Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 271/16
Data wyroku: 2016-10-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Paulina Wawrzynkiewicz, Beata Błaszczyk, Małgorzata Truskolaska-Żuczek
Słowa kluczowe: Eksmisja
Podstawa prawna: art 222 § 1 kc

Sygn. akt IV Ca  271/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 października 2016 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Paulina Wawrzynkiewicz
Sędzia SO Beata Błaszczyk
Sędzia SO Małgorzata Truskolaska-Żuczek (spr.)
Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Iwaniec
po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaH. W.,A. W. (1),M. W.iK. K.
przeciwkoJ. W. (1)
o eksmisję
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie
z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt II C 954/14
oddala apelację.

    Małgorzata Truskolaska-Żuczek Paulina Wawrzynkiewicz Beata Błaszczyk

Sygn. akt IV Ca  271/16

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy nakazał pozwanejJ. W. (1)opuszczenie i opróżnienie budynku położonego przyul. (...)wW.i wydanie go powodomH. W.,A. W. (1),M. W.iK. K.(pkt I) oraz orzekł o kosztach procesu (pkt II).
Sąd ustalił, że właścicielką przedmiotowej nieruchomości byłaJ. W. (2), która testamentem sporządzonym w formie aktu notarialnego w dniu 30 kwietnia 1986 r. zapisała jednemu ze swoich synówA. W. (2)zabudowaną nieruchomość położoną przyul. (...)wW., stanowiącądziałkę numer (...)(obecnie nr(...)).
Drugi synJ. W. (2)-R.oraz jego żonaJ.(pozwana), za życiaJ. W. (2)uprawiali za jej zgodą na działce warzywa i kwiaty oraz pomagali jej w prowadzeniu gospodarstwa rolno-ogrodniczego (co potwierdza zaświadczenie Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu DzielnicowegoW.P.wW.z dnia 30 października 1979 r.).
W 1987 r.J. W. (2)miała wydzielić synowiR.część nieruchomości na siedlisko, jednak do tego nie doszło (zmarła w dniu 17 września 1987 r.). Po śmierci matkiR. W.z żonąJ.przejęli we władanie należące doJ. W. (2)gospodarstwo; czuli się właścicielami nieruchomości. Na początku lat 90-ych XX wieku małżonkowieR.iJ. W. (1)samowolnie – wbrew woli brataA.i jego rodziny, a nawet mimo ich sprzeciwu – wybudowali budynek mieszkalny, w którym zamieszkali.
A. W. (2)zmarł dnia 22 listopada 2005 r., a spadek po nim nabyły jego dzieci, tj. powodowie, po 1/4 części każdy z nich. W takich udziałach są oni obecnie właścicielami nieruchomości stanowiącejdziałkę (...)(dawniej(...)) położonej przyul. (...)wW..
Okres posiadania przez małżonkówR.iJ. W. (1)przedmiotowej nieruchomości został przerwany: wobecR. W.wniesieniem w dniu 4 grudnia 2009 r. przez spadkobiercówA. W. (2)pozwu o wydanie nieruchomości, a wobecJ. W. (1)pozwem z dnia 28 kwietnia 2014 r. w niniejszej sprawie.
Z ustaleń Sądu wynika, że wyrokiem z dnia 12 września 2011 r. wydanym w sprawie II C 629/09 nakazanoR. W.wydanie powodom nieruchomości położonej wW.przyul. (...); wyrok jest prawomocny od dnia 15 stycznia 2013 r. (apelacja pozwanego została oddalona wyrokiem Sądu II instancji, wydanym w sprawie IV Ca 108/12).
Sąd Rejonowy stwierdził, że rozpoznając sprawę niniejszą „nie mógł przejść do porządku nad okolicznościami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia w w/w sprawie, w szczególności nie mógł pominąć faktów określających krąg podmiotowy posiadaczy spornej nieruchomości oraz ramy czasowe i charakter tego posiadania lub władania”.
Sąd przytoczył treśćart. 222 § 1 kci wskazał, że pozwana - dla osiągnięcia korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia - powinna wykazać swoje skuteczne względem właścicieli uprawnienie do władania rzeczą. Sąd nie podzielił jednak podniesionego przez pozwaną zarzutu zasiedzenia i jej twierdzenia, że przysługuje jej tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości nabyty przez nią i mężaR.w drodze zasiedzenia. Przytaczając treśćart. 172 § 1 i 2 kcorazart. 336 kcSąd uznał, że posiadanie samoistne przedmiotowej nieruchomości przez pozwaną i jej męża mogło mieć miejsce dopiero od chwili śmierciJ. W. (2), tj. od dnia 17 września 1987 r.; wcześniej to ona władała niepodzielnie nieruchomością, a małżonkowieW.pomagali jej w prowadzeniu gospodarstwa i za jej zgodą uprawiali na działce kwiaty i warzywa. Miała również wydzielić im grunt pod siedlisko, czego jednak nie zdążyła uczynić. Sama pozwana przyznała, że „mamusia pozwalała i dom wybudować i pracować na działkach”. Zdaniem Sądu Rejonowego świadczy to jednoznacznie o zależnym, a nie samoistnym, charakterze posiadania nieruchomości przez pozwaną i jej mężaR.– aż do chwili śmierciJ. W. (2).
