Sąd Okręgowy w Gliwicach
V Zamiejscowy Wydział Karny. Sekcja Odwoławcza
Sygnatura akt: V Ka 13/16
Data wyroku: 2016-03-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Aleksandra Odoj - Jarek

Sygn. akt V.2 Ka 13/16

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Żorach wyrokiem z dnia 15 października 2015r., sygn. akt II K 674/13, uznał oskarżonegoP. T.za winnego tego, że w okresie od 27 maja 2010 r. do 9 czerwca 2010 r. wŻ., działając czynem ciągłym, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, będąc zatrudniony jako autoryzowany przedstawiciel(...) Sp. z o.o.wW., w biurze tej firmy wŻ., przedłożył 3 umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawartych nafirmę (...) Sp. z o.o.z/s wD.ul. (...), tj.
-umowę (...).(...)z dnia 27 maja 2010 r.,
-umowę (...).(...)z dnia 28 maja 2010 r.,
-umowę (...).(...)z dnia 09 czerwca 2010 r.,
o których wiedział, że nie zostały faktycznie zawarte przezfirmę (...) Sp. z o.o.z/s wD.jako autentyczne wbiurze spółki (...) Sp. z o.o.wW., czym wprowadził w błąd wymienioną spółkę co do ich autentyczności, uzyskując na ich podstawie telefony komórkowe w cenach promocyjnych o łącznej wartości 10.033,68 zł, które zbył następnie nieustalonym osobom, a także usługi telekomunikacyjne na łączną kwotę 4.536,56 zł, doprowadzając w ten sposób(...) Sp. z o.o.wW.do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem o łącznej wartości 14.570,24 zł, tj. przestępstwa zart. 286 §1 kkiart. 270 §1 kkprzy zastosowaniuart. 11 §2 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 4 §1 kk, i za to, na mocyart. 286 §1 kkprzy zastosowaniuart. 11 § 3 kkiart. 33 § 2 kkskazał go na karę pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 2 miesięcy oraz wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10,00 złotych.
Na mocyart. 69 §1 i 2 kkiart. 70 §1 pkt 1 kkSąd warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pobawienia wolności na okres próby 3 lat.
Na podstawieart. 46 §1 kkSąd orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego(...) Sp. z o. o.wW.kwoty 14.570,24 zł.
Na podstawieart. 627 kpkiart. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnychSąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 951,70 zł tytułem zwrotu wydatków i opłatę w kwocie 500 zł.
Na podstawieart. 619 §2 kpkkosztami postępowania mediacyjnego Sąd obciążył Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który na podstawieart. 425 §1 i 2 kpkw zw. zart. 444 §1 kpkzaskarżył wyrok w części, tj. co dopunktów 1 – 4na korzyść oskarżonego i w oparciu oart. 427 §1 kpkw zw. zart. 438 pkt 1 – 4 kpkzarzucił:

1
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a toart. 7 kpkw zw. zart. 4 kpkw zw. zart. 410 kpkpoprzez oparcie wydanego wyroku tylko na dowodach, które zdaniem Sądu I instancji potwierdziły oskarżenie, a nadto poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na podjęciu jej w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, w szczególności poprzez odmowę przyznania wyjaśnieniom oskarżonego waloru wiarygodności w całości,

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający wpływ na jego treść, stanowiący jednocześnie konsekwencję obrazy przepisów postępowania, o której była mowa wyżej, polegający na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, gdy tymczasem takie ustalenie jest niedopuszczalne,

3
z ostrożności procesowej– obrazę prawa materialnego, a toart. 53 §1 kkw zw. zart. 115 §2 kkpoprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla oceny stopnia społecznej szkodliwości i dyrektyw sądowego wymiaru kary relewantne znaczenie ma nagminność podobnych przestępstw,

4
z ostrożności procesowej– rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary w stosunku do stopnia winy oskarżonego, stopnia społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez oskarżonego, właściwości i warunków osobistych oskarżonego, a także jego zachowania po popełnieniu przestępstwa, wynikającą z orzeczenia rażąco surowej kary, co powoduje, iż nie spełni ona swej funkcji w zakresie prewencji szczególnej i ogólnej oraz nie zaspokoi społecznego poczucia sprawiedliwości.

