Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 825/15
Data wyroku: 2016-05-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Helena Sarzała
Słowa kluczowe: Najem
Podstawa prawna: art. 691 kp

Sygn.akt. II C 825/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 maja 2016 r.
Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi II Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSRH. S.
Protokolant sekr. sąd.E. M.
Po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016  r. w Łodzi
Na rozprawie
Sprawy z powództwaU. R.
Przeciwko GminieŁ.Zarządowi Lokali Miejskich wŁ.
O ustalenie

1
ustala, żeU. R.z dniem 10 listopada 2013 roku wstąpiła w stosunek najmulokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyul. (...)w miejsce zmarłego najemcyS. S.;

2
zasądza od GminyŁ.Zarządu Lokali Miejskich wŁ.na rzeczU. R.kwotę 337 zł (trzysta trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt II C 825/15

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 14 sierpnia 2015 roku, skierowanym przeciwkoGminie M.Ł.Administracji Zasobów KomunalnychŁ.wŁ., powódkaU. R.wniosła o ustalenie wstąpienia dniem 09 listopada 2013 roku w stosunek najmulokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyulicy (...)oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu pozwu wskazała, iż główną najemczyniąlokalu numer (...)była matka powódkiS. S., z którą do jej śmierci zamieszkiwała powódka. Wcześniej razem zamieszkiwały w wynajmowanym lokalu. Matka powódki z uwagi na zły stan zdrowia wymagała stałej, całodobowej opieki, którą zapewniałaU. R.. Dodatkowo częste hospitalizacje wymagały sprawowania opieki nad matką również w warunkach szpitalnych. Powódka zajmowała się wszystkimi sprawami związanymi z lokalem. Po śmierci matki powódka wystąpiła do pozwanego w celu potwierdzenia statusu najemcy. Pozwany na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie był w stanie w sposób jednoznaczny potwierdzić faktu wspólnego stałego zamieszkiwania powódki w przedmiotowym lokalu z matką do chwili jej śmierci, a po wystąpieniu przez powódkę o dokonanie autokontroli i weryfikacji zajętego stanowiska ostatecznie odstąpił od rozstrzygnięcia sprawy do czasu zapadnięcia prawomocnego wyroku sądu. Lokal stanowi jedynie miejsce zamieszkania powódki, w którym jest również zameldowana. Powódka nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do innego mieszkania. Powódka jest osobą schorowaną i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności.
(pozew k. 2-7)
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie nie została spełniona przez pozwaną przesłanka stałego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez powódkę wraz z najemcą do chwili jego śmierci. Pozwany dwukrotnie przeprowadził wywiady środowiskowe, które nie potwierdziły faktu zamieszkiwania powódki w przedmiotowym lokalu w chwili jego śmierci. W ocenie pozwanego powódka nie przebywała w lokalu na stałe ani nie uzewnętrzniała zamiaru stałego w nim pobytu. Powódka nie wykazała również, aby lokal stanowił jej centrum interesów życiowych. Zdaniem pozwanego powódka przebywała w lokalu jedynie w celu sprawowania opieki nad chorą matką, nie koncentrowała w tym lokalu pozostałych aspektów życia. Załatwianie spraw dotyczących lokalu stanowią jedynie pomoc dotychczasowemu najemcy w załatwianiu spraw, których z uwagi na wiek i chorobę najemca nie mógł prowadzić samodzielnie. W ocenie pozwanego bez znaczenia jest również okoliczność, że pozwana jest zameldowana w lokalu, bowiem samo zameldowanie nie daje ani nie potwierdza tytułu prawnego do lokalu i okoliczności ewentualnego w nim zamieszkiwania.
(odpowiedź na pozew k. 41-43)
W toku dalszego postępowania strony pozostały przy dotychczasowych stanowiskach.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Główną najemczyniąlokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ., przyulicy (...)byłaS. S., matka powódki, która zmarła w dniu 09 listopada 2013 roku. Matka powódki nabyła prawo do lokalu na podstawie umowy najmu zawartej z pozwanym w dniu 16 września 2013 roku.
