Sąd Okręgowy w Kielcach
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 370/15
Data wyroku: 2015-04-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Opozda-Kałka, Andrzej Ślusarczyk, Jan Klocek

Sygn. akt IX Ka 370/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 kwietnia 2015 roku
Sąd Okręgowy w Kielcach IX Wydział Karny-Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Andrzej Ślusarczyk
Sędziowie: SSO Ewa Opozda-Kałka
SSO Jan Klocek (spr.)
Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Stefańska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Roberta Jagusiaka
po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 roku
sprawyD. N.
oskarżonego o przestępstwo zart. 178a § 4 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Busku Zdroju X Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Pińczowie
z dnia 22 grudnia 2014 roku sygn. akt X K 302/14
zmienia w całości zaskarżony wyrok i uniewinniaD. N.od popełnienia zarzucanego mu czynu a kosztami procesu obciąża Skarb Państwa;
Sygn. akt IX Ka 370/15

UZASADNIENIE
Prokurator Prokuratury Rejonowej w Pińczowie oskarżyłD. N.o to, że w dniu 20 października 2014 roku w miejscowościZ.
S., gminyP.kierował samochodem osobowym markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)znajdując się w stanie nietrzeźwości na poziomie 0,88 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu oraz nie stosując się do orzeczonego w stosunku do niego, prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Busku Zdroju X Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Pińczowie, z dnia 25 lutego 2014 roku, wydanym w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt X K 140/13 zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat, czym wyczerpał znamiona przestępstwa określonego wart. 178a § 4 Kk.
Sąd Rejonowy w Busku- Zdroju X Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Pińczowie wyrokiem z dnia 23 grudnia 2014 roku uznał oskarżonegoD. N.za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia, stanowiącego przestępstwo zart. 178a § 4 Kki za to na podstawieart. 178a § 4 Kkwymierzył mu karę czterech miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 69 § 1, § 2 i § 4 Kkorazart. 70 §1 pkt. 1 Kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoD. N.w punkcie I wyroku kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący trzy lata.
Na podstawieart. 71 § 1 Kkw związku zart. 33 § 1 i 3 Kkwymierzył oskarżonemuD. N.karę grzywny w wysokości czterdziestu stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę dwadzieścia złotych.
Na podstawieart. 42 § 2 Kkiart. 43 § 1 kkorzekł wobec oskarżonegoD. N.środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat.
Na podstawieart. 624 § 1 Kpkzwolnił oskarżonegoD. N.od ponoszenia kosztów sądowych.
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Busku- Zdroju X Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Pińczowie z dnia 23 grudnia 2014 roku wniósł Prokurator Rejonowy w Pińczowie i obrońca oskarżonegoD. N..
Prokurator Rejonowy w Pińczowie na podstawieart. 444 Kpkzaskarżył powyższy wyrok na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej orzeczenia o karze i w oparciu oart. 438 § 4 Kpkwyrokowi temu zarzucił:
- rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec oskarżonegoD. N.poprzez wymierzenie mu za przypisany występek zart. 178a § 4 Kkkary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat, a także orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na zbyt krótki okres, bo jedynie na 3 lata wskutek przecenienia okoliczności łagodzących: młodego wieku, kierowania samochodem w porze i miejscu nie stwarzającym potencjalnego zagrożenia dla innych użytkowników ruchu lądowego, a niedocenienia wymowy i znaczenia okoliczności obciążających, czyli wysokiego stanu nietrzeźwości oskarżonego w chwili kierowania pojazdem, jego dotychczasowej karalności, ignorowania, wyroku Sądu o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, a nadto braku jakichkolwiek szczególnych przesłanek dotyczących osoby oskarżonego, sposobu działania i motywacji mogących uzasadniać orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wymierzonej mu kary pozbawienia wolności, co ostatecznie doprowadziło do wymierzeniaD. N.kary rażąco łagodnej, nie odpowiadającej jej prewencyjnym i wychowawczym celom, nie adekwatnej do wysokiego stopnia szkodliwości czynu i stopnia winy oskarżonego.
Podnosząc przedmiotowy zarzuty prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie względem oskarżonegoD. N.kary 6 miesięcy pozbawienia wolności i zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na 4 lata.