Podnosząc powyższe zarzuty, na podstawieart. 427 §1 kpkw zw. zart. 437 kpk, skarżący wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu,

ewentualnie
uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,
ewentualnie
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary w dolnej granicy ustawowego zagrożenia oraz zastosowanie warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności w zakresie kształtującym się w dolnej granicy ustawowego wymiaru,

2
zasądzenie na rzecz oskarżonego kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych za obie instancje.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługiwała na uwzględnienie. Tym niemniej należy wskazać, że na skutek jej rozpoznania Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie 1 z kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu wyeliminowałart. 270 § 1 kkiart. 11 § 2 kk, a z podstawy wymiaru karyart. 11 § 3 kk.
Przepisart. 270 § 1 kkstanowi, że podlega karze, kto w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa. Z opisu czynu przypisanego oskarżonemu w wyroku nie wynika, aby miał on popełnić przestępstwo polegające właśnie na takim działaniu, bowiem sam takiego dokumentu nie podrobił ani nie przerobił, ani też takim dokumentem się nie posłużył. W realiach niniejszej sprawy należałoby przyjąć, że oskarżony posłużył się wypełnionym blankietem niezgodnie z wolą osoby, która złożyła podpis in blanco i przybiła firmową pieczątkę na kartce papieru, na której miało zostać sporządzone oświadczenie przez oskarżonego w celu odzyskania kosztów dojazdu, a w rzeczywistości wygenerowano umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych. W związku z zakresem zaskarżenia (tylko na korzyść oskarżonego) niemożliwa jest już korekta czynu przypisanego oskarżonemu we wskazanym kierunku, a zatem należało przepisart. 270 § 1 kk, a w konsekwencjiart. 11 § 2 kkwyeliminować z podstawy skazania, a z podstawy wymiaru karyart. 11 § 3 kk. Na marginesie wskazać należy, że Sąd I instancji był już związany zasadąreformationis in peiusprzy ponownym rozpoznaniem sprawy na skutek uchylenia wyroku w związku z apelacją obrońcy oskarżonego tylko na jego korzyść, nie poczynił więc żadnych innych mniej korzystnych ustaleń. Błędne powtórzenie poprzednio przyjętej kwalifikacji prawnej w żadnej mierze jednak nie niweczy pozostałych ustaleń faktycznych w sprawie odnośnie przyjęcia przestępstwa oszustwa na szkodę(...) Sp. z o.o.wW..
Podnoszone w apelacji zarzuty nie znajdują żadnego merytorycznego uzasadnienia. Nie dają one podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego wyroku ani nie podważają zasadności oraz prawidłowości merytorycznych rozstrzygnięć będących przedmiotem tegoż orzeczenia. Apelacja stanowi jedynie polemikę z ustaleniami Sądu I instancji i uzasadnieniem zaskarżonego wyroku, zarówno w zakresie winy, a z ostrożności procesowej w przedmiocie rozstrzygnięcia o karze. Obrońca w swojej apelacji zawarł wyłącznie subiektywną ocenę dotyczącą kwestii popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu oraz wiarygodności poszczególnych dowodów, w tym wyjaśnień oskarżonego.
Przeprowadzona przez Sąd odwoławczy kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku nie dała żadnych podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji mógł dopuścić się błędnych ustaleń faktycznych. O błędach w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku można mówić tylko wówczas, gdy Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na faktach, które nie znajdują potwierdzenia w wynikach postępowania dowodowego, bądź gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wysnuł wnioski niezgodne z zasadami logicznego rozumowania, wskazaniami wiedzy lub doświadczeniem życiowym, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Sądmeritistarannie zgromadził i przeprowadził wszelkie dowody, które mogły prowadzić do wyjaśnienia okoliczności popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu. Zgromadzony i ujawniony przez Sąd I instancji materiał dowodowy jest obszerny i kompletny.
Należy wskazać na prawidłowość dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń w zakresie stanu faktycznego i trafność samego merytorycznego orzeczenia o sprawstwie i winie oskarżonego. Jak już podniesiono powyżej, analiza zgromadzonego materiału dowodowego ukazuje, iż jest on kompletny, a przy tym nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie występują nie dające się usunąć wątpliwości dotyczące winy oskarżonego.
Nie sposób również zarzucić, iż Sąd I instancji dokonał dowolnej oraz sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego. Podstawę zaskarżonego wyroku stanowił bowiem całokształt ujawnionych na rozprawie okoliczności, które dają pełen pogląd na kwestię zachowania oskarżonego, a także na wszelkie istotne okoliczności zarzucanego mu czynu.
To, że Sąd I instancji swoje ustalenia oparł na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, a nie wyłącznie na wyjaśnieniach oskarżonego, jak chciałby obrońca, w żaden sposób nie narusza reguł procedowania i nie można czynić zarzutu z tego, że Sąd I instancji ustalając stan faktyczny nie wziął pod uwagę wyłącznie wyjaśnień oskarżonego.
