Sąd Okręgowy w Olsztynie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 515/15
Data wyroku: 2015-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Leszek Wojgienica, Karol Radaszkiewicz, Dariusz Firkowski
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk

Sygn. akt VII Ka 515/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym
w składzie:
Przewodniczący:  SSO Dariusz Firkowski (spr.)
Sędziowie:  SO Karol Radaszkiewicz
SO Leszek Wojgienica
Protokolant:  st. sekr. sądowy Monika Tymosiewicz
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Janusza Płońskiego
po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015r.
sprawyM. S.
oskarżonego o przestępstwo zart. 191§1 kkiart. 13§1 kkw zw zart. 282 kkw zw zart. 11§2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego i jego obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt VII K 325/13
I zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że oskarżonegoM. S.uznaje za winnego tego, że działając w warunkach czynu ciągłego zart. 12 kk, w dniu 15 stycznia 2012 roku wO., wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, grożącP. B.spowodowaniem uszczerbku na zdrowiu oraz pozbawieniem życia, zmuszał go do wyjawienia współsprawców rzekomej kradzieży przez niego popełnionej, które to groźby wzbudziły w nim uzasadnioną obawę ich spełnienia oraz w dniu 28 stycznia 2012 roku wO.wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, używając wobecP. B.przemocy, w tym w postaci uderzania pięściami i duszenia powodując obrażenia ciała w postaci obustronnych krwiaków okularowych i stłuczenia klatki piersiowej oraz grożącP. B.pozbawieniem życia, zmuszał go do wyjawienia współsprawców rzekomej kradzieży przez niego popełnionej, które to groźby wzbudziły w nim uzasadnioną obawę ich spełnienia tj. czynu zart. 191 § 1 kki art.. 12kki za to z mocy tych przepisów skazuje go i wymierza mu karę 1 ( jednego ) roku i 3 ( trzech ) miesięcy pozbawienia wolności,
II w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,
III zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze , w tym jedną opłatę w kwocie 300 ( trzysta ) zł za obie instancje.
Sygn. akt VII Ka 515/15

UZASADNIENIE
M. S.został oskarżony o to, że:
I w dniu 15 stycznia 2012 roku wO.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, grożącP. B.spowodowaniem uszczerbku na zdrowiu oraz pozbawieniem życia, zmuszali go do wyjawienia współsprawców rzekomej kradzieży przez niego popełnionej, które to groźby wzbudziły w nim uzasadnioną obawę ich spełnienia oraz usiłowali doprowadzić go do rozporządzenia własnym mieniem w postaci mieszkania o wartości ok. 130.000 zł poprzez przeniesienie jego własności naM. M.

tj. o czyn zart. 191 § 1 k.k.iart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
II. w dniu 28 stycznia 2012 roku wO.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, używając wobecP. B.przemocy, w tym w postaci uderzania pięściami i duszenia powodując obrażenia ciała w postaci obustronnych krwiaków okularowych i stłuczenia klatki piersiowej oraz grożącP. B.pozbawieniem życia, zmuszali go do wyjawienia współsprawców rzekomej kradzieży przez niego popełnionej, które to groźby wzbudziły w nim uzasadnioną obawę ich spełnienia oraz usiłowali doprowadzić go do rozporządzenia własnym mieniem w postaci mieszkania o wartości ok. 130.000 zł. Poprzez przeniesienie jego własności na osobęM. M.,
tj. o czyn zart. 191 § 1 k.k.iart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 lutego 2015 r. w sprawie VII K 325/13
I oskarżonegoM. S.uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w punktach I i II oskarżenia, z tym ustaleniem, że zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw zart. 91 § 1 k.k.i za to, na postawieart. 191 § 1 k.k.iart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.skazał go, a na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.wymierzył mu karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 2 k.k.skazał go na grzywnę w wymiarze 200 (dwustu) stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki na kwotę 30 (trzydziestu) zł.
Powyższy wyrok zaskarżył oskarżony i jego obrońca.
