Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 25/15
Data wyroku: 2015-10-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Paweł Iwaniuk, Mariusz Jabłoński, Iwona Wróblewska-Pokora
Słowa kluczowe: Apelacja
Podstawa prawna: art. 386 § 2 kpc

Sygn. akt IV Ca 25/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 października 2015 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący SSO Iwona Wróblewska-Pokora (sprawozdawca)
Sędziowie SO Mariusz Jabłoński
SO Paweł Iwaniuk
Protokolant Katarzyna Kowal
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2015 r. wW.sprawy
z powództwaM. C.,E. W.,M. W. (1)iŻ. W.
przeciwkoK. P.
o zachowek
na skutek apelacji powódekM. C.iE. W.
od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie
z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I C 442/13
uchyla zaskarżony wyrok, znosząc postępowanie w sprawie począwszy od rozprawy z dnia 5 marca 2014 r. i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Legionowie pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu w instancji odwoławczej.
M. I.W. P.I.
Sygn. akt IV Ca 25/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy oddalił powództwoE. W.iM. C.(następców prawnych powódkiW. S.) skierowane przeciwkoK. P.o zapłatę kwoty 20.625 zł z odsetkami ustawowymi tytułem zachowku po zmarłejI. O..
Sąd Rejonowy uznał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na nieudowodnienie przez stronę powodową wysokości zachowku.
W złożonych apelacjachE. W.iM. C.wniosły o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie na ich rzecz od pozwanej kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Zarzuciły naruszenie przepisów prawa procesowego tj.art. 5 kpc,art. 25 kpc,art. 212 kpciart. 228 § 2 kpc.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku, zniesieniem postępowania począwszy od dnia 05 marca 2014 r. i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu w Legionowie do ponownego rozpoznania, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez skarżące w apelacjach.
Zdaniem Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie w toku postępowania przed Sądem I instancji miała miejsce nieważność postępowania określona wart. 379 pkt 5 kpc– Sąd Rejonowy nie wezwał bowiem do udziału w sprawie po stronie powodowej wszystkich następców prawnych zmarłejW. S..
Wskazać należy, że pozbawienie strony możności obrony jej praw w rozumieniuart. 379 pkt 5 kpczachodzi wówczas, gdy z powodu uchybienia przez sąd przepisom postępowania strona wbrew swojej woli została faktycznie pozbawiona możliwości działania w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutków tego uchybienia nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji.
Z akt sprawy wynika, że powódkaW. S.zmarła w dniu 04 maja 2011 r. (k. 53), w związku z czym postanowieniem z dnia 30 maja 2011 r. Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie w sprawie (k. 55).
Do pisma z dnia 11 lutego 2013 r. pełnomocnik zmarłej powódki dołączył postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku poW. S., w którym wskazano, że spadek po niej nabyły na podstawie ustawy siostry:M. C.,E. W.iM. W. (2)(k. 60, 61).
Sąd Rejonowy wezwał pełnomocnika do wskazania, czy został ustanowiony pełnomocnikiem spadkobiercówW. S.(k. 63). W odpowiedzi pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwa udzielone przezE. W.orazM. C.(k. 65-67). Sąd Rejonowy podjął postępowanie w sprawie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. (k. 69).
Zgodnie z zarządzeniem z dnia 21 października 2013 r. Sąd Rejonowy wezwał pełnomocnika powódek:M. C.iE. W.do wskazania adresów zamieszkania wszystkich osób występujących w sprawie w charakterze powodów (k. 75). W piśmie z dnia 05 listopada 2013 r. wskazano adresyM. C.orazE. W.(k. 79).
Sąd Rejonowy nie wezwał do udziału w sprawie po stronie powodowejM. W. (2)(jako następcy prawnegoW. S.).
Z akt sprawy I C 1244/12 (IV Ca 403/14) wynika, żeM. W. (2)(z d.O.) zmarła w dniu 02 września 2011 r., a spadek po niej na podstawie ustawy nabył mążM. W. (1)oraz córkiŻ. W.iK. P.(k. 78 akt I C 1244/12).
Sąd Rejonowy powinien zatem wezwać do udziału w sprawie w charakterze powodów również następców prawnychM. W. (2), czego jednak nie uczynił, w związku z czym pozbawieni byli możliwości działania w postępowaniu.
Sąd Okręgowy dopiero podczas rozprawy w dniu 16 października 2015 r. wezwał do udziału w sprawie w charakterze powodówŻ. W.iM. W. (1)(k. 365).
W ocenie Sądu Okręgowego o nieważności postępowania można mówić zatem już od rozprawy, która odbyła się w dniu 05 marca 2014 r., a o której powiadomiono jedynie pełnomocnikówE. W.iM. C.. Z tych przyczyn Sąd Okręgowy uchylając zaskarżony wyrok zniósł postępowanie począwszy od dnia 05 marca 2014 r. – na podstawieart. 386 § 2 kpcw zw. zart. 379 pkt 5 kpc.
Na marginesie wskazać należy, że sprawa o sygnaturze I Nc 5911/11 toczyła się z powództwaW. S.przeciwkoK. P.o zapłatę kwoty 20.625 zł tytułem zachowkupo zmarłymJ. O.. Sprawa niniejsza - o sygnaturze I C 442/13 (wcześniej I C 498/09) dotyczy zaś zapłaty tytułem zachowkupo zmarłejI. O.. Mimo zatem, że strony w obu sprawach były tożsame, nie można mówić o tożsamości roszczeń w nich dochodzonych.
Nadto, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien przede wszystkim – o ile strony nie zgłoszą tego wniosku – dopuścić z urzędu dowód z opinii biegłego niezbędny do ustalenia wysokości żądania (wartości lokalu wchodzącego w skład spadku po zmarłejI. O.).
Podzielić należy stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt IV CA 1/14, że niedopuszczenie w sprawie o zachowek z urzędu dowodu z opinii biegłego, niezbędnego do ustalenia wysokości żądania, jeżeli dochodzone roszczenie jest oczywiście uzasadnione co do zasady, stanowi naruszenieart. 232 zd. 2 kpc, także wtedy, gdy stronę reprezentuje zawodowy pełnomocnik.
Z przytoczonych wyżej przyczyn na mocyart. 386 § 2 kpcorzeczono jak w wyroku.