Sąd Okręgowy w Kielcach
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 1137/15
Data wyroku: 2015-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Aleksandra Babilon-Domagała

Sygn. akt IX Ka 1137/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 października 2015 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach, IX Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący:  SSO Aleksandra Babilon- Domagała (spr.)
Protokolant:  st. sekr. sądowy Iwona Stefańska
przy udziale oskarżyciela publicznego ---------------
po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r.
sprawyM. C. (1)
obwinionego o wykroczenie zart. 10 ust. 2w zw. zart. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 16 kwietnia 2015r. sygn. akt XI W 3615/14

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

II
zasądza od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Aleksandra Babilon – Domagała
IX Ka 1137/15

UZASADNIENIE
W. C.został obwiniony o to, że:
w dniu 3 lutego 2014r. wK.przyul. (...)ok. godz. 9:15 będąc współwłaścicielem nieruchomości pod w/w adresem nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku usunięcia śniegu, lodu z chodnika położonego bezpośrednio przy granicy nieruchomościul. (...)wK.,
tj. o wykroczenie zart. 10 ust 2w zw. zart. 5 ust 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
M. C. (1)został obwiniony o to, że:
w dniu 3 lutego 2014r. wK.przyul. (...)ok. godz. 9:15 będąc współwłaścicielem nieruchomości pod w/w adresem nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku usunięcia śniegu, lodu z chodnika położonego bezpośrednio przy granicy nieruchomościul. (...)wK.,
tj. o wykroczenie zart. 10 ust 2w zw. zart. 5 ust 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2015 roku Sąd Rejonowy w Kielcachw sprawie o sygn. akt XI W 3615/14 orzekł, co następuje:

1
obwinionegoW. C.uniewinnił od popełnienia zarzuconego mu czynu oraz stwierdził, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa;

2
obwinionegoM. C. (1)uznał za winnego popełnienia zarzuconego mu wykroczenia i wymierzył mu karę nagany oraz zasądził od obwinionegoM. C. (1)na rzecz Skarbu Państwa kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Od powyższego orzeczenia apelację wniósł obwinionyM. C. (1), zaskarżając go w części na korzyść obwinionego.
Wyrokowi temu, na podstawieart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.orazart. 109 k.p.w.zarzucił:

1
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanego orzeczenia tj.art. 5 k.p.k.,art. 6 k.p.k.art. 81 k.p.w.w zw. zart. 376 § 1i 2 k.p.k.poprzez przeprowadzenie rozprawy w dniu 16 kwietnia 2015 roku pod nieobecność obwinionegoM. C. (1)nie zawiadomionego prawidłowo o terminie rozprawy, w konsekwencji czego uniemożliwiono w/w udział w przesłuchaniu świadka i zadawaniu pytań na okoliczność postawionego oskarżenia jak i złożenia wniosków dowodowych celem ustalenia osób obowiązanych do utrzymania czystości i porządku na nieruchomości w konsekwencji czym naruszono prawo do obrony obwinionego;

2
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanego orzeczenia tj.art. 39 § 1 k.p.w.w zw. zart. 70 § 5 k.p.w.iart. 366 § 1 k.p.k.poprzez nieprzeprowadzenia dowodu z księgi wieczystej nieruchomości na okoliczność ustalenia kręgu współwłaścicieli nieruchomości i osób odpowiedzialnych za zachowanie porządkui czytości na nieruchomości oraz dowodu z przesłuchania świadków współwłaścicieli nieruchomości oraz najemców lokali na okoliczność osób odpowiedzialnych za odśnieżanie przed lokalami gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza mimo, że dowody te niezbędne były do wyjaśnienia sprawstwa obwinionego;

3
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanego orzeczenia przez tj.art. 4 k.p.k.,410 k.p.k.tj. dokonanie nieobiektywnej oceny ujawnionego w toku postępowania materiału dowodowego w wyniku nie przesłuchania w charakterze świadków właścicieli nieruchomości oraz najemców lokali na okoliczność osób odpowiedzialnych za odśnieżanie;

