Sąd Okręgowy w Elblągu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1166/15
Data wyroku: 2016-01-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Koronowski
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 32 i 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 1166/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 stycznia 2016r.
Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Tomasz Koronowski
Protokolant: st. sekr. sądowy Agnieszka Grądzik
po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016r. w Elblągu na rozprawie
sprawy z odwołaniaJ. A.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 21 sierpnia 2015r. znak:(...)
o emeryturę

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyJ. A.prawo do emerytury od dnia 1 lipca 2015r.;

II
nie stwierdza odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Sygn. akt IV U 1166/15

UZASADNIENIE
SkarżącyJ. A.wniósł odwołanie od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 21 sierpnia 2015r., znak(...), odmawiającej mu prawa do emerytury w wieku emerytalnym niższym od powszechnego. Skarżący podniósł, że wbrew ustaleniom pozwanego co do stażu ogólnego pracował przez cały okres zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.z siedzibą wO.(dalej(...)wO.), następcy prawnymPrzedsiębiorstwa (...)wO., poza przebywaniem na urlopie bezpłatnym w dniach 30 grudnia 1991r. oraz 16 i 17 grudnia 1992r. Co do stażu pracy w warunkach szczególnych ubezpieczony twierdził, że pracował jako spawacz w powyższym zakładzie, na dowód czego wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków.
Pozwany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. Powołano się naart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(obecnie Dz.U. z 2015r., poz. 748 ze zm.; dalej: ustawa emerytalna) oraz na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zmianami; dalej: rozporządzenie RM z 1983r.). Pozwany przyznał, że wnioskodawca ukończył 60 lat i nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Kwestionowano natomiast wykazanie 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych na dzień 1 stycznia 1999r., przyjmując za udowodnione 24 lata, 5 m-cy i 20 dni ogólnego stażu pracy. Organ rentowy wyłączył skarżącemu okresy urlopu bezpłatnego z zatrudnienia w(...)wO., w oparciu o karty wynagrodzeń – braki danych w zakresie wypłaconego wynagrodzenia za pracę. Po drugie pozwany uznał za udowodniony staż pracy w warunkach szczególnych tylko okres zatrudnienia w(...) S.A, co łącznie do dnia 31 grudnia 1998r. stanowiło 4 lata i 5 m-cy takiej pracy. Nie zaliczono skarżącemu żadnego okresu pracy z zatrudnienia w(...)wO.podnosząc, iż z przedłożonych świadectw pracy z tego okresu zatrudnienia nie wynika stanowisko spawacza gazowego rur, tak jak podnosi skarżący oraz świadkowie w złożonych zeznaniach w trakcie postępowania administracyjnego. Nadto pozwany zaznaczył, że zeznania świadków na etapie postępowania przed organem rentowym nie stanowią środka dowodowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
SkarżącyJ. A.urodził się w dniu (...), zatem w dniu(...)2015r. ukończył 60 lat.
(bezsporne)
W dniu 27 lipca 2015r. skarżący złożył wniosek o emeryturę. Zaskarżoną decyzją z dnia 21 sierpnia 2015r. odmówiono skarżącemu wnioskowanego świadczenia z uwagi na nieudokumentowanie 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz 15 lat pracy w warunkach szczególnych na dzień 1 stycznia 1999r. Pozwany przyjął za udowodnione 24 lata, 5 m-cy i 20 dni okresów składkowych i nieskładkowych, nie uwzględniając w części okresów zatrudnienia w(...)wO., tj. od 2 do 4 maja 1989r., 2 października 1989r., od 2 do 7 grudnia 1989r., 30 grudnia 1991r., od 1 maja 1992r., do 31 marca 1993r, od 1 do 30 listopada 1993r. i od 2 do 3 grudnia 1993r. Z kolei w stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy uwzględnił okres pracy w(...) Spółce akcyjnejz siedzibą wL.- 4 lata i 5 m-cy, nie uwzględniając żadnego okresu pracy w(...)wO..
