Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1309/15
Data wyroku: 2016-03-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Emerytura, Kapitał Początkowy
Podstawa prawna: art. 174 i 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 1309/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 marca 2016r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Dorota Malewicka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2016r. wS.
odwołaniaA. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 06 października 2015r. znak:(...)oraz decyzji z dn. 13 października 2015 r. Nr(...)

w sprawieA. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o wysokość kapitału początkowego i o prawo do emerytury

I
zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 13 października 2015r. i ustala prawoA. K.do emerytury od dnia 01 września 2015r.;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.na rzeczA. K.kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.;

III
oddala odwołanie od decyzji z dnia 06 października 2015r.;

Sygn. akt: IV U 1309/15UZASADNIENIE
W dniu 30 września 2015r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.wniosekA. K.o emeryturę w niższym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach. W związku z powyższym wnioskiem, decyzją z 6 października 2015r. organ rentowy ponownie ustalił wysokość kapitału początkowego ubezpieczonego na dzień 1 stycznia 1999r. w kwocie 122 342,33 złotych. Do ustalenia wysokości kapitału początkowego organ rentowy przyjął okresy składkowe w wymiarze 23 lata, 9 miesięcy i 20 dni oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 16 dni (decyzja z 6 października 2015r. k.23 akt o ustalenie kapitału początkowego).
Następnie decyzją z 13 października 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeodmówiłA. K.prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udowodnił, iż do dnia 1 stycznia 1999r. osiągnął 25-letni okres składkowy i nieskładkowy. Organ rentowy podniósł, że udowodniony okres ubezpieczenia wynosi 23 lata, 10 miesięcy i 6 dni, z czego okresy składkowe stanowią 23 lata, 9 miesięcy i 20 dni, a okresy nieskładkowe 16 dni. Do okresu ubezpieczenia organ rentowy nie zaliczył – jako okresu uzupełniającego – okresu pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców od 7 sierpnia 1971r. do 19 listopada 1973r., gdyż w tym okresie przez rok uczęszczał on do szkoły, dlatego nie mógł pracować w gospodarstwie w pełnym wymiarze czasu pracy, jak wskazują na to w złożonych zeznaniach świadkowie (decyzja z 13 października 2015r. k.27 akt emerytalnych).
Odwołania od obu w/w decyzji złożył ubezpieczonyA. K.wnosząc o ich zmianę poprzez zaliczenie do wysokości kapitału początkowego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 7 sierpnia 1971r. do 19 listopada 1973r., a także zaliczenie tego okresu do okresu wymaganego do nabycia emerytury i w konsekwencji przyznanie mu emerytury. W uzasadnieniu stanowiska ubezpieczony wskazał, że wbrew twierdzeniom organu rentowego we wskazanym okresie stale pracował w gospodarstwie rolnym rodziców i z pracą tą nie kolidował fakt nauki przez 10 miesięcy w Szkole Przysposobienia Rolniczego wG.oddalonym od miejsca zamieszkania o 2 km. Nauka w powyższej szkole trwała od 4 do 5 godzin i nie kolidowała z pracą w gospodarstwie rolnym (odwołanie k.1-2 akt sprawy). Odwołania ubezpieczonego od decyzji z 6 października 2015r. i 13 października 2015r. zarejestrowane zostały pod sygnaturami akt odpowiednio IV U 1309/15 i IV U 1310/15. Postanowieniem z 31 marca 2016r. Sąd połączył sprawę z odwołania od decyzji z 13 października 2015r. ze sprawą z odwołania od decyzji z 6 października 2015r. celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą akt IV U 1309/15 (postanowienie z 31 marca 2016r. k.21 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o oddalenie obu odwołań powołując się na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w decyzji z 13 października 2015r. W odniesieniu zaś do odwołania od decyzji z 6 października 2015r. organ rentowy podniósł, że przepisy ustawy emerytalnej nie przewidują zaliczenia do ustalenia kapitału początkowego okresu pracy w gospodarstwie rolnym (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.3-4 i 14-15 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyA. K.urodził się w dniu (...)wG.powiatW.. Rodzice ubezpieczonegoS.iC.małż.K.w latach 70-tych byli właścicielami gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsiŻ.gminaG.o powierzchni 8 ha (zaświadczenie Wójta GminyG.z 4 września 2015r. k.9 akt emerytalnych). Ubezpieczony od urodzenia mieszkał z rodzicami na terenie powyższego gospodarstwa (zaświadczenie o zameldowaniu k.13 akt emerytalnych). Po ukończeniu szkoły podstawowej, co nastąpiło z rocznym opóźnieniem z powodu powtarzania klasy, czyli w wieku 16 lat – od 1 września 1971r. ubezpieczony rozpoczął naukę w dwuletniej Szkole Przysposobienia Rolniczego wG., przy czym z uwagi na sytuację rodzinną – chorobę matki, szkoły tej nie ukończył przerywając naukę po pierwszym roku. Od ukończenia 16. roku życia – w dniu 7 sierpnia 1971r. do podjęcia pierwszej pracy zawodowej w dniu 20 listopada 1973r. (świadectwo pracy na k.3 akt o ustalenie kapitału początkowego), ubezpieczony stale pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, przy czym przez pierwszy rok z tego okresu pracę tę łączył z nauką w w/w szkole położonej wG.,tj. 3 km od wsiŻ.. Na posiadanych gruntach uprawiane było zboże, ziemniaki, rzepak. W gospodarstwie hodowane były krowy w ilości 2-3 sztuki, trzoda chlewna w ilości około 10 sztuk jednocześnie, drób. Był koń wykorzystywany do prac polowych. Do Szkoły Przysposobienia Rolniczego wG.ubezpieczony dojeżdżał rowem, co zajmowało mu kilkanaście minut w jedna stronę. Zajęcia w szkole trwały od 4 do 5 godzin i odbywały się w różnych godzinach z uwagi na to, że Szkoła Przysposobienia Rolniczego korzystała z pomieszczeń Szkoły Podstawowej wG.. Przed zajęciami w szkole i po tych zajęciach, a od wiosny 1972r. ,tj. po przerwaniu nauki w szkole do 19 listopada 1973r. ubezpieczony stale – codziennie pracował w gospodarstwie rolnym. W rozpatrywanym okresie ubezpieczony był najstarszym dzieckiem w domu, jego matka chorowała na nowotwór, a ojciec miał problemy z kręgosłupem. Ubezpieczony ma starsze rodzeństwo, ale w rozpatrywanym okresie rodzeństwo to pracowało wW.. W związku z taką sytuacją rodzinną obowiązki związane z pracą w gospodarstwie rolnym spadły w głównej mierze na ubezpieczonego. Ubezpieczony codziennie wstawał o godzinie 5 rano i wykonywał poranny obrządek zwierząt – karmienie, pojenie, dojenie krów, co zajmowało mu około 2 godzin. Czynności te powtarzał wieczorem. Ponadto wykonywał wszystkie inne czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Pracował w polu - przy orce, zasiewach, sianokosach, żniwach, wykopkach, omłotach. Chodził pomagać w pracach polowych sąsiadom, a potem oni przychodzili na tzw. odrobek do rodziców ubezpieczonego. Praca w gospodarstwie rolnym zajmowała ubezpieczonemu co najmniej 4 godziny dziennie, a w okresie kiedy nie uczył się w szkole nawet kilkanaście godzin dziennie. Gospodarstwo rolne stanowiło jedyne źródło utrzymania rodziny. Rodzice ubezpieczonego sprzedawali trzodę chlewną, drób, w tym gęsi, pierze (zeznania świadków:T. S.k.22v-23 – nagranie od minuty 27 do 36,Z. S.k.23 – nagranie od minuty 36 do 43 iT. B.k.23-23v – nagranie od minuty 43 do 50 oraz zeznania ubezpieczonego k.23v – nagranie od minuty 50 do 52 i k.21v-22 – nagranie od minuty 3 do 22).
Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego (raport z analizy konta k.23 akt emerytalnych).
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieA. K.od decyzji z 13 października 2015r. odmawiającej mu prawa do emerytury podlegało uwzględnieniu.
Zgodnie zart.184 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ,tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art.32 ust.1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z§4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 25 lat mężczyzna), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z §2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnia przesłankę wymaganego okresu ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat. Uwzględniony przez organ rentowy okres ubezpieczenia wynosi 23 lata, 10 miesięcy i 6 dni. Poza sporem pozostawało, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek 60 lat oraz spełnił przesłankę stażu pracy w szczególnych w wymiarze 15 lat. Ubezpieczony podnosił, że posiada 25-letni okres ubezpieczenia, gdyż wykazany okres składkowy i nieskładkowy należy uzupełnić okresem pracy w gospodarstwie rolnym jego rodziców od ukończenia 16. roku życia ,tj. od 7 sierpnia 1971r. do 19 listopada 1973r. ,tj. do chwili podjęcia pierwszej pracy zawodowej, co nastąpiło w dniu 20 listopada 1973r. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe wykazało słuszność twierdzeń ubezpieczonego i dało podstawy do ustalenia, że w w/w okresie ubezpieczony stale pracował w gospodarstwie rolnym rodziców wykonując wszystkie stale i sezonowe prace związane z hodowlą zwierząt i uprawą ziemi. Ubezpieczony codziennie pracował przy porannym i wieczornym obrządku zwierząt i tylko ta czynność zabierała mu około 4 godzin, a ponadto wykonywał inne potrzebne prace w obejściu i w polu (vide: ustalenia faktyczne). Ustaleń o stałej pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym nie podważa fakt, że przez okres od września 1971r. do wiosny 1972r. ubezpieczony uczył się równolegle w Szkole Przysposobienia Rolniczego wG.. Szkoła ta oddalona była od miejsca zamieszkania ubezpieczonego od 3 km i dojazd do niej (rowerem) zajmował mu kilkanaście minut. Nauka zaś w szkole nie trwała dłużej niż 5 godzin. W tych okolicznościach w pełni wiarygodne są twierdzenia ubezpieczonego i zeznania świadków z których wynika, że ubezpieczony łączył naukę w w/w szkole z pracą w gospodarstwie rolnym i pracę tę wykonywał przez co najmniej 4 godziny dziennie, przy czym praca ta miała istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania przedmiotowego gospodarstwa. Wobec powyższego zgodnie zart.10 ust.1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychSąd uznał, że okres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym od 7 sierpnia 1971r. do 19 listopada 1973r. podlega doliczeniu do okresu wymaganego do emerytury, sprawiając że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się okresem ubezpieczenia w wymiarze 25 lat
Mając na uwadze powyższe na podstawieart.47714§2 kpcSąd zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, żeA. K.przysługuje prawo do emerytury od 1 września 2015r. ,tj. od miesiąca, w którym ubezpieczony wystąpił z wnioskiem o świadczenie – pkt I wyroku. Ponadto zgodnie w wynikiem sprawy Sąd zasądził od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – pkt II wyroku – wg stawki minimalnego wynagrodzenia adwokata wynikającej z§12 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu– w brzmieniu obowiązującym od 1 sierpnia 2015r. do spraw wszczętych po tej dacie.
W odniesieniu do odwołania ubezpieczonego od decyzji z 6 października 2015r. o ustaleniu kapitału początkowego Sąd stwierdził, że odwołanie to nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stanowisku ubezpieczonego okres pracy w gospodarstwie rolnym, o którym mowa w art.10 ust.1 ustawy emerytalnej nie jest uwzględniany przy ustalaniu kapitału początkowego. W tym miejscu wskazać należy na przepisart.174 ust.2 pkt 1-3 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy ,tj. przed 1 stycznia 1999r. okresy składkowe, o których mowa w art.6, okresy nieskładkowe, o których mowa w art.7 pkt 5 oraz okresy nieskładkowe, o których mowa w art.7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art.5 ust.2 ustawy. Mając na uwadze powyższą regulację, na podstawieart.47714§1 kpcSąd oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji z 6 października 2015r.