Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 258/15
Data wyroku: 2016-06-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: del) Tomasz Wojciechowski, Jacek Sadomski, Jolanta Pyźlak
Słowa kluczowe: Apelacja
Podstawa prawna: art. 391 k.p.c.

Sygn. akt VI ACa 258/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 czerwca 2016 roku
Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SA Jolanta Pyźlak
Sędzia SA Jacek Sadomski (spr.)
Sędzia SO (del) Tomasz Wojciechowski
Protokolant: sekr.sąd. Paulina Czajka
po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...)z siedzibą wW.

przeciwkoM. A.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt III C 969/14
oddala apelację.
Sygn. akt VIA Ca 258/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 października 2014 r. Sąd Okręgowy dla Warszawy – Pragi w Warszawie oddalił powództwo wniesione przez(...)z siedzibą wW.przeciwkoM. A.o zapłatę kwoty 79.817,22 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 4 czerwca 2014 r. do dnia zapłaty.
Podstawą wydanego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne sądu pierwszej instancji:
PozwanaM. A.w dniu 15 maja 2009 r. zawarła z(...) SA Spółka AkcyjnaOddział w Polsce z siedzibą wW.(zwanym dalej(...) S.A.”) umowę restrukturyzacyjną nr(...). Na mocy powyższej umowy pozwana otrzymała kredyt, zobowiązując się do jego zwrotu wraz z należnym oprocentowaniem, prowizją od udzielonego kredytu oraz kosztami i opłatami, w terminie i na zasadach określonych w umowie. W umowie jako adres zameldowania pozwanej wskazano:M.
(...). W dniu 31 grudnia 2012 r. nastąpiło połączenie prawne(...) Bank (...) S.A.i (...) S.A.W wyniku połączenia powstał podmiot o nazwie prawnej(...) Bank (...) S.A., z siedzibą wW., przyul. (...),(...)W., wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy(...),(...)Wydział(...)pod numerem KRS(...). Zobowiązanie wynikające z umowy z dnia 15 maja 2009 r. nie zostało uregulowane przez pozwaną w terminie określonym w umowie. W związku z tym umowa kredytu została pozwanej skutecznie wypowiedziana w 2009 r. Pozwana otrzymała wypowiedzenie powyższej umowy w 2009 r.
W dniu 23 grudnia 2013 r.(...) Bank (...) S.A.zbył, przysługującą mu na podstawie umowy z dnia 15 maja 2009 r., wierzytelność w kwocie 76.931,03 zł na rzecz powoda(...)z siedzibą wW.. Pismem z dnia 7 lutego 2014 r.(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.skierował do pozwanej informację o dokonaniu przelewu wierzytelności. Pismo to zostało jednak błędnie zaadresowane – podano odmienny od wskazanego w umowie z dnia 15 maja 2009 r. kod pocztowy miejscowościM.(podano kod pocztowy(...)zamiast prawidłowego kodu(...)). W piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty zadłużenia wynikającego z umowy kredytu z nr(...)w kwocie 77737,73 zł w terminie 7 dni. Również to pismo zostało błędnie zaadresowane – ponownie wskazano błędny kod pocztowy miejscowościM.. Obydwa pisma nie zostały pozwanej doręczone.
Sąd okręgowy mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne oddalił wniesione w tej sprawie powództwo uwzględniając podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia. Jak wskazał, z uwagi na fakt, że dochodzone w tej sprawie roszczenie związane jest z prowadzeniem działalności gospodarczej, zgodnie zart. 118 k.c.termin przedawnienia wynosi 3 lata. Początek biegu przedawnienia roszczenia powoda określa data jej wymagalności. Wierzytelność pieniężna w stosunku do pozwanej stała się wymagalna z upływem okresu wypowiedzenia umowy kredytu. Pozwana wskazała, iż umowa wypowiedziana jej została przez(...) Bank (...) S.A.w 2009 r. Jak wskazał sąd okręgowy, strona pozwana nie zaprzeczyła tej okoliczności. Pozwana nie wskazała wprawdzie dokładnej daty wypowiedzenia przedmiotowej umowy, jednakże przyjmując nawet najbardziej niekorzystne dla niej założenie, iż wypowiedzenie miało miejsce dopiero ostatniego dnia 2009 r. termin przedawnienia upływał wraz z końcem 2012 r. Powództwo w niniejszej sprawie wniesione zostało zaś dopiero 3 czerwca 2014 r. Strona powodowa nie wykazała przy tym, aby zaistniała jakakolwiek okoliczność skutkująca przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Z tych względów w ocenie sądu okręgowego, wniesione powództwo należało oddalić.
