Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 624/15
Data wyroku: 2015-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Robert Jurga, Zbigniew Ducki
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: 412 § 2 kpc

Sygn. akt I ACa 624/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 września 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Zbigniew Ducki

Sędziowie:

SSA Grzegorz Krężołek (spr.)
SSA Robert Jurga

Protokolant:

sekr.sądowy Katarzyna Rogowska

po rozpoznaniu w dniu 18 września 2015 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości(...)(...)Sp. z o.o. wZ.w upadłości likwidacyjnej
przeciwkoJ. D. (1)
o zapłatę
na skutek skargi pozwanegoJ. D. (1)o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt I ACa 1034/12.

1
oddala skargę;

2
zasądza od skarżącegoJ. D. (1)na rzeczSpółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...)–(...)upadłości likwidacyjnej wZ.kwotę 5 400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania skargowego.

SSA Grzegorz Krężołek SSA Zbigniew Ducki SSA Robert Jurga
Sygn. akt : I ACa 624/15

UZASADNIENIE
Złożoną skargą , pozwanyJ. D. (1), objął postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 listopada 2012r , w sprawie o sygnaturze I ACa 1034/ 12 , którym została oddalona , złożona przez niego apelacja od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 15 maja 2012r , który w sprawie oznaczonej sygnaturą I C 1377/09 , uwzględnił w całości roszczenie strony powodowej - syndyka masy upadłości(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - w upadłości likwidacyjnej wZ.o zwrot pożyczki w kwocie 2 000 000 złotych wraz odsetkami.
Domagając się wznowienia postępowania , a w jego następstwie zamiany wyroku Sądu Apelacyjnego , nadania mu treści reformatoryjnej i oddalenia powództwa syndyka oraz obciążenia go kosztami postępowania , których częścią miały być koszty zastępstwa procesowego.
Powołaną przezJ. D. (1)podstawą wznowienia była właściwa podstawa restytucyjna , opisana wart. 404 §2 kpc, w postaci nowych środków dowodowych , które jakakolwiek istniały już w trakcie postępowania rozpoznawczego , ale zostały wykryte, w sposób umożliwiający skorzystanie z nich przez skarżącego, już po jego prawomocnym zakończeniu.
Jak wynikało z motywów skargi dowody te , w postaci oryginału umowy pożyczki z dnia 26 maja 2006r zawartej pomiędzy pozwanym aA. Ś. (1)oraz oryginałów niezapisanych kartek papieru z podpisami in blanco złożonymi na nich przezJ. D. (2), zostały ujawnione w ramach czynności , które podjęła policja kantonalna wZ.w realizacji wystąpienia o pomoc prawna przez Prokuraturę Okręgową w Krakowie , która prowadziła przeciwkoA. Ś.postępowanie przygotowawcze oznaczone sygnaturą VI Ds. 49/08/ Sp , w związku z jego działalnością w ramachspółek z ograniczoną odpowiedzialnością (...)(...)wZ..
W ramach tych czynności , mających miejsce w roku 2014 , nadzorowanych przez Prokuraturę kantonu(...)wZ.ujawniono oryginały tych dokumentów, w skrytceA. Ś. (1)w jednym z banków tym mieście.
Ujawnienie tych dokumentów z których pozwany dotąd nie mógł skorzystać, miało , w ocenie skarżącego , zasadnicze znaczenie dla wyniku prawomocnie zakończonego postępowania. Oto bowiem ,ponieważ ustalenia faktyczne , które były podstawą wydania wyroku przez Sąd I instancji jak i Sądu Apelacyjnego w prawomocnie zakończonym postępowaniu , opierały się w istocie na dwóch dowodach: potwierdzeniu bankowego przelewu na rzecz pozwanego sumy 2000 000złotych z kontaspółki (...)(...)z daty 26 maja 2006r ze wskazaniem jego tytułu jako pożyczki oraz relacjiA. Ś. (1), przesłuchanego w charakterze świadka.
Zgodnie z jej treścią do zawarcia umowy pożyczki pomiędzyJ. D., a nim jako prezesem zarządu spółki(...)zawartej w imieniu i ze skutkiem dla podmiotu korporacyjnego , miało dojść w formie ustnej . Nadto świadek przeczył aby miał w swojej dyspozycji niezapisane kartki papieru z podpisami in blanco J.D.i aby kiedykolwiek miał je wykorzystywać.
Tymczasem , jak wskazywał autor skargi , ujawnienie wskazanych wyżej dowodów zaprzecza w zupełności tym konstatacjom , wskazując przy tym , że przy wykorzystaniu tych dokumentów doszło do spreparowania przez świadka samej umowy z 26 maja 2006r , co potwierdzić by mogło stanowisko pozwanego , iż taka umowa nigdy nie została pomiędzy stronami sporu zawarta , zatem nie mogła być podstawą dla obowiązku , który został nałożony naJ. D.w zakończonym prawomocnie postępowaniu.
Z cała pewnością, jak wskazywał dalej skarżący , ujawnienie ich wyklucza możliwość obdarzenia wiarygodnością relacjiA. Ś. (1), nawet w takim zakresie, w jakim walor ten przypisał jej Sąd Apelacyjny , zmieniając w tym zakresie ocenę zeznań tego świadka dokonana przez Sąd niższej instancji.
