Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 2651/14
Data wyroku: 2015-11-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Madej
Podstawa prawna: art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VI U 2651/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Janusz Madej
Protokolant sekretarkaK. S.
po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. w Bydgoszczy na rozprawie
odwołaniamałoletniegoM. P.reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego - ojcaJ. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 15 września 2014 r., znak:(...)
w sprawie:małoletniegoM. P.reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego - ojcaJ. P.
przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o datę przyznania świadczenia

    Izmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonemuM. P.prawo do renty rodzinnej w okresie od(...). do(...)
IInie stwierdza odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji,
IIIzasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.na rzecz ubezpieczonegoM. P.kwotę 240 ( dwieście czterdzieści ) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.
Na oryginale właściwy podpis.
VI U 2651/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 15 września 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.– po rozpatrzeniu wnioskuM. P.(reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego – ojcaJ. P.) z dnia 12 września 2014r. o ponowne ustalenie podstawy wymiaru i uznanie wypłaty świadczenia – przeliczył od dnia 1 września 2014r., to jest od miesiąca w którym zgłoszono wniosek, rentę rodzinną dla wnioskodawcy do(...).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w imieniu ubezpieczonegoM. P.jego pełnomocnik procesowy, zaskarżając decyzję w części, w jakiej organ rentowy zaniechał ustalenia i wznowienia renty rodzinnej od 1 czerwca 2014r. Odwołujący domagał się zmiany kwestionowanej odwołaniem decyzji poprzez ponowne ustalenie i wznowienie wypłaty na swoją rzecz renty rodzinnej za okres od 1 czerwca 2014r. do 31 sierpnia 2014r. oraz zasądzenia od organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swego stanowiska procesowego ubezpieczony wskazał, iż w dniu 9 maja 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.wydał decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty rodzinnej z powodu ustania uprawnień.
Jednak odwołujący nie utracił uprawnień do renty rodzinnej, jako że naukę kontynuował i nadal kontynuuje. Niezwłocznie po uzyskaniu przez przedstawiciela ustawowego (ojca) odwołującego się wiadomości o wydaniu przez(...) OddziałwB.decyzji z dnia 9 maja 2014r., wystosował on w dniu 3 czerwca 2014r. do tego organu rentowego przesyłką poleconą zaświadczenie wydane przez Szkołę Średnią(...).M.wM.,O.wK.w dniu 30 maja 2014r. o kontynuowaniu przez odwołującego się nauki. Przesyłkę poleconą zawierająca powyższe zaświadczenie ojciec odwołującego się nadał w placówce pocztowej wK.w dniu 3 czerwca 2014r.. Przesyłce tej nadany został numer(...). Jeśli przesyłka ta trafiła do polskiej placówki pocztowej operatora publicznego zasadne będzie – zdaniem odwołującego się – przyjęcie, że uzupełnienie dokumentacji niezbędnej do kontynuowania wypłaty renty rodzinnej od miesiąca czerwca 2014r. byłoby uzasadnione.
Dodatkowo odwołujący się podnosił, iż po uzyskaniu informacji, że powyższa przesyłka polecona z dnia 3 czerwca 2014r. nie dotarła do Inspektoratu organu rentowego wI., wysłał on ponownie do Inspektoratu organu rentowego powyższe zaświadczenie przesyłką poleconą, nadaną w dniu 11 sierpnia 2014r.
Kiedy okazało się, że i ta kolejna przesyłka polecona rzekomo do organu rentowego nie została doręczona odwołujący się uzyskał w dniu 5 września 2014r. kolejne zaświadczenie o kontynuowaniu nauki, które zostało przywiezione do Polski przez kuzynkę odwołującego się, a następnie przez jego ciotkę przesłane do Inspektoratu organu rentowego wI.w miesiącu wrześniu 2014r.
Przedstawiając powyższe okoliczności pełnomocnik procesowy ubezpieczonego podnosił, że wobec braku utraty przez odwołującego się uprawnień do renty rodzinnej, z uwagi na kontynuowanie nauki w trybie dziennym w szkole średniej, wznowienie wypłaty tej renty przez organ rentowy dopiero od 1 września 2014r., nie zaś od 1 czerwca 2014r. nie było uzasadnione i doprowadziło do niezgodnego z prawem pozbawienia go świadczenia rentowego za okres czerwca do sierpnia 2014r.
Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania, podnosząc, iż decyzją z dnia 9 maja 2014r. wstrzymał ubezpieczonemu wypłatę renty rodzinnej od 1 czerwca 2014r. z powodu ustania uprawnień i jednocześnie pouczył go, iż w przypadku podjęcia nauki należy przedłożyć zaświadczenie szkolne na tę okoliczność. Organ rentowy wskazywał przy tym, iż wniosek o przywrócenie wypłaty renty rodzinnej dla ubezpieczonegoM. P.wpłynął 15 września 2014r., a przesyłka zawierająca powyższy wniosek została nadana 12 września 2014r. Wcześniej nie wpłynęły inne dowody potwierdzające kontynuację nauki przez ubezpieczonego po ukończeniu przez niego 16 roku życia.
Skoro zgodnie zart.129 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychświadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, to zaskarżoną decyzją z dnia 15 września 2014r. wznowiono wypłatę świadczenia od września 2014r.

Sąd Okręgowy ustalił i rozważył, co następuje:
M. P.(urodz. (...)) od dnia 3 września 2007r. uprawniony był do renty rodzinnej po zmarłej matceE. P.. Decyzją z dnia 9 października 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.przyznał mu powyższe świadczenie do dnia 31 maja 2014r.
Decyzją z dnia 9 maja 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.z urzędu wstrzymał dalszą wypłatę ubezpieczonemu renty rodzinnej z powodu ustania uprawnień, podając w punkcie V decyzji, że „ustalając wysokość renty rodzinnej od 1 czerwca 2014r. Zakład nie uwzględnił –M. P.ur. (...)z powodu zakończenia nauki. W przypadku podjęcia nauki należy przedłożyć zaświadczenie szkolne potwierdzające tę okoliczność.
Po uzyskaniu informacji o wydaniu powyższej decyzji przedstawiciel ustawowyM. P.– ojciecJ. P.uzyskał zaświadczenie z dnia 30 maja 2014r. wydane przez Szkołę Średnią(...)M.wM.w stanieO.wK., potwierdzające posiadanie statusu ucznia(...)M.i kończenie przez niego klasy dziesiątej.
W dniu 3 czerwca 2014r.J. P.wysłał powyższe zaświadczenie zK.przesyłką poleconą na adres Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.Inspektorat wI.ul. (...). Przesyłka ta nosiła nr:(...)i zaginęła, co potwierdziła poczta(...)pismem z dnia 2 lutego 2015r. adresowanym doJ. P..
W dniu 11 sierpnia 2014r. ojciec ubezpieczonegoM. J.P.ponownie wysłał do Polski przesyłkę poleconą nr(...)na adres Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wI.ul. (...), zawierającą powyższe zaświadczenie o kontynuowaniu przez ubezpieczonego nauki w szkole średniej wK.. Przesyłka ta także zaginęła, co potwierdziła poczta(...)pismem z dnia 10 grudnia 2014r. adresowanym do nadawcy –J. P..
Fakt zaginięcia przesyłki poleconej o nr(...)potwierdziła także Poczta PolskaSA (...)wW..
W dniu 5 września 2014r.J. P.uzyskał kolejne zaświadczenie z dnia 5 września 2014r. wydane przezS. M.S.wM.w stanieO., potwierdzające, iż jego synM. P.jest uczniem 11 klasy(...)M.. Zaświadczenie to kuzynka ubezpieczonego (przebywająca wK.na wakacjach) przywiozła do Polski, a siostra matki ubezpieczonegoE. Ł.wysłała w dniu 12 września 2014r. zK.do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu wI.ul. (...).
Zaświadczenie to wraz z tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego wpłynęło do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.Inspektoratu wI.w dniu 15 września 2014r.
(okoliczności w zasadzie niesporne między stronami potwierdzone odpisami dokumentów na k.24 do 31, od 46 do 53 oraz k.70 akt sprawy procesowej oraz dokumentami z akt organu rentowego).
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył daty wznowienia przez organ rentowy wypłaty ubezpieczonemuM. P.renty rodzinnej.
Odwołujący się twierdził, że świadczenie to powinno zostać mu wypłacone także za okres od 1 czerwca 2014r. do 31 sierpnia 2014r. natomiast organ rentowy argumentował – powołując się na art.129 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. (t.j. Dz. U. z 2015r., poz.748 ze zm.) – że skoro zaświadczenie o kontynuowaniu przez ubezpieczonego nauki wpłynęło do niego we wrześniu 2014r., to wznowienie wypłaty renty rodzinnej powinno nastąpić dopiero od 1 września 2014r., t. j. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie.
Stanowisko organu rentowego nie było – w ocenie Sądu Okręgowego - właściwe gdyż organ ten nie uwzględnił przy wydaniu zaskarżonej decyzji wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż organ ten nie miał podstawy prawnej do utożsamiania zaświadczenia o kontynuowaniu przez ubezpieczonego nauki z wnioskiem o świadczenie. Wniosek o rentę rodzinną został złożony przez przedstawiciela ustawowego ubezpieczonego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale wB.(Inspektoracie wI.) w dniu 28 września 2007r. i zachowuje aktualność także w roku 2014. Potwierdza to decyzja z dnia 9 maja 2014r. o wstrzymaniu wypłaty renty rodzinnej, w której treści organ rentowy informował przedstawiciela ustawowego małoletniego ubezpieczonego o tym, iż w przypadku podjęcia przez ubezpieczonego nauki należy przedłożyć zaświadczenie szkolne potwierdzające tę okoliczność.
Organ rentowy nie pouczał ubezpieczonego i jego przedstawiciela ustawowego o konieczności złożenia nowego wniosku o rentę rodzinną, lecz o potrzebie przedłożenia dowodu potwierdzającego uprawnienie do renty rodzinnej.
Wyeksponować w tym miejscu należy, iż decyzja z dnia 9 maja 2014r. nie wyznaczała ubezpieczonemu terminu złożenia zaświadczenia potwierdzającego podjęcie (kontynuowanie) nauki po ukończeniu przez niego w dniu 20 maja 2014r. 16 roku życia.
W tej sytuacji i przy uwzględnieniu faktu zamieszkiwania przez ubezpieczonego i jego ojca poza granicami Polski – wK., organ rentowy powinien wyznaczyć ubezpieczonemu (jego przedstawicielowi ustawowemu) odpowiedni termin do przedłożenia wymaganego zaświadczenia.
Nie można bowiem pominąć przy rozważaniu tej kwestii unormowania z § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe (Dz. U. z 2011r. Nr 237, poz.1412), zgodnie z którym organy rentowe udzielają informacji, w tym wskazówek i wyjaśnień, w zakresie dotyczącym warunków i dowodów wymaganych do ustalania świadczeń.
Jeśli zatem pozwany organ rentowy nie wyznaczył ubezpieczonemu terminu do złożenia zaświadczenia o kontynuowaniu nauki, to złożenie tego dowodu w organie rentowym w dniu 12 września 2014r. (data nadania przesyłki w polskim urzędzie pocztowym) nie mogła powodować utraty prawa do renty rodzinnej za okres sprzed złożenia tego dowodu (od 1 czerwca 2014r. do 31 sierpnia 2014r.). Dowód ten nie był bowiem nowym wnioskiem o świadczenie, a organ rentowy nie informował ubezpieczonego i jego przedstawiciela ustawowego o konieczności złożenia nowego wniosku o świadczenie. Ubezpieczony nie został też pouczony przez organ rentowy o tym, iż organ rentowy będzie utożsamiał dowód mający potwierdzić prawo do renty rodzinnej na dalszy okres z ponownym wnioskiem o wypłatę tego świadczenia.
Niezależnie od powyższej argumentacji zwrócić należy uwagę na dość wyjątkową sytuację, w której poczta kanadyjska potwierdziła wobec przedstawiciela ustawowego ubezpieczonego zaginięcie dwóch przesyłek poleconych wysłanych przez niego w dniach 3 czerwca i 11 sierpnia 2014r. na adres Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat wI.(ul. (...)) zawierających zaświadczenia o kontynuowaniu przez ubezpieczonego nauki w kanadyjskiej szkole średniej. Przedstawiciel ustawowy ubezpieczonego wykazał w toku procesu, iż uzyskał takie zaświadczenie już w dniu 30 maja 2014r. (data wystawienia zaświadczenia przezS. M.S. S.) oraz iż w dniu 3 czerwca 2014r. wysłał listem poleconym zK.do Polski (na adres ZUS Inspektoratu wI.) powyższe zaświadczenie. W ten sposób dochował on należytej staranności aby dowód na okoliczność kontynuowania przez syna nauki przedłożyć organowi rentowemu w miesiącu czerwcu 2014r., a więc w miesiącu w którym z mocy decyzji organu rentowego z dnia 9 maja 2014r. wypłata świadczenia została wstrzymana. Po uzyskaniu informacji o braku wypłaty świadczenia i niedostarczenie listu poleconego do organu rentowego przedstawiciel ustawowy małoletniego ubezpieczonego ponownie wysłał zaświadczenie o kontynuowaniu przez syna nauki po ukończeniu 16 roku życia listem poleconym na adres Inspektoratu ZUS wI., a po niedotarciu do adresata i tej przesyłki ostatecznie spowodował on wpływ takiego dowodu do organu rentowego we wrześniu 2014r. W działaniu przedstawiciela ustawowego małoletniego ubezpieczonego nie można dopatrzyć się najmniejszych uchybień albowiem podjął on działania, które – w normalnym biegu czynności – powodowałby przedłożenie organowi rentowemu wymaganego dowodu jeszcze w czerwcu 2014r.
W tym miejscu przypomnieć także należy, iż zgodnie z § 6 ust.1 powołanego wyżejrozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r.jeżeli wniosek nie został złożony w organie rentowym, lecz został przesłany za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do wykonywania działalności pocztowej w obrocie krajowym lub zagranicznym, za datę złożenia wniosku uważa się datę nadania wniosku za pośrednictwem tego przedsiębiorcy. Ta sama zasada – w drodze analogii – odnosi się do przedłożenia dowodów potwierdzających prawo do świadczeń. Ojciec ubezpieczonego nadając w dniu 3 czerwca 2014r. przesyłkę poleconą z zaświadczeniem o kontynuowaniu przez syna nauki po ukończeniu 16 roku życia, złożył ten dowód w organie rentowym w tym właśnie dniu.
Nawet podzielając czysto hipotetycznie stanowisko organu rentowego co do konieczności złożenia przez ubezpieczonego nowego wniosku o wypłatę renty rodzinnej, przypomnieć należy, iż wykładnia art.129 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie może ograniczać się wyłącznie do gramatycznych reguł interpretacji. W sprawach o rentę rodzinną, której zasadniczą funkcją jest zapewnienie środków utrzymania po zmarłym rodzicu, wykładnia językowa (gramatyczna) powinna ustąpić przed wykładnią celowościową. W orzecznictwie dopuszcza się bowiem w wyjątkowych sytuacjach możliwość przyznania renty rodzinnej także za okres sprzed złożenia wniosku o świadczenie, co dotyczy zwłaszcza tych przypadków, w których ubezpieczonemu nie można zarzucić braku staranności w prowadzeniu własnych spraw (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3.04.2014r. II UK 398/13 – LEX nr 1458715; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 sierpnia 2014r. II AUa 1787/13 – LEX nr 1504351).
Właśnie z taką szczególną sytuacją mamy do czynienia w stanie faktycznym sprawy, w którym pozbawienie ubezpieczonego prawa do renty rodzinnej naruszałoby wykładnię celowościową art.129 ust.1 ustawy emerytalno – rentowej (przy założeniu, iż miał on obowiązek złożenia ponownego wniosku o to świadczenie).
Wobec powyższego Sąd Okręgowy na podstawie art.47714§ 2 ustawy emerytalno – rentowej zmienił zaskarżoną decyzję orzekając jak w punkcie I wyroku.
W punkcie II wyroku Sąd nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Przesłanki odpowiedzialności, o której mowa w art.118 ust.1a ustawy emerytalno - rentowej nie zostały w niniejszej sprawie spełnione albowiem istotne dla rozstrzygnięcia sporu okoliczności np. zaginięcia dwóch przesyłek poleconych z zaświadczeniami o kontynuowaniu nauki, ustalane były w postępowaniu sądowym na podstawie dowodów, którymi nie dysponował organ rentowy na etapie postępowania administracyjnego.
O kosztach procesu orzeczono stosownie do wyniku sporu, w którym organ rentowy uległ przeciwnikowi. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w tym zakresie stanowiły przepisyart.98 § 1 i § 3 K.p.c.w związku z § 2 ust.1 i ust.2 i § 11 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych... (t. j. Dz. U. z 2013r. poz.490 ze zm.). Zasądzone koszty zastępstwa prawnego ustalone zostały według czterokrotności stawki minimalnej, co uzasadniał nakład pracy pełnomocnika procesowego ubezpieczonego.