Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 452/14
Data wyroku: 2015-05-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jerzy Zalasiński
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
Teza: Zgodnie z treścią art. 83 k.c. w związku z art. 300 k.p. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Podleganie ubezpieczeniom społecznym jest uwarunkowane legitymowaniem się statusem rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku zatrudnienia.

Sygn. akt IV U 452/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2015r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Jerzy Zalasiński

Protokolant

stażysta Renata Olędzka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015r. wS.
odwołaniaK. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.
z dnia 7 marca 2014 r. Nr(...)
w sprawieK. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, żeK. B.z domuS.podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 września 2013r. u płatnika składekE. K..
Sygn. akt IV U 452/14

UZASADNIENIE
Decyzją nr (...)z dnia 7 marca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW., działając na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 1w zw. zart. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w zw. zart. 300 kpw zw. zart. 83 § 1 kcstwierdził, żeK. S.(obecnieB.) od dnia 1 września 2013 r. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu z tytułu zatrudnienia u płatnika składekE. K..
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł m. in., że ubezpieczona zawarła zE. K.umowę o pracę, na czas określony od dnia 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r.K. S.została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku intendentki, z wynagrodzeniem 1 800 zł miesięcznie. Zdaniem organu rentowego, strony, zawierając przedmiotową umowę działały dla pozoru w celu nabycia świadczeń z ubezpieczenia społecznego. O powyższym świadczy fakt, iż ubezpieczona od 5 września 2013 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim oraz, że wskazana umowa była jej pierwszym angażem. W ocenie ZUS, płatnik składek nie przedstawił dowodów na świadczenie pracy przez ubezpieczoną. Ponadto, zdaniem organu rentowego podstawa wymiaru składek u płatnikaK. S.kształtowała się na najwyższym poziomie na tle innych osób i nie korelowała z wysokością wynagrodzenia pozostałych pracowników.
Od decyzji tej odwołanie złożyła ubezpieczonaK. B.wnosząc o jej zmianę poprzez uznanie, że podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 1 września 2013 r. z tytułu umowy o pracę. Jak wskazała ubezpieczona, aby stwierdzić nieważność umowy, jej sprzeczność z prawem, zmierzanie do obejścia prawa lub pozorność, należy oprzeć powyższe na ustaleniach faktycznych dotyczących okoliczności zawarcia umowy, celów do jakich strony zmierzały oraz rodzaju wykonywanej pracy jak również zachowania koniecznego elementu stosunku pracy, jakim jest wykonywanie pracy podporządkowanej (k 1).
W odpowiedzi na odwołanie, organ rentowy wniósł o jego oddalenie argumentując, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisyustawy o systemie ubezpieczeń społecznychi jest faktycznie oraz prawnie uzasadniona (k. 2).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonaK. B.(z domuS.) zawarła zE. K.prowadzącą działalność gospodarczą podfirmą (...)E. K.wW.umowę o pracę, na czas określony od dnia 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r.K. S.została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku intendentki, z wynagrodzeniem 1 800 zł miesięcznie (umowa o pracę, akta ZUS).
Ubezpieczona rozpoczęła pracę u płatnika składek, na terenie Gimnazjum nr 131 wW.w dniu 2 września 2013 r. We wskazanym czasieK. B.była w pierwszym miesiącu ciąży, o czym jeszcze nie wiedziała. Do zadań ubezpieczonej należało zaopatrywanie magazynu mieszczącego się w Gimnazjum nr 131 wW.w produkty spożywcze oraz udzielanie pomocy w kuchni. Do działalności pracodawcy należało bowiem przygotowywanie obiadów dla dzieci uczęszczających do dwóch szkół położonych w dzielnicyU.wW.. W czasie wykonywania pracy, w dniu 4 września 2013 r., ubezpieczona straciła przytomność. Tego dnia udała się do lekarza. Była to druga ciąża ubezpieczonej.K. B.miała problemy z zajściem w ciążę. W dniu 2 maja 2014 r., w 40-stym tygodniu ciąży, ubezpieczona urodziła dziecko. (lista obecności w pracy, zakres czynności- akta ZUS, zeznania świadków:L. K.iD. L.k. 51, zeznania zainteresowanejE. K.k. 52, zeznania ubezpieczonej k. 20-20v, 62-62v tj. nagranie od min. 3:21 do 6:32, okazana na rozprawie książeczka zdrowia dziecka).