4
błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanego orzeczenia przez wskazanie, iż właścicielami budynku przyul. (...)jest rodzinaC.zaś budynku przyul. (...)małżonkowieH.iJ. B.zaś każda ze stron odpowiada za swoje nieruchomości, podczas gdy jak wynika z treści księgi wieczystej nieruchomość przyul. (...)i(...)stanowi jeden budynek zawierający części wspólne i stanowi współwłasność łączną współwłaścicieli i nie jest wydzielona prawnie.

M. C. (1)wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowego w Kielcach.
Na podstawieart. 106a k.p.w wniósł o dopuszczenie dowodu z odpisu księgi wieczystej nieruchomości na okoliczność ustalenia kręgu współwłaścicieli nieruchomości.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obwinionego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Niezasadny był zarzut obrazy przepisów postępowania mający mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia tj.art. 5 k.p.k.,art. 6 k.p.k.art. 81 k.p.w.w zw. zart. 376 § 1 i 2 k.p.k.poprzez przeprowadzenie rozprawy w dniu 16 kwietnia 2015 roku pod nieobecność obwinionegoM. C. (1), niezawiadomionego prawidłowo o terminie rozprawy. Zgodnie bowiem zart. 132 § 1 k.p.k.w zw. zart. 38 § 1 k.p.w.w razie chwilowej nieobecności adresata w jego miejscu zamieszkania, pismo doręcza się dorosłemu domownikowi. Doręczenie takie jest tak samo skuteczne, jak doręczenie pisma osobiście adresatowi. Datą doręczenia pisma jest data oddania go dorosłemu domownikowi, administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi (P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek,Kodeks..., 2007, t. I, s. 661).Dopuszczając, w warunkach określonych wart. 132 § 2, możliwość doręczenia zastępczego pisma procesowego, ustawodawca z przyczyn praktycznych przyjął domniemanie faktyczne, że osoba, której doręczono pismo kierowane do danego adresata, przekaże mu je niezwłocznie. Domniemanie to jednak może oczywiście zostać stosownymi dowodami obalone, np. w postępowaniu toczącym się z wniosku strony o przywrócenie terminu zawitego, w trybieart. 126. Do przyczyn niezależnych od strony, o których mowa wart. 126, niewątpliwie zaliczyć trzeba także takie zawinione działanie lub zaniechanie osoby określonej wart. 132 § 2, w następstwie którego nie przekazuje ona doręczonego jej pisma procesowego adresatowi, mimo że do tego się zobowiązała.Wbrew twierdzeniom skarżącego, obwiniony został prawidłowo zawiadomiony o terminie odroczonej rozprawy albowiem zawiadomienieo terminie rozprawy, wyznaczonej na dzień 16 kwietnia 2015 roku, odebrał za niego jego ojciecW. C., będący dorosłym domownikiem -zamieszkują oni wspólnie wK.pod adresemul. (...)-a okoliczność wspólnego zamieszkiwania nie budzi wątpliwości. Zauważyć należy, iż gołosłowne są twierdzenia skarżącego, iżW. C.nie przekazał mu zawiadomienia o terminie rozprawy. Skarżący nie wskazuje bowiem na żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać takie zaniechanie(...), brak jest tym samym podstaw do uznania, iż domniemanie zart. 132 §2 k.p.k.zostało obalone, a w konsekwencji,że doszło do naruszenia prawa do obrony obwinionego.
Tego, żeM. C. (1)został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy pisemnie, nie zmienia także pomyłka w protokole rozprawy z dnia 16 kwietnia 2015 roku. W protokole tym napisane jest, iżM. C. (1)o terminie rozprawy zawiadomiony był na poprzednim terminie, określenie to było jednak wyłącznie pomyłką. Z poprzedniego protokołu rozprawy wyraźnie wynika bowiem, żeM. C. (1)nie był obecny na rozprawie w dniu 23 marca 2015 roku, nie mógł być tym samym na tej rozprawie powiadomionyo kolejnym jej terminie.
