Sąd Okręgowy w Lublinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 323/15
Data wyroku: 2015-07-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra, Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski
Słowa kluczowe: Zniesienie Współwłasności
Podstawa prawna: art. 213 k.c., art. 373 k.p.c.

Sygn. akt II Ca 323/15

POSTANOWIENIE
Dnia 2 lipca 2015 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący  Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski
Sędzia Sądu Rejonowego Marta Postulska-Siwek (delegowana)
Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Frączkiewicz
po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 roku w Lublinie, na rozprawie
sprawy z wnioskuG. S.
z udziałemH. S.iE. M.

o podział majątku wspólnegoL. S.iS. S., dział
spadku poL. S.iS. S.i zniesienie
współwłasności nieruchomości
na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego
Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 21 stycznia 2015 roku,
w sprawie I Ns 480/11
postanawia:

  I. zmienić częściowo zaskarżone postanowienie:
a) w punkcie VII w ten sposób, że zasądzoną odE. M.na rzeczG. S.spłatę w kwocie 50905,83 zł (pięćdziesiąt tysięcy dziewięćset pięć złotych osiemdziesiąt trzy grosze) rozłożyć na dwie raty:

-

pierwsza rata w kwocie 25000 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych),płatna w terminie do dnia 31 lipca 2015 roku z odsetkami ustawowymi nawypadek uchybienia terminowi płatności,

druga rata w kwocie 25905,83 zł (dwadzieścia pięć tysięcy dziewięćsetpięć złotych osiemdziesiąt trzy grosze), płatna w terminie do dnia 31 grudnia2015 roku z odsetkami ustawowymi na wypadek uchybienia terminowipłatności,

b) w punkcie XII, w ten sposób, że uchylić zawarte tam rozstrzygnięcie;

II
odrzucić apelację w części, w jakiej obejmuje wniosek o zmianęzaskarżonego postanowienia w punkcie VIII poprzez zasądzenie odH.

(...)S.na rzeczG. S.kwoty 3000 zł(trzy tysiące złotych) z ustawowymi odsetkami;

III
oddalić apelację w pozostałej części;

    IV.zasądzić odG. S.na rzeczH.

(...)S.kwotę 400 zł (czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztówpostępowania odwoławczego;

    V.zasądzić odG. S.na rzeczE. M.
kwotę 1400 zł (tysiąc czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowaniaodwoławczego.
Sygn. akt II Ca 323/15

UZASADNIENIE
(rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II
postanowienia z dnia 2 lipca 2015 roku)
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 roku Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku postanowił:

  I. ustalić, że po spadkodawcachL. S.iS. S.na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej wchodzą w skład spadku następujące składniki:
1. nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), położona wŁ. (...)nr(...), gminaW., o powierzchni 2,9902 ha, dla której założona jestksięga wieczysta nr (...), prowadzona przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku,
2. nieruchomości położone wB., gminaW., co do których został wydany akt własności ziemi w dniu 27 grudnia 1976 roku, nr(...), składające się z dwóch działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr(...), o powierzchni 0,28 ha oraz nr(...), o powierzchni 0,20 ha i nie mających założonych ksiąg wieczystych;
II. ustalić, że umowa darowizny z dnia 14 listopada 2007 roku, sporządzona przez asesora notarialnegoM. W., Rep.(...), zawarta między darczyńcąH. S.a obdarowanąE. M., na podstawie którejE. M.nabyła udział 5/6 części w nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), położonej wŁ.(...)nr(...), gminaW., o powierzchni 2,9902 ha, dla której założona jestksięga wieczysta nr (...), prowadzona przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku, jest skuteczna wobecG. S.,
III. dokonać działu spadku poL. S.iS. S.w ten sposób, że nieruchomości położone wB., gminaW., składające się z działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr(...), o powierzchni 0,28 ha i nr(...), o powierzchni 0,20 ha, dla której został wydany akt własności ziemi w dniu 14 maja 1974 roku nr(...), przyznać na własnośćH. S.,
IV. zasądzić odH. S.na rzeczG. S.kwotę 688 zł tytułem spłaty,
V. dokonać zniesienia współwłasności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), położonej wŁ.(...)nr(...), gminaW., o powierzchni 2,9902 ha, dla której założona jestksięga wieczysta nr (...), prowadzona przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku, w ten sposób, że nieruchomość tę przyznać na własnośćE. M.,
VI. zasądzić odE. M.na rzeczG. S.kwotę 50905,83 zł tytułem spłaty,
VII. świadczenie zasądzone w pkt VI tytułem spłaty rozłożyć na trzy raty, przy czym pierwsza rata w kwocie 20905,83 zł, zaś kolejne dwie raty w kwotach po 15000 zł, z zaznaczeniem, że raty będą płatne co pięć miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po uprawomocnieniu postanowienia do dziesiątego dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat;
VIII. oddalić żądanieG. S.o zasądzenie odE. M.wynagrodzenia z tytułu pożytków;
IX. umorzyć postępowanie w zakresie zasądzenia spłaty z udziału 1/2 części z budynku posadowionego na nieruchomości położonej wŁ., a oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...);
X. kosztami postępowania obciążyćG. S.w 1/6 części w zakresie postępowania o dział spadku co do nieruchomości szczegółowo opisanych w punkcie I.2, zaś uczestnikaH. S.w 5/6 części, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
XI. kosztami postępowania obciążyćG. S.w 1/6 części w zakresie postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości szczegółowo opisanej w punkcie I.1, zaś uczestniczkęE. M.w 5/6 części, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu;
XII. zasądzić odG. S.na rzeczE. W.kwotę 1217 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (k. 692-695).
*
Od postanowienia z dnia 21 stycznia 2015 roku apelację wniosłaG. S., wskazując, że zaskarża postanowienie w punkcie V, VI, VII, VIII, X oraz w punkcie XII.
Wnioskodawczyni zarzuciła:
„rażące naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, przez błędne zastosowanie, a mianowicie:
1.art. 212 k.c.przez dokonanie zniesienia współwłasności nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu nr (...)położonej wŁ.(...)Nr(...)przez przyznanie jej na własnośćE. M., w sytuacji gdy materiał dowodowy, w tym opinie wszystkich biegłych – geodezyjne M.R., biegłegoO.orazD.wskazywały, iż możliwe byłoby wydzielenie działki gruntu o powierzchni 2000 m(