Sąd I instancji zasadnie odmówił przyznania waloru wiarygodności części wyjaśnień oskarżonego, które w tym zakresie pozostają nie tylko w sprzeczności z całokształtem materiału dowodowego, ale również z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczeniem życiowym. W tej części wyjaśnienia oskarżonego należy traktować wyłącznie jako przyjętą, aczkolwiek nieudolną, linię obrony mającą doprowadzić do uniknięcia przez niego odpowiedzialności karnej. W tej sprawie nieracjonalne wydaje się postępowanie oskarżonego, który napisał oświadczenie przejmując na siebie obowiązek spłacenia zadłużenia z tytułu zawartych rzekomo przezR. K.umów abonenckich, który następnie dokonuje wpłaty pieniędzy z tytułu tych umów, wreszcie nie zawiadamia organów ścigania o rzekomych pogróżkach ze stronyR. K., który ma go straszyć policją. Gdyby to rzeczywiścieR. K.podpisał umowy i wyłudził aparaty telefoniczne, zachowanie oskarżonego byłoby zgoła odmienne. W pierwszej kolejności powinien był złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, bowiem odpowiadał za zawarcie wskazanych umów. Nie powinien tu mieć żadnych obaw jako osoba nie pozostająca w konflikcie z prawem.
W tej sytuacji bezprzedmiotowe są wskazane przez skarżącego zarzuty obrazy przepisów zart. 4 kpk,art. 7 kpkiart. 410 kpk.
Słusznie Sąd I instancji nadał walor wiarygodności zeznaniomR. K., który nie miał żadnego interesu w tym, aby podpisywać więcej niż jedną umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych, z czym wiązały się określone miesięczne zobowiązania finansowe. Postępowanie świadka uznać można za lekkomyślne, skoro podpisywał in blanco i opatrywał pieczęcią firmową puste kartki papieru, jednak nie może dyskredytować to jego wiarygodności poprzez uznanie, że takie postępowanie jest irracjonalne i oderwane od zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Świadek po prostu zaufał oskarżonemu, który wykorzystał sytuację i dążył do wzbogacenia pozyskując cudzym kosztem aparaty telefoniczne.
W realiach niniejszej sprawy, w powiązaniu z pozostałymi dowodami, ma znaczenie miejsce aktywacji numerów telefonów przypisanych do poszczególnych umów, tzn.J.iŁ.. Co prawda nie wskazuje to na to, że czynności tych dokonał osobiście oskarżony, nie mniej świadczy o tym, że telefonami tymi zadysponowano wbrew woli osoby, której podpis widniał na przypisanej jej umowie abonenckiej.
Oczywistym jest też, że postępowanie mediacyjne w sytuacji wątpliwych dowodów nie przesądza o winie oskarżonego. Podkreślić jednak należy, że w tej sprawie nie można mówić o braku dowodów, czy też o dowolnej oraz sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego ich ocenie, stąd chęć przeprowadzenia postępowania mediacyjnego mogła zostać oceniona przez Sądmeritijako okoliczność łagodząca przy wymiarze kary. Wola przeprowadzenia mediacji może wskazywać bowiem na skruchę oskarżonego i chęć zadośćuczynienia pokrzywdzonemu. Trudno oceniać takie postępowanie oskarżonego jako próbę podjęcia dialogu w zakresie „rzekomej” szkody oraz rozważenia „ewentualnych scenariuszy” zakończenia postępowania, co sugeruje obrońca oskarżonego. Takie postrzeganie postępowania mediacyjnego wypacza jego sens i cel.
W ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, iż oskarżony wypełnił znamiona przestępstwa oszustwa zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kk, tym samym Sąd I instancji słusznie rozstrzygnął co do sprawstwa i winy oskarżonego.
Odnosząc się do kwestii wymiaru kary pozbawienia wolności za przypisane oskarżonemu przestępstwo, należy wskazać, iż rozstrzygnięcie Sądu I instancji w tym przedmiocie było prawidłowe, słuszne i zasadne.
Rażąca niewspółmierność wymierzonej kary zachodzi wtedy, gdy kara ta nie uwzględnia należycie stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz nie realizuje w wystarczającej mierze celu kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, z jednoczesnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych, jakie kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego. Mając na uwadze dyrektywy wymiaru kary wymienione wart. 53 kk, w każdym wypadku sąd orzekający w sprawie winien baczyć przede wszystkim na to, aby dolegliwość całokształtu represji skierowanej przeciwko skazanemu nie przekraczała stopnia jego winy. Ponieważ w treściart. 438 pkt 4 kpkmowa jest o niewspółmierności rażącej, uznać należy, że chodzi tu o dysproporcję znaczną, bijącą wręcz w oczy. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie wystąpiła.
