Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 39/16
Data wyroku: 2016-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Tymoszów, Aleksandra Mazurek, Maciej Schulz
Słowa kluczowe: Oszustwo, Paserstwo

Sygn. akt VI Ka 39/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2016 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Maciej Schulz (spr.)
Sędziowie: SO Beata Tymoszów
SO Aleksandra Mazurek
Protokolant: sekretarz sądowy Justyna Skwiot
przy udziale prokuratora Anety Ostromeckiej
po rozpoznaniu dnia 31 maja 2016 r. wW.
sprawyM. B., córkiM.iB.,urodzonej (...)wŁ.
oskarżonej o przestępstwo zart. 286 § 1 kk
Ł. F., synaK.iB.,urodzonego (...)wŁ.
oskarżonego o przestępstwo zart. 286 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonej
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie
z dnia 31 sierpnia 2015 r.    sygn. akt III K 314/15

1
zaskarżony wyrok w części dotyczącejM. B.zmienia w ten sposób, że w ramach zarzucanegoM. B.czynu uznaje ją za winną tego, że działając wspólniei w porozumieniu z inną nieustaloną osobą, w dniu 29 sierpnia 2014 roku wŁ.przyjęła – na założony specjalnie w tym celu - rachunek bankowy wbanku (...) SAI OddziałwŁ.nr(...)kwotę 100.000 złotych pochodzącąz przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.popełnionego na szkodęW. M., wiedząco tym, że pieniądze te pochodzą z czynu zabronionego to jest popełnienia występkuzart. 291 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 291 § 1 k.k.skazuje ją na karę roku pozbawienia wolności, a na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 k.k.wykonanie tak orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres 3 (trzech) lat próby, na podstawieart. 73 § 1 k.k.oddaje oskarżoną w okresie próby pod dozór kuratora sądowego, zaś na podstawieart. 72 § 1 pkt 1 k.k.zobowiązujeM. B.do informowania kuratora o przebiegu okresu próby;

2
zaskarżony wyrok w części dotyczącejŁ. F.utrzymuje w mocy;

3
zwalniaM. B.od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i kosztami tymi zarówno w części dotyczącejM. B., jak i w części dotyczącejŁ. F.obciąża Skarb Państwa;

4
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.B. B. (2)i adw.J. K.kwoty po 516,60 zł obejmujące wynagrodzenie za obronę z urzędu oskarżonych w instancji odwoławczej oraz podatek VAT.

SSO Aleksandra Mazurek SSO Maciej Schulz SSO Beata Tymoszów
Sygn. akt VI Ka 39/16

UZASADNIENIE
M. B.iŁ. F.zostali oskarżeni o to, że w dniu 29 sierpnia 2014 roku wW.przyul. (...)działając wspólnie i w porozumieniu oraz z trzecią nieustaloną osobą doprowadziliW. M.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 100.000 złotych poprzez wprowadzenie wyżej wymienionej orazJ. T.w błąd w ten sposób, że nieustalona osoba prowadząca rozmowy telefoniczne zJ. T.podała się za funkcjonariusza Policji i pod pretekstem czynności procesowych oraz operacyjnych zmierzających do zatrzymania sprawców przestępstwa oszustwa przekonała ją o konieczności wypłaty przezW. M.środków z rachunku bankowego prowadzonego na jej rzecz przez Bank(...)SA, a następnie wpłaty tych środków na rachunek Bankowy prowadzony przez(...) SAna rzeczM. B.t.j. o czyn zart. 186 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Południe wW.wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2015 roku, III K 314/15 orzekł

1
Ł. F.uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu;

2
M. B.uznał za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i za jego popełnienie na podstawieart. 286 § 1 k.k.skazał ją i wymierzył jej karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

3
na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolniłM. B.od opłaty i ponoszenia kosztów postępowania, które w całości przejął na rachunek Skarbu Państwa.

Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonej i prokurator.Obrońca oskarżonejM. B.podniósł zarzut obrazy przepisów postepowania poprzez uznanie, iż nie zasługują na obdarzenie wiarą, z uwagi na sprzeczność z zasadami logicznego rozumowania i doświadczeniem życiowym, wyjaśnienia oskarżonej w części w jakiej wskazuje ona powody, dla których otworzyła rachunek, na który pokrzywdzona wprowadzona w błąd przez nieustalone osoby, przelała pieniądze, gdyż otworzenie kilku rachunków bankowych i późniejsze otrzymanie zasilenia jednego z nich kwotą 50 000 zł miało świadczyć o tym, że oskarżona wiedziała, że rachunki zakłada celem podjęcia oszukańczych działań, która doprowadzą do rozporządzenia mieniem niekorzystnym dla rozporządzającego, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podczas gdy oskarżona wyjaśniła, iż rachunki bankowe założyła na polecenie bliżej nieustalonej przez organy ścigania i sąd osoby oferującej oskarżonej korzystną pracę za granicą, a bezspornym jest, iż pozostawała osoba bezrobotną, bez stałego źródła dochodu pozwalającego na utrzymanie się, a zatem zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego nakazują uznać za wiarygodne wyjaśnienia oskarżonej, iż licząc na otrzymanie zatrudnienia wykonywała jedynie polecenia potencjalnego pracodawcy, co było postawionym przez niego warunkiem otrzymania pracy, a co uzasadniał potrzebą posiadania odrębnych rachunków celem otrzymywania przez oskarżoną wynagrodzenia, a zatem oskarżona nie wiedziała o jakichkolwiek celach oszukańczych tego działania, co w przypadku braku dowodów świadczących o umyślnym udzialeM. B.w przestępstwie oszustwa nie pozwala uznać, iż była ona winna jego popełnienia, co doprowadziło do mającego wpływ na treść orzeczenia błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznania, iż oskarżonaM. B.zakładając rachunek bankowy, na który pokrzywdzona dokonała transferu środków w dniu 29 sierpnia 2014 roku działała z zamiarem doprowadzenia do rozporządzenia mieniem niekorzystnym dla rozporządzającego. Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie oskarżonejM. B.. Prokurator zaskarżył wyrok ten w całości w zakresie rozstrzygnięcia, co do oskarżonegoŁ. F.na jego niekorzyść. Zarzucił obrazę przepisów postępowania, a toart. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez niepełną oraz sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oceną wyjaśnień oskarżonych polegającą na uznaniu wyjaśnień oskarżonych w zakresie udziału w przestępstwieŁ. F.za wiarygodne, podczas gdy są one niespójne, nielogiczne, niezgodne z doświadczeniem życiowym i nie korespondują z pozostałym, zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Prokurator wniósł o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