    2)dlaG. S.zdziałki nr (...)- według wariantu V biegłegoO.uzupełniająca opinia z dnia 27.05.2014 r. (k. 519 i następna, w tym k. 529), co nie naruszyłoby konstrukcji i funkcjonowaniagospodarstwa rolnego (...).M., a więc winien być zastosowanyart. 211 k.c.i zniesienie współwłasności winno być dokonane przez podział rzeczy wspólnej, bowiem nie jest sprzeczny z przepisami ustawy, ani ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy, a także nie pociągnie zmiany rzeczy, ani też nie będzie skutkować zmniejszeniem jej wartości;
2.art. 212 § 3 k.c.w zw. zart. 320 k.p.c.przez błędne zastosowanie w zakresie w jakim Sąd zasądzone wpunkcie VIświadczenie odE. M.na rzecz G.S.rozłożył na raty, co jest wynikiem dokonania oceny na niekorzyść G.S., a także zasądzenie spłaty w kwocie 50.905,83 zł, mimo iżE. M.nie wykazała, że posiada środki na spłatę G.S., a także poprzez niezabezpieczenie spłaty należnej G.S.(art. 212 § 3 zd. 1 k.c.) mimo jej rozłożenia na raty poprzez wpis hipoteki przymusowej w dziale IV księgi wieczystej Nr(...)prowadzonej dla nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu nr (...)położonej wŁ. (...)Nr(...);
3. nierozpoznanie istoty sprawy w zakresie roszczenia G.S.wobecH. S.o zwrot pożytków, wobec nieodniesienia się w postanowieniu do tego żądania;
a nadto zarzucam:
4. rażące naruszenie prawa procesowego tj.art. 227 k.p.c.w zw. zart. 217 § 1 i 2 k.p.c.w zw. zart. 232 zd. 2 k.p.c.przez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego wnioskodawczyni dot. zgłoszonego roszczenia o zasądzenie pożytków odH. S.iE. M.uzyskiwanych zdziałki nr (...), mimo jego sprecyzowania na zobowiązanie Sądu, w terminie zakreślonym przez Sąd w piśmie z dnia 23 lipca 2014 r., a także zgłoszenie wniosku dowodowego (zgodnie z wezwaniem Sądu) o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa (który to dowód winien Sąd również dopuścić z urzędu), celem wyliczenia czynszu dzierżawnego i tym samym wyliczenia wartości pożytków (vide protokół rozprawy z dnia 03 września 2014 r.), co było wynikiem błędnego uznania przez Sąd, iż wniosek jest sprekludowany (art. 217 k.p.c.) skoro Sąd udzielił pełnomocnikowi dodatkowego terminu do sprecyzowania roszczenia i wniosku dowodowego, na rozprawie z dnia 18 07.2014 r. a który to termin został zachowany przez pełnomocnikaG. S.; dodatkowo zarzucam:
5. rażące naruszenie prawa procesowego, tj.art. 217 § 1 i 2 k.p.c.w zw. zart. 618 § 1 k.p.c., a takżeart. 233 k.p.c.mające wpływ na treść orzeczenia przez dokonanie nienależytej oceny i analizy materiału dowodowego bez wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, z ukierunkowaniem oceny na niekorzyśćG. S., co skutkowało pozbawieniem wnioskodawczyni możliwości dochodzenia należnego jej roszczenia z tytułu pożytków, bezpodstawnego uznania zarówno roszczenia jak i wniosku za sprekludowane, mimo złożenia pisma przez pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia 23 lipca 2014 r. w terminie zakreślonym przez Sąd (vide protokół rozprawy z 18.07.2014 r.), a także przez niedokonanie podziału fizycznegodziałki nr (...), mimo istnienia takiej możliwości zarówno w planie zagospodarowania przestrzennego i wszystkich opiniach biegłych, w tymD.”.
G. S.wniosła o:
„1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie niniejszej sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
ewentualnie (…) o:
2. zmianę zaskarżonego postanowienia w punktach:
a) V - przez dokonanie zniesienia współwłasności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałki nr (...)położonej wŁ. (...), w ten sposób, że dokonać jej podziału na dwie działki opisane w opinii biegłegoO.(wariant V) o nr(...)o powierzchni 2000 m

