Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 302/15
Data wyroku: 2015-10-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Iwona Podwójniak, Antoni Smus, Ewelina Puchalska
Słowa kluczowe: Kontakty Z Dzieckiem
Podstawa prawna: art .113^6^kro

Sygn. akt I Ca 302/15

POSTANOWIENIE
Dnia 7 października 2015 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Antoni Smus
Sędziowie SO Iwona Podwójniak
SR (del.) Ewelina Puchalska
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 roku w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z wnioskuM. K.
z udziałemA. K.
o zmianę kontaktów z małoletnim
na skutek apelacji uczestniczki postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli
z dnia 15 czerwca 2015 roku, sygnatura akt III Nsm 198/14
postanawia:

I
zmienić zaskarżone postanowienie w punktach 1 a), 1 b) i 2 w ten tylko sposób , że: w punkcie 1 a) ustalić, godzinę rozpoczęcia kontaktów na 17.30; w punkcie 1 b) ustalić, że w miejsce kontaktów „w każdą drugą sobotę i w drugą niedzielę miesiąca” odbywać się będą jedynie w drugą niedzielę miesiąca;

II
w pozostałym zakresie oddalić apelację;

III
ustalić, że koszty postępowania apelacyjnego ponoszą strony we własnym zakresie.

Sygn. akt I Ca 302/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z 15 czerwca 2015 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt I Nsm 198/14 z wnioskuM. K.z udziałemA. K.Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli zmienił sposób kontaktów wnioskodawczyniM. K.z małoletnim wnukiemA. F., które wcześniej zostały ustalone ugodą sądową zawartą przed Sądem Rejonowym w Zduńskiej Woli, w ten sposób, że wnioskodawczyniM. K.będzie zabierać małoletniegoA. F.: w każdą środę tygodnia w godzinach od 17.00 do 19.00; w każdą drugą sobotę i drugą niedzielę miesiąca w godzinach od 16.00 do 18.00 - poza miejscem zamieszkania dziecka, w obecności matki dziecka, przez okres 2. miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia, a poczynając od 3. miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia poza miejscem zamieszkania dziecka, bez obecności jego matkiA. K.; ponadto w okresie świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy, w drugi dzień świąt od godziny 15.00 do godziny 17.00 - poza miejscem zamieszkania dziecka.
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na następu jących ustaleniachi wnioskach.
Ze związku małżeńskiego syna wnioskodawczyniD. F.i uczestniczki postępowaniaA. K., który został rozwiązany przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 29 grudnia 2011 roku w sprawie 1 I C 757/11, pochodzi małoletniA. F.. Mocą wskazanego orzeczenia wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim powierzono jego matceA. K..
Ugodą sądową zawartą w dniu 29 października 2012 roku przed Sądem Rejonowym w Zduńskiej Woli w sprawie III Nsm 219/12 uzgodniono sposób realizacji przez wnioskodawczynię, tj. babkę ojczystąA. F.kontaktów z wnukiem. Mocą ugody ustalono, żeM. K.będzie widywać się z chłopcem w miejscu zamieszkania matki dziecka w każdy drugi czwartek miesiąca w godzinach od 18.00 do 19.00 oraz w każdą czwartą sobotę miesiąca w godzinach od 17.00 do 19.00.
MałoletniA. F.ma niespełna sześć lat. Mieszka razem z matką w domu rodzinnym dziadków macierzystych. Chłopiec w obecności wnioskodawczyni czuje się swobodnie, łączą go z nią pozytywne relacje. UM. K.nie stwierdzono jakichkolwiek zaburzeń, które istotnie utrudniałyby lub uniemożliwiały zajmowanie się wnukiem podczas spotkań. Posiada ona podstawowe umiejętności prawidłowego rozpoznawania i zaspokajania bieżących potrzeb dziecka, potrafi organizować zabawę w sposób atrakcyjny dla niego. Wnioskodawczyni dotychczas regularnie kontaktowała się z wnukiem. Sposób w jaki odnosi się do niego nie budzi zastrzeżeń.M. K.posiada wystarczające kwalifikacje wychowawcze by zapewnić dziecku opiekę podczas spotkań. Deklaruje więź emocjonalną zA. F.i zmierza do uczestnictwa w jego życiu w szerokim zakresie.
UczestniczkaA. K.pracuje jako dyrektor placówki bankowej. Jej czas pracy jest nienormowany, jednak zadania służbowe wykonuje od poniedziałku do piątku w godzinach od 9.00 do 19.00.
WnioskodawczyniM. K.pobiera świadczenie emerytalne i podejmuje dodatkowe prace jako sprzedawca w sklepie z pieczywem w godzinach od 5.30 do 15.00. Mieszka w trzypokojowym mieszkaniu o powierzchni 60 m2w bloku, odpowiednio wyposażonym i umeblowanym.M. K.i uczestniczka postępowania pozostają w konflikcie, mają trudność, by porozumieć się w sprawach dziecka. KontaktyA.z babką ojczystą, matka małoletniego postrzega jako mające zły wpływ na stan emocjonalny dziecka. W ocenieA. K.małoletni będzie gotowy do spędzania czasu z wnioskodawczynią dopiero, gdy będzie starszy. Nie sprzeciwia się, by kontakty mogły odbywać się poza miejscem zamieszkania dziecka, lecz każdorazowo w jej obecności.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd Rejonowy uregulował w trybieart. 1136k.r.o.w zw. zart. 1135k.r.o.sposób realizacji przez wnioskodawczynię kontaktów z wnukiem w określonej postanowieniem formie. Sąd podkreślił, że przede wszystkim kierował się w tym względzie dobrem dziecka. Doszedł do wniosku, iż wyżej wskazane kontakty nie będą miały negatywnego wpływu na jego rozwój socjo-psychiczny. Biorąc pod uwagę opinię biegłych Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego wZ.Sąd uznał, iż dobro małoletniego przemawia za tym, aby kontakty z babką ojczystą odbywały się częściej, w tym również poza miejscem jego zamieszkania, a czas ich trwania powinien być stopniowo wydłużany.M. K., w ocenie Sądu, daje gwarancję zapewnienia wnuczkowi odpowiedniej opieki w trakcie kontaktów. Chłopiec w jej obecności czuje się swobodnie, inicjuje kontakt z nią, sam także prawidłowo reaguje na podejmowane przez nią zachowania, jest radosny i zadowolony ze wspólnych spotkań. Zdaniem Sądu, kontakty wnuka z babką ukształtowane w sposób określony postanowieniem uwzględniają główne i postulowane przez strony rozwiązania. Pozwalają na to, aby matka dziecka na początku sprawowała kontrolę nad wykonywaniem orzeczenia o kontaktach, a babka ojczysta zwiększyła swój udział w życiu wnuka w sposób bezpieczny dla jego kondycji psycho-emocjonalnej. Takie rozwiązanie wraz z upływem czasu doprowadzi do sytuacji, w której spotkania wnioskodawczyni z wnukiem będą mogły odbywać się bez udziału jego matki. Sąd podkreślił, że dziecko dla pełnego i harmonijnego rozwoju swojej osobowości powinno wychowywać się w środowisku rodzinnym, w atmosferze zrozumienia oraz powinno być w pełni przygotowane do życia w społeczeństwie.
W pozostałym zakresie Sąd oddalił wniosek uznając go za niezasadny. O kosztach postępowania orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się uczestniczka postępowaniaA. K., która zarzuciła:
1. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na:
- ustaleniu, że dobro dziecka, postawa wnioskodawczyni, przebieg dotychczasowych kontaktów przemawiają za rozszerzeniem kontaktów wnioskodawczyni z wnukiem, podczas gdy z zeznań uczestniczki postępowania, świadkaK. K., nagrania na płycie DVD wynika, że wnioskodawczyni deprecjonowała uczestniczkę postępowania jako matkę w obecności małoletniegoA., powodując zagrożenie dla dobra małoletniego;
- ustaleniu, że głównym podłożem konfliktu pomiędzy uczestniczką postępowania a wnioskodawczynią jest uraz uczestniczki postępowania do jej byłego męża, a syna wnioskodawczyni, podczas gdy w sprawie brak jest dowodów potwierdzających tę okoliczność, a wręcz przeciwnie - z zeznań uczestniczki postępowania i świadkaK. K.jednoznacznie wynika, że przyczyną istniejącego konfliktu jest niechęć wnioskodawczyni do uczestniczki postępowania jako matki małoletniego;
- ustaleniu, że początkowo negatywne nastawienie małoletniegoA.do osoby wnioskodawczyni spowodowane było przekazywanymi mu przez rodzinę uczestniczki informacjami, podczas gdy w sprawie nie ma dowodu potwierdzającego tę okoliczność, a wręcz przeciwnie z zeznań stron i świadkaK. K.wynika, że zarówno uczestniczka, jak i jej rodzina nie nastawiałaA.przeciwko wnioskodawczyni - babce ojczystej;
- ustaleniu, że kontakty wnioskodawczyni z małoletnimA.mogą odbywać się w każdą środę tygodnia, co drugą sobotę i niedzielę - poza miejscem zamieszkania dziecka - i w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy, co było następstwem przyjęcia, iż takie rozwiązanie sposobu kontaktowania się wnioskodawczyni z małoletnim wynika z opinii biegłych RODK wZ.i jest zgodne z dobrem dziecka, podczas gdy z twierdzeń biegłych wynika jednoznacznie, iż zaleca się częstsze kontakty np. 3-4 razy w miesiącu, które powinny odbywać się w tygodniu, z pominięciem tych dni, w których matka nie pracuje, a w konsekwencji czego ewentualne kontakty winny być uregulowane w tygodniu z pominięciem weekendów i świąt.
2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicieart. 233 § 1 k.p.c.przez odmowę w części wiarygodności zeznaniom świadkaK. K., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez Sąd, że postawa wnioskodawczyni, przebieg dotychczasowych jej kontaktów z wnukiem, dobro dziecka przemawia za rozszerzeniem kontaktów wnioskodawczyni z wnukiem, podczas gdy z zeznań świadka wynika, że wnioskodawczyni manipulowałaA., deprecjonowała uczestniczkę w obecności małoletniego.
Przy takich zarzutach skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz uregulowanie kontaktów wnioskodawczyni z małoletnimA.w ten sposób, że wnioskodawczyni będzie widywać się z małoletnimA.w każdą środęod godz. 17.30 do 19.00 w jego miejscu zamieszkania, w pozostałymzakresie oddalenie wniosku; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni domagała się jej oddalenia.
S ąd Okręgowy zważył :
Apelacja zasługuje na uwzględnienie w części.
Niewątpliwie nie ma racji zarzut uczestniczki, że sąd pierwszej instancji sprzecznie z treścią zebranego materiału dowodowego ustalił, że kontakty wnioskodawczyni z wnukiem powinny być rozszerzone.
Jak bowiem wynika w sposób jednoznaczny z opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego wZ.nie ma żadnych przeszkód do tego, żeby kontakty babki z wnukiem odbywały się w szerszym wymiarze niż dotychczas. Wnioskodawczyni posiada wystarczające kwalifikacje wychowawcze, małoletniego z babcią łączą pozytywne relacje, istnieje między nimi więź emocjonalna.
W sytuacji gdy i wnioskodawczyni, i małoletni chcą takich kontaktów – w braku przeciwwskazań jak wyżej – zgodnym z dobrem dziecka jest zapewnienie kontaktów z babcią w szerszym wymiarze niż dotychczas.
Zatem sama zasada apelacji nie może być uznana. Dobro dziecka powinno być rozumiane również jako potrzeba udziału małoletniego w relacjach z babcią ojczystą. Nie istnieją w niniejszej sprawie takie okoliczności, które powinny przemawiać przeciw uznanemu przez opinię RODK poszerzeniu kontaktów babci ojczystej z wnukiem. W szczególności nie powinien mieć wpływu na te relacje konflikt czy inaczej nienajlepsze stosunki między matką dziecka a babką ojczystą. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji w zakresie w jakim twierdzi, iż przyczyny konfliktu trwającego pomiędzy wnioskodawczynią a uczestniczką postępowania nie mają zasadniczego wpływu na ocenę złożonego wniosku w przedmiocie zmiany kontaktów. Zarzuty w tym względzie apelacji nie mogą odnieść skutku.
W świetleart. 1136k.r.o., dziadkowie stanowią trzecią, po rodzicach i rodzeństwie, grupę najbliższych krewnych dziecka i dlatego kontakty z nimi podlegają szczególnie silnej ochronie, nie będąc zależne od przesłanki sprawowania przez dłuższy czas pieczy nad dzieckiem. Sam fakt pozostawania w sporze przez wnioskodawczynię i uczestniczkę postępowania nie może w niniejszej sprawie skutkować oddaleniem wnioskuM. K.o zmianę kontaktów.
Przedstawione przez skarżącą nagranie niewątpliwie potwierdza brak prawidłowych relacji pomiędzy nią a wnioskodawczynią. Biegli Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego wZ.podczas wydawania opinii wzięli jednak pod uwagę fakt pozostawania przez obie zainteresowane w sporze i nie stwierdzili, że okoliczność ta ma negatywny wpływ na stan psycho-emocjonalny małoletniegoA.. Nawet, jeżeli wnioskodawczyni prezentuje odmienne podejście w kwestiach wychowawczych czy światopoglądowych, to spotykanie się przez nią z wnukiem 5,6 razy w ciągu miesiąca przez czas około dwóch godzin nie zniweczy efektów wychowawczych osiągniętych dotychczas przez uczestniczkę postępowania pełniącą rolę rodzica pierwszoplanowego. Z opinii RODK wynika, żeM. K.nie wykazuje żadnych takich zachowań, które istotnie utrudniałyby lub uniemożliwiały zajmowanie się wnukiem podczas spotkań. Posiada ona podstawowe umiejętności prawidłowego rozpoznawania  i zaspokajania bieżących potrzeb dziecka. Potrafi podtrzymywać pozytywny kontakt emocjonalny z nim. Wie, jak może organizować zabawę w sposób atrakcyjny dla niego, jeśli będą mogli wychodzić razem poza miejsce zamieszkania dziecka. Małoletniego łączą z wnioskodawczynią pozytywne relacje. Kwalifikacje wychowawcze wnioskodawczyni pozwalają na zapewnienie dziecku prawidłowej opieki.
W ocenie Sądu okręgowego zachodzą jednak podstawy do ograniczenia ustalonej przez Sąd Rejonowy częstości kontaktów wnioskodawczyni z wnukiem, choć nie w zakresie, w jakim oczekiwała tego skarżąca.
Przede wszystkim należy podkreślić, że Sąd pierwszej instancji ustalając godzinę spotkań wnioskodawczyni z wnukiem w środy nie uwzględnił czasu, którym dysponuje uczestniczka postępowania w ciągu tygodnia pracy. Ustalając początek odwiedzin wnuka na godzinę 17.00 Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę okoliczności, iż matka dziecka wykonuje swoje obowiązki w pracy do godziny 17.00. Tym samym uczestniczka postępowania nie może być obecna przy realizacji kontaktów wnioskodawczyni z wnukiem od godziny 17.00. Wobec tego zasadne jest przesunięcie rozpoczęcia spotkań wnioskodawczyni z małoletnimA.w każdą środę tygodnia na godzinę 17.30.
Ponadto, łączny wymiar orzeczonych przez Sąd pierwszej instancji w skali miesiąca kontaktów wnioskodawczyni z wnukiem został zawyżony. Na podstawie wspomnianej ugody sądowej zawartej w dniu 29 października 2012 roku, kontakty były realizowane dwukrotnie w ciągu miesiąca w łącznym wymiarze 3. godzin w miesiącu, tj. w każdy drugi czwartek miesiąca w godzinach od 18.00 do 19.00 oraz w każdą czwartą sobotę miesiąca w godzinach od 17.00 do 19.00.
Sąd Rejonowy znacznie zwiększył częstotliwość spotkań, zapewniając wnioskodawczyni możliwość spotykania się z małoletnim wnukiem w każdą środę tygodnia, w każdą drugą sobotę i drugą niedzielę miesiąca (w godzinach od 16.00 do 18.00), a ponadto w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy (w drugi dzień świąt, od godziny 15.00 do godziny 17.00). Częstotliwość ta jest niewspółmierne wysoka w odniesieniu do tej, z jaką kontakty były realizowane dotychczas. Intensywność wymiaru kontaktów ustalonych postanowieniem z 15 czerwca 2015 roku może kolidować z organizacją czasu w zakresie innych kontaktówA. F.np. z ojcem oraz ograniczać możliwość organizowania czasu weekendowego matki i syna.
Dlatego w ocenie sądu okręgowego uzasadnione jest zmniejszenie kontaktów w zakresie odnoszącym się do spotkań w weekendy – mianowicie wyłączenie z tych kontaktów soboty. Spotkania w każdą środę i w każdą drugą niedzielę miesiąca pozwolą w wystarczającym stopniu na pielęgnację wzajemnych relacji pomiędzyM. K.a jej wnukiem. Tak ukształtowana forma kontaktów umożliwi widywanie się przez babkę ojczystą z małoletnim wnukiem 5. krotnie w skali miesiąca (w niektórych miesiącach nawet 6. krotnie), a zatem dwukrotnie częściej niż dotychczas.
W tym miejscu w odniesieniu także do zarzutu sprzeczności ustaleń z zebranym materiałem dowodowym podnieść należy, że wprawdzie biegli RODK wZ.rzeczywiście wskazali częstość kontaktów 3-4 razy w miesiącu, niemniej taki wymiar został podany jedynie jako propozycja zakresu zwiększenia kontaktów, a nie jako stanowcze określenie częstości spotkań babci i wnuka. Cytowana częstotliwość została wskazana przykładowo i nie może stanowić wiążącej podstawy ograniczenia kontaktów do 4. w ciągu miesiąca.
Ponadto kontakty wnuka z babką ukształtowane w powyżej określony sposób umożliwiają stopniowe zwiększanie udziału wnioskodawczyni w życiu wnuka w sposób bezpieczny dla jego kondycji psycho-emocjonalnej. Takie rozwiązanie wraz z upływem czasu doprowadzi do sytuacji, w której spotkania wnioskodawczyni z wnukiem będą mogły odbywać się bez udziału jego matki.
Uwzględniając  powyższe na podstawieart. 13 § 2 kpcw zw. zart. 386 § 1 k.p.c.należało zmienić zaskarżone postanowienie jedynie w zakresie jak w pkcie I sentencji postanowienia. W pozostałej części apelacja podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na zasadzieart. 13 § 2 kpcw zw. zart. 385 kpc.
O kosztach postępowania za drugą instancję orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.– każda z zainteresowanych stron ponosi koszty postępowania związane z jej udziałem w sprawie.