Sąd Okręgowy w Poznaniu
XVIII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XVIII C 1134/15
Data wyroku: 2015-11-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSO Iwona Godlewska
Słowa kluczowe: Akt Notarialny
Podstawa prawna: 189 kpc

Sygnatura akt XVIII C 1134/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Poznań, dnia 5 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu XVIII Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący:SSO Iwona Godlewska
Protokolant:st. sekr. sąd. Katarzyna Stefaniak
po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. w Poznaniu na rozprawie
sprawy z powództwaS. T.,
przeciwkoM. T.,(...)Bankowi Spółdzielczemu z siedzibą wP.,
- o ustalenie nieważności aktu notarialnego,

1
Oddala powództwo.

2
Zasądza od powódki na rzecz pozwanego(...)Banku Spółdzielczego kwotę 3.617zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu, a w pozostałym zakresie nie obciąża powódki kosztami zastępstwa procesowego pozwanych.

/-/ I. Godlewska

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 16 czerwca 2015 roku skierowanym przeciwkoM. T.oraz(...)Bankowi Spółdzielczemu z siedzibą wP., powódkaS. T.reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła o ustalenie nieważności umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie z dnia 25 maja 2011 roku sporządzonej w formie aktu notarialnego rep. A nr(...)między powódkąS. T.a pozwanymM. T.przed notariuszemM. M.oraz o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 roku Sąd zwolnił powódkę od kosztów sądowych w całości.
W odpowiedzi na pozew, wniesionej w dniu 17 sierpnia 2015 roku pozwany(...)Bank Spółdzielczy z siedzibą wP.reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł o oddalenie powództwa w całości, wskazując iż ewentualne stwierdzenie nieważności umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie zawartej w formie aktu notarialnego pomiędzyS. T.iM. T.w żaden sposób nie wpłynie na sytuację prawną pozwanego, albowiem nabył on nieruchomość w toku postępowania egzekucyjnego na podstawie postanowienia Sądu o przysądzeniu własności (nabycie pierwotne). Wniósł ponadto o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania sądowego, z uwzględnieniem kosztów postępowania zabezpieczającego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na pozew, wniesionej w dniu 24 sierpnia 2015 roku pozwanyM. T.reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł o oddalenie powództwa w całości, wskazując iż powódka nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie, albowiem mogłaby uzyskać skuteczniejszą ochronę swoich praw wytaczając powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz o zawieszenie postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt. 4 kpc. Wniósł ponadto o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
S. T.była właścicielką nieruchomości położonej w miejscowościT., gminaP.zapisanej w KW nr(...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy(...). W dniu 21 stycznia 2011 rokuS. T.zawarła zM. T.umowę pożyczki konsumenckiej na mocy, której udzielono jej pożyczki pieniężnej w kwocie 110.000 zł, którą zobowiązała się zwrócić w całości w terminie do dnia 25 maja 2013 roku. Celem zabezpieczenia spłaty niniejszej pożyczki strony w dniu 25 maja 2011 roku podpisały umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie powyższej nieruchomości sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. A nr(...)przez notariuszaM. M., w której m.in.M. T.zobowiązał się nie zbywać ani nie obciążać nabytych aktem praw do dnia 25 maja 2013 roku.
b ezsporne
W trakcie spłaty pożyczki przez powódkęM. T.zaciągnął kredyt hipoteczny w(...)Banku Spółdzielczym z siedzibą wP.. Kredytu nie spłacił wobec czego zostało wszczęte postepowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 roku Sąd Rejonowy(...)Wydział(...)w sprawie o sygn. akt(...)przysądził prawo własności spornej nieruchomości, na rzecz(...)Banku Spółdzielczego z siedzibą wP..
bezsporne
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd doszedł do następujących wniosków:
Na rozprawie w dniu 8 października 2015 roku Sąd oddalił wniosek pozwanegoM. T.o zawieszenie postępowania, albowiem zawieszenie to nie wpłynęłoby na bieg postepowania w sytuacji kiedy powództwo a limine podlegało oddaleniu.
Z tego samego powodu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 roku Sąd oddalił wszystkie wnioski dowodowe zgłoszone przez powódkę i pozwanych – powództwo z samych twierdzeń pozwu okazało się niezasadne, zatem przeprowadzanie jakiegokolwiek postępowanie dowodowego poza dowodem z dokumentów już zgromadzonych w aktach sprawy byłoby niecelowe.

