Sąd Rejonowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 899/15
Data wyroku: 2016-03-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agnieszka Leszkiewicz

Sygn. akt I Ns 899/15

POSTANOWIENIE
Dnia 15 marca 2016 r.
Sąd Rejonowy w Słupsku Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodnicząca: SSR Agnieszka Leszkiewicz
Protokolant:S. N.
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. wS.
sprawy z wnioskuJ. H.iM. H.
przy udzialeT. H.,(...) im. (...)z siedzibą wG.,J. S. (1),A. J.,N. O.,D. S. (1),D. S. (2),A. S.iM. J.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku i zatwierdzenie oświadczenia o odrzuceniu spadku

1
zatwierdza uchylenie się przez wnioskodawcówJ. H.iM. H.od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia spadkowego w terminie i zatwierdza oświadczenia złożone w dniu 4 lutego 2016 r. oraz w dniu 15 marca 2016 r. przez przedstawicieli ustawowychA. H.iT. H.w imieniu małoletnich o odrzuceniu spadku poJ. S. (2), zmarłym w dniu 18 listopada 2014 r. wS., ostatnio stale zamieszkałym wS.;

2
ustala, iż strony postępowania ponoszą we własnym zakresie koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 899/15

UZASADNIENIE
Przedstawicielka ustawowa małoletnich wnioskodawcówA. H.wniosła w imieniu swoich synów:J. H.iM. H.o uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia spadkowego o odrzuceniu spadku i zatwierdzenie oświadczenia o odrzuceniu spadku po dziadkuJ. S. (2). Przedstawiciel ustawowy małoletnich wnioskodawców -A. H.jako uczestnika wskazała swojego byłego mężaT. H.. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż nie zostało złożone oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich, wobec braku współdziałania rodziców z uwagi na rozwód i brak zgody na złożenie takiego oświadczenia przez drugiego z rodziców, mimo uzyskania zgody Sądu Rodzinnego.
Pismem z dnia 26.10.2015 r. zgłosił swój udział w sprawie(...) im. (...)wG., wskazując, że jest wierzycielem zmarłegoJ. S. (2).
Postanowieniem dnia 26.11.2015 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania(...) im (...)wG.(k. 24)
Postanowieniem dnia 4.02.2016 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowaniaJ. S. (1),A. J.,N. O.,D. S. (1),D. S. (2),A. S.iM. J.(k. 52 - 00:17:56-00:24:13)
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 18.11.2014 r. wS.zmarł dziadek małoletnich wnioskodawców -J. S. (2).
dowód: k. 17 - odpis skrócony aktu zgonu oraz odpis skrócony aktu zgonu w aktach oraz I Ns 259/15, i Ns 74/15, IX Ns 653/15
SpadkodawcaJ. S. (2)pozostawił po sobie zadłużenie w znacznej wysokości.
dowód: k. 18- 23- umowa pożyczki z 18.12.2012 r. , k.52-zeznania przedstawicielki ustawowej małoletnich wnioskodawcówA. H.(00:12:44 -00:15:16)
Część spadkobierców należących do kręgu spadkobierców ustawowych po zm.J. S. (2), złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku po tym zmarłym, z uwagi na istniejące długi spadkowe:
-A. H.iA. J.(córki) orazN. O.iD. S. (1)(wnuczki) - w dniu 23.01.2015 r.
-D. S. (3)działający jako przedstawiciel ustawowy małoletnichD. S. (2)iA. S.w dniu 15.05.2015 r.
RównieżM. J.złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku reprezentowana przez swojego przedstawiciela ustawowego (I Ns 754/15)
dowód: oświadczenia spadkowe w aktach: k. 4-5 - akt notarialny z 23.01.2015 r.
IX Ns 754/15, IX Ns 653/15, I Ns 74/15
Żona zmarłegoJ. J.S.w dniu 5.03.2015 r. złożyła przed Notariuszem oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza po swoim mężuJ. S. (2)zmarłym w dniu 18.11.2014 r. wS., ostatnio stale zamieszkałym wS.przyul. (...).
dowód: oświadczenie spadkoweJ. S. (1)w aktach I Ns 259/15
Na skutek złożonego przezJ. S. (1)oświadczenia spadkowego, z urzędu zostało wszczęte postępowanie o spis inwentarza, a w dniu 18.09.2015 r. zostało wydane w sprawie I Ns 359/15 postanowienie o zarządzeniu spisu inwentarza obejmującego spadek poJ. S. (2), zm. w dniu 18.11.2014 r. wS., ostatnio stale zamieszkałym wS..
dowód: postanowienie z 18.09.2015 r. w sprawie I Ns 359/15
WnioskodawcyJ. H.(ur (...)) iM. H.(ur (...)) są dziećmiA. H.iT. H.. Rodzice wnioskodawców są po rozwodzie, w związku z czym mają między sobą słaby kontakt (są ze sobą skonfliktowani) i brak jest między nimi zgodnego współdziałania w zakresie spraw małoletnich dzieci. O długach ojca przedstawicielka ustawowa małoletnich wnioskodawców, dowiedziała się już po śmierci ojca, natomiastT. H.o nich nie wiedział, co przyznał w sprawieI. N.285/15.
dowód: k.52-zeznania świadkaA. H.(00:12:44 - 00:15:16), vide też: k. 13-16 - sprawozdanie kuratora w sprawieI. N.285/15
W dniu 10.03.2015 r. przedstawicielka ustawowa małoletnich wnioskodawców -A. H.złożyła do Sądu Rejonowego wS.Wydziału III Rodzinnego i nieletnich wniosek o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu małoletnich dzieci. Wniosek ten został podpisany tylko przez nią, natomiast we wniosku tym jako uczestnika wskazała ojca małoletnich dzieci -T. H.. We wniosku tymA. H.wskazała, iż w dniu 18.11.2014 zmarł jej ojciec -J. S. (2), ona jako córka odrzuciła po nim spadek w dniu 23.01.2015 r., a jej dzieci są kolejne w linii dziedziczenia.
dowód: k. 1 akt III Nsm 285/15 dowód: k.52-zeznania świadkaA. H.(00:12:44)
Postanowieniem z dnia 18.05.2015 r. w sprawieI. N.285/15 Sąd Rejonowy wS., III wydział Rodzinny i Nieletnich zezwolił wnioskodawczyniA. H.oraz uczestnikowiT. H.na odrzucenie spadku w imieniu małoletnichJ. H.ur (...)iM. H.ur (...)po zmarłym w dniu 18.11.2014 r. wS.dziadku macierzystymJ. S. (2).
dowód: k. 9 - postanowienie (w kopii i odpisie), oraz oryginał w aktach III 285/15
Przedstawicielka ustawowa wnioskodawców -A. H.złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnichJ. H.iM. H.po zm.J. S. (2)na rozprawie w dniu 4.02.2016 r.
dowód: k. - oświadczenie spadkowe (k. 54)
Drugi z przedstawicieli ustawowych -T. H.złożył ostatecznie na rozprawie w dniu 15.03.2016 r. oświadczenie spadkowe o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich poJ. S. (2).
dowód: k. - oświadczenie spadkowe (k. 86)
Sąd zważył, co następuje:
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest jednostronną czynnością prawną, do której w zasadzie mają zastosowanie ogólne przepisy o wadach takiego oświadczenia woli, z wynikającymi zart. 1019 kcmodyfikacjami w odniesieniu do błędu i groźby.
Konstrukcja uchylenia się od skutków prawnych złożonego pod wpływem błędu oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1019 §1 kc) została rozciągnięta na sytuacje, w których pod wpływem błędu spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w terminie (art. 1019 § 2 kc), a więc takie, w których w istocie spadkobierca uchyla się nie od skutków prawnych swego oświadczenia, lecz od skutków biernego zachowania się (niezłożenia oświadczenia). W tych wypadkach skuteczne uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie powoduje wyłączenie działania fikcji prostego przyjęcia spadku, wynikającej zart. 1015 § 2 zdanie pierwsze kclub, w konkretnych okolicznościach, z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 zdanie drugie kc).
