Sąd Apelacyjny w Katowicach
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 262/15
Data wyroku: 2015-12-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Olga Gornowicz-Owczarek, Barbara Kurzeja, Jadwiga Galas
Słowa kluczowe: Zwolnienie Spod Egzekucji
Podstawa prawna: art. 841 § 3 kpc

Sygn. akt V ACa 262/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 grudnia 2015r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jadwiga Galas (spr.)

Sędziowie:

SA Barbara Kurzeja
SA Olga Gornowicz-Owczarek

Protokolant:

Marta Zdrodowska

po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki AkcyjnejwŁ.
przeciwkoD.R.
o zwolnienie spod egzekucji
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 27 listopada 2014r., sygn. akt II C 379/13

1
z m i e n i a zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- oddala powództwo;
- zasądza od powódki na rzecz pozwanego koszty procesu w kwocie 7217 (siedem tysięcy
dwieście siedemnaście) złotych;
- nakazuje pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Gliwicach) kwotę 122 (sto dwadzieścia dwa) złote tytułem kosztów sądowych;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanego koszty postępowania apelacyjnego w kwocie 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych.

SSA Olga Gornowicz-Owczarek

SSA Jadwiga Galas

SSA Barbara Kurzeja

Sygn. akt V ACa 262/15

UZASADNIENIE
Powódka(...) Spółka AkcyjnawŁ.w pozwie skierowanym przeciwkoD.R.wniosła o zwolnienie od egzekucji wozidłaV. (...), o nr seryjnym(...), rok produkcji 2006, stanowiącego własność powodowej spółki, co do którego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Wodzisławiu Śląskim Marek Dyrbuś prowadzi egzekucję wobec(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.w postępowaniu o sygn. akt Km 5783/13 oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Wodzisławiu Śląskim Marek Dyrbuś prowadząc egzekucję wobec(...) Sp. z o.o.z siedzibą wP.w postępowaniu o sygn. akt Km 5783/13 dokonał, w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzącego z wniosku pozwanegoD.R., w dniu 6.08.2012 r. zajęcia przedmiotowego wozidło szczegółowo opisanego w pkt. 1 petitum. Powodowa spółka została zawiadomiona o zajęciu jej własności w sposób umożliwiający wezwanie wierzyciela do zwolnienia spod egzekucji z dniem 31.10.2013 r.
Przedmiotowe wozidło jest własnością powodowej spółki i zostało przez nią zakupiony od(...) Sp. z o.o.wP.w dniu 7.12.2012 r. i przekazany(...) Sp. z o.o.wP.na podstawieumowy Leasingu nr (...)z dnia 30.11.2012 r.
Okoliczności towarzyszące zawarciu umowy sprzedaży, szczególności fakt uprzedniej bezproblemowej współpracy ze sprzedawcą w zakresie nabywania wozideł tego samego rodzaj, składane przezeń zapewnienia oraz rzeczywiste władztwo nad sprzedawanym przedmiotem pozwalały na stwierdzenie, iż(...) Sp. z o.o.jest właścicielem spornego przedmiotu a z jego nabyciem nie wiążą się żadne ograniczenia jak również prawa osób trzecich. W związku z powyższym powodowa spółka wystąpiła do pozwanego o wystąpienie z wnioskiem o umorzenie egzekucji, a pełnomocnik wierzyciela w korespondencji e- mailowej odmówił. W tym stanie rzeczy zważywszy na upływ terminu określonego wart. 841 § 3 k.p.c.i niestosowanie się do treści wezwania skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego stało się konieczne i uzasadnione.
PozwanyD.R.w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Gliwicach:

1
zwolnił od egzekucji wozidłoV. (...)nr seryjny(...)rok produkcji 2006, zajęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie w Wodzisławiu Śląskim Marka Dyrbusia w postępowaniu egzekucyjnym z wniosku pozwanegoD.R.(R.) przeciwko(...) Spółce z o.o.pod sygn. Km 5783/12;

2
zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 42.345 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

3
nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego wR.kwotę 122 zł tytułem kosztów sądowych.

Wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:

D.R.jest wierzycielemspółki (...) Sp. z o.o.wP.. W dniu 25.07.2012 r. wierzyciel złożył wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego i postępowanie to prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Wodzisławiu Śląskim Marek Dyrbuś pod sygn. Km 5783/12. W dniu 6.08.2012 r., na wniosek wierzyciela, Komornik na terenie budowydrogi ekspresowej (...)w miejscowościK.dokonał zajęcia wozidłaV. (...), o nr seryjnym(...), rok produkcji 2006. Wierzyciel wskazał miejsce położenia wozidła, którego zajęcie nastąpiło bez obecności dłużnika.
W dniu 10.08.2012 r. dłużnikspółka (...)wystosowała do Komornika pismo, w którym informowała go, ze nie posiada zobowiązań finansowych w stosunku doD.R.i że zajęte wozidła nie są jej własnością. Wskazywała, że było ono własnościąspółki (...), ale zostało sprzedanespółce (...)weW.. Do pisma dłużnik dołączył kopię faktur dotyczących sprzedaży wozidła z dnia 5.04.2012 r. oraz potwierdzenie zapłaty za fakturę z 4.05.2012 r. i 7.05.2012 r. Komornik poinformowałspółkę (...)o zajętych wodzidłach.
Ustalił Sąd Okręgowy, że w dniu 4.06.2012 r.spółka (...)sprzedała przedmiotowe wozidłospółce (...)wP.. Na potwierdzenie tej czynności do akt komorniczych została złożona faktura wystawiona 4.06.2012 r. oraz potwierdzenie transakcji z 6.07.2012 r. i 11.07.2012 r.
W dniu 7.12.2012 r.spółka (...)wP.dokonała sprzedaży przedmiotowego wozidła(...) S.A.wŁ..
W dniu 14.10.2013 r.(...) S.A.wŁ.zwróciło się do pozwanegoD.R.o zwolnienie ruchomości spod egzekucji podnosząc, że samochód ten stanowi własność(...) S.A.i został oddany do odpłatnego używania(...) Sp. z o.o.wG..Spółka (...)odebrała od dostawcy tj.spółki (...)przedmiotowe wozidło w dniu 7.12.2012 r.
W Prokuraturze Rejonowej w Wodzisławiu Śląskim toczyło się postępowanie w sprawie udaremnienia zaspokojenia wierzycielaD.R.poprzez zbycie wodzideł markiv.. W trakcie tego postępowania ustalono, żefirma (...)nie była właścicielem wodzideł w chwili ich zajęcia i że zostały one wcześniej sprzedanespółce (...).
Wfirmie (...) Sp. z o.o.toczyło się również postępowanie sprawdzające Urzędu Skarbowego wP.dotyczące ustalenia rzetelności rozliczeń transakcji sprzedaży i zakupów za II i III kwartał 2012 r., która nie wykazała nieprawidłowości i potwierdzała prawidłową ewidencję transakcji kupna wozideł w dniu 4.06.2012 r. odspółki (...).
Czyniąc ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy każdorazowo wskazał dowody, w oparciu o które je poczynił. Podniósł, że dokumenty znajdujące się w aktach postępowania komorniczego Km 5783/12 co do zasady przez strony nie były kwestionowane.
Sąd Okręgowy oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkówA. Ł.,J. M.,W. B.,J. Z.iA. K., albowiem uznał, że przeprowadzenie tych dowodów stało się zbędne w świetle przeprowadzonych dowodów z dokumentów.
W tak poczynionych ustaleniach zważył Sąd Okręgowy, że powództwo jest uzasadnione.
Podniósł, że bezspornym jest, że do zajęcia przedmiotowego wozidła doszło w toku postępowania egzekucyjnego przeciwkospółce (...)w dniu 5.08.2012 r., a w tej daciespółka (...)nie była już właścicielem wozidłaV. (...), o nr seryjnym(...), rok produkcji 2006, albowiem w kwietniu 2012 r. zostało ono sprzedanespółce (...).Spółka (...)poinformowała o tym Komornika w piśmie z 10.08.2012 r.
Przytoczył Sąd Okręgowy przepisart. 841 k.p.c.i podniósł, że w niniejszej sprawie dłużnik nie zaprzeczał prawu powoda. Stwierdził Sąd, że zgodnie zart. 841 § 3 k.p.c.powództwo o zwolnienie przedmiotu spod egzekucji można wnieść w terminie 1 miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. Termin ten został zachowany.
Uznał Sąd Okręgowy, że skoro w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwkospółce (...)przezD.R., jak i w dacie zajęcia wozidłaspółka (...)nie była jego właścicielem, zostały spełnione przesłanki zart. 841 § 1 k.p.c., bowiem poprzez zajęcie ruchomości powoda zostało naruszono jego prawo własności i powództwo musiało zostać uwzględnione.
O kosztach procesu orzeczono w oparciu oart. 98 k.p.c.pozwanyD.R.jako przegrywający proces został obciążony obowiązkiem zwrotu powodowi kosztów procesu 42.345 zł (35.145 zł – opłata od pozwu i 7.200 zł – kosztów zastępstwa procesowego) oraz obciążony kosztami sądowymi w kwocie 122 zł (zwrot kosztów dojazdu świadków).
Wyrok zaskarżył apelacją pozwany, w całości, i zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
1.art. 6 k.c.poprzez uznanie, że powódka wykazała fakty, z których wywodzi skutki prawne;
2.art. 169 § 1 k.c.poprzez uznanie, że powódka działała w dobrej wierze i korzysta z ochrony z chwila objęcia rzeczy w posiadanie w sytuacji, gdy de facto nie doszło do objęcia rzeczy w posiadanie, a tym samym brak jest możliwości przyjęcia domniemania dobrej wiary;
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:
1.art. 848 k.p.c.przez przyjęcie, że nie istnieje w sprawie możliwość dalszego prowadzenia egzekucji w stosunku do zajętego wozidła,
2.art. 233 k.p.c.przez przyjęcie, że:
1. powódka korzysta z ochrony jako nabywca w dobrej wierze, podczas gdy w dacie zajęcia przedmiotowego wozidła tj. w dniu 5 sierpnia 2012 r. ani wierzyciel, ani komornik nie posiadali wiedzy o fakcie jego sprzedaży na rzecz(...) Sp. z o.o., pomimo tego, że sprzedaż nastąpiła już w kwietniu 2012r.,
2. groźby słowne kierowane przezW.B.wobec Komornika Sądowego Marka Dyrbusia w celu wymuszenia zwolnienia przedmiotowego wozidła spod egzekucji nie niweczą dobrej wiary powódki, naruszając tym kryteria oceny i dopuszczając się:
1) błędów logicznego rozumowania,
2) sprzeczności oceny z doświadczeniem życiowym,
3) braku wszechstronności,
4) pominięcia konkretnych dowodów, a to:
a) zeznań Komornika Sądowego Marka Dyrbusia, świadkówA. N.iP. P.,
b) dowodu z akt II C 3/13, a w szczególności z treści zeznań świadkaA. Ł.z dnia 4 czerwca 2014r., które prowadzą do odmiennych wniosków, albowiem z dowodów tych jednoznacznie wynika, że dokonywany ciąg transakcji:(...)-(...)-(...)-(...)był dokonywany wyłącznie poprzez sporządzenie i wygenerowanie dokumentów bez przeniesienia posiadania rzeczy na którymkolwiek etapie wskazanych transakcji;
III. sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, że:

1
(...) Sp. z o.o.odebrała od(...) Sp. z o.o.przedmiotowe wozidło w dniu 7 grudnia 2012 r.,

2
doszło do objęcia w posiadanie przedmiotowego wozidła przez powódkę,

wniosła o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa w całości;
2. zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.
W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Rozpoznając apelację pozwanego Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
apelacja podlegała uwzględnieniu, choć nie z przyczyn w niej podniesionych.
Otóż, zgodnie zart. 841 § 3 k.p.c.powództwo interwencyjne można wnieść w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa, chyba że inny termin jest przewidziany w przepisach odrębnych – co na gruncie rozpoznawanej sprawy nie występuje.
Sąd Okręgowy ustalił, że powódka w dniu 14 października 2013 r. zwróciła się do pozwanego o zwolnienie zajętego wozidła, objętego sporem, spod egzekucji, podnosząc, że stanowi ono jej własność. W części zważającej stwierdził Sąd Okręgowy, że termin zart. 841 § 3 k.p.c.został zachowany.
Tego stanowiska Sąd Apelacyjny nie podziela.
Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie związkowej II C 3/13 Sądu Okręgowego w Gliwicach, a to pisma powódki z daty 14 października 2013 r. (k: 256 – 257), zatytułowanego „wniosek o zwolnienie ruchomości spod egzekucji” i maila (k: 254-255), powódka w/w pismem z 14.10.2013 r. zwrócił się do pozwanego o złożenie Komornikowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne w sprawie Km 5783/12 oświadczenia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz „pisma powódce w terminie pozwalającym na uniknięcie konieczności wytoczenia w trybieart. 841 k.p.c.powództwa przeciwegzekucyjnego, to jest do dnia 31 października 2013 r.”.
Jak wynika z maila pełnomocnika wierzyciela – pozwanego, ten nie wyraził zgody na zwolnienie spornego wozidła spod egzekucji.
Powyższe dokumenty zostały dołączone do pozwu w rozpoznawanej sprawie i znajdują się na kartach 25-26 i 23-24 i zostały zawnioskowane na potwierdzenie faktu wystąpienia do wierzyciela z wnioskiem o zwolnienie wozidła spod egzekucji (k: 3 akt).
Powództwo zostało wytoczone w dniu 19 listopada 2013 r., o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie (k: 42).
Uwzględniając powyższe Sąd Apelacyjny ustala, że najpóźniej w dacie sporządzenia wniosku o zwolnienie ruchomości spod egzekucji, to jest 14 października 2013 r. powódka wiedziała o naruszeniu jej prawa i była to rzeczywista, faktyczna wiedza o zajęciu jej ruchomości.
Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie sporne wozidło zostało zajęte na terenie budowydrogi ekspresowej (...), na wniosek wierzyciela, w dniu 6 sierpnia 2012 r., oznaczone taśmą. Powódka nabyła sporne wozidło w dniu 7 grudnia 2012 r., zatem w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Choć sprzedawca(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP., w toku toczącego się postępowania o zwolnienie spod egzekucji innych wozideł, w sprawie z powództwa w dniu 4 września 2012 r. (k: 20 akt II C 3/13 Sądu Okręgowego w Gliwicach) zbył sporne wozidło (art. 192 pkt 3 k.p.c.), nabywca – powódka w toku tego postępowania wytoczyła powództwo w rozpoznawanej sprawie.
Mając te okoliczności na uwadze w ocenie Sądu Apelacyjnego należało przyjąć, że najpóźniej w dacie 14 października 2013 r. (to jest w dacie, w której sporządzono wniosek do wierzyciela – pozwanego o zwolnienie wozidła spornego spod egzekucji) powódka posiadała rzeczywistą (faktyczną) wiedzę o naruszeniu jej prawa. Zatem, wytoczenie powództwa w dniu 19 listopada 2013 r. oznacza, że miesięczny termin zart. 841 § 3 k.p.c.upłynął bezskutecznie w dniu 14 listopada 2013 r. (art. 112 k.c.).
Termin zart. 841 § 3 k.p.c.jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi skutkuje oddaleniem powództwa bez potrzeby oceny jego merytorycznej zasadności.
Powódka, co wynika z treści pisma z 14.10.2013 r., należy przyjąć, iż z powyższego zdawała sobie sprawę, skoro wnosząc o uwzględnienie jej wniosku celem uniknięcia wytaczania powództwa zart. 841 k.p.c.wskazała datę „to jest do dnia 31 października 2013 r.” (k: 25).
Uwzględniając powyższe apelacja podlegała uwzględnieniu (art. 386 § 1 k.p.c.). Nie zachodzi potrzeba odnoszenia się do zarzutów apelacyjnych, skoro fakt uchybienia terminowi zart. 841 § 3 k.p.c.powodował bezwzględną konieczność oddalenia powództwa.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 99 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.w zw. z§ 2.1.2, § 6.7)rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Powódka przegrała spór i zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu obciążają ją koszty przeciwnika procesowego, które ograniczają się do kosztów zastępstwa procesowego.
O kosztach sądowych – wydatkach orzeczono na podstawieart. 113.1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t.j. Dz. U. Nr 90, z 2010 r., poz. 594, z późn. zm.).
O kosztach postępowania apelacyjnego, które ograniczają się do kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 99 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.i § 2.1.2, § 6.7) w zw. z § 12.1.2) rozporządzenia wskazanego wyżej.

SSA Olga Gornowicz-Owczarek

SSA Jadwiga Galas

SSA Barbara Kurzeja