Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 11/15
Data wyroku: 2015-08-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Orzechowska-Korpikiewicz
Słowa kluczowe: Uznanie Czynności Za Bezskuteczną
Podstawa prawna: art. 59 k.c.

Sygnatura akt I C 11/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 sierpnia 2015 r.
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący:SSR Lidia Orzechowska-Korpikiewicz
Protokolant:Anna Lasko
po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015 r. w Kamiennej Górze
sprawy z powództwaI. Ś.
przeciwkoA. Ś.,T. Ś.,M. S.
o uznanie umowy za bezskuteczną

I
powództwo oddala,

II
nie obciążać powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanych.

Sygn. akt I C 11/15

UZASADNIENIE
PowódI. Ś.wniósł o uznanie za bezskuteczną wobec niego umowy darowizny zawartej 18.07.2011 r. wK.przed notariuszem pomiędzy pozwanymiA. Ś.iT. Ś.jako darczyńcami swoich udziałów po ½ każdy z nich na rzecz pozwanejM. S.jako obdarowanej, nr aktu notarialnego A 2841 /2011, KN notariuszaI. B..
W uzasadnieniu pozwu wskazał, że 12.12.2010 r. wM.zmarł spadkodawcaJ. Ś.. Spadkodawca w chwili śmierci był rozwiedziony, miał troje dzieci:T. Ś.,A. Ś.iI. Ś.. Pozwani nie poinformowali powoda o śmierci ojca a także zataili przed Sądem, iż spadkodawca miał jeszcze jednego syna. Na skutek złożenia fałszywego oświadczenia spadkowego 09.02.2011 r. Sad wydał postanowienie w którym stwierdził nabycie spadku po ½ części na rzeczA.iT. Ś.. Powód po uzyskaniu informacji o śmierci spadkodawcy i fałszywym orzeczeniu sądowym dnia 19.05.2011 r. złożył wniosek o zmianę postanowienia o dziedziczeniu w ten sposób, by Sąd stwierdził nabycie spadku po 1/3 części na rzeczI. Ś.,A. Ś.iT. Ś.jako dzieci spadkodawcy. Odpis tego wniosku pozwani otrzymali za pośrednictwem poczty 01.06.2011 r.A.iT. Ś.18.07.2011 r. jako darczyńcy swoje udziały we własności przekazali swojej matceM. S.a ta darowiznę przyjęła. Umowa ta zmierzała do ubezskutecznienia roszczenia powoda rozliczenia schedy spadkowej po zmarłym ojcuJ. Ś., albowiem w chwili spadkobrania własność nieruchomości objętej aktem notarialnym w całości należała do spadkodawcy. Powód ocenia wartość nieruchomości na kwotę 150 000,00 zł. co oznacza, że wartość roszczenia wynosi 50 000,00 zł. stosownie do treści postanowienia Sądu z 29.07.2011 r. syg. I Ns 188/11.
PozwanaM. S.w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu podniosła, że w dacie darowizny nie wiedziała o roszczeniach powoda. Przyjęła darowiznę sądząc, że dzieci chcą zapewnić jej spokojną i pewną starość w miejscu które było jej domem od 30 lat.
PozwanyT. Ś.wniósł o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego orzeczenia w przedmiocie zmiany postanowienia o dziedziczeniu i stwierdzeniu nabycia spadku na jego rzecz na podstawie testamentu, który odnalazł w rzeczach ojca. Pozwany podał, że rozstrzygnięcie w tym zakresie będzie skutkować zmianą spadkobierców poJ. Ś.a zatem i legitymacją strony w tym procesie.
Postępowanie zostało zawieszone.
A. Ś.iT. Ś.na rozprawie 13 sierpnia 2015 r. wnieśli o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda na ich rzecz kosztów procesu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze w sprawie sygn. akt I Ns 16/11 postanowieniem z 9 lutego 2011 r. stwierdził nabycie spadku poJ. Ś.zmarłym 12 grudnia 2010 r. wM.ostatnio stale zamieszkałym wM., na podstawie ustawy na rzecz synaT. Ś.i córkiA. Ś.po ½ części. Orzeczenie zapadło na podstawie fałszywego zapewnienia spadkowego złożonego przezA.Ś., która zapewniła, że spadkodawca miał tylko dwoje dzieci. Postanowienie to zostało zmienione postanowieniem Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z 29.07.2011 r. sygn. akt I Ns 188/11 w ten sposób, że spadek poJ. Ś.na podstawie ustawy nabyli : synT. Ś.w 1/3 części, córkA. Ś.w 1/3 części, synI. Ś.w 1/3 części. Następnie postanowieniem z 12.02.2015 r. w sprawie syg. I Ns 49/15 postanowienie z 29.07.2011 r. zostało zmienione w ten sposób, że spadek poJ. Ś.na podstawie testamentu nabył synT. Ś.w całości.
(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z 9 lutego 2011 r. sygn. akt I Ns 16/11 k. 8, postanowieniem Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z 29 lipca 2011 r. sygn. akt I Ns 188/11 k.9. , postanowienie Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z 12.02.2015 r. sygn. akt I Ns 49/15 k.121)
SpadkodawcaJ. Ś.w chwili śmierci był rozwiedziony, miał troje dzieci:T. Ś.,A. Ś.iI. Ś.. Pozostawił testament własnoręczny z 3 listopada 2004 r. którym powołał do dziedziczenia swojego synaT. Ś.. Testament został otwarty i ogłoszony na rozprawie 28 kwietnia 2014 r. Wcześniej, w toku sprawy o stwierdzenie nabycia spadku - sygn. akt I Ns 16/11 i o zmianę postanowienia o dziedziczeniu - sygn. akt I Ns 188/11, spadkobiercy ustawowi nie wiedzieli o sporządzeniu przez spadkodawcę testamentu.T. Ś.znalazł testament w marcu 2013 r. w dokumentach pozostawionych przez ojca. W prowadzonym przez prokuraturę postępowaniu karnym była wydana ekspertyza grafologiczna, która potwierdziła autentyczność podpisu spadkodawcy na testamencie.
(dowód: akta sprawy I Ns 11/15 : testament z 3 listopada 2004 r. k. 3, opinia biegłego sądowego grafologa z 7 października 2013 r. k.49-54, zapewnienie spadkowe i zeznania wnioskodawcyT. Ś.k.78.)
18.07.2011 r. wK.przed notariuszemI. B. (2)pomiędzy pozwanymiA. Ś.iT. Ś.jako darczyńcami swoich udziałów po ½ każdy a pozwanąM. S., została zawarta umowa darowizny której przedmiotem byłą nieruchomość spadkowa objęta KW nr(...). nr aktu notarialnego A 2841 /2011, KN notariuszaI. B..
(dowód: aktaakt notarialnego A(...), KN notariuszaI. B.k23-24).

Sąd zważył, co następuje:
Powód jako podstawę prawną roszczenia wskazał przepisart. 59 k.c.Stanowi on: „ W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.
Powód ze swoim roszczeniem wystąpił 25.06 2012 r. w czasie, gdy na podstawie postanowienia sądu z 29 07.2011 r. był spadkobiercą ustawowym w 1/3 udziału poJ. Ś., a tym samym przysługiwało mu prawo do spadkowej nieruchomości będącej przedmiotem darowizny dokonanej 18.07.2011 r. pomiędzy pozwanymi. W toku procesu sytuacja prawna powoda zmieniła się, gdyż cały spadek na podstawie testamentu nabyłT. Ś.(postanowienie z 12.02.2015 r. zmieniające postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z 29.07.2011 r.).
O ile w dacie złożenia pozwu można było mówić, że zawarcie pomiędzy pozwanymi umowy darowizny nieruchomości spadkowej czyniło całkowicie niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu powoda w zakresie praw przysługujących mu do tej nieruchomości, o tyle, z chwilą gdy zostało zmienione drugie postanowienie o dziedziczeniu poJ. Ś.i spadkobiercą stał się jedynieT. Ś., powodowi nie przysługują roszczenia, którym zaspokojeniu stoi na przeszkodzie dokonana darowizna a przynajmniej powód tego nie wykazał. Nie zostało określone ewentualne roszczenie powoda dotyczące spadku, na przykład z tytułu zachowku, by możliwa była jego ochrona w trybie przewidzianym wart. 59 k.c.
Biorąc powyższe pod uwagę powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu o czym orzeczono w punkcie I wyroku.
Orzeczenie o kosztach oparto o przepisart. 102 k.p.c.Pomimo przegranego procesu Sąd nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego na rzecz pozwanych gdyż okoliczności faktyczne i prawne związane z dziedziczeniem uległy zmianie w toku procesu. Nie bez znaczenia był fakt, że dwa razy zmieniane było postanowienia w przedmiocie dziedziczenia a za składanie fałszywych zeznań pozwanaA. Ś.została skazana. Przeniesienie własności nieruchomości było dokonane między pozwanymi w trakcie postępowania o zmianę postanowienia o dziedziczeniu, co świadczy o złej woli pozwanych. Nie sposób ocenić, że pozwanaM. S.nie wiedziała o toczącym się postępowaniu związanym z pominięciem w dziedziczeniu syna spadkodawcy z pierwszego małżeństwa w sytuacji, gdy żyła w konkubinacie ze spadkodawcą 30 lat i jest matką pozostałych dzieci spadkodawcy.
Okoliczności te należało uznać za szczególne uzasadniające zastosowanieart. 102 k.p.c.