Sąd Okręgowy w Ostrołęce
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 257/16
Data wyroku: 2016-09-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marta Truszkowska, Małgorzata Mikos-Bednarz, Jerzy Dymke
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Teza: Wykładni oświadczenia woli stron należy dokonywać zgodnie z regułą wyrażoną w art. 65 par. 2 kc, zgodnie z którą w umowach należy raczej badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Co należy uzupełnić stwierdzeniem, że wykładni podlega rzeczywisty zamiar i wola stron w dacie złożenia kwestionowanych aktualnie oświadczeń woli, a nie to jak strony interpretują oświadczenie później, na skutek zmiany okoliczności, a w szczególności wskutek powstania pomiędzy nimi konfliktu czy sporu.

Sygn. akt I Ca 257/16

POSTANOWIENIE
Dnia 9 września 2016 r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Jerzy Dymke
Sędziowie: SO Małgorzata Mikos-Bednarz (spr.)
SO Marta Truszkowska
Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Chaberek
po rozpoznaniu w dniu 9 września 2016 r. w Ostrołęce
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. K.
z udziałemJ. M. (1)
o zasiedzenie
na skutek apelacji uczestnika postępowaniaJ. M. (1)od postanowienia Sądu Rejonowego w Pułtusku z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt I Ns 46/15

postanawia:

1
z urzędu sprostować oczywistą niedokładność w komparycji zaskarżonego postanowienia poprzez dopisanie po słowach „na rozprawie” wyrażenia„z wnioskuJ. K.” oraz oczywistą omyłkę w pkt 1. sentencji tegoż postanowienia w ten sposób, że w miejsce słowa:(...)wpisać prawidłowo:(...);

2
oddalić apelację;

3
zasądzić od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwotę 1.609,55 zł (jeden tysiąc sześćset dziewięć złotych i pięćdziesiąt pięć groszy) tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu apelacyjnym, w tym kwotę 1.200 zł tytułem wynagrodzenia zastępcy prawnego.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 19 października 2015r. wydanym w sprawie I Ns 46/15 Sąd Rejonowy w Pułtusku stwierdził, że wnioskodawczyniJ. K.nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 kwietnia 2005 roku własność zabudowanej nieruchomości położonej we wsiP., gminaP., oznaczonej nr 200/36 o powierzchni 0,0900 ha oznaczonej na mapie sporządzonej w niniejszym postępowaniu przez biegłego geodetęA. M.jako wariant 1.
Rozstrzygnięcie powyższe Sąd Rejonowy oparł na poniższych zasadniczych ustaleniach faktycznych:
Sąd Rejonowy na wstępie zauważa, że toczyły się praktycznie jednocześnie dwie sprawy między tymi samymi stronami, jedna o wydanie nieruchomości, gdzie powodem byłJ. M. (1), a pozwanąJ. K.broniła się zarzutem zasiedzenia nieruchomości, a druga wniesiona przezJ. K.o zasiedzenie tejże nieruchomości, gdzie uczestnikiem byłJ. M. (1).
Sprawa o wydanie nieruchomości prowadzona pod sygn. akt V C 125/13 zakończyła się prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Wyszkowie z dnia 21 sierpnia 2013 r. oddalającym powództwoJ. M. (1)wobec uznania, iż nastąpiło zasiedzenie nieruchomości przez pozwanąJ. K.. Apelacja wniesiona przez powodaJ. M. (1)została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 11 marca 2014r. (w sprawie pod sygn. akt. I Ca 53/14), który podzielił ustalenia co do zaistnienia przesłanek zasiedzenia nieruchomości.
W ramach ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy wyszedł od sporządzonej dnia 15 marca 1975r.(...), w której napisano, żeS. S. (1)bierze w dzierżawę na 99 lat odM. M. (1)działkę o powierzchni 1000 metrów kwadratowych za sumę 30 zł za 1 metr kwadratowy (k. 233 – 234). Między stronami nie było sporu, co do miejsca położenia działki w momencie spisywania umowy, a w rzeczywistościS. S. (1)wypłaciłM. M. (1)kwotę 40.000,00 zł., czyli o 10.000,00 zł. większą, niż to wynikało z pisemnej umowy.
Po sporządzeniu umowyS. S. (1)od kwietnia 1975r. objął ją w posiadanie samoistne, będąc przekonany, że kupił nieruchomość nieformalną umową kupna – sprzedaży. W 1977 r. ogrodził działkę i założył bramę. Następnie w wystąpił do Urzędu Gminy wP.w celu uzyskania zgody na budowę domku letniskowego na przedmiotowej działce. W dniu 7 grudnia 1979r. zawarł umowę o dostawę elementów domku letniskowego, zaś w dniu 10 stycznia 1980r. została zawarta umowa, której przedmiotem było wykonanie projektu domku letniskowego. W dniu 29 kwietnia 1980r.domek letniskowy został dostarczony do nieruchomości położonej wP., a następnie na niej postawiony.S. S. (1)doprowadził energię elektryczną i opłacał za jej pobór rachunki, opłacał podatek od nieruchomości, ponadto od kwietnia 1982r. regularnie ubezpieczał domek letniskowy. Czynności te po jego śmierci kontynuowała żonaI. S., a po jej śmierci córkaJ. K..
