Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1862/14
Data wyroku: 2015-05-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Smycz
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 51 ust. 1 w zw. z art. 50 a i 50 e  ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktVIII U 1862/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 maja 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Joanna Smycz

Protokolant:

Maria Szczęsna

po rozpoznaniu w dniu6 maja 2015 r. w Gliwicach
sprawyS. L.(L.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
owysokość emerytury
na skutek odwołaniaS. L.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia9 lipca 2014  r.nrSER 1(...)

1
zmienia częściowo zaskarżoną decyzję w ten sposób, ze zalicza ubezpieczonemuS. L.okres od 3.09.1982r. do 30.11.1982r. jako okres pracy górniczej przy ustalaniu wysokości emerytury;

2
w pozostałej części oddala odwołanie.

(-) SSO Joanna Smycz

Sygn. akt VIII U 1862/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 9 lipca 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwZ.odmówił ubezpieczonemuS. L.uwzględnienia okresu zatrudnienia od 3 września 1982r. do 30 listopada 1982r. do pracy górniczej oraz zaliczenia okresów od 1 grudnia 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do 30 czerwca 1991r. do pracy górniczej zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym.
Ubezpieczony w odwołaniu domagał się zaliczenia spornych okresów według przelicznika 1,8. Podał, iż w tym czasie pracował przez cały czas na odkrywcewKWK (...)jako operator przenośników taśmowych w ciągu technologicznym wydobycia węgla(...). W ocenie odwołującego ZUS powinien zaliczyć jego pracę w tym okresie prawidłowo, przy uwzględnieniu pracy faktycznie przez niego wykonywanej, a nie opierać się jedynie na nazewnictwie zajmowanego przez niego stanowiska.
ZUS wniósł o oddalenie odwołania z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie podniósł, że ubezpieczony w okresie spornym od 3 września 1982r. do 30 listopada 1982r., zajmował stanowisko ślusarza, które nie figuruje w załączniku nr 2 do Rozporządzenia(...)z dnia 23 grudnia 1994r. Natomiast w okresie spornym od 1 grudnia 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do 30 czerwca 1991r., zajmował stanowisko górnika eksploatacji taśmociągów, które nie figuruje w załączniku nr 3 do Rozporządzenia(...)z dnia 23 grudnia 1994r. Nadto Komisja Weryfikacyjna nie jest uprawniona do zmiany dotychczasowych stanowisk pracy. ZUS wskazał, że okres sporny został przy obliczaniu emerytury uwzględniony z zastosowaniem przelicznika 1,2.
Sąd Okręgowy – Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wG.ustalił i zważył co następuje:
OdwołującyS. L.urodził się (...)
Z dniem 1 kwietnia 2014r., tj. z od miesiąca zgłoszenia wniosku, ubezpieczony przeszedł na emeryturę górniczą, przyznaną mu decyzją z dnia 22 maja 2014r.
Do ustalenia wysokości emerytury organ rentowy przyjął 31 lat, 2 miesiące okresów składkowych oraz 4 miesiące okresów nieskładkowych. Do 254 miesięcy pracy górniczej ZUS zastosował przelicznik 1,8 zaś do 69 miesięcy pracy górniczej przelicznik 1,2.
Do pracy górniczej nie zaliczono okresu od 3 września 1982r. do 30 listopada 1982r., a do pracy w wymiarze półtorakrotnym ZUS nie zaliczył dniówek z okresu zatrudnienia od 1 grudnia 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do 30 czerwca 1991r.
Sąd ustalił, że w okresie od 3 września 1982r. do nadal ubezpieczony jest zatrudniony w(...) S.A.wR..
W protokole Komisji Weryfikacyjnej z dnia 9 września 2009r., obejmującym okresy od 3 września 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do 14 stycznia 2007r. wskazano, że w tym czasie odwołujący zajmował następujące stanowiska:

-

od 3 września 1982r. do 30 listopada 1982r. – ślusarz,

od 1 grudnia 1982r. do 27 października 1983r. – górnik eksploatacji taśmociągów,

od 22 listopada 1985r. do 30 czerwca 1991r. – górnik eksploatacji taśmociągów,

od 1 lipca 1991r. do 16 listopada 2006r. – operator przenośników wielkogabarytowych,

od 17 listopada 2006r. do nadal – górnik kopalni odkrywkowej.

Komisja Weryfikacyjna uznała, iż w okresie od 3 września 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do 14 stycznia 2007r. ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku górnika kopalni odkrywkowej wymienionym pod poz. 1 Dz. III, Załącznika nr 3 do rozporządzenia(...)z dnia 23 grudnia 1994r.
W załączniku do karty ewidencyjnej pracownika wskazano, że ubezpieczonyw okresie od września 1982r. do stycznia 2007r. przepracował(...)dniówek półtorakrotnych.
W świadectwie wykonywania pracy górniczej z 7 kwietnia 2014r. pracodawca wskazał, że ubezpieczony w okresie zatrudnienia w(...)od3 września 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do nadal wykonywał i wykonuje pracę górniczą na stanowisku górnika kopalni odkrywkowej wymienionym pod poz. 1 Dz. III, Załącznika nr 3 do rozporządzenia(...)z dnia 23 grudnia 1994r.
W toku postępowania ustalono, iż w spornych okresach zatrudnienia w(...)od 3 września 1982r. do 30 listopada 1982r. od 1 grudnia 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do 30 czerwca 1991r. ubezpieczony pracował na oddziale taśmociągów T2. Pracownicy tego oddziału zajmowali się zapewnieniem bezawaryjnej pracy przenośników znajdujących się pomiędzy maszynami podstawowymi.
W okresie od 3 września 1982r. do 30 listopada 1982r. odwołujący będąc zatrudnionym jako ślusarz pracował przy odwodnieniu placów uśredniania węgla, a nadto robił obchód przenośnika taśmowego. Następnie ukończył kursy uprawniające do samodzielnej obsługi przenośników taśmowych. Ubezpieczony świadcząc pracę jako górnik eksploatacji taśmociągów w spornym okresie od 1 grudnia 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do 30 czerwca 1991r. dokonywał obchodu całej trasy danego przenośnika w celu wykrycia ewentualnych usterek, kontrolował zużycie skrobaków, rolek, zajmował się utrzymywaniem czystości przenośników, ich naprawą i konserwacją oraz czyszczeniem tras z urobku, bądź nadkładu. Przenośniki, które obsługiwał odwołujący były przenośnikami wielkogabarytowymi, zajmującymi się transportem urobku i nadkładu. Przenośniki te znajdują się we wkopie pomiędzy koparką wielonaczyniową i zwałowarką, bądź placem uśredniania węgla.Oddział (...)miał na swoim stanie przenośniki taśmowe, które ciągnęły się przez cały teren odkrywki tj. od wkopu do elektrowni..
Ubezpieczony nie zajmował się nigdy pracami związanymi z pozyskiwaniem urobku, gdyż takimi pracami zajmowali się wyłącznie operatorzy maszyn podstawowych.
Ubezpieczony nie był kierowany do żadnych prac poza obręb przenośników wielkogabarytowych.
W toku postępowaniaKopalnia (...)przesładzała wykaz dniówek stykowych za okres od 22 listopada 1985r. do 30 czerwca 1991r. oraz wykaz dniówek półtorakrotnych za okres od 1 grudnia 1985r. do 30 czerwca 1991r. Dodatkowo kopalnia wyjaśniła, że dodatek stykowy był ewidencjonowany od 1984 roku.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie następujących dowodów: akt emerytalnych ubezpieczonego – w szczególności świadectwa wykonywania pracy górniczej (k.8 a.e.), protokołu z posiedzenia Komisji Weryfikacyjnej (k.9-10 a.e.), załączniki do karty ewidencyjnej pracownika (k.11 a.e.); wyjaśnień ubezpieczonego (zapis nagrania protokołu z rozprawy w dniu 6 maja 2015r. 2 min., 48 sek. i n.); zeznań świadków:T. M.(k.33),E. M.(k.34) słuchanych w drodze pomocy prawnej udzielonej przez Sąd Rejonowy w Bełchatowie, sygn. akt IV Po 68/14, akt osobowych ubezpieczonego (koperta – k. – 14).
Co do charakteru i zakresu wykonywanych przez ubezpieczonego prac, Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i wyjaśnieniom ubezpieczonego. Świadkowie pracowaliw spornym okresie razem z ubezpieczonym i mieli wiedzę na temat charakteru świadczonej przez niego pracy. Zeznania świadków były szczegółowe, spójne, wzajemnie się pokrywały i korespondowały z wyjaśnieniami ubezpieczonego, a nadto znalazły odzwierciedlenie w pozostałym materiale dowodowym.
Zaznaczyć jednak należy, że świadkowie podali, iż ubezpieczony pracował w przodku, a przodek to ich zdaniem miejsce w kopalni, gdzie się urabia, składuje i przetwarza kopaliny.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego częściowo zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 1440 ze zm.), stanowi, że przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur, o których mowa w art. 50a lub 50e, stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 2, następujące przeliczniki:
1) 1,5 za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stalei w pełnym wymiarze czasu pracy;
2) 1,8 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50d;
3) 1,4 za każdy rok pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 1-3 i 5-9, wykonywanej częściowo na powierzchnii częściowo pod ziemią;

4
1,2 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywcew kopalniach siarki i węgla brunatnego, w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego.

Natomiast zgodnie z art. 50 d ust. 1powołanej ustawy, przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią oraz w kopalniach siarki lub węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym następujące okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego:
1) w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacjii transporcie obudów, maszyn urabiających, ładującychi transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybówi robotach szybowych;

2
w drużynach ratowniczych.

Zgodnie z ust 3 tego przepisu minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarkii ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowo stanowiska pracy, na których zatrudnienie zalicza się w myśl ust. 1 i 2w wymiarze półtorakrotnym.
Na podstawie powyższej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczalnej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz.U. z 1995r. Nr 2 poz.8).
Z kolei stanowiska pracy, na których zatrudnienie zalicza się w wymiarze półtorakrotnym określone zostały szczegółowo w Załączniku Nr 3 do wskazanego wyżej rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1994r.
Spośród wymienionych w Dz. III Załącznika nr 3 stanowisk w kopalniach węgla brunatnego zaliczanych w wymiarze półtorakrotnym w pkt 1 wymieniono górnika kopalni odkrywkowej.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy praca ubezpieczonegow spornych okresach zatrudnienia była pracą przodkową i odnosiła się do stanowisk,o których mowa w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczalnej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty.
Trzeba pamiętać, że art. 50d ust. 3 zawiera delegację ustawową dla wydania omawianego wyżej rozporządzenia z 23 grudnia 1994r. tj. określenia stanowisk pracy, na których zatrudnienie zalicza się w wymiarze półtorakrotnym - w myśl ust. 1 i 2. Odniesienie do ust. 1 i 2 tego przepisu wyraźnie wskazuje, że wymienione szczegółowo w Załączniku nr 3 do rozporządzenia stanowiska muszą odpowiadać kryteriom określonym w ust. 1 i 2 i nie mogą wykraczać poza te kryteria.
W sytuacji zatrudnienia w kopali węgla brunatnego, stanowiska wskazanew Załączniku nr 3, Dz. III - ze względu na charakter pracy i miejsce jej wykonywania - muszą dotyczyć pracy wykonywanej w warunkach art. 50d ust. 1 pkt. 1 (wcześniej art. 37 ust. 1 pkt. 1) tj. wykonywanej w przodkach bezpośrednio przy urabianiui ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacjii transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportującychw przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych, a nie każdej pracy wykonywanej na odkrywce węgla brunatnego.
Sam fakt wykonywania przez odwołującego w spornym okresie pracy górniczej na odkrywce, nie przesądza o jej zaliczeniu w wymiarze półtorakrotnym, gdyżw takim wymiarze podlegają uwzględnieniu tylko niektóre prace górnicze, wskazane w art. 50d ustawy i skonkretyzowane w załączniku Nr 3 do rozporządzenia z dnia23 grudnia 1994r., związane bezpośrednio z zasadniczym procesem zakładu górniczego jakim jest wydobywanie urobku.
Stanowisko takie zostało już ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w wyroku z 11 lutego 2010r.(I UK 236/09, LEX nr 585722)wskazał, że „jako prace wymienione w załączniku Nr 3 do rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1994r.w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym, przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz. U. z 1995r. Nr 2, poz. 8), mogą być tylko uznane takie czynności wykonywane przez górnika, które bezpośrednio związane są z wykonywaniem czynności w przodkach przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportującychw przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych. Pojecie "inne pracew przodku" (art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) musi wiązać się z bezpośrednim i zasadniczym procesem produkcyjnym zakładu górniczego, polegającym na urobku i wydobywaniu kopalin.”
