Sąd Rejonowy w Nysie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 93/14
Data wyroku: 2015-03-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki
Słowa kluczowe: Uzgodnienie Treści Księgi Wieczystej Z Rzeczywistym Stanem Prawnym
Podstawa prawna: 10

Sygn. akt: I C 93/14

WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 marca 2015 r.
Sąd Rejonowy w Nysie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki

Protokolant:

protokolant sądowy Joanna Pilc-Syposz

po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na rozprawie wN.
sprawy z powództwaM. K.
przeciwkoA. K. (1),Z. K. (1),A. K. (2),Z. K. (2)
o uzgodnienie treści księgi wieczystej
oddala powództwo.

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 29 stycznia 2014 r. powódM. K.domagał się uzgodnienia stanu prawnegoksięgi wieczystej numer (...)z rzeczywistym stanem prawnym.
Pozwanymi w niniejszej sprawie byli:J. J.,A. K. (1),Z. K. (1),A. K. (2)iZ. K. (2).
W piśmie procesowym z dnia 11 marca 2014 r. (k. 20-23) powódM. K.dokonał uzupełnienia baków formalnych pozwu. Ponadto wskazał, że podczas gromadzenia dokumentów potrzebnych do dokonania zamierzonej przez niego darowizny, a odnoszących się spornego prawa, zorientował się, iż wksiędze wieczystej o numerze (...)jako właściciel wpisany jest nadalJ. J.. Został on wpisany do księgi wieczystej dopiero 10 listopada 1999 r. Natomiast między 1996 r., a 1999 r. lokal objęty wyżej wskazaną księgą wieczystą był przedmiotem kilku transakcji, gdzie w aktach notarialnych nie było powoływania się na księgę wieczystą.
Wobec powyższego, w ocenie powoda koniecznym jest dokonanie wpisu w wyżej wymienionej księdze wieczystej odpowiadającemu rzeczywistemu stanowi rzeczy. Tym samym, wystosowana przez powoda akcja procesowa mająca za cel sanowanie wyżej określonej wadliwości, w jego ocenie zasługuje na uwzględnienie.
Postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r.,wydanym na rozprawie Sąd Rejonowy w Nysie postanowił odrzucić pozew w stosunku do pozwanegoJ. J.z uwagi na to, że pozwany zmarł w dniu 14 grudnia 2009 r. wN.- to jest z uwagi na brak zdolności sądowej pozwanego – 199§ 1 pkt 3 k.p.c.Pozwany zmarł przed wytoczeniem powództwa, a więc nie miał zdolności sądowej w dacie wniesienia pozwu. W związku z powyższym, zgodnie z brzmieniem wyżejpowołanego przepisu Sąd odrzucił pozew przeciwko temu pozwanemu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
Wnioskiem z dnia 21 grudnia 1992 r.J. S., jako członkiniSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wN.zwróciła się do Sądu Rejonowego w Nysie o wpis w księdze wieczystej spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego numer (...), położonego na drugim piętrze składającego się z trzech izb o powierzchni użytkowej 35,80 metrów kwadratowych, mieszczącego się w budynku własnościSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wN., stojącym wN.naOsiedlu (...)sektorC- numerbudynku (...), nadziałce numer (...)dla której prowadzona byłaksięga wieczysta nr (...).
Postanowieniem z dnia 3 marca 1994 r. wydanym w sprawie o sygn. akt Dz. Kw. 4700/92 postanowił założyćksięgę wieczystą numer (...)dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego opisanego powyżej.
Wksiędze wieczystej o numerze (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Nysie i urządzonej dla spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego numer (...), położonego na drugim piętrze składającego się z trzech izb o powierzchni użytkowej 35,80 metrów kwadratowych, mieszczącego się w budynku własnościSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wN., stojącym wN.naOsiedlu (...)sektorC- numerbudynku (...), nadziałce numer (...)dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...), w aktualnym jej brzmieniu, w dziale II, jako uprawniony wpisany jestJ. J.. Zbycia powyższego prawa na rzeczJ. J.dokonałaJ. O.z domuS., jako pierwotna uprawniona do władania przedmiotowym prawem. W umowie zawarto wniosek o wpisanie, na podstawie niżej opisanej umowy, w dziale II księgi wieczystej numer Kw. nr(...), jako uprawnionegoJ. J.. Wpis w dziale II wyżej opisanego ograniczonegoprawa rzeczowegozostał dokonany na podstawie umowy sprzedaży z dnia 19 stycznia 1996 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego zawartej w formie aktu notarialnego (numer Rep. A(...)przed notariuszemH. P.w Kancelarii Notarialnej wN.. Przedmiotowego wpisu w księdze wieczystej dokonano w dniu 10 listopada 1999 r.
dowód:
- wypis aktu notarialnego umowy sprzedaży numer rep. A(...)k. 14-15,
- z odpisksięgi wieczystej (...)k. 24-26,
- dokumenty znajdujące się w aktach KW nr(...)

