Sąd Apelacyjny w Łodzi
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 105/15
Data wyroku: 2015-06-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sławomir Wlazło, Jacek Błaszczyk, Barbara Augustyniak
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 13 §1 kk w zw. z art. 280 §2 kk

Sygn. akt II AKa 105/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 czerwca 2015 roku
Sąd Apelacyjny w Łodzi, II Wydział Karny, w składzie:

Przewodniczący:

SSA Sławomir Wlazło (spr.)

Sędziowie:

SA Jacek Błaszczyk
SO del. Barbara Augustyniak

Protokolant:

st. sekr. sądowy Jadwiga Popiołek

przy udzialeH. T., Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Łodzi
po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 roku
sprawy
D. P.
oskarżonego zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 280 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 12 marca 2015 roku, sygn. akt IV K 120/13
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Łodzido ponownego rozpoznania.
Sygn. akt II AKa 105/15

UZASADNIENIE

D. P.
został oskarżony o to, że w okresie między 01 października 1995 r. a 30 czerwca 1996 r. wŁ., działając wspólnie i w porozumieniu co najmniej zR. K.iK. M.– co do których uprzednio skierowano akt oskarżenia do Sądu orazA. R. (1)co do którego z uwagi na jego śmierć umorzono postępowanie, po uprzednim użyciu przemocy wobecI. M.iK. B.polegającej na dociśnięciu do szyiI. M.elektrycznego środka obezwładniającego tak zwanego paralizatora, a następnie jego uruchomieniu oraz polegającej na szarpaniuK. B.iI. M., usiłował zabrać im w celu przywłaszczenia posiadane środki pieniężne w postaci co najmniej 50.000,00 dolarów amerykańskich stanowiących wówczas równowartość 120.235,00 złotych polskich lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na opór pokrzywdzonych, tj. o czyn zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 280 § 2 k.k.
Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie IV K 120/13 orzekł:

1
w miejsce zarzucanego mu czynu oskarżonegoD. P.uznał za winnego tego, że w nocy w maju/czerwcu 1996 roku wŁ., działając wspólnie i w porozumieniu zR. K.iK. M.– skazanych za to prawomocnym wyrokiem w sprawie sygn. akt(...)orazA. R. (1)– co do którego z uwagi na jego śmierć umorzono postępowanie, po uprzednim użyciu przemocy wobecI. M.iK. B.polegającej na szarpaniu pokrzywdzonych i użyciu wobecI. M.elektrycznego środka obezwładniającego tak zwanego paralizatora, usiłował zabrać w celu przywłaszczenia posiadane przez pokrzywdzonych środki pieniężne nieustalonej wartości, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na opór pokrzywdzonych, czym wypełnił dyspozycjęart. 13 § 1 k.k.w związku zart. 280 § 2 k.k., w związku zart. 4 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 14 § 1 k.k.w związku zart. 280 § 2 k.k., w związku zart. 60 § 2 i § 6 pkt. 2 k.k.oskarżonemuD. P.wymierzył karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

2
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.,art. 70 § 1 pkt. 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności oskarżonemuD. P.warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby;

3
zasądził od oskarżonegoD. P.kwotę 300 złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów sądowych i zwolnił oskarżonego od obowiązku ponoszenia pozostałych kosztów sądowych.

Apelacje od powyższego wyroku złożyli obrońca oskarżonego oraz prokurator.
Obrońca zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:
naruszenieart. 4, 5 § 2, 7,167,170 § 1 pkt 4,193, 410, 424 § 1 pkt 1 kpkpoprzez:

-

bezpodstawne przyjęcie, że mający być użyty podczas przedmiotowego zdarzenia paralizator jest podobnie do noża lub pistoletu przedmiotem lub środkiem obezwładniającym, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie wyżej wymieniony paralizator nie był i nie może być zbadany zaś wskazane jego cechy - na podstawie zeznań świadkaR. K.iK. M.nie pozwalają w sposób jednoznaczny zbadać cech i sposobu działania tegoż przedmiotu;

oddalenie wniosku dowodowego o zwrócenie się do ambasady Chińskiej Republiki Ludowej poprzez bezpodstawne przyjęcie, że brak odpowiedzi na zapytania Sądu przesądza o tym, iż dowodu nie da się przeprowadzić, co prowadziło do naruszenia prawa do obrony;

oparciu orzeczenia na podstawie zeznań R.K.iK. M., których zeznania są wzajemnie sprzeczne, zaś postawa procesowaK. M.wskazuje, że w sposób instrumentalny składa swoje depozycje w celu bezpodstawnego obciążenia oskarżonegoD. P., z którym wiąże go zadawniony konflikt na tle wspólnych rozliczeń finansowych, co stanowi wątły materiał dowody będący podstawą uznania winy oskarżonegoD. P.wobec jego konsekwentnej postawy procesowej prezentowanej od początku postępowania i wątłej wartości dowodowej zeznań R.K.;

błąd w ustaleniach faktycznych będący skutkiem wyżej wymienionych uchybień procesowych.

Podnosząc powyższe obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoD. P.od dokonania przypisanego mu czynu, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sad I Instancji.
Prokurator zaskarży wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego i zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść poprzez uznanie, iż:

a
w niniejszej sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony wypadek opisany w treściart. 60 i 2 kkwskazujący, iż zasadnym jest nadzwyczajne złagodzenie kary mającej być wymierzoną oskarżonemu bowiem wymierzenieD. P.nawet najniższej kary przewidzianej za zarzucone mu przestępstwo byłoby rozstrzygnięciem niewspółmiernie surowym, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wskazuje, iż zakreślony przez ustawodawcę w treściart. 60 § 2 kkwyjątkowy wypadek nie zaistniał,

b
wystarczającym dla osiągnięcia celów kary, w szczególności zapobieżeniu powrotowi do przestępstwa przez oskarżonego będzie zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wskazuje, iż brak jest okoliczności uzasadniających zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności na podstawieart. 69 § 1 kk,

c

D. P.działając wspólnie i w porozumieniu zR. K.iK. M.- skazanymi prawomocnym wyrokiem w sprawie o sygn.(...)Sądu Okręgowego wŁ.orazA. R. (1), co do którego z uwagi na śmierć umorzono postępowanie, po uprzednim użyciu przemocy wobecI. M.iK. B.polegającej na szarpaniu pokrzywdzonych i użyciu wobecI. M.elektrycznego środka obezwładniającego tak zwanego paralizatora, usiłował zabrać w celu przywłaszczenia posiadane pokrzywdzonych środki pieniężne nieustalonej wartości, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, iżD. P.działając z w/w7 osobami, po uprzednim użyciu przemocy usiłował dokonać zaboru w celu przywłaszczenia posiadane przez pokrzywdzonych środki pieniężne w kwocie co najmniej 50.000 dolarów amerykańskich stanowiących w chwili przestępstwa równowartość 120.235 zł,

d

D. P.działając wspólnie i w porozumieniu zR. K.iK. M.- skazanymi prawomocnym wyrokiem w sprawie o sygn.(...)Sądu Okręgowego wŁ.orazA. R. (1), co do którego z uwagi na śmierć umorzono postępowanie w popełnieniu przestępstwa na szkodęI. M.iK. B.nie odgrywał wiodącej roli, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje, iżD. P.odegrał kluczową rolę w tym przestępstwie w ten sposób, iż po uprzednim zaplanowaniu rozboju, zaplanowaniu podziału ról między uczestnikami tego czynu zabronionego, ustaleniu zasad podziału przyszłych zysków, pełnił funkcję zarówno bezpośredniego uczestnika przestępstwa jak i koordynatora działań przestępczych na miejscu zdarzenia wskazując miejsce pobytu pokrzywdzonych oraz pojazd, którymi mieli się poruszać, wydał polecenia pozostałym uczestnikom przestępstwa określonego zachowania - zgodnie z przyjętym planem, dokonał oględzin miejsca przyszłej zbrodni, podjął czynności zmierzające do uniemożliwienia identyfikacji pojazdu, którym poruszał sięK. M.oraz gwarantował skuteczną ucieczkę z miejsca przestępstwa A,R.i R.K..

