Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi
III Wydział Cywilny
Sygnatura akt: III Ns 998/15
Data wyroku: 2015-10-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Aleksandra Smołkowicz
Słowa kluczowe: Dziedziczenie Ustawowe, Spadek
Podstawa prawna: art. 679§1kpc
Teza: Do zmiany postanowienie spadkowego mogło doprowadzić jedynie powołanie się przez wnioskodawcę na taką samą podstawę faktyczną, która nie mogła być powolana w poprzednim postępowaniu, a wniosek o zmianę zostałby złożony przed upływem roku od dnia, w którym uzuskał tę możność. Termin ten ma charakter zawity.

Sygn. aktIII Ns 998/15

POSTANOWIENIE
Dnia 21 października 2015 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, III Wydział Cywilny
w składzie :
Przewodniczący: sędzia SR Aleksandra Smołkowicz
Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Kałuzińska
po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z wnioskuGminyŁ.– Urząd MiastaŁ.
z udziałemB. G.,M. L. (1)iM. G.
o zmianę postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku poM. J. (1)wydanego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, w sprawie o sygnaturze III Ns 1268/10
p o s t a n a w i a :
oddalić wniosek.
Sygn. aktIII Ns 998/15

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2015 roku GminaŁ.– Urząd MiastaŁ.wniósł o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 10 maja 2011 roku w sprawie o sygnaturze akt III Ns 1268/10 o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłymM. J. (1)i orzeczenie, że spadek po zmarłym na podstawie ustawy nabyliB. G.,M. L. (2)iM. G.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż istnieją potencjalni spadkobiercy ustawowi po zmarłymM. J. (1)dziedziczący przed Miastem, wskazując naB. G.(brata matki zmarłego),M. L. (2)(córkę brata matki zmarłego) iM. G.(syna brata matki zmarłego) /wniosek wraz z uzasadnieniem – k. 2-3/.
W odpowiedzi na wniosek uczestnicyB. G.,M. L. (2)iM. G.wnieśli o oddalenie wniosku. Uczestnicy oświadczyli, iż dowiedziawszy się o swoim prawie do spadkobrania – wnoszą o odebranie oświadczeń o odrzuceniu spadku /odpowiedź na wniosek – k.15/.
Na rozprawie w dniu 21 października 2015 roku w imieniu wnioskodawcy nikt się nie stawił, uczestnic oświadczyli, iż wiedzę o spadkobraniu powzięli z odpisu wniosku, który otrzymali w niniejszej sprawie /protokół rozprawy – k. 16-17/.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Sprawa o stwierdzeniu nabycia spadku poM. J. (1)toczyła się pod sygnaturą III 1286/10. W sprawie uczetniczyła GminaŁ.. W/w sprawa została zainicjowana wnioskiem z dnia 18 października 2010 roku, w którym małoletniaK. J.reprezentowana przez przedstawiciela ustawowegoI. J.wystąpiła do Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygnaturze akt III Ns 1268/10 o stwierdzenie nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłym w dniu(...)rokuM. J. (1)(wniosek o stwierdzenie nabycia spadku – k. 2 akt sprawy III Ns 1268/10).
W dniu 20 stycznia 2011 rokuA. J.oW. J.złożyli przed notariuszemJ. K.oświadczenia o przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza spadku po synuM. J. (1)zmarłym(...)roku(wypis aktu notarialnego – k. 25, 26 akt sprawy III Ns 1268/10).
Postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. akt VIII Nsm 1008/10zezwoliłI. Ł.na dokonanie czynności prawnej w imieniu małoletniejK. J.poprzez złożenie oświadczenia w imieniu małoletniej o odrzuceniu spadku po zmarłym(...)rokuM. J. (2)(postanowienie – k. 24 akt sprawy III Ns 1268/10).
Postanowieniem z dnia 17 lutego 2011 roku, doręczonym GminieŁ.w dniu 8 marca 2011 roku, Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnikówS. J.,A. J.,W. J.i GminęŁ.(postanowienie – k. 22 akt sprawy III Ns 1268/10).
Na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 roku w imieniu GminyŁ.nikt się nie stawił,I. J.działająca w imieniu małoletniej córkiK. J.oświadczyła, iż spadek poM. J. (1), zmarłym(...)wŁ., ostatnio stale zamieszkałego wŁ., jako spadkobierca ustawowy odrzuca.UczestnicyA. J.iW. J.oświadczyli, iż zostali wprowadzeni przez notariusza w błąd, iż muszą przyjąć spadek po synu i chcieliby się uchylić od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.S. J.oświadczył, iż spadek poM. J. (1)przed notariuszem odrzuciła takżeP. J.. Do akt sprawy III Ns 1268/10 załączone zostały akta sprawy I Ns 904/10, z których wynikało, iżS. J.odrzucił spadek poM. J. (1)(protokół rozprawy – k. 27-28 akt sprawy III Ns 1268/10).
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2011 roku sprawie o sygn. akt III Ns 487/11 Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, III Wydział Cywilny zatwierdził złożenie przezA. J.iW. J.oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłym w dniu 15 sierpnia 2010r. wŁ., ostatnio stale zamieszkałym wŁ.M. J. (1)synuA.iW., złożone przed notariuszemJ. K.w dniu 20 stycznia 2011 roku, repertorium A Nr(...)(postanowienie – system Sędzia 2).
Postanowieniem z dnia 10 maja 2011 roku Sąd wydał postanowienie, którym stwierdził, iż spadek poM. J. (1)na podstawie ustawy nabyła GminaŁ.(postanowienie – k. 32 akt sprawy III Ns 1268/10).
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 roku Sąd sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 10 maja 2011 roku. Odpis postanowienia został doręczony GminieŁ.w dniu 15 lipca 2011 roku(potwierdzenie – k. 42v. akt sprawy III Ns 1268/10).
W toku postępowania spadkowego GminaŁ., nie wykazywała żadnej inicjatywy dowodowej. Nie składała również apelacji/okoliczności bezsporne/.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów, w szczególności zebranych w sprawie dokumentów, których prawdziwość i wiarygodność nie były przez strony kwestionowane, a także w oparciu o materiał dowodowy zawarty w załączonych aktach sprawy sygn. akt III Ns 1268/10.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Zainicjowane przez GminęŁ.niniejsze postępowanie dotyczy zmiany postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 10 maja 2011 roku w sprawie o sygnaturze akt III Ns 1268/10M. J. (1).
Wnioskodawca - GminaŁ.był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku poM. J. (1)zakończonego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 10 maja 2011 roku w sprawie o sygnaturze akt III Ns 1268/10, a to oznacza, że jego wniosek o zmianę tego postanowienia podlegał badaniu w świetle przesłanek ustalonych wart. 679 § 1 zdanie drugie k.p.c.Do zmiany postanowienia spadkowego mogło, zatem doprowadzić jedynie powołanie się przez skarżącego na taką nową podstawę faktyczną, która nie mogła być powołana w poprzednio toczącym się postępowaniu, a która uzasadniałby przyjęcie, że porządek dziedziczenia po spadkodawcy jest inny niż stwierdzony w postanowieniu spadkowym, a wniosek o zmianę złożony został przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
Stosownie do treściart. 926 § 1 i 2 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe, co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Zgodnie zart.670§1 k.p.c., Sąd z urzędu bada kto jest spadkobiercą, co oznacza, iż nie jest związany żądaniem wniosku, lecz ustala stan zgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku wszczyna się na wniosek, lecz o ile chodzi o ustalenie kręgu spadkobierców oraz wysokości ich udziałów, postępowanie to toczy się z urzędu a w postanowieniu o stwierdzenie nabycia spadku Sąd powinien uwzględnić udowodnione prawa również spadkobierców, którzy się nie zgłosili (por. zachowujące swoją aktualność orzeczenie SN z dnia 15 lutego 1950 roku, sygn. akt C 2005/49, opubl. w OSN z 1950 roku, nr 2, poz. 40). Sąd ustalił krąg wszystkich uczestników tamtejszego postępowania, nie stwierdził żadnych przeszkód uniemożliwiających rozpoznanie wniosku, dlatego też biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, postanowieniem z dnia 10 maja 2011 roku w sprawie o sygnaturze akt III Ns 1268/10 z wniosku małoletniejK. J.reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowegoI. J.z udziałemS. J.,A. J.,W. J., GminyŁ.stwierdził, iż spadek poM. J. (1)synuW.iA., zmarłym dnia(...)roku wŁ., ostatnio stale zamieszkałym wŁ.na podstawie ustawy nabyła GminaŁ.w całości.