Niezależnie od tego sąd okręgowy wskazał, że dochodzona w tej sprawie wierzytelność nie została udowodniona przez stronę powodową. W oparciu bowiem o treść dokumentów złożonych do akt postępowania nie jest możliwe zweryfikowanie prawdziwości zawartych w pozwie twierdzeń. Powód na potwierdzenie istnienia wierzytelności złożył umowę zawartą przez pierwotnego wierzyciela z pozwaną. Nie przedstawił jednak dowodu w postaci harmonogramu spłat, nie złożył również żadnego innego dokumentu pozwalającego na stwierdzenie, ile rat kredytu zostało spłaconych przez pozwaną, a tym samym w jaki sposób została wyliczona dochodzona pozwem kwota. W oparciu o przedstawione dokumenty niemożliwa była również weryfikacja, od jakich dat i kwot wierzyciel pierwotny był uprawniony do naliczania odsetek umownych i odsetek karnych, które składały się na sumę roszczenia dochodzonego przez powoda.
Apelację od wydanego wyroku złożyła strona powodowa, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący w apelacji podniósł następujące zarzuty:
1) naruszenieart. 217 § 2 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku pominięcia podniesionego przez pozwaną na rozprawie twierdzenia o przedawnieniu roszczenia dochodzonego przez powoda w sytuacji, gdy podniesione twierdzenie należało uznać za spóźnione, gdyż strona pozwana powinna je podnieść w odpowiedzi na pozew, zaś powołanie twierdzenia o przedawnieniu roszczenia na terminie rozprawy w dniu 20 października 2014 r. należało uznać za spóźnione;
2) naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 227 k.p.c.polegające na dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy, ocenie materiału dowodowego przejawiającej się w uznaniu, że doszło do przedawnienia roszczenia dochodzonego w niniejszym postępowaniu, podczas gdy bieg przedawnienia roszczenia objętego żądaniem pozwu był skutecznie przerywany poprzez nadanie klauzuli wykonalności wystawionemu przez poprzedniego wierzyciela bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego, a następnie poprzez wystąpienie przez powoda z pozwem w niniejszej sprawie;
3) naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 227 k.p.c.polegające na dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy, ocenie materiału dowodowego przejawiającej się w uznaniu, że powód nie udowodnił istnienia i wysokości wierzytelności wobec pozwanego, podczas gdy przedłożone przez powoda dokumenty w postaci umowy kredytu restrukturyzacyjnego oraz umowy sprzedaży wraz z załącznikiem wykazującym przejście wierzytelności wobec pozwanej stanowiły dowody wystarczające dla wykazania faktu istnienia oraz wysokości roszczenia dochodzonego przez powoda względem pozwanej.
Ponadto skarżący apelacji złożył nowe wnioski dowodowe, domagając się przeprowadzenia dowodów z dokumentów dołączonych do wniesionej apelacji w postaci: bankowego tytułu egzekucyjnego, wniosku o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, a także wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego i pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wO.z dnia 28 stycznia 2012 r. Zgodnie z tezą dowodową, dowody te miały być przeprowadzone na okoliczność przerwania biegu terminu przedawnienia roszczenia powoda względem pozwanego oraz istnienia i wysokości roszczenia powoda.
Rozpoznając sprawę w granicach zaskarżenia sąd apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja, jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Całkowicie bezzasadny jest zarzut naruszeniaart. 217 § 2 k.p.c.Wbrew twierdzeniom skarżącego, pozwana w tej sprawie nie złożyła odpowiedzi na pozew. Co więcej, nie miała takiego obowiązku procesowego albowiem sąd nie zobowiązał jej do złożenia odpowiedzi na pozew. Tym samym w stosunku do strony pozwanej nie znajdowała zastosowania norma prekluzyjna przewidziana wart. 207 § 6 k.p.c.Pozwana na pierwszej rozprawie, która odbyła się w dniu 20 października 2014 r. podniosła zarzut przedawnienia roszczenia strony powodowej. W efekcie zarzut ten podniesiony został w czasie właściwym i nie był spóźniony w świetleart. 217 § 2 k.p.c.Uwzględnienie przez sąd okręgowy podniesionego przez pozwaną zarzutu nie skutkowało więc naruszeniemart. 217 § 2 k.p.c.