Ocena ta jest, jego zdaniem, tym bardziej usprawiedliwiona , że świadek , powołując się na grożącą mu odpowiedzialność karną, odmówił odpowiedzi na kluczowe pytania , odnoszące się do faktów na jakich m. in. opierał swoje stanowisko procesowe pozwany, w tym zawarcia umowy pożyczki z dnia26 maja 2006r na piśmie , pomiędzyA. Ś. (1)jako osobą fizyczną i pozwanym , mającej mieć miejsce w dniu 2 maja 2006r umowy pożyczki na sumę 2 000 000 złotych pomiędzyspółkami (...)–(...)czy też okoliczności wydania polecenia przelewu tych środków z kontaspółki (...)(...)skarżącemu, datowanego na 4 maja 2006r.
Skoro dowód ten [ poza dowodem z dokumentu przelewu , który został uznany przez Sąd II instancji za taki , którego znaczenie dla rozstrzygnięcia zostało przez Sąd Okręgowy przecenione ] , miał tak podstawowe znaczenie nie tylko dla poczynionych w sprawie ustaleń ale także dla oceny prawnej roszczenia syndyka , pominiecie go , jako pozbawionego wiarygodności , każe , w ocenie skarżącego, ponownie dokonać oceny [ innych ] zgormadzonych dowodów , a jej prawidłowe przeprowadzenie powinno doprowadzić do konkluzji , że wobec nie zawarcia umowy pożyczki pomiędzy pozwanym a(...)(...)- spółką z o. o. wZ.[ obecnie w upadłości likwidacyjnej ] nałożenie na niego obowiązku zwrotu pożyczonych pieniędzy do masy upadłości nie było , w jakimkolwiek zakresie , uzasadnione.
Odpowiadając na skargę jej przeciwnik domagał się w pierwszej kolejności jej odrzucenia jako nieopartej na ustawowej podstawie wznowienia, wskazanej przez art. 403 §2 w postaci nowych środków dowodowych z którychJ. D.nie mógł skorzystać w dotychczasowym postepowaniu.
Na wypadek nie podzielenia tego stanowiska domagał się jej oddalenia , jako merytorycznie nietrafnej albowiem ujawnione w skrytce bankowejA. Ś. (1)dokumenty pozbawione są znaczenia dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia , a w szczególności, ich treść nie może prowadzić , jak nietrafnie uważa skarżący , do całkowitego zdeprecjonowania wartości dowodowej jego relacji złożonej w charakterze świadka , a tym bardziej nie może stanowić podstawy do odmiennej oceny wszystkich pozostałych dowodów, w oparciu o które Sąd Apelacyjny uznał roszczenie syndyka skierowanego przeciwkoJ. D.za uzasadnione w całości.
Powód wskazywał na to , że niezależnie od tego czy dowody ujawnione obecnie na które powołuje się pozwany , a to podpisane i in blanco przez pozwanego kartki papieru , mogły być przezeń powołane w zakończonym prawomocnie postępowaniu , których istnieniu w swojej relacjiA. Ś. (1)zaprzeczał , nie są dostateczną podstawą do tego by całkowicie odmówić wiarygodności jego depozycjom , w takim ich zakresie , w jakim Sąd II instancji uznał za wiarygodne z tej przyczyny , iż znajdują one potwierdzenie w treści innych dowodów zgromadzonych w sprawie , a których walor dowodowy nie jest negowany przez skarżącego.
Po wtóre syndyk zwracał uwagę , że będąc obciążany obowiązkiem dowodzenia,J. D. (1)nie skorzystał z możliwości złożenia zeznań w charakterze strony , a jego zmienne merytorycznie stanowisko , co rzeczywistej podstawy prawnej dokonania przelewu na jego konto kwoty 2 000 000 złotych [ któremu nie przeczył ] zostało trafnie przez Sąd Apelacyjny ocenione , w kontekście treści innych dowodów , jako argument za uznaniem , że syndyk zdołał dowieść zasadności swojego roszczenia.
Po trzecie , odwołując się do normyart. 412 §1 kpc, przeciwnik skargi podnosił , że rozpoznając skargę Sąd rozpoznaje sprawę wprawdzie na nowo ale w granicach skargi , granicach jakie wyznacza powołana przez jej autora podstawa wznowienia. Wyklucza to trafność stanowiskaJ. D.zgodnie z którym należy w ramach rozstrzygania o skardze ponownie przeprowadzać ocenę całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego . Ocena ta musi być ograniczona tylko do stwierdzenia czy wskazana podstawa rzeczywiście zachodzi , a w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie - czy rzeczywiście , jak w rozstrzyganej skardze , dowody mające cechy „ nowości „ w rozumieniuart. 403 §2 kpcmiały wpływ na treść rozstrzygnięcia zapadłego w prawomocnie zakończonym postępowaniu.
Syndyk podniósł także , iż okoliczności dotyczące istnienia kartek podpisanych in blanco przez skarżącego i dysponowanie nimi przezA. Ś. (1)były w zakończonym postępowaniu pozwanemu znane skoro na fakty te powoływał się w ramach postępowania rozpoznawczego ,a kserokopie ich , podobnie jak i samej umowy pożyczki datowanej na 26 maja 2006r , znajdowały się już uprzednio w aktach Prokuratury , prowadzącej postępowanie przygotowawcze w sprawie IV Ds.49/08/ Sp. Przy tym fakt dysponowania nimi przezA. Ś.samo przez się nie stanowi jeszcze dostatecznego dowodu , iż ujawniona w skrytce bankowej umowa pożyczki została przez świadka spreparowana, co było zasadniczym argumentem J.D.twierdzącego , że podstawa przelewu na jego rzecz kwoty 2 000 000 zł była inna , w szczególności była nią dywidenda należna mu z racji dysponowania udziałami w kapitale zakładowymspółki (...).
