Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 462/15
Data wyroku: 2015-06-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Bartkowiak, Małgorzata Winkler-Galicka, Leszek Matuszewski

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu IV Wydział Karny – Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Winkler-Galicka
Sędziowie:  SSO Hanna Bartkowiak (spr.)
SSO Leszek Matuszewski
Protokolant:  sekr. sąd. Marzena Szymaś
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Haliny Pągowskiej
po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r.
sprawyG. P.
oskarżonego zart. 278 § 1 i 5 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kki inne
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Wągrowcu
z dnia 9 marca 2015 r. sygn. akt II K 29/15
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Wągrowcu do ponownego rozpoznania.
L. M.W. H.B.

UZASADNIENIE
G. P.został oskarżony o to, że:

I
na przełomie 10/11 grudnia 2014 r. wW.w miejscu pracy wfirmie (...)(dawnyE.) z niezabezpieczonej, osobistej szafki pracowniczejA. O., usytuowanej w szatni, dokonał kradzieży skórzanego portfela wraz z zawartością pieniędzy w kwocie 400 zł,prawa jazdy o nr (...), dowodu osobistego seria(...)wydanych na nazwiskoA. O., karty bankomatowej(...)oraz karty kredytowejS.C.Bank, a także karty(...)służącej do doładowywania punktów za zakupy na(...)o nr(...)o łącznej wysokości strat 500 zł na szkodęA. O., tj. o przestępstwo zart. 278 § 1 i 5 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk;

II
w dniu 20 grudnia 2014 r. wW.w miejscu pracy wfirmie (...)(dawnyE.) dokonał kradzieży z włamaniem do zabezpieczonej na kłódkę osobistej szafki pracowniczejD. W.poprzez jej zerwanie, a następnie po penetracji wnętrza dokonał kradzieży skórzanego portfela wraz z zawartością dowodu osobistego seria(...)i nr(...),prawa jazdy o nr (...), książeczki honorowego dawcy krwi wydanych na nazwiskoD. W., dowodu rejestracyjnego od pojazduF. (...)onr rej. (...)- seria BAK, nr(...)wraz z polisą ubezpieczeniową, karty bankomatowejbanku (...), pieniędzy w kwocie 30 zł o łącznej wysokości strat 60 zł na szkodęD. W., tj. o przestępstwo zart. 279 § 1 kkiart. 278 § 1 i 5 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk;

III
w dniu 20 grudnia 2014 r. wW.wfirmie (...)(dawnyE.) dokonał kradzieży z włamaniem do zabezpieczonej na kłódkę osobistej szafki pracowniczejG. K.poprzez jej zerwanie, a następnie po penetracji wnętrza, dokonał kradzieży portfela wraz z zawartością pieniędzy w kwocie 103 zł,prawa jazdy nr (...),dowodu osobistego seria (...)wydanych na nazwiskoG. K., dowodu rejestracyjnego od pojazduT. (...)onr rej. (...)seria (...), karty bankomatowejbanku (...)o łącznej wysokości strat 153 zł na szkodęG. K., tj. o przestępstwo zart. 279 § 1 kkiart. 278 § 1 i 5 kkiart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk;

IV
w okresie od 9 do 22 grudnia 2014 r. wW.w miejscu pracy wfirmie (...)(dawnyE.) z niezabezpieczonej, osobistej szafki pracowniczejW. L.dokonał kradzieży i ukrył, tymczasowy dowód rejestracyjny od motoroweruP.onr rej. (...)seria PC/(...)nr(...)na szkodęW. L., tj. o przestępstwo zart. 276 kk;

V
w październiku 2014 r. wW.wfirmie (...)(dawnyE.) dokonał kradzieży z włamaniem do zabezpieczonej na kłódkę, osobistej szafki pracowniczejH. K.poprzez jej zerwanie, a następnie po penetracji wnętrza z portfela dokonał kradzieży pieniędzy w kwocie 200 zł iprawa jazdy nr (...)wyd. na nazwiskoH. K.oraz telefonu komórkowego(...)o wartości 300 zł o łącznej wysokości strat 500 zł na szkodęH. K., tj. o przestępstwo zart. 279 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk;

VI
w grudniu 2014 r. wW.dokonał zniszczenia poprzez spalenie, dokumentów w postaci dowodu osobistego seria(...)i nr(...),prawa jazdy o nr (...), wydanych na nazwiskoD. W., dowodu rejestracyjnego od pojazduF. (...)onr rej. (...)– seria BAK, nr(...)na szkodęD. W., tj. o przestępstwo zart. 276 kk;

VII
w grudniu 2014 r. wW.dokonał zniszczenia poprzez spalenie dokumentówprawa jazdy nr (...),dowodu osobistego seria (...)wydanych na nazwiskoG. K., dowodu rejestracyjnego od pojazduT. (...)onr rej. (...)seria (...)na szkodęG. K., tj. o przestępstwo zart. 276 kk;

VIII
we wrześniu 2014 r. wW.wfirmie (...)(dawnyE.) dokonał kradzieży z włamaniem do zabezpieczonej na kłódkę osobistej szafki pracowniczejŁ. C.poprzez jej zerwanie, a następnie po penetracji wnętrza z portfela dokonał kradzieżyprawa jazdy nr (...)wydanego na nazwiskoŁ. C., tj. o przestępstwo zart. 279 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk.

Sąd Rejonowy w Wągrowcu, wyrokiem z dnia 9 marca 2015 r. wydanym w postępowaniu o sygn. akt II K 29/15 po uwzględnieniu wniosku prokuratorskiego o wydanie wyroku i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar i środków karnych bez przeprowadzenia rozprawy, uznałoskarżonegoG. P.za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. I oskarżenia stanowiącego występek zart. 278 § 1 i 5 kkw zb. zart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to, na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkskazał go na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności.
Uznał go także za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu wpkt. II i IIIstanowiących występek zart. 279 § 1 kkw zb. zart. 278 § 1 i 5 kkw zb. zart. 275 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kki przyjmując, że czyny te popełnione zostały w krótkich odstępach czasu w podobny sposób, na podstawieart. 279 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkiart. 91 § 1 kkskazał go na karę roku pozbawienia wolności.
Uznał go również za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu wpkt. IV, VI i VIIstanowiących występek zart. 276 kki przyjmując, że czyny te popełnione zostały w krótkich odstępach czasu w podobny sposób, na podstawieart. 276 kkiart. 91 § 1 kkskazał go na 5 miesięcy pozbawienia wolności.
Uznał go także za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu wpkt. V i VIIIstanowiących występek zart. 279 § 1 kkw zb. zart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kki przyjmując, że czyny te popełnione zostały w krótkich odstępach czasu w podobny sposób, na podstawieart. 279 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkiart. 91 § 1 kkskazał go na karę roku pozbawienia wolności.
Następnie na podstawieart. 91 § 2 kkpołączył orzeczone w pkt. 1-4 wyroku kary pozbawienia wolności i wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkoraz70 § 1 pkt 1 kkwarunkowo zawiesił na okres 4 lat próby.
Na podstawieart. 72 § 2 kkzobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwami poprzez zapłatę na rzecz:A. O.500 zł,D. W.60 zł,G. K.153 zł,H. K.500 zł – w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku.
Na podstawieart. 627 kpkzasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki w sprawie w kwocie 70 zł, a na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa opłatę w kwocie 300 zł.
