Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 459/16
Data wyroku: 2016-05-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jadwiga Chojnowska, Elżbieta Borowska, Dariusz Małkiński
Słowa kluczowe: Rozwiązanie Umowy
Podstawa prawna: art. 386 § 4 k.p.c.

Sygn. akt I ACa 459/16

POSTANOWIENIE
Dnia 17 maja 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku Wydział I Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący

:

SSA Elżbieta Borowska (spr.)

Sędziowie

:

SA Jadwiga Chojnowska
SO del. Dariusz Małkiński

po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r.
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaJ. L.
przeciwkoB. L.
o rozwiązanie umowy dożywocia
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Łomży
z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt I C 67/15
p o s t a n a w i a :
1.podjąć zawieszone postępowanie;
2. uchylić wyrok Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 30 czerwca 2015 r. w sprawie I C 67/15 w punktach I, III i IV i umorzyć postępowanie w sprawie.

(...)

UZASADNIENIE

J. L.
wniosła o rozwiązanie umowy dożywocia zawartej w dniu 21 sierpnia 1995 r. międzyJ.iE.małżonkamiL.a ich synemB. L.sporządzonej w formie aktu notarialnego w Kancelarii Notarialnej notariuszW. W.wŁ.rep. A nr(...), której przedmiotem jest zabudowane gospodarstwo rolne położone w gminieŁ., powiat(...)województwo(...), składające się zdziałek: nr (...)o pow. 0,99 ha, nr(...)o pow. 0,31 ha, nr(...)o pow. 0,25 ha i nr(...)o pow. 0,39 ha – położonych w obrębieS., nr(...)o pow. 2,16 ha położonej w obrębieS., nr(...)o pow. 2,74 ha położonej w obrębieP.oraz nr(...)o pow. 0,33 ha i nr(...)o pow. 0,(...)położonych w obrębieS., dla którego w Sądzie Rejonowym w Łomży Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta numer (...)w zakresie udziału w wysokości 1/2 części prawa własności.
B. L., reprezentowany przez ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego kuratora adw.A. A., wniósł o oddalenie powództwa.

    Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w Łomżyrozwiązał umowę dożywocia zawartą 21 sierpnia 1995 r. międzyJ. L.iE. L.aB. L., sporządzoną w formie aktu notarialnego w Kancelarii Notarialnej notariuszW. W.wŁ.rep. A nr(...), której przedmiotem jest zabudowane gospodarstwo rolne położone w gminieŁ., powiat(...)województwo(...), składające się zdziałek: nr (...)o pow. 0,99 ha, nr(...)o pow. 0,31 ha, nr(...)o pow. 0,25 ha i nr(...)o pow. 0,39 ha – położonych w obrębieS., nr(...)o pow. 2,16 ha położonej w obrębieS., nr(...)o pow. 2,74 ha położonej w obrębieP.oraz nr(...)o pow. 0,33 ha i nr(...)o pow. 0,(...)położonych w obrębieS., dla którego w Sądzie Rejonowym w Łomży Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta numer (...)- w zakresie odnoszącym się do udziałuJ. L.w wysokości 1/2 części oraz rozstrzygnął o kosztach procesu.
Apelację od tego wyroku wniósł kurator pozwanego, który kwestionując rozstrzygniecie Sądu I instancji, domagał się jego zmiany i oddalenia powództwa.
W dniu(...)zmarłaJ. L., w związku z czym Sąd Apelacyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 29 października 2015 r., na podstawieart. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.zawiesił postępowanie w sprawie, które następnie podjął z urzędu postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treściart. 355 § 1 k.p.c.sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania bądź to na skutek tego, że wydanie wyroku stało się zbędne, bądź też z tej przyczyny, że wydanie wyroku okazało się niedopuszczalne. Przepis ten nakłada więc na sąd obowiązek uwzględnienia z urzędu tych wszystkich okoliczności, które stanowią przeszkodę merytorycznego rozpoznania sprawy.
Z taką też sytuacją mamy miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której wraz ze śmiercią powódkiJ. L., wygasło prawo domagania się rozwiązania umowy dożywocia. Należy zauważyć, że nieodłączną cechą umowy dożywocia są zastrzeżone w niej wyłącznie dla dożywotnika gwarancje w zakresie utrzymania i spędzenia reszty życia w godziwych warunkach. Wynikające z umowy i z ustawy obowiązki zobowiązanego (nabywcy nieruchomości) są więc jednoznacznie adresowane. Odpowiadające tym obowiązkom uprawnienia dożywotnika przybierają zatem postać praw przynależnych tylko jemu i tylko przez wzgląd na jego interes osobisty ustawodawca dopuścił możliwość rozwiązania umowy dożywocia.
Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów - zasada prawną z dnia 16 marca 1970 r. (III CZP 112/69), stwierdził, iż roszczenie dożywotnika będącego zbywcą nieruchomości, który po wytoczeniu powództwa o rozwiązanie umowy o dożywocie (art. 913 § 2 k.c.) zmarł przed zakończeniem tego postępowania, nie przechodzi na jego spadkobiercę. (OSNC 1971/1/1).W związku z tym prawo dożywocia nie może być dziedziczone, w tym również i roszczenia wynikające z tego prawa - mianowicie przewidziane wart. 913 § 2 k.c.roszczenie dożywotnika będącego zbywcą nieruchomości o rozwiązanie umowy o dożywocie (art. 922 § 2 k.c.). Z braku ustawowego uregulowania nie jest to także, prawo które przechodzi „na oznaczone osoby” w rozumieniu powołanego przepisu.
Z tych też względów, Sąd Apelacyjny zgodnie z treściąart. 355 § 1 k.p.c.w związku zart. 391 § 1 k.p.c.orazart. 386 § 3 k.p.c.uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie w sprawie.

(...)