Następstwo prawne po stronie wnioskodawczyni Sąd Rejonowy wywiódł w oparciu o postanowienie spadkowe z dnia 29.12.1987r. Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w którym stwierdzono, że spadek poS. S. (1), zmarłym w 1982r. nabyły z mocy ustawy jego żonaI. S.i córkaJ. K.po 1/2 części każda z nich, zaś spadek poI. S., zmarłej w 1985r. nabyła z mocy ustawy córkaR. K.w całości.
W 1999r. wnioskodawczyni wraz z nieżyjącym obecnie mężem przestawili ogrodzenie nieruchomości od strony drogi oraz od strony północnej. Z tego względu, że stan posiadania działki po roku 1999 uległ pewnej nieznacznej zmianie, Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii biegłego geodety, aby wyodrębnić geodezyjnie, działkę będącą nieprzerwanie w posiadaniu wnioskodawczyni i jej rodziców od kwietnia 1975r.
Na podstawie przebiegu ogrodzenia przed i po jego przestawieniu Sąd Rejonowy doszedł do wniosku, że przez 30 lat w posiadaniu samoistnym rodziny wnioskodawczyni znajdował się obszar ziemi oznaczony jakodziałka numer (...)o powierzchni 0,0900 ha na mapie sporządzonej dla celów sądowych zasiedzenia nieruchomości przez biegłego sądowegoA. M.jako Wariant 1, wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 16.04.2015 roku za numerem P.(...).2015.413 przez Starostę(...)(błędnie wskazano w postanowieniu i jego uzasadnieniu Starostę(...)).
Powyższe ustalenia faktyczne doprowadziły Sąd Rejonowy do pozytywnego odniesienia się do wniosku o zasiedzenie z poniższym uzasadnieniem prawnym:
Z powołaniem się naart. 172 kciart. 176 kcSąd Rejonowy stwierdził, że aby spełnić przesłanki zasiedzenia wnioskodawczyni, a wcześniej jej rodzice musieli być jednocześnie samoistnymi posiadaczami nieruchomości i to przez cały okres posiadania oraz posiadać nieruchomość nieprzerwanie przez czas przewidziany w ustawie. A posiadaczem samoistnym rzeczy w rozumieniuart. 173 kcorazart. 336 kcjest ten, kto włada rzeczą w sposób jak najbardziej pełny, czyli jak właściciel. Oznacza to, że władający musi się znajdować w takiej sytuacji, która pozwala mu na korzystanie z rzeczy jakby była jego własnością. Przepisem pomocniczo zastosowanym przez Sąd byłart. 339 kci341 kcz których wynika domniemanie, że kto rzeczą faktycznie włada jest posiadaczem samoistnym, a posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. W tym wypadku ciężar dowodu przeciwnego spoczywa na stronie, która z obalenia domniemania wywodzi skutki prawne.
W oparciu o wskazane przepisy prawa materialnego Sąd Rejonowy stwierdził, żeS. S. (1),I. S.i następnie ich córkaJ. K.byli przekonani, że nabyli nieformalną umową z dnia 15 marca 1975r. własność działki o powierzchni 1000 metrów kwadratowych odM. M. (1). Świadczyć o tym mają postanowienia zawarte w umowie, charakterystyczne nie dla umowy dzierżawy, a dla umowy kupna-sprzedaży. Chodzi przede wszystkim o czasokres na który zawarta była umowa (99 lat) oraz określenie zobowiązania finansowego fikcyjnego „dzierżawcy” również w sposób charakterystyczny dla umowy przenoszącej własność (jednorazowa zapłata określona przez podanie ceny 1 metra kwadratowego). Przekazanie władztwa na okres 99 lat miało mieć charakter definitywny, a zapłacona cena za jeden metr kwadratowy odpowiadała cenom rynkowym nieruchomości.
Za początek samoistnego posiadania nieruchomości Sąd Rejonowy przyjął dzień 1 kwietnia 1975r.,tak bowiem wynikało to z zeznań wnioskodawczyni, korespondujących z datą zawarcia(...).
Oceniając zeznania słuchanych w sprawie świadków zawnioskowanych tylko przez wnioskodawczynię Sąd Rejonowy stwierdził, że zarówno uczestnik jak wcześniej jego matka nie kwestionowali, ale wręcz akceptowali fakt posiadania przezS. S. (1), a następnie przez jego następców prawnych przedmiotowej nieruchomości, tak jakby byli jej właścicielami. W oparciu o zeznania świadkówW. J.iB. J.Sąd Rejonowy określił jaki był rzeczywisty zamiar stron(...)z dnia 15 marca 1975r. ŚwiadekB. J.zeznał, że swoją działkę w 1968r. również „kupił na pisemną umowę dzierżawy” i dopiero na początku lat 80 – tych uregulował notarialnie z właścicielem kwestię własności działki. Co w ocenie Sądu Rejonowego dowodzi istnienia praktyki zawierania fikcyjnych umów dzierżawy, które w rzeczywistości miały na celu przeniesienie własności nieruchomości za jej cenę rynkową, a praktyka taka wynikała z tego, że wówczas osoba nie posiadająca kwalifikacji rolniczych nie mogła kupić ziemi rolnej.
Wskazując na właścicielskie zachowania ojca wnioskodawczyniS. S. (1)Sąd Rejonowy wskazał na czynności faktyczne podejmowane chronologicznie po objęciu działki w posiadanie takie jak: wybudowanie ogrodzenia, doprowadzenie energii elektrycznej i założenia na swoje nazwisko licznika kontrolujący pobór tej energii, zakup i postawienie na niej domu letniskowego, opłacanie podatków.
