Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 843/15
Data wyroku: 2015-12-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Żywioł, Marcin Schoenborn, Marcin Mierz
Słowa kluczowe: Wyłączenie Sędziego
Podstawa prawna: art. 437 kpk, 438 kpk

Sygnatura akt VI Ka 843/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia8 grudnia 2015r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Bożena Żywioł (spr.)
Sędziowie SSO Marcin Schoenborn
SSO Marcin Mierz
Protokolant Katarzyna Kajda-Broniewska
przy udziale Andrzeja Zięby
Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r.
sprawyI. G.s.J.iA.,
ur. (...)wŚ.
oskarżonego zart. 270§1 kkw zw. zart. 12 kk
K. N.s.A.iM.,
ur. (...)K.
oskarżonego zart. 270§1 kkw zw. zart. 12 kk
G. K.s.E.iR.,
ur. (...)wL.
oskarżonego zart. 270§1 kkw zw. zart. 12 kk
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 26 maja 2015 r. sygnatura akt II K 298/11
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk,art. 435 kpk
uchyla zaskarżony wyrok, także w odniesieniu doA. B. (1), który apelacji nie wnosił i sprawę oskarżonychA. B. (1),I. G.,K. N.iG. K.przekazuje Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania.
VI Ka 843/15

UZASADNIENIE
Od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 25 maja 2015r., sygn.akt II K 298/11, apelacje wnieśli obrońcy oskarżonych:I. G.,K. N.iG. K.zaskarżając orzeczenie w całości.
Dokonując kontroli zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy stwierdził konieczność uchylenia tego orzeczenia, także w odniesieniu doA. B. (1), który środka odwoławczego nie wnosił, i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Podstawą rozstrzygnięcia sądu odwoławczego było stwierdzenie uchybienia procesowego, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a podniesionego w apelacjach wniesionych na korzyść oskarżonychN.iK., polegającego na obrazieart. 41 § 1 kpk, poprzez orzekanie w sprawie przez sędziego, odnośnie którego zaistniały wątpliwości co do jego bezstronności.
Wymaga przypomnienia, że do Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach skierowane zostały akty oskarżenia w dwóch sprawach, a mianowicie w sprawie :R. B.,A. B. (1),M. D.,I. G.,K. D.,S. M.,M. M. (2),K. N.,W. P.,J. R.,J. S.,J. W. (1),R. W.iP. Ż., oraz w sprawieG. K.iJ. W. (2).
Postanowieniem z 29 września 2010r. Sąd ten połączył obie sprawy do łącznego rozpoznania uzasadniając to tym, że sprawy dotyczą tych samych zdarzeń, a materiał dowodowy w przeważającej większości jest wspólny.
Następnie Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach orzekając w niezmienionym składzie wydał najpierw - w dniu 22 listopada 2010r., wyrok w trybieart. 387 § 1 kpkw odniesieniu do oskarżonych:R. B.,M. D.,S. M.,W. P.,J. R.,R. W.,P. Ż.iJ. W. (2), następnie - w dniu 30 marca 2011r., wyrok w trybieart. 387 § 1 kpkw odniesieniu do oskarżonych:M. M. (2)iJ. W. (1), w dniu 21 grudnia 2011r. kolejny wyrok w trybieart. 387 § 1 kpkw odniesieniu do oskarżonych:K. D.iJ. S., a w końcu – w dniu 26 maja 2015r. wyrok, którego dotyczy niniejsze postępowanie odwoławcze.
Podkreślenia wymaga, że wszyscy oskarżeni w sprawie stanęli pod zarzutem popełnienia czynów zart. 270 § 1 kkw zw. zart. 12 kk, polegających na posłużeniu się jako autentycznymi podrobionymi fakturami Vat rzekomo wystawionymi przez(...) Sp. Jawna(...)wK.- poprzez włączenie ich w poczet dokumentacji księgowej firm prowadzonych przez oskarżonych.
Z akt oraz konstrukcji zarzutów w obu połączonych do wspólnego prowadzenia spraw wynika więc w sposób nie budzący wątpliwości, że oskarżeni mieli działać według jednegomodus operandi.
W pełni zasadną jest zatem konkluzja, że czyny oskarżonych pozostawały ze sobą w związku, także z uwagi na - podniesiony we wspomnianym postawieniu Sądu Rejonowego o połączeniu spraw – fakt, że materiał dowodowy poza wyjaśnieniami oskarżonych, wyczerpywał się w zeznaniach tych samych osób, zwłaszcza zaś pracowników stacji paliw i jej właścicieli.
Tak więc rozstrzygając kwestie sprawstwa i winy oskarżonych, a więc kolejno wyrokując w odniesieniu do poszczególnych grup oskarżonych sąd za każdym razem oceniał tożsamy materiał dowodowy kształtując sobie pogląd w zakresie zasadności postawionych oskarżonym zarzutów, co mogło przesądzać ocenę zasadności zarzutów stawianych jeszcze nie osądzonym oskarżonym, skoro wszystkie zarzuty, gdy chodzi o ich istotę, były tożsame.
W takim stanie rzeczy stwierdzić należy, iż rozstrzygając w sprawach uprzednich sędzia poczynił już stosowne ustalenia faktyczne, a także założenia dowodowe prowadzące do tych ustaleń, a wobec oczywistego powiązania dowodowego między czynami osób już osądzonych a czynami oskarżonych, których dotyczy zaskarżony wyrok uznać należy, iż doszło do kumulacji czynników zagrażających postrzeganiu tej sytuacji jako bezstronnej, a to winno skutkować zgłoszeniem przez tego sędziego żądania wyłączenia go od prowadzenia sprawy.
Zgodnie bowiem z treściąart. 45 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i art. 6 ust.1 Konwencji o Ochronie praw Człowieka i Podstawowych Wolności, organy procesowe winny zachować obiektywny stosunek do sprawy, stron i uczestników postępowania. Konkretyzacją tej zasady w ramach postępowania karnego są m.in. przepisy dotyczące instytucji wyłączenia sędziego. Mają one na celu wyeliminowanie bądź zminimalizowanie czynników mogących powodować stronniczość sędziego, czyli służą wykluczeniu sytuacji, w których bezstronność sędziego mogłaby się stać przedmiotem racjonalnie podnoszonych wątpliwości, a jednocześnie praktycznie nie byłoby możliwe dowiedzenie nieprawdziwości takiego podejrzenia.
Obecnie za podstawę wyłączenia sędziego przepisart. 41 § 1 kpkprzyjmuje istnienie okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przepisart. 41 § 1 kpknie odwołuje się wyłącznie do faktycznego braku bezstronności sędziego. W przepisie tym mowa przecież o wywołaniu uzasadnionej wątpliwości, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Należy więc zróżnicować obiektywną bezstronność sędziego / w tym subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności/ i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym, czyli w ocenie sytuacji dokonanej przez przeciętnego rozsądnie rozumującego obserwatora procesu. Nie chodzi tu o ocenę strony, ale ocenę hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, poprawnie myślącego człowieka, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu. Taki odbiór zewnętrzny, oparty na zobiektywizowanych przesłankach ma zasadnicze znaczenie dla budowania zaufania do sądu.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest już pogląd, iż w sytuacji, w której sędzia orzeka w sprawach niektórych ze współoskarżonych w oparciu o określony materiał dowodowy, powinien on być wyłączony od udziału w sprawie dotyczącej pozostałych, i to właśnie z uwagi na zaistnienie w takiej sytuacji okoliczności, która może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, czyli na podstawieart. 41 § 1 k.p.k.(zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSNKW 2007, z. 5, poz. 39; czy wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 marca 2008 r., V KK 299/07, R-OSNKW 2008, poz. 519; z dnia 26 czerwca 2008 r., V KK 128/08, LEX nr 438465; z dnia 25 lutego 2009 r., II KK 249/08, OSNKW 2009, z. 6, poz. 48). Stanowisko to jest także aprobowane w doktrynie (zob. np. K. Boratyńska, A. Górski, A. Sakowicz, A. Ważny: Kodeks..., s. 127; T. Grzegorczyk. J. Tylman: Polskie postępowanie karne, Warszawa 2011, s. 257; K. Eichstaedt: Glosa do uchwały SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSP 2008, nr 12, poz. 128).
Na takiej podstawie, w realiach przedmiotowej sprawy Sąd Okręgowy stwierdził, że niewyłączenie sędziego stanowiło o obrazieart. 41 § 1 kpk, co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Z tego względu zaskarżony wyrok został uchylony, także wobecA. B. (1)– na podstawieart. 435 kpk, a sprawa oskarżonychG. K.,K. N.,I. G.iA. B. (1)przekazana Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania.
Z uwagi na taką podstawę rozstrzygnięcia sądu odwoławczego szczegółowe ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów apelacji obrońcy oskarżonychN.iK.oraz do zarzutów apelacji obrońcy oskarżonegoG.w chwili obecnej byłoby bezprzedmiotowe jednak, tytułem sygnalizacji, już teraz zwrócić należy uwagę na to, że zawarty w akcie oskarżenia i zaaprobowany przez sąd opis czynu zarzuconego w pkt III oskarżonemuK. N.powiela wskazanie poszczególnych faktur /ułożono je w porządku chronologicznym odfaktury (...)dofaktury (...), a następnie powtórzono k- 4933/. To samo dotyczy czynu zarzuconegoA. B./ powtórzenie wykazu faktur k- 4918/.
Ponownie rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji powtórzy postępowanie dowodowe mając w polu widzenia, że wobec nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego pismoznawcy na okoliczność autorstwa podpisów widniejących na fakturach oraz w świetle zeznań świadkaD. K.kwestia ta może budzić wątpliwości i jako taka winna zostać jednoznacznie wyjaśniona, aby tym samym rozstrzygnąć, czy faktury dotknięte są mankamentem fałszu materialnego, czy też intelektualnego.
Sąd Rejonowy winien także, w sytuacji przypisania oskarżonym przestępstw, szczegółowo wyjaśnić ocenę prawną ustalonych zachowań oskarżonych, a zwłaszcza w czym ewentualnie upatruje użycia przez nich dokumentów w postaci faktur, a nadto pamiętać, że stosownie doart. 270 § 3 kkkaralne jest także przygotowanie do występku zart. 270 § 1 kk.