Konkludując, syndyk twierdził , że wskazane przez skarżącego , jako nowe , dowody nie miały znaczenia dla ustaleń faktycznych i treści rozstrzygnięcia albowiem nawet ujawnione w prawomocnie zakończonym postępowaniu nie zdecydowałyby o innej , postulowanej przezJ. D. (1), jego treści.
Przeciwnik skargi domagał się również obciążenia pozwanego kosztami postępowania skargowego.
Rozpoznając skargę, Sąd Apelacyjny ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 15 maja 2012r, Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od pozwanegoJ. D. (1)na rzecz syndyka masy upadłości(...)(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - w upadłości likwidacyjnej - wZ.kwotę 2 000 000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 11 sierpnia 2009r.
Obciążył także pozwanego kosztami procesu oraz kosztami sądowymi od których powód był zwolniony.
Rozstrzygając w ten sposób , ocenił roszczenie syndyka domagającego się zwrotu pożyczki zaciągniętej wobec spółki przez pozwanego , na podstawie umowy z dnia 26 maja 2006r , którą - obecnie upadła- skutecznie wypowiedziała w roku 2009r za, w całości, uzasadnione.
Sąd I instancji ustalił ,żeK.(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wZ.[ na datę orzekania w upadłości likwidacyjnej ] przekazała w dniu 26 maja 2006r, za pośrednictwem przelewu bankowego ze swojego konta na rzeczJ. D. (1), kwote dwóch milionów złotych, wskazując jako tytuł tej operacji pożyczkę. W księgach handlowych spółki zaksięgowywano ten dług pozwanego jako należność spółki by następnie zapis ten zmienić w taki sposób , iż widniał on jako należność spółki - matkiK.(...)z siedzibą wZ.. Zmiana ta nie znalazła się- formie stosownego zapisu - w księgach spółki wierzycielki.
W mającej miejsce później korespondencji e- mailowej pomiędzyJ. D. (1)aA. Ś. (1), pozwany uznawał swoje zobowiązanie , prosząc jedynie o potwierdzenie zawarcia umowy poprzez nadesłanie dokumentu umowy i zabiegając o możliwość zwrotu pożyczonych pieniędzy w formie rat, odwołując się do przyjacielskich relacji pomiędzy nim aA. Ś..
W ramach oceny dowodów Sąd I instancji uznał za w pełni wiarygodna treść tej korespondencji oraz dokumentu przelewu , odmówił wiarygodności relacji , przesłuchanego w charakterze świadkaA. Ś. (1), powołując się na okoliczność odmowy przezeń odpowiedzi na szereg pytań , w odwołaniu się grożącą mu odpowiedzialność karną, dotyczących okoliczności związanych z dokumentami datowanymi na 20 i 29 kwietnia 2006, oraz 4 i 26 maja 2006r . Jako niedoniosłe dla poczynienia ustaleń istotnych w sprawie uznał Sąd Okręgowy także pozostałe dowody zgromadzone w sprawie.
Przypisując dokumentowi przelewu bankowego oraz stwierdzeniom zawartym w korespondencji elektronicznej decydujące znaczenie ocenił , że strony,(...)spółka z o. o. orazJ. D., uzgodniły treść umowy pożyczki , którą zrealizowano poprzez dokonanie przezK.
(...)- spółka z o. o. przelewu dochodzonej obecnie sumy na konto pozwanego , a która to umowa została skutecznie wypowiedziana przezA. Ś. (1), naówczas prezesa zarządu(...)(...), w roku 2007r , kiedy zażądał od pożyczkodawcy po raz pierwszy zwrotu pożyczonego kapitału.
Zdaniem Sądu I instancji pozwany nie dowiódł w sporze ażeby , jak twierdził , w swoim stanowisku procesowym , do umowy pożyczki nie doszło , a kwota , którą otrzymał stanowiła należność z tytułu dywidendy jaka była mu należna z tytułu zysku współce (...)- spółka z o.o. , której był wspólnikiem dysponując udziałami w jej kapitale zakładowym.
Apelację od tego rozstrzygnięcia , złożoną przezJ. D. (1), Sąd Apelacyjny w Krakowie , wyrokiem z dnia 20 listopada 2012r , w sprawie o sygnaturze I ACa 1034/12 oddalił , prostując jedynie oczywistą niedokładności w zakresie oznaczenia strony powodowej.
Ponadto obciążył pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego.
Sąd II instancji aprobując ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy , uznając to za niezbędne dla właściwego rozpoznania zarzutów apelacyjnych , dokonał samodzielnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i w oparciu o nią uzupełnił te ustalenia o następujące konstatacje faktyczne:
W okresie doniosłym dla rozstrzygnięcia sporu stron, prezesem jednoosobowego zarząduK.(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wZ.byłA. Ś. (1). Jedynym jej wspólnikiem byłaspółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...)z siedzibą w tej samej miejscowości , której udziałowcami byli m. in.J. D. (1)iA. Ś. (1), który pełnił funkcję prezesa zarządu także i tej spółki.
W tym czasie obaj pozostawali w dobrych , przyjacielskich relacjach , co miało wpływ także na ich relacje finansowe powiązane z działalnością operacyjną obu podmiotów korporacyjnych.
W maju 2006r pozwany , jako wspólnikK.
(...), zwrócił się doA. Ś. (1)o udzielenie mu krótkoterminowej pożyczki w wysokości dwóch milionów złotych , której ten , działając imieniemK.(...)jako prezes jednoosobowego zarządu, udzielił pozwanemu. Umowa przybrała , jak ustala Sąd II instancji, formę ustną.
W dniu 26 maja 2006r z konta(...) spółki (...)
