Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1282/14
Data wyroku: 2015-07-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Cierpiał, Marek Borkiewicz, Marta Sawińska
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art. 379 kpc

Sygn. aktIII AUa 1282/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 lipca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Jolanta Cierpiał (spr.)
Sędziowie:  SSA Marek Borkiewicz
SSA Marta Sawińska
Protokolant:  insp.ds.biurowości Krystyna Kałużna
po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2015 r. w Poznaniu
sprawyT. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
przy udziale zainteresowanegoZakładu Produkcyjnego (...) Sp. z o.o.wS.
o podleganie ubezpieczeniom
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie
z dnia 11 czerwca 2014 r.  sygn. akt III U 261/12
uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie sądowe w całości i sprawę przekazuje Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie

o kosztach postępowania apelacyjnego.

SSA Marta Sawińska

SSA Jolanta Cierpiał

SSA Marek Borkiewicz

UZASADNIENIE
Decyzjąz dnia 26 stycznia 2012 r., nr(...), znak(...)- (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.Inspektorat wS., stwierdził, żeT. C.jako pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę u płatnika składekZakład Produkcyjny (...) Sp. z o. o.z siedzibą wS.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 18 lipca 2002 r. do dnia 28 listopada 2002 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłT. C..
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Wyrokiemz dnia 11 czerwca 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. III U 261/12, Sąd Okręgowy w Koninie, Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iżT. C.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu na podstawie umowy o pracę wZakładzie Produkcyjnym (...) Spółka z o. o.z siedzibą wS.od dnia 18 lipca 2002 r. do dnia 28 listopada 2002 r. (pkt I) oraz zasądził od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II).
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia i rozważania:
Aktem notarialnym z dnia 18 kwietnia 2001 r. – umową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (repertorium(...)) odwołującyT. C.,M. S.,Z. S.orazK. S.zawiązali spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, która miała zostać prowadzona podfirmą Zakład Produkcyjny (...) Sp. z o. o.Jako siedzibę spółki wskazano miejscowośćS.(gminaS.). W § 12 umowy spółki wskazano, że władzami spółki są Zgromadzenie wspólników i Zarząd, zaś w § 14 ust. 1 tej umowy ustalono, że Zarząd spółki składa się z jednej do trzech osób i powoływany jest przez Zgromadzenie Wspólników, przy czym członkami Zarządu mogły być osoby nie będące wspólnikami. Kadencja Zarządu miała trwać 5 lat (§ 14 ust. 3 umowy spółki). W § 14 ust. 6 umowy uregulowano kwestię zawierania umów o pracę z powołanymi członkami zarządu, tj. że zawiera ją pełnomocnik powołany uchwałą Zgromadzenia Wspólników. Natomiast w § 14 ust. 12 umowy spółki wskazano, że do reprezentowania spółki upoważniony jest jednoosobowo każdy z członków zarządu, zaś w ust. 15, że każdy członek zarządu może bez uprzedniej uchwały prowadzić sprawy nie przekraczające zwykłych czynności spółki, natomiast w razie sprzeciwu choćby jednego członka zarządu przeprowadzenia takiej czynności wymaga uchwała zarządu.
Sąd Okręgowy ustalił, iż do pierwszego Zarządu wspólnicy jednogłośnie powołali odwołującegoT. C.na stanowisko Prezesa Zarządu orazZ. S.na stanowisko Zastępcy Prezesa ds. handlu (§ 14 ust. 8 umowy spółki). Początkowo odwołującyT. C.obowiązki Prezesa Zarządu pełnił bezpłatnie i nie łączył go ze spółką stosunek pracy. Dopiero w dniu 1 lipca 2007 r. zawarł z powołanym przez Zgromadzenie Wspólnikówspółki Zakład Produkcyjny (...) Sp. z o. o.K. S., będącym jednocześnie wspólnikiem tej spółki, umowę o pracę na stanowisko Prezesa Zarządu w pełnym wymiarze czasu pracy na czas nieokreślony, za wynagrodzeniem 1.000 złotych brutto. W umowie o pracę zawarto informację, że zakład pracy zatrudnia na budowach prowadzonych przezfirmę Biuro Usług (...) spółka jawna, która to spółka powstała w dniu 30 stycznia 2001 r. w wyniku przekształcenia ze spółki cywilnej zawiązanej umową spółki z dnia 19 czerwca 1989 r. i której wspólnikiem pozostajeK. S.. Siedziba spółki jawnej znajduje się wS.. Sąd I instancji ustalił, że do zadań odwołującegoT. C.jako Prezesa ZarząduZakładu Produkcyjnego (...) Sp. z o. o.oprócz wykonywania czynności zarządzających należało, także organizowanie działalności i wprowadzanie produktów do produkcji, w tym w szczególności dokonywanie czynności projektowych, przygotowywanie produkcji kolektorów słonecznych oraz oczyszczalni na rzecz spółki jawnej, nadzorowanie prowadzonych prac budowlanych poprzez wyjazdy na budowy. Ze wszystkich powierzonych zadań odwołujący wywiązywał się.
Nadto Sąd I instancji ustalił, iż zgłoszenie odwołującego do ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego jako pracownika spółki z o. o. nastąpiło w dniu 18 lipca 2002 r., przy czym za przepracowany okresT. C.nie otrzymał wynagrodzenia, co spowodowało wykazanie w raportach imiennych zerowej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Z uwagi na objęcie funkcji zastępcy burmistrzaT.T. C.z dniem 28 listopada 2002 r. zrezygnował z funkcji Prezesa Zarządu. Rezygnacja ta przyjęta została uchwałą nr(...)Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników ZakładuProdukcyjnego (...) Sp. z o. o.Jednocześnie w uchwale tej uchwalono odwołanieT. C.z pełnionej funkcji i powołano na stanowisko Prezesa ZarząduM. S., który zmarł w dniu 9 marca 2013 r.
