej grzywny przy zastosowaniu pełnej absorpcji,

2
na podstawieart. 438 pkt. 1 k.p.k.– naruszenie prawa materialnego tj.art. 85 k.k.w zw. zart. 86 k.k.w zakresie orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności w ten sposób, że Sąd I instancji mający obowiązek zbadania warunków orzeczenia kary łącznej co do wszystkich wyroków, objął tym wyrokiem i połączył jedynie wyroki z pkt. III, V, VI i VIII wyroku, pomijając wyrok z pkt. VII,

3
na podstawieart. 438 pkt. 3 i 4 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i polegający na bezpodstawnym i błędnym uznaniu, że prognoza społeczno – kryminologiczna wobec skazanegoŁ. P.jest negatywna, co spowodowało orzeczenie wobec niego kary łącznej pozbawienia wolności rażąco niewspółmiernie surowej w wymiarze 2 lat i 4 miesięcy w sytuacji, gdy wszystkie cele zapobiegawcze i wychowawcze kary,a także wzgląd na kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa uzasadniają orzeczenie kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji.

Stawiając te zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyrokui połączenieŁ. P.jednostkowych kar i kar łącznych pozbawienia wolności w sprawach II K 255/14, II K 603/14, II K 256/14, II K 329/14 oraz II K 333/15, wydanie wyroku łącznego i wymierzenie w ich miejsce kary łącznej 1 roku pozbawienia wolności, orzeczenie kary łącznej grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 10 zł jedna stawka przy zastosowaniu pełnej absorpcji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd odwoławczy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcyŁ. P.okazała się celowa i doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Turku.
W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy nie dokonał należytej i wnikliwej analizy kwestii istotnych z punktu widzenia podstaw prawnych oraz faktycznych do wydania wyroku łącznego.
Nie można bowiem zgodzić się ze stanowczym stwierdzeniem Sądu, że skoro wobecŁ. P.wyrok w sprawie II K 333/15 zapadł po dniu 1 lipca 2015 r., zastosowanie winny znaleźć przepisy o karze łącznej w brzemieniu nadanym im ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 396). Rację ma jednak Sąd, że na mocy przywołanej ustawy, obwiązującej od dnia 1 lipca 2015 r., w znacznym zakresie uległy zmianie przepisyrozdziału IX kodeksu karnegoregulującego m. in. karę łączną.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw przepisówrozdziału IX ustawy kodeks karny, w brzmieniu nadanym w/w ustawą, nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Takie ukształtowanie przepisu art. 19 ustawy zmieniającej wyłącza zatem zastosowanie znowelizowanych przepisów o karze łącznej w oparciu oart. 4 § 1 k.k.ale tylko wówczas, gdy wszystkie zapadłe wyroki uprawomocniły się przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw tj. przed dniem 1 lipca 2015 r. W takiej sytuacji należy niewątpliwe stosować przepisy dotychczas obowiązujące. Odmienna zaś sytuacja powstaje jednak, gdy choćby jeden wyrok uprawomocnił się po wskazanej dacie, a zachodzi konieczność orzeczenia kary łącznej. Wówczas Sąd orzekający w przedmiocie wydania wyroku łącznego, kierując się zasadą przewidzianą w przepisieart. 4 § 1 k.k., w pierwszej kolejności winien rozstrzygnąć, w oparciu o jakie przepisy, tj. obowiązujące przed dniem 1 lipca 2015 r., czy też po tej dacie, należy w konkretnym postępowaniu stosować. Sytuacja taka wystąpiła w przedmiotowej sprawie: wyrok Sądu Rejonowego w Turku w sprawie II K 333/15 zapadł w dniu 15 października 2015 r. i uprawomocnił się w dniu 3 grudnia 2015 r. W tych okolicznościach Sąd zobowiązany był zatem szczegółowo rozważyć, który ze stanów prawnych będzie dla skazanego względniejszy. Podnieść przy tym należy, że rozważania nie powinny ograniczać się tylko do przepisów zawartychwrozdziale IX kodeksu karnego, ale także innych instytucji prawnych, uregulowanych wkodeksie karnym, które potencjalnie mogą znaleźć zastosowanie względem skazanego. Przykładowo można chociażby wymienić przepisy regulujące podstawy warunkowego zwieszenia kary, które z dniem 1 lipca 2015 r. także uległy znacznym przekształceniom. Obecnie możliwe jest warunkowe zawieszenie kary pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym roku jeżeli sprawca nie był skazany na karę pozbawienia wolności (art. 69 § 1 k.k.), w sytuacji gdy przed dniem 1 lipca 2015 r. kara nie mogła przekraczać 2 lat, a jednocześnie brak było ograniczenia co do zastosowania tej instytucji względem osób niekaranych na karę pozbawienia wolności. Z drugiej strony, obecnie obowiązującyart. 