(...)został dokonany przelew tej kwoty na kontoJ. D. (1), a suma ta została przezeń przyjęta. Dyspozycję dokonania przelewu tej sumy, ze wskazaniem jej tytułu jako pożyczki , przeprowadził pracownik księgowości spółki,P. K.na wyraźne i bezpośrednie polecenie prezesaA. Ś. (1). W tym samym w dniu , w oparciu o dokument potwierdzający fakt dokonania tej operacji , ujawniono ją w księdze rachunkowej(...)(...)jako „ pożyczka dlaJ. D. (1)„.
W dniu 31 maja 2006r na polecenie prezesaA. Ś. (1), w formie tzw. dekretu , dokonano zmiany tego zapisu w ten sposób , że zobowiązanie to w całości przeksięgowano na kontospółki (...). Według tego nowego zapisu to ta spółka była zobowiązana z tytułu udzielonej pożyczki do kwoty 2 000 000 złotych. Zmiana ta , która funkcjonowała w zapisachksięgowych (...)w kolejnych latach obrotowych, nie miała żadnej innej podstawy aniżeli jednostronna decyzja [ dekret ]A. Ś. (1). Zmiana nie została przy tym objęta zaewidencjonowaniem w księgach rachunkowych(...). Nie ujawniono w nich także żadnego innego zdarzenia w oparciu o które KBP-1 miałaby udzielić pożyczki swojemu jedynemu wspólnikowi. W praktyce gospodarczej istniejącej pomiędzy obydwoma tymi podmiotami , to spółka matka- (...)udzielała pożyczek spółce córce czyli(...)(...)
W dalszej części uzupełnionych ustaleń faktycznych , Sąd Apelacyjny skonstatował , że w okresie lat 2007-2008 , pomiędzy pozwanym aA. Ś. (1)miała miejsce korespondencja e- mailowa , a z treści zawartych w niej wypowiedziJ. D. (1)wynikało , że uznawał swoje zobowiązanie z tytułu zaciągniętej pożyczki, przepraszając za nie zachowanie terminu jej zwrotu [ e- mail z 12 kwietnia 2007r] . Później domagał się odA. Ś.nadesłania dokumentu umowy [ e- mail 19 lipca tego roku]
Z kolei [ e- mail z 26 marca 2008 r ] zarzucał , że umowa jest nieważna , a w istocie przekazana suma 2 000 000 złotych nie była pożyczką ale świadczeniem należnym mu z tytułu dywidendy z zysku jaki osiągnęłaK.(...)w której miał udziały. W kolejnej części korespondencji wnosił także o możliwość zwrotu tych pieniędzy do tej właśnie spółki.
E- mailu z dat 28 marca 2008r, zapewniając o przyszłym zwrocie pożyczki zwrócił się doŚ.o wskazanie wysokości należnej kwoty , na co odpowiedzią było przekazanie stosownego rozliczenia obejmującego kwotę pożyczki przekazanej 26 maja 2006r. W kolejnym, datowanym na 31 marca 2008rJ. D.zapewniał o zwrocie pieniędzy czy to(...)lub bezpośrednioA. Ś. (1).
Poza sporem pomiędzy stronami było to , iż do zwrotu pożyczonej kwoty nie doszło.
W połowie 2009r na polecenie ówczesnego prezesa zarządu(...), dokonanego z porozumieniu z zarządcą przymusowym spółki , doszło do kolejnej zmiany zapisów w księgach(...) spółki (...)(...)na podstawie którego jako zobowiązanego z tytułu pożyczki ponownie wskazanoJ. D. (1), wobec braku podstawy dla dokonania uprzedniej zmiany ujawnionej na podstawie poleceniaA. Ś.z 31 maja 2006r.
W mających w tym czasie miejsce rozmowach pozwanego z zarządcą przymusowym, obecnie upadłej,J. D.utożsamiał te 2 000 000 złotych z jego należnością z tytułu dywidendy w(...) spółka z o.o., chociaż w czasie zawierania umowy i dokonywania przelewu bankowego na jego rzecz ani też kiedykolwiek w innym terminie, spółka takiej dywidendy nie wypłacała.
Z pozostałych ustaleń poczynionych przez Sąd Apelacyjny wynikało , że w ramach prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Krakowie postępowania przygotowawczego wobecA. Ś. (1), w związku jego działalnością w odniesieniu do m. in. obu spółek matki i córki zostały ujawnione dokumenty w postaci umowy pożyczki , zawartej pomiędzy(...)
(...)jako pożyczkodawcą i(...)jako pożyczkobiorcą z daty 2 maja 2006r na kwotę 2 000 000 złotych , która miała być przekazana bądź na jej rzecz lub na rzecz osoby trzeciej wskazanej przez(...)za którą umowę tę podpisałA. Ś. (1), polecenia przelewu tej kwoty przez(...)(...)na konto pozwanego z daty 4 maja 2006r , podpisanego także przezA. Ś.. Trzecim dokumentem , chociaż tylko w technicznej kserokopii , odróżnieniu od pozostałych , które były oryginałami , była umowa pożyczki datowana na 26 maja 2006r , podpisana przezA. Ś. (1)jako pożyczkodawcy iJ. D. (1)jako pożyczkobiorcą , także na sumę na kwotę 2 milionów złotych , która miała zostać przekazana na rachunek wskazany przez pozwanego. Jako zabezpieczenie zwrotu kapitału było przewidziane w niej przewłaszczenie(...)udziałów pozwanego współce (...), którymi dotąd dysponowałA. Ś.na podstawie ustnej umowy powierniczej.
