Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 468/15
Data wyroku: 2015-07-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Anna Kowacz-Braun, Marek Boniecki
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 417 § 1 k.c.

Sygn. akt I  ACa 468/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 lipca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Anna Kowacz-Braun

Sędziowie:

SSA Grzegorz Krężołek (spr.)
SSA Marek Boniecki

Protokolant:

st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura

po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa(...) S.A.wK.
przeciwkoGminieB.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt I C 1513/13

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie III w ten sposób, że punktowi II nadaje treść:

”zasądza od strony pozwanej GminyB.na rzecz strony powodowej(...) S.A.wK.kwotę 957 593,11zł (dziewięćset pięćdziesiąt siedem tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt trzy złote jedenaście groszy) z ustawowymi  odsetkami od dnia 22 listopada 2013r.”;

2
w pozostałym zakresie apelację oddala;

3
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 5 400zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt : I ACa 468/15

UZASADNIENIE
(...) SAwK., w pozwie skierowanym przeciwko GminieB.domagała się zasądzenia kwoty 957 593,11 złotego z ustawowymi odsetkami od dnia 30 czerwca 1997r. oraz obciążenia strony pozwanej kosztami procesu.
W uzasadnieniu żądania wskazała , że w styczniu 1996r , wchodząca wskład (...)złożyła deklarację oraz uiściła na rzecz pozwanej podatek od nieruchomości za ten rok w wysokości 3 282 466, 30 złotego.
Następnie dokonała korekty tej deklaracji, zgodnie z którą kwota należnego podatku powinna była wynieść nie sumę uprzednio zadeklarowana i zapłaconą ale powinna być suma o 957 617, 20 złotego niższa.
W dniu 7 grudnia 2011r, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wK., stwierdziło istnienie takiej nadpłaty po stronie powódki. Pomimo , iż decyzja Kolegium stała się ostateczna i prawomocna , burmistrzB.sumy nadpłaty do tej pory uprawnionej nie zwrócił. Zaniechanie to spowodowało , że powódka złożyła skargę na bezczynność organu Gminy w zakresie zwrotu nadpłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wK., postanowieniem z dnia 5 lutego 2013r , skargę odrzucił z przyczyn formalnych tym nie mniej wskazał , że roszczenie jakim dysponuje(...) SAz tytułu zwrotu nadpłaconego podatku jest roszczeniem o charakterze majątkowym , które może być dochodzone na drodze sądowej przed Sądem Powszechnym. Ma ono przy tym charakter roszczenia odszkodowawczego o charakterze cywilnym , opartym naart. 417 §1 kc.Wobec takiego stanowiska powódka w dniu 15 kwietnia 2013r, wezwała do zapłaty dochodzonej obecnie kwoty , które pozostało bez odpowiedzi.
Jako podstawę normatywną dochodzonego roszczenia powódka wskazała przepisart. 417 §2 kc.
Wyrokiem zaocznym z dnia 6 grudnia 2013r, Sąd Okręgowy w Krakowie , uwzględnił żądanie pozwu w całości , obciążając GminęB.na rzecz powódki kwotą 55 097 złotych , z tytułu kosztów procesu oraz nadając wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności.
W sprzeciwie od tego wyroku strona pozwana domagała się uchylenia go i oddalenia powództwa w całości oraz obciążenia(...) SAkosztami postępowania.
W jego motywach, w pierwszej kolejności podniosła zarzuty mające prowadzić do odrzucenia pozwu , wskazując po pierwsze , że oznaczony w pozwie jako strona pozwana BurmistrzB., jest podmiotem pozbawionym zdolności sądowej , a brak ten ma charakter nieusuwalny , skutkując koniecznością odrzucenia pozwu.
Po wtóre rozstrzyganie o roszczeniu powódki na drodze sądowej przed Sądem Powszechnym jest niedopuszczalne albowiem ma ono swoją podstawę w przepisach prawa podatkowego, w tym w szczególności- z uwagi na datę powstania nadpłaty- której zwrotu(...)się domaga , w przepisachustawy o zobowiązaniach podatkowych, które mają w odniesieniu do tego świadczenia zastosowanie na podstawie art. 330 ustawy Ordynacja podatkowa. W konsekwencji sprawa , którą zapoczątkowała powódka nie jest sprawą cywilną, w rozumieniuart. 1 kpc.
Odnosząc się do merytorycznej zasadności roszczenia dochodzonego pozwem, strona pozwana w całości ją zakwestionowała argumentując , że nie może być podstawą jego uwzględnienia jedynie pogląd WSA w Krakowie , wyrażony w motywach postanowienia odrzucającego skargę, tym bardziej , że w jej uzasadnieniu(...) SAodwoływała się tylko do zaniechania organu administracyjnego w wykonaniu obowiązku zwrotu nadpłaty, a nadto nie skorzystała z możliwości weryfikacji stanowiska prawnego Sądu , który skargę odrzucił , w drodze złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ponadto podniesiony przez pozwaną został zarzut przedawnienia zgłoszonego roszczenia , w ramach motywacji którego Gmina wskazywała , że skoro roszczenie ma charakter odszkodowawczy i oparty na reżymie odpowiedzialności deliktowej , to o ile uszczerbku po swojej stronie strona powoda upatruje w pobraniu podatku [ za 1996r ] w nienależnej wysokości, trzyletni okres jego przedawnienia minął przed wniesieniem pozwu.
Zwalczając trafność stanowiska Kompanii co do określenia początkowego terminu naliczenia odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia dochodzonego pozwem, Gmina wskazywała na bezterminowy jego charakter , który ma to następstwo , iż ewentualne odsetki za opóźnienie mogą być naliczone dopiero od daty doręczenia pozwanej odpisu pozwu , będącego forma wezwania do jego spełnienia.
Wyrokiem z dnia 18 września 2014r , Sąd Okręgowy w Krakowie :
- uchylił wyrok zaoczny wydany w dniu 6 grudnia 2013r [ pkt I ]
- zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 957 593, 11 złotego z ustawowymi odsetkami od dnia 20 sierpnia 1997r , zastrzegając , iż ich stopa nie może być wyższa aniżeli ta , która jest pobierana za zaległości podatkowe [ pkt II ] ,
- w pozostałym zakresie powództwo oddalił [ pkt III],
- zasądził od GminyB.na rzecz(...) SAwK.kwotę 55 097 złotych tytułem kosztów procesu [ pkt IV sentencji wyroku ]
Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :
(...) Spółka (...), złożyła deklarację podatkową z tytułu podatku od nieruchomości za rok 1996 i zadeklarowana należność na rzecz strony pozwanej , w kwocie 3 282 466, 30 złotego , którą zapłaciła. W dniu 19 sierpnia 1997r ,dokonała korekty tej deklaracji , określając w niej należność tę na sumę niższą , wynoszącą 2 324 873, 19 złotego.
Ostateczną decyzją z dnia 7 grudnia 2011r , Samorządowe Kolegium Odwoławcze wK., stwierdziło nadpłatę w podatku od nieruchomości za wskazany wyżej rok , obciążającym poprzednika prawnego strony powodowej , która jest następcą prawnym(...) SAod 2004roku , na kwotę 957 593, 11 złotego.
Po wydaniu tej decyzji strona powodowa , pismem z dnia 13 czerwca 2012r , zwróciła się do BurmistrzaB.o zwrot kwoty stwierdzonej nadpłaty , który nie został dokonany.
Wobec zaniechania organu strony powodowej(...) SA, wystąpiła na drogę sądowo - administracyjną , kierując skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wK., zarzucając bezczynność Burmistrza.
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2013r , WSA w Krakowie skargę odrzucił jako niedopuszczalną formalnie. W motywach orzeczenia wskazał , że czynność w postaci zwrotu nadpłaty podatku jest jedynie czynnością natury materialno - technicznej w odniesieniu do której , w sytuacji zaniechania jej podjęcia przez organ skarga na bezczynność nie przysługuje. Równocześnie, w dalszej części m uzasadnienia , potwierdzając fakt zaniechania w zakresie zwrotu nadpłaty , wskazał , że skarżąca może dochodzić wynikającego stad roszczenia na drodze sądowej przed Sądem Powszechnym na podstawieart. 417 §1 kc.
W rozważaniach prawnych , w pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutów pozwanej , prowadzących do odrzucenia pozwu , ocenił je jako nietrafne.
Wskazał , że pierwotne oznaczenie strony pozwanej jako BurmistrzaB., wbrew zarzutowi pozwanej nie mógł prowadzić do odrzucenia pozwu , w sytuacji gdy przed doręczeniem odpisu pozwu(...) SAprawidłowo określiła pozwaną jako GminęB..
W ocenie Sądu I instancji nietrafnie także pozwana zarzucała wyłączność drogi administracyjnej dla rozstrzygania o żądaniu zgłoszonym w pozwie.
Odwołując się do normyart. 1991kpcwskazał , że wobec treści uzasadnienia orzeczenia WSA w Krakowie z dnia 5 lutego 2013r , który wskazał , że właściwą drogą dla rozpoznania roszenia powódki jest droga sądowa przed Sadem Powszechnym , Sad ten nie może odrzucić pozwu z powołaniem się na to , że właściwym do jej rozpoznania jest organ administracji publicznej lub Sąd Administracyjny.
W tym kontekście uznał za nietrafny pogląd strony pozwanej , iż przedmiotem skargi złożonej przez(...) SAdo WSA w Krakowie był nie zwrot nadpłaty podatku , a bezczynność organu [ podatkowego ] . W jego ocenie bowiem jej podstawą był w istocie spór o ten zwrot , którego dokonania organ administracyjny niezasadnie odmawiał, będąc zobowiązany spełnić świadczenie w oparciu o ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wK., którą stwierdzono istnienie nadpłaty w podatku od nieruchomości, określając jej wysokość.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zgłoszonego w pozwie roszczenia, Sąd Okręgowy ocenił go jako nietrafny.
Odwołując się do brzmieniaart. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowychwskazał , iż termin tam określony został przez powódkę zachowany albowiem w dniu 30 czerwca 1997r jej poprzednik prawny wystąpił o stwierdzenie istnienia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 1996, czyniąc to jeszcze przed datą w której złożył korektę , uprzedniej deklaracji na ten podatek. Postępowanie administracyjne wywołane tym żądaniem zostało wszczęte w dniu 9 lipca 1997r , a zakończyło się decyzją SKO wK., w dniu 7 grudnia 2011r , w ramach której stwierdzono istnienie tej nadpłaty i określono jej rozmiar. Data tej decyzji odniesiona do dnia w którym(...) SAwniosła pozew , uzasadnia wniosek , iż termin trzyletni określony we wskazanej wyżej normie nie został przekroczony.
