Sąd Okręgowy w Kielcach
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 1679/14
Data wyroku: 2015-01-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Ślusarczyk, Marcin Chałoński, Klaudiusz Senator

Sygn. akt IX Ka 1679/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 stycznia 2015 roku
Sąd Okręgowy w Kielcach IX Wydział Karny-Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Andrzej Ślusarczyk
Sędziowie: SSO Klaudiusz Senator
SSO Marcin Chałoński (spr.)
Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Stefańska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Roberta Jagusiaka
po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 roku
sprawyM. B.,P. B.,J. M.,R. M.,S. M.
oskarżonych o przestępstwo zart. 158 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonychM. B.iP. B.
od wyroku Sądu Rejonowego w Jędrzejowie
z dnia 22 lutego 2010 roku sygn. akt II K 47/09

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że czyn przypisany oskarżonymM. B.iP. B.kwalifikuje jako przestępstwo zart. 158 § 1 kk;

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza odM. B.iP. B.na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym;

IV
kosztami procesu związanymi z apelacją prokuratora obciąża Skarb Państwa.

IX K a 1679/14

UZASADNIENIE
Prokuratura Rejonowa w Jędrzejowie oskarżyłaM. B.,P. B.,J. M.,R. M.iS. M.o to, że w dniu 8 lipca 2007 roku wJ., województwa(...), wzięli udział we wzajemnej bójce, w którejM. B.iP. B., działając wspólnie i w porozumieniu ze sobą atakowali zadając uderzenia rękami i kopiąc w okolice głowy, tułowia i kończyn oraz bronili się przed atakami działających w podobny sposób, wspólnie i w porozumieniu ze sobąJ. M.,S. M.iR. M., a z uwagi na wielość uderzeń, przypadkowość miejsc na ciele, w które były zadawane oraz agresywność uczestników bójki uznać należy, że byli oni narażeni na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia skutku określonego wart. 156 § l k.k.lubart. 157 § l k.k., na skutek czegoM. B.doznał obrażeń ciała w postaci stłuczenia głowy, stłuczenia przedramienia i ręki lewej oraz podudzia i stopy prawej,P. B.stłuczenia głowy i klatki piersiowej oraz otarć naskórka na szyi po stronie prawej i powieki dolnej oka prawego,J. M.otarcia naskórka głowy, rany ciętej wargi górnej i policzka prawego,R. M.stłuczenia głowy, przedramienia prawego i otarcia naskórka powieki górnej oka prawego, aS. M.stłuczenia głowy, które u wszystkich w/w osób naruszyły czynności narządów ciała na czas nie przekraczający 7 dni, to jest o przestępstwo określone wart. 158 § l k.k.
Wyrokiem z dnia 22 lutego 2010 roku w sprawie sygn. akt II K 47/09 Sąd Rejonowy w Jędrzejowie uznał oskarżonychM. B.orazP. B.za winnych tego, że w dniu 8 lipca 2007 roku wJ.województwa(...), działając wspólnie i w porozumieniu, wzięli udział w pobiciuJ. M.,R. M.iS. M.w ten sposób, że zadawali uderzenia rękami i kopali w okolice głowy, tułowia i kończyn czym narazili ich na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia skutku określonego wart. 156 § l k.k.lubart. 157 § l k.k., powodując uJ. M.otarcie naskórka głowy, rany ciętej wargi górnej i policzka prawego, uR. M.stłuczenie głowy, przedramienia prawego i otarcie naskórka powieki górnej oka prawego, a uS. M.stłuczenie głowy, które u wszystkich w/w osób spowodowały naruszenie czynności narządów ciała na okres nie przekraczający 7 dni, tj. przestępstwa zart. 157 § l k.k.i za to na podstawie tegoż przepisu wymierzył im kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Nadto na podstawieart. 69 § l i 2 k.k.iart. 70 § l pkt. l k.k.wykonanie orzeczonych oskarżonymM. B.iP. B.kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata, zaś na podstawieart. 71 § l k.k.iart. 33 § l i 3 k.k.wymierzył oskarżonymM. B.iP. B.kary po 50 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych.