Ponieważ dokument tej umowy był jedynie techniczną kopią biegły grafolog , sporządzający opinię na potrzeby postępowania przygotowawczego nie był w stanie potwierdzić autentyczności podpisów osób wskazanych jako pożyczkobiorca i pożyczkodawca.,
Tak uzupełnione ustalenia Sąd Apelacyjny oparł na nieco odmiennej od Sądu I instancji ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów , w pierwszej kolejności wskazując , że wbrew stanowisku tego Sadu doniosłe dla tych ustaleń były zarówno niekwestionowane przez strony zeznania świadków [ za wyjątkiem depozycjiA. Ś. (1)] , opinia biegłego grafologa oraz biegłych z zakresu księgowości i rachunkowości.
W odniesieniu do relacjiA. Ś. (1), Sąd II instancji uznał ,że wobec ich fragmentaryczności spowodowanej obawą o skutki jakie odpowiedzi na poszczególne pytania mogą przynieść dla ewentualnej jego odpowiedzialności karnej , wobec toczącego się z jego udziałem postępowania przygotowawczego jego stwierdzenia o faktach mogą być uznane za wiarygodna tylko w tej ich części , która została pozytywnie zweryfikowana przez treść innych dowodów , które Sąd obdarzył walorem wiarygodności w całości , a przy tym relacja ta jest logiczna i racjonalnie uzasadniona przez zeznającego. Taki walor , zdaniem Sądu Apelacyjnego ma wypowiedźA. Ś.dotycząca wzajemnych relacji finansowych pomiędzy obydwoma spółkami, w czasie kiedy był ich prezesem, oraz faktów dotyczących udzielenia pozwanemu pożyczki gdyż pozostaje ona zgodną z treścią korespondencji e- mailowej pomiędzyJ. D.i świadkiem.
Z kolei Sąd w ramach dokonywanej oceny stwierdził , że jakkolwiek pozwany słusznie zakwestionował autentyczność dokumentu umowy pożyczki z 26 maja 2006r tym nie mniej za jego stanowiskiem, iż wówczas taka umowa nie została pomiędzy nim ispółką (...)– 1 zawarta , nie przemawia , w sposób dostateczny, analiza dokumentów datowanych na 2 maja 2006r [umowa pożyczki na tę samą kwotę 2 000 000 złotych, pomiędzy(...)
(...)i(...)] oraz dokument datowany na 4 maja tego roku , polecenie przelewu środków z niej przez KBP – 1 na kontoJ. D.. ]
Zdaniem Sądu treść obu nie zaprzecza temu ,że umowa z 26 maja 2006r rzeczywiście została zawarta skoro operacje z umowy pożyczki pomiędzy spółkami w zupełności nie zostały zaewidencjonowane w księgachhandlowych spółki (...), a stosowne zapisy o takiej operacji finansowej pojawiły się dopiero w księgachhandlowych spółki (...)(...)we dacie 31 maja 2006 , w oparciu o wskazany wyżej dekretA. Ś.. To , przy uwzględnieniu części jego zeznań o tym , iż to(...)finansowała spółki córki , a fakt ten został potwierdzony nie kwestionowanymi przez strony wnioskami opinii biegłych z zakresu księgowości , tym bardziej upewniało Sąd II instancji w poprawności takiej oceny.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy nadmierną wagę, w ramach oceny roszczenia syndyka przypisał samemu dokumentowi prywatnemu , przelewu kwoty 2 000 000 złotych z daty 26 maja 2006r , w tym uwidocznionemu na nim tytułowi jego dokonania tym bardziej , iż o tym tytule zdecydował sam zlecający jego realizację . Tym nie mniej dowód ten w całokształcie treści innych dowodów uznawanych za wiarygodne , także tworzy część stanu faktycznego , który stanowi dostateczną podstawę do uznania , że roszczenie stracony powodowej jest usprawiedliwione.
Tak też konkludując ocenę prawną dochodzonego roszczenia, Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę , że pozwany nie zdołał , mimo ciążącego na nim obowiązku dowodowego, wykazać innej podstawy przysporzenia na jego rzecz kwoty 2 000 000 złotych [której otrzymania nie negował ] aniżeli ta , której w umowie pożyczki z dnia 26 maja 2006r , zawartej pomiędzy(...)1 i pozwanym, konsekwentnie upatrywała strona powodowa.
W sposób szczególny zaakcentował przy tym fakt nie złożenia przezJ. D.zeznań w charakterze strony , jako następstwa jego niestawiennictwa na termin w którym dowód ten miał być przeprowadzony, co z przyczyn odeń zależnych pozbawiło pozwanego możliwości wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Sąd zwrócił także uwagę na jego niestabilność w określaniu samej podstawy uzyskania przezeń tej sumy. W tym zakresie Sąd przedstawił motywach rozstrzygnięcia rozbieżne i wzajemnie się wykluczające wypowiedzi pozwanego na ten temat , formułowane na różnych etapach postępowania rozpoznawczego.
W tym kontekście wykluczył - odwołując się do uzupełnionych w postępowaniu apelacyjnym ustaleń, zasadność stanowiska pozwanego , iż podstawą tego przysporzenia była należność z tytułu dywidendy należnejJ. D.zespółki (...), tym bardziej , iż nie przedstawił w sporze uchwały upoważniającej do jej wypłaty na rzecz wspólników.
Za nie wykazane uznał także , iż podstawą taką była umowa pożyczki zawarta pomiędzy pozwanymA. Ś. (1)[ jako osoba fizyczną a działającym w imieniu i na rzeczspółki (...)
