Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 396/15
Data wyroku: 2015-08-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krystyna Święcicka
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: art. 437§ 1 kpk
Teza: W przekonaniu Sądu Odwoławczego, rację ma apelujący o ile wywodzi, że zbyt daleko idącym jest odmawianie wiary całości zeznań pokrzywdzonego z powołaniem się na ich sprzeczność z wywołanymi w sprawie opiniami sądowo-lekarskimi. Płynąca z ekspertyz niemożność przyjęcia, że do złamania nasady dalszej kości piszczelowej doszło w rezultacie  skakania po nodze, nie wyklucza możliwości obdarzenia wiarą pozostałej części zeznań w/w.

Sygn. akt II Ka 396/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 sierpnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Krystyna Święcicka

Protokolant:

st. sekr. sąd. Agata Polkowska

przy udziale Prokuratora Marka Niegowskiego
po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r.
sprawyM. W.,K. S.iB. N.
oskarżonych o przestępstwo zart. 158 §1 kk
na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach
z dnia 6 maja 2015 r. sygn. akt VII K 856/12
uchyla wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt II Ka 396/15

UZASADNIENIE
M. W.została oskarżona o to, że w dniu 28 sierpnia 2012 rokuw miejscowościS.woj.(...)działając wspólnie i w porozumieniuz innymi osobami wzięła udział w pobiciuT. K.w ten sposób, że kopała go nogami po całym ciele w wyniku czego pokrzywdzony doznał obrażeń ciała w postaci otarcia naskórka w okolicy łuku brwiowego prawego oraz złamania nasady dalszej kości piszczelowej i kostki podudzia prawego, powodujących naruszenie czynności narządów ciała na okres przekraczający siedem dni przy czym działaniem swoim naraziliT. K.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub nastą­pienie skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lubart. 157 § 1 k.k.,

tj. o czyn zart. 158 § 1 k.k.
K. S.został oskarżony o to, że w dniu 28 sierpnia2012 roku w miejscowościS.woj.(...)działając wspólnie i w porozu­mieniu z innymi osobami wziął udział w pobiciuT. K.w ten sposób,że zadawał mu ciosy rękami i kopał nogami po całym ciele oraz skakał po jego nogach w wyniku czego pokrzywdzony doznał obrażeń ciała w postaci otarcia naskórkaw okolicy łuku brwiowego prawego oraz złamania nasady dalszej kości piszczeloweji kostki podudzia prawego, powodujących naruszenie czynności narządów ciała na okres przekraczający siedem dni przy czym działaniem swoim naraziliT. K.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub nastąpienie skutku określonegowart. 156 § 1 k.k.lubart. 157 § 1 k.k.,

tj. o czyn zart. 158 § 1 k.k.
B. N.został oskarżony o to, że w dniu 28 sierpnia 2012 roku w miejscowościS.woj.(...)działając wspólnie i w porozumieniuz innymi osobami wziął udział w pobiciuT. K.w ten sposób, że przytrzy­mywał go za ramiona, a pozostali napastnicy zadawali w tym czasie pokrzywdzonemu ciosy po całym ciele w wyniku czego pokrzywdzony doznał obrażeń ciała w postaci otarcia naskórka w okolicy łuku brwiowego prawego oraz złamania nasady dalszej kości piszczelowej i kostki podudzia prawego, powodujących naruszenie czynności narządów ciała na okres przekraczający siedem dni przy czym działaniem swoim naraziliT. K.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub nastą­pienie skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lubart. 157 § 1 k.k.,

tj. o czyn zart. 158 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt VII K 856/12, Sąd Rejonowyw Siedlcach:

I
oskarżonąM. W.uniewinnił od popełnienia zarzucanego jej czynu;

II
oskarżonegoK. S.uniewinnił od popełnienia zarzu­canego mu czynu;

III
oskarżonegoB. N.uniewinnił od popełnienia zarzu­canego mu czynu;

IV
koszty postępowania przejął na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od przedstawionego wyżej wyroku wywiódł Prokurator Rejonowyw Siedlcach, zaskarżając go w całości na niekorzyść oskarżonychM. W.,K. S.iB. N.i zarzucając mu błąd w usta­leniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, który miał wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu przez Sąd, że oskarżeni:M. W.,K. S.,B. N.swoim zachowaniem nie wyczerpali znamion czynu zabronionego określonego w przepisieart. 158 § 1 k.k.w sytuacji, gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego, a przede wszystkim zeznań świadków: pokrzywdzonegoT. K.,A. D.,M. C.,W. D.oraz wywołanych w sprawie opinii prowadzi do wniosku, że oskarżeni są sprawcami czynu określonego w przepisieart. 158 § 1 k.k.polegającego na pobiciuT. K..
W następstwie tak sformułowanego zarzutu odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Siedlcach VII Wydziałowi Karnemu do ponownego rozpoznania.
W toku rozprawy odwoławczej prokurator poparł apelację i wniosek w niej zawarty. Obrońca oskarżonegoK. S.wniósł o nieuwzględnienie apelacjii utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, wniósł o zasądzenie kosztów obronyna rzecz oskarżonego. OskarżonyK. S.wniósł o uniewinnienie. OskarżeniM. W.iB. N.nie stawili się pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy odwoławczej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna i jako taka skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyrokui przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Należy z całą mocą podkreślić, że orzeczenie takiej treści nie przesądzaw żadnej mierze o sposobie rozstrzygnięcia tej sprawy po jej ponownym rozpoznaniu i nie może zostać odebrane inaczej niż jedynie jako zalecenie ponownego jej rozpo­znania bez opisanych niżej uchybień. W chwili obecnej stwierdzić jedynie należy,że wydanie wyroku w tej sprawie nie zostało poprzedzone należytą analizą całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Na wstępie zasadniczej części rozważań zaakcentować należy, że zarzut wysu­nięty przez oskarżyciela publicznego jako zarzut błędu w ustaleniach faktycznychw istocie rzeczy stanowi zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Skarżący nie wskazuje w swym wywodzie na wystąpienie uchybienia w postaci pominięcia wynikających z dowodów okoliczności istotnych w sprawie, bądź teżw postaci ustalenia faktów, które wcale z danego dowodu nie wynikają lub wynikają, lecz zostały przeinaczone (videD. Świecki,Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych. Komentarz. Orzecznictwo, Warszawa 2013, s. 174- 175). Argumentacja oskarżyciela publicznego sprowadza się natomiast do zanegowania prawidłowości wartościowania materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy nie procedował w niniejszej sprawie prawidłowo. Podkreślić należy to, iż trafność ustaleń faktycznych zależna jest od prawidłowej wszechstronnej oceny wszystkich dowodów, w których znajdują się dane dotyczące czynu bądź informacje pomocne w ocenie dowodów (art. 7 i 410 k.p.k.). Jak trafnie podkreślił m.in. Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia5 czerwca 2014 r., II AKa 113/14, LEX nr 1488651, obdarzenie wiarą w całości lubw części jednych dowodów oraz odmówienie tej wiary innym jest prawem sądu, który zetknął się z tymi dowodami bezpośrednio i pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k., jeżeli tylko zostało poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przema­wiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, jest zgodne ze wska­zaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku. Analiza pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia prowadzi do wniosku, iż przeprowadzona weryfikacja- przynajmniej na chwilę obecną- jawi się jako niepełna, zaś Sąd I instancji wartościuje dowody przede wszystkim z pozycji ich zgodności z wywołanymi w sprawie ekspertyzami biegłegoM. R.