(bezsporne, ponadto wniosek k. 1-4, karta przebiegu zatrudnienia k. 20, decyzja k. 21 pliku emerytalnego)
Wnioskodawca był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.z siedzibą wO.i u poprzednika prawnego tej Spółki –Przedsiębiorstwa (...)wO.– od dnia 3 lipca 1973r. do 31 lipca 1994r. Skarżący w trakcie tego zatrudnienia od kwietnia 1978r. - nabycia uprawnień spawalniczych - do końca zatrudnienia wykonywał pracę spawacza gazowego i elektrycznego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniach 30 grudnia 1991r. oraz od 16 do 17 grudnia 1992r. ubezpieczony korzystał z urlopu bezpłatnego.
Kolejnym pracodawcą skarżącego był(...) Spółka akcyjnaz siedzibą wL.(obecnie H+H (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.Zakład wL.) od dnia 1 sierpnia 1994r. do 31 grudnia 1998r., w której skarżący wykonywał obowiązki ślusarza-konserwatora kotłowni, tj. ślusarza remontowego.
Poza okresami wskazanymi wyżej wnioskodawca nie miał innych okresów ubezpieczenia przed 1999r.
(bezsporne co do pracy w(...) S.AwL., ponadto zaświadczenie k. 12, świadectwo k. 13, oświadczenie k. 9, zeznania świadków k. 10-11 pliku emerytalnego, świadectwa pracy k. 3, 4, karty wynagrodzeń k. 7-24, karta zasiłkowa k. 25 plikuKPoraz zeznań świadkówJ. K.iS. Ł.oraz wnioskodawcy w związku z jego wyjaśnieniami z rozprawy w dniu 18 stycznia 2016r.)

Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu odwołanie skarżącego zasługiwało na uwzględnienie, przy czym należy zaznaczyć, że wobec okoliczności, które można było jednoznacznie ustalić dopiero w toku postępowania sądowego.
Na wstępie należy przybliżyć przepisy prawa, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, co pozwoli następnie omówić tylko okoliczności sporne.
Z art. 184 ustawy emerytalnej wynika, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli po pierwsze okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz po drugie okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. w niniejszej sprawie wynoszący 25 lat. Przy tym emerytura taka przysługuje pod warunkiemnieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu. Stosownie do powołanego w części wstępnej uzasadnienia §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Skarżący bezspornie skończył 60 lat i nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Spór ograniczał się do tego, czy ubezpieczony spełnia kryterium wymaganej na dzień 1 stycznia 1999r. sumy 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz czy legitymuje się stażem 15 lat pracy w warunkach szczególnych, również na dzień 1 stycznia 1999r. Było przy tym oczywiste, że uzupełnienie ogólnego stażu pracy o nieuwzględnione okresy zatrudnienia w(...)wO.oraz uwzględnienie w stażu pracy w warunkach szczególnych z okresu zatrudnienia w(...)wO.choćby w części, w rozmiarze 10 lat i 7 miesięcy - pozwolą na spełnienie również dwóch pozostałych przesłanek wnioskowanego prawa.