Podnosząc powyższe prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Istotna część argumentów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonego zasługiwała na uwzględnienie, co - zważywszy na konieczność uzupełnienia i ponownej analizy materiału dowodowego – skutkować musiało uchyleniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Kluczowe zarzuty obrońcy, w oparciu o które Sąd Apelacyjny dokonał wnikliwej analizy orzeczenia Sądu I instancji, koncentrowały się wokół wykazania, iż przebieg zdarzenia mógł być inny aniżeli ustalił to Sąd Okręgowy (w szczególności dotyczyło to czasu zajścia i roli oskarżonego) oraz wykazania, że oskarżony nie brał udziału w zdarzeniu.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących, kwestii oceny roliD. P.w zdarzeniu, Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, iż konieczną jest bardziej szczegółowa i precyzyjna analiza dowodów, przy kompleksowym uwzględnieniu okoliczności o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Przy czym znaczenie dla tej pogłębionej analizy ma również ponowna weryfikacja i ocena materiału dowodowego po rozważeniu (ewentualnym usunięciu) opisanych poniżej wątpliwości w zakresie przebiegu samego zdarzenia.
Sąd Okręgowy przyjął, iż oskarżonyD. P.nie brał bezpośrednio udziału w zdarzeniu (strona 3 uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji), a także nie czekał na sprawców zdarzenia w umówionym miejscu po zdarzeniu (strona 4 uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji). Sąd I instancji ustalił zatem, że oskarżonegoP.nie było w czasie popełniania czynu karalnego na szkodęI. M.iK. B.w okolicach ich zamieszkania.
Na stronie 2 pisemnych motywów orzeczenia sąd I instancji ustalił jednak, że w napadzie na pokrzywdzonych udział wzięliK. M.,R. K.,D. P.iA. R. (1). Jaka była rola oskarżonegoD. P.w tym zdarzeniu sąd jednak nie ustala i nie wskazuje, na to w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia.
Skoro jednak oskarżonegoP.nie było na miejscu zdarzenia, a także nie czekał na pozostałych oskarżonych po dokonanym rozboju to trudno uznać, że dokonał wspólnie z pozostałymi osobami rozboju na pokrzywdzonych bądź usiłował ten czyn dokonać. Sąd przypisał jednak oskarżonemu popełnienie czynu karalnego.
Nadto sąd ustala, że w przyjętym przez siebie okresie, w którym zdarzenie mogło zaistnieć, oskarżonyP.na stałe pracował i zamieszkiwał poza granicami Polski. Dowolnie ustala, że w celu popełnienia rozboju do Polski powrócił. Ustalenia takie czyni sąd konstatując, że na terenie Europy była możliwość dowolnego przemieszczania się i nie można wykluczyć przyjazdD. P.doŁ.. Zapomina sąd jednak, że możliwość dowolnego, nie odnotowywanego w dokumentach granicznych, przemieszczania się obywateli Polski w ramach państw Unii Europejskiego nastąpiła dopiero po 21 grudnia 2007 roku. Do tej daty każdy wjazd i wyjazd obywatela Polski z terytorium Polski musiał być odnotowany.
Sprawdzenie tej okoliczności umożliwiłoby sądowi poczynienie pewnych i kategorycznych ustaleń co do ewentualnej daty w jakiejD. P.w maju lub czerwcu 1996 roku przyjechał do kraju – tego sąd jednak nie uczynił.
Ta okoliczność w powiązaniu z ustaleniem daty zdarzenia doprowadziłaby sąd do poczynienia ustaleń, czyD. P.miał faktyczną możliwość brania udziału w przedmiotowym zdarzeniu.
Ustalenie daty zdarzenia, w oparciu o posiadane przez sąd I instancji informacje, było możliwe. Z zeznań rodziny pokrzywdzonych wynika bowiem, że w dniu zdarzenia, bezpośrednio po nim wylatywali oni do Chińskiej Republiki Ludowej.
Sąd podjął próbę ustalenia daty powyższego wylotu pokrzywdzonych zwracając się z zapytaniem, o to do stosownych organów. Informacji nie uzyskał, nie podjął próby ponownego zwrócenia się do tych organów i nie zwrócił się do innych urzędów odpowiedzialnych za rejestrację przekroczenia granic Polski w 1996 roku. W konsekwencji dowodu w tym zakresie nie przeprowadził.
Tak procedując sąd meriti nie poczynił ustaleń faktycznych, które mogłyby pozostać chronionymi art. 7k.p.k.
Uniemożliwił organ sądowy, oskarżonemu podjęcie skutecznej obrony przed postawionymi zarzutami, a tym samym weryfikację zeznań świadków wskazujących na jego „udział” w zdarzeniu. Zauważyć przy tym należy, że zeznania świadków w szczególnościK. M.w tym zakresie nie były konsekwentne, a tłumaczenia sprzeczności nie logiczne.K. M.nie zeznawał konsekwentnie co do daty zdarzeniu, a szczególnie roli w nim oskarżonegoP..
Przy tak nie konsekwentnym pomówieniu przezK. M., o udział w zdarzeniuD. P., bez sprawdzenia tegoż innymi dowodami, skazanie oskarżonegoP.jest przedwczesne, a wszelka wątpliwość w ocenie dowodów rozstrzygana jest na jego niekorzyść.
Reasumując stwierdzić trzeba, że sąd I instancji dowolnie ocenił materiał dowodowy, nie wyciągnął z niego prawidłowych wniosków i bezkrytycznie uznał za wiarygodne nie szczegółowe pomówieniaK. M.. Nadto swe stanowisko, w pisemnych motywach orzeczenia przedstawił niezgodnie z wymogamiart. 424 k.p.k.Znaczna część uzasadnienia orzeczenia zawiera bowiem sprzeczności, nie pozwalając na wyciągnięcie z jego treści jednej ustalonej przez sąd wersji zdarzeń. Ustalenia faktyczne jak i ocena dowodów zostały ograniczone do minimum. Ocena prawna czynu przypisanego oskarżonemu jest przy tym powierzchowna. Sąd bowiem nie czyni ustaleń prawnych w korelacji z poczynionymi ustaleniami faktycznymi.
I tak uznaje użyty na miejscu zdarzenia paralizator za narzędzie niebezpieczne ustalając jednocześnie, że żadnego niebezpieczeństwa dla pokrzywdzonej jego użycie nie stanowiło; uznaje, że oskarżony usiłował dokonać rozboju mimo, że nie był na miejscu zdarzenia oraz ustala, że oskarżony był osobą, która „nagrała tę robotę” (sformułowanie użyte przez sąd w uzasadnieniu), a przypisuje mu udział w rozboju, a nie pomocnictwo czy podżeganie.
Wobec powyższego przy takich uchybieniach jakich dopuścił się sąd I instancji wyrok w tym kształcie nie może się ostać i dlatego sąd II instancji uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w zakresie podmiotowym i przedmiotowym w jakim nastąpiło przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania:

-

w oparciu o przeprowadzone dowody dokona ustaleń w przedmiocie daty zdarzenia i możliwości udziału w nim oskarżonego;

dokona ustaleń w przedmiocie przesłanek określających przestępstwo stypizowane w treściart. 280§2 k.k.i ewentualnej roli oskarżonego w tym zdarzeniu;

usunie sprzeczności pomiędzy poszczególnymi osobowymi źródłami dowodowymi i podejmie próbę ich weryfikacji obiektywnymi dowodami na, które wskazano powyżej;

gdy zajdzie taka potrzeba sporządzi uzasadnienie, wskazując precyzyjnie motywy, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia oraz dowody , na których oparł ustalenia faktyczne .

W zakresie apelacji prokuratora, z uwagi na treść orzeczenia sądu odwoławczego nie jest celowe ustosunkowywanie się do niej, gdyż dopiero po wydaniu prawidłowego orzeczenia, w zakresie ustaleń faktycznych i oceny prawnej zachowania oskarżonego przez sąd I instancji, możliwa będzie ocena czy ewentualnie wymierzona kara jest sprawiedliwą.