Te czynności właścicielskie nie spotykały się z żadną negatywną reakcją zarówno ze strony uczestnika postępowania, jak i jego matki, którzy, całkowicie aprobowali działaniaS. S. (1), a później jego następców prawnych. Sytuacja ta zmieniła się w 2008r., ale ocenie Sądu I instancji dla wyniku niniejszej sprawy nie miało to już znaczenia, ponieważ Sąd stwierdził zasiedzenie nieruchomości z dniem 1 kwietnia 2005r.
Z uwagi na zmianę zakresu posiadania po przestawieniu ogrodzenia w 1999r. w ocenie Sądu Rejonowego przedmiotem zasiedzenia mogła być jedynie ta część działki, która przez okres 30 lat była w samoistnym posiadaniu wnioskodawczyni i jej rodziny, a mianowicie jest todziałka oznaczona numerem (...)o powierzchni 0,0900 ha na mapie sporządzonej przez biegłego sądowegoA. M.jako Wariant 1, bowiem fakt sprzątania terenu przy płocie od strony drogi dojazdowej do działki, który został dogrodzony w 1999r. to za mało, aby doprowadzić do zasiedzenia tego terenu.
O kosztach postępowania nieprocesowego Sąd Rejonowy orzekł w oparciu oart. 520 § 2 kcobciążając kosztami uczestnika postępowania.
Apelacjęwniósł uczestnik postępowaniaJ. M. (2)– reprezentowany na etapie postępowania apelacyjnego przez zawodowego pełnomocnika.
Postanowienie zostało z zaskarżone w całości i oparte na poniższych zarzutach:
I.Obrazy przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.:
1.art. 233§1 kpcw zw. zart. 328§2 kpcpolegające na przekroczeniu swobodnej oceny dowodów i niedostatecznym wyjaśnieniu w zaskarżonym orzeczeniu podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia poprzez dowolne uznanie, że wnioskodawczyni z dniem 1.04.2005r. nabyła nieruchomość oznaczoną nr. 200/36 o pow. 0,0900 ha podczas gdy z materiału dowodowego w ocenie apelującego wynika, iż;
- poprzednik prawny zawarł umowę dzierżawy,
-wnioskodawczyni nie uiszczała podatku od spornego gruntu a jedynie od domku letniskowego postawionego na fundamentach należących do uczestnika,
- w 1987r. nastąpiło wydzieleniedziałki (...)zdziałki (...), zaś w 1999r. doszło do zmiany granicdziałki (...), a uczestnik w tym czasie prowadził postępowanie przed organami samorządowymi czy też sądami wieczystoksięgowymi co miało wpływ na ustalenie rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia czy też przerwania biegu zasiedzenia,
- wnioskodawczyni nie była w stanie sprecyzować w trakcie postępowania jaki jest obszardziałki (...), do której zgłaszała roszczenie co ma świadczyć o braku wiarygodności twierdzeń wnioskodawczyni w zakresie samoistności posiadania wydzielonejdziałki (...).
2.art. 233 kpcw zw. zart. 316 kpcpoprzez niedokonanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, wybiórczą ocenę dowodów polegającą na nieuwzględnieniu i pominięciu faktów i dowodów, w tym:
- dokumentów, zeznań świadków i uczestnika, że dopiero w 1977r. poprzednik prawny wnioskodawczyni ogrodziła działkę i założył bramę, że w 7.12.1979r. zawarł umowę o dostawę domku kempingowego, ale dopiero 10.01.1980r. zawarł umowę o wykonanie projektu domu letniskowego i dopiero 29.04.1980r.dom został dostarczony i postawiony na podpiwniczeniu uczestnika, co ma potwierdzać brak przeniesienia własności na rzecz poprzedników wnioskodawczyni,
- złożonych przez uczestnika dokumentów, które wskazują iż nie mogło dojść do rozpoczęcia biegu zasiedzenia;
co w konsekwencji w ocenie apelującego doprowadziło do błędnego obliczenia okresu posiadania przez wnioskodawczynię, nieruchomości zagospodarowanej rekreacyjnie.
3.art. 227 kpcw zw.art. 217 §1 i 2 kpcpoprzez bezpodstawne oddalenie wszystkich wniosków dowodowych zgłoszonych przez uczestnika w toku postępowania, wniosku o wyłączenie biegłego, nie uwzględnienie zastrzeżeń do opinii – które służyły ustaleniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia i poddawały w wątpliwość wiarygodność stanowiska biegłego, wnioskodawczyni i świadków;
4.art. 328 kpcpoprzez brak odniesienia się przez Sąd w uzasadnieniu do składanych przez uczestnika uwag w trakcie postępowania i nie wskazania przyczyn oddalenia wszystkich wniosków dowodowych uczestnika, wniosku o uzupełnienie opinii co uniemożliwia merytoryczne odniesienie się w apelacji do stanowiska Sądu.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie tj.;
1.art. 172 kcpoprzez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że zaistniały przesłanki do zasiedzenia,
2.art. 176 kcpoprzez błędne uznanie, iż od 1975r. wnioskodawczyni (i wcześniej jej rodzice) byli posiadaczami samoistnymi nieprzerwanie przez czas przewidziany w ustawie ,
3.art. 336kcpoprzez przyjęcie, że wnioskodawczyni oraz jej poprzednicy byli posiadaczami samoistnymidziałki (...),
4.art. 339 kcpoprzez przyjęcie w stosunku do wnioskodawczyni domniemania, iż jest ona posiadaczem samoistnymdziałki (...), podczas gdy właścicielem działki nieprzerwanie był uczestnik,
5.art. 695 kcw zw. zart. 160 kc(w brzmieniu obowiązującym w 1975r.) poprzez uznanie, że nie doszło do zawarcia umowy dzierżawy,
6.art. 123kcpoprzez jego niezastosowanie, pomimo, że już 1987r., a następnie w 1999r.i w latach kolejnych w wyniku działań uczestnika przed organami i sądami, przy przyjęciu że w ogóle zaczął biec termin zasiedzenia, doszło do jego przerwania.