85 § 2 k.k.umożliwia łączenie nie tylko kar jednostkowy ale także kar łącznych. W sytuacji zatem gdy wobec skazanego wcześniej orzeczono kary łączne, a jednocześnie oparte były one o zasadę asperacji,a w szczególności gdy zbliżała się do zasady absorpcji, to okoliczność ta jest z całą pewnością korzystna dla skazanego. Z tego też powodu winna być uwzględniona przy ustaleniu względniejszego dla skazanego stanu prawnego w oparciu o który należy wydać wyrok łączny (jeśli zachodzą ku temu podstawy).
W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy niewątpliwie zaniechał zbadania czy istnieją podstawy do wydania wyroku łącznego w oparciu o przepisu 85k.k.i n.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 r., a więc przy zastosowaniu regulacji zart. 4 § 1 k.k.Idąc dalej, zaskarżony wyrok i jego uzasadnienie nie daje odpowiedzi na pytanie czy ewentualny wyrok łączny oparty na dotychczasowych przepisach byłby względniejszy dlaŁ. P.. To natomiast uniemożliwia przeprowadzenie pełnej i wnikliwej kontroli odwoławczej zapadłego rozstrzygnięcia. Już tylko ta okoliczność stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego wyrokui przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu celem ponownego jej rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd będzie miał na uwadze, że orzeczona kara grzywny w sprawie II K 256/14 Sądu Rejonowego w Turku została wykonana z dniem 1 lutego 2016 r.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika również, że Sąd Rejonowy określając górny próg możliwej do orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności, uwzględniał także kary orzeczone w sprawach II K 434/14 oraz II K 329/14 (s. 3 uzasadnienia). Trzeba więc podnieść, że w sprawie II K 434/14 orzeczono jedynie karę grzywny zaś kara pozbawienia wolności w sprawie II K 329/14 nie stała się podstawą wymierzonej kary łącznej (pkt. 1 wyroku). Nie jest więc jasne czy wolą Sądu było objęcie wyrokiem łącznym także kary pozbawienia wolności w sprawie II K 329/14 czy też dostrzegł przeszkody co do takiego rozstrzygnięcia. Wątpliwości te są tym bardziej uzasadnione skoro w uzasadnieniu wyroku Sąd nie wyjaśnił z jakich przyczyn wymierzając karę łączną pozbawienia wolności nie objął nią także skazania w sprawie w w/w sprawie.
Odnośnie zaś zamiany, na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247), kary 1 roku pozbawienia wolności orzeczonejw sprawie II K 241/13 na karę aresztu, wskazać trzeba, że kontrawencjonalizacji dokonuje jedynie sąd I instancji który wydał prawomocny wyrok za przestępstwo na karę pozbawienia wolności w sytuacji gdy czyn ten według w/w ustawy stał się wykroczeniem. Kompetencja taka nie przysługuje natomiast sądowi orzekającemuw przedmiocie wyroku łącznego nawet, jeżeli wymierzona w ramach tego wyroku kara łączna obejmuje skazanie za czyn, co do którego ma zastosowanie kontrawencjonalizacja (tak post. SN z 04.12.2014 r., III Ko 46/14, LEX 1551432). Jednocześnie pamiętać należy, że zamiana ta będzie konieczna jedynie wówczas, gdy kara w sprawie II K 241/13 podlegałaby wykonaniu - art. 50 ust. 1 w/w ustawy zmieniającej.
Z racji tego Sąd odwoławczy ograniczył kontrolę instancyjną oraz rozpoznanie apelacji obrońcy skazanego do omówionych powyżej kwestii, uznając iż rozpoznanie pozostałych uchybień wskazanych w wywiedzionym środku odwoławczym byłoby przedwczesne (art. 436 k.p.k.).
Mając to na uwadze Sąd odwoławczy na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Agata Wilczewska