(k. 187- 189, 210v) oraz Zakładu Medycyny Sądowej(...)wB.(k. 237- 244), a w dalszej kolejności także z pozycji ich stabilności i wzajemnej korelacji. W argumentacji Sądu Rejonowego niepoślednią rolę odgrywa zarazem geneza zajścia z dnia 28 sierpnia 2012 r.Nie rozstrzygając w jakikolwiek sposób w przedmiocie słuszności wniosków wyprowa­dzonych przez Sąd I instancji, wskazać trzeba, że argumentacja zmierzająca do poczynienia ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu, winna uwzględniać niżej wskazane uwagi.
W przekonaniu Sądu Odwoławczego, rację ma apelujący o ile wywodzi, że zbyt daleko idącym jest odmawianie wiary całości zeznań pokrzywdzonego z powołaniem się na ich sprzeczność z wywołanymi w sprawie opiniami sądowo- lekarskimi. Płynąca z rzeczonych ekspertyz niemożność przyjęcia, że do złamania nasady dalszej kości piszczelowej i kostki podudzia prawegoT. K.doszło w rezultacie skakania po nodze tegoż nie wyklucza bowiem możliwości obdarzenia wiarą pozo­stałej części zeznań wyżej wymienionego (
    por.wyrok Sądu Najwyższego z 26 stycz­nia 2015 r., II KK 186/14, LEX nr 1648181), zwłaszcza, że ze wzmiankowanych opinii wynika zarazem, iż otarcie okolicy naskórka okolicy łuku brwiowego lewego mogło powstać zarówno w wyniku urazu czynnego, jak też w wyniku urazu biernego (k. 189, 244). Za koniecznością odmówienia wiary całokształtowi zeznań pokrzyw­dzonego, na chwilę obecną, nie przemawia także fakt, że ze wskazanych opinii wynika, iż w okolicznościach podanych przezT. K.doszłoby do powstania znacznie rozleglejszych obrażeń ciała niż stwierdzone w dokumentacji medycznej (
    tamże). Zważyć trzeba, iż sąd pominą w swoich rozważaniach, iż zeznając w dniu 30 sierpnia 2012 r. wyżej wymieniony podawał, że oprócz złamania prawej nogi w trzech miejscach w okolicy kostki miał rozciętą wargę i odczuwał ból w okolicach klatki piersiowej (k. 2v). Zeznając w dniu 17 października 2012 r. pokrzywdzony wskazał, że oprócz obrażeń w postaci złamanej nogi i rozciętego łuku brwiowego, odczuwał ból nosa, żeber, zaś na lewym oku, lewym przedramieniu i udzie miał siniaki (k. 59). W tym stanie rzeczy koniecznym jest ponowne przesłuchanie pokrzywdzonego na okoliczność obrażeń ciała doznanych w rezultacie zdarzenia z dnia 28 sierpnia 2012 r., a w tym zakresie również na okoliczność szczegółowości oględzin zewnętrznych jego ciała, przeprowadzonych przez pracowników służby zdrowia i utrwalonych w dokumentacji medycznej. Nieufność budzi również wartościowanie zeznańT. K.w oparciu o kilka­krotnie podnoszone przez Sąd Rejonowy kryterium konsekwentnego charakteru relacji. Sąd I instancji- mimo werbalnego przywoływania rzeczonego miernika- nie wskazał wprost na przejawy sprzeczności w całokształcie zeznań pokrzywdzonego. Treść relacjiT. K.niewątpliwie wskazuje natomiast nie tylko na stopniowe rozbudowywanie ich treści, lecz również na zwiększające się znaczenie upływu czasu (k. 2v, 58v, 147v- 149, 266v- 267). Należy mieć w tym kontekście na uwadze, że nie można mówić o zmienności zeznań wówczas, kiedy jedno zeznanie zwłaszcza to, które zostało złożone później jest wszechstronniejsze lub bardziej szczegółowe aniżeli inne porównywalne z nim zeznanie, bowiem dodanie nowej treści lub jej bardziej szczegółowe rozwinięcie nie stanowi sprzeczności, lecz uzupełnienie zeznania (
    videwyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 1 lutego 2008 r., II AKa 382/07, LEX nr 399951, wyrok Sądu Naj­wyż­szego z 17 marca 1958 r., III K 173/58, LEX nr 178923). Pamiętać zarazem trzeba, że świadek kilkakrotnie opisując to samo zdarzenie, może pamiętać je coraz lepiej, nie tylko z uwagi na fakt słuchania jego kolejnych zeznań, lecz również z uwagi na okoliczność odczytania poprzednich. Nie bez znaczenia pozostaje wreszcie okoliczność, że zmiany w zakresie szczegó­łowości relacji mogą stanowić konsekwencję powtarzających się rozmów w przed­miocie zdarzenia nimi objętego (B. Bielski,
    Gdy sąd słyszy „nie pamiętam”, Prokuratura i Prawo, Nr 2/2005, s. 132- 133).
W ocenie Sądu Okręgowego, ocena szczerości zeznań pokrzywdzonego nie może abstrahować również od poważnych zbieżności występujących pomiędzy informacjami przezeń przekazanymi a relacjamiA. D.(k. 27v- 28, 77- 79, 155- 156, 269, 269v),W. D.(k. 25v- 26, 73v- 75, 157v, 270) iM. C., poprzednioD.(k. 22v- 23, 62v- 64, 66v- 68, 154v- 155, 268v- 269) zwłaszcza, że na chwilę obecną nie tylko brak jest poważnych sprzeczności w ich depozycjach, lecz również brak jest podstaw, by zakładać skonflik­towanie wymienionych świadków z oskarżonymi bądź ich rodzinami.
Analiza pisemnych motywów zaskarżonego wyroku prowadzi nadto do wniosku, że Sąd I instancji nie nadał należytego znaczenia zeznaniomA. A.iM. K., z których wynika, że odpowiednio bądź toK. S.(k. 20v, 157, 268), bądźT. K.(108v, 154, 268v) dominował w zajściu, przyciskając przeciwnika do podłoża. Twierdzenia te są o tyle istotne, że pochodzą od osób niewątpliwie powiązanych z oskarżonymi, a zarazem przeczą spójnie relacjonowanemu przez nich starciu bez elementu przewagi po której­kolwiek ze stron (wyjaśnienia:M. W.- k. 99, 147- 147v, 264,K. S.- k. 96, 147, 264,B. N.- k. 93, 147, 264- 264v).
Sąd Rejonowy w sposób niewystarczający wykorzystał również możliwości stwarzane przez zeznania świadków ze słyszenia, tj.A. P.,M. P.,A. W.,J. K.iZ. K.. Lektura stosownej części uzasadnienia zanegowanego orzeczenia (k. 288- 289v) prowadzi do wniosku, iż zo­stały one poddane wartościowaniu przez pryzmat rezultatów oceny informacji powziętych od naocznych obserwatorów zajścia i jako takie nie odegrały większej roli. W ocenie Sądu Okręgowego, zasadnym jest rozważenie możliwości uwzględnienia zeznań wyżej wymienionych świadków jako jednego z kryteriów oceny informacji przekazanych przez oskarżonych oraz pokrzywdzonego.
Z tych wszystkich względów staje się oczywistym, że Sąd I instancji, nie dokonując wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, pozbawił się możliwości poczynienia należycie uargumentowanych ustaleń faktycznych. Zaprezentowana wyżej argumentacja nie może ujść uwadze Sądu ponow­nie rozpoznającego sprawę, który powinien dokonać możliwie pogłębionych rozważań w zakresie oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności w zakresie szczerości zeznań obciążających oskarżonych. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy przeprowadzi przewód sądowy od początku, w toku którego przesłucha zarówno oskarżonych, jak i pokrzyw­dzonego oraz pozostałych świadków, dokładając wszelkiej staranności celem wnikliwego ustalenia okoliczności zdarzenia z dnia 28 sierpnia 2012 r. Przesłuchując ponownieT. K.,A. P.,M. P.,J. K.iZ. K.Sąd I instancji w szczególności będzie dążył do pozyskania informacji w przedmiocie obrażeń ciała doznanych przez pokrzywdzonego.  Ponowne, tym razem kompleksowe i wzajemnie powiązane, rozważenie całokształtu informacji przeka­zanych przez oskarżonych i świadków, pozwoli Sądowi na poczynienie należycie uargumen­towanych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na prawidłowe rozstrzygnięcie o przedmiocie procesu.
Powyższe dowodzi, że czynności niezbędne do wykonania dotyczą istoty sprawy, a Sądowi Odwoławczemu postępowania w tym zakresie prowadzić nie wolno (d.art. 452 § 1 k.p.k.w zw. z art. 36 pkt 2 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmiany ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw- Dz. U. z 2013 r., poz. 1247 z późn. zm.), nadto wymagają one przeprowadzenia przewodu sądowego w istotnej części. W związku z tym orzeczenie zaskarżone należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy orzekł, jak na wstępie.