Ponadto apelujący na podst.art. 368 §1 pkt. 4 kpcw zw. zart. 217§1 kpcart. 227 kpciart. 232 kpcw zw. zart. 391kpc:
1.powołał nowe fakty – potwierdzenie uiszczania podatku przez uczestnika jako właściciela spornej nieruchomości w treści pisma Urzędu GminyP.z dnia 27.10.2015r. (k.628), będącym odpowiedzią na pismo apelującego z dnia 19.10.2015r.;
2.dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów powoływanych w pismach uczestnika postępowania składanych w trakcie trwania postępowania na okoliczności wskazane w uzasadnieniu pism.
W konsekwencji tak postawionych zarzutów apelacyjnych apelujący uczestnik postępowaniaJ. M. (1)zawnioskował o oddalenie wniosku o zasiedzeniedziałki (...)o pow. 0,900 ha wydzielonej zdziałki (...), jak również z ostrożności procesowej oddalenie wniosku o zasiedzeniedziałki (...); ewentualnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
WnioskodawczyniJ. K.wniosła o oddalenie apelacji i zasadzenie kosztów postępowania apelacyjnego, składając na rozprawie zestawienie kosztów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestnika postępowania jako nieuzasadniona i pozbawiona przekonujących argumentów apelacyjnych podlegała oddaleniu.
Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego pomimo niedoskonałości formalnej i merytorycznej sporządzonego pisemnego uzasadnienia odpowiada prawu, ma swoje oparcie w dopuszczonym i zgromadzonym materiale dowodowym.
Prawidłowej oceny materiału dowodowego nie zmieniają dowody z dokumentów składanych przez uczestnika w postępowaniu pierwszo-instancyjnym i w tym postępowaniu pominięte, ale dopuszczone w postępowaniu apelacyjnym na wniosek apelującego.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, co celowo zostało pominięte w apelacji, że przesłanki zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości były już poddane pod osąd Sądu Rejonowego w Pułtusku w sprawie VC 125/13 z powództwa wywiedzionego pozwem z dnia 21.06.2012r. przezJ. M. (1)przeciwkoJ. K.o wydanie nieruchomości. W wyniku rozpoznania apelacji powodaJ. M. (1)w sprawie I Ca 53/14 wyrokiem z dnia 11 marca 2014r. jego apelacja została oddalona. Wówczas Sąd odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne i wywiedzione na ich podstawie konsekwencje prawne oparte na podniesionym w sprawie o wydanie nieruchomości zarzucie merytorycznym tj. zarzucie zasiedzenia. W procesie o wydanie nieruchomości obecna wnioskodawczyni/a uprzednio pozwana obroniła się zarzutem zasiedzenia skutkującym oddaleniem powództwa o wydanie nieruchomości.
W niniejszej sprawie o zasiedzenie, uczestnik postępowaniaJ. M. (1)nie powołał się na żadne nowe okoliczności i dowody, które nakazywałyby inaczej niż przyjęto dotychczas, interpretować i oceniać cel pisemnej umowy z dnia 15.03.1975r.
Wprawdzie w sprawie VC 125/13 zasiedzenie nie było przedmiotem rozstrzygnięcia, ale główną przesłanką oddalenia powództwa o wydanie nieruchomości. Obie sprawy obecna o zasiedzenie i zakończona o wydanie nieruchomości rozpoczęły swój bieg prawie jednocześnie, pozostają ze sobą w związku merytorycznym i dlatego prawomocne orzeczenie w sprawie o wydanie nieruchomości nie może pozostawać bez znaczenia prawnego w sprawie niniejszej czego apelujący zdaje się świadomie nie zauważać.
Ustalenia faktyczne i argumentacja prawna w kontekście oceny „umowy dobrowolnej” z dnia 15 marca 1975r. jak i faktyczne przejawy samoistności posiadania przez rodziców wnioskodawczyni i później samą wnioskodawczynię, nadal pozostają aktualne w niniejszej sprawie z wnioskuJ. K.o zasiedzenie. Co jest istotnym argumentem w niniejszej sprawie, a do czego apelacja się nie odnosi. W apelacji niniejszej nie zakwestionowano ustaleń ze sprawy VC 125/13 (I Ca 53/14), nie wskazano aby Sądy obu instancji popełniły błędne ustalenia i oceny prawne, chociaż uzasadnienie Sądu I instancji w niniejszej sprawie w sposób bezpośredni do takiego stanu rzeczy się odnosi.