W trakcie trwania stosunku pracy zespółką Zakład Produkcyjny (...)odwołującyT. C.prowadził działalność gospodarczą pod nazwą(...)i z tego tytułu opłacał składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Fakt ten oraz brak udokumentowania wynagrodzenia ze stosunku pracy współce Zakład Produkcyjny (...) Sp. z o. o.zakończył się wydaniem przez organ rentowy w dniu 5 kwietnia 2011 r. decyzji stwierdzającej, że odwołujący jako osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od dnia 15 kwietnia 2001 r. do dnia 16 kwietnia 2001 r., od dnia 1 kwietnia 2002 r. do dnia 1 kwietnia 2002 r. i od dnia 2 czerwca 2002 r. do dnia 31 sierpnia 2002 r.T. C.od powyższej decyzji także złożył odwołanie. Sprawa zarejestrowana została pod sygn. III U 828/11.
Sąd Okręgowy uznał, iż materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie potwierdza fakt zawarcia przezT. C.zespółką Zakład Produkcyjny (...) Sp. z o.o.umowy o pracę, posiadanie przez świadkaK. S.uprawnień (pełnomocnictwa Zgromadzenia Wspólników spółki) do jej zawarcia, a także fakt wykonywania przezT. C.obowiązków pracowniczych na stanowisku Prezesa Zarządu (czego w zasadzie organ rentowy nie kwestionuje, podważając jedynie ważność umowy o pracę).
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym uznał odwołanieT. C.za zasadne.
Sąd Okręgowy powołując się na treść przepisówart. 31§ 1 i 29 § 1 k.p.orazart. 203, 209, 210 § 1, 211 i 213 § 1 k.s.h.wskazał bowiem, iż w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nimi spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Zaś umowa o pracę zawarta przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z członkiem zarządu tej spółki z naruszeniem wymagania formalnego, o którym mowa wart. 210 k.s.h., jest bezwzględnie nieważna (art. 58 § 1 k.c.w związku zart. 300 k.p.).
Z uwagi na fakt, iż Sąd I instancji ustalił, że odwołującyT. C.był członkiem zarząduZakładu Produkcyjnego (...) sp. z o. o., zaś w spółce tej nie działała rada nadzorcza, stwierdził on, iż w takiej sytuacji umowę pomiędzy członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością a tą spółką mógł zawrzeć wyłącznie reprezentujący tę spółkę „pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników”. Jednocześnie Sąd Okręgowy stwierdził, że z osobowego materiału dowodowego (a w szczególności z zeznań odwołującego oraz świadkaK. S.) wynika, żeK. S., zawierający z odwołującym umowę o pracę w dniu 1 lipca 2002 r. na stanowisko Prezesa Zarządu, posiadał pełnomocnictwo zgromadzenia wspólników do jej zawarcia. Z uwagi na powyższe oraz w świetle przytoczonych rozważań prawnych Sąd I instancji uznał – wbrew stanowisku organu rentowego – że umowa z dnia 1 lipca 2002 r. zawarta pomiędzy odwołującym ispółką Zakład Produkcyjny (...) Sp. z o. o.jest ważna (jednocześnie Sąd Okręgowy zaznaczył, iż samo udzielenie pełnomocnictwa przez zgromadzenie wspólników równoznaczne jest z udzieleniem zgody na zawarcie umowy o pracę, bez potrzeby podejmowania przez to zgromadzenie dodatkowej uchwały o zgodzie na zawarcie umowy przez pełnomocnika). Sąd I instancji wskazał ponadto, iż powyższej oceny nie może w żaden sposób zmieniać oświadczenieM. S.zawarte w piśmie z dnia 2 grudnia 2011 r., w którym wskazał, że odwołujący nie miał umowy o pracę i pełnił funkcję Prezesa Zarządu społecznie.
Nadto Sąd Okręgowy wskazał, iż co prawda w dokumentach zebranych w toku postępowania brak jest dowodów potwierdzających pobierania przez odwołującego wynagrodzenia za pracę, niemniej osobowy materiał dowodowy, w tym w szczególności zeznania świadkaK. S.potwierdzają, że odwołujący wykonywał wszelkie obowiązki związane z zajmowaniem tego stanowiska, tj. wykonywał czynności zarządzające, związane z organizowaniem działalności i wprowadzaniem produktów do produkcji, w tym w szczególności z dokonywaniem czynności projektowych, przygotowywaniem produkcji kolektorów słonecznych oraz oczyszczalni na rzecz spółki jawnej. Odwołujący nadzorował też prowadzone prac budowlane. Pozwany organ rentowy nie kwestionował zaś tego faktu negując jedynie ważność zawartej umowy o pracę, co nie znalazło potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.
Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji powołując się na treśćart. 6 ust. 1 pkt 1, 11 ust. 1, 12 ust. 1 i 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 r. Nr 1442 j.t.) uznał, że odwołującyT. C.winien – z uwagi na pozostawanie w stosunku pracy – podlegać ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę ze wskazaną spółką od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Jednocześnie Sąd Okręgowy wskazał, iż obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych spoczywa na płatniku składek, którym jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a i 36 ust. 2 ustawy).
Konkludując Sąd I instancji stwierdził, że odwołanieT. C.jest uzasadnione, albowiem postępowanie dowodowe wykazało, że po skutecznym nawiązaniu stosunku pracy wykonywał on nałożone na niego obowiązki pracownicze.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy stwierdził, iżT. C.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wZakładzie Produkcyjnym (...) Spółka z o. o.z siedzibą wS.w okresie od dnia 18 lipca 2002 r. do dnia 28 listopada 2002 r., z uwagi na co na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.oraz powołanych przepisów prawa materialnego zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, żeT. C.w okresie objętym sporem podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym.
Apelacjęod powyższego wyroku wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

