Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 352/15
Data wyroku: 2015-07-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Włodzimierz Szyszkowski, Zenon Stankiewicz, Aleksandra Mazurek
Słowa kluczowe: Społeczna Szkodliwość Czynu
Podstawa prawna: art. 216 § 1 kk, art. 226 § 1 kk

Sygn. akt VI Ka 352/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 lipca 2015 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Aleksandra Mazurek (spr.)
Sędziowie:  SO Zenon Stankiewicz
SR del. Włodzimierz Szyszkowski
protokolant: p.o. protokolant sadowy Marta Piotrowska
przy udziale prokuratora Mariusza Ejflera
po rozpoznaniu dnia 22 lipca 2015 r. wW.
sprawy
J. M.s.H.iK.ur. (...)wR.
oskarżonego o przestępstwo zart. 226 § 1 kk
K. M.c.S.iH.ur. (...)wR.
oskarżonej o przestępstwo zart. 226 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie
z dnia 7 stycznia 2015 r.    sygn. akt II K 614/14
zaskarżony wyrok uchyla i przyjmując, że oskarżeniJ. M.orazK. M.w dniu 17 marca 2014 roku w miejscowościG.powiat(...)województwo(...)znieważyliA. M. (1)poprzez używanie w stosunku do niego słów powszechnie uznanych za obelżywe, co wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 216 § 1 kki na podstawieart. 66 § 1 i 2 kkiart. 67 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kkpostępowanie karne przeciwko nim warunkowo umarza na okres 1 (jednego) roku próby; zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa po 100 zł tytułem opłaty za obie instancje oraz pozostałe koszty sądowe za postępowanie w sprawie w częściach równych.
Sygn. akt VI Ka 352/15

UZASADNIENIE
J. M.został oskarżony o to, że w dniu 17 marca 2014 roku podczas wykonywania prac porządkowych na drodze publicznej w miejscowościG., pow.(...), woj.(...)znieważył funkcjonariusza publicznego - Sołtysa wsiG.A. M. (1), poprzez używanie w stosunku do niego słów powszechnie uznawanych za obelżywe, podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, tj. o czyn zart. 226 § 1 k.k.
K. M.została oskarżona o to, że: w dniu 17 marca 2014 roku podczas wykonywania prac porządkowych na drodze publicznej w miejscowościG., pow.(...), woj.(...)znieważyła funkcjonariusza publicznego - Sołtysa wsiG.A. M. (1), poprzez używanie w stosunku do niego słów powszechnie uznawanych za obelżywe, podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych, tj. o czyn zart. 226 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Wołominie wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015r. w sprawie o sygn. akt II K 614/14 oskarżonegoJ. M.w ramach zarzuconego mu czynu uznał za winnego, tego że w dniu 17 marca 2014 roku podczas wykonywania prac porządkowych na drodze publicznej w miejscowościG., pow.(...), woj.(...)znieważył korzystającego z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym sołtysa wsiG.A. M. (1), poprzez używanie w stosunku do niego słów powszechnie uznawanych za obelżywe, podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych i za to na podstawieart. 226 § 1 k.k.skazał go na karę 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokości jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych. OskarżonąK. M.w ramach zarzuconego jej czynu uznał za winną, tego że w dniu 17 marca 2014 roku podczas wykonywania prac porządkowych na drodze publicznej w miejscowościG., pow.(...), woj.(...)znieważyła korzystającego z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym sołtysa wsiG.A. M. (1), poprzez używanie w stosunku do niego słów powszechnie uznawanych za obelżywe, podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych i za to na podstawieart. 226 § 1 k.k.skazał ją na karę 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokości jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych. Na podstawieart. 627 k.p.k.zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania w kwotach po 110 (sto dziesięć) złotych, w tym opłaty po 50 (pięćdziesiąt) złotych.
Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca obu oskarżonych- w całości na ich korzyść. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1
na podstawieart. 427 § 2w zw. z 438pkt 1 k.p.k.obrazę przepisuart. 226 § 1 kkpoprzez błędne przyjęcie, że „znieważenie osoby korzystającej z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym" jest równoznaczne ze „znieważeniem funkcjonariusza publicznego" i wypełnia znamiona tego przestępstwa, podczas gdy znamiona tego przestępstwa wypełnia wyłącznie znieważenie funkcjonariusza publicznego czyli osoby, której taki status został przyznany przezart. 115 § 13 kodeksu karnego;

2
na podstawieart. 427 § 2w zw. z 438pkt 2 k.p.k, zarzucił obrazę przepisów postępowania w postaciart. 4, 2 § 2 i 7 k.p.k.polegające na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, a mianowicie: z zeznań świadkówA. W.,S. Z.,A. P.,A. N.iA. M.sprowadzających się do uznania, żeA. W.iS. Z.przebywali na miejscu zdarzenia i że byli bezpośrednimi świadkami zdarzenia, oraz uznania zeznańA. W.za wiarygodne, aS. Z.częściowo za wiarygodne; z zeznań świadkówA. W.,S. Z., iA. M.sprowadzających się do uznania, że oskarżeni skierowali w stosunku doA. M.słowa obelżywe; z zeznań świadkówA. W.,S. Z.,A. M.iA. N.sprowadzających się do uznania, że zdarzenie miało miejsce na poboczu drogi, podczas gdy wydarzył się na wjeździe do posesji oskarżonych oraz uznania, żeA. M.znalazł się na wjeździe do posesji oskarżonych podczas i w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych sołtysa, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia poprzez dokonanie przez Sąd błędnych ustaleń faktycznych;

3
na podstawieart. 427 § 2w zw. z 438pkt 2 k.p.k, zarzucił obrazę przepisów postępowania w postaciart. 4, 2 § 2 i 7 k.p.k.poprzez dowolną i wybiórczą ocenę wyjaśnień oskarżonych, polegającą na pominięciu okoliczności korzystnych dla oskarżonych potwierdzonych zeznaniami innych świadków, oraz dokonaniu oceny dowodów na niekorzyść oskarżonych nawet tych świadczących o okolicznościach korzystnych dla oskarżonych, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia poprzez dokonanie przez Sąd błędnych ustaleń faktycznych.

Na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.,art. 437 § 1 i 2 k.p.k.w zw. zart. 458 k.p.k.obrońca wniósł o zmianę wyroku w całości i uniewinnienie oskarżonychJ. M.iK. M.od pełnienia zarzucanych czynów. W związku z uprzedzeniem przez sąd w toku rozprawy odwoławczej o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej naart. 216 § 1 k.k.obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postepowania z powodu przedawnienia albowiem prokurator objął sciąganiem czyn z oskarżenia prywatnego po upływie roku od jego popełnia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postepowania z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynów oskarżonych lub o warunkowe umorzenie postepowania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonych zasługuje na uwzględnienie jedynie w części, w jakiej przyczyniła się do uchylenia zaskarżonego wyroku i warunkowego umorzenia postępowania wobec oskarżonych.
Na wstępie należy podnieść, iż w toku kontroli instancyjnej zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzono, że Sąd Rejonowy przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe w sprawie dążąc do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, zebrane dowody poddał analizie zgodnej z regułamiart. 7 k.p.k.Ustalenia faktyczne poczynione przez sąd I instancji co do przebiegu zdarzenia objętego aktem oskarżenia znajdują pełne oparcie w ujawnionym w toku przewodu sądowego materiale dowodowym.
W ocenie skarżącego błędna jest dokonana przez Sąd Rejonowy ocena zachowania oskarżonych, albowiem sołtys nie jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniuart. 115 § 13 k.k., a tym samym nie przysługuje mu ochrona prawnokarna właściwa dla funkcjonariusza publicznego. Funkcja sołtysa nie została wymieniona przez ustawodawcę w treści ww. przepisu. Niemniej jednak ustawodawca niekiedy w ustawach szczególnych przyznaje niektórym podmiotom ochronę prawno-karną właściwą dla funkcjonariusza publicznego.Art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnymstanowi, że sołtys korzysta z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Objęcie sołtysa ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych oznacza, że mają w stosunku do niego zastosowanie przepisykodeksu karnegoo ochronie funkcjonariuszy publicznych. Wbrew zatem twierdzeniom obrońcy słusznie skonstatował sąd I instancji, żeA. M. (1)pozostaje pod ochroną prawną przysługującą funkcjonariuszom publicznym, a więc także tą ochroną, którą zapewniaart. 226 § 1 k.k.Dodać trzeba, że stanowisko Sądu Okręgowego znajduje poparcie w doktrynie (videA. Szewc Komentarz do art. 36 ustawy o samorządzie gminnym, G. Jyż, Z. Pławecki, A. Szewct, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz., LEX 2012).
Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, iż czynności podejmowane przezA. M. (1)w dniu 17 marca 2014r. na drodze publicznej w miejscowościG.nie należały do wykonywanych przez niego obowiązków służbowych sołtysa. Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że roboty drogowe we wsiG.zostały podjęte z jego- jako sołtysa wsi- inicjatywy, jednakże to nieA. M. (1)nadzorował wykonywane prace drogowe. Trudno uznać, że przebywając w miejscu robót drogowych realizował jakiekolwiek obowiązki służbowe związane z wykonywaną funkcją. Sołtys nie odpowiada za jakość wykonanych prac na drodze, nie wydaje również wiążących poleceń robotnikom obsługującym maszyny przy wykonywaniu prac porządkowych. To, że zobowiązał się wskazać miejsce, gdzie należy składować ziemię nie oznacza, że należało to do zakresu jego obowiązków. ObecnośćA. M. (1)na drodze publicznej we wsiG.w miejscu tych prac miała charakter jedynie grzecznościowy, była wynikiem jego dobrej woli, zaangażowania w działalność na rzecz społeczności lokalnej. Tego typu zachowanie, choć świadczy pozytywnie o osobie stojącej na czele mieszkańców wsi i reprezentującej ich interesy, nie należy do obowiązków sołtysa, albowiem nie wynika z jakichkolwiek aktów prawa, ani statutu sołectwa.
Z powyższych przyczyn Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, żeA. M. (1)w dniu 17 marca 2014r. na drodze publicznej we wsiG.nie pełnił obowiązków służbowych, a tym samym nie korzystał z ochrony prawnokarnej gwarantowanej wart. 226 k.k.funkcjonariuszom publicznym. W toku rozprawy odwoławczej sąd uprzedził obecne strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego oskarżonym naart. 216 § 1 k.k., tj. przestępstwo znieważenia. Prokurator obecny na sali oświadczył wówczas, iż obejmuje ściganiem z urzędu czyny zart. 216 § 1 k.k.W związku z tym Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok uchylił i przyjął, że oskarżeniJ. M.orazK. M.w dniu 17 marca 2014 roku w miejscowościG.powiat(...)województwo(...)znieważyliA. M. (1)poprzez używanie w stosunku do niego słów powszechnie uznanych za obelżywe, co wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 216 § 1 kk. W tym zakresie Sąd Okręgowy oparł się na zeznaniach pokrzywdzonego i świadkówA. W. (2)iS. Z. (2), którzy zgodnie zeznali, że oskarżeni kierowali słowa wulgarne i obraźliwe pod adresem pokrzywdzonego. Wbrew stanowisku obrońcy brak podstaw do podważenia wiarygodności tych zeznań. ŚwiadkowieA. N. (2)iA. P. (2)nie słyszeli tych słów, bowiem byli zajęci swoimi obowiązkami związanymi z pracą koparki i samochodu ciężarowego, jednak potwierdzili, że oskarżeni rozmawiali ze sołtysem. Ponadto świadekA. P. (2)wskazał, że na miejscu zdarzenia byli równieżA. W. (2)iS. Z. (2), co podważa wiarygodność wyjaśnień oskarżonych, że osoby te nie były obecne w czasie zajścia.