1
Apelacja obrońcy oskarżonejM. B.w części domagającej się Jej uniewinnienia

nie zasługuje na uwzględnienie.W ocenie Sądu Odwoławczego wbrew stanowisku Sądu I Instancji w przedmiotowej sprawie brak jest dowodów świadczących o tym, że oskarżonaM. B.wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami doprowadziłaW. M.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 100.000 złotych. W niniejszej sprawie odnośnieM. B.wniesiona została jedynie apelacja na korzyść przez Jej obrońcę. Natomiast oskarżyciel publiczny wniósł jedynie apelację na niekorzyść współoskarżonegoŁ. F.. Sąd Rejonowy wydając zaskarżony wyrok nie dał wiary wyjaśnieniomM. B., że założyła konto w(...), jak również konta w innych bankach w związku z wyjazdem za granicę. Jednocześnie jednak ustalił, żeM. B.otworzyła przedmiotowy rachunek w(...)około 3 tygodnie wcześniej na prośbę(...). Ustalenia te jak już podkreślono nie były kwestionowane przez oskarżyciela na niekorzyść oskarżonej. Dlatego też w ocenie Sądu Odwoławczego brak jest możliwości przy apelacji na Jej korzyść dokonania na obecnym etapie postępowania odwoławczego odmiennych ustaleń – niekorzystnych dlaM. B.. W ocenie Sądu Odwoławczego rację ma obrońca oskarżonego, że w świetle poczynionych przez Sąd I Instancji ustaleń odnośnieM. B.nie można przypisać w/w oskarżonej popełnienia przestępstwa opisanego w akcie oskarżenia wypełniającego dyspozycjęart. 286 § 1 k.k.Brak jest dowodów, żeM. B.współdziałała z innymi osobami w dokonaniu przestępstwa na szkodęW. M.. W świetle prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, jak słusznie ustalił Sąd Rejonowy wątpliwości nie budzi jedynie fakt przelania przezW. M.kwoty 100.000 złotych na kontoM. B., a także fakt podjęcia próby wypłaty z w/w konta przezM. B.w dniu 4 września 2014 roku w I OddzialeBanku (...)wŁ.kwoty 1000 złotych. Jak już podniesiono wcześniej z niekwestionowanych przez strony ustaleń Sądu I Instancji wynika, żeM. B.otworzyła rachunek w w/w Oddziale Banku około 3 tygodni przed dniem 4 września 2014 roku na prośbę spotkanego naulicy (...)wŁ.(...). Powyższe ustalenia nie pozwalają na przyjęcia, żeM. B.wiedziała o oszustwie popełnionym na szkodęW. M.i otwierając rachunek bankowy działała z zamiarem popełnienia tego lub też innych oszustw. W ocenie Sądu Odwoławczego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego (wbrew stanowisku obrońcy domagającemu się uniewinnienia oskarżonej) można natomiast przyjąć, że zachowanieM. B.polegające na otwarciu na polecenie innej osoby rachunku bankowego i przyjęciu na ten rachunek pieniędzy pochodzących z przestępstwa oszustwa popełnionego na szkodęW. M.wypełniło znamiona przestępstwaart. 291 § 1 k.k.Jak już wskazano brak jest dowodów wskazujących na istnienie zamiaru po stronie oskarżonej popełnienia wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami przestępstwa oszustwa. Natomiast można wykazać zamiar popełnienia przezM. B.przestępstwa paserstwa umyślnego. Sąd I Instancji dokonując analizy wyjaśnieńM. B.słusznie nie dał wiary oskarżonej w części w jakiej wskazuje ona powody, dla których otworzyła rachunek wbanku (...). Jak słusznie podnosi Sąd Rejonowy w tej części jej wyjaśnienia są sprzeczne z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania. Motywacji tej przeczy także zachowanie oskarżonej po otwarciu rachunku w(...) Bank (...). Warunkiem podjęcia przez oskarżoną pracy było założenie kilku rachunków bankowych. Było to zbędne z punktu widzenia potrzeb związanych z przelewaniem wynagrodzenia za pracę – do tego wystarczyłby jeden rachunek. Oskarżona nie mogła samodzielnie dokonać wyboru banków, które będą prowadziły Jej rachunki, ani skorzystać z rachunku już dla niej prowadzonego w(...). Rachunki miała otworzyć pomimo tego, że nie ustalono żadnych warunków pracy, konkretnego miejsca jej świadczenia, miejsca pobytu oskarżonej w Anglii, wysokości zarobków, czasu rozpoczęcia pracy, nie podpisano umowy o pracę. Dlatego też, jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy przeczy to tezie, że otwarte przez oskarżoną rachunki miały służyć do przelewania na nie jej poborów i wskazuje, że oskarżona faktycznie nie miała zamiaru podejmować jakiejkolwiek pracy. Pomimo tego, że oskarżona nie podjęła żadnej pracy mężczyzna określony jako(...)poinformował ją, że zasilił jej konto kwotą 50.000 zł i polecił jej wypłatę i przekazanie wskazanemu przez niego mężczyźnie. Oskarżona podjęła się wykonania tego zadania bez zwłocznie, a żądana suma nie została wypłacona tylko dlatego, że dowód osobisty oskarżonej utracił ważność. Także to zachowanie przeczy tezie, że oskarżona otworzyła rachunek W(...) Bank (...)po to, by mogło tam wpływać Jej wynagrodzenie za pracę. Sąd Okręgowy podzielając przytoczone rozważania Sądu I Instancji jednocześnie nie uwzględnił argumentacji zawartej w apelacji obrońcy oskarżonej, a dotyczącej oceny Jej wyjaśnień - uznając ją w tym zakresie za polemiczną.