(umowa najmu k. 8-12, odpisy aktów stanu cywilnego k. 16-17)
Powódka najpierw mieszkała sama naulicy (...). Matka powódki zaczęła wymagać coraz większej opieki. Powódka najpierw zamieszkała z matką w wynajmowanymlokalu mieszkalnym numer (...)wŁ., przyulicy (...), znajdującym się na(...)piętrze prywatnej kamienicy. W mieszkaniu były piece węglowe. Do tego lokalu powódka zabrała wszystkie swoje meble, rzeczy osobiste, rzeczy codziennego użytku. Powódka sprzątała, gotowała, robiła zakupy wspólnie z matką. Około 3 lata przed śmierciąS. S.przestała samodzielnie chodzić. Złożyła wniosek o zamianę lokali. We wrześniu 2013 roku powódka zamieszkała z matką wlokalu mieszkalnym numer (...)położonym wŁ., przyulicy (...). Matka powódki była osobą przewlekle chorą, w ostatnich miesiącach leżącą, która wymagała opieki całodobowej, karmienia, mycia, zmiany pampersów. Do domu powódka zamówiła dla matki specjalne łóżko. Matka powódki często przebywała w szpitalach. W domu i wszpitalach (...)opiekowała się powódka.(oświadczenia k. 28-31, zeznania świadków:W. K.k. 63-64,M. K.k. 64,W. W. (1)velW.k. 64,K. K.k. 65, zeznania powódki k. 68)
S. S.iU. R.zostały zameldowane na pobyt stały wlokalu numer (...)położonym wŁ., przyulicy (...)od dnia 23 października 2013 roku.(potwierdzenia zameldowania k. 13 i k. 14)
Powódka prowadziła sprawy związane zlokalem mieszkalnym numer (...), kontaktowała się z Administratorem, dokonywała opłat za lokal.
(zaświadczenia k. 15, k. 23)
Lokal numer (...)przyulicy (...)stanowił centrum życiowe powódki, w którym miała wszystkie swoje rzeczy. Powódka nie posiadała żadnego innego lokalu, w którym mogłaby zamieszkać.(zeznania świadków:W. K.k. 63-64,W. W. (1)velW.k. 64,K. C.k. 66-67, zeznania powódki k. 68)
Powódka była skryta, nie utrzymywała kontaktów z sąsiadami Po śmierci mamy, nie było jej słychać ani widać, czasami gdzieś się przewinęła do sklepu w swojej czerni.(zeznania świadkaK. K.k. 65)
Po śmierci matki powódka złożyła do Urzędu MiastaŁ.wniosek o uregulowanie stanu prawnegolokalu mieszkalnego numer (...)przyulicy (...)wŁ.. Pozwany przeprowadził wywiad środowiskowy, na podstawie którego nie dało się w sposób jednoznaczny potwierdzić faktu wspólnego stałego zamieszkiwania powódki z matką wlokalu numer (...)w chwili jej śmierci. Z tego powodu pismem z dnia 12 lutego 2014 roku pozwany odmówił uznania, że powódka wstąpiła w prawa najmulokalu numer (...).
(pismo powoda k. 18)
W piśmie z dnia 27 marca 2014 roku pełnomocnik powódki zwrócił się do pozwanego o zastosowanie trybu samokontroli i po ponownym przeanalizowaniu sprawy o uznanie, że powódka wstąpiła w prawa najmulokalu numer (...)przyulicy (...)wŁ..
(pismo pełnomocnika powódki k. 19-21)
W piśmie z dnia 30 maja 2014 roku pozwany odmówił ponownego rozpatrzenia sprawy argumentując, że w marcu 2014 roku powódka wystąpiła do Komisji(...)i(...)z prośbą o przyznanie tytułu prawnego dolokalu mieszkalnego numer (...)jednocześnie skierowała sprawę na drogę postępowania sądowego, wobec czego pozwany odstąpił od procedowania na Komisję(...)i(...)wniosku powódki do czasu zapadnięcia prawomocnego wyroku.