W ocenie Sądu I instancji termin ten został zachowany także dlatego , że złożenie przez powódkę wniosku o stwierdzenie nadpłaty było czynnością , która przerwała bieg tego terminu, który to skutek także / przy braku akceptacji dla stanowiska zaprezentowanego wyżej /, także czyni zarzut przedawnienia , nieusprawiedliwionym.
Zarzut ten , należy odeprzeć także , jak wskazują motywy zaskarżonego wyroku , nawet wówczas, gdyby ocenić , że termin ten nie został jednak przez powódkę zachowany.
Przemawia za takim wnioskiem możliwa kwalifikacja normatywna roszczenia zgłoszonego w pozwie, jako opartego na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu , które ulega przedawnieniu , na podstawie normy ogólnej zart. 118 kc, po upływie dziesięciu lat od daty jego wymagalności , który przed wniesieniem pozwu nie upłynął.
Dodatkowo Sąd Okręgowy wskazał , że podnoszenie tego zarzutu przez pozwaną , w okolicznościach faktycznych ustalonych w sprawie, w oparciu o które można stwierdzić, iż BurmistrzB., zdając sobie sprawę z obowiązku zwrócenia Kompanii nadpłaty podatku dopuszczał się zaniechania w spełnieniu tego świadczenia , stanowi nadużycie prawa podmiotowego i także z tego powodu nie zasługuję on na uwzględnienie.
Oceniając merytorycznie dochodzone roszczenie , Sąd uznał , że jest ono uzasadnione, wskazując na trzy , niezależne od siebie podstawy normatywne w oparciu o które przysługuje ono stronie powodowej.
Jako pierwszą z nich wskazałart. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, podnosząc , iż jego zastosowanie jest usprawiedliwione brzmieniem art. 330 ustawy Ordynacja podatkowa , który nakazuje stosowanie do należności z tytułu nadpłat podatku , powstałych przed dniem jej wejścia w życie, stosowanie przepisów tego aktu prawnego.
Powołując się na fakty ustalone w sprawie, zgodnie z którymi korekta deklaracji została złożona 19 sierpnia 1997r , a nadpłata , w kwocie dochodzonej pozwem nie została dotąd zwrócona uznał , że od dnia następnego po dacie złożenia deklaracji strona pozwana pozostaje w opóźnieniu w spełnieniu tego świadczenia , co ma tę konsekwencję , iż pozwana jest zobowiązana do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem wraz z ustawowymi odsetkami [ w skali nie przekraczającej stopy odsetek za zobowiązania podatkowe ] liczonymi od dnia następnego, czyli 20 sierpnia 1997r .
Jako kolejną podstawę prawną roszczenia powódki , w oparciu o którą także należało uznać jej roszczenie za zasadne , Sąd Okręgowy wskazał przepisart. 417 kc, uznając, że w sytuacji w której mimo takiego obowiązku nadpłata nie została zwrócona Gmina jest odpowiedzialna za zaniechanie burmistrza w realizacji tego obowiązku , które to zaniechanie należy oceniać jako zawinione.
Trzecią z możliwych kwalifikacji roszczenia(...) SAjestart. 405 kcw zw zart. 410 kc.
Zdaniem Sądu Okręgowego świadczenie , które w zakresie nadpłaty podatku od nieruchomości za rok 1996r , spełnił poprzednik prawny pozwanej było świadczeniem nienależnym , skoro jego podstawa odpadła, po tym kiedy , złożona została korekta deklaracji podatkowej , określająca właściwie jego wymiar.
Rozstrzygająca o kosztach procesu, Sąd Okręgowy , oparł je naart. 100 kpci uznając, iż powódka nie wykazała swojego roszczenia jedynie w niewielkim zakresie , przegrywająca spór pozwana , jest zobowiązana pokryć w całości poniesione przez nią, w sposób celowy , koszty związane z jego dochodzeniem na drodze sądowej.
Apelacją od tego wyroku strona pozwana , objęła jego część, określoną przez punkty II i IV sentencji , domagając się, w pierwszej kolejności, oddalenia powództwa w całości oraz obciążenia przeciwniczki procesowej kosztami postępowania za obydwie instancje.
Jako wniosek ewentualny, sformułowała żądanie jego uchylenia w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach :
- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy a to :
a/art. 70 §1 kpc,art. 71kpv w zw zart. 199 §1 pkt 3 kpc, którego realizacji pozwana upatrywała w tym , iż Sąd I instancji przyjął ,ze brak zdolności sądowej BurmistrzaB., który został wskazany w pozwie jako strona pozwana, może być sanowany w ramach postępowania poprzez wstąpienie do procesu przez inny podmiot - GminęB.mającą taką zdolność, a opisana w podstawie faktycznej tego zarzutu sytuacja nie prowadzi do odrzucenia pozwu ,
b/art. 321 kpcwobec wydania orzeczenia, w odniesieniu do żądania , które nie było przez stronę powodową dochodzone. Usprawiedliwienia dla tego zarzutu Gmina upatrywała w tym , iż Sąd I instancji zakwalifikował roszczenie(...) SAjako takie, dla którego podstawą jest bezpodstawne wzbogacenie w sytuacji , gdy powódka nie powołała , w podstawie faktycznej żądania żadnych okoliczności z których mogłoby wynikać , że taka kwalifikacja roszczenia mogłaby być dokonywana,
c/art. 1 kpcw następstwie rozpoznania sprawy przez Sąd Powszechny mimo , że roszczenie dochodzone pozwem stanowiło należność dla oceny której mają zastosowanie przepisyustawy z dnia 19 grudnia 1980 O zobowiązaniach podatkowych, a w szczególności, art. 29 tego aktu prawnego , właściwą zatem drogą jego dochodzenia była droga postępowania administracyjnego,
d/art. 328 §2 kpcjako konsekwencji sporządzenia pisemnych motywów orzeczenia w sposób uniemożliwiający apelacyjną polemikę z rozstrzygnięciem i przeprowadzenie instancyjnej jego kontroli,
e/art. 217 §2 kpcw zw zart. 227 kpcorazart. 5 i 207 §6 kpcwobec nieuzasadnionego zobowiązywania przez Sąd strony powodowej ,w toku sporu , do przedstawiania dowodów wskazujących na wysokość dochodzonego roszczenia oraz precyzowania żądania pozwu,
- naruszenia prawa materialnego w następstwie nieprawidłowego zastosowania następujących norm :
1.art. 118 kcwobec uwzględnienia powództwa, tak co do należności głównej jak i odsetek za opóźnienie w jego spełnieniu , mimo jego wcześniejszego , przed wniesieniem pozwu jego upływu,
2.art. 481 kcw zw zart. 455 kcjako następstwa zasądzenia odsetek ustawowych za okres poprzedzający wymagalność dochodzonego pozwem roszczenia ,
3.art. 405 kci417 kcwobec oparcia na nich kwalifikacji normatywnej roszczenia(...) SAmimo , że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym, brak było ku temu dostatecznych podstaw, oraz
4. wadliwego niezastosowania dla oceny roszczenia powódkiart. 29 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 O zobowiązaniach podatkowychmimo , że to na jego podstawie powinno być ono ocenione.
Strona pozwana domagała się oddalenia apelacji i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania przed Sądem II instancji.
Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny rozważył , co następuje :
Apelacja strony pozwanej jest częściowo uzasadniona , prowadząc do zreformowania orzeczenia Sądu I instancji , w sposób wskazany w punkcie 1 sentencji wyroku Sądu II instancji albowiem część zarzutów na których się opiera , jako trafne, należy podzielić.
W pozostałej części apelacja jako nieuzasadniona , podlega oddaleniu.
Rozpoczynając ocenę postawionych wyrokowi Sądu I instancji zarzutów od tych , które dotyczą naruszenia prawa procesowego , w pierwszej kolejności należy odeprzeć ten , uznanie którego za trafny musiałby prowadzić do uchylenia orzeczenia z dnia 18 września 2014r i odrzucenia pozwu.
Oparty jest on na twierdzeniu , że jako strona pozwana występował w sprawie BurmistrzB.- organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego jakim jest Gmina – nie mający zdolności sądowej , który później , już w toku sporu, zastąpiła sama jednostka samorządowa , wstępując do postępowania w charakterze strony biernej procesu.
Tak motywowany zarzut nie jest uzasadniony.
Rzeczywiście, określając w pozwie stronę przeciwna sporu(...) SAwskazała jako pozwanego BurmistrzaB.. Jak można sadzić, było to konsekwencją oceny , że szkoda , której wyrównania domagała się była wynikiem dopuszczenia się przez niego , jako organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego - Gminy- a równocześnie organu I instancji w postępowaniu podatkowym, zaniechania w zakresie wykonania obowiązku zwrotu nadpłaty podatku , który to obowiązek wynikał z treści rozstrzygnięcia SKO wK.z dnia 7 grudnia 2011r, którego mimo wezwania ze strony Kompanii, także po tej dacie, nie realizował.
Nie może budzić wątpliwości , że brak po stronie Burmistrza występującego w charakterze organu Gminy zdolności sądowej jest brakiem nieusuwalnym w rozumieniuart. 70w zw zart. 64 §1 kpc, który prowadzi do odrzucenia pozwu na podstawieart. 199 §1 pkt 3 kpc.
Jednakowoż w rozstrzyganej sprawie ta przyczyna odrzucenia pozwu nie miała miejsca.
Wyrażając w motywach omawianego zarzutu stanowisko przeciwne, pozwana Gmina nie dostrzega , że to nie Burmistrz ale sama Gmina , podmiot tę zdolność , jako wyposażony w osobowość prawną , posiadający , była od samego początku trwania procesu jego stroną.