⚫

wniosekJ. S.z dnia 21 grudnia 1992 r.,

zaświadczenie numer 159 potwierdzające członkostwo wSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wN.przezJ. S.,

przydziałlokalu mieszkalnego numer (...)z dnia 6 listopada 1989 r.,

postanowienie Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 3 marca 1993 r. wydanego w sprawie o sygn. akt Dz. Kw. 4700/92 o założeniuksięgi wieczystej o numerze (...),

z zawiadomienie z dnia 10 listopada 1999 r. o wpisie w dziale drugimksięgi wieczystej o numerze (...), jako uprawnionegoJ. J..

Spółdzielnia Mieszkaniowa (...)wN.w dniu 1 lutego 1996 r. dokonała na rzeczJ. J.przydziału lokalu mieszkalnego na warunkach własnościowego prawa do lokalu w budynku przyulicy (...). Podzamcze sektorCnumer(...)
dowód:
- przydział lokalu mieszkalnego k. 13.
Umową z dnia 9 września 1996 r., zawartą w formie aktu notarialnego (nr rep. A(...)) przed notariuszemH. P.w Kancelarii Notarialnej wN.,J. J.sprzedał małżonkomA. K. (1)iA. K. (2)spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego numer (...)położonego wN.Osiedle (...), typu M-2. Stawiający do sporządzenia wyżej wymienionej umowy oświadczyli przed notariuszem, że dla powyższego lokalu nie została urządzona księga wieczysta. Wpis ograniczonegoprawa rzeczowegodo treści księgi wieczystej nie został dokonany na rzecz kupujących.
dowód:
- wypis aktu notarialnego umowy sprzedaży - numer rep. A(...)k. 11-12.
Następnie umową z dnia 18 lipca 1997 r., zawartą w formie aktu notarialnego (nr rep. A(...)) przed notariuszemH. P., w Kancelarii Notarialnej wN.małżonkowieA. K. (1)iA. K. (2)dokonali sprzedaży na rzeczZ. K. (1)iZ. K. (2)spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego opisanego powyżej. Stawający przed notariuszem oświadczyli, że dla przedmiotowego lokalu nie urządzono księgi wieczystej. Wpis ograniczonegoprawa rzeczowegodo księgi wieczystej nie został dokonany na rzecz kupujących.
dowód:
-wypis aktu notarialnego umowy sprzedaży - numer rep. A(...)k. 9-10.
Umową z dnia 27 lipca 1997 r. zawartą w formie aktu notarialnego (nr rep.(...)) przed notariuszemH. P., w Kancelarii Notarialnej wN.Z. K. (1)iZ. K. (2)dokonali na rzecz powodaM. K.zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego opisanego powyżej. Stawający przed notariuszem oświadczyli, że dla przedmiotowego lokalu nie urządzono księgi wieczystej. Wpis ograniczonegoprawa rzeczowegodo księgi wieczystej nie został dokonany na rzecz powodaM. K..
Decyzją z dnia 30 lipca 1997 r. Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej(...)wN.dokonał przydziałuM. K.spornego lokal na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.
dowód:
-wypis aktu notarialnego umowy sprzedaży - numer rep. A(...)k. 7-8.
- przydziałlokalu mieszkalnego numer (...)k. 78.
PozwanyJ. J.zmarł 14 grudnia 2009 r. wN..
dowód:
- odpisu skrócony aktu zgonu nr 755/2009.

