Sąd Apelacyjny w Katowicach
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 551/14
Data wyroku: 2015-01-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Aleksandra Janas, Grzegorz Stojek, Lucjan Modrzyk
Słowa kluczowe: Szkoda
Podstawa prawna: art. 886 kpc

Sygn. akt V ACa 551/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 stycznia 2015r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Lucjan Modrzyk

Sędziowie:

SA Grzegorz Stojek (spr.)
SO del. Aleksandra Janas

Protokolant:

Anna Fic

po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwaZ. J.
przeciwkoP. R.,(...)Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wB.,(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.i(...)Spółce Akcyjnej wW.

o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 30 października 2013r., sygn. akt XIV GC 224/13

1
oddala apelację;

2
zasądza od powoda na rzecz każdego z pozwanych po 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt V ACa 551/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwoZ. J.przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąobecnie z siedzibą wB.(k. 206),(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.,(...) Spółce AkcyjnejwW.iP. R.o zapłatę solidarnie kwoty 164.950,38 zł z ustawowymi odsetkami od sum pieniężnych i dat określonych w pozwie oraz orzekł o kosztach procesu.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że powód wniósł o to, żeby solidarnie zasądzić na jego rzecz od pozwanych osób prawnych i od „przypozwanegoP. R.” dochodzoną sumę pieniężną z ustawowymi odsetkami, gdyż przysługuje mu wierzytelność względem „przypozwanegoP. R.”, jaka została stwierdzona wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 12 maja 2000 r., sygn. akt XIV GC 2087/99, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności. Na podstawie tego tytułu wykonawczego komornik wszczął egzekucję, w której toku na podstawieart. 882 i art. 883 kpczajął wynagrodzenie za pracę należne „przypozwanemuP. R.” od spółek pozwanych w niniejszym procesie. Organ egzekucyjny pouczył pozwane spółki o odpowiedzialności wynikającej zart. 886 kpc, w tym o odpowiedzialności względem wierzyciela opartej oart. 886 § 3 kpc. Mimo świadomości konsekwencji wynikających z niespełnienia zajęcia komorniczego, żadna ze spółek nie przekazała jakichkolwiek środków pieniężnych, działając tym samym na szkodę powoda, jako wierzyciela.
Pozwane spółki wniosły o oddalenie powództwa.(...) spółka z o.o.wW.podniosła, że nie przekazała komornikowi informacji o wynagrodzeniuP. R.za pracę, gdyż uzyskiwał je w wysokości minimalnej, która jest wolna od potrąceń na podstawieart. 871kp. Natomiast pozostałe pozwane spółki podniosły, że nie przekazały tego rodzaju informacji organowi egzekucyjnemu, gdyż nie zatrudniałyP. R.na podstawie umowy o pracę.
Z koleiP. R.umotywował wniosek o oddalenie powództwa tym, że powód uzyskał już tytuł egzekucyjny względem niego, który może być egzekwowany w sposób przewidziany prawem, zaś powód domaga się powtórnego zasądzenia od niego tej samej wierzytelności. Dodatkowo podał, że jest wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych.
Sąd Okręgowy stwierdził, że opierając powództwo oart. 886 § 3 i art. 887 kpc, powód domagał się solidarnego zasądzenia od pozwanych spółek iP. R.kwoty 164.950,38 zł z ustawowymi odsetkami w ramach przysługującego mu roszczenia opisanego prawomocnym wyrokiem z 12 maja 2000 r., sygn. akt XIV GC 2087/99 Sądu Okręgowego w Katowicach. Tym samym powód domagał się zasadzenia roszczenia od pozwanych, które przeciwko przypozwanemu zostało już przez zasądzone wyrokiem sądowym, a zatem żądał zasądzenia tego samego roszczenia od tej samej osoby. Powód dysponuje tytułem wykonawczym wydanym przeciwkoP. R., który może być egzekwowany w postępowaniu egzekucyjny. Do roszczenia określonego w pozwie nie ma zastosowaniaart. 886 § 3 kpc, jaki skierowany jest wyłącznie do pracodawcy dłużnika egzekwowanego, który nie zastosował się do wezwania zart. 881 i art. 882 kpclub w inny sposób naruszył obowiązki wynikające z zajęcia bądź oświadczenie przewidziane wart. 882 kpczłożył niezgodnie z prawdą albo dłużnikowi wypłacił zajętą część wynagrodzenia i odpowiada za szkodę wyrządzoną przez to wierzycielowi. Przepisart. 