Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 294/15
Data wyroku: 2015-06-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Orzechowska, Teresa Zawiślak, Mariola Krajewska-Sińczuk
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Bezpieczeństwu W Komunikacji
Podstawa prawna: art. 437§1kpk

Sygn. akt II Ka 294/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Mariola Krajewska - Sińczuk (spr.)

Sędziowie:

SSO Grażyna Orzechowska
SSO Teresa Zawiślak

Protokolant:

sekr. sądowy Agnieszka Wierzbicka

przy udziale Prokuratora Andrzeja Michalczuka
po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2015 r.
sprawyP. S. (1)
oskarżonego o przestępstwo zart. 177 § 2 kk
na skutek apelacji, wniesionych przez oskarżonego i jego obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim
z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt II K 14/15
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, uznając obie apelacje za oczywiście bezzasadne; zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 280 zł tytułem kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Sygn. akt II Ka 294/15

UZASADNIENIE

P. S. (1)został oskarżony o to, że w dniu 04 czerwca 2011 r. w miejscowościP.gm.S., woj.(...)umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż kierując ciągnikiem rolniczymm-ki U. (...)nr rej. (...)z doczepionym ładowaczem czołowymT. (...)bez wymaganych uprawnień, nie zachował wymaganej ostrożności podczas wyjeżdżania z drogi gruntowej usytuowanej po lewej stronie jezdni na ul.(...)i włączenia się do ruchu, nie upewniając się, że może manewr ten wykonać bezpiecznie i wyjeżdżając na jezdnię doprowadził do zderzeniaz nadjeżdżającym z prawej strony samochodem osobowym m-kiC. (...)nr rej. (...)kierowanym przezW. R., wskutek czego pasażerka samochoduC.małoletniaD. T.doznała obrażeń ciała w postaci krwiaka nadtwardówkowego okolicy skroniowej i ciemieniowej po stronie lewej, obrzęku mózgu, stłuczenia mózgu okolicy płata czołowego prawego i lewego, zła­mania kości skroniowej i ciemieniowej lewej, złamania ściany przedniej zatoki szczękowej prawej, złamania ściany tylno- bocznej prawej zatoki szczękowej z prze­miesz­czeniem, złamania prawego wyrostka jarzmowego, skurczu oskrzeli powi­kłanego nagłym zatrzymaniem krążenia, stłuczenia płuca lewego, skręcenia kręgosłupa szyjnego, licznych otarć naskórka i rany ciętej okolicy stawu skokowego prawego, stanowiących chorobę realnie zagrażającą życiu,

tj. o czyn zart. 177 § 2 k.k.
Wyrokiem z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II K 14/15, Sąd Rejonowyw Sokołowie Podlaskim:

I
oskarżonego

P. S. (1)w ramach zarzucanego mu czynu uznał za winnego tego, że w dniu 04 czerwca 2011 r. w miejscowościP., gm.S., woj.(...)nieumyślnie naruszył zasady bezpie­czeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż kierując ciągnikiem rolniczymmarki U. (...)nr rej. (...)z doczepionym ładowaczem czołowymT. (...)nie zachował szczególnej ostrożności podczas włączania się do ruchuz drogi polnej na jezdnię ul.(...), nie upewniając się w sposób dostateczny, pomimo braku pełnej widoczności, czy może manewr ten wykonać bezpiecznie, na skutek czego, wyjeżdżając na jezdnię, nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu nadjeżdżającemu z prawej strony samochodowi osobowemu markiC. (...)nr rej. (...), wskutek czego doszło do zderzenia pojazdów, w wyniku czego pasażerka samochodu markiC. (...)nr rej. (...)małoletniaD. T.doznała obrażeń ciała w postaci krwiaka nadtwardówkowego okolicy skroniowej i ciemieniowej po stronie lewej, obrzęku mózgu, stłuczenia mózgu okolicy płata skroniowego prawego i lewego, stłu­czenia mózgu okolicy płata czołowego prawego i lewego, złamania kości skroniowej i ciemieniowej lewej, złamania ściany przedniej zatoki szczękowej prawej, złamania ściany tylno- bocznej prawej zatoki szczękowej z prze­mieszczeniem, złamania prawego wyrostka jarzmowego, skurczu oskrzeli powikłanego nagłym zatrzymaniem krążenia, stłuczenia płuca lewego, skręcenia kręgosłupa szyjnego, licznych otarć naskórka i rany ciętej okolicy stawu skokowego prawego, stanowiących chorobę realnie zagrażającą życiu; tj. czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 177 § 2 k.k.i za ten czyn na podstawieart. 177§ 2 k.k.wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 2 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby lat 3;

III
na podstawieart. 71 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonego grzywnę w wysokości80 stawek dziennych, ustalając na podstawieart. 33 § 3 k.k.wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10,00 zł;

IV
zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowejD. T.kwotę 1.428,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

V
zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 260,00 zł tytułem opłaty oraz obciążył go wydatkami postępowania w ¼ części, tj. w kwocie 2.263,43 zł, w pozostałej części wydatkami postępowania obciążając Skarb Państwa.

Apelacje od przedstawionego wyżej wyroku wywiedli oskarżonyP. S. (1)i jego obrońca.
P. S. (1)zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu:

1
obrazęart. 7 k.p.k.poprzez:

a
dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodóww postaci opinii biegłych sądowych wywołanych w niniejszej sprawie i wbrew niezakwestionowanej opinii biegłego dr. inż.K. J., wydanej po uprzednim przeprowadzeniu eksperymentu procesowego na miejscu zdarzenia, wybranie z każdej z tych opinii w sposób całkowicie dowolny i pozbawiony logicznego powiązania kwestii uzasadniających skazanie mimo, że kwestie, które posłużyły Sądowi do wydania wyroku skazującego – zostały ostatecznie wykluczone przez opinie biegłego sądowegoK. J.. Wnioski ostateczne opinii tego biegłego sądowego wskazują na:

(k. 561)„Kierujący ciągnikiem rolniczym, pomimo, że w chwili zaistnienia wypadku nie posiadał uprawnień kategorii T, nie przyczynił się do zaistniałego wypadku drogowego będącego przedmiotem opinii uzupełniającej sporządzonej po przeprowadzeniu eksperymentu”,
(k. 559„…należy wskazać, iż kierujący ciągnikiem dopełnił warunku szczególnej ostrożności (art. 17 ust. 2 p.r.d.), wjeżdżał na jezdnię z minimalną prędkością (około 3 km/h) wykorzystując możliwości ciągnika i uwzględniając konfigurację terenu (roślinność, możliwość wjazdu po skosie), w sposób nieznaczny przekraczając kołem przednim lewym oś jezdni”,

„W sytuacji jak z eksperymentu i ruchuC.prawym (właściwymdla swojego kierunku ruchu) pasie do kontaktu pojazdów nie doszłoby,nie zaistniałby w tym miejscu i czasie wypadek z udziałem tych pojazdów…”.

(k. 560)„Eksperyment dowiódł, że kierującyC., nawet poruszającsię lewym dla swojego kierunku pasie drogi, mógł dostrzec łyżkę ładowaczaze znacznej odległości. Odległość ta była większa niż około 100 m (w czasie eksperymentu została zmierzona)",

„Jak wskazano w opinii zasadniczej z akt sprawy nie wynikają żadne logicznei merytorycznie uzasadnione przesłanki do jazdyC.-a lewym dla swojego kierunku ruchu pasem jezdni”.

(k. 561)„Stąd logicznym i uzasadnionym wnioskiem jest, że to kierujący samochodemC.był sprawcą wypadku drogowego w dniu 4.06.2011 r.w miejscowościP., w którym poszkodowane zostały dzieci przewożonew warunkach niezgodnych z zasadami opisanymi w p.r.d.”
b)całkowite pominięcie opinii ww. biegłegoJ., który stwierdził, że to kierującyC.przekroczył oś jezdni, przekroczył dopuszczalną w terenie zabudowanym prędkość i bezpośrednią przyczyną zaistnienia wypadku drogowego była jazda kierującegoC.niewłaściwym pasem ruchu,
2.obrazęart. 7 k.p.k.w postacidokonania dowolnej, a nie swobodnej oceny dowoduw postaci oceny wyjaśnień oskarżonego, który wbrew stanowisku Sądu, złożył niebudzące wątpliwości wyjaśnienia, w których m.in. przed włączeniem się do ruchu:
-obserwował ulicę, na którą miał zamiar wjechać,
-zatrzymał się, spojrzał w lewo i prawo upewniając się, że może włączyć się do ruchu,
-następnie powoli zaczął wjeżdżać ciągnikiem (prędkość około 3 km/h)z zamiarem wykonania manewru skrętu w prawą stronę,
3. błąd w ustaleniach faktycznychprzyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku polegający na uznaniu, że oskarżony popełnił zarzucany mu czyn w sytuacji,gdy zebrane w sprawie dowody, przeprowadzony eksperyment procesowy i jedno­znaczna opinia biegłego (uzupełniająca – wydana po eksperymencie procesowym), w tym przesłuchanie przed sądem biegłego dr. inż.K. J.świadczą o sprawstwieW. R.– kierowcy samochoduC.,co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego skazaniaP. S. (1).
4.rażącenaruszenie prawa materialnego, tj.art. 177 § 2 k.k.poprzez bezpodstawne i wbrew materiałowi dowodowemu przypisanie oskarżonemu znamion czynu opisanego w tym przepisie,
5.rażącenaruszenie prawa materialnego, tj.prawa o ruchu drogowym,a w szczególności:
a) normy zawartej wart. 16 ust. 1 – 4 ustawy prawo o ruchu drogowymstatuującymzasadę ruchu prawostronnego,
b) normy zawartej wart. 20 ust. 1a pkt d ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawoo ruchu drogowym,
c) normy zawartej wart. 19 ust. 1 prawa o ruchu drogowym,
d) normy zawartej wart. 30 ust. 1 prawa o ruchu drogowym.
W następstwie tak sformułowanych zarzutów odwołujący się wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpo­znania.
Alternatywnie,P. S. (2)zarzucił wyrokowi Sądu Rejono­wego:

1
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.art. 4,5 § 2, 7 i 410 k.p.k.polegającą na naruszeniu zasady, iż organy prowadzące postę­powanie powinny brać pod uwagę okoliczności przemawiające zarówno na ko­rzyść, jak i niekorzyść oskarżonego, iż niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów,

2
błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyroku, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na niesłusznym uznaniu, wbrew zebranemu w niniej­szej sprawie materiałowi dowodowemu, iż oskarżony dokonał czynu mu przypi­sywanego, gdy przeczy temu materiał dowodowy, opinia biegłego dr. inż.K. J. (1)wydana po eksperymencie procesowym, jak również zeznania świadków obrony oraz ojca oskarżonego,

3
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za jego podstawę, a mających wpływ na treść wyroku przez ustalenie na podstawie nieprawidłowej oceny dowodów,że oskarżony „czynem swoim wyczerpał dyspozycjęart. 177 § 2 k.k.”.

W następstwie takich zarzutów odwołujący się wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie zaś o uchylenie wyrokui przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
ObrońcaP. S. (2)zaskarżył wyrok Sądu Rejonowegow całości, zarzucając mu:

1
obrazę przepisów postępowania karnego, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.:

⚫

art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowoduw postaci opinii biegłych z zakresu rzeczoznawstwa samochodowegoS. M.iW. M., którą sąd uznał za rzetelną i wiarygodnąi na której podstawie przyjął, żeP. S. (1)naruszył zasady bez­pie­czeństwa w ruchu drogowym, podczas gdy ta opinia zawiera błędy, zarówno w zakresie poczynionych ustaleń, jak również dyskwalifikująceją naruszenie procedury karnej, polegające na: zignorowaniu w niej obowiązującej na drodze zasady ograniczonego zaufania i przyjęciu zasady bezwzględnej nieufności co jest sprzeczne zart. 4 prawa o ruchu drogowym, błędnym ustaleniu prędkości samochoduC.na poziomie 67 km/h, oparciu się na zeznaniachP. S. (1), które złożył w postępowaniu przygo­towawczym w charakterze świadka (k. 12 – 13v) przed postawieniem mu zarzutów, jak również pomimo tego, że co do wniosków końcowych jest sprzeczna z pozostałymi opiniami wywołanymi w sprawie – co wskazuje,że opinia ta została sporządzona nieprofesjonalnie i z naruszeniem obowiązującej procedury,

art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodóww postaci opiniiK. J., poprzez dowolne wybranie z niej kwestii potwierdzających koncepcje Sądu odnośnie przypisania oskarżonemu winy, podczas gdy biegły ten w swoich ostatecznych wnioskach, po przepro­wadzeniu eksperymentu procesowego, w sposób niepozostawiający żadnych wątpliwości wskazał, żeP. S. (1)nie przyczynił się do zaistnienia wypadku drogowego, dopełnił zachowania warunku szczególnej ostrożnościa fakt przekroczenia przez niego lewym przednim kołem osi jezdni nie miał wpływu na zaistnienie wypadku. Dodatkowo Sąd kompletnie zignorował opinię biegłego o tym, że to kierującyC., poprzez swoją nieprawidłową technikę jazdy bezpośrednio doprowadził do zaistnienia przedmiotowego wypadku,

art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowoduw postaci wyjaśnień oskarżonegoP. S. (1), który konsekwentnie wskazywał w swoich wyjaśnieniach, zarówno w czasie przesłuchania w toku postępowania przygotowawczego, jak również na rozprawie, że przed wje­chaniem na drogę asfaltową sprawdzał w luce pomiędzy drzewami i zaroślami, czy obydwa pasy ruchu są wolne oraz, że zatrzymał ciągnik przy krawędzi asfaltu, a następnie wychylił się z kabiny, aby lepiej widzieć drogę, po czym nie widząc innych pojazdów włączył się do ruchu, a pomimo to, Sąd nie posiadając żadnego dowodu, który by przeczył takiemu zachowaniu oskarżonego, przyjął, żeP. S. (1)wjechał na drogę asfaltową nie zatrzymując się,

art. 5 § 2 k.p.k.poprzez przyjęcie niekorzystnej dla oskarżonego wersji zdarzenia w zakresie niezachowania przez niego należytej ostrożności w czasie włączania się do ruchu, pomimo, że Sąd nie dysponował żadnym dowodem pozwalającym na dokonanie stanowczych ustaleń faktycznych w kwestii tego, czy oskarżony zatrzymał się przed wjazdem na drogę asfaltową czy też nie, czym naruszył obowiązującą, zgodne z tym przepisem, zasadęin dubio pro reo,

które to naruszenia doprowadziły Sąd do

2
błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, który polega na ustaleniu, żeP. S. (1)naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że nie zachował szczególnej ostrożności w trakcie włączania się do ruchu lądowego, podczas gdy zebranew sprawie dowody w szczególności wyjaśnienia oskarżonego oraz opinie biegłychJ. K.orazK. J.jasno wskazują, żeP. S. (1)dopełnił zachowania warunku szczególnej ostrożności, a sprawcą wy­padku drogowego był kierujący samochodemC., gdyż gdyby poruszał sięna drodze prawidłowo do zdarzenia by nie doszło.

W następstwie tak sformułowanych zarzutów obrońca wniósł o zmianę zaskar­żonego wyroku i uniewinnienieP. S. (1)od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego wyroku w całościi przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
W toku rozprawy odwoławczej obrońca oskarżonego poparł obie apelacje, zarówno swoją, jak i oskarżonego oraz wnioski w nich zawarte. Oskarżony poparł swą apelację osobistą oraz apelację obrońcy i zawarte w nich wnioski. Prokurator wniósło nieuwzględnienie obu apelacji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje wywiedzione przez oskarżonegoP. S. (1)i jego obrońcę okazały się bezzasadne i to w stopniu oczywistym.
W wyprzedzeniu zasadniczej części rozważań podkreślić trzeba, że treściowy związek zarzutów podniesionych przez oskarżonego i jego obrońcę nakazał łączne rozpoznanie wniesionych przez nich środków odwoławczych.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż realia sprawyP. S. (1), w tym także technika jazdy przyjęta przezW. R., nakazują stwierdzenie, że odpowiedzialność karna oskarżonego może opierać się wyłącznie na konstrukcji związanej ze współprzyczynieniem się uczest­ników ruchu drogowego do wypadku komunikacyjnego. Celem zapewnienia klarownego toku dalszych wywodów, zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że warunkiem współodpowiedzialności uczestników ruchu za występek zart. 177 k.k.jest stwierdzenie, w odniesieniu do każdego z nich z osobna, że w sposób zarzucalny naruszył on, chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu, a także,że pomiędzy jego zachowaniem, a zaistniałym wypadkiem istnieje powiązanie przyczynowe oraz tego, że istnieje normatywna podstawa do przyjęcia, iż zachowanie uczestnika ruchu powiązane przyczynowo z wypadkiem zasługuje z kryminalno- politycznego punktu widzenia na ukaranie. Ten ostatni wyznacznik odpowiedzialności należy oceniać natomiast według kryterium, w myśl którego przypisywalny jest tylko taki skutek, który został przez danego uczestnika ruchu spowodowany w wyniku sprowadzenia przezeń niedozwolonego niebez­pieczeństwa (ryzyka) jego powstania albo istotnego zwiększenia ryzyka już istniejącego (a będącego np. wynikiem zachowania innego współuczestnika ruchu) – oczywiście w razie zrealizowania się tego właśnie niebezpieczeństwa (ryzyka) w postaci skutku spełniającego znamiona typu czynu określonego wart. 177 § 1 lub 2 k.k.(videwyrok Sądu Najwyższegoz 8 kwietnia 2013 r., II KK 206/12, LEX nr 1311397). W tym stanie rzeczy uchybienie przezW. R.konkretnym zasadom bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie mogło mieć wpływu na odpowiedzialność karnąP. S. (1), tak, jak chce tego ten skarżący. W tym kontekście chybionym jest również podnoszenie przez oskarżonego, iż w toku postępowania przygotowawczego nie zabezpieczono pojazduC. (...)onr rej. (...)celem przeprowadzenia dalszych badań, zwłaszcza w zakresie sprawności układu hamulcowego tego samo­chodu.
W związku z powyższym, warunkiem wstępnym rozważań w przedmiocie odpowiedzialności karnejP. S. (1)było zrekonstruowanie treści tych zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, które tenże winien respektowaćw inkryminowanym czasie. Lektura wywodów zawartych w środkach odwoławczych prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej materii apelujący dążą do nieupraw­nionego zredukowania obowiązków obciążających oskarżonego w czasie bezpo­średnio poprzedzającym zdarzenie z dnia 4 czerwca 2011 r. W przekonaniu Sądu Okręgowego, bezpodstawnym jest bowiem łączenie zawartości treściowej szczególnej ostrożności w rozumieniuart. 2 pkt 22 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawoo ruchu drogowym(tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.; dalej: p.r.d.), do zachowania którejP. S. (1)był obowiązany w związkuz manewrem włączania się do ruchu (art. 17 ust. 2 p.r.d.), z zawartością treściową zasady ograniczonego zaufania (art. 4 p.r.d.). Zważyć trzeba, że szczególną ostrożnością z art. 2 pkt 22 p.r.d. jest ostrożność polegająca na zwiększeniu uwagi i dostosowaniu zachowania uczestnika ruchu do warunków i sytuacji zmieniających się na drodze, w stopniu umożliwiającym odpowiednio szybkie reagowanie, zaś wypro­wadzana z art. 4 p.r.d. zasada ograniczonego zaufania sprowadza się do stwierdzenia, że uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze mają prawo liczyć, że inni uczestnicy tego ruchu przestrzegają przepisów ruchu drogowego, chyba że okolicz­ności wskazują na możliwość odmiennego ich zachowania. W tym kontekście podkreślić trzeba, że konieczność respektowania zasady racjonalności ustawodawcy nie pozwala na utożsamianie zakresu obowiązków, o których mowa w art. 2pkt 22 p.r.d. oraz w art. 4 p.r.d., a tym samym nakazuje przyjąć, w świetle treści tychże przepisów, że obowiązki spoczywające na kierowcy w sytuacjach objętych koniecznością zachowania szczególnej ostrożności są szersze niż w sytuacjach objętych zasadą ograniczonego zaufania z art. 4 p.r.d. Nie bez znaczenia dla przyjęcia zapatrywania wskazanej treści pozostaje przy tym unormowanie art. 3 ust. 1 p.r.d.,w myśl którego uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani m.in. do zachowania szczególnej ostrożności, gdy ustawa tego wymaga. Reasumując stwierdzić trzeba, że gdyby zasada ograniczonego zaufania z art. 4 p.r.d. limitowała zakres obowiązków składających się na szczególną ostrożność w rozumieniu art. 2 pkt 22 p.r.d., to wprowadzenie ostatniego z wymienionych przepisów, a także art. 3 ust.1 p.r.d., byłoby zbędne. Założenie takowe byłoby zarazem równoznaczne z deko­dowaniem przynajmniej części zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym w oparciuo wykładnięper non est. Zamykając rozważania w przedmiotowej materii nadmienić należy, że na treściową niezależność zasady ograniczonego zaufania i obowiązku zachowania szczególnej ostrożności wskazuje pośrednio również orzecznictwo Sądu Najwyższego, w którym wymaga się od kierującego pojazdem- od momentu utraty zaufania - szczególnej ostrożności (videwyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego1975 r., VI KRN 135/75, GP 1976, Nr 23, s. 6, wyrok Sądu Najwyższego z 8 listopada 1974 r., Rw 525/74, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z 10 września 1992 r.,III KRN 118/92, niepubl.). W tym stanie rzeczy i z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 17 ust. 2 p.r.d. kierujący pojazdem, włączając się do ruchu jest obowiązany zachować szczególną ostrożność oraz ustąpić pierwszeństwa innemu pojazdowi lub uczestnikowi ruchu, trzeba się zgodzić z Sądem Rejonowym, o ile wskazuje on, iż kierujący pojazdem, który włącza się do ruchu ma bezwzględny obowiązek zachowania szczególnej ostrożności i upewnienia się, czy drogą, na którą zamierza wjechaćnie porusza się nie tylko inny pojazd, ale również czy nie istnieją jakiekolwiek inne powody, dla których włączenie się do ruchu będzie stanowiło zagrożenie dla jego bezpieczeństwa (k. 662v). Niemożliwym było tym samym zaakceptowanie tych wniosków biegłegoJ. K., które zostały oparte na przeciwstawnym założeniuw przedmiocie wzajemnych relacji obowiązków płynących z konieczności zachowania szczególnej ostrożności i zasady ograniczonego zaufania. Jedynie na marginesiei abstrahując od całokształtu powyższego stwierdzić należy, że na zakres obowiązków obciążającychP. S. (1)nie mogłoby wpłynąć nawet założenie współ­kształtowania obowiązku szczególnej ostrożności przez zasadę ograniczonego zaufania- jak przyj­muje się w orzecznictwie, przekroczenie przepisów przez innego użytkownika drogi zwalnia- zgodnie z zasadą ograniczonego zaufania- osobę prze­strze­gającą przepisów od odpowiedzialności, wtedy gdy m.in. nie mogła przekroczenia ze strony współu­czestnika ruchu zauważyć lub przewidzieć (videwyrok Sądu Najwyższego z 25 maja 1995 r., II KRN 52/95, LEX nr 20787). Z wyjaśnień samego oskarżonego wynika natomiast, że technika jazdy przyjęta przezW. R.w miejscowościP.była wykorzy­stywana stosunkowo szeroko (k. 258v).
Zajęcie zaprezentowanego wyżej stanowiska w przedmiocie zakresu obo­wiązków obciążającychP. S. (1)w inkryminowanym czasie umożliwiło Sądowi Okręgowemu odniesienie się do tych tez odwołujących się,w których, przez wysunięcie zarzutu obrazyart. 7 k.p.k., zmierzają oni do zakwe­stionowania ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Rejonowy. Nadmienićw tym kontekście należy, że niewłaściwym było równoczesne wystąpienie przez obrońcę z zarzutami obrazyart. 7 k.p.k.iart. 5 § 2 k.p.k.Nie można zasadnie stawiać zarzutu obrazy ostatniego z wymienionych przepisów, podnosząc wątpliwości strony co do treści ustaleń faktycznych, bowiem dla oceny, czy nie została naruszona zasadain dubio pro reo, istotne jest jedynie to, czy orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął te wątpliwości na niekorzyść oskarżonego. Jeżeli z materiału dowodowego sprawy wynikają różne wersje wydarzeń, to nie jest to równoznacznez istnieniem niedających się usunąć wątpliwości w rozumieniuart. 5 § 2 k.p.k.,bo w takim wypadku sąd orzekający zobowiązany jest do dokonania ustaleńna podstawie swobodnej oceny dowodów i dopiero wówczas, gdy wątpliwości nie zostaną usunięte, należy tłumaczyć je na korzyść oskarżonego (videwyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 5 kwietnia 2007 r., II AKa 30/07, LexPolonicanr 1797761). W tym stanie rzeczy wskazanie na obrazęart. 5 § 2 k.p.k.mogło być rozpatrywane jedynie w kategoriach zarzutu ewentualnego.
Apelujący nie mają racji, jeżeli kwestionują pierwszoinstancyjną ocenę materiału dowodowego. Motywy tej oceny zostały przedstawione w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i analiza przytoczonych tam argumentów wskazuje, że Sąd Rejonowy dochował wymogówart. 7 k.p.k., a skoro tak, to Sąd Okręgowy nie jest władny podważyć jego rozumowania i wysnutych na tej podstawie, ostatecznych, wniosków.
Przede wszystkim obrońca nie ma racji, o ile kwestionuje prawidłowość oceny opinii biegłych z zakresu rzeczoznawstwa samochodowegoS. M.iW. M.. Mimo, że wymienieni biegli, opiniując po raz pierwszy (k. 124- 138) zawarli w treści swej ekspertyzy informacje w przedmiocie zatrzymania się bezpośrednio przed ul.(...)pozyskane w drodze przesłuchaniaP. S. (1)w charakterze świadka (k. 130), to okoliczność ta nie mogła mieć jakiegokolwiek wpływu na treść wyroku, albowiem nie była wyłączną podstawą wniosku biegłych. Zważyć należy, że z poczynionej we wspomnianej ekspertyzie oceny zachowania kierującego ciągnikiemU. (...)z urządzeniem załado­wawczymT. (...)(k. 133) wynika, że biegli przyjęli, iżP. S. (1)miał możliwość dostrzec i rozpoznać sytuację na drodze od momentu, gdy kabina ciągnika znalazła się na wysokości drzew. Ustalenie takowej treści zostało poczynionew oparciu o szkice SM1 i SM2, przy czym szkic SM1 został sporządzonyna podstawie uwidocznionych śladów na jezdni i opisanych w protokole oględzin miejsca wypadku (k. 8- 11v), uszkodzeń pojazdów uczestniczących w wypadkuoraz wymiarów geometrycznych drogi. W toku rozprawy głównej w dniu 17 sierpnia 2012 r. biegłyS. M.(k. 286v) stwierdził natomiast, że ze zgromadzonej dokumentacji fotograficznej wynika, iż bezpośrednio przy krawędzi jezdni znajdowała się wysoka trawa, która nie utrudniała widoczności z prawej strony i dlatego też nie było tak, żeP. S. (1)z uwagi na nią mógłby być zaskoczony obecnością samochodu markiC. (...). Analogiczne wnioski płyną zarazemz rezultatów przeprowadzonego eksperymentu procesowego. Sąd Rejonowy (k. 657) słusznie zaakcentował przy tym, że z materiału video, zarejestrowanego podczas wspo­mnianego eksperymentu procesowego wynika, że gdyby oskarżony faktycznie zatrzymał się bezpośrednio przed ul.(...)to mógłby dostrzec wspomniany samochód. Dokumentacja fotograficzna z miejsca zdarzenia także wskazuje, że gdybyP. S. (1)bacznie obserwował jezdnię w trakcie wjeżdżaniana ul.(...), to dostrzegłby samochód markiC. (...)dostatecznie wcześnie(k. 314- 325). Tożsame wnioski płyną z materiału poglądowego zgromadzonegow trakcie eksperymentu procesowego (k. 531- 533). Skoro zatem trzeba przyjąć,że oskarżony miał możliwość obserwacji tego fragmentu ul.(...)w który zamierzał skręcić, to wobec zaistnienia wypadku należy uznać, że obserwacji takowej zaniechał. Założenie przeciwstawne jest nieprawdopodobne, albowiem uznanie,żeP. S. (1)zatrzymał prowadzony przez siebie ciągnik,a następnie wychylił się z kabiny celem zbadania sytuacji na drodze, byłoby równoznaczne ze stwierdzeniem, że zdecydował się na kontynuację swego manewru, pomimo dostrzeżenia nieprawidłowej techniki jazdy przyjętej przez prowadzącego samochód osobowy markiC. (...). W odniesieniu do oceny opinii biegłychz zakresu rzeczoznawstwaS. M.iW. M.stwierdzić trzeba, że na aprobatę nie zasłużyły również te tezy obrońcy, w których wskazał on na zignorowanie przez biegłych zasady ograniczonego zaufania i przyjęcie w jej miejsce zasady bezwzględnej nieufności, a także podkreślił, iż opiniujący błędnie ustalili prędkość samochoduC.na poziomie 67 km/h. W odniesieniu do pierwszegoze wskazanych zagadnień wystarczającym będzie ponowne zaznaczenie, że zawartość treściowa obowiązku zachowania szczególnej ostrożności nie jest współkształtowana przez zasadę ograniczonego zaufania. W odniesieniu do kwestii prędkości samochodu markiC.konieczne jest natomiast podkreślenie, że w tym zakresie opinia została negatywnie zweryfikowana przez Sąd Rejonowy. Rozważania poczynione w przed­miocie toku rozumowania, który doprowadził Sąd Rejonowy do przekonania,żeP. S. (1)nie zatrzymał się bezpośrednio przed ul.(...)
i nie obserwował bacznie drogi, w którą zamierzał skręcić, sprawiły, iż zupełnie chybionymi były także te tezy obrońcy, w których powoływał się on na brak dowodów przeczących przeciwstawnym twierdzeniom oskarżonego.
Wbrew zapatrywaniomP. S. (1), o nieprawidłowościach w wartościowaniu wywołanych w sprawie opinii biegłych nie stanowi już fakt wystę­powania sprzeczności pomiędzy wnioskami wyprowadzonymi przez poszcze­gólnychz nich. Każdy z biegłych wyraża bowiem swoją opinię autonomicznie, a rzeczą sądu jest jej ocena i jeśli tylko nie nosi ona cech dowolności, to pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k.Same sprzeczności co do wyprowadzonych wniosków opinii sporzą­dzonych przez różnych biegłych nie stwarzają jeszcze automatycznie konieczności wywołania kolejnej opinii, aby je usunąć, ponieważ mogą i powinny być ocenione przez organ procesowy przy zastosowaniu wymogów składających się na zasadę swobodnej oceny dowodów (

    videpostanowienie Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2012 r., II KK 261/12, LEX nr 1418888,

    analogicznie: wyrok Sądu Apelacyjnegow Katowicach z 23 października 2008 r., II AKa 302/08, LEX nr 487578). W ocenie Sądu Odwoławczego, apelujący nie mają racji, o ile wskazują na bezpodstawne zdyskredytowanie przez Sąd I instancji niektórych wniosków sformułowanych przez biegłegoK. J.. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje bowiem, że Sąd Rejonowy w sposób logiczny (k. 661) wykazał niemożność podzielenia tego zapatrywania biegłego, w którym założył on nieprzyczynienie się przez kierującego ciągnikiem do zaistnienia wypadku drogowego (k. 563). Zaak­centować w tym miejscu trzeba, że jedną z zasadniczych podstaw przytoczonego twierdzenia było skonstatowanie przez wymienionego, iż oskarżony dochował warunku szczególnej ostrożności, albowiem wjeżdżał na jezdnię z minimalną prędkością (około 3 km/h) wykorzystując możliwości ciągnika i uwzględniając konfigurację terenu (roślinność, możliwość wjazdu po skosie), w sposób nieznaczny przekraczając kołem przednim lewym oś jezdni (k. 561). Sąd I instancji słusznie podkreślił w tym zakresie, że przewartościowanie pierwotnego i przeciwstawnego wniosku w oparciu o enigmatycznie wskazany „kontekst przeprowadzonego eksperymentu” nie mogło zostać uznane za wystarczającą argumentację dla tak poważnej zmiany stanowiska, albowiem eksperyment nie doprowadził do zmiany wcześniej poczynionych przez biegłego ustaleń faktycznych. W uzupełnieniu powyż­szego zaznaczyć trzeba, że wzmiankowane uprzednio rezultaty eksperymentu proce­sowego, a także zaprodukowany w jego trakcie materiał poglądowy, nie pozwalająw szczególności na podzielenie twierdzenia o należytym uwzględnieniu przez oskarżonego konfiguracji terenu, w tym zwłaszcza występującej na nim roślinności. Jak podkreślano wyżej, mimo występowania tejże roślinności, było możliwym przeprowadzenie rzetelnego badania sytuacji drogowej na ul.(...)Kończąc rozważania w przedmiocie prawidłowości wartościowania opinii biegłegoK. J. (1)zaakcentować trzeba, że wywody skarżących w tym zakresie mają charakter czysto polemiczny. Apelujący nie przedstawili jakiejkolwiek rzeczowej argumentacji podważającej prawidłowość zaprezentowanego wyżej toku rozumowania Sądu Rejonowego, w zasadzie poprzestając na przywołaniu treści wniosków wspo­mnianego biegłego i podkreśleniu ich jednoznacznego charakteru.
Z uwagi na swój zupełnie gołosłowny charakter z aprobatą nie mogło spotkać się również to twierdzenieP. S. (1), w którym podnosił on nie­pra­widłowość tzw. czynności technicznych przeprowadzonych na miejscu zdarzenia przez funkcjonariusza PolicjiP. W..
Z tych wszystkich względów ocena materiału dowodowego poczyniona przez Sąd Rejonowy nie nosi cech dowolności. Jak wykazano wyżej, rezultaty tejże oceny nie pozwoliły na sformułowanie pozytywnego wniosku w przedmiocie wystąpienia niedających się usunąć wątpliwości (art. 5 § 2 k.p.k.) w odniesieniu do tego,czy oskarżony zatrzymał się przed wjazdem na drogę asfaltową. Sąd Okręgowy nie odnalazł zarazem podstaw dla uwzględnienia podniesionego przezP. S. (1)zarzutu obrazyart. 410 k.p.k.Z uwagi na brak jakiejkolwiek argumentacji apelującego w tym zakresie, możliwym w tym miejscu jest jedynie podkreślenie, żeart. 410 k.p.k.nakazujący uwzględnienie całokształtu okoliczności ujawnionych na rozprawie, nie może być rozumiany w ten sposób, że każdy z przepro­wadzonych dowodów ma stanowić podstawę ustaleń sądu. Byłoby to oczywiście niemożliwe, gdy z różnych dowodów wynikają wzajemnie sprzeczne okoliczności. Nie można więc upatrywać uchybienia w tym, iż pewne dowody nie stanowiły podstawy ustaleń, jeżeli sąd rozważył je i ocenił ich znaczenie w sposób określonywart. 7 k.p.k.(

    podobnie:wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 6 marca 2014 r.,II AKa 279/13, LEX nr 1496157). Wobec bezskuteczności wysuniętych przez skarżących zarzutów obrazy prawa procesowego, bezprzedmiotowym było podda­wanie analizie zarzutu obrazyart. 4 k.p.k.
Globalna kontrola zaskarżonego orzeczenia nie doprowadziła również Sądu Okręgowego do tezy o zaistnieniu w sprawie błędu w ustaleniach faktycznych. Ustalając stan faktyczny na podstawie zgromadzonych dowodów, Sąd Rejonowy nie pominął wynikających z nich faktów (okoliczności) istotnych w sprawie, ani też nie ustalił faktów, które wcale z konkretnych dowodów nie wynikają lub wynikają,lecz zostały przeinaczone.
Prawidłowość pierwszoinstancyjnych ustaleń faktycznych umożliwiła Sądowi Odwoławczemu ustosunkowanie się do podniesionego przez oskarżonego, a pośrednio również przez jego obrońcę, zarzutu obrazy prawa materialnego, tj.art. 177 § 2 k.k.
Wbrew zapatrywaniom apelujących, zrekonstruowany stan faktyczny w pełni uzasadnia twierdzenie, że w dniu 4 czerwca 2011 r.P. S. (1)wyczerpał dyspozycjęart. 177 § 2 k.k.
Przekładając na realia niniejszej sprawy rozważania zaprezentowane na wstę­pie, w ślad za Sądem Rejonowym, podkreślić należy, że niezatrzymanie się przez oskarżonego bezpośrednio przed jezdnią ul.(...)i nieupewnienie się przezeń co do sytuacji drogowej w chwili podjęcia manewru włączania się do ruchu, stanowiło o naruszeniu zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez uchybienie obowiązkowi zachowania szczególnej ostrożności, a w konsekwencji nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu (art. 17 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 22 p.r.d.) nieprawidłowo poruszającemu się samochodowi osobowemu markiC. (...). Wymóg zachowania szczególnej ostrożności w trakcie włączania się do ruchu oznacza bowiem obowiązek ciągłeji intensywnej obserwacji drogi, a zwłaszcza tej części jezdni, którą kierujący zamierza zająć. Przy włączaniu się do ruchu należy bezwzględnie ustąpić pierwszeństwa pojazdom znajdującym się w ruchu, co oznacza, że włączający się nie może kontynuować jazdy, gdy nadjeżdża inny pojazd (

    podobnie:W. Kotowski,

    Komentarz do art. 17 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, teza 1. LEX/el. 2011). Oczywistym jest przy tym, że obowiązek ustąpienia pierwszeństwa przejazdu nie może być ograniczany wyłącznie do pojazdów poruszających się w sposób prawidłowy- przyjęcie zapatrywania takiej treści byłoby równoznaczne z prawnym przyzwoleniemna ignorowanie przez uczestnika ruchu drogowego poten­cjalnych konsekwencji naruszania zasad bezpieczeństwa przez innych uczestników tegoż ruchu. W tym stanie rzeczy nie ulega wątpliwości, żeP. S. (1), zaniedbując obowiązek należytej obserwacji jezdni ul.(...)przed przystąpieniemdo manewru włączania się do ruchu naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Za przypisaniemP. S. (1)występku zart. 177§ 2 k.k.przemawia nie tylko bezsporne powiązanie empiryczne pomiędzy podjętym przezeń manewrem i zaistnieniem zdarzenia drogowego objętego zarzutem aktu oskarżenia, lecz również kryminalno- polityczna celowość ukarania jego osoby, związana z faktem występowania normatywnych podstaw do obiektywnego przypi­sania skutku. W ostatnim z wymienionych aspektów zaznaczyć należy, że oskarżony, niedopełniając obowiązku zachowania szczególnej ostrożności, a w konsekwencji nie ustępując pierwszeństwa przejazdu samochodowi osobowemu markiC. (...), naruszył tą zasadę bezpieczeństwa w ruchu drogowym, która służy unikaniu kolizji związanych z manewrem włączania się do ruchu. ZachowanieP. S. (1)w sposób istotny zwiększyło zarazem ryzyko wystąpienia skutku w postaci wypadku z dnia 4 czerwca 2011 r. i jego następstw, albowiem oczywistym jest,że gdyby obowiązek zachowania szczególnej ostrożności został zachowany, to wymie­niony nie zdecydowałby się na wjazd na ul.(...)a w konsekwencjido wypadku nie doszłoby. Zapatrywania takiej treści nie może zmienić fakt, iż w świe­tle ustalonego stanu faktycznego inny z uczestników ruchu współprzyczynił się (nawet w sposób istotny) do zaistnienia skutku. Nie jest bowiem wyłączona możliwość przyjęcia, iż dwaj uczestnicy ruchu, każdy z nich na drodze naruszenia innej reguły ostrożności, w nieakceptowalny sposób zwiększyli ryzyko powstania skutku w postaci wypadku (

    podobnie:wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2013 r., II KK 206/12, LEX nr 1311397).
Z tych wszystkich przyczyn apelacje wywiedzione przez oskarżonego i jego obrońcę są w oczywistym stopniu bezzasadne. Nietrafność postawionych w nich zarzutów przesądza o niemożności uwzględnienia któregokolwiek ze sformułowanych przez skarżących wniosków.
Kształtując reakcję prawnokarną na zachowanie przypisaneP. S. (1)Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy zważył tak stopień społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu, jak i okolicznościstricteosobiste sprawcy. Pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie w przedmiotowej materii odpowiada więc dyrektywomart. 53 § 1 i 2 k.k.i nie nosi żadnych cech niewspółmierności. Spełni wszystkie swe funkcje w zakresie prewencji tak szczególnej, jak i generalnej. Kwestia współmierności reakcji prawnokarnej nie wymaga dalszej argumentacji,a to z tego powodu, że w apelacjach nie postawiono zarzutu opartego naart. 438pkt 4 k.p.k.
W tym stanie rzeczy i przy braku przesłanek zart. 439 § 1 k.p.k.Sąd Okręgowy orzekł, jak w części dyspozytywnej swego wyroku.
Na podstawieart. 636 § 1 k.p.k.w zw. zart. 627 k.p.k.Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 280 zł tytułem kosztów sądowychza postępowanie odwoławcze. Na wskazaną sumę złożyło się:
- 260 zł tytułem opłaty (art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 2w zw. zart. 8 ustawy z dnia23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych- tekst jedn. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.),
- 20 zł tytułem wydatków (art. 618 § 1 pkt 1 k.p.k.i§ 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym- tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 663).