Sąd podkreślił też, że roszczenie w niniejszej sprawie dotyczyło wyłącznie wydania budynku mieszkalnego, a nie całej nieruchomości. Skoro budynek został wzniesiony dopiero na początku lat 90-ych XX wieku, nie istniała możliwość wcześniejszego zasiedzenia nieruchomości w jego granicach.
Nawet gdyby przyjąć, że bieg zasiedzenia rozpoczął się w dniu 17 września 1987 r., to z uwagi na posiadanie nieruchomości w złej wierze zasiedzenie mogłoby nastąpić po upływie 30 lat, czyli dopiero w dniu 17 września 2017 r. Bieg zasiedzenia został jednak przerwany wniesieniem w dniu 28 kwietnia 2014 r. pozwu w niniejszej sprawie.
Wobec tego, że pozwana nie nabyła tytułu prawnego do nieruchomości na skutek zasiedzenia, Sąd uznał roszczenie powodów za zasadne w świetleart. 222 § 1 kc.
W złożonej apelacji pozwanaJ. W. (1)zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając: naruszenie prawa materialnego –art. 7 kcpoprzez jego niezastosowanie w sytuacji braku obalenia domniemania istnienia dobrej wiary; naruszenieart. 379 pkt 5 kpcpoprzez skutkujące nieważnością postępowania niedoręczenie pozwanej odpisu pisma powodów z dnia 31 lipca 2015 r., zawierającego obszerne stanowisko powodów wobec podniesionego przez pozwaną zarzutu zasiedzenia, a doręczenie jej tego pisma dopiero na etapie postepowania międzyinstancyjnego; naruszenieart. 365 § 1 kpcpoprzez oparcie zaskarżonego wyroku na ustaleniach faktycznych dokonanych w toku innej sprawy (II C 629/09), w której pozwana nie była stroną; naruszenieart. 232 § 1 kpcw zw. zart. 3 kpcpoprzez nadmierną i prowadzącą do naruszenia zasady kontradyktoryjności aktywność dowodową Sądu w postaci dopuszczenia z urzędu licznych dowodów, które kwestionowały twierdzenia pozwanej; rażącą obrazęart. 236 kpc, która spowodowała pozbawienie pozwanej możności obrony jej praw wskutek niewydania przez Sąd postanowienia w przedmiocie dopuszczenia i przeprowadzenia z urzędu licznych dowodów, co spowodowało brak wiedzy pozwanej o dopuszczanych dowodach.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach procesu za obie instancje.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest uzasadniona.
Sąd Okręgowy podziela w całości ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji oraz ich ocenę prawną.
Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że pozwana nie legitymuje się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, nie nabyła bowiem jej własności w drodze zasiedzenia.
Nie można podzielić poglądu pozwanej, że stała się posiadaczką samoistną nieruchomości już w 1972 r., czyli tuż po ślubie zR. W.. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że za życiaJ. W. (2)jej synR.i jego żonaJ.korzystali z nieruchomości za zgodą właścicielki, a działania władcze (właścicielskie) podjęli dopiero po jej śmierci. Budynek, w którym zamieszkali w 1990 r. był przez nich wznoszony w latach 1987-1990, na działce, do której prawa – jak sami przyznali – miałA. W. (2)(po przekazaniu mu działki przez matkę w sporządzonym przez nią testamencie). Okoliczności te potwierdzili sami małżonkowieW., co wynika z treści uzasadnienia decyzji Prezydenta m. st.W.o ich wymeldowaniu (k. 135).
W aktach sprawy znajdują się też kserokopie pism podpisanych przezJ. W. (2)z czerwca 1986 r., z których wynika, że zaprzeczała ona określaniu synaR.mianem „współzarządzającego”, „współwładającego” czy „współwłaściciela” tej nieruchomości, zaprzeczała nawet, że syn z synową z nią pracują na gospodarstwie. Potwierdziła, że nieruchomość jest w jej posiadaniu i że to ona płaci za nią podatki (k. 136-138). Pozwana nie zakwestionowała faktu, że oba pisma pochodzą odJ. W. (2).
Pozwana złożyła też do akt sprawy kserokopię zaświadczenia z dnia 30 października 1979 r., z którego jednoznacznie wynika, żeR. W.z żonąJ.pomagająJ. W. (2)w prowadzeniu gospodarstwa rolnego (k. 95).
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż Sąd Rejonowy nie mógł czynić z urzędu ustaleń faktycznych na podstawie dowodów znajdujących się w aktach innej sprawy, w której ona nie brała udziału (II C 629/09) stwierdzić należy, że istotnie powoływanie się przez Sąd na okoliczności wynikającego z innego postępowania sądowego nie było prawidłowe. Nie był to jednak dowód dopuszczony przez Sąd z urzędu, gdyż w pozwie wszczynającym niniejszą sprawę powodowie wnosili o „przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu pozwu”, czyli m. in. z wyroku Sądu wydanego w sprawie II C 629/09 (k. 3-4). Uwzględniając ten wniosek wydano zarządzenie o dołączeniu w/w akt (k. 20). Mimo tego uchybienia proceduralnego stwierdzić należy, że – jak wskazano wyżej – już z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że ewentualne posiadanie samoistne pozwanej może być liczone dopiero od daty śmierci jej teściowej, tj. od dnia 17 września 1987 r. Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na niezachowanie formy aktu notarialnego objęcie nieruchomości w posiadanie samoistne nastąpiło w złej wierze (co zresztą pozwana przyznała w odpowiedzi na pozew – k. 54), zatem nabycie własności nieruchomości w drodze zasiedzenia byłoby możliwe po upływie 30 lat nieprzerwanego i niezakłóconego posiadania – czyli z dniem 17 września 2017 r. Termin ten jeszcze nie upłynął, natomiast wniesienie pozwu w niniejszej sprawie spowodowało przerwanie biegu zasiedzenia. Z tej przyczyny pozwana nie nabyła w powyższym trybie prawa własności nieruchomości, które mogłaby przeciwstawić prawu powodów.
Wbrew twierdzeniom skarżącej nie doszło w niniejszej sprawie do nieważności postępowania wynikającej z pozbawienia pozwanej możliwości obrony jej praw z uwagi na niedoręczenie pisma powodów z dnia 31 lipca 2015 r. Pismo to, będące odpowiedzią powodów na stanowisko zawarte przez pozwaną w odpowiedzi na pozew, zostało sporządzone w dniu 16 lipca 2015 r., a złożone na Biurze Podawczym w dniu 31 lipca 2015 r., czyli przed terminem rozprawy wyznaczonej na dzień 4 sierpnia 2015 r. Pismo to zostało jednak przez powodów zaadresowane omyłkowo do Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie, zamiast prawidłowo do Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie (k. 127-129), przekazane przez Sąd niewłaściwy do Sądu właściwego w dniu 3 sierpnia 2015 r. – ale ze wskazaniem w piśmie przewodnim nieprawidłowej sygnatury akt sprawy – II Ns 954/14 zamiast II C 954/14 (k. 126). Pismo zostało podłożone do akt o wskazanej w nim sygnaturze w dniu 4 sierpnia 2015 r., ale do akt właściwych trafiło dopiero w dniu 10 sierpnia 2015 r., zatem kilka dni po terminie rozprawy i ogłoszeniu wyroku. Z powyższych przyczyn (zawinionych zarówno przez powodów, jak i przez oba Sądy Rejonowe) pismo powodów nie zostało doręczone pozwanej na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2015 r. Uchybienie to nie spowodowało jednak nieważności postępowania – przedmiotowe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi pozwanej wraz z odpisem wyroku z uzasadnieniem (k. 163 i k. 166), a w złożonej apelacji pozwana nie kwestionuje okoliczności przytoczonych przez powodów w tym piśmie.
Wobec ustalenia, że pozwanej nie przysługuje tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, uwzględnienie powództwa, którego podstawą prawną jestart. 222 § 1 kc, było zasadne. Zarzuty apelacji nie podważają skutecznie prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Rejonowy, zatem Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart. 385 kpc.

    Małgorzata Truskolaska-Żuczek Paulina Wawrzynkiewicz Beata Błaszczyk