Obrońca oskarżonego wyrok zaskarżył w całości na korzyśćM. S.i zarzucił mu:
I obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 410 k.p.k.w zw. zart. 7 k.p.k.poprzez dowolną, a nie wszechstronną ocenę dowodów, prowadzącą zaś w konsekwencji do błędu w ustaleniach faktycznych wziętych za podstawę wyroku, polegającą przyjęciu, że materiał dowodowy dawał podstawę do uznania, iż oskarżony dopuścił się przestępstwa, o którym mowa w akcie oskarżenia podczas, gdy prawidłowa ocena dowodów winna prowadzić do stwierdzenia, iż swoim zachowaniem oskarżony nie wypełnił znamion przestępstwa zart. 282 k.k., albowiem działanie oskarżonego w zakresie jego zamiaru nie miało na celu doprowadzenia do osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci przeniesienia własności mieszkania przyul. (...)wO.;
II obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 202 § 1 k.p.k.poprzez nie zasięgnięcie opinii biegłych lekarzy psychiatrów, podczas gdy poczytalność oskarżonego w kontekście okoliczności i charakteru zarzucanego oskarżonemu czynu budziła uzasadnione wątpliwości;
III obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 192 § 2 k.p.kpoprzez nie zarządzenie przesłuchania pokrzywdzonego z udziałem biegłego lekarza lub biegłego psychologa, podczas gdy uzasadnioną pozostawała wątpliwość, co do stanu psychicznego pokrzywdzonego, jego zdolności postrzegania i odtwarzania przez niego spostrzeżeń.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
M. S.wyrok zaskarżył w całości i zarzucił mu:
I rażąca obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 282 k.k.poprzez niesłuszne przyjęcie poglądu prawnego, iż zachowania opisywane w punktach I oraz II aktu oskarżenia wyczerpują ustawowe znamiona występku tzw. wymuszenia rozbójniczego, podczas gdy właściwą tutaj była by kwalifikacja czynu z 191§ 2 k.k.
II obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 91 § 1 k.k.poprzez niesłuszne przyjęcie poglądu prawnego, iż zachowania opisywane w punktach I oraz II aktu oskarżenia stanowią ciąg przestępstw;
III obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 12 k.k.poprzez jego niezastosowanie wobec zachowań opisywanych w punktach I oraz II aktu oskarżenia;
IV obrazę przepisów postępowania, tj.art. 193 § 1 k.p.k.w zw. zart. 9 § 2 k.p.k.(co w konsekwencji może stanowić naruszenie przepisuart. 31 § 1bądź 2k.k.), poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy oskarżony w dacie popełnienia zarzucanych mu czynów posiadał zdolność do rozpoznania znaczenia swojego postępowania i pokierowania swoim postępowaniem;
V rażącą obrazę przepisów postępowania, tj.art. 167w zw. z 170§ 1 pkt 5 k.p.k.(co w konsekwencji może stanowić naruszenie przepisuart. 31 § 1bądź 2k.k.),. poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek obrońcy oskarżonego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy oskarżony w dacie popełnienia zarzucanych mu czynów posiadał zdolność do rozpoznania znaczenia swojego postępowania i pokierowania swoim postępowaniem, w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania oraz poprzez błędne przyjęcie, iż okoliczności uzasadniające przeprowadzenie dowodu nie zostały wykazane;
VI obrazę przepisów postępowania tjart. 192 § 2 k.p.kw zw. zart. 193 § 1 k.p.kw zw. zart. 9 § 2 k.p.k., poprzez zaniechanie przesłuchania świadkaP. B.przy udziale biegłego lekarza, mimo wątpliwości co do jego stanu psychicznego.
A w związku z powyższym przyjęcie błędnych ustaleń co do stanu faktycznego.
VII rażącą niewspółmierność kary
Podnosząc powyższe okoliczności skarżący wniósł o uchylenie zaskarżony wyrok i przekazał sprawę w całości do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. Alternatywnie, w razie nie znalezienia przez Sąd Apelacyjny przesłanek do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji wnoszę o zmianę wyroku poprzez zmianę podstawy prawnej oraz złagodzenie wymiaru kary.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje po części zasługują na uwzględnienie, jednakże nie w zakresie postulatu o uniewinnienie oskarżonego czy też o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto z uwagi na praktyczną tożsamość większości zarzutów apelacji oskarżonego i jego obrońcy możliwe jest jednoczesne się do nich ustosunkowanie.