Wreszcie tym samym wyrokiem Sąd Rejonowy w Jędrzejowie oskarżonychJ. M.,R. M.iS. M.od zarzucanego im czynu to jest przestępstwa zart. 158 § l k.k.uniewinnił i kosztami sądowymi w tej części obciążył Skarb Państwa.
Apelację od tego wyroku wywiedli obrońca oskarżonychM. B.iP. B.oraz prokurator.
Obrońca oskarżonych zaskarżając powyższy wyrok na podstawieart. 444 k.p.k.w całości na korzyść M.B.i P.B., na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.i art.. 438pkt.2 i 3 k.p.k.orzeczeniu obrazę przepisów prawa procesowego, która miała wpływ na treść wyroku, przejawiająca się po pierwsze w pogwałceniu przepisówart. 4, 5, 7, 410 i 424 § l k.p.k., a polegająca na nierozważeniu całokształtu okoliczności ujawnionych w sprawie oraz na fragmentarycznej i jednostronnej analizie i ocenie dowodów oraz wewnętrznych sprzecznościach uzasadnienia wyroku, co skutkowało błędnym ustaleniem, że zdarzenie z dnia 8 lipca 2007 roku miało postać pobicia, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów prowadzi do wniosku, że zdarzenie to było bójką w rozumieniuart. 158 § l k.k., w której udział brali wszyscy oskarżeni; a po drugie sprzeczność między dyspozytywną częścią wyroku a jego uzasadnieniem, polegającą na przyjęciu za podstawę prawną skazania oskarżonych przepisuart. 157 § l k.k., zaś w uzasadnieniu wyroku przyjęciu kwalifikacji prawnej tego czynu zart. 158 § l k.k.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawieart. 427 § l k.p.k.iart. 437 § 2 k.p.k.wniósł on o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jędrzejowie.
Z kolei prokurator skarżąc orzeczenie na podstawieart. 425 i 444 k.p.k.w części dotyczącejM. B.iP. B.co do przyjętej w części dyspozytywnej wyroku kwalifikacji prawnej czynu oskarżonych oraz braku orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania oraz w części dotyczącejJ. M.,S. M.iR. M.co do braku podstawy przyjętej jako podstawa wydania wobec nich wyroku uniewinniającego - w oparciu o przepisyart. 427 § l k.p.k.iart. 438 pkt.l i 2 k.p.k.wyrokowi wcześniej wymienionemu zarzucił po pierwsze obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 157 § l k.k.poprzez jego niesłuszne zastosowanie do prawidłowo ustalonego i przypisanego oskarżonymM. B.iP. B.w części dyspozytywnej wyroku czynu zawierającego znamiona przestępstwa zart. 158 § l k.k., który prawidłowo w rozpatrywanym przypadku winien mieć zastosowanie; po drugie obrazę przepisów postępowania, tj.art. 627 k.p.k.polegającą na braku orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania w stosunku do oskarżonychM. B.iP. B., pomimo osiąganych przez nich dochodów z pracy stałej przezP. B.i dorywczej przezM. B.co dostrzegł Sąd I instancji kierując wobec nich ostrze represji karnej na dolegliwość ekonomiczną, a uszło uwadze nie podejmując decyzji w kwestii orzeczenia o kosztach postępowania i po trzecie obrazę przepisów postępowania, tj.art. 414 § l k.p.k., polegającą na nie powołaniu tego przepisu w części dyspozytywnej wyroku jako podstawę uniewinnienia oskarżonychJ. M.,R. M.iS. M.co wynika z treści przywołanego powyżej przepisu, kiedy Sąd po wszczęciu przewodu sądowego stwierdzi istnienie okoliczności wymienionych wart. 17 § l pkt.2 k.p.k., które są powodem wydania wyroku uniewinniającego.