Nietrafny był także zarzut obrazy przepisów postępowania tj.art. 39 § 1 k.p.w.w zw. zart. 70 § 5 k.p.w.iart. 366 § 1 k.p.k.poprzez nieprzeprowadzenia dowodu z księgi wieczystej nieruchomości oraz dowodu z przesłuchania świadków współwłaścicieli nieruchomości na okoliczność ustalenia kręgu współwłaścicieli nieruchomości i osób odpowiedzialnych za zachowanie porządku i czystości na nieruchomości oraz dowodu z przesłuchania świadków współwłaścicieli nieruchomości oraz najemców lokali na okoliczność osób odpowiedzialnych za odśnieżanie przed lokalami gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza. Chybiony był także zarzut obrazy przepisów postępowania tj.art. 4 k.p.k.,410 k.p.k.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że na żadnym z terminów rozpraw na których obecny był obwiniony (a było to w dniach 3 grudnia 2014 roku i 4 lutego 2015 roku) nie złożył on wniosku o przeprowadzenie wskazywanych przez siebie w apelacji dowodów. Nie złożył również takiego wniosku w formie pisemnej. Rację ma skarżący, gdy wskazuje, że SądI instancji podjął czynności zmierzające do ustalenia danych współwłaścicieli nieruchomości, przy czym uzyskując informację, iż niezbędne do tego jest ustalenie numeru księgi wieczystej nieruchomości, zaniechał dalszych czynności. Jednakże w świetle okoliczności niniejszej sprawy przeprowadzenie dowodu z odpisu księgi wieczystej na okoliczność ustalenia współwłaścicieli nieruchomości nie było istotne z punktu widzenia odpowiedzialności obwinionego. Tym samym nie było też konieczności przesłuchiwana innych świadków na tę okoliczność.
Art. 5.ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 rokuo utrzymaniu czystości porządku w gminach stanowi, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez:uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych. Zgodnie zaś z art. 2 ust 1 pkt 4 tejże ustawy poprzez pojęciewłaścicieli nieruchomości - rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomościw zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.Z brzmienia powyższych przepisów wynika więc, że współwłaściciele ponoszą odpowiedzialność za nieusunięcie w/w elementów z chodników ułożonych wzdłuż nieruchomości.
Okoliczność, żeW. C.orazM. C. (1)są jednymi ze współwłaścicieli nieruchomości położonej przyul. (...)wK., nie budzi wątpliwości, nikt również jej nie kwestionował. Sąd I instancji nie byłnatomiast obowiązany do ustalenia wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, czego domagał sięM. C. (1), dlatego przeprowadzenie dowoduz dokumentu w postaci odpisu z księgi wieczystej nie było niezbędne w sprawie, a nieprzeprowadzenie takiego dowodu nie było uchybieniem. Wskazać należy, iżjakkolwiek Sąd Okręgowy ujawnił załącznik do apelacjiM. C. (1)(k. 89-90) w postaci odpisu z księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości, to jednak dopuszczenie tego dowodu potwierdziło jedynie fakt, żeM. C. (2)jednym ze współwłaścicieli nieruchomości położonej wK.przyul. (...). Okoliczność, że są także inni współwłaściciele pozostaje irrelewantna dla jego odpowiedzialności w sprawie. Przeciwko niemu bowiem został skierowany wniosek o ukaranie. Wniosek ten mógł być skierowany także do innych współwłaścicieli nieruchomości, a kwestia ta pozostawaław dyspozycji oskarżyciela publicznego.