Na wstępie wskazać należy, że w zakresie przypisaniaM. S.zachowania wyczerpującego dyspozycjeart.191§1 kkustalenia Sadu I instancji są jak najbardziej prawidłowe. Zatem w podnieść należy,że tym zakresie rozstrzygnięciazgromadzone w sprawie dowody Sąd meriti poddał wszechstronnej analizie i ocenie, czemu dał wyraz w pisemnych motywach skarżonego wyroku. Przedstawiony w nich tok rozumowania jest zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego i w żadnym wypadku nie wykracza poza granice przyznanej Sądowi swobody. Stąd też odnosząc się w pierwszym rzędzie do podniesionego zarzutu dotyczącego błędu w ustaleniach faktycznych należy stwierdzić, że jest on chybiony. Zauważyć trzeba, że podnosząc tego rodzaju zarzut skarżący jedynie polemizują z ustaleniami faktycznymi Sądu I instancji, faktycznie nie wykazując jakich to uchybień w zakresie logicznego rozumowania, prowadzących do błędnych wniosków w zakresie stanu faktycznego dopuścił się Sąd I instancji przy ocenie materiału dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają powody rozstrzygnięcia o winie obwinionej, a Sąd Okręgowy w pełni podziela przedstawioną tam argumentację. Apelacje w istocie nie wskazują na takie okoliczności, które nie byłyby przedmiotem uwagi Sądu Rejonowego i nie zawiera też takiej argumentacji, która wnioski tego Sądu mogłaby skutecznie podważyć. W tej sytuacji nie ma potrzeby ponownego przytaczania całości argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, którą Sąd Okręgowy podziela i należy jedynie zaakcentować podstawowe elementy, które przemawiają za odmową podzielania stanowiska skarżących.
Podkreślić zatem należy, że nawet z samych wyjaśnieńM. S.złożonych na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. wynika, że w dniu 15 stycznia 2012 r. będąc obecnym w raz z innymi osobami w mieszkaniu pokrzywdzonegoP. B.wypowiadał on groźby wobec tego ostatniego. Przyczyną zaś takiego zachowanie było „skłonienieB.do wyjawienia co z tym ( zaginionym „towarem” ) się stało- k.187 odw. W dalszej części tych wyjaśnień oskarżony potwierdził, że wspomnianego dnia „nastraszył chłopaka” i wyraził z tego powodu żal - k.188.
Podzielając te twierdzenia, które znajdują oparcie także i w innych dowodach ( porównaj zeznaniaK. W.iP. K.), Sąd Rejonowy jednocześnie nie uznał za wiarygodnego zaprzeczeniaM. S.co do niebranie udziału w kolejnym zachowaniu podjętym wobec pokrzywdzonego w dniu 28 stycznia 2012 r. Ta relacja przede wszystkim jest sprzeczna z rzetelnymi i szczegółowymi zeznaniamiP. B.. Pokrzywdzony pomimo zamaskowaniaM. S.stwierdził, że ten był obecny w jego mieszkaniu również w dniu 28 stycznia 2012 r.P. B.o tej drugiej obecności oskarżonego podawał konsekwentnie i stanowczo, rozpoznając tego sprawcę w czasie okazania. Pokrzywdzony nie miał żadnych wątpliwości co do swego wskazania podjąć, że swoje spostrzeżenia opiera tak na sylwetce jak i głosieM. S.– porównaj k.188-189 w aktach(...). Dopełnieniem tych zeznań są twierdzeniaM. M., który podczas okazania wizerunku oskarżonego potwierdził, że spotkał się między innymi i z nim w dniu 28 stycznia 2012 r. kiedy to udali się w okolice zamieszkania pokrzywdzonego- porównaj k.61-63 w aktach(...). WprawdzieM. M.ostatecznie zaprzeczył abyM. S.był obecny także i w tej drugiej wskazanej dacie w mieszkaniuP. B., to nie sposób przyznać temu zaprzeczeniu waloru wiarygodności. Jest ono bowiem sprzeczne z twierdzeniami pokrzywdzonego a ponadto w istocieM. M.nie tylko nie wytłumaczył przyczyn zmiany sowich twierdzeń, to nawet posunął się do stwierdzenia,

    że nie miał kontaktu z oskarżonym w okresie od 15 do 28 stycznia 2012 r.( k.122 )

     i to w sytuacji gdy nawetM. S.nie negował podejmowanego w dniu 15 stycznia 2012 r. przestępczego zachowania wobec pokrzywdzonego.

Wobec powyższych okoliczności nie budzi żadnych wątpliwości, żeM. S.działając w warunkach czynu ciągłego zart. 12 kk, w dniu 15 stycznia 2012 roku wO., wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, grożącP. B.spowodowaniem uszczerbku na zdrowiu oraz pozbawieniem życia, zmuszał go do wyjawienia współsprawców rzekomej kradzieży przez niego popełnionej, które to groźby wzbudziły w nim uzasadnioną obawę ich spełnienia oraz w dniu 28 stycznia 2012 roku wO.wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, używając wobecP. B.przemocy, w tym w postaci uderzania pięściami i duszenia powodując obrażenia ciała w postaci obustronnych krwiaków okularowych i stłuczenia klatki piersiowej oraz grożącP. B.pozbawieniem życia, zmuszał go do wyjawienia współsprawców rzekomej kradzieży przez niego popełnionej, które to groźby wzbudziły w nim uzasadnioną obawę ich spełnienia. Powyższe zachowanie wyczerpało dyspozycjęart. 191 § 1 kkiart. 12 kk.
Zauważyć przy tym należy, że na gruncie niniejszej sprawy oraz wobectreścistawianego oskarżonemu zarzutu zawartemu w akcie oskarżenia, nie było dopuszczalne przypisanie mu zachowania wyczerpującego znamiona czynu zart.191§2 kk
Sąd Okręgowy podzielił natomiast stanowisko skarżących co do tego, że przypisane oskarżonemu zachowanie stanowiło realizację z góry powziętego zamiaru co powoduje przyjęcie konstrukcji czynu ciągłego. Ponadto w ocenie Sadu Okręgowego nie było dopuszczalne uznanie zachowań podejmowanych przezM. S.za działanie w warunkach ciągu przestępstw albowiem faktycznie istniały różnice w „sposobie” zmuszania pokrzywdzonego do podjęcia określonego zachowania związane z tym, że w dniu 28 stycznia 2012 r. padły nie tylko groźby jak to miało miejsce w dniu 15 stycznia 2012 r. ale doszło wówczas do stosowania przemocy, co sprzeczne jest z regulacją zart.91§1 kkgdzie mowa jest o popełnieniu przestępstwaw podobnysposób.
Ponadto z opisu przypisanego oskarżonemu czynu ciągłego wyeliminowano zachowanie polegające na usiłowaniuP. B.do doprowadzenia go do rozporządzenia mieniem poprzez przeniesienia jego własności naM. M.. Uznać bowiem należy, że żądania o takiej treści w istocie stanowiły jedną z form zmuszania pokrzywdzonego do wyjawienia sprawców kradzieży „towaru”. Brak jest w tym wypadku jednakże znamieniabezpośredniościco jest konieczne dla przyjęcia usiłowania. Faktycznie bowiem sprawcy poza wypowiedzeniem takich żądań nie podjęli żadnych zachowań, które wskazywałybyna bezpośrednie zmierzanie do jego zrealizowania. Bezsporne bowiem jestże do przeniesienia własności nieruchomości konieczne jest zachowanie określonych wymogów wiążących się chociażby z koniecznością sporządzenia aktu notarialnego.
Chybione są natomiast zarzuty skarżących wskazujące na rzekomą konieczność przesłuchania pokrzywdzonego w trybie określonym wart.192§2 kpkoraz dopuszczenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej oskarżonego.
Co do tej pierwszej okoliczności, to Sąd I instancji na podstawie akt sprawy dysponował informacjami tak o zmianie płci przezP. B.jak i podejmowanych przez niego próbach samobójczych. Trafnie jednakże poprzez brak dopuszczenia dowodu w trybieart.192§2 kpkuznano, że nie jest konieczne zarządzenie jego przesłuchania w obecności biegłego psychologa. Analiza zeznańP. B.wskazuje, że nie było podstaw do uznania, że istniały wątpliwości co do stanu jego rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń. Uznać zatem należy, że „wątpliwości” skarżących w tym zakresie nie są oparte na rzeczywistych przesłankach ale wynikają w istocie z faktu składania przez pokrzywdzonego niekorzystnych dlaM. S.zeznań, które to, co jeszcze raz należy podnieść, w pełni korespondują z wyjaśnieniami oskarżonego w zakresie zachowania z dnia 15 stycznia 2012 r.
Podobnie potraktować należy zarzut związany z rzekomymi mankamentami po stronie psychiki oskarżonego. Pomimo przedstawionych dokumentów brak było podstaw do uznania, że konieczne jest w tym zakresie wydanie opinii sądowo-psychiatrycznej. Takich wątpliwości nie miał Sąd I instancji- k.222. Także w ocenie Sądu Okręgowego sam fakt leczeniaM. S.nie przemawia za koniecznością w istocie automatycznego dopuszczenia takiego dowodu, zwłaszcza, że analiza dokumentacji jak na k. 239 i k. 259-269 faktycznie na to nie wskazuje. Oskarżony był leczony w związku z wypadkiem komunikacyjnym i między innymi odczuwał lęki związane z jazdą samochodem. Tym samym uznać należy, ze powyższe nie pozostaje w żadnym związku z zachowaniami podjętymi wobec pokrzywdzonego w styczniu 2012 r. a w szczególności nie może budzić zastrzeżeń stan jego psychiki w rozumieniuart.31 kk.
Dokonując modyfikacji opisu czynu, Sąd Okręgowy w konsekwencji złagodził wymierzoną w stosunku doM. S.karę pozbawienia wolności, przy czym podzielił stanowisko Sądu I instancji co do konieczności orzeczenia tej kary w jej wymiarze bezwzględnym. Wskazać należy, żeM. S.był uprzednio karany- k.248. Jednakże za wymierzeniem kary pozbawienia wolności bez jej warunkowego zawieszenia przemawia przede wszystkim bardzo wysoki stopień społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu i związany z tym wysoki stopień zawinienia wyrażający się w bezwzględnymi i brutalnymi zachowaniami podejmowanymi wobec pokrzywdzonego w dniach 15 i 28 stycznia 2012 r.M. S.doskonale zdawał sobie sprawę z podjętego postępowania i winien tym samym ponieść jego konsekwencje. Tym samym obecne warunki w i właściwości osobisteM. S.nie mogą spowodować uznania, że możliwe jest zastosowanie wobec niego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary. W ocenie Sądu Okręgowego kara 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności zgodna jest z dyrektywami określonymi wrozdziale VI kodeksu karnegoi winna pozwolić na osiągniecie celów przewidzianych wart.53 kk.
Mając powyższe na uwadze zaskarżony wyrok zmieniono w ten sposób, że oskarżonegoM. S.uznano za winnego tego, że działając w warunkach czynu ciągłego zart. 12 kk, w dniu 15 stycznia 2012 roku wO., wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, grożącP. B.spowodowaniem uszczerbku na zdrowiu oraz pozbawieniem życia, zmuszał go do wyjawienia współsprawców rzekomej kradzieży przez niego popełnionej, które to groźby wzbudziły w nim uzasadnioną obawę ich spełnienia oraz w dniu 28 stycznia 2012 roku wO.wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, używając wobecP. B.przemocy, w tym w postaci uderzania pięściami i duszenia powodując obrażenia ciała w postaci obustronnych krwiaków okularowych i stłuczenia klatki piersiowej oraz grożącP. B.pozbawieniem życia, zmuszał go do wyjawienia współsprawców rzekomej kradzieży przez niego popełnionej, które to groźby wzbudziły w nim uzasadnioną obawę ich spełnienia tj. czynu zart. 191 § 1 kki art..12kki za to z mocy tych przepisów skazano go i wymierzono mu karę 1 ( jednego ) roku i 3 ( trzech ) miesięcy pozbawienia wolności i w pozostałej części utrzymano w mocy-art.437§2 kk,art.438pkt.1-4 kpk.
Na podstawieart.627 kpkiart. 2ust.1pkt.4 i art.10ust.1 ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, w tym jedną opłatę w kwocie 300 ( trzysta ) zł za obie instancje uznając, żeM. S.jest w stanie je ponieść.