Podnosząc tak sformułowane zarzuty w oparciu o przepisart. 437 § l i 2 k.p.k.prokurator wniósł o zmianę wyroku Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 22 lutego 2010 roku sygn. akt II K 47/09 i uznanieM. B.iP. B.za winnych popełnienia przestępstwa zart. 158 § l k.k.oraz obciążenie ich kosztami i opłatami poniesionymi w toku postępowania oraz przyjęcie za podstawę uniewinnieniaJ. M.,R. M.iS. M.przepisart. 414 § l k.p.k.w zw. zart. 11 § l pkt.2 k.p.k.i w zw. zart. 25 § l k.k..
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonychM. B.iP. B.nie jest zasadna i nie mogła doprowadzić do postulowanego skutku w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku z przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, natomiast apelacja prokuratora w części okazała się zasadna o tyle, że doprowadziła do zmiany zaskarżonego orzeczenia w części po przez zakwalifikowanie czynu przypisanego oskarżonymM. B.iP. B.jako przestępstwo zart. 158 § l k.k.czyli wzięcia udziału przez wymienionych w pobiciuJ. M.,S. M.iR. M., zamiast przyjętego w wyroku jako przypisanego oskarżonymB.występku zart. 157 § l k.k., w pozostałym zakresie apelacji tej nie można uznać za trafnej.
Co do apelacji obrońcy oskarżonychM. B.iP. B.przede wszystkim Sąd Rejonowy w Jędrzejowie w sposób prawidłowy przeprowadził przewód sądowy, w toku którego zebrał kompletny materiał dowodowy, ten zaś następnie poddał wszechstronnej i wnikliwej analizie oraz na tej podstawie wyciągnął prawidłowe wnioski co do przypisania oskarżonymM. B.iP. B.opisanych szczegółowo w wyroku zachowań przestępczych, natomiast co do oskarżonychJ. M.,S. M.iR. M.nie znajdując w tym materiale dowodowym żadnych podstaw do uznania, że brali oni udział z oskarżonymiB.we wzajemnej bójce, w której wszyscy jej uczestnicy zadawaliby sobie nawzajem ciosy i żadna ze stron nie uzyskałaby przewagi, a tym samym nie można byłoby przyjmować, iż któraś ze stron została wyraźnie zaatakowana. Wręcz przeciwnie Sąd I instancji właściwie oceniając całość materiału dowodowego, we wzajemnym ze sobą powiązaniu oraz krytycznie co do poszczególnych depozycji na tle innych tworzących zwartą, uzupełniająca się i niesprzeczną całość, doszedł do słusznego przekonania, iż wyłoniły się w zdarzeniu dwie grupy uczestników, jedna z nich była w sposób jednoznaczny, wyraźny, stroną atakującą, druga zaś broniła się przed atakiem.
W szczególności Sąd Odwoławczy w pełni identyfikuje się z taką oceną materiału dowodowego, gdzie Sąd Rejonowy najpierw wyodrębnił w materiale dowodowym dwie przeciwstawne wersje wydarzeń, wzajemnie się wykluczające - a to z jednej strony twierdzenia oskarżonychM.iP. B., wedle jakich zostali oni wciągnięci na posesjęM.i tam pobici, a z drugiej strony stanowisko oskarżonychR.,S.iJ. M., zgodnie z którym toB.atakowali, wtargnęli na ich posesję oraz pobili ich, ci zaś jeżeli już zadawali jakieś ciosy agresorom, to tylko w obronie. Słusznie Sąd Rejonowy zauważył, iż tylko biorąc pod uwagę same depozycje wyżej wymienionych osób nie da się wiarygodnie ustalić która strona miała rację co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia, żadna bowiem z prezentowanych przed chwilą wersji nie uzyskała wyraźnej "przewagi".
Dlatego też zasadnie odwołano się do zeznań osób postronnych, które widziały całe zdarzenie, bo nie rozegrało się ono w jakimś ustronnym miejscu, dostępnym tylko dla uczestników wydarzeń. Sąd II instancji zatem w całości podziela ocenę zeznań świadkówR. K.iP. K., następnie wyprowadzoną na podstawie tych dowodów analizę już całego materiału dowodowego z pośrednim oparciem się na wyjaśnieniachR. M.,S. M.iJ. M., jakim w całości dano wiarę, a z drugiej strony sprowadzającą się do krytycznej oceny wyjaśnień oskarżonychM. B.iP. B..
