Sąd Okręgowy w Poznaniu
XV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XV Ca 192/15
Data wyroku: 2015-06-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Maciej Rozpędowski, Maria Antecka, Brygida Łagodzińska
Podstawa prawna: art 15 ust. 4 Ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, art. 684 kpc, art. 682 kpc, art. 1039 kc, art. 212 § 2 kc w zw. z art. 1035 kc

Sygn. akt XV Ca 192/15

POSTANOWIENIE
Dnia 9 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Maciej Rozpędowski
Sędziowie:  SSO Maria Antecka (spr.)
SSO Brygida Łagodzińska      
Protokolant:  prot. sąd. Agata Lipowicz
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. w Poznaniu
sprawy z wnioskuM. K. (1)
przy udzialeM. K. (2),A. P.,R. D.,E. P., Spółdzielni Mieszkaniowej(...)wP.,A. K.

o stwierdzenie nabycia spadku, o wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego oraz o dział spadku (sygn. akt I Ns 1705/11)
sprawy z wnioskuA. P.
przy udzialeM. K. (2),A. P.,R. D.,E. P., Spółdzielni Mieszkaniowej(...)wP.,M. K. (1),A. K.

o wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego (sygn. akt INs 325/12)
na skutek apelacji wniesionej przezA. P.
od postanowienia Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu
z dnia 4 listopada 2014 r.
sygn. akt I Ns 1705/11
p o s t a n a w i a :
uchylić zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.
/-/ M. Antecka    /-/ M. Rozpędowski   /-/ B. Łagodzińska

Sygn. akt XV Ca 192/15

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu w połączonych do wspólnego rozpoznania sprawach ( zarządzenie z 11.10.2012 r. w sprawie I Ns(...), poprzednia sygnatura I Ns(...)):

1
z wnioskuM. K. (2),  przy udzialeA. K.,A. P.,R. D.,E. P.i Spółdzielni Mieszkaniowej(...)wP., o stwierdzenie nabycia spadku, wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie roszczeniao przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy oraz o dział spadku ( I Ns 1705/11),

2
z wnioskuA. P., przy udzialeM. K. (2),A. K.,M. K. (1),A. P.,R. D.,E. P.i Spółdzielni Mieszkaniowej „(...)wP.o wydanie rozstrzygnięciaw przedmiocie roszczenia o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy ( I Ns(...)),

postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r.:
- w punkcie I.1. co do pierwszej z wymienionych wyżej spraw ( I Ns 1705/11) rozstrzygnął, że uczestniczka postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa(...)wP.ma przyjąć wnioskodawczynięM. K. (2)do spółdzielni i zawrzeć z nią umowęo ustanowienie spółdzielczego prawa lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, położonego wP.przyul. (...)

