Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 774/15
Data wyroku: 2016-07-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Leżańska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 774/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 lipca 2016 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Agnieszka Leżańska
Protokolant Cezary Jarocki
po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuT. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaT. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 10 czerwca 2015r. sygn.(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VU 774/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10 czerwca 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcyT. P.prawa do emerytury, z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych.
Od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawcy złożył w dniu 3 lipca 2015 roku (data nadania w placówce pocztowej) odwołanie, w którym wniósł o jej zmianę, poprzez przyznanie prawa do emeryturyT. P.. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wniósł o zaliczenie wnioskodawcy do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.w okresie od dnia 6 września 1976 roku do dnia 31 stycznia 1992 rokuna stanowiskach obejmujących prace w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych, tj. prace zbrojarskie i betoniarskie, prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości, prace malarskie konstrukcji na wysokości, prace cykliniarskie i prace dekarskie. Pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, iż praca skarżącego polegała na osadzaniu i montażu filarków międzyokiennych w ścianach osłonowych budynków, a także malowaniu konstrukcji na wysokości, zakładaniu mozaiki parkietowej, cyklinowaniu podłóg oraz na budowie i montażu drewnianych altan i domków ogrodowych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
wnioskodawcaT. P.urodził się w dniu (...). W dniu 27 maja 2015 roku złożył wniosek o przyznanie emerytury. Skarżący nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-6 akt emerytalnych).
Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił sumaryczny staż pracy wynoszący łącznie 25 lat, w tym 22 lata i 8 dni okresów składowych, 2 lata, 9 miesięcy, 28 dni okresów uzupełniających i 2 miesiące, 10 dni okresów nieskładkowych. Organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy żadnego okresu pracy do stażu pracy w warunkach szczególnych.
Do pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.w okresie od dnia 6 września 1976 roku do dnia 31 stycznia 1992 roku na stanowisku stolarz i stolarz maszynowy podnosząc, że wyżej wymienione stanowiska nie zostały wymienione w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, a świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych nie zostało wstawione przez pracodawcę lecz przez Archiwum( dowód: decyzja z dnia 10 czerwca 2015 roku, k. 21 akt emerytalnych).
W okresieod dnia 6 września 1976 roku do dnia 31 stycznia 1992 rokuwnioskodawca był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracywPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.. Początkowo skarżący zajmował stanowisko stolarza maszynowego, a od dnia 1 kwietnia 1991 roku stolarza(dowód: świadectwo pracy z dnia 15 stycznia 1992 roku, k. 20-20v, umowa o pracę z dnia 16 czerwca 1977 roku, k. 23, umowa o pracę z dnia 3 września 1976 roku, k. 24, angaż z dnia 21 marca 1991 roku, k. 37, karta obiegowa zmiany, k. 38 akt sprawy).
Przedsiębiorstwo zatrudniające skarżącego zajmowało się budową bloków wK.,P.,O.iT.. Wnioskodawca przez cały okres zatrudnienia pracował jako stolarz. Wykonywał swoje obowiązkiw zakładzie stolarskim, gdzie produkowano drzwi, okna i filarki międzyokienne orazna placu budowy, gdzie montowano wyżej wymieniony elementy. Skarżący pracował w obu brygadach, gdyż nie było stałego podziału na pracowników zatrudnionych w zakładzie stolarskim i pracujących w terenie, na placu budowy. Stolarze wykonywali swoje obowiązki naprzemiennie: przez kilka tygodni na placu budowy, a następnie przez kilka tygodni w warsztacie stolarskim. Na budowie, oprócz montażu elementów, zajmowano się wykonywaniem szalunków do fundamentów pod bloki. W warsztacie wykonywano także filarki międzyokienne, składające się z drewna, azbestu i wypełnienia w postaci włókna szklanego. Wytworzenie tego elementu polegało na wykonaniu ramy z drewna, wycięciu piłą azbestu na wymiar i jego ręcznym zamontowaniu. Płyty włókna szklanego przy pomocy noża rozcinano na mniejsze kawałki. Na stolarni nie było wyciągów, nawiewów, urządzeń odpylających, dlatego też w pomieszczeniu unosił się pył z azbestu i włókien szklanych. Stolarze dokonywali montażu elementów na placu budowy po ustawieniu metalowych rusztowań, które musieli sami montować, a następnie zdemontować. Prace przy montowaniu szalunków były pracami ciesielskimi na budowie, we wkopie. Oprócz wykonywania i montowania filarków międzyokiennych, drzwi i okien skarżący zajmował się też układaniem parkietów i ich cyklinowaniem. Skarżący świadczył wyżej wymienione obowiązki przez cały okres zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy(dowód: zeznania świadkaF. L., nagranie od minuty 3:44 do minuty 18:59, zeznania wnioskodawcy, nagranie od minuty 20:34 do minuty 28:19, protokół z rozprawy z dnia 14 lipca 2006 roku, k. 49v-50 akt sprawy).
