Sąd Rejonowy w Świdnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 688/15
Data wyroku: 2015-10-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Halina Grzybowska

Sygn. akt I C 688/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 października 2015r.
Sąd Rejonowy w Świdnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Halina Grzybowska
Protokolant:  Magdalena Tobiasz
po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z powództwaA. K.
przeciwko(...)Towarzystwu (...) S.A.z siedzibąwW.
o zapłatę 3.712,66 zł
I. zasądza od strony pozwanej(...)Towarzystwa (...) S.A.z siedzibą wW.na rzecz powodaA. K.kwotę 3.173,00 zł (słownie: trzy tysiące sto siedemdziesiąt trzy złote) z odsetkami ustawowymi od dnia 05 czerwca 2013r. do dnia zapłaty;
II. w pozostałym zakresie powództwo oddala;
III. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda koszty procesu w kwocie 604,20 zł.
Sygn.akt I C 688/15

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 27 marca 2015 roku skierowanym przeciwkoA. T.na(...) SAwW.powódA. K.domagał się zasądzenia od strony pozwanej na jego rzecz kwoty 3 712,66 zł z ustawowymi odsetkami od dnia  05 czerwca 2013 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych ( min. 600 zł) i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu żądania  podał, że zawarł ze stroną pozwaną umowę potwierdzoną polisą z dnia 28 lutego 2012 roku o nr(...)na warunkach określonych w OWU(...)z(...)(...)P.A.2007(...)o oznaczeniu(...)(...). Umowa ta miała być dla powoda w rzeczywistości formą inwestowania środków – czyli tzw. polisolokatą , stanowiąca alternatywę dla klasycznych lokat bankowych i przynosić dużo wyższe zyski niż standardowa lokata, a jej celem miało być regularne oszczędzanie, tj. gromadzenie środków na rachunku i pomnażania  poprzez uiszczanie przez powoda składki 300 zł miesięcznie przez cały okres obowiązywania umowy. Wobec nieopłacenia przez powoda składki umowa wygasła z dniem 1 czerwca 2013 roku i pozwana  dokonała umorzenia środków zgromadzonych na rachunku wg wyceny jednostek uczestnictwa , tj. na kwotę 3 750,16 zł,  stanowiącą 99 % wartości rachunku, z czego pobrała  z subkonta składek regularnych kwotę  3 712,66 zł na poczet opłaty likwidacyjnej i dodatkowo 37,50 zł tytułem opłaty od wykupu, w wyniku czego powód nie uzyskał żadnego świadczenia, ponieważ pobrane przez pozwana opłaty pochłonęły całe oszczędności, , z czym powód nie zgadza się, albowiem takie uregulowanie umowne co do wysokości  opłaty likwidacyjnej zostały uznane przez Sąd jako klauzule niedozwolone , wpisane do rejestru pod numerem,(...)i co zostało podkreślone w wielu innych orzeczeniach sądowych przytoczonych przez powoda , jak również w stanowisku Rzecznika Ubezpieczonych . Skutkuje to zdaniem powoda o częściowej bezskuteczności postanowień umownych, a tym samym brak związania powoda . Pobrana przez pozwaną oplata likwidacyjna  w kwocie dochodzonej pozwem stanowi nienależne świadczenie, a pozwana wezwana na piśmie z dnia 10 marca 2015 roku do zwrotu tej opłaty nie dokonała zapłaty w zakreślonym jej terminie , wobec czego powód domaga się odsetek od dnia 5czerwca 2015 roku,
Powód uzyskał wiedzę, że w stosunku do klientów, którzy zapowiedzieli wypowiedzenie  rozwiązanie tego typu umów począwszy od 2014 roku, strona pozwana zaprzestała pobieranie opłat likwidacyjnych, dlatego też odmowa spełnienia żądania powoda przez pozwaną jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
