Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 354/15
Data wyroku: 2015-11-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Zalewska-Statuch, Joanna Składowska, Iwona Podwójniak
Słowa kluczowe: Roszczenie Windykacyjne
Podstawa prawna: art 222§1 kc

Sygn. akt I Ca 354/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 listopada 2015 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Iwona Podwójniak
Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch
SSO Joanna Składowska
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 roku w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z powództwaJ. P.
przeciwko GminieM.
o wydanie nieruchomości
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu
z dnia 28 lipca 2015 roku, sygnatura akt I C 41/15

1
oddala apelację;

2
zasadza od powódkiJ. P.na rzecz pozwanej GminyM.90 (dziewięćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

UZASADNIENIE
J. P.w pozwie z dnia 29 grudnia 2014r. wniesionym przeciwko GminieM.wniosła o wydanie nieruchomości w postacidziałek o nr (...)położonych wM..
Strona pozwana nie uznała powództwa, wnosząc o jego oddalenie oraz zasądzenie od powódki zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lipca 2015r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, nie obciążając powódki kosztami zastępstwa prawnego poniesionymi przez stronę pozwaną.
Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach:

B. P. (1)aktem własności ziemi nr ON.(...)nabył nieruchomość położoną wM., o powierzchni 7,36 ha, składającą się z działek oznaczonych numerami:(...)Wymieniony akt własności ziemi obejmował również nieruchomość, którąB. P. (1)nabył umową darowizny w dniu 4 kwietnia 1963 roku (nr rep.(...)), a która objęta jest zbiorem dokumentów prowadzonym w Sądzie Rejonowym w Wieluniu, w V Wydziale Ksiąg Wieczystych za nr(...). Z nieruchomościB. P. (1), w 1976r., aktem notarialnym nr rep. A(...)zbyta została nieruchomość o powierzchni 0,62 ha, oznaczona jakodziałka (...). W skład gospodarstwa rolnego objętego(...).(...)w chwili uwłaszczenia nie wchodziłydziałki (...).B. P. (1)nie kwestionował treści aktu własności ziemi. Podczas odnowy operatu ewidencji gruntów wsiM.(w latach 1983-1984) gruntyB. P. (1)zostały oznaczone nowymi numerami działek:(...), o łącznej powierzchni 6,72 ha.

B. P. (1)zmarł 27 marca 1993r. W dniu 21 marca 2000r. Sąd Rejonowy w Wieluniu w sprawie o sygn. akt I Ns 160/00 stwierdził, iż spadek po nim nabyli w częściach równych po 1/2: żona -J. P.oraz synB. P. (2). W dniu 21 listopada 1991r. Wójt GminyM.wystąpił do Urzędu Rejonowego wW.z wnioskiem o uregulowanie stanu prawnego gruntów znajdujących się pod drogami gminnymi, a wśród nichdziałek nr (...)we wsiM.. Kierownik Urzędu Rejonowego wW.decyzją z dnia 20 grudnia 1991r. nr G.(...)
(...)orzekł o uznaniu za mienie gminne gruntów położnych we wsiM.o łącznej powierzchni 19,73 ha, w tymdziałek o nr (...).J. P.wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji w części dotyczącejdziałek o nr (...)twierdząc, że działki te stanowiły zawsze jej własność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wS.decyzją z dnia 8 maja 2001r. nr SKO.40/301/GO/01 odmówiło stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego wW., powołując się na brak przesłanek wynikających zart. 156 § 1 pkt. 1-7 kpa. Następnie w dniu 29 maja 2001r.J. P.wystąpiła do Starosty(...)o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego wW.z dnia 20 grudnia 1991r., twierdząc, iż decyzja ta została oparta na spreparowanym oświadczeniu, podpisanym przez niekompetentną osobę. Decyzją nr G.(...)
