Sąd Okręgowy w Olsztynie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 616/15
Data wyroku: 2015-09-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Radaszkiewicz

Sygn. akt IV U 616/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Dorota Radaszkiewicz

Protokolant:

sekr. sądowy Agnieszka Najdrowska

po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawyA. Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o prawo do niezrealizowanego świadczenia
na skutek odwołaniaA. Z.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 23 lutego 2015 r. nr(...)-SER-(...)

o d d a l a o d w o ł a n i e
/-/ SSO D. Radaszkiewicz
Sygn. akt IV U 616/15

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.decyzją z dnia 23 lutego 2015 roku na podstawieart. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychodmówiłA. Z.prawa do niezrealizowanego świadczenia z tytułu zawieszonej emerytury w okresie od 1 października 2011 roku do 21 listopada 2012 roku po zmarłej żonieJ. Z.((...)
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłA. Z.domagając się jej zmiany przez nakazanie organowi rentowemu wypłaty niezrealizowanego świadczenia wraz z waloryzacją i należnymi odsetkami.
W uzasadnieniu odwołania skarżący domagał się wypłaty emerytury zmarłej żony nabytej od dnia 1 lipca 2008 roku za okres od 1 października 2011 roku do 21 listopada 2012 roku, kiedy świadczenie było zawieszone z uwagi na kontynuację zatrudnienia. Ustawa uprawniająca emerytów do wypłaty świadczeń za wskazany powyżej okres weszła w życie ponad 3 miesiące po śmierci żony. Skarżący podniósł, że ograniczenie terminu składania przez spadkobierców osób uprawnionych wniosków o wypłatę zawieszonych świadczeń do 12 miesięcy od dnia śmierci osoby uprawnionej jest niekonstytucyjnym działaniem organu rentowego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.w odpowiedzi na odwołanie, podtrzymując argumentację z uzasadnienia decyzji, wniósł o jego oddalenie. Nadto, powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 4 grudnia 2013 roku wydany w sprawie III AUa 386/13, wskazał, że pod pojęciem „niezrealizowanego świadczenia”, którym posługuje się przepisart. 136 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnależy rozumieć świadczenie, do którego prawo zostało już ustalone lub co najmniej osoba uprawniona wystąpiła o nie jeszcze za życia, ale nie zostało ono jej wypłacone, niezależnie od przyczyn opóźnienia w wypłacie świadczenia. Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 roku wydanym w sprawie IV U 1745/13 oddalił odwołanieJ. Z.od decyzji organu rentowego z dnia 18 marca 2013 roku odmawiającej wypłaty emerytury za okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 21 listopada 2012 roku. Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 roku o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od 1 października 2011 roku do 21 listopada 2012 roku została opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 4 lutego 2014 roku pod poz. 169 i weszła w życie 19 lutego 2014 roku, a wiec już po śmierciJ. Z.. Tak więc uprawnienieJ. Z.do wypłaty emerytury za okres od 1 października 2011 roku do 21 listopada 2012 roku nie powstało do chwili jej śmierci. Nie przysługuje więc także osobom uprawnionym w myśl przepisu art. 136 ust 1 ustawy do niezrealizowanego świadczenia, bowiem świadczenie takie nie istnieje.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
WnioskodawcaA. Z.iJ. Z.byli małżonkami.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.decyzją z dnia 15 lipca 2008 roku przyznałJ. Z.emeryturę od dnia 1 lipca 2008 roku i jednocześnie z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia zawiesił wypłatę emerytury. Decyzją z dnia 25 lutego 2009 roku organ rentowy ponownie ustalił wysokość emerytury i wznowił wypłatę świadczenia. Decyzją z dnia 7 października 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.zawiesił wypłatę emerytury z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.
(dowód: decyzja o przyznaniu emerytury k. 46-49 akt ZUS, decyzja o ponownym ustaleniu i wznowieniu wypłaty emerytury k. 72-75 akt ZUS, decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury k. 227 akt ZUS)
J. Z.w dniu 29 listopada 2012 roku złożyła do organu rentowego wniosek o wypłatę świadczenia emerytalnego za okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 21 listopada 2012 roku.
(dowód: wniosekJ. Z.k. 228 akt ZUS)
Decyzją z dnia 31 grudnia 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.od dnia 22 listopada 2012 roku wznowił wypłatę emerytury, a decyzją z dnia 18 marca 2013 roku odmówił uchylenia decyzji z dnia 7 października 2011 roku w części w jakiej decyzja ta zawiesza, na podstawieart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 roku, Nr 291, poz. 1707) w zw. zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, prawo do emerytury za okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 21 listopada 2012 roku.
(dowód: decyzja o wznowieniu wypłaty emerytury k. 230 akt ZUS, decyzja z dnia 18 marca 2013 roku k. 240 akt ZUS)
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 roku wydanym w sprawie IV U 1745/13 oddalił odwołanieJ. Z.od decyzji z dnia 18 marca 2013 roku i wyrok ten uprawomocnił się w dniu 9 sierpnia 2013 roku.
(dowód: wyrok SO w Olsztynie z dnia 18 lipca 2013 roku k. 11 akt IV U 1745/13)
J. Z.zmarła w dniu 7 listopada 2013 roku. Do tego czasuJ.iA.małżonkowieZ.prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, a wnioskodawca po śmierci żony był jej jedynym spadkobiercą.
(dowód: postanowienie SR w Bartoszycach o stwierdzeniu nabycia spadku poJ. Z.k. 280 akt ZUS)
W dniu 19 lutego 2014 roku weszła w życie ustawa z dnia 13 grudnia 2013 roku o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r. (Dz.U. 2014r., poz. 169)
Dnia 13 lutego 2015 rokuA. Z.złożył do organu rentowego wniosek o wypłatę zawieszonej w okresie od 1 października 2011 roku do 21 listopada 2012 roku emerytury wraz z ustawowymi odsetkami oraz przy uwzględnieniu waloryzacji.
(dowód: wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia k. 270-271 akt ZUS)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieA. Z.nie zasługuje na uwzględnienie.
Ustalony stan faktyczny był bezsporny między stornami, spór koncentrował się zaś wokół ustalenia prawa do dochodzenia przez wnioskodawcę - spadkobiercęE. Z.wypłaty niezrealizowanego świadczenia z tytułu zawieszonej w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r. emeryturyE. Z..
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 169) uregulowała szczegółowe zasady ustalania i wypłacania emerytur, do których prawo zostało zawieszone.
Zgodnie z art. 7 ustawy wypłata zawieszonej emerytury następuje na wniosek emeryta, który wniosek o wypłatę zawieszonej emerytury składa do organu rentowego, który następnie wydaje decyzję w sprawie ustalenia i wypłaty zawieszonej emerytury w terminie 60 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Wobec powyższego, w świetle obowiązującego prawa nie ma możliwości złożenia wniosku przez inne osoby niż emeryt w tym przez spadkobierców emeryta.
Przepis art. 10 ust. 1 ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie odsyła do stosowania odpowiednio m.in.art. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(j.t. Dz. U. 2015r., poz. 748), zgodnie z którym w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom,z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba. Wskazane osoby mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nieukończonego wskutek śmierci osoby, która o te świadczenia wystąpiła, a roszczenia o wypłatę tych świadczeń wygasają po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały, chyba że przed upływem tego okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania.
Świadczenia z ubezpieczeń społecznych, a do takich należy zaliczyć emeryturę, w tym tzw. emeryturę zawieszoną nie mają charakteru cywilnoprawnego i prawo do nich nie podlega dziedziczeniu, cesji, ani żadnej innej formie następstwa prawnego. Przepisart. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpozwala osobom bliskim wstąpić - po złożeniu wniosku przez ubezpieczonego - w jego prawa i nabyć prawo do świadczenia. Przepis ten nie mógł mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem ustawa z 13 grudnia 2013 r. o wypłacie emerytur do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r. a ściśle zawarty w niej art. 7 jednoznacznie regulując podobną sytuację, uzależnia zaktualizowanie się prawa do świadczenia zawieszonego od złożenia przez emeryta - i tylko przez niego - wniosku o wypłatę zawieszonego świadczenia. W realiach niniejszej sprawy prawo do złożenia wniosku o wypłatę zawieszonej emerytury nie przechodziło na spadkobiercę ubezpieczonej, gdyż nie zachodziła kontynuacja wszczętego przez emeryta postępowania o wypłatę zawieszonej emerytury. Regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 roku o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r. jak również te wynikające zustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie dają możliwości do samodzielnego wszczęcia postępowania przez osoby wymienione wart. 136 ust. 1o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Uprawnienia wynikające z tego przepisu stanowią pochodną prawa zmarłego do emerytury. Tak więc w drodze ustanowionej powołanym przepisem sukcesji, nie może przejść na następców prawnych więcej uprawnień niż te, jakie przysługiwały zmarłemu emerytowi.
Pod pojęciem „świadczenia niezrealizowanego” w rozumieniu przepisuart. 136 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnależy rozumieć świadczenie, do którego prawo zostało już ustalone lub co najmniej osoba uprawniona wystąpiła o nie jeszcze za życia, ale nie zostało ono jej wypłacone, niezależnie od przyczyn opóźnienia w wypłacie świadczenia (wyrok SA w Łodzi z dnia 4 grudnia 2013 roku, III AUa 386/13). Nie można więc uznać, że w sprawie niniejszej takie świadczenie powstało.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 roku wydanym w sprawie K 2/2012 uznał przepisart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z 2010 r. Nr 40, poz. 224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205, poz. 1203 oraz z 2012 r. poz. 118 i 251), dodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy za niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 22 listopada 2012 roku i począwszy od tego dnia utracił moc prawnąart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Trybunał Konstytucyjny nie wskazał ani w wyroku, ani w jego uzasadnieniu innej daty utraty mocy obowiązywania tych przepisów. Wobec czego niekwestionowanym w ocenie Sądu Okręgowego jest że wyrok ten nie ma zastosowania do przypadającego przed dniem 22 listopada 2012 roku okresu zawieszenia emerytur na podstawie przepisuart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Wskazać należy, że dopiero z dniem 19 lutego 2014 r.w życie weszły przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r. (Dz. U. 2014, 169 j. t.). W tym dniuE. Z.już nie żyła i nie uzyskała podstawy prawnej do domagania się wypłaty zawieszonej emerytury.
W ocenie Sądu wnioskodawca z całą pewnością nie może ubiegać się o zawieszone świadczenie na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r. z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 7 przywołanej ustawy, wypłata świadczenia może nastąpić jedynie na wniosek emeryta. Zważywszy, iż ubezpieczona zmarła przed dniem wejścia w życie tej ustawy logicznym jest, że nie złożyła przedmiotowego wniosku, tym samym nie zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do wypłaty świadczeń w oparciu o powyższe regulacje. Przepisy prawa, które weszły w życie już po śmierci ubezpieczonej nie mogą wywierać skutków oraz wpływać na jej sytuację prawną z godnie z ogólną zasadą, iż prawo nie działa wstecz.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.w zw. zart. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoddalił odwołanie.