W odpowiedzi na pozewstrona pozwana wniosła o oddalenie powództwa  i zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego g norm, przepisanych.
Z ostrożności procesowej zgłosiła zarzut potrącenia wierzytelności dochodzonej w pozwie z wierzytelnością , jaka jej przysługuje względem powoda w kwocie 4 473,00 zł, stanowiącej równowartość kosztów wynikłych z zawarcia umowy z powodem.
Zarzuciła, że umowa była zawarta na okres co najmniej 210 lat i zgodnie z
§ 4 o.w.u. w  zakresie ubezpieczenia miał obejmować: śmierć powoda albo dożycie przez powoda 100 lat, a wysokie koszty, poniesione przez pozwaną w związku z zawarciem umowy, pozwana zamierzała pokryć sobie ze składek uiszczanych przez powoda w przyszłości. Rozwiązanie umowy przez powoda –przed terminem pozbawiło pozwaną możliwości pokrycia poniesionych kosztów w inny sposób, niż poprzez ich potracenie powodowi z e środków wypłaconych powodowi. Koszty te obejmują: koszt prowizji agenta ubezpieczeniowego, na który składało się pozyskanie klienta, wykonywanie czynności przygotowawczych zmierzających doz zawarcia umowy, uczestnictwo w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia oraz organizowanie i nadzorowanie czynności  agencyjnych, a pozwana nie korzysta z innych kanałów dystrybucji niż agenci ubezpieczeniowi, takich jak internet czy sprzedaż przez telefon i koszt akwizycji wyniósł 3 933, a złożyła się na niego prowizja wypłacona agentowi ubezpieczeniowemu(...)sp.k z/s wW..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
W dniu 28 lutego 2012 roku powódA. K.zawarł ze stroną pozwaną umowę ubezpieczenia na życie potwierdzonąpolisą o nr (...)na warunkach określonych w OWU(...)zU.(...)P.A.2007(...)o oznaczeniu(...)OWU-0410.
Zgodnie z tą  umowa ,począwszy od  1 marca 2012 roku miał wpłacać stronie pozwanej comiesięczną składkę w wysokości 300 zł, a  status Polisy opłaconej określony został kwotą 36 000 zł.
Umowa  przewidywała  następujące  opł aty :
1.oplatę wstępną wynosząca 2% składki dodatkowejzapłaconej do czasu zapisania na Rachunku(...)Regularnych za okres 5 lat, w wysokości zadeklarowanej we wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia
2.oplatę za zarządzaniew wysokości 1,95 %  rocznie od daty zawarcia umowy do 10 rocznicy Polisy  I w wysokości 1,25 % rocznie od 10 rocznicy Polisy .
3.oplate administracyjną 11,50 zł miesięcznie dla miesięcznej częstotliwości opłacania składek przez cały okres obowiązywania umowy
4.O.ę  za ryzyko  w  zależności  od wieku ubezpieczonego
5.  opłatę  transakcyjną 15 zł
6.oplate likwidacyjnąpobieraną  z subkonta składek regularnych, przed całkowita wyplata, w razie wygaśnięcia umowy z sytuacjach wskazanych w OWU oraz od tej częściowej wypłaty Subkonta składek regularnych, która powoduje, że wartość subkonta składek regularnych staje się niższa od kwoty odpowiadającej Statusowi Polisy Opłaconej przed wskazaną poniżej rocznicą polisy y w następującej wysokości :
od 1 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy – 99%
od 2 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy –80%
od 3 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy – 70%
od 4 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy – 60%
od 5 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy – 50%
od 6 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy – 40%
od 7 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy – 30%
od 8 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy – 20%
od 9 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy – 10%
od 10 rocznicy polisy do dnia poprzedzającego 2 rocznicę Polisy – 0%

dowód:

-  odpis w/w  polisy k. 15 i 16  , ogólne warunki ubezpieczenia na  życie  z  ubezpieczeniowym  funduszem kapitałowym- (...)(...)– k. 18-30  .

Umowa została rozwiązana z powodu zaprzestania uiszczania składek miesięcznych przez powoda  z dniem 01 czerwca 2013 roku( niesporne )
Na dzień 05 czerwca 2013 roku wartość zgromadzonych na koncie powoda jednostek uczestnictwa wyniosła 3 750,16 zł . Dokonując rozliczenia z powodem strona pozwana pobrała kwotę 3 712,66 zł z subkonta składek regularnych powoda tytułem opłaty likwidacyjnej oraz dodatkowo 37,50 zł tytułem opłaty od wykupu  , co potwierdziła pismem kierowanym do powoda z dnia 3 marca 2013 roku

dowód:

- odpis w/w/ pisma k. 32-33 .

Pismem z dnia 10 marca 2015 roku powód wezwał stronę pozwaną do zapłaty bezpodstawnie pobranej opłaty likwidacyjnej wraz z odsetkami od tej kwoty od dnia jej pobrania , podnosząc ,że oplata ta została pobrana w oparciu o klauzule niedozwolone.

Dowód:

- pismo  powoda j.w. k. 34.
Uchwałą  nr 139 z dnia 27 sierpnia 2012 roku Zarząd pozwanego Towarzystwa odstąpił , począwszy od 03 września 2012 roku  od stosowania  w umowach ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – zarówno zawieranych jak i już wykonywanych  od pobierania opłat likwidacyjnych w wysokości określonej w tabelach w wysokości od 10 % do 100 % środków wypłacanych  z Subkonta Składek Regularnych, w zależności od roku polisowego, a w to miejsce ustalił opłatę likwidacyjną odpowiadającą w indywidualnych umowach ubezpieczenia  w wysokości zależnej od kosztu dystrybucji ( pośrednictwa ubezpieczeniowego) nie wyższej niż wartość składek wg stanu z dnia ustalania wysokości opłaty, kosztu wystawienia polisy wynoszącego 260 zł albo odpowiadającego wartości Subkonta Składek Regularnych, jeśli wartość subkonta jest niższa niż 260 zł i kosztu rozwiązania umowy ( likwidacji polisy ) wynoszącego 280 zł albo odpowiadającego wartości Subkonta Składek Regularnych, jeśli wartość subkonta jest niższa niż 280 zł

dowód:

-  odpis protokołu z posiedzenia Zarządu k. 62- 65

W dniu 29 lutego 2012 roku(...)DORADCY (...)sp z o.o. s.k. wW.wystawiła stronie pozwanej fakturę za luty 2012 na kwotę 706 953,54 zł za usługi agentów i brokerów , w dniu 30 marca 2012 roku na kwotę 460 584,75 zł

dowód :

-  odpis w/w/ faktury k. 57. , 59

W dniu 07 marca 2012 roku strona pozwana przelała ze swojego rachunku bankowego na rzecz(...)DORADCY (...)sp z o.o. s.k. wW.kwotę 619 785,52 zl,a w dniu 11 kwietnia 2012 roku kwotę 271.139,69 zł

dowód :

-  wycią gi   z rachunku bankowego k. 58  i 60 .

W oświadczeniu datowanym 28 kwietna 2015 rokuM. D.podała na piśmie, że koszt akwizycji poniesiony w związku z zawarciem umowy  z powodem to 3 933 zł, liczba wpłaconych składek miesięcznych to 12 po 300 zł, koszt wystawienia polisy 260 zł, likwidacji polisy to 280 zł, wartość subkonta składek regularnych w dacie pobrania opłaty likwidacyjnej  to 3 750,16 zł, stąd wyliczona oplata likwidacyjna stanowi kwotę 3 712,66 zł.
dowód:
-  w/w  oświadczenie k. 61 .
Powyższe ustalenia zostały poczynione w oparciu o opisane wyżej dokumenty , których treść nie budzi wątpliwości . Niespornym między stronami był fakt i data rozwiązania umowy oraz suma wartości składek i jednostek uczestnictwa wg stanu na dzień rozliczenia umowy przez stronę pozwaną oraz wysokości ustalonej przez pozwana opłaty likwidacyjnej.

Sąd zważył:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w  przeważającej części .
Przepisart. 3851§ 1 k.c.stanowi, że  postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodnie z § 2 tego przepisu jeżeli postanowienie umowy zgodnie z§ 1nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie . Natomiast z § 3  wynika, że nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta , a
ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, stosownie do § 4  spoczywa na tym, kto się na to powołuje .
Stosownie do treści przepisuart. 3852k.c.oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające
w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
Nie ulega wątpliwości, że powód zawarł z pozwaną umowę ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym jako konsument , a pozwana jest przedsiębiorcą . Warunki umowy nie były z  nim uzgadniane indywidualnie, albowiem powód przystąpił do umowy na warunkach ustalonych przez stronę pozwaną we wzorcu umownym zawartym w ogólnych warunkach umów załączonych do pozwu.
Postanowienia dotyczące ustalania wysokości opłat pobieranych z tytułu rozwiązania umowy ubezpieczenia  w sposób  określony tak jak w polisie powoda zostały uznane przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów , w tym w powołanym przez powoda wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2012 roku – w sprawie VI ACA(...)- za niedozwolone i zakazał stronie pozwanej stosowania tego wzorca umownego w tym zakresie, a powyższa klauzula została wpisana do rejestru klauzul niedozwolonych pod numerem(...).
Dlatego tez w ocenie Sądu w tym zakresie umowa stron dla powoda nie jest wiążąca, a zatem wysokość opłaty likwidacyjnej powinna być uzależniona jedynie od kosztów jakie poniosła pozwaną w związku z wygaśnięcie umowy i wykupem jednostek uczestnictwa.
W ocenie sadu wyliczona wg kryteriów wynikających z uchwały Zarządu pozwanej oplata likwidacyjna również budzi poważne wątpliwości.
Po pierwsze należy zauważyć, ze strona pozwana nie wykazała, aby o nowym sposobie wyliczania wysokości tej opłaty  zawiadomiła powoda. Poza tym strona pozwana w żaden sposób nie uprawdopodobniła, jaka kwota została przez nią zapłacona akwizytorowi w związku z zawarciem umowy z powodem , a przynajmniej nie określiła  z czego akurat taka a nie  inna kwota wynika ,  uchwała  Zarządu pozwanej nie zawiera  tez żadnych kryteriów , od których  uzależnione  jest wynagrodzenie akwizytora , a  które dawałyby  możliwość oceny przez powoda i przez sąd czy taka kwota jest „odpowiednio ‘’ skalkulowana i że nie jest nadmiernie wygórowana .  Sąd podziela przy tym pogląd prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie, że przyjęcie za usprawiedliwione  stanowiska strony pozwanej prowadziłoby do przerzucenia ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej na powoda i w przypadku rozwiązania umowy musiałby on bowiem ponieść nie tylko koszty związane z jej zakończeniem, ale również koszty jakie poniosła strona pozwana w celu zawarcia umowy jak i w trakcie jej trwania. Wyliczane przez stronę pozwaną w odpowiedzi na  pozew koszty bezpośrednie i koszty pośrednie, w tym  w zakresie reklamy i promocji produktów ubezpieczeniowych oraz związane z badaniem wniosków i wystawianiem polisy nie pozostają w żadnym
związku z rozwiązaniem przedmiotowej umowy. W tej sytuacji opieranie wysokości opłaty likwidacyjnej na wskazanych kosztach jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, którym w niniejszej sprawie jest powód.
Poza tym nie sposób nie zauważyć, że  wyliczona i wskazana w piśmie pozwanej do powoda z dnia 3 marca 2015 roku oplata likwidacyjna  3 712,66 zł  dokładnie  odpowiada wysokością  99 % wartości subkonta  zgromadzonych przez powoda składek  regularnych, a to oznacza, że została oparta na podstawie niedozwolonej klauzuli umownej określonej w polisie , a  tym samym nie odzwierciedla rzeczywiście poniesionych przez pozwaną kosztów związanych z rozwiązaniem umowy .
Z tych przyczyn sąd przyjął, że  zarzut potrącenia jest nieuzasadniony , a co najwyżej  stronie pozwanej może przysługiwać oplata likwidacyjna stanowiąca ekwiwalent wskazany przez stronę pozwana jako koszt wystawiania i likwidacji polisy , określony w uchwale zarządu , obowiązującej od 3.09.2012 roku tj. w łącznej  kwocie 540 zł.  Natomiast w pozostałym  zakresie  sąd uznał pobraną opłatę likwidacyjną jako świadczenie nienależne i na podstawieart. 410 § 2 k.c.orzekł jak w pkt.I sentencji wyroku zasądzając od pozwanej na rzecz powoda kwotę 3 173,00 zł z odsetkami ustawowymi , stosownie do treściart. 481 § 1 i 2 k.c.liczonymi  od dnia 5 czerwca 2013 roku( tj. od daty w której świadczenie  stało się nienależne ) ,  a dalej idące powództwo co do kwoty 540 zł oddalił.
O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie przepisuart. 100 k.p.c.w związku z§6 pkt.3) Rozporządzenia  Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 202 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych … ( Dz U 163 poz.1349 z późn.zmianami)