Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 14/15
Data wyroku: 2015-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Suchcicka
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt:III U 14/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Suchcicka

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Emilia Kowalczyk

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu26 czerwca 2015 r. wO.
sprawy z odwołaniaJ. O.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaJ. O.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.
z dnia10.12.2014r.znak(...)

orzeka:

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeJ. O.prawo do emerytury począwszy od dnia 01.11.2014r.;

2
stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10.12.2014r., znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.odmówiłJ. O.prawa do wcześniejszej emerytury z uwagi na nieudowodnienie 15 lat pracy w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Zakład podał, że na dzień 01.01.1999r. ubezpieczony udowodnił okres pracy wynoszący 25 lat okresów składkowych, nieskładkowych i uzupełniających, w tym: 21 lat, 3 m-ce i 8 dni okresów składkowych, 4 m-ce okresów nieskładkowych oraz 3 lata, 4 m-ce i 22 dni okresów uzupełniających, tj. okresów pracy w gospodarstwie rolnym. Do ilości udokumentowanych okresów ubezpieczenia nie zaliczono odwołującemu następujących okresów:
- od 01.07.1989r. do 31.03.1990r., ponieważ z przedłożonych dokumentów wynikają rozbieżności dotyczące okresów ubezpieczenia. Nie można było jednoznacznie ustalić w jakich okresach odwołujący się przebywał na urlopach bezpłatnych. Ponadto w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 08.05.2001r. zakład pracy podaje, że odwołujący się pracował na budowie eksportowej;
-od 01.10.1990r. do 31.10.1990r., ponieważ w tych okresach ww. przebywał na urlopie bezpłatnym;
-od 21.02.198lr. do 16.03.198lr., ponieważ okres urlopu wykorzystywanego po pracy na kontrakcie zagranicznym w powołanej ustawie z dnia 17.12.1998r. nie został wymieniony jako okres składkowy lub nieskładkowy.
Do pracy w szczególnych warunkach uwzględniono 1 rok i 28 dni.
Organ emerytalny nie uwzględnił okresu pracy w szczególnych warunkach wZakładzie (...)wW..
Ostatecznie w decyzji z dnia 01.06.2015r. ZUS uwzględnił odwołującemu okresy pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 2 lat, 4 miesięcy i 13 dni. Ogólny okres pracy wyniósł 25 lat okresów składkowych, nieskładkowych i uzupełniających, w tym: 21 lat, 3 m-ce i 8 dni okresów składkowych, 4 m-ce okresów nieskładkowych oraz 5 lat, 5 m-cy i 4 dni okresów uzupełniających, tj. okresów pracy w gospodarstwie rolnym.
(dowody: decyzja z dnia 10.12.2014r. i 01.06.2015r., odp. na odwołanie – k. 6- 7 a.s., pismo ZUS- k. 50 a.s.)
W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji z dnia 10.12.2014r.J. O.podniósł, że spełnia warunki do uzyskania wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdyż w okresie od 27.05.1977r. do 31.05.1991r. pracował wZakładzie (...)wW.jako kierowca samochodów ciężarowych. Wniósł o zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach okresu odbywania służby wojskowej do 15.04.1976r. i zatrudnienia w(...)wS.. Na okoliczność pracy w szczególnych warunkach w zakwestionowanym przez ZUS okresie domagał się przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazanych w odwołaniu świadków.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości z przyczyn tożsamych z tymi, które wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
JakO.,urodzony w dniu (...), złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale wP.w dniu 12.11.2014r. wniosek o przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
W dniu 15.10.2014r. odwołujący ukończył 60 lat. Odwołujący się nie jest członkiem OFE.
Na dzień 01.01.1999r. udowodnił okres zatrudnienia w szczególnych warunkach na 2 lata, 4 miesięcy i 13 dni.
[okoliczności bezsporne, vide wniosek k: 1-3, karta przebiegu zatrudnienia k: 30 akt ZUS nr 028045884 ]

    W spornym okresie od 27.05.1977r. do 31.05.1991r.J. O.zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy wZakładzie (...)wW.na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego. Stanowiska wpisywane w angażach to kierowca, kierowca(...)kierowca samochodu ciężarowego.