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
OdwołanieK. B.jest uzasadnione.
Stosownie do treściart. 22 § 1 kpprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Zgodnie zaś zart. 83 § 1 kc, nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.
Artykuł 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychstanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniemart. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Z kolei w art. 11 ust. 1 i 12 ust. 1 przytoczonej ustawy wskazano, że obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione wart. 6 ust. 1 pkt 1oraz, iż obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z dnia 12 lipca 2012 r. II UK 14/12, w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru i nie może w związku z tym stanowić tytułu do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli gdy strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Nie można zatem przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, jeżeli pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca tę pracę przyjmował.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 maja 2006 r. w sprawie II UK 161/05 wskazał, iż przy zakwestionowaniu przez ZUS umowy o pracę rzeczą sądu jest ustalenie, czy faktyczne oświadczenia woli stron miało na celu nawiązanie stosunku pracy w rozumieniuart. 22 k.p, czy też zamiarem pracodawcy było oddanie przysługi ubezpieczonemu w postaci zgłoszenia jej do ubezpieczenia w sytuacji, gdy nie potrzebował pracownika i miał świadomość tego, że umowa nie będzie go obowiązywać, jego ewentualne zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne będą krótkotrwałe, a ubezpieczona była zainteresowana objęciem jej ubezpieczeniem społecznym ze względu na spodziewaną niezdolność do pracy i związane z tym prawo do świadczeń. Gdyby z faktycznych oświadczeń woli stron wynikał taki zamiar, wykonywanie przez ubezpieczonego różnych czynności w firmie nie byłoby traktowane jako wykonywanie umowy o pracę. Natomiast w sytuacji, gdy wolą stron zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama ich świadomość co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa (art. 58 § 1 k.c.).
Zgodnie z treściąart. 58 § 1 kcnieważności czynności prawnej zachodzi, gdy celem czynności prawnej jest obejście ustawy. Przyjmuje się, że działanie mające na celu obejście ustawy polega na wywołaniu pewnego skutku prawnego, który jest zakazany przez przepisy bezwzględnie obowiązujące, za pomocą takiego ukształtowania czynności prawnej, że zewnętrznie ma ona cechy niesprzeciwiające się obowiązującemu prawu. Zgodnie z powyższym, aby przyjąć, że umowa o pracę zmierza do obejścia prawa, wymagane jest poczynienie konkretnych ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności jej zawarcia, celu jaki strony zamierzały osiągnąć, charakteru wykonywanej pracy i zachowania koniecznego elementu stosunku pracy, jakim jest wykonywanie pracy podporządkowanej.
W świetle powyższego, dokonawszy analizy materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do wniosku, że umowa o pracę zawarta w dniu 1 września 2013 r. pomiędzyK. B.aE. K.prowadzącą działalność gospodarczą podfirmą (...)E. K.wW.nie była zawarta dla pozoru.
Sąd uznał za wiarygodne zeznaniaK. B., w których stwierdziła, że podjęła pracę u płatnika składek na stanowisku intendentki i wykonywała ją do momentu zasłabnięcia, tj. do dnia 4 września 2013 r. Sąd nie dostrzegł również przeszkód, by odmówić racji twierdzeniom powódki, która zeznała, że w momencie podjęcia pracy nie wiedziała, że jest w ciąży. W konsekwencji, w owym czasieK. B.podlegała ubezpieczeniom społecznym. Faktyczne wykonywanie obowiązków intendentki w pierwszych dniach września 2013 r. znalazło potwierdzenie w zeznaniachE. K., tj. płatnika składek, oraz innych zatrudnionych przez nią osób:L. K.iD. L.. Zeznania złożone w sprawie są logiczne i spójne. Stawianie się przezK. B.w pracy w dniach 2-4 września 2013 r. znajduje również potwierdzenie w znajdujących się w aktach organu rentowego liście obecności u pracodawcy,E. K..
Reasumując, na podstawie zebranego materiału dowodowego Sąd stwierdził, iż ubezpieczona faktycznie wykonywała pracę jako intendentka. Dlatego też nie można uznać, że umowa o pracę z dnia 1 września 2013 r. została zawarta pomiędzy ubezpieczoną aE. K.dla pozoru. Ponadto, w ocenie Sądu, podejmując pracęK. B.nie wiedziała o tym, że jest w ciąży i nie mogła przypuszczać, że zasłabnie. Tym samym ubezpieczona nie mogła przewidzieć, że stan zdrowia uniemożliwi jej rzeczywiste świadczenie pracy.
Na marginesie należy odnieść się do zarzutu organu rentowego, jakoby wysokość wynagrodzeniaK. B.była zbyt wysoka w stosunku do wynagrodzeń innych pracowników, Sąd stwierdził, co następuje. Należy mieć na uwadze, że strony stosunku pracy maja swobodę w kształtowaniu jego treści, w tym w kształtowaniu wysokości wynagrodzenia za pracę. Analizując wysokość wynagrodzenia za pracę ubezpieczonej w niniejszej sprawie, mając na uwadze, żeK. B.była zatrudniona wW., gdzie z reguły wynagrodzenie oraz koszty utrzymania kształtują się na wyższym poziomie w stosunku do innych miejscowości, Sad doszedł do przekonania, że nie było ono nadmiernie wysokie. Ubezpieczona miała bowiem zapewnione wynagrodzenie w kwocie 1800 zł.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na mocyart. 47714par. 2 kpcorzekł jak w wyroku.