1
art. 22 § 1 k.p.przez przyjęcie, żeT. C.łączyła umowa o pracę zZakładem Produkcyjnym (...) Spółka z o.o.wS.w okresie od lipca 2002 roku do 28 listopada 2002 roku pomimo braku wypłaty wynagrodzenia ze stronyZakładu Produkcyjnego (...) Spółka z o.o.wS.,

2
art. 6 ust 1 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychprzez przyjęcie podleganiaT. C.ubezpieczeniu społecznemu z tytułu bycia pracownikiem, gdy to nie miało miejsca,

3
art. 210 § 1 k.s.h.przez przyjęcie skuteczności zawarcia umowy o pracę zT. C., mimo braku uchwały zgromadzenia wspólników ustanawiającej pełnomocnika Spółki do dokonania tej czynności,

4
art. 233 § 1 k.p.c.przez przyjęcie, że doszło do powstania stosunku pracy, mimo braku wypłaty wynagrodzenia i braku jakichkolwiek działań pracownika w okresie ponad dziesięciu lat zmierzających do spowodowania jego wypłaty, przez nieprawidłową ocenę oświadczeniaM. S.w aspekcie zawarcia umowy o pracę, gdy ma ono znaczenie w zakresie oceny, że nie doszło do nawiązania stosunku pracy mimo zawarcia umowy o pracę, przez przyjęcie na podstawie zeznań świadka istnienia uchwały zgromadzenia wspólników spółki ustanawiającej pełnomocnika Spółki do zawarcia zT. C.umowy o pracę, gdy taka uchwała nie została złożona,

Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie odwołania.
W odpowiedzi na apelacjęodwołujący wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
         :
Wniesiona przez organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.apelacja skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku, zniesieniem postępowania sądowego w całości oraz przekazaniem sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sadowi rozstrzygniecie o kosztach postępowania apelacyjnego, jednakże ze względów innych, niż wskazane w apelacji.
Wskazać należy bowiem, iż zgodnie zart. 378 § 1 k.p.c.sąd drugiej instancji w granicach zaskarżenia bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania (niezależnie od granic apelacji). Zgodnie zaś zart. 379 k.p.c.nieważność postępowania zachodzi m.in. jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw (pkt 5). W niniejszej sprawie wystąpiła wyżej wskazana przesłanka nieważności postępowania.
Niewątpliwie bowiem zainteresowanaspółka Zakład Produkcyjny (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.została w niniejszej sprawie pozbawiona możności obrony swych praw. Zgodnie bowiem z treściąart. 133 § 2a k.p.c.pisma procesowe dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. W niniejszej sprawie adresem spółki podanym w rejestrze jest: „(...),(...)-(...) S.”, przy czym spółka ta w toku postępowania nie podała innego adresu do doręczeń (w szczególności bowiem za podanie takiego adresu nie można przyjąć podanie innego adresu przez organ rentowy/k. 28 i 30/lub wspólnika spółki, albowiem nie są oni uprawnieni do działania w imieniu i na rzecz spółki – zgodnie zart. 201 § 1 k.s.h.kompetencja ta zasadniczo przysługuje bowiem zarządowi). Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy przez całe postępowanie doręczał zainteresowanej spółce korespondencję sądową na adres inny niż wskazany w rejestrze, tj.:

1
ul. (...),(...)-(...) S.(k. 8, 9, 18, 21, 41, 43, 45, 50),pod którym adresem była ona odbierana przezT. S., prowadzącą w tym miejscu działalność gospodarczą podfirmą (...)T. S., która nigdy nie była członkiem zarządu ani nawet wspólnikiem zainteresowanej spółki i dwukrotnie informowała pisemnie Sąd I instancji, iż pod tym adresem nie znajduje się siedziba zainteresowanej spółki –vide:pismo z dnia 28 maja 2012 r.(k. 17 – 20)oraz z dnia 3 grudnia 2013 r.(k. 42 – 44),

2
ul. (...),(...)-(...) S.(k. 50, 54 62, 64, 74, 78, 107 i 108),pod którym adresem była ona odbierana przezK. S., który jest jedynie wspólnikiem zainteresowanej spółki.

Nadto Sąd I instancji prowadził rozprawę mimo stwierdzenia braku wysłania spółce zawiadomienia o terminie rozprawy w dniu 28 listopada 2013 r.(k.32, 33, 34, 35 i 37)
Z uwagi na powyższe, stwierdzić należy, że zainteresowanaspółka Zakład Produkcyjny (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.została w niniejszej sprawie bez swojej winy pozbawiona możności obrony swych praw, co powoduje nieważność postępowania na mocyart. 379 pkt 5 k.p.c.
Ze względu na powyższe, zbędnym okazało rozpoznanie na tym etapie sprawy zarzutów merytorycznych podniesionych w apelacji, albowiem z uwagi na stwierdzoną nieważność postępowania zaskarżony wyrok i tak podlegał uchyleniu, a dotychczasowe postępowanie sądowe zniesieniu w całości.
Kierując się powyższymi względami, na podstawieart. 386 § 2 i 108 § 2 k.p.c.oraz powołanych wyżej przepisów zaskarżony wyrok należało uchylić, znieść postępowanie w całości (tj. w zakresie dotkniętym nieważnością) i przekazać sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygniecie o kosztach postępowania apelacyjnego, co uczynił Sąd Apelacyjny w wydanym wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Sądu I instancji będzie zapewnienie udziału w sprawie wszystkich uprawnionych osób, a szczególności zainteresowanejspółki Zakład Produkcyjny (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.(Sąd Okręgowy winien rozważyć konieczność wezwania przedmiotowej spółki do udziału w sprawie jako zainteresowanej na podstawieart. 47711k.p.c.w drodze stosownego postanowienia, zawierającego prawidłową firmę zainteresowanej spółki, tj.Zakład Produkcyjny (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialności). Ponadto Sąd Okręgowy winien zadbać o kierowanie korespondencji sądowej w sprawie na prawidłowy adres zainteresowanej spółki oraz na prawidłową nazwę adresata, którą w przypadku zainteresowanej spółki jestZakład Produkcyjny (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością(lub nazwa skrócona Z.P.(...) Sp. z o. o.), a nie stosowane dotąd przez Sąd I instancji w korespondencji sądowej błędne oznaczenie(...) Sp. z o.o.

SSA Marta Sawińska

SSA Jolanta Cierpiał

SSA Marek Borkiewicz