Odnośnie ogólnego stażu pracy trzeba wyjaśnić, że z zebranego materiału dowodowego, a w szczególności zeznań świadków, skarżącego łącznie z jego wyjaśnieniami, a także z kart wynagrodzeń znajdujących się w aktach organu rentowego wynika, że skarżący wykonywał pracę na rzecz(...)wO.w całym okresie zatrudnienia, tj. od dnia 3 lipca 1973r. do dnia 31 lipca 1994r., poza korzystaniem z urlopu bezpłatnego w dniach 30 grudnia 1991r. oraz 16 i 17 grudnia 1992r. Świadkowie potwierdzili stanowisko skarżącego, że w całym okresie zatrudnienia ubezpieczony świadczył pracę na rzecz(...)wO., z zaznaczeniem, iż w pewnych okresach pracę wykonywał w delegacji poza granicami kraju, pozostając cały czas w stosunku pracy z tym pracodawcą. Wprawdzie słusznie zauważył organ rentowy, że w kartach wynagrodzeń skarżącego widnieją braki wpisów w zakresie wypłaty wynagrodzeń za miesiące od maja 1992r. do marca 1993r. oraz za listopad 1993r., ale tylko za pracę krajową, co nie stanowiło podstawy do wyłączenia okresów wskazanych w zaskarżonej decyzji z ogólnego stażu ubezpieczenia z tytułu korzystania przez skarżącego z urlopu bezpłatnego. Żadna pozostała dokumentacja zgromadzona już przed organem rentowym nie wskazywała, aby skarżący korzystał z urlopu bezpłatnego w okresach spornych. Podkreślenia wymaga, że z karty wynagrodzeń za rok 1993r. wynika, iż skarżący od stycznia do marca i od listopada do grudnia otrzymywał diety za pracę eksportową, co potwierdza stanowisko ubezpieczonego, wzmocnione zeznaniami świadków, iż w trakcie zatrudnienia w(...)wO.wykonywał pracę poza granicami kraju w ramach tego samego stosunku pracy i na rzecz cały czas tego samego pracodawcy. W konsekwencji nie mogło budzić wątpliwości, że skarżący przez cały okres zatrudnienia od dnia 3 lipca 1973r. do dnia 31 lipca 1994r. (poza 30 grudnia 1991r. oraz 16 i 17 grudnia 1993r. – rzeczywistymi dniami urlopu bezpłatnego, zgodnie ze świadectwem pracy) w(...)wO.wykonywał pracę na rzecz tego pracodawcy i podlegał ubezpieczeniom społecznym. Okresy nieuwzględnione przez pozwanego, po zsumowaniu z okresem składkowym i nieskładkowym uznanym przez organ rentowy,dają więc wymagane na dzień 1 stycznia 1999r. przynajmniej 25 lat stażu ogólnego. Na marginesie można jeszcze wskazać, że stanowisko organu rentowego nie mogło zyskać aprobaty Sądu także z tego względu, iż pozwany nie kwestionował nieuwzględnienia obecnie wyłączonych okresów przy ustalaniu wysokości kapitału początkowego.
Co do stażu pracy w warunkach szczególnych należy wskazać, że za okres pracy w(...)wO.wnioskodawca nie przedłożył pozwanemu świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych, a jedynie takie świadectwo przedłożył odnośnie pracy w(...) S.AwL.. Zważyć jednakże należy, że świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, bądź jego brak, nie jest jednak bezwzględną przesłanką ani do zaliczenia, ani do niezaliczenia danej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Decydujące znaczenie ma zawsze fakt rzeczywistego wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie charakteru pracy także w oparciu o inne dowody niż świadectwo z zakładu pracy, nawet jeśli pracownik go nie posiada, bądź przedkłada świadectwo nieodpowiadające określonej w przepisie formie.
Trzeba też wyjaśnić, że skoro art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej odwołuje się do przepisów dotychczasowych, to obowiązujące w tym zakresie i przywoływane już kilkakrotnie rozporządzenie RM z 1983r., wydane zostało w oparciu o delegację zart. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zmianami), w którym Radzie Ministrów powierzono w szczególności określenie rodzaju prac lub stanowisk pracy oraz warunków, na podstawie których osobom m.in. zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku. Wprawdzie wobec tego za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników stale zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 53 ust. 2tej samejustawy z dnia 14 grudnia 1982r.i tożsama regulacja w obecnie obowiązującym art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej), jednak jednocześnie tylko tych pracowników, którzy wykonują rodzaj prac lub zajmują stanowiska pracy określone w przywołanym wyżej rozporządzeniu z dnia 7 lutego 1983r. W wykazie A, stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, wymieniono m.in. prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowym (dział XIV „Prace różne”, poz. 12).
W tym miejscu warto przypomnieć, że proces cywilny, w tym także proces w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, jest procesem kontradyktoryjnym, co oznacza, iż obowiązek zgłoszenia twierdzeń i ciężar przeprowadzenia stosownego dowodu na poparcie swoich racji w postępowaniu sądowym obciąża ubezpieczonego, zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 6 kc.Przy tym strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia tych faktów (art. 232 kpc). To one bowiem są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one wreszcie ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Sąd orzeka na podstawie twierdzeń i dowodów dostarczonych przez strony. Wobec tego, skoro nie były kwestionowane okresy pracy w warunkach szczególnych w(...) S.A.wL., Sąd nie badał szczegółowo charakteru tej pracy wnioskodawcy. Pewne wątpliwości mógł natomiast wzbudzić charakter pracy skarżącego w(...)wO.. W przedłożonych świadectwach pracy z tego okresu zatrudnienia widniały stanowiska montera instalacji wodnokanalizacyjnych,brygadzisty - montera instalacji wodnokanalizacyjnych, robotnika wykwalifikowanego oraz brygadzisty - montera instalacji sanitarnych. Natomiast skarżący podnosił, że w trakcie zatrudnienia w(...)wO.wykonywał obowiązki spawacza gazowego. Wobec tego przeprowadzono postępowanie dowodowe – przesłuchano świadków i wnioskodawcę, z których to dowodów wynikało, że skarżący od 1978r., tj. od daty nabycia uprawnień spawacza, do końca zatrudnienia wykonywał pracę spawacza, głównie gazowego, a także w przypadku konieczności – spawacza elektrycznego. Skarżący na dowód uzyskania uprawnień spawacza na rozprawie w dniu 18 stycznia 2016r. przedłożył książkę spawacza nr(...)wydaną w dniu 30 marca 1978r. przez Komisję SpawalnicząZwiązków Zakładu (...) OddziałwO., z której wynika, że ubezpieczony w okresie od 9 lutego do 30 marca 1978r. odbył podstawowy kurs spawania elektrycznego, a w okresie od 23 lutego do 20 kwietnia 1978r. odbył podstawowy kurs spawania gazowego. Również świadkowie potwierdzili, że skarżący w brygadzie zajmował się jedynie pracami spawalniczymi, gdyż przygotowywaniem elementów do spawania zajmowali się oddzieleni pracownicy. Nadto skarżący był przez pewien okres brygadzistą, niemniej jednak w tym czasie wykonywał obowiązki zawodowe spawacza, gdyż był brygadzistą pracującym. Świadkowie również w tym zakresie potwierdzili stanowisko ubezpieczonego.
W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe dało podstawę do przyjęcia, że w okresie od kwietnia 1978r., tj. od nabycia uprawnień spawalniczych wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.z siedzibą wO.świadczył pracę w pełnym wymiarze czasu w warunkach szczególnych przy spawaniu gazowym i elektrycznym. Skarżący podnosił, że w trakcie zatrudnienia u tego pracodawcy, po nabyciu uprawnień spawacza, w 1978r. wykonywał pracę tego rodzaju. Stanowisko skarżącego potwierdzili świadkowie, a nadto ubezpieczony przedłożył książkę spawacza potwierdzającą nabycie przez niego uprawnień.
Sąd nie miał wobec tego wątpliwości, że skarżący w(...)wO.wykonywał pracę w warunkach szczególnych przez okres znacznie dłuższy od brakujących 10 lat i 7 miesięcy, co skutkowało uzupełnieniem w ten sposób wykazanego stażu pracy w warunkach szczególnych na dzień 1 stycznia 1999r. do ponad 15 lat.
Wnioski wypływające z przedstawionych ustaleń musiały być jednoznaczne, tj. że ubezpieczony w toku postępowania sądowego udowodnił, iż zachodzą wszystkie przesłanki wnioskowanego prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Skutkowało to zmianą zaskarżonej decyzji na podstawieart. 47714§2 kpcprzez przyznanie prawa do tejże emerytury od początku miesiąca, w którym złożono wniosek, tj. od dnia 1 lipca 2015r. (pkt I. wyroku; por. art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej) oraz stwierdzeniem na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej a contrario, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (pkt II. wyroku).