Sąd Okręgowy w Łodzi
X Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: X GC 298/14
Data wyroku: 2015-10-27 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Powództwo Przeciwegzekucyjne
Podstawa prawna: art. 841 kpc

UZASADNIENIE
W pozwie złożonym w dniu 13 grudnia 2013 roku(...) spółka komandytowaweW., wskazując jako stronę pozwanąP.S.A. wW., żądała zwolnienia spod egzekucji prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków położonych wŁ.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą nr (...)oraz zasądzenia od strony pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu.
W uzasadnieniu pozwu poniesiono, iż w dniu 5 listopada 2013 roku na wniosek pozwanego wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne o sygn. akt KM 216/13 z ww. nieru­chomości przeciwko(...)z siedzibą wN.(Cypr). Tymczasem, w ocenie strony powodowej, na dzień wszczęcia egzekucji to powód jest uprawniony do ww. nieru­chomości. W dniu 8 lipca 2013 r. powód oraz(...)zawarły bowiem przed nota­riuszemM. W. (1)(Rep. A nr 7844/2013) umowę rozporządzającą ww. nieruchomością, mocą której przeniesiono prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków na rzecz powódki. Tego samego dnia powódka wystąpiła z wnioskiem do Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, o wpis przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego. W momencie rozpoczęcia postępowania egzekucyjnego, w księdze wieczystej w dziale II były ujawnione wzmianki o wniosku strony powodowej, tym samym organ egzekucyjny oraz wierzyciel powinni byli powziąć wiedzę o złożonym wniosku w wpisanie prawa(pozew k. 2-6).
W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasą­dzenie na jej rzecz od powódki kosztów procesu. Pozwana zakwestionowała prawo powódki do opisanej w pozwie nieruchomości, powołując się na domniemanie istnienia praw ujawnio­nych w księdze wieczystej tej nieruchomości, w której prawa powódki nie zostały ujawnione, zaś powódka – w ocenie strony pozwanej – nie obaliła domniemania wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zdaniem pozwanej, bezzasadność stanowiska strony powodowej wynika wprost z treści aktu notarialnego z dnia 22 czerwca 2012 r. i Rep. A 1436/2012 i z dnia 8 lipca 2013 r. Rep. A nr 7844/13, według których następuje przeniesienie na stronę powodową praw objętych obecnie zajęciem egzekucyjnym, albowiem w treści aktu jednoznacznie zaznaczono, iż pełnomocnik reprezentujący obie strony transakcji działa bez właściwego umocowania, w związku z czym skuteczność czynności objętych tym aktem jest uzależniona od późniejszego potwierdzenia. Strona powodowa tymczasem nie przedłożyła żadnego dowodu, że doszło do takiego potwierdzenia, zaś postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 kwietnia 2013r. w sprawie o sygn. akt Nr Dz. KW 15883/13 oddalony został wniosek o wpisanie praw powódki do przedmiotowej nieruchomości.
Niezależnie od powyższego, strona pozwana podniosła zarzut zart. 527 k.c.w zw. zart. 531 § 1 k.c., wnosząc o oddalenie powództwa w wyniku uznania, że czynność prawna przeniesienia praw do przedmiotowej nieruchomości na stronę powodową była bezskuteczna wobec pozwanej jako wierzyciela. W ocenie pozwanej, jeśli transakcja przeniesienia własno­ści wyłącza prawa objęte egzekucją z majątku dłużnika to stanowi to pokrzywdzenie wierzy­ciela uprawnionego do prowadzenia egzekucji z całego majątku dłużnika, zaś dłużnik osobi­sty –spółka (...)− przenosząc na stronę powodową prawo wieczystego użytkowania i własności budynków, miał świadomość, że w przypadku skuteczności tej czynności ograniczy uprawnienia wierzyciela w zakresie możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego , a tym samym szans na uzyskanie zaspokojenia. W zakresie wykazania świadomości pokrzyw­dzenia po stronie powodowej pozwany bank powołał się na domniemanie przewidziane w§ 3 i 4 art. 527 k.c.W ocenie strony pozwanej, w realiach tej sprawy o stosunku bliskości między stronami umowy przenoszącej prawa na rzecz powódki, świadczy najlepiej fakt, iż umowa przeniesienia praw, na która powołuje się strona powodowa, została zawarta poprzez pełno­mocnika, który był równocześnie umocowany przez obie strony transakcji, aczkolwiek z wymogiem potwierdzenia zarówno przez zbywcę , jak i nabywcę praw. Tego rodzaju sytua­cja, gdy ta sama osoba reprezentuje obie strony transakcji, której przedmiotem jest składnik majątkowy o bardzo dużej wartości, świadczy zdaniem pozwanej o wzajemnym , dużym zaufaniu, mogącym wynikać wyłącznie ze stosunku bliskości.
Ponadto pozwana podniosła, że strona powodowa zawarła z dłużnikiem pozwanego banku również inne transakcje przeniesienia praw z nieruchomości - dotyczące nieruchomości objętychksięgami wieczystymi nr (...). Suma tych transakcji uzasadnia, zdaniem pozwanej, wniosek o pozostawaniu w stałych stosunkach gospodarczych , a tym samym domniemanie zart. 527 § 4 k.c.
Niezależnie od powyższego pozwana argumentowała, że gdyby nawet pominąć domniemanie z§ 3 i 4 art. 527 k.c., to w realiach tej sprawy nie budzi wątpliwości, iż strona powodowa wiedziała, że przeniesieni praw do nieruchomości, gdyby było skuteczne, będzie czynnością z pokrzywdzeniem wierzyciela. Świadczyć mają o tym wpisy obciążeń hipotecz­nych na nieruchomościach uregulowanych w księgach wieczystych. Ponadto, zdaniem pozwanej, treść księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości dawała pełną wiedze o zobowiązaniach zbywcy, które miały być zabezpieczone wpisem hipotecznym, do którego ostatecznie nie doszło z przyczyn czysto formalnych − uznania przez sądy orzekające, iż ustanowienie tego obciążenia przekraczało zakres umocowania osoby składającej oświadcze­nie o jego ustanowieniu. Ponadto,firma (...), składając apelację potwierdziła ustanowie­nie obciążenie hipotecznego. Niezależnie od formalnych skutków tego potwierdzenia nie budzi wątpliwości strony pozwanej, żefirma (...)potwierdzała istnienie wierzytelności, która miała być objęta zabezpieczeniem. Tym samym każdy znający treść księgi wieczystej wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, żeP.jest dłuż­nikiem i strony tej wierzytelności uznały za konieczne obciążenie hipoteczne przedmiotowej nieruchomości(odpowiedź na pozew k. 87-88).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 18 października 2011 r. przed notariuszem wŁ.R. K.(akt notarialny Rep. A nr(...)),(...)z siedzibą wN.na Cyprze, darował na rzecz(...)z siedzibą wL.na Cyprze przedsiębiorstwo w rozumieniu przepisuart. 551Kodeksu cywilnego. W skład tego przedsiębiorstwa między innymi wchodziło prawo użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jakodziałka gruntu numer (...)o powierzchni 1.7297 m2oraz własność budynku położonego na nim wŁ.przyulicy (...), dla których Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą nr (...).(...)złożył wniosek o zmianę użytkownika wieczystego w dniu 27 czerwca 2011 r., a wpisu wykonano w dniu 4 listopada 2011 r.(bezsporne – poświadczona kopia wypisu aktu notarialnego k. 15-18).
W dniu 2 grudnia 2011 r. przed notariuszem wW.M. W. (2)­czem (akt notarialny Rep. A nr(...))(...)z siedzibą wL.na Cyprze, sprzedał prawo użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jakodziałka gruntu numer (...)o powierzchni 1.7297 m2oraz własność budynku położonego na nim wŁ.przyulicy (...), dla których Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą nr (...), na rzecz(...)z siedzibą wL.na Cyprze. Przy czym strony w akcie notarialnym określiły, iż czynność ta ma charakter jedynie zobowiązujący(bezsporne – poświadczona kopia wypisu aktu nota­rialnego k. 19-28).
