Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Cz 1281/16
Data wyroku: 2016-11-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Mariusz Broda, Małgorzata Klesyk, Teresa Strojnowska
Podstawa prawna: 510§1 kpc, 618§3 kpc w zw. z art. 688 kpc, 686 kpc, 1036 kc, 888 kc

Sygn. akt II Cz 1281/16

POSTANOWIENIE

Dnia 4 listopada 2016 roku
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Mariusz Broda (spr.)
SSO Małgorzata Klesyk
SSO Teresa Strojnowska
po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 roku w Kielcach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuI. W. (1)
z udziałemK. W. (1)iA. W. (1)
o dział spadku i zniesienie współwłasności
na skutek zażalenia uczestnika na postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2016 roku, sygn. akt I Ns 9/16
postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
SSO Małgorzata Klesyk SSO Mariusz Broda SSO Teresa Strojnowska

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 roku, sygn. akt I Ns 9/16, Sąd Rejonowy w Kielcach odmówiłI. W. (1)dalszego udziału w sprawie. (k. 1213)
W uzasadnieniu Sąd wskazał, żeI. W. (1)złożyła wniosek o dział spadku połączony we zniesieniem współwłasności dotyczący nieruchomości położonych wK.przy ul.(...)oraz wR.przyul. (...). W dniu 9 grudnia 2015 roku umową darowizny sporządzoną w formie aktu notarialnego, Rep. A nr 4530/2015I. W. (1)darowała swojej córceA. W. (1)cały przysługujący jej udział wynoszący 20/32 części w nieruchomości przyul. (...)wK., nr(...)oraz cały przysługujących jej udział w nieruchomości przyul. (...)wR., nr(...),(...). W związku z tym, żeI. W. (1)nie jest już współwłaścicielką wskazanych nieruchomości, Sąd Rejonowy odmówił jej dalszego udziału w sprawie z powołaniem się na przepisart. 510 §1 k.p.c.a contrario, bowiem nie ma już ona interesu prawnego do występowania w charakterze uczestnika toczącego się postępowania. (k. 1217-1218)
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył uczestnikK. W. (1), zarzucając Sądowi Rejonowemu błędne przyjęcie, że odmowa dalszego udziału w sprawieI. W. (1)jest uzasadniona w sytuacji, gdy zgłosił on wobec niej roszczenia o rozliczenie nakładów i pożytków z nieruchomości, które w świetleart. 618 k.p.c.mogą być rozliczane jedynie w przedmiotowej sprawie.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. (k. 1220)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
Postępowanie wszczęte z wnioskuI. W. (1)toczy się obecnie jako postępowanie o dział spadku poT. W.i zniesienie współwłasności.I. W. (1)w powołanej przez Sąd Rejonowy umowie darowizny z dnia 9 grudnia 2015 roku zbyła na rzeczA. W. (1)wyłącznie należące do niej udziały w nieruchomościach położonych przyul. (...)wK., nrdziałki (...), dla której Sąd Rejonowy w Kielcach prowadziksięgę wieczystą nr (...)(częściowo wchodzące w skład masy spadkowej) oraz przyul. (...)wR., nrdziałki (...), dla której Sąd Rejonowy w Końskich prowadziksięgę wieczystą nr (...). Oznacza to, że rozporządziła ona jedynie udziałami w przedmiotach należących do spadku w rozumieniuart. 1036 k.c.Przesłanką skuteczności takiego zbycia stosownie do powołanego przepisu jest zaś zgoda pozostałych spadkobierców wyrażona w formie szczególnej ze względu na to, że przedmiotem umowy przenoszącej własność są udziały w nieruchomościach. Obecnie nie zostało wykazane, aby zgoda taka została udzielona, co skutkować może realizacją dyspozycjiart. 1036 zd. 2 k.c.z którego wynika, że w braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do spadku jest bezskuteczne o tyle, o ile narusza uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. Brak zgody współspadkobiercy na rozporządzenie przez spadkobiercę jego udziałem w przedmiocie należącym do spadku nie pociąga za sobą zatem nieważności tej czynności prawnej, ale w ograniczonym zakresie - względną jej bezskuteczność ustalaną na etapie działu spadku (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2001 r. IV CKN 1212/00 OSNC 2001 z. 9, poz. 140).
Natomiast brak jest podstaw, aby przyjmować, żeI. W. (1)zbyła w całości udział spadkowy przysługujący jej w spadku poT. W.na rzecz córkiA. W. (1)w myślart. 1051 k.c.W związku z tym nie można uznać, żeA. W. (1)wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązkiI. W. (1)dotyczące przedmiotowego spadku na zasadzie sukcesji uniwersalnej (art. 1053 k.c.). Co prawda, z dotychczasowego przebiegu postępowania wynika, że aktualnie przedmiotowe nieruchomości wyczerpują majątek spadkowy (zeznania wnioskodawczyni k. 289, zeznaniaW. W.k. 291-292), jednak zgodnie zart. 684 k.p.c.skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd i na obecnym etapie sprawy nie można definitywnie wykluczyć, że do daty zamknięcia rozprawy nie nastąpi zmiana stanu faktycznego w tym zakresie (art. 316 §1 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c.), w stosunku do tego dotychczas wyeksponowanego. NadtoK. W. (1)zgłosił roszczenia, o których mowa wart. 686 k.p.c.i który to przepis stanowi, że w postępowaniu o dział spadku sąd rozstrzyga także o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów. W tej sytuacji procesowej nadal obowiązuje zastrzeżenie przewidziane wart. 618 §3 k.p.c.w zw. zart. 688 k.p.c.nakazujące dochodzenia roszczeń wymienionych wart. 686 k.p.c.między współspadkobiercami wyłącznie w postępowaniu działowym.I. W. (1)nie utraciła statusu spadkobiercy, co oznacza, żeK. W. (1)nie mógłby domagać się od niej w odrębnym procesie zwrotu kwot wydanych na nieruchomości spadkowe. Wątpliwym wydaje się również materialnoprawna możliwość dochodzenia zgłoszonych przez uczestnika roszczeń odA. W. (1), która stała się właścicielką udziałów w nieruchomościach objętych postępowaniem działowym na podstawie umowy darowizny. Przepisyart. 888 i nast. k.c.nie przewidują bowiem uregulowań takich jak np. w przypadku przeniesienia prawa własności na podstawie umowy sprzedaży, gdzie wart. 548 § 1 k.c.wskazano, że z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy. W tym przypadku ewentualnie istniejące co do samej zasady zobowiązanie do zwrotu nakładów może mieć charakter obligacyjny , a nie rzeczowy , co determinuje identyfikację osoby mającej obowiązek zwrócić ich równowartość. Ta, nie wątpliwie powinna być w takiej sytuacji uczestnikiem postępowania o dział spadku i zniesienie współwłasności, a to z przyczyn już wskazanych (możliwość dochodzenia tego rodzaju roszczenia tylko w ramach tego postępowania).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 §1 k.p.c.w zw. zart. 397 §2 k.p.c.iart. 13 §2 k.p.c.orzekł jak w sentencji postanowienia.
SSO Małgorzata Klesyk SSO Mariusz Broda SSO Teresa Strojnowska

ZARZĄDZENIE

(...)