Faktu, iżM. C. (2)osobą odpowiedzialną za utrzymaniew należytym stanie chodnika wzdłuż nieruchomości, nie zmieniłoby nawet wykazanie- jak domaga się tego skarżący- że inni współwłaściciele nieruchomości zawarli umowy z najemcami lokali, zgodnie z którymi to umowami najemcy mieli być odpowiedzialni za odśnieżanie chodnika. Podkreślić przy tym należy, że obwiniony nie wskazuje aby to on sam miał takie umowy zawrzeć i tym samym aby miał się w jakiś sposóbzwolnićz odpowiedzialności dbania o prawidłowy stan chodnika. Co więcej, nawet jeśli takie umowy zostały zawarte przez innych współwłaścicieli nieruchomościz najemcami to kwestie te mogą ewentualnie wpływać na wyłączenie ich odpowiedzialności za wykroczenie, która to jednak odpowiedzialność nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
Zwrócić należy także uwagę, żeobwinionyM. C. (1),w toku postępowania,nie wskazywał żadnych innych podmiotów ani osób, które mogłyby być odpowiedzialne za utrzymanie porządku i czystości nieruchomości. Wyjaśnił on tylko, że z uwagi na grożącą odpowiedzialność karną dla osób najbliższych (k. 8) odmawia udzielenia odpowiedzi, kto jest odpowiedzialny za utrzymanie porządku i czystości na przedmiotowej nieruchomości. Pomijając już kwestię, że z prawa do odmowy odpowiedzi na pytanie można skorzystać jedynie w przypadku gdy taka odpowiedź mogłaby narazić na odpowiedzialność karną, a sprawa niniejsza jest sprawąo wykroczenie, to wskazać należy, że skoro obwiniony nie wykazał, że wyłączną osobą odpowiedzialną za utrzymanie czystości i porządku przedmiotowej nieruchomości jest inna osoba i aby on sam dopełnił wszystkich staranności w zapewnieniu prawidłowego stanu chodnika, to obwinionyjako współwłaściciel nieruchomości ponosi odpowiedzialność za nieodśnieżeniei odlodzenie chodnika.
Sąd I instancji, trafnie więc oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy skoncentrował się na analizie tylko tych okoliczności przedmiotowych sprawy, które dały podstawę do wszczęcia i prowadzenia niniejszego postępowania, natomiast nie rozważał kwestii związanychz podnoszonymi przez obwinionegoM. C. (1)zarzutami względem pozostałych współwłaścicieli czy najemców kamienicy przyul. (...)wK.. Trafne są też wskazania Sądu I instancji, w których konkluduje on, żeM. C. (1)jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości był obowiązany do usuwania śniegu i lodu. Taką odpowiedzialność i z tych samych względów, jako współwłaściciel nieruchomości, powinien był ponieść takżeW. C., przeciwko któremu również skierowano wnioseko ukaranie, jednakże mając na uwadze kierunek środka odwoławczegoi jego zakres, zmiana wyroku Sądu I instancji co do tego obwinionego nie była możliwa.
Skarżący trafnie podnosi natomiast błąd Sądu I instancji w ustaleniach faktycznych co do prawa własności nieruchomości przyul (...)wK.. Jednakże, w świetle uwag poczynionych powyżej błąd ten, nie mógł mieć wpływu na treść zaskarżonego wyroku. Niepełne ustaleniaco dopozostałych współwłaścicieli całej nieruchomości nie zmieniają faktu, że jednym z nich był obwinionyM. C. (1)i dlatego ponosi on odpowiedzialność za przedmiotowe wykroczenie.
Podsumowując, wyrok Sądu I instancji w zaskarżonej części, pomimo pewnych mankamentów w jego uzasadnieniu, był jednak rozstrzygnięciem trafnym, co skutkowało, na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.w zw. zart. 109 § 2 k.p.w.utrzymaniem zaskarżonego wyroku w mocy.
O wydatkach Skarbu Państwa orzeczono na podstawieart. 119 k.p.w.w związku zart. 636 § 1 k.p.k.
SSO Aleksandra Babilon- Domagała