W niniejszej sprawie brak podstaw do podważania i kontestowania oceny prawnej stanu faktycznego przyjętego za przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie o wydanie nieruchomości. Ta ocena prawna pozostaje aktualna w sprawie niniejszej
(uzasadnienie drugo instancyjne w sprawie I Ca 53/14 załączone na k. 371-377).
Podzielić i powtórzyć należy argumentację, że celem i zgodnym zamiarem stron „umowy dobrowolnej” z dnia 15 marca 1975r. zawartej pomiędzy ojcem wnioskodawczyni (S. S. (1)), a matką uczestnika postępowania (M. M. (1)) było przeniesienie własności nieruchomości o pow. 1000 metrów kwadratowych za cenę 30 zł za 1 metr kwadratowy, co odpowiadało wówczas aktualnej wartości rynkowej nieruchomości, zapłaconej jednorazowo jako cena a nie czynsz.
Analizując treść umowy (k. 233-234) o następującej treści: ”S. S. (2)bierze w dzierżawę na 99 lat od(...)M.działkę klasy VI o powierzchni 1000m2za sumę 30 zł za 1m2”i późniejsze bezpośrednie czynności faktyczne podejmowane przezS. S. (1)wobec przedmiotowej działki, nie sposób zaprzeczyć, że wolą stron było zawarcie nieformalnej umowy sprzedaży.
Wykładni oświadczenia woli stron należy dokonywać zgodnie z regułą wyrażoną wart. 65 §2 kc, zgodnie z którą w umowach należy raczej badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Co należy uzupełnić stwierdzeniem, że wykładni podlega rzeczywisty zamiar i wola stron w dacie złożenia kwestionowanych aktualnie oświadczeń woli, a nie to jak strony interpretują oświadczenie później, na skutek zmiany okoliczności, a w szczególności wskutek powstania pomiędzy nimi konfliktu czy sporu.
Jaki był zgodny i umówiony zamiar stron należy ocenić na dzień sporządzania umowy z dnia 15.03.1975r. a nie ich aktualną wygodną interpretację dla uczestnika postępowania .
A jaki był cel kwestionowanej aktualnie przez uczestnika umowy, wynika z dowodów osobowych zawnioskowanych przez wnioskodawczynięJ. K.. Świadkowie, którzy znali strony umowy, mieszkali w pobliżu, czy nawet nabywali nieruchomości w podobnej formie i treści zgodnie przyznają, że wolą stron było przeniesienie własności, a taką formę i treść umowie nadano tylko dlatego, że wówczas osoba nie posiadająca statusu rolnika nie mogła nabyć nieruchomości rolnych.
Według obowiązującego w 1975r brzmieniaart. 695 kcdzierżawę zawartą na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po upływie tego terminu za zawartą na trzy lata; w braku wypowiedzenia na rok przed upływem trzechlecia dzierżawa przedłuża się na dalsze trzy lata.
Z tamtego stanu prawnego w sposób oczywisty wynikało, że umowę dzierżawy można było zawrzeć na czas dłuższy niż dziesięć lat, jednakże jej skuteczność nie mogła wykraczać w żadnym wypadku poza łączny okres szesnastu lat. Gdyby więc nawet próbować zakwalifikować sporną umowę jako umowę dzierżawy, to skoro została zawarta na 99 lat była nieważna, gdyż w istocie była obejściem wymaganej dla umowy sprzedaży nieruchomości formy aktu notarialnego(art. 158w zw. zart. 58 § 1 k.c.).
Już na gruncie obecnie obowiązującego stanu prawnego w zakresie treściart. 695 kcSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2016r. (IV CSK 662/15) w sposób jednoznaczny potwierdził, iż postanowienie umowy dzierżawy przyznające dzierżawcy uprawnienie do jej przedłużenia na kolejne 30-letnie okresy (art. 695 § 1w związku zart. 58 § 1 i 3 k.c.) jest nieważne. Nie jest bowiem dopuszczalne takie ustalenie treści stosunku zobowiązaniowego lub jego celu, gdzie dochodziłoby do naruszenia przepisów bezwzględnie obowiązujących. Innymi słowy, granica swobody umów kończy się tam gdzie postanowienie umowy narusza przepis o takim charakterze. Jakoius cogenstraktować należy nie tylko te przepisy, z których redakcji wyraźnie wynika ich bezwzględnie obowiązujący charakter, lecz także te, których treść jest wyrazem zasady moralnej, wyraża intencję ochrony porządku publicznego lub odzwierciedla istotny cel społeczno-gospodarczy. Cel umowy sprzeczny z prawem nie musi być celem wspólnym dla obu stron, wystarczy, że do jego osiągnięcia dąży jedna ze stron umowy, a druga jest tego świadoma lub - biorąc pod uwagę okoliczności zawarcia umowy oraz jej treść - powinna być świadoma.
Wprawdzie jest to orzeczenie najnowsze odnoszące się do aktualnego stanu prawnegoart. 695 kc, niemniej jednak ma swoje bezpośrednie przełożenie na stan faktyczny w niniejszej sprawie. „Umowa dobrowolna”, która tylko w treści mówi o dzierżawie na 99 lat jest nieważna, bowiem jej dalsze postanowienia temu zaprzeczają. Chociażby to, że nabywcaS. S. (1)nie miał obowiązku uiszczania periodycznego czynszu dzierżawnego, przy jej zawarciu zapłacił cenę zakupu, co nie jest kwestionowane. Gdyby to miała być umowa dzierżawy to brak w niej postanowień odnośnie warunków zwrotu nieruchomości, wypowiedzenia umowy, rozliczenia z nakładów, nie określono praw i obowiązków stron w trakcie obowiązywania umowy.