(...)z dnia 26 października 2001r. Starosta(...)stwierdził, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego wW.z dnia 20 grudnia 1991r., orzekająca o uznaniu za mienie gminne gruntów położonych we wsiM.o łącznej powierzchni 19,73 ha została wydana z naruszeniem prawa i jednocześnie odmówił uchylenia tej decyzji, ponieważ upłynął 5 - letni termin przewidziany wart. 146 § 1 kpa.J. P.wniosła odwołanie od w/w decyzji Starosty(...). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wS., rozpatrując odwołanie skierowało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, nakazując zbadanie przesłanek do wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego wW.z dnia 20 grudnia 1991r. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Starosta(...)wydał decyzję z dnia 14 lutego 2002r., nr G.(...)(...)(...), mocą której omówił uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego wW.z dnia 20 grudnia 1991r. z uwagi na brak przesłanek zart. 145 § 1 kpa. Od ponownej decyzji Starosty(...)odwołanie wniosłaJ. P.. Decyzją z dnia 25 czerwca 2002r. nr SKO.40/248/GO/02 Samorządowe Kolegium Odwoławcze wS.utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty(...)z dnia 14 lutego 2002r.
Sąd pierwszej instancji ustalił także, że mocą decyzji nr G.VII.(...)
(...)z dnia 15 stycznia 1993r., Wojewoda(...)stwierdził nabycie przez GminęM.z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości mienia gminnego położonego we wsiM.w ewidencji gruntów oznaczonej m.in. jakodziałki nr (...), mającej uregulowany stan prawny na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego wW.z dnia 20 grudnia 1991 roku, nr G.(...)(...). W świetle powyższej decyzji, która uprawomocniła się 18 lutego 1993r., GminaM.stała się właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numeramidziałek (...). Na nieruchomości tej została położona nitka wodociągowa.

J. P.wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody(...)z dnia 15 stycznia 1993r., nr G.VII.(...)
(...)w zakresie m.in.działek nr (...). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na skutek wszczętego postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody(...)wydał w dniu 18 stycznia 2007r.decyzję nr (...),w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody(...)z dnia 15 stycznia 1993r. nr G.VII.(...)
(...)stwierdzającej nabycie przez GminęM.z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości położonych we wsiM., m.in.działek nr (...).J. P.wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Na skutek tego, Minister Spraw Wewnętrznychdecyzją nr (...)z dnia 24 kwietnia 2007r. umorzył postępowanie odwoławcze, wskazując na brak interesu prawnegoJ. P.do występowania w postępowaniu komunalizacyjnym. Z inicjatywyJ. P.toczyło się również postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów wsiM., w zakresie dopisania do pozycji rejestrowej nr(...)zapisanej naB. P. (1)działek (...)o ogólnej powierzchni 0,55 ha.Decyzją nr (...)z dnia 25 listopada 1996r. Kierownik Urzędu Rejonowego wW.odmówił wprowadzenia żądnych zmian. Na skutek odwołania od w/w decyzji złożonego przezJ. P.- Urząd Wojewódzki wS.decyzją nr G.II.(...)z dnia 10 lutego 1997r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego,J. P.domagała się uchylenia decyzji Wojewody(...)i zwrócenie jejdziałek nr (...). Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II SA/Łd 384/97 oddalił skargę wskazując, iż organy administracyjne poprzez wydanie decyzji w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów nie mogą rozstrzygać kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności.
Postanowieniem nr RG.(...)- (...)z dnia 20 lutego 2004r., zmienionym postanowieniem z dnia 29 listopada 2004r., Wójt GminyM.wszczął postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jakodziałki nr (...), stanowiącymi – na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego wS.Nr G VII.(...)
