Sąd Apelacyjny w Katowicach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKzw 202/16
Data wyroku: 2016-03-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Piotr Mirek

Sygn. akt II AKzw 202/16

POSTANOWIENIE
Dnia 11 marca 2016 roku
Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział II Karny w składzie:
Przewodniczący:  SSAPiotr Mirek
Protokolant:   Damian Skril
Stawił się ProkuratorDariusz Wiora
po rozpoznaniu w sprawieK. G.
na skutek zażalenia wniesionego przez obrońcę skazanego
na postanowienie Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z dnia 22 stycznia 2016 roku, sygn. akt III 1Ko 497/15
w przedmiocie umorzenia postępowania wykonawczego w kwestii warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności
na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.w zw. zart. 1 § 2 k.k.w.

p o s t a n a w i a:
uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Okręgowemu w Bielsku‑Białej do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem skazanego w przedmiocie warunkowego zawieszenie wykonania kary 2 lat pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Bielsku‑Białej z dnia 7 maja 2014 r., III K 38/14, stwierdzając, że w przypadku skazanego, któremu okres rocznego korzystania z odroczenia upłynął dopiero z dniem 16 grudnia 2015 r., brak podstaw do zastosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary w trybie znowelizowanego przepisuart. 152 k.k.w.Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że w przypadku skazanego nie znajduje zastosowania reguła zart. 4 § 1 k.k.
W zażaleniu wniesionym przez obrońcę skazanego zarzucono skarżonemu postanowieniu obrazę przepisu prawa materialnego a toart. 4 § 1 k.k.w zw. zart. 1 § 1 k.k.w zw. zart. 2 i 42 ust 1 Konstytucjipoprzez błędną wykładnię i uznanie, że brak jest podstaw do zastosowania reguł wynikających z tychże przepisów w postępowaniu wykonawczym, w sytuacji gdy po pierwsze podstawą orzekania w niniejszej sprawie są przepisy prawa karnego materialnego, tj.art. 69 – 75 k.k., po drugie stosowanie do sprawy przepisów ustawy, która jest dla skazanego oczywiście mniej korzystna niż ustawa obowiązująca w czasie czynu, stanowi pogwałcenie zasadylex severior retro non agit, wynikającej zarówno z norm rangi konstytucyjnej, jak również z przepisówkodeksu karnego.
Stawiając ten zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku skazanego lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
W realiach niniejszej sprawy oczywistym jest, że skazany nie spełnia warunków formalnych uprawiających go w myśl przepisuart. 152 § 1 k.k.w.w brzemieniu nadanym mu ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 20 marca 2015 r.) do ubiegania się o warunkowe zawieszenie kary pozbawienia wolności w postępowaniu odwoławczym. Nie ulega również wątpliwości, że oceniając sytuację skazanego według stanu prawnego sprzed 1 lipca 2015 r. należałoby przyjąć, że zachodzą warunki formalne uprawniające skazanego do wystąpienia z wnioskiem o zastosowanie instytucji zart. 152 § 1 k.k.w.
Wbrew sugestiom wyrażanym na posiedzeniu odwoławczym przez obrońcę skazanego oraz w piśmie uzupełniającym zażalenie, stwierdzić też trzeba, iż sam fakt odniesienia się przez ustawodawcę w przepisach przejściowych ustawy nowelizacyjnej do sytuacji poszczególnych „grup” skazanych, tak, jak to miało miejsce np. w przypadku skazanych, których dotyczą uregulowania zawarte w art. 20, 21, 23, 25 tejże ustawy, nie stanowi wystarczającego argumentu na poparcie tezy, że ustawodawca wyłączył spod działania znowelizowanych przepisów tych skazanych, którzy nie zostali w nich wymienieni.
W tym zakresie, w którym brak szczególnych unormowań intertemporalnych, przyjąć trzeba, że ustawa nowelizacyjna wchodzi w obowiązujący porządek prawny zgodnie z ogólnymi regułami, właściwymi tej materii prawnej, którą zmienia.
W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy stosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary w postępowaniu wykonawczym poddaje się regule intertemporalnej zart. 4 § 1 k.k., czy też instytucja ta podlega wyłącznie reżimowi przepisów postępowania wykonawczego.
Mając na uwadze przedstawioną poniżej argumentację stwierdzić trzeba, że warunkowe zawieszenie wykonania kary w trybieart. 152 § 1 k.k.w.jest instytucją o charakterze materialnoprawnym, do której ma zastosowanie zasada określona wart. 4 § 1 k.k.
Zajmując takie stanowisko, Sąd Apelacyjny nie traci z pola widzenia tego, że zgodnie z dyspozycjąart. 1 § 1 k.k.w.wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym odbywa się co do zasady według przepisów tego kodeksu, a w zakresie dotyczącymart. 152 k.k.w.ustawa nowelizacyjna nie przewiduje żadnych ograniczeń czasowych w stosowaniu nowych unormowań. Nie oznacza to jednak, że każda instytucja uregulowana przepisami zamieszczonymi wk.k.w.jest wyłączona spod działania znanej prawu karnemu materialnemu regułylex severior retro non agit. Takie podejście do przepisówk.k.w.byłoby nieuprawnionym uproszczeniem. O tym, czy mamy do czynienia wyłącznie z instytucją prawa wykonawczego czy też instytucją prawa materialnego, związaną z orzekaniem o odpowiedzialności za popełnione przestępstwo nie decyduje miejsce, w którym została zapisana, lecz jej charakter i materia, którą reguluje. Jeżeli zatem na etapie wykonywania orzeczenia pojawi się potrzeba „orzekania o przestępstwie” to również w postępowaniu wykonawczym może mieć zastosowanie reguła kolizyjna określona wart. 4 § 1 k.k.
Nie wydaje się koniecznym szersze uzasadnianie tej tezy, a wystarczającym jest odwołanie się do poglądu wyrażonego w postanowieniu SN z dnia 28 sierpnia 2013 r. ,V KK 160/13 (OSNKW 2013/12/106), który Sąd Apelacyjny w pełni podziela. Nie wykluczając dopuszczalności stosowaniaart. 4 § 1 k.k.w postępowaniu wykonawczym, Sąd Najwyższy wskazał w tym postanowieniu na ograniczenie takiej możliwości wyłącznie do sytuacji „orzekania o przestępstwie”, w szczególności co do rozmiarów i form orzeczonej wcześniej w wyroku odpowiedzialności karnej sprawcy.
Pewną wskazówkę interpretacyjną pomocną w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy stanowi stanowisko wyrażane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w tym min. w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., SK 62/13, (OTK-A 2015/5/63) dotyczącym problematyki stosowania ustawy względniejszej przy orzekaniu o karze zastępczej. W wyroku tym wskazano na konieczność oceniania zmian w zakresie konsekwencji wynikających z uchylania się od wykonania kary ograniczenia wolności przez pryzmat reguły zart. 4 § 1 k.k.
Taka sama sytuacja zachodzi również w przypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w trybieart. 152 k.k.w.Nie zmienia tego faktu to, że zastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w postępowaniu wykonawczym jest ściśle powiązane z typową instytucją tego postępowania, jaką jest odroczenie wykonania kary, a nawet od niej uzależnione (zostało zresztą zamieszczone w oddziale 10k.k.w.dotyczącym odroczenia i przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności).
Korzystanie z odroczenia wykonania kary jest warunkiem formalnym koniecznym do ubiegania się o warunkowe zawieszenie jej wykonania ale przesłanki stosowania tej instytucji jak i zasady jej stosowania oraz następstwa orzeczenia wydanego w trybieart.152 § 1 k.k.w.mają charakter materialnoprawny i na nowo kształtują sytuacje skazanego.
Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad określonych wart. 69 – 75 k.k.oznacza przecież, że decydując o warunkowym zawieszeniu wykonania kary, sąd musi ocenić celowość takiego rozstrzygnięcia przez pryzmat osiągnięcia celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa. Może wymierzyć grzywnę, czy też zastosować środki probacyjne. Nie ulega wątpliwości, że z tej perspektywy orzekanie w trybieart. 152 k.k.w.jest „orzekaniem o przestępstwie”. Co więcej, zarządzenie wykonania kary również następuje na podstawie przepisów prawa materialnego –art. 75 k.k.W tych warunkach trudno byłoby odrywać stosowanie instytucji zart. 152 k.k.w.od reguły intertemporalnej przewidzianej wart. 4 § 1 k.k.Słuszność powyższego stanowiska zdają się potwierdzać poglądy wyrażane w literaturze przedmiotu, według których przepisart.152 k.k.w.odwołujący się w swej istocie i poprzez treści do przepisówk.k., wprowadza typową instytucję probacyjną stosowaną po wykorzystaniu niektórych instytucji prawa karnego wykonawczego (por. Kodek karny wykonawczy. Red. J. Lachowski, P. Gensikowski, J. Potulski, L. Osiński, I Zgoliński C.H. Beck, 2015 – pub. Legalis komentarz do art. 152 k.k.w.), a norma zawarta wart. 152 k.k.w., jako norma materialnoprawna objęta jest ona gwarancjami wynikającym z treściart. 4 § 1 k.k.i nie podlega przyjętemu wKodeksie karnym wykonawczymreżimowi bezpośredniego stosowania ustawy nowej (por. W. Wróbel, Aktualne problemy intertemporalne okresu przejściowego po wejściu w życie ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych, z. 3 z 2015 r., str. 76).
Przy ocenie charakteru instytucji warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności w trybieart. 152 k.k.w.nie sposób też pominąć aktualnego kontekstu normatywnego tworzonego nowymi regulacjami wprowadzonymi dokodeksu karnego, które przesuwają „orzekanie o konsekwencjach prawnych czynu” w kierunku postępowania wykonawczego, dając sądowi możliwość istotnej modyfikacji sytuacji prawnej skazanego ukształtowanej prawomocnym wyrokiem – np. możliwość skrócenia kary, o której mowa wart. 75 § 3a k.k.czy też zamiany kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na karę ograniczenia wolności lub grzywnę w trybieart. 75a § 1 k.k.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł, jak sentencji.
Z. o treści powiadomić skazanego i obrońcę;
akta zwrócić