(pismo pozwanego k. 22)
Powódka ma 59 lat. Ma orzeczony do 28 lutego 2017 roku umiarkowany stopień niepełnosprawności.(orzeczenie k. 24-25)
Uchwałą(...)Rady Miejskiej wŁ.z dnia 20 stycznia 2016 roku w sprawie utworzenia jednostki budżetowej Zarząd Lokali Miejskich i nadanie jej statutu utworzono z dniem 01 kwietnia 2016 roku jednostkę budżetową Zarząd Lokali Miejskich powstałą z połączenia jednostek budżetowych: Administracji Zasobów KomunalnychŁ., Administracji Zasobów KomunalnychŁ., Administracji Zasobów KomunalnychŁ., Administracji Zasobów KomunalnychŁ., Administracji Zasobów KomunalnychŁ..
(uchwała ze statutem k. 58-59)
Stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony na podstawie powołanych wyżej dowodów, wśród nich dokumentów, które nie budziły żadnych zastrzeżeń ani wątpliwości, co do ich wiarygodności, zeznań świadków i zeznań powódki.
Sąd dał wiarę zeznaniom powódki, co do faktu zamieszkiwania w lokalu wraz z matką i po jej śmierci. Jej zeznania są spójne z zeznaniami świadków:W. K.,M. K.,W. W. (1)velW.,K. K.,K. C., którzy potwierdzili fakt zamieszkiwania przez powódkę w spornym lokalu. Są to osoby obce dla powódki, zaś Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności.
ŚwiadekZ. C.nie była pewna od kiedy powódka mieszka w lokalu, w którym nigdy nie była, jednak zeznała, że powódka mówiła jej, że zamieszkuje razem z matką.
ŚwiadekH. S.zaprzeczył, jakoby powódka zamieszkiwała w lokalu wraz z matką jednakże swoje twierdzenia oparł na domniemaniu, że w lokalu był spokój, z czego wysnuł wniosek że matka powódki mieszka sama.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Powództwo podlega uwzględnieniu w całości.
W niniejszej sprawie powódka wniosła o ustalenie, że wstąpiła w stosunek najmulokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyulicy (...)po zmarłej głównej najemczyniS. S..
Normy polskiego prawa cywilnego, poza kilkoma wyjątkami, w zasadzie nie dają podstawy do konstruowania żądania w postaci ustalenia stosunku prawnego lub prawa. Taką normą ogólną, mającą w swej podstawowej treści sens materialnoprawny, choć umieszczoną wkodeksie postępowania cywilnego, jestart. 189 k.p.c., zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. W świetle powołanego przepisu, interes prawny stanowi przesłankę merytoryczną powództwa o ustalenie stosunku prawnego lub prawa. Decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, że wymieniony w powództwie stosunek prawny lub prawo istnieje bądź nie istnieje. Drugą przesłanką merytoryczną takiego powództwa jest wykazanie przez powoda prawdziwości jego twierdzeń o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje czy też nie istnieje.
Powszechnie przyjmuje się, iż interes prawny w rozumieniuart. 189 k.p.c.zachodzi wówczas, gdy z obiektywnego punktu widzenia istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, która może zostać usunięta na skutek wydania wyroku przez sąd.
Przykładem powództwa o ustalenie opartego naart. 189 k.p.c.jest powództwo o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu.
Orzeczenie w tym przedmiocie ma charakter deklaratywny – wstąpienie w stosunek najmu następuje z mocy prawa, z chwilą zgonu najemcy; wyrok Sądu w tych sytuacjach stanowi jedynie potwierdzenie tego faktu. Zasadność powództwa podlega badaniu na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zgonu najemcy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 05.07.2002 r., sygn. akt III CZP 36/02, publ. OSNC z 2003 r., Nr 4, poz. 45).