Sąd Okręgowy przychylił się do wniosku obrońcy o warunkowe umorzenie postępowania w stosunku do obojga oskarżonych. Należy zauważyć, że w chwili zdarzeniaJ. M.iK. M.byli zdenerwowani z powodu dokonanych zniszczeń przy wjeździe na ich posesję. Dodatkowo na stan wzburzenia oskarżonych przekładał się również ich osobisty konflikt z obecnym sołtysem wsiG., który trwa od kilku lat. PrzedA. M. (1)funkcję sołtysa pełnił oskarżonyJ. M.. Istotą sprawy nie jest ustalenie przyczyn konfliktu pomiędzy stronami postępowania, czy strony odpowiedzialnej za toczący się pomiędzy nimi spór. Jednakże z akt sprawy wynika, że jest on powodem wzajemnych oskarżeń pomiędzy ww. i odegrał znaczną rolę także w niniejszej sprawie. To zaś umniejsza winę obojga oskarżonych oraz stopień społecznej szkodliwości czynu, którego się dopuścili, przy stwierdzeniu jednak, że bezspornie do przedmiotowego znieważenia doszło. Wbrew twierdzeniom skarżącego zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają, że oskarżeni użyli w stosunku doA. M. (1)słów obraźliwych. Za warunkowym umorzeniem postępowania przemawia jednak to, że dotychczas oskarżeni nie wchodzili w konflikt z prawem -z danych o karalności wynika, iż nie byli karani. Ponadto oskarżeni prowadzą ustabilizowany tryb życia, zaś ich wiek, właściwości i warunki osobiste uzasadniają przypuszczenie, że pomimo warunkowego umorzenia postępowania będą przestrzegali porządku prawnego. Z tych względów Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że wystarczającym będzie w stosunku do oskarżonych skorzystanie z instytucji warunkowego umorzenia postępowania.
W ocenie sądu odwoławczego czasem wystarczającym na weryfikację dokonanej prognozy kryminologicznej wobec oskarżonych będzie okres 1 roku próby. W tym czasie oskarżeni muszą pamiętać o konieczności przestrzeganiu porządku prawnego, bowiemart. 68 § 1 k.k.stanowi, że jeżeli w tym okresie sprawca popełnił przestępstwo umyślne, za które został prawomocnie skazany, sąd zobligowany jest do podjęcia postępowania karnego warunkowo umorzonego, ponadto§ 2umożliwia sądowi podjęcie takiego postępowania, jeżeli sprawca w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w szczególności, gdy popełnił inne przestępstwo niż mowa w§ 1.
Wbrew stanowisku obrońcy w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postepowania z powodu przedawnienia karalności czynów ściganych z oskarżenia prywatnego, bowiem postępowanie co do tych czynów zostało wszczęte przez Policję w dniu 2 kwietnia 2014 r. (k. 11), a więc przed upływem roku od ich popełnienia. Nie ma znaczenia, że pierwotnie zakwalifikowano te czyny zart. 226 § 1 kk. Tym samym nie nastąpiło przedawnienie karalności czynów oskarżonych, które sąd odwoławczy zakwalifikował zart. 216 § 1 kk. Nie zachodzą również przesłanki do umorzenia postępowania wobec oskarżonych z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości ich czynów, bowiem publicznie zachowywali się oni wulgarnie i agresywnie wobec pokrzywdzonego, bez żadnego racjonalnego powodu, bowiem to nie pokrzywdzony uszkodził wjazd na ich posesję, tylko operator koparki. Takie zachowanie oskarżonych jest szkodliwe społecznie w stopniu wyższym niż znikomy.
Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa po 100 zł tytułem opłaty za obie instancje oraz pozostałe koszty sądowe za postępowanie w sprawie w częściach równych, gdyż brak podstaw do zwolnienia oskarżonych z ponoszenia tych kosztów.
SSO Aleksandra Mazurek  SSO Zenon Stankiewicz  SSR del. Włodzimierz Szyszkowski