Tak jego stronę bierną określiła powódka w piśmie procesowym z dnia 30 października 2013r / k. 39 akt / , odpowiadając na wezwanie Sądu , który wezwał do usunięcia pojawiającej się w tym zakresie wątpliwości , wskazując , że brak zdolności sądowej Burmistrza skutkować będzie odrzuceniem pozwu / por. k.35 akt/
Co więcej , określenie strony pozwanej , nastąpiło przed doręczeniem jej odpisu pozwu , ergo zawiśnięciem sporu , w którym to nie Burmistrz , a Gmina, była wskazana jako pozwana. Nie ma ona zatem racji, gdy twierdzi , że w toku postępowania doszło do wstąpienia przez nią do udziału w sprawie w miejsce podmiotu , który zdolności sądowej nie miał.
Wyklucza to potwierdzenie istnienia podstawy do odrzucenia pozwu z przyczyny wskazywanej w omawianym zarzucie , który tym samym nie może być uznany za zasadny.
Nietrafnie podnoszony jest przez apelującą zarzut naruszeniaart. 328 §2 kpc.
Zgodnie z utrwalonym , podzielanym przez Sąd Apelacyjny , stanowiskiem Sądu Najwyższego , służącym wykładni tej normy , skuteczne odwołanie się do niego przez stronę ma miejsce jedynie wówczas , gdy wewnętrzna konstrukcja uzasadnienia kontrolowanego instancyjnie wyroku jest tak wadliwa , że nie zawiera danych pozwalających na przeprowadzenie takiej kontroli. Innymi słowy , jest on trafny jeżeli na podstawie analizy treści uzasadnienia orzeczenia Sądu niższej instancji nie można stwierdzić czy prawo materialne i procesowe zostały przez Sąd prawidłowo zastosowane.
/ por. bliżej w tej kwestii , powołane dla przykładu , stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w motywach judykatu z dnia 21 listopada 2001r , sygn. I CKN 185/01 , powołanego za zbiorem Lex nr 52726/
Tak zupełnie zasadniczych wad uzasadnienie wyroku z dnia 18 września 2014r nie zawiera i jakkolwiek jest ono niedoskonałe w konstrukcji , niekonsekwentne w sposobie prezentowania oceny prawnej roszczenia powódki , a jego lektura jest trudna nie tylko z punktu widzenia niedoskonałości redakcyjnych ale i trudności w odszukaniu podstaw na jakich Sąd oparł ostateczną ocenę żądania powódki , tym nie mniej , w oparciu o nie kontrola instancyjna rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd Okręgowy jest możliwa , co niweczy zasadność stawianego zarzutu.
Jako nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszeniaart. 217 §2w zw zart. 227 kpcorazart. 5 kpci207 §6 kpcdlatego , że kwestionowane przez apelującą w jego ramach zobowiązanie strony powodowej przez Sąd I instancji do przedłożenia dokumentów w postaci korekt deklaracji podatkowych oraz określenia tak ich dat jak i wysokości nadpłat określonych w ich obu / k.144 i 164 akt / , w ostatecznym wyniku nie miało ono znaczenia dla treści wydanego rozstrzygnięcia.
Trzeba bowiem zauważyć , że jedyną korektą deklaracji podatkowej złożonej przez poprzednika prawnego powódki była ta , datowana na 27 czerwca 1997r , do której(...) SAodwoływała się już w motywach pozwu [ nietrafnie z reszta określając jej datę ] poźniej jedynie wskazując , iż twierdzenie o korekcie kolejnej było omyłką. / por. k. 164 akt/
Powódka w oparciu o kwestionowane w zarzucie decyzje procesowe Sądu I instancji nie modyfikowała także rozmiaru ilościowego dochodzonego roszczenia , do końca postępowania konsekwentnie domagając się zapłaty kwoty odpowiadającej wysokości nadpłaty , stwierdzonej w orzeczeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego wK.z dnia 7 grudnia 2011r.
Chybiony jest zarzut naruszeniaart. 1 kpc.
Opiera się on na założeniu , że Sąd Okręgowy orzekał w sprawie , która nie ma charakteru sprawy cywilnej w rozumieniu tego przepisu , skoro źródłem roszczenia zgłoszonego w pozwie jestart. 29 ustawy O zobowiązaniach podatkowych, wobec stwierdzenia podlegającej zwrotowi, nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 1996r.
Stanowisko to nie jest poprawne nie uwzględnia bowiem po pierwsze tego , że(...) SAformułowała swoje roszczenie jako odszkodowawcze , której podstawą był delikt w postaci zaniechania w zakresie zwrotu stwierdzonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wK., nadpłaty. Niezależnie zatem od tego , że stwierdzenie samej nadpłaty oraz oznaczenie jej wysokości następowało na drodze administracyjnej, w oparciu o przepisyustawy O zobowiązaniach podatkowych, dla rozpoznania tak identyfikowanego roszczenia, właściwą jest droga sądowa przed Sądem Powszechnym.
Co więcej, Sąd I instancji nie mógł w odwołaniu się do samego charakteru zobowiązania, przy przyjęciu jego podatkowego charakteru , odrzucić pozwu. Wykluczało takie orzeczenie brzmienie normyart. 1991kpc, [ którego naruszenia w ramach zarzutów apelacyjnych strona pozwana nie podnosi ], w sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny wK.wskazał w motywach swojego rozstrzygnięcia , którym odrzucił skargę na bezczynność BurmistrzaB., w zakresie niewykonywania obowiązku zwrotu nienależnie spełnionego świadczenia podatkowego , iż to sprzeczne z prawem zaniechanie jest źródłem roszczenia majątkowego , którego ochrony powódka może dochodzić na drodze procesu przed Sadem Powszechnym.
Już tylko na marginesie i dla kompletności wywodu, należy w tym miejscu wskazać , iż kwalifikacja przez Sąd Okręgowy tego roszczenia na podstawie przepisówustawy o zobowiązaniach podatkowychbyła nieprawidłowa [ o czym mowa będzie w dalszej części uzasadnienia ] , co nie zmienia oceny omawianego zarzutu jako nietrafnego.
Podzielić natomiast należy, stawiany w apelacji Gminy zarzut naruszenia przez Sąd normyart. 321 §1 kpcpoprzez to , iż zakwalifikował roszczenie powódki jako uzasadnione [ także ] na podstawieart. 405 kcw zw zart. 410 §1 kc
Analiza treści pozwu , a w szczególności powołanej dla uzasadnienia zgłoszonego w nim roszczenia podstawy faktycznej, prowadzi do wniosku , iż w jej ramach(...) SAnie powołała żadnych faktów , które mogłyby usprawiedliwiać przeprowadzanie oceny tego roszczenia jako należnego powódce na podstawie tyc h przepisów.
Taka zatem jego kwalifikacja przez Sąd I instancji, stanowiąc wyjście ponad żądanie zgłoszone w pozwie , decyduje o trafności podnoszonego zarzutu , który jednak nie stanowi podstawy do podzielania wniosku środka odwoławczego , postulującego zmianę wyroku Sądu I instancji i oddalenie powództwa w całości albowiem podstawą dla jego [ częściowego] uwzględnienia jest przepisart. 417 §1 kcw zw zart. 416 kc, o czym będzie mowa niżej.
Strona pozwana nie podniosła żadnych innych zarzutów procesowych , w tym w szczególności takich , które podważałyby ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, przeprowadzoną przez Sad I instancji czy też negujących sposób dokonania ustaleń , które Sąd Okręgowy uczynił podstawą faktyczną rozstrzygnięcia.
Brak tego rodzaju zarzutów , przy uwzględnieniu zasady związania Sądu II instancji zarzutami procesowymi strony zawartymi w środku odwoławczym ma to następstwo , iż ustalenia te , jako nie negowane przez Gminę , Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne.
Wymagają one jednak uzupełnienia o fakty , które wynikają z treści uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wK.z dnia 7 grudnia 2011r , sygn.(...)
(...)oraz z motywów postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wK.z dnia 5 lutego 2013r , sygn.(...)k. 13-21 i k. 27-32 akt / , a które nie były pomiędzy stronami przedmiotem sporu.
Po złożeniu deklaracji podatkowej na podatek od nieruchomości za rok 1996 i jego uiszczeniu ,(...) SA, jeszcze przed dokonaniem korekty deklaracji , która miała miejsce 19 sierpnia 1997r , w dniu 30 czerwca 1997r złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty tego podatku za okres , którego dotyczyła deklaracja. Podstawowym argumentem mającym uzasadniać to żądanie było wskazanie, że do kategorii podlegających opodatkowaniu budowli nie powinny być zaliczane tzw kapitalne wyrobiska górnicze. . Postępowanie administracyjne wywołane tym wnioskiem zostało wszczęte przez BurmistrzaB., jako organ podatkowy I instancji, w dniu 9 lipca 1997.
W jego ramach , wydając kolejne decyzje Burmistrz odmawiał stwierdzenia istnienia tej nadpłaty powołując się na upływ trzyletniego terminu, określonego wart. 29 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 O zobowiązaniach podatkowychalbo też na nie wykazanie przez podatnika , a potem jego następcę prawnego istnienia nadpłaty wobec nie przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów.
Decyzje te , były , na skutek odwołań składanych przez inicjatora postępowania , a później stronę powodową uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wK., a sprawa przekazywana do ponownego rozpoznania .
(...)wobec , po wcześniejszym kilkukrotnym wydaniu orzeczeń kasatoryjnych , ponownego rozstrzygnięcia tej treści złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wK., który wyrokiem z dnia 12 maja 2011r w sprawie o sygnaturze I SA/ KR 495/11, uchylił decyzję uchylającą SKO i podzielając w całości argumenty skargi , że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie , po czternastu latach prowadzenia postępowania był wystarczający do wydania przez organ II instancji decyzji merytorycznej.
Ponownie rozpoznając odwołanie Kompanii , SKO decyzją z dnia 7 grudnia 2011r , uchyliło [ kolejną ] odmowną decyzję BurmistrzaB.w przedmiocie istnienia po stronie powódki nadpłaty podatku od nieruchomości za 1996r , i stwierdziło tę nadpłatę , określając jej rozmiar ilościowy na kwotę 957 593, 11złotego
W motywach postanowienia z dnia 5 lutego 2013r odrzucającego z przyczyn formalnych skargę(...) SAna bezczynność Burmistrza w zakresie zwrotu tej nadpłaty Wojewódzki Sąd Administracyjny wK.potwierdził , że to zaniechanie ma miejsce. Wskazał również na obowiązek wykonywania przez organ I instancji decyzji organów II instancji bez prowadzenia we własnym zakresie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, od którego to obowiązku BurmistrzB., w sposób nieuzasadniony uchyla się.
Do chwili wytoczenia powództwa ani wydania orzeczeń przez Sądy obu instancji, nadpłata nie została(...)zwrócona.
Przechodząc do oceny zarzutów prawo materialnych w pierwszej kolejności przypomnieć należy , iż roszczenie strony powodowej było formułowane jako mające charakter odszkodowawczy , którego podstawą był delikt polegający na zaniechaniu BurmistrzaB., w zakresie wykonania obowiązku zawrotu na rzecz(...) SAnadpłaty podatku od nieruchomości za rok 1996r , w wymiarze określonym przez decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wK.z dnia 7 grudnia 2011r. Nie wykonanie tego obowiązku , powodując , iż określona w tej decyzji kwota nie wpłynęła do majątku strony powodowej stanowi szkodę podlegającą wyrównaniu.
Tak określone roszczenie podlega ocenie z punktu widzenia przepisówkodeksu cywilnegoo czynach niedozwolonych i to niezależnie od tego , że źródłem powstałego uszczerbku była/ zawyżona / należność podatkowa, której podstawa i wymiar ilościowy były kształtowane przez przepisy prawa podatkowego:ustawę z dnia 12 stycznia 1991r O podatkach i opłatach lokalnych[ jedn. tekst DzU z 2014 poz. 849 ] oraz - z uwagi na datę powstania nadpłaty-ustawę z dnia 19 grudnia 1980 O zobowiązaniach podatkowych[ DzU z 1993 Nr 108 poz.486 ]
Taka ocena charakteru roszczenia strony powodowej decyduje po pierwsze o tym , iż należy podzielić stanowisko apelującej , w ramach którego zarzuca ona naruszenie przez Sąd I instancjiart. 405 kc.
Rzeczywiście kwalifikacja roszczenia(...) SAw oparciu o tę normę nie była uzasadniona , szczególnie gdy zważyć [ o czym była już uprzednio mowa ] , że powódka w podstawie faktycznej powództwa nie wskazała na żadne okoliczności faktyczne , które usprawiedliwić by mogły ocenę jej żądania w oparciu o ten przepis czy też przepisy o nienależnym świadczeniu.
Po wtóre wyklucza ona także trafność zarzutu strony pozwanej , kwestionującej to , iż Sąd I instancji , w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie stosował przepisówustawy O zobowiązaniach podatkowych, a w szczególności normy art. 29 ust. 4 tego aktu prawnego , zgodnie z którym nadpłata nie podlega zwrotowi po upływie lat 3 od końca roku w którym powstała […]
Już tylko na marginesie należy przypomnieć , że na ten argument niweczący żądanie stwierdzenia nadpłaty formułowane przez Kompanię w toku postępowania administracyjnego BurmistrzB.jako organ podatkowy I instancji powoływał się ale znajdował on akceptacji w stanowisku organu II instancji , rozpoznającego odwołania od wydanych przez niego decyzji.
Ustalenie faktyczne poczynione w sprawie dają podstawę do wniosku prawnego , że roszczenie strony powodowej jest usprawiedliwione w świetleart. 417 §1 kcw zw zart. 416 kc.
Należność podatkowa z tytułu podatku od nieruchomości za rok 1996r zadeklarowana i uiszczona na rzecz GminyB.przez poprzednika prawnego strony powodowej- (...) SA, była zawyżona , wobec czego po stronie podatnika powstała nadpłata , której stwierdzenie oraz wysokość była przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego na wniosek(...) SAprzez BurmistrzaB.jako organ podatkowy I instancji.
Po wieloletnim postępowaniu , mającą walor ostateczności i prawomocności , decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego wK.z dnia 7 grudnia 2011r fakt istnienia nadpłaty oraz jej rozmiar ilościowy został stwierdzony.
Decyzja ta zrodziła po stronie BurmistrzaB., bez potrzeby prowadzenia jakiekolwiek dalszego postępowania, obowiązek zwrotu świadczenia z tego tytułu w kwocie odpowiadającej wymiarowi nadpłaty , ustalonej przez organ podatkowy II instancji na sumę 957 593, 11 złotego.
Obowiązek ten nie został , mimo wezwania ze strony powódki zrealizowany do daty orzekania w sprawie przez Sądy obu instancji.
Fakty te dają podstawę do usprawiedliwianego przyjęcia , że Burmistrz nie realizując tego obowiązku , będąc związany jako organ podatkowy niższej instancji , treścią decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wK., dopuścił się bezprawnego i w okolicznościach ustalonych w sprawie , zawinionego zaniechania , a za szkodę , która w ten sposób powstała w majątku strony powodowej , skoro nie wpłynęła do niego kwota słusznie jej należna , pozostając w adekwatnym związku przyczynowym z niewykonaniem obowiązku , odpowiada , po myśliart. 417 §1 kcw zw zart. 416 kcGminaB.. Burmistrz jest organem tej jednostki samorządu terytorialnego , w ramach kompetencji którego było dokonanie , jak wskazał WSA w Krakowie w motywach orzeczenia z dnia 5 lutego 2013r , w realizacji decyzji SKO z 7 grudnia 2011r , materialnotechnicznej czynności zwrotu kwoty nadpłaty.
Rozmiar uszczerbku podlegającego indemnizacji odpowiada kwocie nie zwróconej sumy.
Kolejny zarzut prawnomaterialny, sformułowanym przez pozwaną w apelacji , na podstawie którego neguje ona nie uwzględnienie przez Sąd I instancji zarzutu przedawnienia roszczenie dochodzonego pozwem , które miało skutkować naruszeniemart. 118 kc, ocenić należy jako nieusprawiedliwiony.
Kwalifikacja roszczenia strony powodowej jako mającego swoją podstawę w przepisach o czynach niedozwolonych każe rozważyć go z punktu widzenia normy określającej termin przedawnienia tego rodzaju roszczeń , a zatemart. 4421§1 kc.
Zgodnie z nią, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat trzech od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie oraz osobie obowiązanej do jej naprawienia. Nie może on być jednak dłuższy niż dziesięć lat pod daty zdarzenia wyrządzającego szkodę.
W rozpoznawanej sprawie nie było wątpliwości , jaki podmiot jest obowiązany do wyrównania szkody .
Odwołując się do podstawy faktycznej żądania wskazać trzeba ,że powódka upatruje samej szkody w tym , że nie otrzymała należnej jej sumy wynikającej ze stwierdzonej prze SKO wK.nadpłaty podatku przez to , żeBurmistrz zaniechał podjęcia czynności zwrotu, w sytuacji gdy był do tego obowiązany .
W konsekwencji samym zdarzeniem wywołującym uszczerbek majątkowy po stronie(...) SAjest to zaniechanie . Ustalenie natomiast , że sama nadpłata ma miejsce oraz jej wysokości , orzeczeniem organu podatkowego II instancji z dnia 7 grudnia 2011r , po niemal piętnastoletnim prowadzeniu z inicjatywy poprzednika prawnego powódki postępowania administracyjnego mającego za przedmiot jej stwierdzenie, orzeczeniem obligującym Burmistrza do jej zwrotu , jest dniem w którym powódka dowiedziała o szkodzie , obowiązek wyrównania której obciąża stronę pozwaną.
W konsekwencji , w ocenie Sądu Ii instancji , wytoczenie powództwa przez(...) SApowództwa odszkodowawczego w dniu 30 sierpnia 2013r / por. k. 34 akt / nastąpiło z zachowaniem terminu o jakim mowa wart. 4421§1kc .Wniosek ten jest podstawą stwierdzenia , iż podnoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia nie jest usprawiedliwiony.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji uznał , że żądanie przyznania odsetek ustawowych od kwoty dochodzonej pozwem jest uzasadnione począwszy od dnia 20 sierpnia 1997r.
Stanowisko to nie jest zasadne i trafnie Gmina podnosi wobec tej części rozstrzygnięcia zarzut naruszeniaart. 481 kcw zw zart. 455 kc.
Świadczenie odszkodowawcze określone w żądaniu pozwu mające swoją podstawę normatywną w przepisach o czynach niedozwolonych, ma charakter świadczenia bezterminowego albowiem termin jego spełnienia nie był uprzednio określony ani nie wynika z jego charakteru. Zatem powinno być ono spełnione niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela do jego wykonania przez dłużnika. Dopiero zatem od tej daty pozwana mogłaby być uznana za pozostającą w opóźnieniu w jego spełnieniu , uzasadniającym naliczenie odsetek.
W sytuacji konsekwentnego zaprzeczania przez pozwaną w sporze , że takie wezwanie było przez powódkę wobec niej , przed wytoczeniem powództwa skutecznie dokonane, obowiązkiem(...)było wykazanie tego faktu.
Jakakolwiek kopia takiego wezwania, datowanego na 15 kwietnia 2013r , została dołączona do pozwu / por. k. 33 akt / tym nie mniej powódka nie dowiodła , iż zostało ono stronie przeciwniczce doręczone w sposób , który umożliwiał jej zapoznanie się z jego treścią.
Zatem za datę takiego wezwania należało przyjąć doręczenie Gminie odpisu pozwu zawierającego żądanie zapłaty odszkodowania , a jest to data 21 listopada 2013r / por. k. 45 akt /
Zatem od dnia następnego – 22 listopada 2013r - pozwana pozostawała w opóźnieniu z jego spełnieniem i tę właśnie datę Sąd II instancji przyjął jako początkową naliczania odsetek od sumy żądania głównego , które w całości uznał za zasadne.
Z podanych wyżej przyczyn , w uznaniu apelacji za usprawiedliwioną jedynie w części, Sąd Apelacyjny orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku , na podstawieart. 386 §1 i 385 kpc.
Ponieważ środek odwoławczy pozwanej był uzasadniony jedynie w nieznacznym zakresie , rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd II instancji , stosującart. 100 kpcw zw zart. 108 §1 i 391 §1 kpc, obciążył pozwaną ich całością.
Kwota należna z tego tytułu(...) SA, odpowiadając wynagrodzeniu profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym , została ustalona , zważywszy na wartość przedmiotu zaskarżenia, na podstawie §6 pk7 w zw. z §12 ust. 1 pkt 2 Roz-[porządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych [ …] z dnia 28 września 2002r [ jedn. tekst DzU z 2013 poz. 490].