Zakład zajmował się budową elektrowni, szpitali, bloków z wielkiej płyty, wałów naŁ., rozbudową(...)wO.. Były tam samochody ciężarowe, takie jakU.,T.,K., którymi przewożono, m.in.: materiały budowlane, żwir, piasek, tłuczeń, beton.
Siedziba firmy mieściła się wW., zaś Oddział był wO., pracowników delegowano także do naOddziałbudów” w Czechosłowacji.
Odwołujący sięJ. O.pracował w Oddziale wO.. Był także delegowany do budowy naOddziałbudów” w Czechosłowacji. W całym spornym okresie pracy zajmował stanowisko kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, w pełnym wymiarze czasu, co najmniej 8 godzin dziennie, a nawet i więcej. Najczęściej jeździłK.. Podczas zatrudnienia wO.dodatkowo z rana dowoził ludzi autobusem do pracy, wyjeżdżał o godzinie 04:00 rano, przywodził ludzi na 06:30. O 07:00 przesiadał się na samochód ciężarowy, rozwoził ciężkie materiały budowlane i jeździł do 15:00. Później o około 15:30 do 18.00 ponownie jeździł autobusem. W Zakładzie tym zakończył zatrudnienie z powodów przekształceń i konieczności obowiązku kupowania udziałów.
Podczas zatrudnienia w(...)J. O.korzystał z urlopów bezpłatnych, przez łączny okres 1 roku, 1 miesiąca i 14 dni: od 01.07.1989r. do 31.03.1990r., od 01.10.1990r. do 31.10.1990r., od 21.02.1981r. do 16.03.1981r.
W(...)jako kierowcy samochodów ciężarowych pracowali m.in.M. L.– od 23.11.1970r. do 2002r. iJ. S. (1)– od 29.05.1972r. do 1996r. Obaj z tytułu tego zatrudnienia uzyskali prawo do wcześniejszej emerytury,J. S. (1)posiada świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Z tytułu powyższego zatrudnieniaZakład (...)wW.wystawił w dniu 31.05.1991r. odwołującemu się świadectwo pracy gdzie wskazano, że w okresie od 27.05.1977r. do 31.05.1991r. zajmował on stanowisko kierowcy samochodu ciężarowego.
W dniu 10.12.2014r. organ emerytalny wydał zaskarżoną decyzję, znak(...), okres pracy w szczególnych warunkach uwzględniono w wymiarze 1 roku i 28 dni.
W dniu 01.06.2015r. ZUS wydał drugą decyzję, w której uwzględnił odwołującemu okresy pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 2 lat, 4 miesięcy i 13 dni.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: ww. dokumentów znajdujących się w aktach emerytalnych odwołującego się oraz aktach osobowych ze spornego okresu zatrudnienia [dowód: świadectwo pracy z dnia 31.05.1991r. a.e., akta osobowe: skierowanie do pracy, umowy o pracę, angaże, podania o urlopy, karty zasiłkowe], akt emerytalnych świadkówJ. S. (1)iM. L.. Ponadto podstawę ustaleń stanowiły zeznania przesłuchanych w sprawie świadków i samego odwołującego się. [zeznania świadków:M. L.– k. 20 odwr. a.s.,J. S. (2)– k. 21 a.s., zeznania odwołującego się k: 52 – 52 odwr. a.s.]