(...)– własność GminyM.a nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów nr działek: 243 i 247, stanowiącymi własnośćJ. P.iB. P. (2), 312 i 251, stanowiącymi własnośćJ.iK.małż. Gruszka, 246, stanowiącą własnośćA.iC.małż.(...)oraz 250, stanowiącą własnośćA.iU.małż.B.. W toku postępowania administracyjnego nie doszło do porozumienia, co do przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jakodziałki nr (...)stanowiącymi własność GminyM.a nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów nrdziałek (...)stanowiącymi własnośćJ. P.iB. P. (2). Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2008r. Sąd Rejonowy w Wieluniu w sprawie sygn. akt i Ns 1242/05 dokonał rozgraniczenia nieruchomości położonej wM.należącej do GminyM.oznaczonej nr(...)i nieruchomości również położonej wM.należącej doB. P. (2)iJ. P.oznaczonej nr(...)oraz nieruchomości położonej wM., należącej do GminyM.oznaczonej nr(...)i nieruchomości również położonej wM.należącej doB. P. (2)iJ. P.oznaczonej nr(...), ustalając przebieg granic między w/w działkami według stanu prawnego tj. akt własności ziemi nr ON.(...), prawomocnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego wW.z dnia 20 grudnia 1991r. o uznaniu za mienie gminnedziałek o nr (...), decyzji Wojewody(...)nr G.VII.(...)(...)z dnia 15 stycznia 1993r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez GminęM.w/w działek oraz na podstawie przeprowadzonej w 1983 roku odnowy ewidencji gruntów. Sąd Okręgowy w Sieradzu postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2009r. w sprawie sygn. akt I Ca 71/09 apelację uczestniczkiJ. P.od orzeczenia sądu Rejonowego w Wieluniu wydanego w sprawie I Ns 1242/05 oddalił.
Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 5 września 2008r. założył w sprawie dz. kw.(...)księgę wieczystą nr (...)m.in. dladziałek o nr (...)położonych we wsiM., gdzie w dziale II jako właściciel została ujawniona GminaM.. Podstawą prawną wpisu działu II księgi wieczystej była decyzja Wojewody(...)z dnia 15 stycznia 1993r., nr G.VII.(...)(...).
Pozwem z dnia 17 grudnia 2012r. powódkaJ. P.wystąpiła przeciwko GminieM.o uzgodnienie treści wskazanej księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2013r. Sąd Rejonowy w Wieluniu w sprawie I C 820/12 powództwo oddalił. Oddalona została również przez Sąd Okręgowy w Sieradzu apelacja powódki od powyższego wyroku.
Sąd Rejonowy wskazał, że przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu było roszczenie windykacyjne oparte naart. 222 § 1 kc, które służy do ochrony uprawnienia właściciela do wyłącznego posiadania rzeczy.
Przesłanką wystąpienia z roszczeniem windykacyjnym jest relatywnie trwałe wkroczenie w sferę uprawnień właściciela przez nieuprawnionego, którego skutkiem jest całkowite pozbawienie właściciela władztwa nad rzeczą, a legitymowanym do wystąpienia z roszczeniem jest właściciel rzeczy, na którym w myślart. 6 kc, spoczywa ciężar udowodnienia, że przysługuje mu prawo własności.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, powódka nie zdołała wykazać, że przysługuje jej prawo własności w stosunku do nieruchomości, których żąda wydania od pozwanej Gminy. Tym samym jej powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na brak legitymacji procesowej czynnej. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego,J. P.nie dysponuje jakimkolwiek dokumentem, z którego wynikałoby prawo własności nieruchomości. Właścicielem wskazanych działek jest obecnie GminaM., której prawo własności wynika z prawomocnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego wW.z dnia 20 grudnia 1991r. nr G.(...)
(...)o uznaniu za mienie gminne gruntów, w tymdziałek nr (...)i prawomocnej decyzji Wojewody(...)z dnia 15 stycznia 1993r., nr G.VII.(...)(...). Wskazane wyżej dokumenty zostały wydane przez powołane do tego organy administracyjne, które orzekały w zakresie swojego przedmiotu orzeczenia, zgodnie z obowiązującymi je zasadami proceduralnymi. Podejmowane przez powódkę wielokrotne próby wzruszenia w/w aktów administracyjnych okazały się bezskuteczne. Powódka nie wykazała także w trakcie niniejszego postepowania, aby decyzje te można było uznać za bezwzględnie nieważne z powodu ich wydania przez nieistniejący lub oczywiście niewłaściwy organ, bądź też z pominięciem wszelkiej procedury, wymaganej do ich wydania, bądź wreszcie, aby decyzje te dotyczyły kwestii w nich zawartych, ale niebędących przedmiotem ich rozstrzygnięcia. W świetle powyższego decyzje te wiążą sąd powszechny.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 102 kpc.