Stosownie do treściart. 1019 § 1 kcjeżeli oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:
1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem,
2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.
Natomiast zgodnie z§ 2 art. 1019 kcspadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.
Podstawą prawną uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (art. 1019 § 2w zw. zart. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2 kc).
W niniejszej sprawie miała miejsce specyficzna sytuacja z uwagi na to, iż wnioskodawcy, jako osoby małoletnie nie mogli sami w swoim imieniu złożyć oświadczeń spadkowych - w tym o odrzuceniu spadku, a mogli to zrobić w tym przypadku jedynie ich rodzice -A. H.iT. H.. Jednakże z uwagi na rozwód - brak było woli zgodnego współdziałania między rodzicami w imieniu dobra małoletnich dzieci.
Przedstawicielka małoletnich wnioskodawców, działając w ich imieniu, skierowała sprawę do sądu - o zatwierdzenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie, z uwagi na brak współdziałania wraz z nią przy tej czynności jej byłego męża - mimo uzyskania prawomocnego postanowienia z dnia 18.05.2015 r. w sprawieI. N.285/15. Przy czym należy zauważyć, iż przedstawicielka małoletnich działała tu niezwłocznie po uzyskaniu wiedzy o trudnościach związanych z uzyskaniem współpracy drugiego z rodziców.
W ocenie Sądu przedstawicielka ustawowa małoletnich działała w usprawiedliwionym błędzie co do tego, iż wobec treści postanowienia z dnia 18.05.2015 r. - w którym Sąd zezwolił obojgu rodzicom na złożenie oświadczeń spadkowych w imieniu małoletnich o odrzuceniu spadku poJ. S. (2), niezbędnym jest jednoczesne złożenia takiego oświadczenia przez oboje rodziców.
Działania przedstawicielki ustawowej wnioskodawców nie uchybiły terminowi przewidzianemu wart. 88§2 kc.
W ocenie Sądu błąd ten był usprawiedliwiony okolicznościami niniejszej sprawy, tym bardziej, iż przedstawiciele ustawowi małoletnich wnioskodawców nie mieszkają razem i są skonfliktowani, wobec czego brak było jasnego przekazu odnośnie zadłużenia spadkodawcy.
Ostatecznie do złożenia takiego oświadczenia przez drugiego rodzica doszło, ale po terminie i przed sądem w niniejszej sprawie.
Zatem mając na uwadze, iż przedstawicielka ustawowa małoletnich kierowała się dobrem swoich małoletnich dzieci oraz wiedzą o długach spadkowych pozostawionych przez spadkodawcę, a przy tym nie działała z pokrzywdzeniem wierzycieli i przede wszystkim: dochowała należytej staranności przy dokonywaniu wszystkich czynności konsekwentnie zmierzających do odrzucenia spadku w imieniu małoletnich dzieci, należało zatwierdzić uchylenie się przez wnioskodawcówJ. H.iM. H.od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia spadkowego w terminie i zatwierdzić oświadczenie złożone w dniu 4.02.2016 r. oraz w dniu 15.03.2016 r. przez przedstawicieli ustawowychA. H.iT. H.w imieniu małoletnich o odrzuceniu spadku poJ. S. (2), zmarłym, w dniu 18.11.2014 r. wS., ostatnio stale zamieszkałym wS..
Należy zauważyć, iż spadek poJ. S. (2)został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza przez żonę zmarłego (matkę przedstawicielki ustawowej małoletnich wnioskodawców -A. H.) -J. S. (1), na skutek czego toczy się postępowanie w sprawie spisu inwentarza ( I Ns 359/15).
W świetle powyższych okoliczności Sąd dał wiarę zeznaniom przedstawicielki ustawowej wnioskodawców, jako prawdziwym i konsekwentnym.
W tym stanie rzeczy z mocy wskazanych powyżej przepisów postanowiono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania postanowiono zgodnie zart. 520 § 1 kpc.