W świetle powyższego, Sad Odwoławczy uznając, że dowody zgromadzone w toku postępowania pozwalają na przypisanie oskarżonej popełnienia przestępstwa paserstwa, jednocześnie zważył, iż brak było możliwości udowodnienia wyczerpania przez oskarżonej znamion czynu zabronionego zart. 286 § 1 kkopisanego przez Prokuratora w akcie oskarżenia, a następnie przypisanego przez Sąd meriti w zaskarżonym wyroku. W żaden sposób nie wykazano bowiem wiedzy oskarżonejM. B.na temat tego w skutek jakich konkretnie działań pieniądze pochodzące z oszustwaW. M.znalazły się na jej koncie, w szczególności nie udowodniono, iż posiadała ona jakąkolwiek wiedzę o osobie pokrzywdzonej czy sposobie działania współsprawców. Nie wykazano również w żaden sposób istnienia między tymi osobami jakiekolwiek porozumienia co do popełnionego przestępstwa oszustwa. Porozumienia takiego nie było także, w świetle zgromadzonych dowodów, pomiędzyM. B., aŁ. F., co zostanie wykazane w dalszej części niniejszych motywów. Przypisywanie oskarżonej realizacji znamion czynu zart. 286 § 1 kkbyłoby oparte na niedopuszczalnym domniemaniu wyprowadzanym tylko i wyłącznie z faktu, że środki pieniężne które pochodziły z niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzoną znalazły się na rachunku bankowym oskarżonej. Tym samym nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I Instancji, że okoliczności związane z założeniem rachunku w(...), a wskazane powyżej wskazują, że oskarżona wiedziała, że rachunek ten zakłada w celu podjęcia oszukańczych działań, które doprowadzą do rozporządzenia mieniem niekorzystnym dla rozporządzającego. Oskarżona, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, miała na celu wyzyskanie błędu rozporządzającego co do faktycznego przeznaczenia jej rachunku. Jak już podkreślono we wcześniejszej części niniejszych rozważań powyższe okoliczności te świadczą właśnie o tym, żeM. B.dopuściła się przestępstwa paserstwa, o którym mowa wart. 291 § 1 k.k.polegającego na tym, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną nieustaloną osobą, w dniu 29 sierpnia 2014 roku wŁ.przyjęła – na założony specjalnie w tym celu - rachunek bankowy wbanku (...) SAI Oddział wŁ.nr(...)kwotę 100.000 złotych pochodzącą z przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.popełnionego na szkodęW. M., wiedząc o tym, że pieniądze te pochodzą z czynu zabronionego.
Uznając oskarżonąM. B.za winną popełnienia przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.Sąd Okręgowy wymierzył Jej karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tejże kary na okres lat 3. W ocenie Sądu Odwoławczego za takim rozstrzygnięciem przemawia stopień zawinienia oskarżonej oraz stopień społecznego niebezpieczeństwa przypisanego Jej ostatecznie czynu, który niewątpliwie jest mniejszy niż stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu zarzucanego Jej w akcie oskarżenia i przypisanego zaskarżonym wyrokiem. Podnieść przy tym należy, że przestępstwo zart. 286 § 1 k.k.za któreM. B.skazana została przez Sąd I Instancji zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat, natomiast przypisane Jej przez Sąd Odwoławczy przestępstwo zart. 291 § 1 k.k.– zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Tym samym skazując oskarżoną za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą Sąd II Instancji orzekł karę niższą o 6 miesięcy w stosunku do kary orzeczonej przez Sąd Rejonowy. Dodatkowo, jako okoliczność łagodzącą Sąd Okręgowy uwzględnił niekaralnośćM. B.(k.767) oraz Jej motywację spowodowaną bardzo trudną sytuacją rodzinną i majątkową (k.766, 397-402). Biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowe i podmiotowe Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że w odniesieniu doM. B.zachodzi pozytywna prognoza, że w przyszłości pomimo warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, nie popełni ona przestępstwa. Przy czym zgodnie zart. 4 § 1 k.k.Sąd Odwoławczy zastosował ustawę obowiązującą w chwili orzekania, uznając, że wobec niekaralności oskarżonej ustawa obowiązująca w chwili popełnienia przestępstwa nie jest względniejsza dla sprawcy.