    2
(

  ), którą przyznaćG. S.na własność orazdziałkę nr (...)o powierzchni 2,7902 ha przyznać na własnośćE. M.;
b) VI - zasądzić odG. S.na rzeczE. M.spłatę, celem wyrównania wartości udziałów w nieruchomości objętej współwłasnością w kwocie 26.906,16 zł płatną w terminie 5 m-cy od daty uprawomocnienia się postanowienia w tej sprawie z ustawowymi odsetkami na wypadek uchybienia terminu płatności;
c) uchylić punkt VII;
d) zmienić postanowienie w punkcie VIII i zasądzić odH. S.na rzeczG. S.kwotę 3.000,00 zł oraz odE. M.na rzeczG. S.kwotę 5.000,00 zł z ustawowymi odsetkami, płatną w terminie 3 m-cy od uprawomocnienia się postanowienia w tej sprawie, tytułem należnego udziału w pobranych pożytkach zdziałki nr (...);
e) uchylić punkt XII postanowienia”1 (k. 726-733).
*
W odpowiedzi na apelację uczestnicy, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie odG. S.na rzeczE. M.iH. S.kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych (k. 753-757v).
Na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik wnioskodawczyni popierał apelację. Pełnomocnik uczestników wnosił o oddalenie apelacji (k. 767).
*
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
ApelacjaG. S.jest częściowo niedopuszczalna, a mianowicie w części, w jakiej obejmuje wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie VIII poprzez zasądzenie odH. S.na rzeczG. S.kwoty 3000 zł z ustawowymi odsetkami.
Apelacja we wskazanej części podlega odrzuceniu na podstawieart. 373 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Apelacja ta podlegała odrzuceniu w omawianym zakresie już przez Sąd pierwszej instancji na podstawieart. 370 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Przyczyną odrzucenia apelacji jest to, że apelacja dotyczy orzeczenia nieistniejącego. Postanowienie Sądu pierwszej instancji nie zawiera bowiem rozstrzygnięcia o żądaniuG. S.zasądzenia odH. S.kwoty 3000 zł z tytułu zwrotu pożytków z ustawowymi odsetkami.
Zamieszczenie takiego rozstrzygnięcia w postanowieniu Sądu pierwszej instancji otworzyłoby wnioskodawczyni możliwość jego zaskarżenia. Wnioskodawczyni i uczestnicy nie składali jednak wniosku o uzupełnienie postanowienia w omawianym zakresie.
Żądanie, którego wniosek apelacyjny dotyczy, było żądaniem dodatkowym, które podlegało rozstrzygnięciu wyłącznie wówczas, gdy zostało zgłoszone przez zainteresowaną osobę, nie zaś z urzędu przez sąd. Nie obejmowała go zasada integralności postanowienia działowego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie tego żądania nie było pochodną rozstrzygnięcia o dziale spadku, czy też o zniesieniu współwłasności, tak jak dzieje się to w przypadku spłat lub dopłat.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy postanowił odrzucić apelację w części, w jakiej obejmuje wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie VIII poprzez zasądzenie odH. S.na rzeczG. S.kwoty 3000 zł z ustawowymi odsetkami.
*
Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd Okręgowy orzekł jak w postanowieniu.
1 Przytoczono dosłowne brzmienie zarzutów i wniosków apelacyjnych.