Niezasadny jest również drugi z zarzutów podniesionych w apelacji dotyczący naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i w efekcie ustalenie, że doszło do przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powoda, podczas gdy bieg przedawnienia roszczenia objętego żądaniem pozwu był skutecznie przerywany poprzez nadanie klauzuli wykonalności wystawionemu przez poprzedniego wierzyciela bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego, a następnie poprzez wystąpienie przez powoda z pozwem w niniejszej sprawie. Podobnie, jak w przypadku omówionego powyżej zarzutu naruszeniaart. 217 § 2 k.p.c., również ten zarzut sformułowany został w całkowitym oderwaniu od treści materiału procesowego zgromadzonego w tej sprawie. Otóż materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, który stanowił podstawę oceny sądu okręgowego i podstawę dokonanych przez ten sąd ustaleń faktycznych, nie zawierał żadnego z dokumentów wskazanych w zarzucie apelacyjnym. Co więcej, w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji strona powodowa nie tylko nie kwestionowała faktu, że dochodzone przez nią roszczenie stało się wymagalne w grudniu 2009 r., ale wręcz zawarła takie twierdzenie w pozwie, oznaczając datę wymagalności roszczenia na dzień 2 grudnia 2009 r. Pomimo podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia, żadne twierdzenia wskazujące na przerwanie biegu przedawnienia nie zostały przez stronę powodową przed sądem okręgowym podniesione. W efekcie zasadnie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, mając na uwadze twierdzenia i zarzuty podniesione przez strony, sąd okręgowy uznał, że bieg terminu przedawnienia roszczenia powoda rozpoczął się w grudniu 2009 r. i zważywszy na związek tego roszczenia z prowadzoną działalnością gospodarczą (art. 118 k.c.) upłynął po okresie 3 lat, a więc najpóźniej z końcem grudnia 2012 r. Zważywszy, że pozew w tej sprawie złożony został w dniu 3 czerwca 2014 r., zasadnie sąd okręgowy ocenił roszczenie powoda jako przedawnione. Zarazem trafnie sąd okręgowy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że brak w rozpoznawanej sprawie jakichkolwiek dowodów i okoliczności, które wskazywałyby na przerwanie biegu przedawnienia. Jak zostało to już podniesione powyżej, przed sądem pierwszej instancji pełnomocnik powoda nie tylko nie złożył żadnych dowodów na tę okoliczność, ale również nie podniósł żadnych twierdzeń, które wskazywałyby na przerwanie biegu terminu przedawnienia.
Mając powyższe na uwadze sąd apelacyjny w pełni podziela w tym zakresie ustalenia faktyczne i oceny prawne sądu okręgowego co do przedawnienia roszczenia strony powodowej. Skuteczne podniesienie przez pozwaną zarzutu przedawnienia skutkowało oddaleniem powództwa w tej sprawie.
Jak wskazano już powyżej, strona powodowa w apelacji po raz pierwszy w tej sprawie podniosła twierdzenia dotyczące przerwania biegu przedawnienia oraz złożyła wnioski dowodowe celem wykazania okoliczności wskazujących na przerwanie biegu przedawnienia.
Zgodnie zart. 381 k.p.c., sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania tych dowodów wynikła później. Przepisart. 381 k.p.c.ograniczając „prawo nowości” potwierdza zasadę, aktualną w systemie apelacji pełnej, koncentracji materiału procesowego przed sądem I instancji. Uwzględnienie nowych okoliczności faktycznych i dowodów pozostawione zostało uznaniu sądu odwoławczego, który decyzję w tym zakresie podejmuje z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, strona wnioskująca o przeprowadzenie dowodów w postępowaniu apelacyjnym powinna wykazać istnienie przyczyn określonych wart. 381 k.p.c., usprawiedliwiających ich powołanie dopiero przed sądem drugiej instancji (zob. zamiast wielu: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1998 r., I CKN 678/97).
Skarżący, podnosząc w apelacji nowe twierdzenia co do wystąpienia okoliczności wskazujących na przerwanie biegu przedawnienia dochodzonego roszczenia oraz wnioskując nowe dowody celem wykazania tych okoliczności, przedstawił następujący wywód mający uzasadniać jego opóźnienie i potrzebę powołania nowych dowodów i twierdzeń w postępowaniu odwoławczym.
Potrzeba powołania nowych dowodów i twierdzeń powstała na skutek zarzutu przedawnienia podniesionego przez pozwaną na rozprawie. Powód w pozwie nie ma obowiązku przewidywać twierdzeń i zarzutów strony przeciwnej. Wobec braku zarzutu przedawnienia w odpowiedzi na pozew, powód przewidywał, że ewentualny zarzut podniesiony w tym zakresie na rozprawie zostanie przez sąd pominięty jako spóźniony. Ponadto, jak wskazał skarżący, powód przed sądem pierwszej instancji nie posiadał możliwości uzyskania dokumentów wykazujących okoliczności wskazujące na przerwanie biegu przedawnienia, zaś wiadomości o tych okolicznościach powód uzyskał dopiero po zamknięciu rozprawy przed sądem pierwszej instancji. W końcu powód odwołał się do zasady prawdy materialnej, jako jednej z zasad postępowania cywilnego.
Powyższy wywód pełnomocnika skarżącego świadczy o braku znajomości akt tej sprawy, co powinno być kwalifikowane w kategoriach rażącego niedbalstwa. Jak zostało to już wskazane powyżej, w rozpoznawanej sprawie strona pozwana w ogóle nie składa odpowiedzi na pozew, co więcej nie miała takiego obowiązku procesowego. Sąd okręgowy bowiem nie zobowiązał strony pozwanej do złożenia odpowiedzi na pozew w tej sprawie. Tym samym wywody skarżącego służące wykazaniu braku zawinionego opóźnienia w składaniu twierdzeń i dowodów na ich poparcie uznać należy za całkowicie chybione. Trafnie skarżący podnosi brak obowiązku antycypowania twierdzeń i zarzutów strony pozwanej i tym samym brak obowiązywania w polskiej procedurze cywilnej tzw. zasady ewentualności. Jednakże, jak wynika z materiału procesowego w tej sprawie faktyczną przyczyną braku złożenia przez powoda twierdzeń i dowodów wskazujących na przerwanie biegu przedawnienia, było niestawiennictwo pełnomocnika powoda na rozprawie przed sądem pierwszej instancji w dniu 20 października 2014 r. Również w tym zakresie postępowanie pełnomocnika procesowego strony powodowej zakwalifikować należy w kategoriach niedbalstwa. Co więcej wskazać należy na treść postanowienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym(...)wL.z dnia 12 czerwca 2014 r. wydanego w tej sprawie, w którym jako podstawę odmowy wydania nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym wskazano okoliczność, że dochodzone w tej sprawie roszczenie stało się wymagalne wcześniej niż trzy lata przed wniesieniem pozwu.
W efekcie, zważywszy na zawinione opóźnienie powoda w przytoczeniu twierdzeń i dowodów dotyczących przerwania biegu przedawnienia, sąd apelacyjny w postępowaniu odwoławczym twierdzenia te i odnoszące się do nich wnioski dowodowe pominął (art. 381 k.p.c.). Wskazać należy przy tym, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił zawartych w apelacji twierdzeń co do niemożności wcześniejszego powołania się na te twierdzenia i dowody. Zważywszy przy tym, że pełnomocnik powoda nie stawił się również na rozprawę apelacyjną, bezpośrednie wyjaśnienie tej kwestii przed sądem apelacyjnym nie było możliwe. W końcu odnieść należy się do przywołanej przez skarżącego zasady prawdy materialnej. W istocie zasada ta stanowi jedną z naczelnych zasad postępowania cywilnego. Jednakże nie może być ona przywoływana czysto instrumentalnie celem sanowania oczywistych zaniedbań pełnomocnika procesowego strony powodowej.
Sąd apelacyjny nie znalazł w tej sprawie w świetle przywołanych powyżej okoliczności, podstaw do działania z urzędu i prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego.
Nie można natomiast odmówić zasadności trzeciemu z zarzutów zawartych w apelacji skarżącego. Zgodnie bowiem z ogólnymi zasadami rozkładu ciężaru dowodu, na stronie powodowej spoczywał obowiązek wykazania istnienia wierzytelności stanowiącej materialnoprawną podstawę dochodzonego w tej sprawie roszczenia. Złożone przez stronę powodową dokumenty, okoliczność tę wykazują. Natomiast to strona pozwana, w ramach podnoszonych zarzutów powinna wykazać ewentualną częściową spłatę dochodzonych przez stronę powodową wierzytelności. Zważywszy jednak na skutecznie podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia dochodzonej wierzytelności, powyższy zarzut, pomimo jego zasadności, nie może wpłynąć na zmianę wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia.
Z tych wszystkich względów sąd apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił wniesioną apelację jako niezasadną.