Obrońca oskarżonegoD. N.na podstawieart. 425 Kpk,art. 444 Kpkzaskarżył powyższy wyrok w całości na korzyść oskarżonego i w oparciu oart. 438 pkt 1 i 2 Kpkwyrokowi temu zarzucił:

1
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 178a § 4 Kkpoprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż oskarżony dopuścił się przestępstwa z 178a§ 4 Kkw sytuacji, gdy z treści sentencji wyroku Sądu I instancji wynika, iż Sąd nie przypisał oskarżonemu znamienia kierowania pojazdem „w ruchu lądowym”, które to znamię stanowi niezbędny element przepisanego oskarżonemu przestępstwa

2
obrazę przepisów postępowania tj.art.7 Kpkw zw. zart. 410 Kpkmającej wpływ na treść wyroku, wskutek, dowolnej, nieuwzględniającej zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oceny ujawnionych dowodów, co doprowadziło do bezzasadnego przypisania oskarżonemu zarzucanego mu przestępstwa zart. 178a § 4 Kk, w sytuacji gdy prawidłowa ocena całokształtu ujawnionego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do odmiennych ustaleń faktycznych nie pozwalających na przypisanie oskarżonemuD. N.zarzuconego mu przestępstwa.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca na podstawieart. 427 § 1 Kpkiart. 437 §1 i §2 Kpkwniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu przestępstwa.
Prokurator na rozprawie apelacyjnej ograniczył wniosek Prokuratora Rejonowego o zmianę wyroku poprzez uchylenie rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary.
Sąd Okręgowy w Kielcach zważył:
Apelacja wywiedziona przez obrońcę oskarżonegoD. N.o tyle okazała się zasadna, że doprowadziła do zmiany wyroku Sądu Rejonowego poprzez uniewinnienie oskarżonego od dokonania zarzucanego mu czynu. U podstaw takiej oceny leży trafny zarzut apelacyjny podniesiony przez obrońcę w punkcie 1.
Zasadny jest zarzutu naruszenia prawa materialnego przez Sąd Rejonowy poprzez przyjęcie , iż oskarżony dopuścił się czynu zabronionego określonego w art. 178a § 4 w sytuacji, gdy z treści sentencji wyroku Sądu I instancji wynika, iż Sąd nie przypisał oskarżonemu znamienia kierowania pojazdem „w ruchu lądowym”, które to znamię stanowi niezbędny element przepisania oskarżonemu popełnienie wspomnianego przestępstwa.
Przepisart. 178 a& 4Kkcechuje niejednorodny charakter normatywny, który wymaga najpierw ustalenia że sprawca ponownie realizuje znamiona przestępstwa określone wart. 178a& 1Kk, będąc wcześniej skazanym za to przestępstwo, a następnie wyraża instytucję nadzwyczajnego obostrzenia kary. By jednak zastosować to zaostrzenie wynikające z przypisania oskarżonemu popełnienia czynu zart. 178 a& 4Kk, niezbędne jest uprzednie ustalenie że sprawca w określonym stanie psychomotorycznym prowadził pojazd mechaniczny w ruchu określonym w przepisie, będąc uprzednio już skazanym za przestępstwo zart.178 a& 1Kk. Temu zadaniu Sąd Rejonowy nie sprostał, bowiem powtarzając zarzut za aktem oskarżenia, pominął jedno ze znamion jakim jest określenie rodzaju ruchu , w którym sprawca prowadził pojazd mechaniczny
Znamiona przestępstwa muszą być zamieszczone w sentencji wyroku w opisie przypisanego czynu. Zatem dokładne ustalenie czynu przypisanego przez sąd winno znaleźć się w samym wyroku i powinno obejmować wszystkie elementy czynu mające znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji prawnej.
Opis czynu zawarty w wyroku skazującym nie może pomijać żadnego z tych elementów działania sprawcy, który dla kwalifikacji tej ma istotne znaczenie. Brak wskazania w opisie czynu przypisanego wszystkich znamion danego czynu zabronionego uniemożliwia zakwalifikowanie go jako przestępstwa.
Z samego faktu, że oskarżonyD. N.w miejscowościZ.S., kierował samochodem osobowym nie wynika jednoznacznie, że prowadzenie tego pojazdu mechanicznego miało miejsce w ruchu, jak należy rozumieć z uwagi na rodzaj pojazdu, w ruchu lądowym.