Ta analiza materiału dowodowego w ocenie Sądu Odwoławczego jest logiczna, oparta na przepisach prawa zarówno materialnego i procesowego czyli nie oderwana od reguł dowodowych określonych wkodeksie postępowania karnego, w szczególności wart. 5 § 2 k.p.k., ale przede wszystkim jest ona zgodna z zasadami doświadczenia życiowego oraz zdrowego rozsądku. Oczywistym jest, bo nie kwestionowała tego żadna z przeciwstawnych stron, ale przede wszystkim postronni obserwatorzy wydarzeń, iż zdarzenie w jego kulminacyjnym momencie rozgrywało się na posesjiM., a nie w jakimś miejscu publicznym, dostępnym dla wszystkich.M. B.iP. B.musieli więc wejść na cudze podwórko.
Z drugiej strony również nie ulega wątpliwości, że zajście rozpoczęło się jeszcze przed sklepem oddalonym kilkaset metrów od posesjiM., gdzie toR. M.został zaatakowany - najpierw słownie, a potem fizycznie po przez szarpanie i uderzenie w twarz, przezM. B.oraz ta okoliczność, że pozostał on dłużny w odwecieM. B.i jego bratuP. B., jaki od razu włączył się w scysję i pośpiesznie oddalił się z kolegą, z którym był przed sklepem niejako uciekając na swoją posesję czyli po prostu szukając schronienia. W przeciwnym razie gdyby aktywnie włączyłby się on z zdarzenie, w dalszym ciągu toczyłoby się ono przed sklepem, a nie przeniosło się na podwórko oskarżonychM..
Zatem skoroR. M.uciekł sprzed sklepu na swoją posesję, a zdarzenie do końca w najpoważniejszym swoim wymiarze rozgrywało się wewnątrz posesji oskarżonychS.,J.iR. M., wręcz niedorzecznie brzmią wyjaśnienia oskarżonychB., iż zostali wciągnięci na posesję i pobici przezM.. Przecież to oskarżeniM. B.iP. B.goniliM.i jego kolegę aż na jego posesję. ZatemR. M.najpierw uciekałby przed agresorami by następnie jak tylko dobiegłby do własnego tzw. "terytorium", zdążyłby skrzyknąć brata i ojca oraz jeszcze wciągnąćB.za ogrodzenie aby tam ich pobić. Taka ocena materiału dowodowego jest nielogiczna, wręcz nieprawdopodobna i Sąd Odwoławczy w pełni identyfikuje się z wywodami Sądu Rejonowego właśnie z tego powodu pozbawiającego twierdzenia oskarżonychB.waloru wiarygodności.
Podsumowując zatem tą część rozważań inkryminacje skarżącego obrońcy oskarżonychM. B.iP. B.nie mogą się ostać jako zasadne i są tylko pustą polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu Rejonowego. Autor apelacji zasygnalizował zresztą tylko fakt, iż Sądmeritimiał jakoby pobłądzić ustalając fakty w sprawie i niezasadnie odstąpił od konstrukcji aktu oskarżenia, że na posesjiM.doszło do wzajemnej bójki wszystkich oskarżonych. Nie wskazał jednak konkretnie na czym polegałyby owe błędy w konkretnych ustaleniach faktycznych. Dlatego też argumentację apelacji w tym zakresie uznać trzeba było za niezasadną i to w stopniu oczywistym. Częściowo zaś rację ma obrońca twierdząc, iż opis czynu przypisanego oskarżonymM. B.iP. B.nie współgra z przepisem jaki stanowił podstawę skazania, ale tylko w tym sensie, że Sąd Rejonowy w tym zakresie po prostu się pomylił.
Szerzej o tym za chwilę, ale w tym miejscu zasygnalizować trzeba z całą mocą, iż zmodyfikowany w stosunku do oskarżonychM. B.iP. B.opis czynu przypisany im przez Sąd I instancji wyczerpuje znamiona występku wzięcia udziału w pobiciu, czyliart. 158 § l k.k., a nie jak zawarł to w wyroku Sąd Rejonowy - występku spowodowania obrażeń ciała na okres powyżej siedmiu dni, czyli czynu zart. 157 § l k.k.
Przechodząc zaś w nawiązaniu do powyższego do apelacji prokuratora przede wszystkim rację ma oskarżyciel publiczny, iż Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny w oparciu o zebrane dowody, bez błędu opisał zachowanie oskarżonychM. B.iP. B.jako wzięcie udziału w pobiciuJ. M.,S. M.iR. M., ale ewidentnie nieprawidłowo zakwalifikował to zachowanie przestępcze jako wyczerpujące przepisart. 157 § l k.k.
Tą ewidentną pomyłkę Sądu Rejonowego należało więc poprawić, bowiem Sąd II instancji nie znalazł podstaw do jakiejkolwiek zmiany ustaleń faktycznych. Zresztą zauważyć trzeba, iż w uzasadnieniu Sądu co do oceny prawnej zachowania oskarżonychM. B.iP. B.przyjęto już prawidłowo, iż oskarżeni swym zachowaniem wyczerpali znamiona występku zart. 158 § l k.k., zatem Sąd niejako sam przyznał się do omyłkowego zakwalifikowania czynu przypisanego im w wyroku zamiast z powołanego wcześniej przepisu, jako czynu wyczerpującego znamionaart. 157 § l k.k.
Dlatego też Sąd Odwoławczy na podstawieart. 437 § l k.p.k.iart. 456 k.p.k.zmienił zaskarżony wyrok w powyższym zakresie kwalifikując czyn przypisany oskarżonymM. B.iP. B.jako przestępstwo zart. 158 § l k.k.
W pozostałej części zaskarżony wyrok Sąd II instancji utrzymał w mocy. Nie ma bowiem racji skarżący prokurator, iż w wyroku trzeba było bezwzględnie przywołać jako podstawę uniewinnienia oskarżonychJ. M.,S. M.iR. M.przepisyart. 414 § l k.p.k.w zw. zart. 11 § l pkt.2 k.p.k.i w zw. zart. 25 § l k.k.Sąd Rejonowy mógł zamieścić jako podstawę uniewinnienia cytowane przepisy, ale jeżeli tego nie uczynił, zaś z uzasadnienia wyroku jednoznacznie wynika, iż uniewinnił on oskarżonychM.dlatego, że uznał, iż działali oni w obronie koniecznej i tam zacytował wspomniane artykułykodeksu postępowania karnegoikodeksu karnego, nie jest to na tyle bezwzględny błąd, iż wymagał ingerencji w tym zakresie Sądu Odwoławczego i zmiany zaskarżonego orzeczenia. Nie powołanie tych przepisów w wyroku nie miało bowiem wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Wreszcie co do zarzuconego nie zawarcia w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcia o kosztach sądowych w stosunku do oskarżonychM. B.iP. B.prokurator nie mógł skutecznie podnosić tego zarzutu. Zaskarżony wyrok w ogóle bowiem nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach sądowych odnośnie oskarżonych, zatem brak jest przedmiotu zaskarżenia. W tej części apelacja oskarżyciela w ogóle nie może więc zostać rozpoznana, jednakże Sąd Odwoławczy zwraca uwagę na okoliczność, iż Sąd Rejonowy po uprawomocnieniu się wyroku może uzupełnić rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów sądowych w trybieart. 626 § 2 k.p.k.
Reasumując wszystkie powyższe rozważania Sąd Okręgowy w Kielcach jako Odwoławczy orzekł w trybieart. 437 § l k.p.k.iart. 456 k.p.k.jak w wyroku.
O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawieart. 626 § l k.p.k.w zw. zart. 636 § l k.p.k.iart. 8 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych( Dz. U z 1983 r. Nr 49, póz. 223 ze zm. ).