Wymierzona oskarżonemu kara 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo zart. 286 §1 kk, które zagrożone jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności, uwzględnia dyrektywy wymiaru kary określone wart. 53 kk. W tym miejscu rację należy przyznać skarżącemu, iż dla oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, a także wymiaru kary w kontekście prewencji ogólnej, kwestia nagminności podobnych przestępstw jest prawnie obojętna, na co wskazuje przepisart. 115 §2 kkzawierający zamknięty katalog kwantyfikatorów stopnia społecznej szkodliwości. Nie powinien tu Sąd I instancji przyjmować nagminności tego typu przestępstw jako okoliczności obciążającej przy wymiarze kary. Nie mniej jednak w dalszym ciągu czyn oskarżonego należy ocenić jako przestępstwo o wysokim stopniu zawinienia oraz co najmniej przekraczające próg znaczności przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości. W tym kontekście orzeczona kara 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, czyli oscylująca w granicach dolnego progu zagrożenia i to z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jest karą wręcz łagodną. Trzeba mieć na uwadze fakt, iż oskarżony działał umyślnie, z premedytacją, a później pozostawał bezkrytyczny wobec swojego czynu, umniejszał i bagatelizował swoją rolę w zarzucanym mu przestępstwie. Z drugiej strony oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu z chęci zysku cudzym kosztem. Słusznie też Sąd I instancji dla wzmocnienia prewencyjnego oddziaływania kary, kierując się przy tym dyrektywami zart. 53 kk, orzekł na podstawieart. 33 § 2 kkgrzywnę w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda. Dolegliwość ta będzie realna w sytuacji, kiedy orzeczonej kary pozbawienia wolności oskarżony nie odbywa z uwagi na jej warunkowe zawieszenie. Cele prewencji ogólnej i szczególnej spełnia także obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody poprzez zapłatę przez oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego kwoty 14.570,24 zł, której nie kwestionuje obrońca oskarżonego. W ocenie Sądu odwoławczego zmniejszenie kary z 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności do kary 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności jest adekwatne do zmiany opisu czynu poprzez wyeliminowanie części umów z działania przestępnego przypisanego oskarżonemu, a co za tym idzie zmniejszenie kwoty stanowiącej realną szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu. Trudno przyjmować tu przelicznik stosunkowy, to znaczy skoro szkoda zmniejszyła się o połowę, to i kara powinna zostać obniżona o połowę. Takie rozumienie wymiaru kary jest błędne, bowiem na jej wymiar tylko jako jeden z czynników ma wpływ wysokość wyrządzonej szkody. Zgodzić się także należy z Sądem Rejonowym, że okresem koniecznym, ale i wystarczającym dla osiągnięcia celów kary, będzie właśnie okres 3 lat warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Trudno w sytuacji oskarżonego uznać, że jest to termin rażąco surowy, zważywszy na sposób jego postępowania, stopień zawinienia i stopień społecznej szkodliwości czynu oraz wysokość wyrządzonej szkody.
Mając na uwadze powyższe Sąd II instancji nie podziela zarzutu apelacji obrońcy o rażącej niewspółmierności, to jest surowości kary wymierzonej oskarżonemu. Zapomina bowiem skarżący, iż zmiana kary w instancji odwoławczej nie może następować w każdym przypadku, lecz wyłącznie wówczas, gdy kara orzeczona nie daje się akceptować z powodu różnicy między nią a karą sprawiedliwą, różnicy o randze o zasadniczej, rażącej. Rażąca niewspółmierność kary, o jakiej mowa wart. 438 pkt 4 kpkzachodzi wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć wpływ na wymiar kary, można przyjąć, iż zachodzi wyraźna różnica (dysproporcja) pomiędzy karą orzeczoną przez Sąd I instancji, a karą, jaką należałoby sprawcy wymierzyć w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw sądowego wymiaru kary określonych wart. 53 kk. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy orzekając karę wobecP. T.uwzględnił należycie stopień społecznej szkodliwości czynu oraz baczył na cele, jakie kara ta odniesie w zakresie jej społecznego oddziaływania oraz jakie wychowawcze cele ma osiągnąć w stosunku do oskarżonego. Orzeczona w ten sposób kara mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, a zarazem uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowość sprawcy – innymi słowy w społecznym odczuciu jest karą sprawiedliwą. Z pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia wynika, iż Sąd orzekający kształtując karę miał na względzie zarówno okoliczności przedmiotowo-podmiotowe składające się na stopień społecznej szkodliwości czynu, jak i właściwości osobiste oskarżonego, którym nadał odpowiednią rangę. Wymierzając karę Sądmeritiw pełni uwzględnił zasady i dyrektywy sędziowskiego wymiaru kary określone wart. 53 kki nie naruszył przy tym granic swobodnego uznania sędziowskiego.
Sąd I instancji, mając na względzie sytuację materialną oskarżonego i jego możliwości zarobkowe, zasadnie zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania w łącznej kwocie 1.451,70 zł.
Biorąc pod uwagę powyższe i uznając ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy w Żorach za prawidłowe, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany (poza korektą kwalifikacji prawnej) lub uchylenia zaskarżonego wyroku.
Mając na względzie sytuację osobistą i finansową oskarżonego Sąd odwoławczy zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa opłatę za II instancję w kwocie 500 zł i wydatki postępowania w kwocie 20 zł.

SSO Aleksandra Odoj-Jarek