Nie sposób też zaprzeczyć, że do 2008r.M. M. (1)a później jej następcaJ. M. (1)(od 2007r.) nie podejmowali wobec przedmiotowej nieruchomości żadnych czynności faktycznych wobecS. S. (1)i jej następców. a zmierzających do wyzucia ich z posiadania właścicielskiego. Z pozwem o wydanie nieruchomości powód wystąpił dopiero w 2012r.
Powyższe neguje zasadność zarzutu naruszeniaart. 695 kcw zw. zart. 160 kc.orazart. 233 kpcw zakresie błędnej oceny umowy z dnia 15 marca 2016r
Bezpośrednio po nabyciu nieruchomości o pow. 1000 metrów kwadratowych opisanej w umowie co do miejsca usytuowania, nabywcaS. S. (1)przystąpił do jej zagospodarowania. Początkowo wykorzystywał działkę do zamieszkiwania w formie kempingu, w 1977r. ogrodził działkę siatką i założył bramę wjazdową, wykopał studnię, urządził szambo, w 1978r. złożył do gminy wniosek o zgodę na wybudowanie domku letniskowego na podbudowie betonowej, w 1979r. zawarł umowę o projekt domku, o dostawę jego elementów, w 1980r. podłączył energię elektryczną (gdzie w umowie stwierdza się, że jest właścicielem), od 1981r. do 2012r. nakazy płatnicze były wystawiane na nazwiskoS. S. (1)a później na nazwisko wnioskodawczyni, od 1982r. do 2012r. zawierane były umowy ubezpieczenia budynku letniskowego, w 1999r. rodzice wnioskodawczyni przesunęli ogrodzenie działki w stronę drogi, wykonując trwałe ogrodzenie i zmieniając wjazd.
Od 1975r. do 2008r.nikt nie przeszkadzał wnioskodawczyni czy jej poprzednikom w korzystaniu i inwestowaniu w nieruchomość, samodzielnie bez pytania o czyjąkolwiek zgodę czynione były nakłady na nieruchomość. Wszystko to przejawy samoistnego posiadania właścicielskiego, widoczne dla otoczenia, które doprowadziły do zasiedzenia nieruchomości. A jednocześnie są potwierdzeniem tego, że wolą stron i celem umowy z 15.03.1975r. było przeniesienie właścicielskie, a nie oddanie nieruchomości w dzierżawę. Skoro zgodnie zart. 696 kcdzierżawca nie może zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego, to samodzielne poczynaniaS. S. (1)i jego następców dodatkowo potwierdzają argumentację i zasadność wniosku o zasiedzenie, bo dokonywał zmian w substracie nieruchomości samodzielnie i niezależnie od czyjejkolwiek woli .
Dopiero jak formalnie właścicielem nieruchomości stał się uczestnik postępowania zaczął kontestować uprawnienia wnioskodawczyni jako samoistnego posiadacza.
I nie ma tu znaczenia, że w 2008r. uczestnik postępowania wypowiedział wnioskodawczyni umowę dzierżawy i ta zadeklarowała, że jest „zainteresowana korzystaniem z działki i oczekuje na propozycję umowy dzierżawy”.
Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzecznictwa samoistny posiadacz, zwracając się do właściciela z ofertą nabycia własności w drodze umowy nie pozbawia swego posiadania przymiotów samoistności, chyba że z innych okoliczności wynika, iż rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (w oparciu o postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2012r III CSK 316/11).Takie stanowisko należy także odnieść do propozycji dzierżawienia nieruchomości, zwłaszcza że z jego inicjatywą wyszedł uczestnik postepowania a nie wnioskodawczyni, która nie zrezygnowała z samodzielnego korzystania z przedmiotowej nieruchomości.
W świetle powyższego za pozbawione podstaw prawnych należało uznać zarzuty apelacyjne naruszenia przepisów prawa materialnegoart. 172 kc,176 kc, bowiem w okresie biegu zasiedzenia zarówno rodzice wnioskodawczyni, jak i od 1985r. samodzielnie wnioskodawczyni miała faktyczną możliwość władania w sposób do jakiego uprawiony jest właściciel, sporną działką położoną wP.GminaP.wydzieloną z działki o nr. geod. 200/19 oznaczoną na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę według Wariantu 1 o pow. 0,0900 ha i oznaczeniu 200/36 usytuowaną w granicach pkt. geodezyjnych 1962-1963-(...)- (...)( mapa k.438).
Trafni Sąd Rejonowy odwołał się do działających na rzecz posiadacza i jego poprzedników domniemań prawnych – samoistności posiadania (art. 339kc) i domniemania posiadania zgodnego z prawem i ciągłości posiadania (art. 340-341 kc). Apelujący nie zdołał tych domniemań obalić. Z tych względów bezpodstawne okazały się zarzuty naruszeniaart. 336 kciart. 339kc .
Absolutnie nie jest zrozumiały zarzut naruszenia prawa materialnegoart. 123 kc, wskazujący na czynności które skutkują przerwaniem biegu przedawnienia, a który poprzez odesłanie zawarte wart. 175 kcstosuje się odpowiedni do biegu zasiedzenia. Przerwę biegu terminu zasiedzenia może spowodować jedynie czynność (akcja zaczepna) podjęta przez osobę uprawnioną, tj. osobę, przeciwko której biegnie zasiedzenie i nie w stosunku do każdego, lecz tylko wobec osoby, na rzecz której ono biegnie (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28.01.2015r. I CSK 208/14).