Sąd zważył, co następuje.
PowództwoM. K.nie zasługuje na uwzględnienie i należało je oddalić.
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów przedłożonych przez powoda, w szczególności umów przeniesienia ograniczonegoprawa rzeczowego, sporządzonych w przepisanej formie przed notariuszem oraz dokumentów znajdujących w aktachksięgi wieczystej o numerze (...). Wyżej wymienione dokumenty pozwoliły w sposób pełny dokonać ustaleń kolejnych przeniesień przedmiotowego ograniczonegoprawa rzeczowegooraz dały podstawę do wyciągnięcia wniosku o bezskuteczności przeniesień tegoż prawa przez małżonkówA. K. (1)iA. K. (2)na kolejnych nabywców co zrodziło określone implikacje w zakresie nabycia przedmiotowego prawa przez powoda.
Zgodnie treścią normatywną zawartą wart. 245 k.c.spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest ograniczonymprawem rzeczowym. Ograniczoneprawo rzeczowemoże być przeniesione na inny podmiot wówczas, jeżeli jest zbywalne. Spośród ograniczonychpraw rzeczowychdo zbywalnych zaliczamy m.in. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Podstawowym sposobem przeniesienia każdego ograniczonegoprawa rzeczowegojest umowa. Zart. 2451k.c.wynika, że do przeniesienia ograniczonegoprawa rzeczowegona nieruchomości potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz - jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Umowa przenosząca ograniczoneprawo rzeczowema, co do zasady, charakter konsensualny. Zawarcie omawianej umowy następuje pomiędzy podmiotem ograniczonegoprawa rzeczowego(podmiotem uprawnionym - dysponentem prawa), a nabywcą.
W uchwale z dnia 23 lipca 2003 r. Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt III CZP 50/03 wskazał, że w okresie obowiązywania przepisówart. 223 § 2 i 5 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielczedo przeniesienia własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, dla którego była założona księga wieczysta, konieczny był wpis nabywcy tego prawa do księgi wieczystej.
Kwestię spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu określają również przepisy obowiązującejustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. I tak art. 172tejże ustawy będący odpowiednikiem art. 223 § 2 i 5 poprzednio obowiązującej ustawy, stanowi, iż spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest prawem zbywalnym, przechodzi na spadkobierców i podlega egzekucji. Jest ono ograniczonymprawem rzeczowym. Zbycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu obejmuje także wkład budowlany. Dopóki prawo to nie wygaśnie, zbycie samego wkładu jest nieważne. Umowa zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Wypis tego aktu notariusz przesyła niezwłocznie spółdzielni.
Ustawą z dnia 25 października 1991 r. (sprzed daty założeniaksięgi wieczystej o numerze (...)) o zmianieustawy - Kodeks cywilnyoraz ustaw - o księgach wieczystych i hipotece,Prawo spółdzielcze,Kodeks postępowania cywilnego,Prawo lokalowedokonano zmiany wustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotecepoprzez wprowadzenie poart. 24 art. 241w brzmieniu: księgi wieczyste mogą być także prowadzone w celu ustalenia stanu prawnego własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego i prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej. Do ksiąg wieczystych dla ograniczonychpraw rzeczowychwymienionych wust. 1stosuje się odpowiednio przepisy o księgach wieczystych dla nieruchomości
Rozwijając tę myśl stwierdzić należy, że stosownie doart. 241ust. 1 i 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotecedo ksiąg wieczystych dla spółdzielczych własnościowych praw do lokalu stosuje się odpowiednio przepisy o księgach wieczystych dla nieruchomości, w związku z czym księgi wieczyste mogą być prowadzone w celu ustalenia stanu prawnego spółdzielczego prawa do lokalu.