Ustaleń tych w żadnym razie nie można domniemywać. Interpretując sentencję wyroku sądu pierwszej instancji nie można wykluczać poruszania się oskarżonego po podwórzu, gruntach rolnych lub prywatnej posesji, w których to miejscach poruszanie się pojazdem mechanicznym nie może być traktowane jako prowadzenie pojazdu w ruchu lądowym.
Uznać także należy, że przedmiotowy brak w opisie czynu przypisanego nie jest kompensowany stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu aktu oskarżenia oraz w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji.
Słusznie wnosząca apelację powołała się na pogląd Sąd Najwyższy (por. postanowienie z dnia 7 lutego 2012 r. III KK 227/11 ), zgodnie z którym dla przypisania znamion konkretnego przestępstwa, choć nie jest konieczne powtórzenie wyrażeń zastosowanych przez ustawodawcę w jego opisie zamieszczonym w przepisie karnym to jednak niezbędne jest użycie takich określeń zachowania sprawcy czynu zabronionego, które jednoznacznie wypełniają treść elementów składających się na jego ustawową postać. Chodzi zatem o to, aby opis ów odpowiadał znaczeniu wszystkich znamion ustawowych konkretnego przestępstwa. O ile zatem do zaakceptowania było użycie sformułowania „ samochód „ na określenie pojazdu mechanicznego o tyle nieokreślenie znamienia w jakim ruch samochód ten był prowadzony było nie do przyjęcia i skutkowało istotnym naruszeniem prawa materialnego, nie mogącym być konwalidowanym.
W zaskarżonym wyroku nie zastosowano takiego opisu czynu, aby w pełni zostały zawarte znamiona czynu zabronionego. Nie tylko nie posłużono się ustawowym zwrotem „w ruchu lądowym”, ale także nie użyto określenia, które wyczerpałyby całość znamienia zart. 178 § 1 Kk. Nie wskazano bowiem nawet , że sprawca prowadził pojazd po drodze publicznej. Byłoby to o tyle sensowne, że pojęcie ruchu lądowego obejmuje  nie tylko ruch odbywający się i w strefach zamieszkania, ale także na drogach wewnętrznych, na terenach budowlanych i przemysłowych, lotniskach itp., a więc ruch odbywający się w miejscach dostępnych do powszechnego użytku, w tym na drogach. Podobnie zresztąustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowymrozszerza zakres stosowania zasad ruchu na drogach publicznych i odnosi je do innych miejsc, gdzie realnie odbywa się ruch lądowy. Kryterium ruchu lądowego należy więc wiązać nie tyle z formalnym statusem konkretnej drogi, czy też określonego miejsca, lecz z faktyczną dostępnością i rzeczywistym wykorzystaniem tego miejsca dla ruchu pojazdów i innych uczestników, co powoduje powstanie możliwości zagrożenia bezpieczeństwa tego ruchu. Odnotować przy tym trzeba, że w opisie przestępstwa zart. 178a § 1 k.k.ustawodawca posłużył się właśnie szerokim określeniem „ruch lądowy”, w odróżnieniu od regulacji zawartej chociażby w § 2 tego przepisu, gdzie użył znacznie węższego pojęcia drogi publicznej lub strefy zamieszkania. Oznacza to, że w tym drugim wypadku właśnie formalny status drogi, na której odbywa się ruch pojazdów ma istotne znaczenie prawne i determinuje istnienie lub brak jednego ze znamion tego przestępstwa. Zatem, również opis czynu przypisanego powinien zawierać wyraźną identyfikację takiego właśnie statusu miejsca zdarzenia będącego przedmiotem zarzutu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2013 r. II KK 255/09). Skoro jednak Sąd w wyroku nie wskazał w najmniejszym zakresie gdzie lub po czym oskarżony prowadził pojazd , a zatem nie wskazał na niezbędne znamię określone wart. 178a& 4kk, to należało w trybieart. 17& 1. 2)Kpk,art. 414& 1Kpkiart. 437& 1Kpkzmienić w całości zaskarżony wyrok i uniewinnić oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
W związku z tym, z uwagi na brzmienie przepisuart. 436 Kpk, Sąd Odwoławczy ograniczył zakres rozpoznania, bowiem bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania było rozpoznanie drugiego zarzutu zawartego w apelacji obrońcy oskarżonego i zarzutu objętego apelacją oskarżyciela publicznego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu znajdowało uzasadnienie w przepisieart. 632. 2)Kpk.