(...)] , skoro w takiej sytuacji poza kwotą przelaną przez(...)(...)na jego rzecz , w ocenie Sądu powinna się pojawić na jego koncie kolejna suma 2000 000 złotych , czegoJ. D.w procesie nie twierdził.
Nie można także uznać , ze podstawą tego przelewu jest umowa z dnia 2 maja 2006r pomiędzy obydwiema spółkami oraz polecenie przelewu datowane na 4 maja 2006r , podpisane przezA. Ś.albowiem w tej sytuacji nie można logicznie uzasadnić dlaczego przelew ten miałaby realizowaćspółka (...)– pożyczkodawca nie mając ku temu [ po wykluczeniu , iż jest należność z tytułu dywidendy ] jakikolwiek wobec pozwanego tytułu do tego świadczenia , a co więcej przelew ten zrealizować dopiero po trzech tygodniach bo 26 maja 2006r i to ze wskazaniem innego podmiotu jako dokonującego tego przelewu.
Skarga kasacyjna wniesiona przezJ. D. (1)od tego wyroku nie została przez Sąd Najwyższy przyjęta do rozpoznania.
Sąd Apelacyjny rozważył :
Skarga pozwanego nie jst uzasadniona i podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności wobec zarzutu sformułowanego przez przeciwnika skargi w odpowiedzi na nią, rozważyć należy czy spełnia ona wymagania formalne , a w szczególności, czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia wskazanej przezJ. D. (1).
Jest to właściwa przyczyna restytucyjna , opisana w normieart. 403 §2 kpc, w postaci wykrycia po prawomocnym zakończeniu postępowania nowych środków dowodowych , a to oryginału dokumentu umowy pożyczki z dnia 26 maja 2006r oraz oryginałów podpisów in blanco skarżącego na czystych kartkach , które miały być wykryte w skrytce bankowejA. Ś. (1)w Szwajcarii.
Jak wynika z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w prawomocnie zakończonym postępowaniu obydwa te rodzaje dokumentów były znane stronom sporu, jakkolwiek nie były wówczas dostępne ich oryginały.
W swoim stanowisku procesowym formułowanym wówczas , obecnie skarżący, odwoływał się do ich treści wskazując na dysponowanie przezA. Ś.niezapisanymi kartkami z jego , złożonymi in blanco, podpisami.
Zgodność tego twierdzenia z rzeczywistością potwierdziły wyniki późniejszego postępowania dowodowego w zakończonej sprawie , w tym treść korespondencji e- mailowej jaka miała miejsce pomiędzy , obecnie skarżącym aA. Ś..
W e- mailu z dnia 18 kwietnia 2008 / k. 283 akt / o tego rodzaju dokumentach , które pozostawały w jego dyspozycji mówiA. Ś., stwierdzając , iż zostały one wykorzystane przy czynnościach podejmowanych z(...)Bankiem.
Negując natomiast autentyczność, dostępnego wówczas w technicznej kserokopii, dokumentu umowy pożyczki z 26 maja 2006r . / k. 553 akt /J. D. (1)kwestionował samą umowę jako źródło stosunku prawnego z którego syndyk wywodził swoje roszczenie. Stanowisko to podlegało ocenie Sądów obu instancji.
Prima facie zatem należałoby podzielić , wyrażone w odpowiedzi na skargę stanowisko syndyka zgodnie z którym , jakkolwiek skarga powołuje ustawową podstawę wznowienia tym nie mniej w istocie na niej się nie opiera , albowiem powołane jako nowe w rozumieniuart. 403 §2 kpc, wskazane wyżej środki dowodowe były stronom , w tym skarżącemu, znane w uprzednio zakończonym postępowaniu a ich treść i znaczenie dla rozstrzygnięcia były objęte oceną Sądów rozstrzygających spór stron.
Uznanie tego stanowiska za uzasadnione powinno prowadzić do odrzucenia skargi na podstawieart. 410 §1 kpc.
Tak jednak nie jest.
Zgodnie z mogącym być uznanym za utrwalone stanowiskiem doktryny prawa procesowego oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego , które Sąd Apelacyjny rozstrzygający o skardze podziela , strona może skutecznie powołać się na właściwą przyczynę restytucyjną wskazaną wart. 403 §2 kpc, w postaci wykrycia nowych środków dowodowych jeżeli środki te , istniejąc uprzednio , nie były skarżącemu dostępne , a tym samym za ich pośrednictwem nie był w stanie wówczas dowodzić okoliczności faktycznych , w jego ocenie doniosłych dla rozstrzygnięcia , chociaż były mu one już wówczas ,w czasie trwania ukończonego prawomocnie postępowania, znane.
/ por w tej materii stanowisko K. Flagi - Gieruszyńskiej w komentarzu dokpcpod red. A. Zielińskiego , wydawnictwo CH.B.2014 oraz judykat Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2008, sygn. I UZ 41/07 , powołany za zbiorem Legalis.
Taka sytuacja ma miejsce właśnie w rozpoznawanej sprawie skoroJ. D.odwołuje się do wykrycia właśnie po tej dacie oryginałów wskazanych wyżej dokumentów.
W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ma innych przeszkód formalnych dla merytorycznego rozpoznania skargi , a szczególności zachowany został termin do jej wniesienia , którego dotrzymanie [ czego nota bene przeciwnik skargi nie kwestionował ], zostało dostateczny sposób przez autora skargi wykazane.
Przechodząc do takiej oceny skargiJ. D. (1)wskazać na wstępie trzeba , skarga o wznowienie postępowania może zostać uwzględniona jedynie wówczas, jeżeli powołana w niej podstawa [ podstawy ] rzeczywiście miała[ miały ] wpływ na treść zapadłego , w prawomocnie zakończonym postępowaniu , rozstrzygnięcia.