W dniu 15 maja 1995 rokuZakład (...)przy(...)wP.Archiwum wystawił skarżącemu świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w którym wskazał, że skarżący wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy pracę na stanowisku stolarza - cieśli przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości wymienionym w wykazie A, dział V, poz. 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku oraz w wykazie C dział III pkt 1 i 2 – prace i stanowiska pracy w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych, to jest stanowiska pracy określone w taryfikatorze kwalifikacyjnym robotników budowlanych i robotników przemysłu materiałów budowlanych(dowód: świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, k. 41 akt sprawy).
Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje:

odwołanie jest bezzasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 - 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1(tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Podnieść należy, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest bowiem dokumentem urzędowym w rozumieniuart. 244 § 1 i 2 k.p.c., a tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast omawiane świadectwo traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Dokument taki podlega kontroli zarówno, co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i w zakresie prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Sąd, a także organ rentowy są zatem uprawnione do weryfikacji danych zawartych w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych, wystawionym przez pracodawcę. Jeżeli świadectwo to zawiera dane, które nie są zgodne z prawdą, nie mogą na jego podstawie dokonać ustaleń, od których uzależnione jest prawo do świadczeń emerytalnych. To samo dotyczy ujawnienia okoliczności, że wskazane w zaświadczeniu pracodawcy stanowisko pracy wykonywanej w szczególnych warunkach nie figuruje w wykazie powołanym w tym zaświadczeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2004 roku, I UK 15/04, OSNP 2005/11/161).
Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, a w dniu 12 maja 2015 roku ukończył 60 lat. Organ rentowy uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki zatrudnienia w warunkach szczególnych, co najmniej przez 15 lat. Wnioskodawca twierdził zaś, że legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, albowiem pracował w takich warunkach na stanowisku stolarza maszynowego wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.. W odwołaniu pełnomocnik wnioskodawcy sprecyzował, iż zakres faktycznie wykonywanych przez skarżącego obowiązków był kompilacją czynności przewidzianych w wykazie A dziale V załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983roku i obejmował: prace zbrojarskie i betoniarskie, prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości, prace malarskie konstrukcji na wysokości, prace cykliniarskie, prace dekarskie.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie dysponował świadectwem pracy w szczególnych warunkach ze spornego okresu zatrudnienia wystawionym przez pracodawcę, a jedynie zaświadczeniem o wykonywaniu pracy w warunkach szczególnych wystawionym przez Archiwum. Organ rentowy prawidłowo zanegował treść wystawionego wnioskodawcy świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, albowiem w świetle obowiązujących przepisów Archiwum nie było uprawnione do sporządzenia takiego dokumentu.
Brak świadectwa pracy w szczególnych warunkach oznacza, że to na wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu spoczywał ciężar wykazania, że pracował w takich warunkach.
W ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawcy i przyznania mu prawa do emerytury ze względu na wykonywanie pracy w warunkach szczególnych.