Powyższy wyrok zaskarżył w części dotyczącej zarzutu VIII na korzyść oskarżonego prokurator.Zarzucił orzeczeniu obrazę prawa materialnego w postaci przepisu -art. 13 § 2 kkpoprzez jego niezastosowanie i niezasadne przyjęcie, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał ustawowe znamiona czynu zart. 279 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, podczas gdy w sytuacji pokonania zabezpieczenia mienia przez oskarżonego i braku rzeczy ruchomych wewnątrz szafki, które mogłyby zostać zabrane w celu przywłaszczenia i kradzieży wyłącznie dokumentu w postaci prawa jazdy, czyn przypisany oskarżonemu powinien zostać zakwalifikowany zart. 13 § 2 kkw zw. zart. 279 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kk.
Stawiając ten zarzut, apelujący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i przyjęcie odnośnie czynu VIII zarzuconego oskarżonemu, iż oskarżony we wrześniu 2014 r. wW.wfirmie (...)(dawnyE.) nieudolnie usiłował dokonać kradzieży z włamaniem do zabezpieczonej na kłódkę, osobistej szafki pracowniczejŁ. C.poprzez zerwanie kłódki, a następnie po penetracji wnętrza i w wyniku braku rzeczy ruchomych nadających się do kradzieży, z wnętrza portfela dokonał zaboru w celu przywłaszczeniaprawa jazdy nr (...)wydanego na nazwiskoŁ. C., tj. dopuścił się przestępstwa zart. 13 § 2 kkw zw. zart. 279 § 1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11 § 2 kki pozostawienie bez zmian wyroku w pozostałym zakresie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja prokuratora była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie. Przy czym, z powodu uchybień stwierdzonych przez Sąd odwoławczy z urzędu zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Przystępując do omówienia powodów tego rozstrzygnięcia, należy zauważyć, że apelujący nieprawidłowo sformułował zarzut odwoławczy. Literalnie podniósł zarzut obrazy prawa materialnego, gdy z treści uzasadnienia wynikało, że jego celem było wytknięcie obrazy przepisu postępowania, która mogła mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Mianowicie naruszenieart. 343 kpkw zw. zart. 335 kpk. To jest przepisów, które obligują organ sądowy do zbadania – pod względem zarówno formalnym jak i merytorycznym – wniosku prokuratora o wydanie wyroku i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych wKodeksie karnymza przypisany mu występek, bez przeprowadzenia rozprawy. Badania uwzględniającego m.in. kontrolę zgodności propozycji zawartych we wniosku z regułami obowiązującego prawa materialnego. Mechaniczna akceptacja wniosku, który zawierał błędne propozycje kwalifikacji, naruszające przepisy prawa, oznacza bowiem, że do wydania wyroku na posiedzeniu dochodzi pomimo braku spełnienia warunków określających dopuszczalność orzekania w tym trybie. Trzeba przy tym stwierdzić, że niedopełnienie obowiązku sprawdzenia owych warunków i wydanie wyroku w zawnioskowanej postaci doprowadzić może do obrazy prawa materialnego. Tymczasem, ujawnienie wady prawnej wniosku prokuratora już w toku jego wstępnej kontroli mogło spowodować przeprowadzenie posiedzenia mającego na celu jej usunięcie albo skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie na zasadach ogólnych(por. wyrok SN z 18 maja 2011 r., IV KK 126/11, Lex 817549).
Sąd Okręgowy uwzględnił także, że w razie oparcia odwołania na twierdzeniach odpowiadającym kilku podstawom odwoławczym, jako podstawę odwołania należy powoływać zarzut tzw. pierwotny, a nie wtórny, stanowiący pochodną usterki pierwotnej(por. wyrok SA w Krakowie z 11 lutego 1999 r., II AKa 18/99, Lex 36663).
W konsekwencji Sąd odwoławczy uznał, że pierwotnym zarzutem apelacji był ten określony wart. 438 pkt 2 kpk.
Kontrola odwoławcza potwierdziła zasadność tego zarzutu. Sąd niższej instancji nie dopełnił reguł postępowania określonych wart. 343 § 7 kpkw zw. zart. 335 § 1 kpk. Owo uchybienie miało zaś charakter istotny, gdyż pociągnęło za sobą obrazę prawa materialnego, której następstwem były wady orzeczenia.
Przede wszystkim Sąd I instancji nie dostrzegł, że akceptując wniosek złożony w oparciu oart. 335 kpkdoprowadzi do naruszeniaart. 13 § 2 kk. Przepisu, który nie został zaproponowany przez oskarżyciela jako element kwalifikacji czynu zarzuconegoG. P.w punkcie VIII aktu oskarżenia.
Skarżący prawidłowo podniósł, że przestępstwo zart. 279 § 1 kkpenalizuje zachowanie polegające na pokonaniu zabezpieczenia i zaborze w celu przywłaszczenia rzeczy ruchomej zdefiniowanej wart. 115 § 9 kk. Jak wynika z akt sprawy, postępowanieG. P.miało w rozważanym przypadku polegać na przełamaniu zabezpieczenia poprzez zerwanie kłódki, a po nieznalezieniu żadnej rzeczy ruchomej zabraniu dokumentu w postaci prawa jazdy wystawionego na nazwiskoŁ. C.. W tej sytuacji, skoro następstwem pokonania zabezpieczenia nie był zabór rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia, a to z uwagi na brak w szafce przedmiotów przedstawiających wartość materialną, zasadnym było przyjęcie, żeG. P.jedynie nieudolnie usiłował dokonać kradzieży z włamaniem. O przyjęciu usiłowania nieudolnego świadczy fakt, że w szafce nie tylko nie było konkretnego przedmiotu, na którego kradzież nastawił się sprawca, ale nie było w ogóle żadnej rzeczy ruchomej, a zatem brak było przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego zart. 278 kk.
Zauważyć przy tym należy, że konsekwentnie należałoby w podobny sposób postrzegać zachowanie opisane w punkcie IV aktu oskarżenia. Sprawca wprawdzie nie przełamywał wówczas zabezpieczeń, ale z okoliczności zdarzenia wnioskować można, że przystąpił do działania z zamiarem kradzieży i tym kierował się przy penetrowaniu wnętrza szafki. Uwaga ta poczyniona została jednak niejako na marginesie głównego toku rozważań. Z uwagi na zakres zaskarżenia i brak w tym kontekście podstaw do skorzystania z regulacjiart. 440 kpk, nie jest już bowiem możliwe wzbogacenie opisu tego jednostkowego czynu o dodatkowe elementy, które zwiększałyby stopień negatywnej oceny jego bezprawności.
Ponadto, zwrócić należy uwagę, iż badając przedstawiony przez prokuratora wniosek, a w tym rozważając, że sprawca miał dokonywać penetracji szafek (niezależnie czy z włamaniem czy bez niego) Sąd I instancji powinien był wziąć pod uwagę, iż przedmiotem kradzieżynie mogą być dokumenty nieposiadające wartości majątkowej(sprzedażnej), jak na przykład dyplomy, zaświadczenia, legitymacje, dowody tożsamości, formularze służbowe(por. komentarz do art. 278 kk [w:] A. Zoll <red.> Kodeks karny. Komentarz. Zakamycze 2006). Dokumenty takie podlegają bowiem odrębnej ochronie. W tym miejscu warto przywołać treśćart. 276 kk, który penalizuje m.in. usuwanie dokumentu, którym sprawca nie ma prawa wyłącznie rozporządzać. Usunięcie dokumentu obejmuje przy tym wszelkie czynności prowadzące do uczynienia go niedostępnym dla osoby uprawnionej, choćby znane było miejsce przechowywania tego dokumentu. Znamię usunięcia spełni wywiezienie dokumentu za granicę lub zamknięcie go w szafie pancernej. Usunięciem dokumentu będzie także pozbawienie nad nim władztwa dotychczasowego dysponenta. Jeżeli takiemu usunięciu towarzyszy zamiar przywłaszczenia, zaś dokument stwierdza tożsamość innej osoby lub też jej prawa majątkowe, uzasadniona jest kwalifikacja takiego usunięcia zart. 275 § 1 kk(por. komentarz do art. 276 kk ibidem).
Uwzględnienie treściart. 275 kkiart. 276 kkw kontekście okoliczności zdarzeń poddanych pod osąd w przedmiotowej sprawie prowadzi także do wniosku, że Sąd niższej instancji nie rozważył, iż w sprawie należałoby zbadać pierwotny zamysł oskarżonego w momencie, gdy przejmował on w posiadanie dokumenty pozostawionych w szafkach pracowniczych przez pokrzywdzonych.