W dniu 17 lutego 2012 r. przed notariuszemA. C.(akt notarialny Rep. A nr(...))(...)z siedzibą wL.na Cyprze darowałaspółce (...)z siedzibą wN.na Cyprzeprzedsiębiorstwo (...)w skład którego weszła ekspektatywa prawa użytkowania wieczystegodziałki gruntu numer (...)o powierzchni 1.7297 m2oraz własność budynku położonego na nim wŁ.przyulicy (...), dla których Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą nr (...)(bezsporne – poświadczona kopia wypisu aktu notarialnego k. 29-34).
Aktem notarialnym Rep. A nr(...)sporządzonym przed notariuszemA.
C.w dniu 17 lutego 2012 r.(...)z siedzibą wN.na Cyprze sprzedał powodowejspółce (...) spółka komandytowaz siedzibą weW.ekspektatywę prawa użytkowania wieczystegodziałki gruntu numer (...)o powierzchni 1.7297 m2oraz własność budynku położonego na nim wŁ.przyulicy (...), dla których Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą nr (...). Aktem notarialnym sporządzonym przed notariu­szemW. R.A nr(...), strony uchyliły się od skut­ków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu - umowy sprzedaży zawartej w akcie notarialnym Repertorium A nr(...)(bezsporne – poświadczona kopia wypisu aktu notarialnego k. 35-41, kopia wypisu aktu notarialnego z akt księgi wieczystej k. 474-478).
W dniu 22 czerwca 2012 r. przed notariuszemA. C.(akt notarialny Rep. A nr(...))(...)z siedzibą wN.na Cyprze ponownie sprzedał powodowejspółce (...) spółka komandytowaz siedzibą weW.ekspektatywę prawa użytkowania wieczystegodziałki gruntu numer (...)o powierzchni 1.7297 m((
    2))oraz własność budynku położonego na nim wŁ.przy ulicy(...), dla których Sąd Rejonowy dla Lodzi -Ś.wŁ.prowadziksięgę wieczystą nr (...)
    (bezsporne – poświadczona kopia wypisu aktu notarialnego k. 42-48).

W dniu 8 lipca 2013 roku przed notariuszemM. W. (1)sporządzona została umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystegodziałki gruntu numer (...)oraz własności budynku położonego na niej, na rzecz powodowej(...) spółka komandytowaz siedzibą weW.- akt notarialny Repertorium A nr(...). Obie strony owej transakcji reprezentowała ta sama osoba pełnomocnika −B. T., która oświadczyła, iż „w związku z faktem, że działa bez należytego umocowania – Spółki wzajemnie wyznaczają sobie termin do potwierdzenia dokonanej przez nią czynności objętej niniejszym aktem – do dnia 08 września 2013 roku – stosownie do treściart. 103 kodeksu cywilnego”(bezsporne – poświadczona kopia wypisu aktu notarialnego k. 49-52).
W dniu 5 listopada 2013 roku na wniosek pozwanejP.S.A. wW.wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne o sygn. akt KM 216/13 z nieruchomości w postacidziałki gruntu numer (...)o powierzchni 1.7297 m((

    2))położonej wŁ.przyulicy (...), dla której Sąd Rejonowy dla Lodzi -Ś.wŁ.prowadziksięgę wieczystą nr (...), przeciwko(...)z siedzibą wN.(Cypr)

    (bezsporne – poświadczona kopia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości k. 53).

Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 841 § 1 i 3 k.p.c., osoba trzecia może w drodze powództwa żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji, jeżeli skierowanie do niego egzekucji narusza jej prawa. Powództwo można wnieść w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o narusze­niu prawa, chyba że inny termin jest przewidziany w przepisach odrębnych.
Termin do wniesienia opisanego wyżej powództwa ekscydencyjnego ma charakter materialnoprawny; jego niezachowanie powoduje oddalenie powództwa. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 17.7.2007 r. (III CZP 57/07, OSNC 2008, Nr 9, poz. 97), termin zart. 841 § 3 k.p.c.jest bowiem jedną z przesłanek skuteczności zgłoszonego przez osobę trzecią, której prawa zostały naruszone, żądania zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji.
Obowiązek wykazania zachowania omawianego terminu obciąża stronę powodową, gdyż nie jest to termin przedawnienia, brany pod uwagę na zarzut strony zobowiązanej, ale jest jedną z przesłanek zasadności powództwa zart. 841 § 1 k.p.c.
W rozpoznanej sprawie strona powodowa nie wykazała zachowania powyższego terminu wniesienia powództwa ekscydencyjnego. Strona powodowa przedstawiła zawiado­mienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości opisanej w pozwie, datowane na 5 listopada 2013 r., podczas gdy pozew wniesiony został w dniu 13 grudnia 2013 r. – a zatem po upływie miesiąca od wydania przez komornika ww. zawiadomienia. Strona powodowa nie przedsta­wiła jednocześnie dowodu świadczącego o dacie doręczenia jej owego zawiadomienia w dacie nie wcześniejszej, niż 13 listopada 2013 r., tj. w okresie miesiąca przed datą złożenia pozwu. Skoro zatem jedna z koniecznych przesłanek zasadności powództwa nie została wykazana przez stronę powodową, powództwo musiało podlegać oddaleniu.
Niezależnie od powyższego, nawet, gdyby uznać pozew w niniejszej sprawie za złożony z zachowaniem terminu zart. 841 § 3 k.p.c., podlega ono oddaleniu z uwagi na niewykazanie innej przesłanki jego zasadności – mianowicie naruszenia praw strony powo­dowej do opisanej w pozwie nieruchomości.
Podstawą powództwa zart. 841 k.p.c.jest bowiem naruszenie praw osoby trzeciej w następstwie skierowania egzekucji do określonego przedmiotu (prawa). Naruszenie takie jest aktualne tylko wtedy, gdy wierzyciel egzekwujący nie ma prawa zaspokoić swojej wierzytel­ności z zajętego przedmiotu lub prawa. W literaturze prawniczej na ogół przyjmuje się, że w drodze omawianego powództwa ochronie podlega prawo własności i współwłasności, użyt­kowanie wieczyste, użytkowanie ruchomości lub praw oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Celem powództwa zart. 841będzie więc ochrona praw podmiotowych osoby trzeciej, naruszonych w następstwie skierowania egzekucji. W rezultacie chodzi o naruszenie prawa materialnego, zwłaszcza prawa własności.
Na gruncie niniejszej sprawy, strona powodowa wywodziła swoje prawo do przed­miotowej nieruchomości z przeniesienia na nią prawa użytkowania wieczystegodziałki gruntu numer (...)oraz własności budynku położonego na niej, dokonanego – jak podnosiła powódka – umową z 8 lipca 2013 r. Jednakże z samej treści aktu notarialnego tej umowy wynika, iż osoba zawierająca ją w imieniu obu stron tejże umowy, działa bez stosownego umocowania, zaś powódka nie przedstawiła dowodu na potwierdzenie przez obie strony dokonanej czynności w określonym w umowie terminie – do 8 września 2013 r. Powódka nie przedstawiła też dowodu z wpisu przysługującego jej prawa w księdze wieczystej przedmio­towej nieruchomości, co pozwalałoby jej skorzystać z domniemania prawnego wynikającego z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Skutkiem braku potwierdzenia umowy przez strony tej czynności prawnej, zawartej w ich imieniu bez należytego umocowania, jest nieważność tej umowy (art. 103 § 1 k.c.). Dlatego też wykazanie okoliczności potwierdzenia czynności przez obie jej strony, w zakreślonym sobie wzajemnie terminie, ma kluczowe znaczenie dla wykazania uprawnienia strony powodowej. Natomiast okoliczność ta − że stronie powodo­wej rzeczywiście przysługuje podnoszone w pozwie prawo − była w toku procesu wyraźnie kwestionowana przez stronę pozwaną, zatem na powódce spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie (art. 6 k.c.).
Z powyższego wynika, iż strona powodowa nie wykazała dowodami okoliczności koniecznych z punktu widzenia zasadności wniesionego powództwa ekscydencyjnego, wskutek czego powództwo to podlegało oddaleniu.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c., stosując zasadę odpowie­dzialności za wynik procesu. Na koszty poniesione przez stronę pozwaną złożyła się opłata za czynności reprezentującego ją radcy prawnego oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego.