Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1077/15
Data wyroku: 2015-11-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Ciesielska, Hubert Wicik (del), Małgorzata Klesyk
Słowa kluczowe: Wyrok
Podstawa prawna: art.339 kpc

Sygn. akt II Ca 1077/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Klesyk
Sędziowie: SSO Elżbieta Ciesielska (spr.)
SSR Hubert Wicik (del)
Protokolant: starszy protokolant Beata Wodecka
po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. w Kielcach na rozprawie
sprawy z powództwa(...)z siedzibą wG.

przeciwkoR. S.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju
z dnia 28 maja 2015 r. sygn. IX C 126/15
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Pińczowie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
II Ca 1077/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem zaocznym z dnia 28 maja 2015 r. Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju oddalił powództwo(...)z siedzibą wG.przeciwkoR. S.o zapłatę.
Sąd Rejonowy ustalił, że ze złożonego przez powoda wyciągu z ksiąg rachunkowych z dnia 9 stycznia 2015 r. wynika, iż doszło do cesji wierzytelności z umowy pożyczki z dnia 20 maja 2008 r. Wartość tej wierzytelności w dacie operacji wynosiła 20 927,08 zł. Wymagalna należność to kwota 28 537,87 zł z czego kapitał wynosił 17 451,50 zł, odsetki – 10 686,37 zł i koszty – 400 zł.
Sąd Rejonowy ocenił powództwo jako nieuzasadnione. Stwierdził, iż powód nie udowodnił, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi wynikającemu zart. 6 k.c.ani rzeczywistego istnienia wierzytelności w stosunku do pozwanego, ani jej wysokości. Przedłożony przez powoda wyciąg z ksiąg rachunkowych nie ma waloru dokumentu urzędowego i nie wystarcza do udowodnienia powyższych okoliczności.
Apelację od wyroku wywiódł powód zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
- naruszenieart. 233 k.p.c., polegające na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w sprzecznym z zasadami logicznego wnioskowania i zasad doświadczenia życiowego uznaniu przez sąd, ze wyciąg z ksiąg rachunkowych powoda nie stanowi wiarygodnego dowodu na przejście wierzytelności, podczas gdy księgi rachunkowe funduszu podlegają kontroli Komisji Nadzoru Finansowego, a więc stanowią wiarygodny dowód na poprawność zawartych w nim danych, w szczególności w sytuacji, kiedy pozwany nie kwestionował cesji wierzytelności na powoda, a zapisy w tym wyciągu są spójne z całością dokumentacji zgromadzonej w sprawie,
- naruszenieart. 328 § 2 k.p.c., polegające na braku uzasadnienia podstawy faktycznej oraz wskazania przyczyn, dla których Sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyciągu z ksiąg rachunkowych powoda, co powoduje niemożność weryfikacji prawidłowości orzeczenia w tej kwestii,
- naruszenieart. 230 k.p.c.polegające na jego niezastosowaniu i uznaniu okoliczności istnienia oraz wysokości zadłużenia pozwanego za nieudowodnioną, podczas gdy pozwany na żadnym etapie postępowania powyższego nie zakwestionował, co kwalifikowało uznanie przez Sąd faktu zarówno istnienia, jak i wysokości zadłużenia za przyznany,
- naruszenieart. 339 k.p.c.orazart. 45 ust. 1 Konstytucji RPpoprzez jego błędne zastosowanie i wydanie wyroku zaocznego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, podczas gdy twierdzenia powoda budziły uzasadnione wątpliwości Sądu, a tym samym pozbawienie powoda prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny i bezstronny Sąd,
- naruszenieart. 232 k.p.c.w zw. zart. 227 oraz 233 k.p.c.poprzez wydanie orzeczenia na podstawie niepełnego materiału dowodowego, bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego z dokumentów w postaci pierwotnej umowy o kredyt gotówkowy wraz z dokumentacją,(...), wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, umowy cesji wraz z wyciągiem z załącznika, mimo wskazanie przez powoda w pozwie tych dowodów na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,
- nierozpoznanie istoty sprawy.
W oparciu o te zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznanie Sądowi Rejonowemu z pozostawieniem temu Sądowi orzeczenia o kosztach postępowania za obie instancje.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest uzasadniona o ile zmierza do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Stosownie doart. 339 k.p.c.Jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wyda wyrok zaoczny (§1). W tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa (§ 2). Powyższy przepis daje Sądowi możliwość wydania wyroku zaocznego w razie niestawiennictwa pozwanego, przy czym nie musi to być wyrok uwzględniający powództwo. Sąd może bowiem lecz , wbrew wywodom apelacji, nie musi przyjąć za prawdziwe twierdzenia co do okoliczności faktycznych zawartych w pozwie, co do których pozwany nie wypowiedział się, a w sytuacji gdy poweźmie wątpliwości co do tych twierdzeń to obowiązkiem strony powodowej jest udowodnienie faktów powołanych w pozwie,. Sąd zawsze jest zobowiązany rozważyć, czy w świetle przepisów obowiązującego prawa materialnego, same twierdzenia powoda uzasadniają uwzględnienie żądań pozwu, w zakresie tym bowiem nie obowiązuje domniemanie zart. 339 § 2 k.p.c.. Negatywny zaś wynik takich rozważań skutkuje nie wydaniem wyroku zaocznego uwzględniającego powództwo, w oparciu o same twierdzenia pozwu, a brak ich udowodnienia może ostatecznie skutkować wydaniem wyroku zaocznego oddalającego powództwo. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 września 2013 r., I ACa 494/13, Lex nr 1378705, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1997 r, I CKU 115/97).
Z powyższego wynika, iż zarzuty naruszenia przepisówart. 339 k.p.c.iart. 230 k.p.c.są nieuzasadnione, bowiem samo niezakwestionowanie przez stronę przeciwną okoliczności i dowodów wskazywanych w pozwie nie powoduje automatycznego uznania ich przez Sąd za prawdziwe. Wskazać również należy, iż wbrew zarzutom apelacji Sąd Rejonowy wyjaśnił w uzasadnieniu dlaczego w jego ocenie niewystarczającym dowodem jest sam wyciąg z ksiąg rachunkowych powoda powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Tym samym za chybiony należało uznać także zarzut naruszeniaart. 328 k.p.c.
Pomimo jednak nietrafności wskazanych wyżej zarzutów, zaskarżone orzeczenie podlegało uchyleniu z powodu zasadności pozostałych zarzutów apelacji i konieczności przeprowadzenie przez Sąd pierwszej instancji postępowania dowodowego w całości od początku, a to wobec nieprzeprowadzenia dowodów zaoferowanych przez stronę powodową.
W treści pozwu powód zawarł wniosek o przeprowadzenie dowodów z pełnej dokumentacji wierzytelności, w tym w szczególności dowodu z umowy kredytowej, z której wynikać miało dochodzone roszczenie, umowy sprzedaży wierzytelności, wyciągu z załącznika do tej umowy, rozliczenia wierzytelności, wskazujących na wysokość roszczenia, które powód zobowiązał się złożyć w razie wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty. Powód zatem zaoferował Sądowi inne dowody, które nie były w jego ocenie konieczne do uzyskania nakazu zapłaty, o wydanie którego wnosił. Potrzeba ich powołania aktualizowała się w jego ocenie tylko w razie wniesienia przez pozwanego sprzeciwu.
Nakaz zapłaty nie został jednak wydany przez Sąd. Przewodniczący zaś zarządzeniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. wyznaczył rozprawę zobowiązując pełnomocnika powoda m.in. do złożenia w terminie 7 dni wniosków dowodowych pod rygorem utraty prawa powoływania ich w dalszym toku procesu (k.30). Zarządzenie to zostało ostatecznie nieprawidłowo wykonane przez sekretarza sądowego, bowiem w piśmie skierowanym do pełnomocnika powoda, nie zostało zawarte zobowiązanie do złożenia w terminie 7 dni wniosków dowodowych pod rygorem utraty prawa do powołania ich w późniejszym terminie (k. 31), co mogło sugerować, iż wywody zawarte w pozwie nie budziły żadnych wątpliwości Sądu.
Ponieważ więc na skutek błędu pracownika Sądu, który to błąd nie może obciążać strony procesu, powód nie uzyskał informacji o nałożonym na niego obowiązku i nie przedłożył dowodów wskazanych w pozwie, Sąd nie mógł wyciągać wobec strony powodowej negatywnych konsekwencji. W szczególności nie mógł uznać, bez przeprowadzenia dowodów zaoferowanych w pozwie, że powód nie sprostał ciężarowi udowodnienia powództwo i nie wykazał materialnoprawnych przesłanek roszczenia.
Wobec zaś faktu, iż Sąd nie przeprowadził w ogóle zaoferowanych przez stronę dowodów, obecnie zachodzi konieczność przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości. A skoro tak, to stosownie do przepisuart. 386 § 4 k.p.c.zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Pińczowie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Przeprowadzenie przez Sąd II instancji postępowania dowodowego w tak szerokim zakresie, spowodowałoby przejęcie w istocie przez ten Sąd roli Sądu I instancji i w konsekwencji pozbawiłoby strony możliwości zaskarżenia wydanego w następstwie tych czynności orzeczenia, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego. Zasada ta nie polega bowiem na formalnym istnieniu w danej sprawie co najmniej dwóch instancji oraz ustanowieniu dostępnego środka zaskarżenia, ale na realnym zagwarantowaniu stronom możliwości skorzystania z tego środka i przeniesienia sprawy do wyższej instancji i przeprowadzenia merytorycznej kontroli orzeczenia, także z uwzględnieniem kontroli zagadnień związanych z ustaleniem stanu faktycznego / por. stanowiska Sądu Najwyższego zaprezentowane w orzeczeniach: z dnia 21 maja 2002r , III CKN 948/2000 i z dnia 20 październik a 2010r. III CSK 323/09 / .
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy, w pierwszej kolejności winien rozstrzygnąć o dopuszczeniu dowodów załączonych przez powoda do apelacji, a następnie po przeprowadzeniu zaoferowanych dowodów dokonać ustaleń stanu faktycznego , oraz oceny prawnej poczynionych ustaleń w kontekście rozstrzygnięcia zgłoszonego żądania.
SSR Huberty Wicik (del.)  SSO Małgorzata Klesyk  SSO Elżbieta Ciesielska