-w punkcie I.2. I.3 i I.4 zasądził od wnioskodawczyni na rzeczR. D.,E. P.iA. P.kwoty po 31.491,75 zł w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w zapłacie.
- w punkcie II.  co do drugiej z wymienionych spraw ( I Ns(...)) oddalił wniosek .
Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły  następujące ustalenia:
Spółdzielcze prawo dolokalu nr (...)położonego przyul. (...)wP.przysługiwałoK. P.i jej mężowiB. P., a po jego śmierci przydziałem z dnia 23.04.2001 r. przyznano to prawoK. P., wskazując, że osobą uprawnioną do zamieszkiwania wraz z nią, jest jej synA. P..
Dnia 28.06.2011 r.K. P.zmarła, jako wdowa, a jej dzieci toA. P.,E. P.,R. D.iM. K. (2).M. K. (2)odrzuciła spadek. Jej zstępne toM. K. (1)iA. K., która również odrzuciła spadek poK. P..
Jedynym składnikiem majątku spadkowego jest wkład mieszkaniowy w Spółdzielni(...)wP., wynoszący 2.036,36 zł. Zwaloryzowany wkład mieszkaniowy stanowił na dzień śmierci spadkodawczyni 70,80 % wartości rynkowej lokalu. Wartość rynkowa lokalu na dzień śmierciK. P.wynosiła 177.920 zł, stad też zwaloryzowana wartość wkładu wynosiła 125.967 zł
Pismem z dnia 4.07.2011 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa poinformowała spadkobierców o przysługującym im roszczeniu o przyjęcie do Spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Wnioskodawczyni i uczestnikA. P.zwrócili się do Spółdzielni o przyjęcie w poczet członków.
M. K. (1)od 2007 r. zamieszkiwała ze spadkodawczynią, prowadząc z nią wspólne gospodarstwo domowe i częściowo opłacając rachunki. Do 2004 r. zamieszkiwał ze spadkodawczynią jej synA. P., który w 2004 r. wyprowadził się do narzeczonej, oczekującej narodzin ich dziecka, z którą  zawarł w 2009 związek małżeński. Wnioskodawczyni do 2005 r. mieszkała z rodzicami, w latach 2005-2007 przebywała za granicą, a po powrocie wprowadziła się do babki, z którą zamieszkiwała aż do jej śmierci. DzieciK. P.opiekowały się nią, przychodziły często, robiły zakupy.A. P.przychodził do matki prawie codziennie z mieszkania przyul. (...), w którym zamieszkiwał wraz z małżonką.
Omawiajac podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności uzasadnił połączenie sprawy z wnioskuA. P.o przyjęcie w poczet członków spółdzielni z niniejszą sprawą.  Wskazał też, iż wydał postanowienie częściowe, w którym określono, kto nabył prawa do spadku poK. P.. Sąd Rejonowy powołując się na przepisy:art.15 ust.2 i 4.,art.9 ust. 3, art. 11 ust.1 ustawy z dnia 15.12.2000 r.o spółdzielniach mieszkaniowych(tj. Dz. U. z 2013 r., poz.1222), stwierdził, iż kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy, a jeżeli tak to, kto, zamieszkiwał zK. P.w chwili jej śmierci. Sąd Rejonowy podkreślił, iż strony były zgodne, co do tego, iż wnioskodawczyni zamieszkiwała ze spadkodawczynią w chwili jej śmierci, sporne było czyA. P.również zamieszkiwał. Oceniając dowody Sąd Rejonowy stwierdził, iż bezsprzecznie uczestnik odwiedzał chorą matkę i spędzał z nią czas, przeprowadzał w mieszkaniu remonty, ale nie przedstawiono dowodów, iż uczestnik zamieszkiwał razem z matką. W tym zakresie Sąd Rejonowy dokonał szczegółowej oceny dowodów. W konsekwencji Sąd Rejonowy wskazał, iż skoro ustalono, że toM. K. (1)zamieszkiwała w chwili śmierci ze swoją babką, to jej powinno przysługiwać prawo do ubiegania się o członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej i ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu ( pkt I.1. postanowienia).
Odnosząc się do wniosku o dział spadku i przyznanie wnioskodawczyni całości wkładu mieszkaniowego ( przy podkreśleniu, iż bezsporne było, że jest to jedyny składnik majątku spadkowego) należącego do spadkodawczyni, Sąd Rejonowy powołał się na przepisyart.924 k.c.i 684 iart.686 k.p.c.Sąd Rejonowy wskazał, iż ustalając wartość tego majątku uwzględnił, że wysokość tego wkładu wynosi 2.036,36 zł, a po jego zwaloryzowaniu 125.967 złi uwzględniając, iż udzialy w spadku wynoszą po ¼ części zasadził od wnioskodawczyni na rzecz pozostałych spadkobierców kwoty po 31.491,75 zł
Jako podstawa orzeczenia o kosztach został wskazany przepisart.520 k.p.c.
Z orzeczeniem tym nie zgodził się uczestnik postępowania, zaskarżając je w całości, przy zarzuceniu:

⚫

naruszenia przepisów prawa materialnego tj.art.15 ust.2 ustawy o spółdzielni=ich mieszkaniowych poprzez brak rozważenia kryteriów wyboru osoby, która ma zostać członkiem spółdzielni mieszkaniowej

naruszenie przepisów postępowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

-przepisuart.233 par.1 k.p.c.w zw. zart.328 par.2 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia calosci materiału dowodowego; brak omówienia, z jakich przyczyn sąd odmawia wiary świadkom apelującego w zakresie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego ze spadkodawczynią, brak wskazania na inne kryteria niż zamieszkanie przy określaniu, komu ma przypaść prawo do lokalu, brak zbadania i omówienia sytuacji materialnej uczestników
-art.265 i 366 k.p.c.poprzez pominięcie orzeczenia przywracającego apelującemu posiadania spornego lokalu
-art.684 k.p.c.poprzez brak oznaczenie w orzeczeniu składu i majątku podlegającego podziałowi.
Apelujący wniósł o;

1
Zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez:

⚫

rozstrzygnięcie, że uczestniczka postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa(...)wP.ma przyjąćA. P.do spółdzielni i zawrzeć ma z nim umowę o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, położonego wP.przyul. (...)

dokonanie działu spadku poK. P.w ten sposób, że sąd ustali, że w skład majątku wspólnego wchodzi wkład lokatorski, zgormadzony w Spółdzielni Mieszkaniowej(...), wartości 125.967 zł i wkład ten zostanie przyznanyA. P.z obowiązkiem spłaty na rzeczR. D.,E. P.iM. K. (1)po 31.491 zł, w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w zapłacie

obciążenie kosztami postępowania uczestników postępowanie w częściach równych

zasądzenie od uczestniczkiM. K. (1)na rzecz uczestnikaA. P.zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych

ewentualnie o:

1
Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie spawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania przy pozostawieniu temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowanie apelacyjnego.