Stosownie do treściart. 691 § 1 k.c., w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Zgodnie z§ 2 art. 691 k.c., osoby wymienione w§ 1wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Natomiast, w razie braku osób wymienionych w§ 1stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa (§ 3 art.691 k.c.). Przytoczonych przepisów nie stosuje się w razie śmierci jednego ze współnajemców lokalu mieszkalnego (art. 691 § 5 k.c.).
W doktrynie i orzecznictwie powszechnie reprezentowany jest pogląd, że powód, który wnosi o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmu na podstawieart. 691 k.c.powinien wykazać także istnienie interesu prawnego w rozumieniuart. 189 k.p.c., a więc wykazać, że powstała taka sytuacja prawna, w której doszło do wątpliwości, czy przysługuje mu przymiot najemcy danego lokalu (wynikający zart. 691 k.c.), czy też nie i dlatego konieczne jest potwierdzenie istnienia tego stosunku przez sąd w wyroku (tak między innymi Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 listopada 1996 roku, III CZP 115/96, OSNC 1997 rok, nr 4, poz.35).
Powszechnie przyjmuje się, iż żądanie ustalenia wstąpienia w stosunek najmu jako roszczenie procesowe nie ulega przedawnieniu (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lutego 2002 roku,(...)527/00, OSNC 2002 rok, nr 12, poz.159).
Katalog uprawnionych wskazany w przepisieart. 691 k.c.jest zamknięty – jest to wyliczenie enumeratywne, nie dające możliwości dalszej interpretacji; nie jest możliwa wykładnia rozszerzająca w tym zakresie. Przesłanką pozytywną zastosowania powołanej regulacji jest także stałe zamieszkiwanie z najemcą w przedmiotowym lokalu w chwili jego śmierci. Pojęcie „stałego zamieszkiwania” zostało sprecyzowane w judykaturze jako zamieszkiwanie w konkretnym mieszkaniu, w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, wyrażonym przez to, że w tym mieszkaniu i w tej miejscowości skupia się życie osobiste i działalność osoby bliskiej najemcy (tak wyrok SN z dnia 6 maja 1980 r., sygn. akt III CRN 61/80, publ. Monitor Prawniczy z 1994 r., Nr 9, poz. 273). Wiąże się to z wymogiem, aby osoba bliska najemcy nie miała innego mieszkania (wyrok SN z dnia 15 stycznia 1981 r., sygn. akt III CRN 314/80, publ. OSNC z 1981 r., z. 6, poz. 119).W myśl powołanego przepisu, nie są wymagane obecnie żadne inne warunki, w szczególności konieczność sprawowania opieki nad najemcą, czy zameldowania w lokalu.
W niniejszej sprawie wszystkie przesłanki wstąpienia w stosunek najmu zostały spełnione.
Nie kwestionowanym było, żeU. R.jest córkąS. S.. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że powódka zamieszkała wlokalu numer (...)wraz z matką od czasu otrzymania przezS. S.prawa najmu lokalu 16 września 2013 roku. Do lokalu tego przeprowadziła się wraz z matką i wszystkimi swoimi rzeczami z mieszkania, które wcześniej wspólnie wynajmowały w prywatnej kamienicy. Powódka opiekowała się matką, która w ostatnim okresie życia była osobą leżącą wymagającą stałej opieki. Lokal stanowi centrum życiowe powódki, w którym ma wszystkie swoje rzeczy i przebywa z zamiarem stałego pobytu. Powódka nie ma możliwości zamieszkania w innym lokalu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawieart. 189 k.p.c.ustalił, iżU. R.z dniem 10 listopada 2013 roku wstąpiła w stosunek najmulokalu mieszkalnego numer (...)położonego wŁ.przyul. (...)w miejsce zmarłego najemcyS. S..
Podstawę orzeczenia o kosztach stanowiart. 98 § 1 k.p.c., statuujący zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.
Powódka w całości ostała się ze swoim roszczeniem, dlatego też pozwany – jako strona przegrywająca – obowiązany był do zwrotu kosztów procesu stronie przeciwnej na które składały się: opłata od pozwu w kwocie 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.