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie okazało się zasadne, co skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji.
J. O.urodził się w dniu (...),zatem podstawą ubiegania się o prawo do emerytury jestustawa z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2015.748). Zgodnie z art. 24 ust 1b pkt 20 tej ustawy wiek emerytalny mężczyzn urodzonych po dniu 30.09.1953 r. wynosi co najmniej 67 lat.
Osoby zatrudnione w szczególnych warunkach mogą przejść na wcześniejszą emeryturę. Muszą udowodnić odpowiedni staż ubezpieczeniowy oraz okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a niekiedy fakt osiągnięcia wieku emerytalnego w czasie takiego zatrudnienia.
Możliwość uzyskania emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przewidujeart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Szczegółowe warunki, na jakich można otrzymać to świadczenie, zawarte są w rozporządzeniu z dnia 07.02.1983r. Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Przepisy ustawy emerytalnej za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uznają pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia, o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia. Rozporządzenie zaś zawiera w formie załączników dwa wykazy rodzajów prac w szczególnych warunkach: wykaz A i B. W pierwszym z nich umieszczono prace m.in. w górnictwie, w energetyce, w hutnictwie przemyśle metalowym, w chemii, w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych, w transporcie i łączności, w rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym.
Zgodnie z art. 184 ustawy emerytalnej prawo do emerytury mężczyźnie urodzonemu po dniu 31.12.1948r. przysługuje po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ust. 4 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 707.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, tj. 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 01.01.1999r. osiągnął: co najmniej 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach, tj. 25 lat.
Powyższa emerytura przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego, ewentualnie złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE na dochody Skarbu Państwa oraz rozwiązania stosunku pracy, z tym, że warunek rozwiązania stosunku pracy obowiązywał do 31.12.2012r. Od 01.01.2013r. warunek niepozostawania w stosunku pracy nie stanowi przesłanki nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
Prawo do emerytury na podstawie art. 184 nabywa zatem ubezpieczony, który na dzień 01.01.1999r. legitymował się wymaganym okresem ogólnym i szczególnym, natomiast wiek emerytalny osiągnął po tej dacie, niezależnie od tego, czy w chwili dożycia 55/60 lat miał status pracownika, wykonywał inną pracę (np. prowadził działalność gospodarczą), czy też w ogóle nie był zatrudniony (zob. uchwałę SN z dnia 8 lutego 2007r., II UZP 14/06, OSNPUSiSP 2007, nr 13-14, poz. 199; wyrok SN z dnia 18.07.2007r., I UK 62/07, OSNPUSiSP 2008, nr 17-18, poz. 269 i wyrok SA w Warszawie z dnia 30.04.2007r., III AUa 791/06, Apel. - W-wa 2007, nr 3; por. też uzasadnienie wyroku SA w Szczecinie z dnia 21.06.2005r., III AUa 462/05, OSA 2006, z. 9, poz. 28).
Przy ustalaniu długości wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ZUS uwzględnia tylko te okresy, wskazane w świadectwie pracy, w których praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okresów także w oparciu o inne dowody (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 21.09.1984r., III UZP 48/84, LEX nr 14630). Przeprowadzenie innych dowodów przewidzianych na podstawieKodeksu postępowania cywilnegona okoliczność pracy w warunkach szczególnych dopuszczalne jest, gdy pracodawca wystawił świadectwo pracy a ZUS kwestionuje jego treść, jak i wówczas, gdy dokument ten nie może zostać sporządzony. Postępowanie przed sądem (na skutek odwołania od decyzji organu rentowego) nie podlega ograniczeniom dowodowym, co wynika wprost zart. 473 k.p.c., zatem każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane, Sąd nie jest związany środkami dowodowymi dla dowodzenia przed organami rentowymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z 08.04.1999r., II UKN 69/98, OSNP 2000/11/439).
Ze złożonych dokumentów w sposób jednoznaczny wynika, iż odwołujący ukończył już 60 lat życia i nie przystąpił do OFE, spełnia warunek stażu ogólnego.
ZUS zakwestionował zatrudnienie odwołującego się od 27.05.1977r. do 31.05.1991r. – tj. 14 lat i 5 miesięcy wZakładzie (...)wW.na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych, z uwagi na brak świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Przedmiotem sporu pomiędzy stronami była ocena charakteru pracy wykonywanej przez odwołującego się od 27.05.1977r. do 31.05.1991r. wZakładzie (...)wW.oraz możliwość jej zakwalifikowania jako pracy świadczonej w warunkach szczególnych.
W tym miejscu wskazać należy, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie obowiązują ograniczenia dopuszczalności dowodów przewidziane wart. 246 k.p.c.i247 k.p.c.w zw. zart. 304 in fine k.p.c.Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających charakter pracy, czasokres zatrudnienia.
Sąd dał wiarę zeznaniom zawnioskowanych przez odwołującego się świadków, jak i jego zeznaniom, albowiem są one ze sobą zgodne, wzajemnie się uzupełniają i znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zebranym w niniejszej sprawie. W toku postępowania nie ujawniła się żadna okoliczność osłabiająca ich wiarygodność i moc dowodową. Odnośnie przebywania na urlopach bezpłatnych Sąd uznał, że wiarygodne są dane ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji.
ŚwiadkowieM. L.iJ. S. (1)współpracowali z odwołującym się. ŚwiadekM. L.był zatrudniony w latach 1970 – 2002, a świadekJ. S. (1)1972 – 1996 – obaj jako kierowcy samochodów ciężarowych. Świadkowie ci potwierdzili, że odwołujący się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca samochodów ciężarowych,M. L.podał, że pracowali na różne zmiany, ale zdarzało się, że jeździli tym samym pojazdem, a podczas pobytu w Czechosłowacji każdy z nich otrzymał ciężarówkęT., na której pracował. Podali, żeJ. O.był kierowcą samochodu ciężarowego, przewoził materiały budowlane, żwir, w pełnym wymiarze czasu pracy, jeździł na „wywrotce”. Obaj świadkowie potwierdzili, że dowoził on także autobusem ludzi do pracy i z powrotem, ale robił to „po godzinach”.
ŚwiadekJ. S. (1)otrzymał świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych za cały okres zatrudnienia w(...). ŚwiadekM. L.posiada Zaświadczenie o zatrudnieniu na stanowisku kierowcy. Obaj mają okres pracy w w/w Zakładzie zaliczony do pracy w szczególnych warunkach.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zeznania te stanowią miarodajny środek dowodowy na okoliczność charakteru, stałości i pełnowymiarowości pracy odwołującego się w warunkach szczególnych. Nie bez znaczenia dla ich oceny pozostaje również okoliczność wystawienia przez zakład pracy świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych dla jednego ze świadków.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że stanowisko ZUS nie jest zasadne.
Zarówno zeznania świadków - współpracowników, jak i dokumenty zgromadzone w aktach osobowych odwołującego się ze spornego okresu zatrudnienia wskazują, że faktycznie odwołujący się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego. Odwołujący woził materiały budowlane, żwir, a jego zakład pracy zajmował się budową wielkich obiektów, jak elektrownia, bloki, potrzebował więc pojazdów do przewożenia ciężkich materiałów budowlanych. Z treści wykazu A Działu VIII, poz. 2 stanowiącego załącznik Nr 1 doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzewynika, że prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony są pracami w szczególnych warunkach rozumieniu tegoż Rozporządzenia.
Jak wskazano wyżej, w trakcie zatrudnienia w(...)J. O.przebywał na urlopach bezpłatnych przez okres 1 roku, 1 miesiąca i 14 dni. Okres ten należy odjąć od sumy zatrudnienia tj. od 14 lat i 5 dni – co daje wynik 12 lat, 10 miesięcy i 21 dni.
ZUS zaliczył już do pracy w szczególnych warunkach 2 lata, 4 miesiące i 13 dni.
Tym samym odwołujący się udowodnił wymagane ustawą 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a więc korzysta z prawa do dochodzonego świadczenia.
Z tych względów Sąd zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.z dnia 10.12.2014r. w ten sposób, że przyznałJ. O.emeryturę od dnia 01.11.2014r., stosownie do treściart. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. O powyższym orzeczono w pkt 1 wyroku.
Zgodnie z treściąart. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego co do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak (wyrok SN z dnia 28.04.2010r., II UK 330/09, LEX 604220).
W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu emerytalnego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do emerytury. ZUS nie dysponował bowiem niezbędnymi i wystarczającymi dowodami pozwalającymi na uznanie pracy odwołującego jako pracy w szczególnych warunkach, gdyż nie przedłożył on świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Dopiero na etapie postępowania sądowego odwołujący udowodnił, że faktycznie pracował na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony - co pozwoliło na zaliczenie spornego okresu do pracy w szczególnych warunkach. Z tych względów Sąd w punkcie 2 wyroku stwierdził brak odpowiedzialności organu emerytalnego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.