Sąd II instancji zauważył zaś, że jako odrębne czyny zostały potraktowane te działaniaG. P., których następstwem było zniszczenie przez spalenie dowodów osobistych i praw jazdy wydanych na nazwiskoD. W.oraz na nazwiskoG. K., a także dowodów rejestracyjnych pojazdów należących do wymienionych. Dokonując prawnokarnej oceny tych działań, organ niższej instancji zupełnie pominął konstrukcję czynów współukaranych. Czynów, które obejmują także tzw. czyny następcze, a polegające na postępowaniu z owocami przestępstwa, np. sprzedaż, zużycie lub zniszczenie skradzionego przedmiotu, nieudzielenie pomocy pokrzywdzonemu, zacieranie śladów przestępstwa itp.(por. kom. do art. 11 kk [w:] A. Marek. Kodeks karny. Komentarz, Lex 2010). W ocenie Sądu odwoławczego zachowania objęte opisami w punktach VI i VII aktu oskarżenia należy zbadać właśnie jako działania będące wyłącznie następstwem bezprawnego wejścia w posiadanie określonych dokumentów, w ustalonych w sprawie ponad wątpliwość okolicznościach. To jest pod kątem oznaczenia ich jako czyny współukarane następcze, czyli zachowania, które są uwzględniane w toku oceny stopnia zrealizowanego przez sprawcę bezprawia, ale pomijane już w kwalifikacji czynu.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przedmiotem wszczętego aktem oskarżenia postępowania karnego jest zdarzenie faktyczne (historyczne). To jest czyn w znaczeniu naturalnym, który został opisany w skardze, przy czym o tym jakie zdarzenie ma być przedmiotem osądu nie decyduje sam sposób zredagowania opisu czynu w zarzucie(por. postanowienie SN z 9 grudnia 2010 r., III KK 196/10, Lex nr 736750). Powinien to niewątpliwie uwzględnić Sąd Rejonowy, do którego wpłynęła do rozpoznania sprawa oskarżonegoG. P..
Podsumowując, wyrok nie mógł się ostać w obecnym kształcie i musiał zostać uchylony. Sąd II instancji kierował się przy tym regułą, że w żadnym razie, orzekający w trybieart. 343 § 1w zw. zart. 335 § 1 kpksąd nie ma uprawnienia do uwzględnienia wniosku o wymierzenie kary, której orzeczenie naruszałoby przepis prawa materialnego. Procedowania sądów nie może bowiem sprowadzać się do bezkrytycznego akceptowania wniosków prokuratorskich o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy. Skazanie bez przeprowadzenia rozprawy musi zostać poprzedzone gruntownymi badaniami wszystkich kryteriów dopuszczalności takiego wniosku. Skierowanie wniosku prokuratora w trybieart. 335 § 1 kpknie zwalnia bowiem sądu od obowiązku kontroli jego formalnej i materialnej poprawności, a zakresem tej weryfikacji winna zostać objęta nie tylko kwestia bezbłędności postulowanych przez prokuratora rozstrzygnięć, ale także to, czy okoliczności popełniania przestępstwa nie budzą wątpliwości. Zgodnie zart. 343 § 7 kpk, powinnością sądu rozpoznającego wniosek prokuratora, złożony w trybieart. 335 § 1 kpk, jest zbadanie zasadniczej kwestii sprawstwa określonego czynu przez daną osobę, ale również wszelkie inne okoliczności, które są istotne dla oceny prawno-karnej czynu będącego przedmiotem osądu. Stwierdzenie jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie nakazuje sądowi skierowanie sprawy na rozprawę celem przeprowadzenia postępowania dowodowego, które pozwoli te wątpliwości wyjaśnić(vide. wyrok SN z 4 grudnia 2014 r., III KK 381/14, Prok. i Pr.-wkł. 2015/4/14).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien zatem rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych. Zaznaczyć przy tym trzeba, że jeżeli w toku rozprawy okaże się, że nie wychodząc poza granice oskarżenia inaczej trzeba ukształtować kwalifikację prawną czynów, sąd zobligowany będzie uprzedzić o tym obecne na rozprawie strony (art. 399 § 1 kpk).
L. M.W. H.B.