Powódka wniosła apelację od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu podniosła następujące zarzuty:
- niesłusznie nie uwzględniono wniosku o wezwanie obecnego Wójta na rozprawę,
- za dużo miejsca Sąd w uzasadnieniu wyroku poświęca wydanemu Aktowi Własności Ziemi oraz odnowie ewidencji,
- Sąd wymieniając decyzję MSWiA pomija istotną dla sprawy informację, że Sąd ma prawo dokonać weryfikacji decyzji komunalizacyjnej,
- założenie księgi wieczystej dla spornych działek przez Gminę stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ ukryto prawdę, że powódka rości sobie do nich pretensje,
- Sąd nie zwrócił również uwagi na to, że w 1990r., gdy wyszła ustawa o mieniu gminnym, to powódka miała prawo do tych działek, a nie Gmina.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zarówno z treści pozwu, jak też uzasadnienia apelacji wynika, że powódka zmierza do podważenia oceny skutków prawnych jakie wywołała decyzja administracyjna Kierownika Urzędu Rejonowego wW.z dnia 20 grudnia 1991 roku nr G.(...)
(...), w konsekwencji zaś do uzyskania wyroku niejako anulującego jej skutki. Takiego celu powódka nie może jednak osiągnąć wszczynając postępowanie sądowe, a to z uwagi na fakt, że uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności może nastąpić jedynie w trybie postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisamiart. 154 i 155 kpc, decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona jedynie przez organ, który ją wydał i tylko w wypadku spełnienia przesłanek określonych powyższymi przepisami. Także procedura stwierdzenia nieważności decyzji, czy też jej niezgodności z prawem jest odrębnym, samodzielnym postępowaniem administracyjnym, mającym odrębną podstawę prawną. Dopóki decyzja administracyjna nie zostanie uchylona, albo nie dojdzie do stwierdzenia jej nieważności, sąd powszechny związany jest treścią decyzji ostatecznej i nie może dokonywać ustaleń podważających jej zasadność, nawet rozstrzygając o żądaniu mającym charakter żądania cywilnoprawnego. W doktrynie i judykaturze jednolicie przyjmuje się bowiem zasadę uwzględniania przez sądy powszechne skutków prawnych orzeczeń organów administracyjnych, która ma swoje źródło w prawnym rozgraniczeniu drogi sądowej i drogi administracyjnej, czego wyrazem sąart. 2 § 3 i art. 177 § 1 pkt 3 kpcorazart. 16 i 97 § 1 pkt 4 kpa, a pod rządamiKonstytucjitakże w idei podziału władz (art. 10) oraz działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7). Zasada ta - jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy - doznaje ograniczenia jedynie w myśl koncepcji tzw. bezwzględnej nieważności decyzji administracyjnej, to jest wówczas, gdy decyzja została wydana przez organ niepowołany lub w zakresie przedmiotu orzeczenia bez jakiejkolwiek podstawy w obowiązującym prawie materialnym względnie z oczywistym naruszeniem reguł postępowania administracyjnego. W tych przypadkach sąd nie jest związany decyzją administracyjną, ponieważ jest ona bezwzględnie nieważna (nieistniejąca prawnie) i - pomimo jej formalnego nieuchylenia - nie wywołuje skutków prawnych (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1938 r., C.I. 1432/37, "Przegląd Notarialny" 1939, nr 2, s. 19, z dnia 4 listopada 1938 r. C. II 1625/37, "Przegląd Sądowy" 1938, poz. 503, z dnia 27 września 1948 r., C. 574/48, "Przegląd Notarialny" 1949, nr 3-4, s. 324, z dnia 2 stycznia 1962 r., 4 CR 445/61, OSNCP 1963, nr 4, poz. 82, wyroki z dnia 12 maja 