Natomiast w sytuacji , gdy tą podstawą jest właściwa przyczyna restytucyjna, wskazana przezart. 403 §2 kpc, w postaci wykrycia nowych faktów lub środków dowodowych , uznanie opartej na nie skargi za usprawiedliwioną jest możliwe jedynie wówczas , gdy skarżący za jej pośrednictwem dowiedzie , że okoliczności , które stanowiły podstawę faktyczną uprzednio wydanego , prawomocnego wyroku były ustalone wadliwe.
/ por. w tej materii także , wyrażające tę sama myśl , powołane jedynie dla przykładu, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1973r , sygn. II CR 104/73 , publ. OSNC 1974 nr 2 poz. 29 i z dnia 30 września 1998r , sygn. I CKN 475/98- nie publ/
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie zdołał dowieść , że powołana przezeń podstawa wznowienia ma takie konsekwencje dla treści uprzednio wydanego przez Sąd Apelacyjny orzeczenia , w tym w szczególności, by za jej pośrednictwem można było skutecznie podważyć dokonane przez Sąd II instancji ustalenia , które doprowadziły do oceny prawnej , iż apelacjaJ. D.nie jest zasadna.
Jak wynika z motywów skargi jej autor przyjmuje założenie , że jedynymi dowodami , które stanowiły podstawę ustalenia , w postępowaniu prawomocnie zakończonym , iż pomiędzyspółką (...)(...)a pozwanym doszło do zawarcia umowy pożyczki sumy 2 000 000 zł są zeznania złożone w charakterze świadka przezA. Ś. (1)oraz dokument przelewu tej kwoty z rachunku spółki na kontoJ. D.z daty 26 maja 2006r
Dalszym elementem konstrukcyjnym skargi jest depozycja , iż ujawnienie oryginałów tak umowy pożyczki z 26 maja 2006r jak i pustych kartek papieru z podpisami złożonymi na nich in blanco przez skarżącego stanowią podstawę do całkowitej zmiany oceny zeznańA. Ś. (1),uznanie jego relacji za zupełnie pozbawioną wiarygodności , a wykluczenie jej jako doniosłej dowodowo powinna prowadzić do dokonania ponownej, oceny wszystkich innych, dotąd zgromadzonych dowodów , oceny która będzie podstawą do sformułowania wniosków prawnych afirmujących żądanie skargi pozwanego postulujące , w następstwie wznowienia postępowania , zreformowanie wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 listopada 2012r i oddalenia powództwa syndyka.
Tak umotywowana skarga nie może być uznana za merytorycznie trafną
Na wstępie należy, w odwołaniu się do normyart. 412 §1 kpcwskazać , że istotą postępowania wznowieniowego nie jest rozpoznanie prawomocnie zakończonej sprawy na nowo , od początku. Zakres tego rozpoznania warunkowany jest przyczynami w oparciu o które autor skargi domaga się wznowienia. Jego granicami zatem jest uzyskanie danych w oparciu o które Sąd rozstrzygający skargę może uzyskać odpowiedź na pytanie czy wskazane podstawy [ podstawa ] rzeczywiście wystąpiły, [wystąpiła ] , a występując, czy miały [ miała ] wpływ na treść rozstrzygnięcia .
/ por. w tej kwestii także judykaty Sądu Najwyższego z 16 maja 2007 sygn. III CSK 56/07 i z 25 lutego 2009 , sygn.. II CSK 501/08 , obydwa powołane za zbiorem Legalis./
W konsekwencji ustalenia poczynione przez Sąd Apelacyjny w postępowaniu objętym skargą mogą podlegać tylko o tyle i w takim zakresie weryfikacji , w ramach postępowania skargowego w jakim może tej weryfikacji posłużyć fakt istnienia oryginałów dokumentów na które powołuje sięJ. D. (1).
Fakt ujawnienia oryginałów kartek papieru z jego podpisami in blanco jest z rozważanego punktu widzenia pozbawiony znaczenia.
Oto bowiem , pomijając już nawet okoliczność , że na brak ich w oryginale żadna ze stron w toku zakończonego postępowania nie powoływała się , to fakt dysponowania nimi przezA. Ś., w relacjach zJ. D. (1)wynikał m. in. z treści korespondencji e- mailowej pomiędzy nimi / k. 283-305 akt /, którą Sąd Apelacyjny , zakończonym prawomocnie postępowaniu uznał w całości za dowód wiarygodny.
W tym kontekście odeprzeć należy argument skarżącego , że odszukanie ich w skrytce bankowejA. Ś.powoduje , że jego relacja w charakterze świadka złożona w postępowaniu rozpoznawczym przed Sądem I instancji z tego powodu jest całości niewiarygodna.
Formułując ten argument skarżący pomija , że Sąd Apelacyjny ocenił depozycje tego świadka jako tylko w części obdarzone tym walorem, a w granicach tych , które Sąd uznał za prawdziwe nie znalazło się stwierdzenie świadka , iż nie dysponował niezapisanymi kartkami papieru z podpisami in blanco autorstwaJ. D.. Że było inaczej przekonuje treść wskazanej już korespondencji e- mailowej.