W niniejszym stanie faktycznym jedną czynnością podjętą przez uczestnika postępowania, podjęta przed sądem (jedyną akcją zaczepną) był pozew o wydanie nieruchomości, ale złożony dopiero w 2012r. a więc po upływie 30 letniego terminy zasiedzenia, czyli nieskuteczny. Bowiem nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenia które nastąpiło z mocy prawa jako nabycie pierwotne zostało potwierdzone orzeczeniem deklaratoryjnym z dniem 1 kwietnia 2005r.
Czynności które apelujący datuje w 1987r.( wydzieleniedziałki (...)) czy w latach 1999-2005r.( rok 1999 -zmiana granicdziałki (...)) nie są bliżej sprecyzowane ani wykazane. Z pism procesowych uczestnika i załączonych do nich dokumentów geodezyjnych, korespondencji z organami samorządowymi, czy decyzje prokuratorskie nie mogły skutkować przerwaniem biegu zasiedzenia.
Oczywistym wydaje się, że z tego powodu zawodowy pełnomocnik zarzut apelacyjny naruszeniaart. 123 kcpoparł tylko powołaniem oczywistych uregulowań prawnych i wybiórczo orzecznictwa, ale nie wskazał jaka to czynność powoda była ową akcją zaczepną przerywająca bieg terminu zasiedzenia, a skierowaną przeciwko wnioskodawczyni lub jej poprzednikom prawnym.
W kontekście oczywistej bezzasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego, dalsze zarzuty procesowe naruszeniaart. 233§1 kpcw zw. zart. 328 §2 kpciart. 316 kpc, oraz 227kpcw zw. zart.217 §1 i 3 kpc, również nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Samo przekonanie strony o tym, iż istnieje możliwość przyjęcia odmiennej oceny dowodów, nie jest wystarczające dla przyjęcia, że sąd naruszył przepisart. 233 § 1 k.p.c.W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że strona kwestionująca ocenę dowodów powinna wykazać, iż stoi ona w sprzeczności z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego. Jeśli apelujący tego nie uczyni, to jego zarzut uznać należy jedynie za polemikę z ustaleniami sądu.
Apelujący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika ogranicza się tylko do ogólnych stwierdzeń, że ustalenia sądu I instancji są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym, nie wskazuje na czym polega brak logiki w rozumowaniu sądu i jakie inne logiczne wnioski należało wyciągnąć ze zgromadzonego materiału. Zarzuty apelacyjne to tylko polemika z ustaleniami sądu i próba wyciagnięcia z wybiórczych ustaleń korzystnych dla apelującego skutków.
Twierdzenie apelującego, że wnioskodawczyni „rzekomo” ponosiła opłaty tytułem podatku od nieruchomości, wywiedzione niewątpliwie w kontekście załączonego do apelacji dowodu w postaci zaświadczenia z Urzędu Gminy wydanego po zakończeniu postępowania przed sądem I instancji, nie zmienia oceny dowodów w postaci licznych pokwitowań opłaty podatku od nieruchomości za okres od 1981r.do roku 2011r. (k.119-143), oraz niezaprzeczalnych faktycznych zachowań właścicielskich wnioskodawczy.
Nie jest uchybieniem sądu pierwszej instancji nieprzeprowadzenie dowodu zgłoszonego przez stronę, jeżeli Sąd uznał, że okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione (art. 217 § 2). Kontrola trafności tej decyzji jest możliwa w postępowaniu odwoławczym zwłaszcza, że uczestnik postępowania zgłosił zastrzeżenia w trybieart. 162 kpc. To w pierwszej kolejności sąd, a nie strona ocenia, które fakty mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i czy powinny być przedmiotem dowodu. Sąd pierwszej instancji może nie uwzględnić wniosków dowodowych, ale ich pominięcie powinien uzasadnić. A tego zabrakło w uzasadnieniu postanowienia Sądu I Instancji. I tylko w tym zakresie apelującemu należało przyznać rację. Można poczynić Sądowi Rejonowemu jedynie zarzut, że ani w trakcie postępowania sadowego, ani później w treści uzasadnienia nie odniósł się do twierdzeń uczestnika, a wszystkie dowody oddalił na ostatniej rozprawie.
Uznając zasadność zarzutów apelacyjnych w tym zakresie Sąd Odwoławczy dopuścił dowody z dokumentów powołanych i załączonych do treści pism składanych przez uczestnika postępowania w trakcie trwania postępowania przed Sądem I instancji. Załączone dokumenty przy pismach powołanych w apelacji (k.613) w postaci: korespondencji z wnioskodawczynią (k.235-244), mapadziałki (...)z 2004r. (k.253), rejestr gruntów z okresu uwłaszczenia (k.279-283), mapa (k.284), pełnomocnictwo (k.285,299), postanowienie Powiatowego Inspektora NadzoruB.(k.305-306), zawiadomienie do prokuratury (k.307), dokumenty geodezyjne, pisma, zawiadomienia, decyzje (zespolone na k.321), fragmenty aktów notarialnych (k.332-334), oświadczenie, zawiadomienie do Prokuratury i postanowienie prokuratorskie, apelacja w sprawie VC 125/13, nakazy płatnicze (k.347-355), szkice geodezyjne i mapy sytuacyjne,(...)(k.404,409-410, 414-415, 480), zawiadomienie o wszczęciu śledztwa (k. 423), zastrzeżenia do opinii (k.457-462), postanowienia prokuratorskie (k.475-477), mapy i decyzje (k. 507,512,519-522)-nie zmieniają końcowego prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiedzenia wydzielonejdziałki (...).