Praca wykonywana przez wnioskodawcę w spornych okresach mogłaby być uznana za pracę w warunkach szczególnych jedynie wówczas, gdyby będąc zatrudnionym formalnie jako stolarz maszynowy, wykonywałby on w rzeczywistości stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę jako monter konstrukcji metalowych na wysokości. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych niezwiązanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale wykonuje prace, o jakich mowa w rozporządzeniu (por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Dokonując ustaleń w zakresie prac wykonywanych przez wnioskodawcę w spornym okresie na stanowisku stolarza maszynowego, Sąd oparł się na zgromadzonej dokumentacji, zeznaniach świadkaF. L.oraz na zeznaniach samego wnioskodawcy. Z zeznań tych wynika w sposób jednoznaczny, iż wnioskodawcanie wykonywałw spornych okresach prac wymienionych w wykazie A dziale V rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zgromadzony materiał dowodowy ponad wszelką wątpliwość wskazuje, iż do głównych obowiązków skarżącego należało wykonywanie, a następnie montowanie filarków międzyokiennych, drzwi i okien. Wykonywanie takich obowiązków nie implikuje prawa do przyznania wcześniejszej emerytury. W spornym okresie skarżący wykonywał także inne czynności, np. prace zbrojarskie przy zbrojeniu szalunków fundamentowych pod bloki, prace malarskie konstrukcji na wysokości i prace cykliniarskie. Skarżący montował i demontował także tymczasowe konstrukcje metalowe w postaci rusztowań, przy czym zauważyć należy, iż konstrukcje te montowane było od poziomu zerowego, co wyklucza możliwość uznania tej pracy jako wykonywanej na wysokości, a w konsekwencji uznania za pracę świadczoną w szczególnych warunkach. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało więc, iż wnioskodawca wykonywał jedynie w pewnym zakresie pracę w szczególnych warunkach, nie świadczył jednak jej w pełnym wymiarze czasu pracy, a jedynie sporadycznie w zależności od potrzeb pracodawcy.
Nadto podnieść należy, iż negatywny wpływ na stan zdrowia wykonywanych przez wnioskodawcę prac nie ma wpływu na przyznanie uprawnień emerytalnych, albowiem zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą pracą w szczególnych warunkach jest tylko i wyłącznie praca wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2014 roku, sygn. akt III UK 196/13)
W przedmiotowej sprawie na wnioskodawcy spoczywał zgodnie zart. 6 k.p.c.ciężar dowodu i to odwołujący miał wykazać, iż spełnia warunki wymagane dla przyznania prawa do wcześniejszej emerytury. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ma żadnych wątpliwości, że czynności świadczone przez wnioskodawcę w spornym okresie zatrudnienia były w istocie kompilacją czynności charakterystycznych dla stolarza maszynowego, zbrojarza, cieśli, montera, malarza i cykliniarza. Wskazane w świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych prace przy montowaniu konstrukcji metalowych na wysokości polegały jedynie na montowaniu rusztowań metalowych. Obowiązki te nie były wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Z zeznań świadkaF. L., jak i samego wnioskodawcy nie sposób wysnuć wniosku, iż skarżący wykonywał pracę montera konstrukcji metalowych na wysokości w pełnym wymiarze czasu pracy. Wprawdzie świadectwo pracy sporządzone przez Archiwum wskazuje, iż takie prace wnioskodawca wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, jednakże sam skarżący zeznał, iż montaż i demontaż rusztowań stanowił jedynie niewielką część jego obowiązków. Podstawy do zaliczenia wnioskodawcy spornego okresu do stażu pracy nie mógł też stanowić wykaz C załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, albowiem wykaz ten nie obowiązywał w dacie wydania skarżonej decyzji. Został on bowiem skreślony z dniem 7 czerwca 1996 roku przez§ 1 pkt 5 lit. b) rozporządzenia z dnia 21 maja 1996 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1996 r. nr 63 poz. 292).
Skoro zatem w spornych okresach wnioskodawca nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu prac wymienionych w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, to nie było podstaw do zaliczenia tych okresów do pracy w warunkach szczególnych.
Biorąc pod uwagę powyższe uznać należało, iż w toku procesu wnioskodawca nie wykazał, by spełnił przesłankę wykonywania pracy w warunkach szczególnych, w okresie co najmniej 15 lat. Fakt ten skutkował koniecznością przyjęcia, że nie spełnia on wymaganych prawem warunków do uzyskania prawa do emerytury zgodnie zart. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji.