Sąd Okręgowy w Gliwicach
X Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: X Ga 141/16
Data wyroku: 2016-11-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Baranek
Słowa kluczowe: Weksel In Blanco
Podstawa prawna: art. 17 prawa wekslowego

Sygn. akt X Ga 141/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 listopada 2016 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy

w składzie:
0.0.1.Przewodniczący Sędzia SO Lesław Zieliński
0.0.2. Sędzia SO Iwona Wańczura (spr.)
Sędzia SR (del.) Rafał Baranek
Protokolant Grzegorz Kaczmarczyk
po rozpoznaniu 18 listopada 2016r. w Gliwicach
na rozprawie sprawy
z powództwa GminyG.
przeciwkoA. Z.
o zapłatę
na skutek apelacji wniesionej przez powódkę
od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Gliwicach
z 6 listopada 2015r.
sygn. akt VII GC 367/15
oddala apelację.
SSO Iwona Wańczura  SSO Lesław Zieliński  SSR (del.) Rafał Baranek
Sygn. akt X Ga 141/16

UZASADNIENIE
Wyrokiem zaocznym z dnia 6 listopada 2015 roku Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił powództwo GminyG.o zasądzenie od pozwanegoA. Z.kwoty 3 906,29 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 19 maja 2000 rokuZarząd (...)wG.jako wynajmujmy i pozwany jako najemca sporządzili deklarację wekslową, na mocy której wynajmujący miał prawo wypełnić weksel w każdym czasie na kwotę stanowiącą równowartość zadłużenia najemcy wobec wynajmującego z tytułu nienależytego wykonania umowy najmu lokalu użytkowego. Pozwany podpisał wekselin blancotego samego dnia. Po uzupełnieniu weksla pozwany był zobowiązany zapłacić bez protestu za sola weksel na zlecenie(...) sp. z o.o.wG.sumę 3 906,29 zł.W treści weksla wskazano dwóch remitentów:(...) sp. z o.o.wG.. Pozwany został zawiadomiony o wypełnieniu weksla i bezskutecznie wezwany do jego wykupu.
Sąd Rejonowy wskazał, że współremitentami weksla byli powódkai (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.i nie można ich traktować jako jednego remitenta. Współremitentom służyła formalna legitymacja wekslowa jedynie łącznie, chociażby tylko jeden z nich był w posiadaniu weksla lub każdy z nich z osobna był pod względem materialno-prawnym uprawniony do żądania zapłaty. Oddzielne podejmowanie czynności polegającej na wniesieniu pozwu o zapłatę tylko przez powoda bez udziału drugiego współremitenta z powołaniem się na fakt posiadania przezeń weksla nie było dopuszczalne, gdyż taki podział uprawnień formalnych nie da się pogodzić z pojęciem remitenta, które obejmuje wszystkich remitentów. Powódi (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.jako współremitenci weksla, mogli tylko łącznie pod względem formalnej legitymacji wykonać uprawnienia z weksla. Sąd Rejonowy zgodnie zart. 195 § 1 kpcwezwał powoda do oznaczenia firmy, siedziby oraz adresu drugiego remitenta wymienionego w wekslu oraz złożenia odpisu pozwu wraz z odpisami wszystkich załączników, celem wezwania drugiego remitenta do wzięcia udziału w sprawie w charakterze powoda w terminie tygodniowym w odpowiedzi powód oświadczył, że jest jedynym remitentem w niniejszej sprawie, a zarządca– Zarząd (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.działała w imieniu powoda. Niewykonanie zobowiązania pociągnęło za sobą skutki materialnoprawne w postaci braku legitymacji (niepełnej legitymacji) procesowej po jednej ze stron procesu, co uzasadniało oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy wydał wyrok zaoczny, gdyż pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew, jak również nie stawił się na rozprawie.
Powód wywiódł apelację od wyroku, zaskarżając go w całości i wniósł o jego zmianę poprzez zasądzenie od pozwanego kwoty 3 906,29 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 17 października 2014 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznaniai zasądzenie od pozwanego kosztów procesu za obie instancje.
Skarżący zarzucił naruszenie:
-art. 17 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowepoprzez jego nieuwzględnienie i przyjęcie, że drugim remitentem jestZarząd (...) sp. z o.o.co doprowadziło do skutecznego podniesienia zarzutu nieistnienia stosunku podstawowego;
-art. 65 kcpoprzez niewłaściwe zastosowanie i oparcie wykładni treści wekslai deklaracji wekslowej na ich dosłownym brzemieniu i uznanie, żeZarząd (...) sp. z o.o.jest remitentem, podczas gdy weksel miał charakter zabezpieczający wobec stosunku podstawowego zgodnie z którym strony łączyła umowa najmu, której należyte wykonanie zabezpieczał weksel in blanco w którym pozwany zobowiązał się do świadczenia tylko i wyłącznie wobec powoda jako wynajmującego;
-art. 381 kcpoprzez wadliwe niezastosowanie i brak przyjęcia, że skoro weksel jest świadczeniem niepodzielnym to każdy z wierzycieli wekslowych był uprawniony do samodzielnego dochodzenia roszczenia wobec dłużnika co wyklucza konieczność łącznego dochodzenia roszczenia;
-art. 72 §1 pkt 1 i §2 kpcpoprzez wadliwe zastosowanie i wyciągniecie wniosku, że po stronie powodowej powinno występować dwóch powodów jako dwóch remitentów pomimo, że z umowy najmu, deklaracji wekslowej oraz treści weksla wynika, że jedynym podmiotem uprawnionym od przyjęcia świadczenia jest powód i w związku z tym nie zachodzi współuczestnictwo konieczne po stronie powodowej;
-art. 195 kpcpoprzez błędne przyjecie, że w sprawie po stronie powodowej zachodzi współuczestnictwo konieczne, podczas gdy jedynym remitentem i jedynym legitymowanym czynnie jest powód;
-art. 495 §2 kpcpoprzez uznanie, że zobowiązanie wekslowe jest oderwane od stosunku podstawowego i podlega ocenie wyłącznie przez pryzmat treści weksla podczas gdy weksel pełni funkcję gwarancyjną i zabezpiecza prawidłowe wykonanie umowy najmu zawartą przez strony.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że bezzasadnym było wskazanie przez skarżącego na naruszenieart. 17 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe(dalej: „pr. weksl.”), gdyż przepis ten dopuszcza wyłączenie zarzutów osoby, przeciw której dochodzi się praw z weksla w przypadku przeniesienia praw przez indos (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 maja 2010 r., V ACa 597/09, LEX nr 686895).W niniejszej sprawie nie doszło do przeniesienia praw przez indos, wobec czego jak już wskazano Sąd Okręgowy nie mógł uwzględnić w/w zarzutu skarżącego.
Następnie należy wskazać, że bezzasadnym był również zarzut naruszeniaart. 65 kc.
Weksel stanowi papier wartościowy, który nosi cechy wyróżniające go spośród innych papierów wartościowych. Jedną z cech weksla jest obowiązek zachowania określonych elementów przewidzianych przezprawo wekslowe, ich brak powoduje nieważność weksla. Elementy weksla zostały określone wart. 1ust. pr. weksl. W przedmiocie możliwości odwołania się do rzeczywistej woli podmiotów zobowiązania wekslowego wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 18 stycznia 2012 roku, w którym odrzucił taką możliwość ze względu na formalny charakter zobowiązania wekslowego. Wykładania może być dokonana, ale wyłącznie na podstawie tekstu weksla i może zmierzać do uściślenia znaczenia poszczególnych zwrotów (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2012 r., II CSK 296/11, Biul.SN 2012/2/12). Nie można uznawać weksla za nieważny z powodu błędów ortograficznych lub gramatycznych, lub z powodu użycia niewłaściwego wyrazu lub niewłaściwej formy gramatycznej, jeżeli całość tekstu weksla nie pozostawia wątpliwości, że jest on zgodny z przepisamiprawa wekslowegoi zwyczajami w obrocie wekslowym zobowiązaniem wekslowym (por. Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1935 r., III C 231/34, OSP 1936/1/310). W niniejszej sprawie wątpliwości co do treści weksla nie dotyczą zwykłych błędów ortograficznych czy też gramatycznych. Ustawa dopuszcza wymienienie na weksla kilku remitentów, przy czym w przypadku wskazania kumulatywnego za pomocą spójników: „i”, „oraz”, zaś w przypadku wskazania alternatywnego poprzez łącznik „lub”. W niniejszej sprawie kwestia wykładni weksla podnoszona przez skarżącego dotyczy kwestii prawidłowego oznaczenia remitenta. Jak wskazał Sąd Najwyższy nieważny jest weksel zawierający oznaczenie remitenta przez podanie nazwy przedsiębiorcy niestanowiącej jego firmy (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2012 r., V CSK 258/11, OSNC 2013/1/9). Z powyższego wynika, że oznaczenie firmy remitenta powinno zawierać pełną nazwę remitenta (dopuszczane jest użycie skrótu oznaczającego formę prawną).W niniejszej sprawie w miejscu oznaczenia remitenta umieszczono „GminyG.(...).I (...) spółka z o.o.G.”. Mając na uwadze praktykę odnośnie umieszczania na wekslu więcej niż jednego remitenta Sad Rejonowy słusznie powziął wątpliwości co do legitymacji czynnej powoda. Przyjmując, za Sądem Rejonowym że remitenci zostali oznaczeni kumulatywnie powinni oni łącznie wystąpić do Sądu z powództwem przeciwko pozwanemu.
Strona skarżąca wskazywała na nieaktualność przytoczonego przez Sad Rejonowy stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 22 lutego 1934 roku (Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1934 r., II C 3132/33, OSN(C) 1934/9/596) w przedmiocie formalnej legitymacji łącznej współremitentów wobec treści obowiązującego obecnieart. 381 kc.Sąd Okręgowy w tym przedmiocie podziela stanowisko Sąd Najwyższego, które pomimo upływu wielu lat wciąż jest akceptowane w doktrynie i nie spotkało się ze zdecydowaną krytyką. Wbrew twierdzeniom skarżącej przytoczone stanowisko doktryny wskazuje jedynie na możliwość innego rozwiązania uzasadnionego treściąart. 381 kc, zatem nie występuje w opozycji wobec treści orzeczenia Sądu Najwyższego. Należy ponadto wskazać, że orzeczenie Sądu Najwyższego odnosi się do sytuacji stanowiącejlex specialis(zobowiązanie wekslowe o szczególnych cechach) wobeclex generalisuregulowanego wart. 381 kc.
Sąd Okręgowy nie podzielił, również zarzutu naruszenia przez Sąd rejonowyart. 72 kpc, gdyż uznanie, że stronie powodowej przysługuje łączna legitymacja procesowa stanowi konsekwencję przyjęcia stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w orzeczeniuz 22 lutego 1934 roku.
Odnośnie do naruszenia przez sądart. 195 kpcnależy wskazać, że skarżący nie odniósł się w swym zarzucie do samej istoty naruszenia przez Sąd treściart. 195 kpc, tylko wciąż kwestionował ustalenie, że po stronie powodowej zachodzi współuczestnictwo konieczne, co nie jest przedmiotem dyspozycjiart. 195 kpcwobec czego zarzut ten w ocenie Sądu Okręgowego jest bezprzedmiotowy.
W przedmiocie naruszeniaart. 495 §2 kpcnależy wskazać, ze strona skarżąca co prawda przedłożyła wraz apelacją odpis umowy najmu zawartej z pozwanym. Przyjmując nawet, że w ten sposób strona powodowa zdecydowała się oprzeć swoje roszczenia na stosunku podstawowym należy wskazać, że nie wykazała ona samego faktu powstania roszczenia, jego wysokości jak i samego faktu reprezentacji powoda podczas zawierania umowy najmu z pozwanym i tym samym nie udźwignęła ciężaru dowodowego wyrażonego wart. 6 kc.Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy na zasadzieart. 385 kpcoddalił apelację jako bezzasadną.
SSO Iwona Wańczura  SSO Lesław Zieliński  SSR (del.)Rafał Baranek