Sąd zważył, co następuje:
Powódka wnosiła o stwierdzenie nieważności aktu notarialnego, mocą której dokonała przewłaszczenia na zabezpieczenie przedmiotowej nieruchomości.
Zgodnie zart. 189 kpcpowód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazuje, że interes prawny w rozumieniuart. 189 kpcz reguły nie zachodzi wtedy, gdy osoba zainteresowana może na innej drodze np. w procesie o świadczenie, o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego, a nawet w drodze orzeczenia o charakterze deklaratywnym, osiągnąć w pełni ochronę swych praw (wyr. SN z 22.11.2002r., IV CKN 1519/00, wyr. SN z 21.01.1998r., II CKN 572/97). Kryterium interesu prawnego powoda w żądaniu ustalenia nie przesądza o dopuszczalności wytoczenia powództwa zart. 189 kpc, decyduje natomiast o tym, czy w konkretnych okolicznościach, powództwo to jest zasadne. Konsekwencją niewykazania przez powoda istnienia interesu prawnego jest oddalenie powództwa o ustalenie (wyr. SN z 6.06.1997r., II CKN 201/97, wyr. SN z 5.10.2000r., II CKN 750/99).
Wobec powyższego, Sąd w pierwszej kolejności bada, czy istnieje interes prawny powoda uzasadniający oparcie powództwa naart. 189 kpc, gdyż interes prawny jest materialnoprawną przesłanką powództwa o ustalenie.
W niniejszej sprawie – w sytuacji pierwotnego nabycia własności nieruchomości przez pozwany bank uwzględnienie powództwa nie spowodowałoby zmiany w sytuacji prawnej nieruchomości, a co za tym idzie sytuacji powódki – nabycie nieruchomości przez bank w niniejszej sprawie miało charakter konstytutywny. Zgodnie zart. 999 § 1 zd.1 kpcprawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. Nabycie takie jest nabyciem pierwotnym, zatem uwzględnienie powództwa w niniejszej sprawie nie doprowadziłoby do wzruszenia postanowienia o przysądzeniu własności.
W związku z tym, że brak jest interesu prawnego po stronie powódki, Sąd w punkcie 1 wyroku oddalił powództwo.
O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawieart. 98 i 102 kpc. Powódka wprawdzie przegrała sprawę w całości, Sąd jednak wziął pod uwagę fakt, że względy słuszności przemawiają za tym, aby nie obciążać powódki kosztami procesu w całości. Powódka bowiem niewątpliwie została poszkodowana przez działania pozwanegoM. T., w wyniku których została pozbawiona własności nieruchomości, mimo, iż nie było to jej zamiarem przy zawieraniu umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie z pozwanym. Z tego powodu Sąd nie obciążył jej nawet w części kosztami procesu związanymi z tym pozwanym. Z kolei jeśli chodzi o pozwany Bank Sąd doszedł do wniosku, że wprawdzie bank nie przyczynił się w sposób nieprawidłowy do wyzucia powódki z własności – realizował bowiem swoje wierzycielskie uprawnienia, niemniej istnieje znacząca dysproporcja możliwości finansowych banku i powódki, a wobec jej trudnej sytuacji majątkowej, obciążenie powódki kosztami zastępstwa procesowego pozwanego Banku w pełnej wysokości byłoby niesłuszne. Wobec tego w pukncie 2 wyroku Sąd zasądził od niej na rzecz pozwanego(...)Banku Spółdzielczego wP.kwotę 3.617zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu, a w pozostałym zakresie nie obciążył powódki kosztami zastępstwa procesowego pozwanych.
SSO Iwona Godlewska