Nie mają bowiem żadnego znaczenia różne postępowania administracyjno – prokuratorskie inicjowane przez uczestnika postępowania czy też dokumenty dotyczące przebiegu granic czy wydzieleniadziałki (...). Nie ma znaczenia czy, kiedy i z czyjego wniosku dokonano wydzieleniadziałki (...), skoro przedmiotem zasiedzenia jest grunt faktycznie objęty we właścicielskie posiadania w granicach pierwotnego ogrodzenia (bez poszerzenia działki w roku 1999), a nie działka wyodrębniona geodezyjnie. Stąd zarzuty stawiane opinii biegłego były nieuprawione, skoro biegły nie miał dokonywać rozgraniczenia i ustalania granic działek, tylko miał wyznaczyć w terenie faktyczny stan samoistnie posiadanego gruntu przez wnioskodawczynię, którego zakres w sposób opisowy był zawarty w umowie z dnia 15 marca 1975r.
O skutecznym postawieniu zarzutu naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.można mówić tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera elementów pozwalających na weryfikację stanowiska sądu, a braki uzasadnienia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej muszą być tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona, bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej. Zarzut ten może więc odnieść skutek jedynie w tych wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania zaskarżonego orzeczenia. Istotnym jest na ile uchybienia w konstrukcji uzasadnienia wywierają wpływ na wynik sprawy, oraz czy na jego podstawie możliwe jest odtworzenie przesłanek, którymi kierował się sąd I instancji wydając rozstrzygnięcie w sprawie. Stopień szczegółowości argumentacji sądu wyznaczają przede wszystkim okoliczności doniosłe dla rozstrzygnięcia sprawy (tak Sąd Apelacyjnego w Szczecinie w wyroku z dnia 28 kwietnia 2016 r. I ACa 1126/15).
W ocenie Sądu Odwoławczego, pomimo przyznanych niedoskonałości uzasadnienia Sądu I instancji, ostatecznie należy stwierdzić, że orzeczenie poddaje się kontroli instancyjne. Ponownie oceniając materiał dowodowy w kontekście zarzutów apelacyjnych należy potwierdzić słuszność postanowienia merytorycznego Sądu I instancji
W oparciu oart. 382 kpcSąd odwoławczy jest również jak sąd pierwszej instancji sądem merytorycznym i rzeczą Sądu Odwoławczego była nie tylko kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, ale i ponowna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle kryteriów zawartych wart. 233 k.p.c.Ta ponowna kontrola materiału dowodowego, po jego uzupełnieniu zgodnie wnioskiem apelacyjnym, nie uzasadniała zmiany orzeczenia w kierunku postulowanym w apelacji uczestnika postępowania.
Mając powyższe na uwadze na podst.art. 385 kpcw zw. zart. 13 §2 kpcapelacja uczestnika postępowania jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym postanowiono w pkt. 2 postanowienia.
W pkt. 1 postanowienia na podstawieart. 350 §3 kpcw zw. zart. 13 §2 kpcsprostowano oczywiste niedokładności i błędy zawarte w komparycji i sentencji postanowienia. Sąd I instancji w komparycji postanowienia pominął, że sprawa toczyła się z wnioskuJ. K.(brak w postanowieniu oznaczenia wnioskodawczyni) oraz w treści pkt. 1 postanowienia błędnie wskazano Starostę do zasobów którego złożono mamy sporządzone w niniejszym postępowaniu. Z uwagi na miejsce położenia nieruchomości będącej przedmiotem zasiedzenia powinien to być Starosta(...).
W pkt. 3 postanowienia rozstrzygnięto o kosztach postępowania apelacyjnego na rzecz wnioskodawczyni .
Za podstawę rozstrzygnięcia przyjętoart. 520 §2 kpc, bowiem interesy stron niniejszego postępowania były sporne.
Na koszty postępowania apelacyjnego, w kwocie wynikającej z zestawienia kosztów
(k. 723) złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika- ustalone od zgodnie przyjętej wartości przedmiotu sporu 45.000zł- w kwocie 1.200zł w oparciu o §6 pkt. 5 w zw. z §12 pkt. 1 starego Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opat za czynności radców prawnych (…) bowiem postępowanie apelacyjne zostało zainicjowane apelacją wniesioną w grudniu 2015r. Dalsza część kosztów to kwota 409,55 zł jako koszty dojazdu profesjonalnego pełnomocnika na rozprawę apelacyjna na trasieŁ.–O..
Celowe i niezbędne koszty przejazdu profesjonalnego pełnomocnika strony w celu wzięcia udziału w rozprawie wchodzą w skład kosztów procesu w rozumieniuart. 98 § 1 i 3 k.p.c.( w oparciu o wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 10 września 2014 r. I ACa 288/14).
Z uwagi na powyższe orzeczono jak postanowieniu apelacyjnym z dnia 9 września 2016r.