Już na tym etapie rozważań godzi się zauważyć, iż przeniesienie ograniczonegoprawa rzeczowegona rzeczA. K. (1)iA. K. (2)nie zostało ujawnione poprzez dokonanie stosownego wpisu w księdze wieczystej. Rzecz się ma podobnie z kolejnymi nabywcami, to jest zeZ. K. (1)iZ. K. (2), bowiem i w tym zakresie nie doszło do skutecznego ujawnienia przeniesienia ograniczonegoprawa rzeczowegopoprzez dokonanie odpowiedniego wpisu na ich rzecz. Wskazać należy, iż ostatni z wymienionych nabywców dokonali sprzedaży spornego prawa na rzecz powoda, którego treść również nie została ujawniona, wbrew brzmieniu wyżej zacytowanych przepisów, w tym normy zawartej wart. 2451k.p.c., poprzez odpowiedni wpis w księdze wieczystej.
Przechodząc do dalszych rozważań, zauważyć należy, iż unormowania powództwa wytoczonego przez powoda należy poszukiwać w przepisieart. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Przepis ten stanowi instrument prawny służący usunięciu niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Ze stanem niezgodności i sporu mamy do czynienie wtedy kiedy po obu stronach takiego sporu występują podmioty powołujące się na przysługujące im prawo do tej samej nieruchomości lub jej części - tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 listopada 2004 r., II CK 152/04.
Stosownie doart. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotecedomniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, zaś prawo wykreślone nie istnieje. Usunięcie powstałej, na skutek przyczyn i zdarzeń o różnym charakterze, sprzeczności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a jej rzeczywistym stanem prawnym, może odbyć się wyłącznie na podstawie wyroku sądu wydanego w oparciu o art. 10 wyżej cytowanej ustawy.
Zgodnie z tym przepisem w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Powyższe powództwo ma złożony charakter, bo chociaż w jego konstrukcji dominują elementy decydujące o zakwalifikowaniu go do powództw zmierzających do ustalenia prawa, to jednak pozwala ono uprawnionemu na doprowadzenie do ujawnienia ustalonego prawa w księdze wieczystej, przez co osiąga on ochronę prawną nie tylko w relacji z przeciwnikiem sporu (jak w sprawie o ustalenie), lecz w relacji z wszystkimi uczestnikami obrotu, w stosunku, do których może powoływać się na treść księgi wieczystej i domniemanie z art. 3 ustawy z dnia o księgach wieczystych i hipotece – tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia4 marca 2011 r., I CSK 340/10. Legitymowana do wniesienia powództwa jest osoba uprawniona do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej – tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 marca 2006 r., III CZP 106/05. Ciężar dowodu wykazania, że rzeczywisty stan prawny nieruchomości jest odmienny od ujawnionego w księdze wieczystej spoczywa na powodzie – tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r., IV CSK 309/11.
Mając na uwadze cel wytoczonego powództwa, należy zauważyć, że powód dochodził dostosowania treści księgi wieczystej prowadzonej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu do rzeczywistego stanu, a więc uzgodnienia tego, że to on jest w pełni uprawniony do władania spornym lokalem i że stanowi on - wbrew treści wpisu – przedmiot jego majątku, a nie majątkuJ. J..
Przede wszystkim powód winien zatem obalić domniemanie zart. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z wydruku elektronicznej księgi wieczystej prowadzonej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu opisanego w części ustalającej uzasadnienia wynika, że na podstawie umowy sprzedaży z dnia 19 stycznia 1996 r., zawartej w formie aktu notarialnego (numer Rep. A(...)) przed notariuszemH. P.J. J.nabył przedmiotowe ograniczoneprawo rzeczowe, którego wpisu do wyżej wymienionej księgi wieczystej dokonano w dniu 10 listopada 1999 r., a więc doszło do jego skutecznego przeniesienia.