1964 r., II CR 185/64, OSNCP 1965, nr 3, poz. 41, z dnia 6 marca 1967 r., III CR 402/66, "Informacja Prawnicza" 1967, nr 6, poz. 10, z dnia 3 lutego 1976 r., II CR 732/75, OSNCP 1976, nr 12, poz. 263, uchwały z dnia 18 listopada 1982 r., III CZP 26/82, OSNCP 1983, nr 5-6, poz. 64, z dnia 27 września 1991 r., III CZP 90/91, OSNCP 1992, nr 5, poz. 72, postanowienia z dnia 9 listopada 1994 r., III CRN 36/94, OSNC 1995, nr 3, poz. 54, z dnia 24 maja 1996 r., I CRN 67/96, niepubl., z dnia 30 czerwca 2000 r., III CKN 268/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 10, wyroki z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 1071/00, OSNC 2003, nr 9, poz. 120, z dnia 12 marca 2004 r., II CK 47/03, z dnia 28 lipca 2004 r., III CK 296/03, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 2005, nr 6, s. 29, postanowienie z dnia 19 listopada 2004 r., V CK 251/04, "Przegląd Sądowy” 2006, nr 3, s. 113 i wyrok z dnia 30 stycznia 2007 r., IV CSK 350/06, niepubl.).
W przedmiotowej sprawie zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego wW.z dnia 20 grudnia 1991 roku nr G.(...)
(...)o uznaniu za mienie gminne gruntów położonych we wsiM., w tymdziałek o nr (...), jak i wydana w oparciu o nią, decyzja Wojewody(...)z dnia 15 stycznia 1993r. nr G.VII.(...)(...), stwierdzająca nabycie przez GminęM.z mocy prawa, nieodpłatnie prawa własnościdziałek nr (...)położonych wM., na podstawie której GminaM.została ujawniona jako właścicieldziałek nr (...), zostały wydane przez powołane do tego organy administracyjne, które orzekały w zakresie swojego przedmiotu orzeczenia, zgodnie z obowiązującymi je zasadami proceduralnymi. Mimo wielokrotnych prób powódce nie udało się skutecznie w toku postępowania administracyjnego decyzji tych podważyć, przez co uzyskały one status ostatecznych. Tym samym Sąd w niniejszym postępowaniu jest związany ich treścią.
Trzeba również podkreślić, iż dla nieruchomości, której powódka wydania się domaga urządzona jest księga wieczysta, w której pozwana wpisana jest jako właściciel. Wpis ten, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece objęty jest domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Próba jego podważenia za pomocą stosownego powództwa opartego o art. 10 ustawy zakończyła się dla powódki niepowodzeniem, powództwo zostało prawomocnie oddalone. Orzeczenie to, zgodnie zart. 365 kpc, jest dla stron i sądu wiążące.
Wbrew zatem zarzutom apelacji, Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, iż właścicielem spornych działek jest GminaM., decyzja administracyjna, na podstawie której nastąpiło nabycie prawa własności nie podlega weryfikacji w zakresie jej merytorycznej poprawności przez sąd powszechny, powódka nie wykazała się żadnym konkurencyjnym tytułem własności, a wpis w księdze wieczystej jest prawidłowy.
Jak słusznie podkreślił Sąd Rejonowy, roszczenie windykacyjne służy wyłącznie właścicielowi. Brak tego przymiotu po stronie powoda skutkować musi uznaniem braku po jego stronie legitymacji czynnej i oddaleniem powództwa.
Mając powyższe na uwadze, należało ocenić apelację powódki jako oczywiście bezzasadną i na podstawieart. 385 kpcorzec o jej oddaleniu.
O kosztach procesu za drugą instancję orzeczono na mocyart. 108 § 1 kpcw zw. zart. 98 § 1 i 3 kpc. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego należnych pozwanej, ustalono na podstawie§ 6 pkt. 2w zw. z§ 6 pkt.2 i § 12 ust.1 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.