Nadto apelujący zgłosił wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z akt spawy Sądu Rejonowego(...)I c(...)– ( wyrok z poświadczeniem prawomocności) na okoliczność zamieszkiwaniaA. P.w spornym mieszkaniu.
Wnioskodawczyni wiosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od uczestnika na swoją rzecz kosztów postępowanie odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się uzasadniona.
Na wstępie podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie do rozpoznania zostały zgłoszone trzy wnioski:
- o stwierdzenie nabycia spadku poK. P.
-o dział spadku poK. P.
-o rozstrzygniecie w przedmiocie przysługiwania roszczenia o przyjęcie do spółdzielni mieszkaniowej i o zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu ( ten wniosek zgłoszony był zarówno w sprawie I Ns 1705/11, jak i połączonej z nią do wspólnego rozpoznania sprawie I Ns(...), poprzednia sygnatura I Ns(...)).
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku został rozpoznany postanowieniem częściowym, wydanym w dniu 30.12.2011 r (k.51), prawomocnym z dniem 21.01.2012 r. (k.68).
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy orzekł co do działu spadku poK. P., jak i w przedmiocie przysługiwania roszczenia o przyjęcie do spółdzielni mieszkaniowej i o zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
Odnosząc się do zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie działu spadku, Sąd Okręgowy zauważa, iż o tym, że sąd pierwszej instancji dokonał działu spadku, stanowi określenie rodzaju sprawy wskazane wrubrumzaskarżonego postanowienia, jak i treść uzasadnienia. W samej treści rozstrzygającej zaskarżonego postanowienia brak jest elementów niezbędnych dla uznania, iż postanowieniem tym sąd dokonał działu spadku, a mianowicie wbrew treściart. 684k.p.c., co trafnie zarzucono w apelacji, nie ustalono składu i wartości majątku podlegającego podziałowi, z nadto nie wskazano, któremu ze spadkobierców majątek, ten przypada (art.212 par. 2 k.c.w zw. zart. 1035 k.c.); orzeczono jedynie o obowiązku i wysokości spłat. Brak nadto ustaleń Sądu Rejonowego co do okoliczności, które winny być uwzględniane przez sąd przy dokonywaniu działu spadku, wymienionych wart.1039 k.c., i ustalenia, czy spadkobiercy otrzymali od spadkodawczyni darowizny podlegające zaliczaniu na poczet schedy spadkowej. Sąd Rejonowy nie dokonał też ustaleń wymaganych treściąart. 682 k.p.c., a mianowicie co do stanu rodzinnego, zarobków i majątku oraz majątku współmałżonka współspadkobierców.
Wobec powyższego, w zakresie dokonanego przez Sąd Rejonowy rozstrzygnięcia co do działu spadku, Sąd Okręgowy zauważa, iż nie doszło do rozpoznania istoty sprawy.
Odnosząc się do drugiego z roszczeń, które podlegały rozstrzygnięciu zaskarżonym postanowieniem, Sąd Okręgowy zauważa iż prawidłowo , jako podstawa rozstrzygnięciaz punktu I.1. i I.2 został wskazy przepis art. 15 ust.4 cytowanej ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Nietrafnie natomiast uczestnikiem tego postępowania była Spółdzielnia Mieszkaniowa(...), w której zasobach pozostaje lokal mieszkalny położonywP.przyul. (...). Sąd Rejonowy dokonał bowiem nieprawidłowej wykładni wskazanego wyżej przepisu, nakazując Spółdzielnia Mieszkaniowej(...), przyjęcie wnioskodawczyni do spółdzielni i zawarcie z nią umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Zgodnie z treścią art.15 ust.4 ustawyo spółdzielniach mieszkaniowych istotą postępowania prowadzonego na jego podstawie ma być rozstrzygnięcie przez sąd, któremu ze zgłaszających się kilku uprawnionych przysługuje roszczenie o przyjęcie do spółdzielni mieszkaniowej i o zawarcie umowyo ustanowienie spółdzielczego prawa do lokalu. Uczestnikiem takiego postępowania nie jest więc spółdzielnia mieszkaniowa, albowiem nie dotyczy jej interesów wynik takiego postępowania. W konkluzji, Sąd Okręgowy zauważa, iż Sąd Rejonowy, nakazując uczestniczce postępowania Spółdzielni Mieszkaniowej(...)przyjęcie wnioskodawczyni do spółdzielni i zawarcie z nią umowy o ustanowienie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, wydał rozstrzygniecie nie mające oparcia w art.15 ust 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, nie rozpoznając istoty sprawy w zakresie zgłoszonego żądaniao rozstrzygniecie w przedmiocie roszczenia o przyjęcie do spółdzielni mieszkanioweji o zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
Powyższe skutkowało koniecznością uchylenia, na podstawieart. 386 par.4 k.p.c.w zw. zart.13 par.2 k.p.c., zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sadowi pierwszej instancji , a podstawę orzeczenia o kosztach stanowił przepisart.108 par 1 k.p.c.
Z wyżej wskazanych względów, zbędne było rozstrzyganie przez sąd odwoławczy co do dowodu zawnioskowanego w apelacji, jak i ocena pozostałych zarzutów apelacji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, po dokonaniu właściwej wykładni przepisu art. 15 ust.4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, rozstrzygnie, czyM. K. (1), czyA. P.przysługuje roszczenie do spółdzielni mieszkaniowejo przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, przy czym do oceny sądu pierwszej instancji Sąd Okręgowy pozostawia kwestię, czy konieczne w tym celu będzie uzupełnianie postepowania dowodowego. Natomiast, przed dokonaniem działu spadku konieczne jest uzupełnienie przez Sąd Rejonowy materiału dowodowego w zakresie okoliczności, wynikających zart.682 k.p.c.i1039 par.1 k.c.
/-/ M. Antecka /-/ M. Rozpędowski /-/ B. Łagodzińska