W ocenie Sądu orzekającego, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie należy przyjąć, iż pracaS. L.w spornych okresach nie spełnia kryteriów, pozwalających zaliczyć ją do pracy przodkowej wykonywanej w warunkach pkt 1, Dz III, Załącznika Nr 3 do rozporządzenia wymieniającego prace górników kopalni odkrywkowej.
Zdaniem Sądu odwołujący w całym spornym okresie wykonywał zwykłą pracę górnicze, a nie kwalifikowaną.
Praca ubezpieczonego, aczkolwiek wykonywana cały czas na odkrywce węgla brunatnego nie zalicza się jednak do prac przodkowych związanych bezpośrednioz urabianiem i ładowaniem urobku. Zakwalifikowanie jej do pracy wymienionej w pkt 1 dz. III załącznika nr 3 możliwe byłoby tylko w przypadku wykonywania pracw przodku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na koparkach i zwałowarkach.
Ubezpieczony wprawdzie zajmował się obsługą taśmociągów odbierającychi dostarczających urobek i nadkład od i do urządzeń podstawowych układu(...)jakim są koparki i zwałowarki, nie wykonywał jednak pracy bezpośrednio na koparkachi zwałowarkach, ale poza tymi urządzeniami, na taśmociągach zlokalizowanych na terenie całej odkrywki, w oddaleniu od maszyny podstawowej. Dodatkowo w pierwszym spornym okresie odwołujący pracował przy odwodnieniu placów uśredniania węgla.
W ocenie Sądu w świadectwie wykonywania pracy górniczej z dnia7 kwietnia 2014r. błędnie zakwalifikowano pracę ubezpieczonego. Postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie jednoznacznie wykazało, że ubezpieczony w spornych okresach nie wykonywał pracy w przodku bezpośrednio w procesie urabiania. Zdaniem Sądu skoro ubezpieczony w czasie zatrudnienia na kopalni w spornych okresach wykonywał pracę przy odwodnieniu placów uśredniania węgla, a w szczególności operatora przenośników taśmowych, to niedopuszczalne jest kwalifikowanie tego zatrudnienia jako pracy na stanowisku górnika kopalni odkrywkowej. Należy zwrócić uwagę, że operator przenośników taśmowych i górnik kopalni odkrywkowej to dwa odrębne pojęcia, którymi posłużono się w odrębnych pozycjach załącznika nr 2 i nr 3 cytowanego rozporządzenia(...). Ponadto odwołując się do wykładni językowej, to należy wskazać, że górnikiem jest pracownik pracujący w kopalni przy urabianiu kopaliny, a taki rodzaj zadań, co wynika z całokształtu materiału dowodowego, nie był stawiany przed pracownikami, zajmującymi takie samo stanowisk jak ubezpieczony(vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 marca 2010r., sygn. akt III AUa 2561/09).
Nadto w ocenie Sądu oparcie rozstrzygnięcia w oparciu o dniówki „stykowe” (wypłacanie dodatku „stykowego”) budzi poważne wątpliwości, ponieważ z ustaleń faktycznych wynika, iż kopalnia ewidencjonował dodatek „stykowy” dopiero od 1984 roku, a ubezpieczony w spornym okresie od 1 grudnia 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do 30 czerwca 1991r. wykonywał taką samą pracę
Reasumując: postępowanie dowodowe wykazało w sposób nie budzący wątpliwości, że praca odwołującego w okresie od 3 września 1982r. do 30 listopada 1982r., od 1 grudnia 1982r. do 27 października 1983r. i od 22 listopada 1985r. do 30 czerwca 1991r. niewątpliwie była pracą górniczą, ale nie była pracą w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych, zatem nie może być zaliczona na wysokość jego emerytury z przelicznikiem 1,8
Biorąc powyższe względy pod uwagę, Sąd – na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.– zmienił częściowo zaskarżoną decyzją w ten sposób, że zaliczył ubezpieczonemu okres od 3 września 1982r. do 30 listopada 1982r. jako okres pracy górniczej przy ustalaniu wysokości emerytury, o czym orzeczono w punkcie pierwszym wyroku, a w pozostałej części - na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.– oddalił odwołanie, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, o czym orzeczono w drugim punkcie orzeczenia.
SSO Joanna Smycz