Jak już wyżej podkreślano, do skutecznego nabycia ograniczonegoprawa rzeczowego, dla którego urządzona jest księga wieczysta, konieczne jest zawarcie nie tylko samej umowy, która stanowi materialnoprawną podstawę wpisu do księgi wieczystej, ale również sam wpis do księgi wieczystej. Tak więc, dopiero wpis prawa w treść księgi wieczystej kształtuje nowy stan faktyczny oparty o powstanie skutecznego względem innych osób ograniczonegoprawa rzeczowego.
Zaakcentować jedynie należy, iż istnieje niewątpliwa różnica pomiędzy wpisem deklaratoryjnym do księgi wieczystej, a wpisem mającym charakter konstytutywny. Do nabycia prawa, którego dotyczy wpis deklaratoryjny, nie jest potrzebny wpis do księgi wieczystej. Wpis taki, dokonany na podstawie dokumentu zawierającego podstawę materialnoprawną, potwierdza jedynie istniejące prawo. Na przykład na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego przenoszącej bezwarunkowo własność nieruchomości na rzecz innej osoby nie jest konieczny wpis prawa własności w księdze wieczystej, albowiem bez niego i tak dojdzie do odpowiedniego przesunięcia majątkowego. Do powstania prawa objętego wpisem konstytutywnym konieczna jest natomiast zarówno podstawa materialnoprawna, jak i sam wpis w księdze wieczystej. Zasadą w polskim prawie są wpisy deklaratoryjne. Jednak w ściśle określonych wypadkach ustawodawca wymaga dla powstania po stronie określonego podmiotu skutecznego uprawnienia do władania danym prawem podjęcia odpowiednich czynności zachowawczych.
Reasumując, skoro kolejne przeniesienia ograniczonegoprawa rzeczowego, począwszy od przeniesienia tegoż na podstawie umowy z dnia 9 września 1996 r., zawartej w formie aktu notarialnego (nr rep. A(...)) przed notariuszemH. P.pomiędzyJ. J.a pozwanymi małżonkami:A. K. (1)iA. K. (2)nie zostały ujawnione w urządzonej na ten czas księdze wieczystej (księga ta na mocy wyżej opisanego postanowienia została założona w dniu 3 marca 1994 r.) poprzez dokonanie odpowiedniego wpisu na mocy orzeczenia Sądu, to nie sposób wywodzić, iż takie przeniesienie było skuteczne, to znaczy, że po stronie pozwanychA. K. (1)iA. K. (2)istniało skuteczne uprawnienie do dysponowania ograniczonymprawem rzeczowymw postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.
Tym samym, wyżej wymienieni nie mogli w sposób skuteczny przenieść określonego prawa na rzecz kolejnych nabywców, a kolejni nabywcy na rzecz powoda. W myśl bowiem zasady „N.plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet”, która oznacza, że nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada,Z. K. (1)iZ. K. (2)nie mogli w sposób skuteczny, na podstawie umowy z dnia 27 lipca 1997 r. zawartej w formie aktu notarialnego (nr rep.(...)) przed notariuszemH. P., dokonać przeniesienia na rzecz powodaM. K.ograniczonegoprawa rzeczowego, gdyż sami, z uwagi na uprzednie zaniechanie dokonania złożenia wniosku do Sądu o wpis tego prawa w księdze wieczystej nie mogli nim skutecznie dysponować. Nie mogli bowiem rozporządzać cudzym prawem, które w dalszym ciągu przysługujeJ. J.
Wobec powyższego uznać należało, że ujawniony wksiędze wieczystej o numerze (...)stan prawny, to jest wpisJ. J.w dziale drugim jako osoby uprawnionej do władania przedmiotowym prawem, z wyżej wymienionych względów, nie mógł zostać uznany za niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym.
Z uwagi na fakt, iż to powód w całości poniósł koszty procesu na które składała się opłata od pozwu, orzeczenie o kosztach, z uwagi na oddalenie powództwo i bacząc na zasadę zawartą wart. 98 k.p.c.było zbędne.
Wobec powyższego orzeczono jak w tenorze sentencji.