Nie można także nie zwrócić uwagi , że ich odszukanie nie potwierdza w żaden sposób tezy skarżącego , który w zakończonym postępowaniu, negując autentyczność umowy pożyczki z 26 maja 2006r , stał na stanowisku , że została ona przezŚ.spreparowana przy wykorzystaniu właśnie tego rodzaju pustej kartki z podpisem skarżącego. Przy tym faktu tego wówczasJ. D., mając taką możliwość nie dowodził także na podstawie innych dowodów , co tym bardziej wyklucza wpływ faktu ujawnienia oryginałów dla usprawiedliwionego podważania dokonanych przez Sąd Apelacyjny ustaleń i w konsekwencji dla ostatecznego wyniku sprawy.
Podobnie należy ocenić fakt znalezienia w skrytce bankowej oryginału umowy pożyczki z dnia 26 maja 2006r.
Na wstępie należy wskazać , iż nie ma racji skarżący przyjmując w konstrukcji skargi założenie , że fakt zawarcia umowy pożyczki pomiędzyJ. D.aspółka (...)(...)został potwierdzony jedynie przez dwa dowody ; a to dokument przelewu bankowego z 26 maja 2006r oraz relację świadkaA. Ś.. Lektura uzasadnienia Sądu Apelacyjnego dowodzi czegoś innego , a mianowicie , że podstawą tego ustalenia była analiza treści wszystkich dowodów , wskazanych przez Sąd II instancji , w ich całokształcie , którego elementy składowe tworzą łącznie logicznie ułożoną całość, pozwalającą konstatacje faktyczną tej treści. Tylko dwoma spośród tych elementów była [ w części ] relacjaA. Ś.i dokument przelewu.
Natomiast w ramach oceny prawnej Sąd podaje przyczyny dla których , oceniając dokument umowy z 26 maja 2006r / dostępny wówczas w technicznej kserokopii / jako nieautentyczny , uważa jednak , że umowa taka została jednak pomiędzy(...)(...)i J.D.zawarta [ w formie ustnej] , a także dlaczego podstawą świadczenia na rzecz pozwanego kwoty 2 000 000 złotych nie mogły być inne, potencjalnie wchodzące w grę , w tym identyfikowane przez niego zdarzenia prawne, w tym umowa z dnia 2 maja 2006r czy umowa pożyczki zawarta pomiędzy skarżącym , aA. Ś.[ jako osoba fizyczną ] , przy tym nie opiera tej oceny li tylko na relacji świadkaŚ..
W związku z tym ujawnienie dokumentu umowy z dnia 26 maja 2006r w oryginale i odwołanie się do tego faktu jako podstawy wznowienia przez skarżącego ; po pierwsze; nie stanowi dostatecznej podstawy do całkowitej zmiany oceny relacji tego świadka, jak postuluje autor skargi.
Przypominając , że depozycje świadka stanowiły tylko jeden z elementów źródłowych poczynionych ustaleń , należy dodać tej całkowitej deprecjacji ich waloru dowodowego nie może posłużyć w sposób skuteczny odwołanie się w motywach skargi do argumentu , że świadek nie odpowiedział na kilka kluczowych pytań Sądu [ I instancji ], dotyczących okoliczności w jakich powstały dokumenty z maja 2006r w tym także ten, mający obejmować umowę pożyczki, datowany na 26 maja 2006r.
Fakt że w obawie przed grożącą mu odpowiedzialnością karną świadek odmówił odpowiedzi, odwołując się do uprawnienia ustawowego zart. 261 §2 kpc, nie może rzutować na ocenę dowodową jego relacji.
Po wtóre ujawnienie oryginału [ w sytuacji gdy dokument ten , chociaż w formie kopii , był uprzednio przedmiotem oceny przez Sąd w postępowaniu prawomocnie zakończonym] nie jest podstawą do ponownej oceny w postępowaniu skargowym treści innych dowodów w tym korespondencji e- mailowej pomiędzyJ. D.iA. Ś., oceny , którą nota bene skarżący sam przeprowadza wypełniając nią znaczną część motywów skargi o wznowienie postępowania.
Ujawnienie oryginału nie potwierdza także [ uwzględniwszy wyeksponowaną przez Sąd II instancji zmienność stanowiska procesowego obecnie skarżącego ] , zasadniczej w tym stanowisku tezyJ. D. (1)o tym , że dokument ten został spreparowany przez świadka , a kwota przekazana mu w dniu 26 maja 2006 r z rachunkuspółki (...)(...)była świadczeniem z tytułu dywidendy należnego mu ze spółki matki- (...) spółka z o.o.
Wobec tego usprawiedliwianym jest przyjęcie , że ujawnienie w skrytce bankowejA. Ś.oryginałów dokumentów na które jako podstawę wznowienia powoływał sięJ. D.nie stanowi dostatecznej przyczyny służącej usprawiedliwionemu podważeniu prawidłowości ustaleń stanowiących postawę faktyczną rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd Apelacyjny w dniu 20 listopada 2012r w sprawie I ACa 1034/12, Tym samym powoływana przezeń w skardze podstawa nie miała wpływu na jego treść.
Taka ocena powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania , o którym Sąd Apelacyjny orzekł na postawieart. 412 §2 kpc.
Orzeczenie o kosztach postępowania skargowego Sąd Apelacyjny oparł na normieart. 98 §1 i 3 kpcw zw zart. 406 kpci wynikającej z niej , dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu, zasady odpowiedzialności za wynik sprawy.
Kwota należna z tego tytułu masie upadłościspółki (...)(...)od skarżącego, zamykając się w sumie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika syndyka [ radcy prawnego ] , została ustalona , uwzględniwszy wartość przedmiotu sporu , na podstawie §6 pkt 7 w zw z §12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych […] z dnia 28 września 2002r [ jedn. tekst DzU z 2013 poz. 490]
SSA Grzegorz Krężołek SSA Zbigniew Ducki SSA Robert Jurga