2
Apelacja Prokuratora w części dotyczącejŁ. F.nie zasługuje na

uwzględnienie.Sąd Odwoławczy w części dotyczącej tego oskarżonego całkowicie podzielił argumentację przedstawioną przez Sąd Rejonowy. Sąd ten słusznie uznał, że w zakresie czynu, którego popełnienie zarzuconoŁ. F.zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na przyjęcie, że znał on okoliczności w jakichM. B.założyła rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy, na który potem pieniądze wpłaciła pokrzywdzona. Z wyjaśnień oskarżonego potwierdzanych wyjaśnieniamiM. B.wynika, żeŁ. F.jedynie towarzyszył jej w czasie wizyty w banku, gdy podjęła ona próbę wypłacenia pieniędzy. Apelacja Prokuratora w ocenie Sąd Odwoławczego ma charakter wyłącznie polemiczny i oparta jest na niedopuszczalnych domniemaniach i przypuszczeniach nie znajdujących żadnego odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Fakt, żeŁ. F.był razem zM. B.wBanku (...)gdy podejmowała ona próbę wypłaty pieniędzy i został razem z nią zatrzymany nie może w żaden sposób świadczyć, że dopuścił się on przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.na szkodęW. M.w sposób opisany w akcie oskarżenia. Brak jest także podstaw do przypisaniaŁ. F.przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.w jakiejkolwiek formie – co było możliwe w odniesieniu doM. B.. Brak jest również podstaw do ustalenia aby oskarżonyF.w jakikolwiek sposób współdziałał zM. B.przy popełnieniu przestępstwa. Z zebranego materiału dowodowego można jedynie wywnioskować, żeŁ. F.towarzyszyłM. B.w czasie wizyty w banku. We wniesionej apelacji oskarżyciel publiczny, jako argument przemawiający za skazaniemŁ. F.zart. 286 § 1 k.k.powołuje sprzeczności w wyjaśnieniachŁ. F.iM. B.odnośnie powodów dla którychŁ. F.towarzyszyłM. B.w banku w dniu 4 września 2014 roku. Fakt istnienia sprzeczności, na które powołuje się skarżący, a które w ocenie Sądu Odwoławczego nie są istotne, nie może świadczyć o popełnieniu przezŁ. F.zarzucanego mu czynu. Oskarżyciel publiczny kierując akt oskarżenia przeciwkoŁ. F.i stawiając mu zarzut popełnienia wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.na szkodęW. M.nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie tezy aktu oskarżenia. Nawet jeżeli przyjąć zgodnie z argumentacją zawartą w apelacji, że wyjaśnieniaM. B.iŁ. F.wynikają całkowicie z przyjętej przez nich linii obrony to i tak sam fakt, żeŁ. F.został zatrzymany w I OddzialeBanku (...)wŁ.wspólnie zM. B.nie może stanowić przekonywującego dowodu na poparcie zarzutu z aktu oskarżenia oraz na poparcie tez przedstawionych w apelacji. Z tych powodów Sąd Odwoławczy nie uwzględnił apelacji Prokuratora i utrzymał zaskarżony wyrok w odniesieniu doŁ. F.w mocy.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w wyroku.
SSO Beata Tymoszów SSO Maciej Schulz SSO Aleksandra Mazurek