887 § 2 kpcreguluje taką sytuację, w której wierzyciel egzekwujący wstępuje w prawa i roszczenia dłużnika egzekwowanego w stosunku do pracodawcy. Wierzyciel wnosząc takie powództwo winien przypozwać dłużnika. Przepis ten nie ma zastosowania do roszczenia odszkodowawczego zart. 886 § 3 kpc. Natomiastart. 886 § 3 kpcreguluje roszczenie o odszkodowanie z tytułu czynu niedozwolonego, które nie może zmierzać do ponownego zasądzenia kwoty dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego. Sąd Okręgowy powołał stanowisko judykatury (postanowienie Sądu Najwyższego z 30 września 1982 r., I CZ 101/82), że: „Roszczenie wierzyciela zart. 886 § 3 k.p.c.jest roszczeniem o odszkodowanie, nie o alimenty. Wysokość tego odszkodowania określa wierzyciel (art. 6 kc), obowiązek zaś zakładu pracy dłużnika alimentacyjnego naprawienia szkody nie jest równoznaczny z obowiązkiem wypłaty wierzycielowi utraconych przez niego świadczeń alimentacyjnych dłużnika, lecz zapłaty odszkodowania stosownie do ogólnych zasad naprawienia szkody, określonych wkodeksie cywilnym, z zastrzeżeniem uregulowania przewidzianego wart. 886 § 3 kpc”. Wyjaśnił też, że powództwo wytoczone przez wierzyciela egzekwującego przeciwko pracodawcy, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, stanowi przypadek substytucji procesowej (podstawienia procesowego). Wytaczając powództwo przeciwko pracodawcy, wierzyciel może żądać w pozwie wypłaty należności do rąk dłużnika, ewentualnie nakazania uiszczenia ich komornikowi lub złożenia do depozytu sądowego. Rozpoznanie powództwa zart. 887 § 2 kpcpowinno nastąpić w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy. Wnosząc takie powództwo, wierzyciel powinien przypozwać dłużnika. Przepisart. 887 § 2 kpcnie ma zastosowania do roszczenia odszkodowawczego zart. 886 § 3 kpc, gdyż reguluje sytuację, w której wierzyciel egzekwujący wstępuje w prawa i roszczenia dłużnika egzekwowanego względem pracodawcy Tak więc „przypozwanie”P. R.nie znajduje podstawy prawnej w niniejszym procesie.
Sąd Okręgowy stwierdził, że powód nie wykazał szkody, jaką miał ponieść wskutek niewykonania przez pozwane spółki obowiązków wynikających zart. 881 i art. 882 kpc. Powód określił bowiem dochodzone roszczenie w rozmiarze 164.950,38 zł, lecz nie uzasadnił z czego ta kwota wynika. Uznał, że jego żądanie odszkodowawcze może być tożsame z wierzytelnością, jaka przysługuje mu względemP. R., stwierdzoną prawomocnym wyrokiem, która okazała się nieegzekwowalna.
Skoro pozwanyP. R.w(...) spółce z o.o.otrzymywał wynagrodzenie w kwocie minimalnej, nie podlegało ono egzekucji, a w związku z tym niezastosowanie się doart. 881 i art. 881 kpcnie wyrządziło szkody wierzycielowi (powodowi). Nie mogło wyrządzić szkody również postępowanie pozwanego(...) S.A.albowiem pozwanyP. R.w tej spółce nie pozostawał w stosunku zatrudnienia.
Orzeczenie o kosztach procesu uzasadnił wynikiem procesu i treściąart. 98 § 1 kpc, w myśl której strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
W apelacji powód w istocie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku przekazanie spawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zarzucił naruszenieart. 887 § 2 kpcorazart. 886 § 3 kpc, wskutek nieuwzględnienia niewykonania przez pozwane spółki obowiązków, o jakich mowa wart. 881 i art. 882 kpc.
Pozwani wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Bezsporne między stronami są następujące okoliczności, które powód wskazał w pozwie, gdyż pozwani nie zaprzeczyli im (art. 230 kpc), wnosząc o oddalenie powództwa z tej przyczyny, że pozwane spółki zachować się miały zgodnie z prawem, jaki – ich zdaniem – zwalniało je od obowiązków, o jakich mowa wart. 881 i art. 882 kpc. Mianowicie Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z 12 maja 2000 r., sygn. akt XIV GC 2087/99, zasądził odP. R.na rzecz powoda kwotę 164.950,38 zł z ustawowymi odsetkami od 63.438,34 zł od 15 listopada 1998 r., od 43.517,34 zł z ustawowymi odsetkami od 17 listopada 1998 r. i 55.994,70 zł z ustawowymi odsetkami od 1 lutego 1999 r. Wyrokowi temu Sąd Okręgowy w Katowicach nadał klauzulę wykonalności. W toku egzekucji na podstawie tego tytułu wykonawczego komornik zajął wynagrodzenie za pracę przysługująceP. R.od pozwanych spółek. Zajmując wynagrodzenie za pracę, komornik zobowiązał pozwane spółki, by potrącały z wynagrodzenia przysługującegoP. R.określone należności i przekazywały sumy pieniężne komornikowi oraz zobowiązał je do powiadamiania komornika o okolicznościach określonych wart. 882 kpc, czego pozwane spółki nie wykonały. Sąd Okręgowy ustalił, że wierzytelność określona opisanym już wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach okazała się nieegzekwowana.
Ostatnio wskazane ustalenie faktyczne nie zostało zakwestionowane, a zatem Sąd Apelacyjny podziela je i, jako prawidłowe, przyjmuje za własne, mając na uwadze, że podstawa faktyczna powództwa określona jest przede wszystkim okolicznościami bezspornymi między stronami.
Prawidłowo Sąd Okręgowy stwierdził, żeart. 887 § 2 kpcnie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. W doktrynie wyjaśniono, a stanowisko to zasługuje na uwzględnienie, że w sprawie opartej oart. 887 § 2 kpcwierzyciel egzekwujący (tu: powód) nie dochodzi własnego roszczenia, lecz działa jako osoba podstawiona w prawa dłużnika egzekwowanego (tu:P. R.), przy czym legitymacja wierzyciela egzekwującego wynika z zajęcia wierzytelności, wskutek którego wierzyciel egzekwujący może wykonywać wszelkie prawa i roszczenia dłużnika, jak wynika zart. 887 § 1 kpc. Z tego właśnie wynika wskazana wart. 887 § 2 kpcpowinność przypozwania dłużnika egzekwowanego, przy czym idzie tu o przypozwanie w rozumieniuart. 84 kpc, to jest o interwencję uboczną. Tymczasem powód dochodził nie tego, co przysługuje dłużnikowi egzekwowanemu (P. R.) od pozwanych spółek, lecz domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych spółek oraz odP. R.odszkodowania za szkodę, którą miał ponieść powód wskutek tego, że spółki te nie wykonały obowiązków określonych w zajęciu wierzytelnościP. R.z wynagrodzenia. Dochodzi zatem roszczenia odszkodowawczego, o którym mowa wart. 886 kpc, to jest roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, o którym mowa w tym przepisie.
Przesłankami odpowiedzialności zart. 886 § 3 kpcsą bezprawne i zawinione zachowanie pracodawcy, powstanie szkody w majątku wierzyciela egzekwującego oraz związek przyczynowy między zachowaniem pracodawcy a szkodą. Skuteczność omawianego powództwa uzależniona jest od kumulatywnego spełnienia wskazanych przesłanek. Sąd Okręgowy trafnie zwrócił uwagę na to, że powód nie wykazał szkody, której naprawienia dochodzi. Świadczenie polegające na obowiązku naprawienia szkody nie jest bowiem równoznaczne z obowiązkiem wynikającym z tytułu wykonawczego, na podstawie którego zajęto wierzytelność. Powód błędnie utożsamił szkodę, o jakiej mowa wart. 886 § 3 kpcz wierzytelności określoną w wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt XIV GC 2087/99, który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. W efekcie nie wykazywał szkody, jaką poniósł przez to, że pozwane spółki nie wykonały obowiązków zart. 881 i art. 882 kpc.
Niewykazanie szkody zwalnia od konieczności odnoszenia się do tego, czy pozwane spółki obowiązane były wykonać to, o czym mowa była w zajęciach wierzytelności. Wynik sprawy jest bowiem niezależny od tego, czy zajęcie i wynikające z niego obowiązki dotyczą jedynie wynagrodzenia za pracę czy też innych świadczeń uzyskiwanych od pracodawcy na podstawie stosunków prawnych odmiennych niż stosunek pracy. Dotyczy to też pozostałych przesłanek odpowiedzialności opartej oart. 886 § 3 kpc.
Apelacja – jako bezzasadna – podlegała zatem oddaleniu (art. 385 kpc).
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono stosownie do wyniku sprawy w drugiej instancji oraz wartości przedmiotu zaskarżenia, mając na względzie, że pozwanych reprezentował ten sam adwokat, co miało wpływ na jego nakład pracy (art. 98 § 1 i 3 oraz art. 109 § kpc, a także§ 6 pkt 6w związku z§ 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu– tekst jednolity w Dz. U. z 2013 r., poz. 461).