Stosownie jednak do treściart.679§1 k.p.c.dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
Postępowanie przewidziane wart. 679 k.p.c.ma charakter wznowieniowy, w którym wobec spadkobierców, którzy brali udział w pierwotnym postępowaniu, obowiązuje ograniczenie w zakresie podstawy żądania zmiany do takiej, której nie mogli poprzednio powołać oraz w zakresie terminu, w jakim z żądaniem takim można wystąpić. Należy, bowiem pamiętać, iż przewidziany wart.670 k.p.c.obowiązek badania z urzędu, kto jest spadkobiercą, powstaje wtedy, gdy wniosek spełnia wymagania przewidziane wart.679§1 zd. 2 k.p.c., a więc gdy nie ma przeszkód do prowadzenia dowodu, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą. Z treściart. 679 k.p.c.wynika jednoznacznie ścisłe powiązanie uprawnienia żądania zmiany postanowienia z podstawą, która nie mogła być powołana przez zainteresowanego w poprzednim postępowaniu, w którym brał udział. Rodzaj podstawy jest z rozważanego punktu widzenia obojętny (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2001 r., II CKN 784/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 118 i z dnia 6 czerwca 2007 r., III CSK 19/07, niepublikowane). Tak samo restrykcyjnie ustawa traktuje uchybienie terminowi złożenia wniosku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2000 r., II CKN 981/98, niepublikowane).
GminaŁ.złożonym wnioskiem domagała się zmiany prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 10 maja 2011 roku w sprawie o sygnaturze akt III Ns 1268/10 o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłymM. J. (1)poprzez orzeczenie, iż spadek na podstawie ustawy nabyli w częściach równych krwniB. G.,M. L. (2)iM. G.. Jak już wskazano, zgodnie zart. 926 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu, natomiast dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. W realiach niniejszej sprawy zmarłyM. J. (1)nie sporządził testamentu, a zatem koniecznym było ustalenie w sprawie o sygnaturze akt III Ns 1268/10 przez Sąd kręgu spadkobierców ustawowych. W toku prowadzonego postępowania, na skutek złożenia przez wnioskodawczynię skutecznego i ważnego oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym, Sąd wezwał do udziału w sprawie kolejnych uczestników w osobachS. J.,A. J.,W. J.i GminęŁ.. GminaŁ.była zawiadomiona o powyższym, doręczono jej postanowienie w tym przedmiocie, nie wykazała żadnej inicjatywy we wskazaniu spadkobierców zmarłego.
Niezależnie od powyższego GminaŁ.zainicjowała niniejsze postępowanie w sprawie dopiero w dniu 3 czerwca 2015 roku, a zatem po upływie czterech lat od zakończenia postępowania w sprawie III Ns 1268/10, nie wskazując, dlaczego nie mogła uczynić tego wcześniej. Należy pamiętać, iż uczestnik postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.Niemożność ta winna być okolicznością obiektywną. Przepisart.679 k.p.c.zawiera istotne ograniczenia odnoszące się do uczestników poprzedniego postępowania, które dotyczą podstawy i terminu zgłoszenia wniosku. Uczestnicy postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie mogą opierać żądania zmiany postanowienia na podstawie, którą mogli powołać w tamtym postępowaniu. Następuje tutaj, bowiem prekluzja uprawnienia do zgłaszania twierdzeń i środków dowodowych, które mogły być, a nie zostały zgłoszone w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, co oznacza, iż uczestnik postępowania jest ograniczony także terminem zawitym, gdyż wniosek może zgłosić tylko przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał możność powołania się na podstawę poprzednio dla niego niedostępną (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2001 r., III CZP 4/01, OSNC 2001, nr 10, poz. 144).
Uwadze Sądu nie uszła ponadto treść zarzutu podniesionego przez wnioskodawcę odnośnie, tego zmiana przepisówkodeksu postępowania cywilnegorozszerzyła krąg spadkobierców. Nie sposób jednak pominąć, iż zmiana, na którą powołuje się wnioskodawca nastąpiła jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie o sygnaturze akt III Ns 1268/10, a zatem Sąd brał ją pod uwagę wydając postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłymM. J. (1). Bierność GminyŁ.w toku postępowania spadkowego była okolicznością, która przyczyniła się do rozstrzygnięcia o określonej treści. Jeżeli GminaŁ.uważała, że Sąd z urzędu nie podjął odpowiednich działań, winna złożyć apelację od postanowienia spadkowego.
Wnioskodawca nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że nie mógł w toku postępowania spadkowego wskazać innych spadkobierców, których wskazał w tym postępowaniu, w szczególności, że nie mógł wcześniej pozyskać odpisów aktu stanu cywilnego, przedłożonych w niniejszym postępowaniu, co oznacza, że nie było podstaw do zmiany postanowienia spadkowego zgodnie zart.679 § 1 k.p.c.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji.