Sąd Okręgowy w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 31/15
Data wyroku: 2015-03-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Wojciechowski, Marta Krajewska-Drozd, Mariusz Sztorc
Słowa kluczowe: Łapownictwo
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kpk

Sygn. akt II Ka 31/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 marca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Tomasz Wojciechowski /spr./
Sędziowie: SSO Marta Krajewska - Drozd
SSO Mariusz Sztorc
Protokolant: protokolant Anna Matuszkiewicz
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie - Marioli Zarzyki-Rzucidło
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2015 r.
sprawyJ. C.
oskarżonego o przestępstwo zart. 229 § 3 kk,art. 178a § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 19 listopada 2014 r., sygnatura akt X K 311/15

I
utrzymuje w mocyzaskarżony wyrok uznając apelację za oczywiście bezzasadną,

II
zwalniaoskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Sygn. akt II Ka 31/15

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 13 marca 2015 r.
Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt X K 311/14 uznał oskarżonegoJ. C.za winnego tego, że:

I
w dniu 8 grudnia 2013 r. wK.woj.(...)obiecał udzielić korzyści majątkowej w kwocie 500 zł funkcjonariuszom Policji z Komisariatu Policji wS.M..M. W.iD. D.w związku z pełnioną funkcją, w celu skłonienia wyżej wymienionych funkcjonariuszy Policji do naruszenia przepisów prawa w szczególności przepisuart. 135 prawa o ruchu drogowympolegającego na odstąpieniu od czynności zatrzymania jego prawa jazdy, w sytuacji gdy taką konieczność nakazuje wyżej wymieniony przepis ustawy, a więc po tym jak został on zatrzymany w trakcie gdy w stanie nietrzeźwości kierował samochodem markiM., tj. przestępstwa zart. 229 § 3 kki za to na podstawieart. 229 § 3 kkwymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności;

II
w dniu 8 grudnia 2013 r. wK.woj.(...)kierował po drodze publicznej samochodem markim.onr rej. (...)znajdując się w stanie nietrzeźwości wynoszącym w kolejnych badaniach 1,59 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, 2,37 i 2,44 promila alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. przestępstwa zart. 178 a § 1 kki za to na podstawieart. 178 a § 1 kkwymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzekł na podstawieart. 42 § 2 kkśrodek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat, zaliczając na podstawieart. 63 § 2 kkna jego poczet okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 8.12.2013 r.

Na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkw miejsce orzeczonych jednostkowych kar pozbawienia wolności Sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając jej wykonanie na mocyart. 69 § 1 i § 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkna okres próby 3 lat, a także zaliczając na podstawieart. 63 § 1 kkna jej poczet okres zatrzymania od dnia 8.12.2013 r. do dnia 10.12.2013 r., przy przyjęciu, że jeden dzień zatrzymania równy jest 1 dniowi kary pozbawienia wolności.
Ponadto na podstawieart. 627 kpkiart. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychSąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 70,00 zł tytułem zwrotu wydatków oraz w kwocie 300 zł tytułem opłaty.
Od powyższego wyroku apelację złożył obrońca oskarżonego, zaskarżając go:

1
w całości odnośnie czynu opisanego w pkt I części wstępnej wyroku, tj. przestępstwa zart. 229 § 3 kk,

2
w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze za czyn opisany w pkt II części wstępnej wyroku, tj. za przestępstwo zart. 178 § 1 kk.

Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1
naruszenie przez Sąd:

a
art. 4, art. 7, art. 410 oraz art. 366 § 1 kpk, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji uznaniem oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa zart. 229 § 3 kk,

b
art. 424 kpk, poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku, które utrudnia poznanie toku myślowego Sądu uznającego oskarżonego za winnego popełnienia czynu zart. 229 § 3 kkoraz powodów uznania za wiarygodne zeznania świadkaM. M.,

2
rażącą niewspółmierność orzeczonej kary za czyn zart. 178 a § 1 kk, przejawiającą się w orzeczeniu zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat, podczas gdy okoliczności popełnienia przestępstwa oraz trudna sytuacja rodzinna oskarżonego, uzasadniały nałożenie mniej dotkliwego środka karnego.

Podnosząc powyższe autor apelacji wniósł:

1
o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

a
uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt I części wstępnej wyroku, tj. przestępstwa zart. 229 § 3 kk,

b
orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na trzy lata, z wyłączeniem pojazdów kategorii C oraz C + E,

ewentualnie zmniejszenie okresu obowiązywania orzeczonego środka karnego,

2
względnie o uchylenie przedmiotowego wyroku w zaskarżonych zakresach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:
Apelacja nosi cechy bezzasadności i to w stopniu określonym wart. 457§ 2 kpk. Konfrontacja uzasadnienia zaskarżonego wyroku z całokształtem okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego uprawnia bowiem sąd odwoławczy do wyrażenia poglądu, że pozbawione słuszności okazały się zarzuty, których intencją było wykazanie wadliwości w sposobie procedowania Sądu Rejonowego w stopniu mogącym wywrzeć wpływ na treść orzeczenia poddanego niniejszej kontroli instancyjnej, jak również zarzuty obliczone na dowiedzenie rażącej niewspółmierności (w sensie surowości) środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowymw wymiarze trzech lat.
W związku z podniesieniem zarzutu obrazyart. 424 kpkprzypomnieć warto zapatrywanie prawne wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2014 r., V KK 229/13 (LEX Nr 1418901 i inne miejsce publikacji), że: „Niespełnienie wymogów zart. 424 kpknie może stanowić samodzielnej podstawy zmiany lub uchylenia wyroku, skoro jest to uchybienie o charakterze procesowym (art. 438 pkt 2 kpk), co wymaga wykazania możliwego wpływu na treść orzeczenia. Jednak uzasadnienie sąd sporządza po wydaniu wyroku. Tym samym naruszenieart. 424 kpknie może mieć wpływu na jego treść. Natomiast braki w zakresie elementów składowych uzasadnienia mogą prowadzić do wniosku, że sąd pierwszej instancji nieprawidłowo wydał wyrok. Uzasadnienie wyroku odzwierciedla bowiem proces podejmowania przez sąd decyzji co do meritum sprawy”. Tymczasem uwarunkowania rozpoznawanej sprawy są tego rodzaju, że pisemne motywy zaskarżonego wyroku wolne są od jakichkolwiek braków, w szczególności w zakresie wskazanym przez skarżącego, tj. subsumpcji zachowania się oskarżonego pod normę sankcjonowanąart. 229 § 3 kkoraz oceny znaczenia i wiarygodności zeznań świadkaM. M.(do czego przyjdzie jeszcze powrócić w dalszej części uzasadnienia).
Niewątpliwie rację ma wnoszący środek odwoławczy, kiedy twierdzi, że: „informowanie policjantów o swojej ciężkiej sytuacji rodzinnej, nie jest (…) równoznaczne z dążeniem do (dop. Sądu Okręgowego) wywarcia na nich jakiegokolwiek wpływu”. Rzecz jednak w tym, iż zacytowany fragment nie stanowił całości wypowiedzi oskarżonego, której adresatami byli funkcjonariusze policji, skoro w dalszej części werbalnego wystąpieniaJ. C.wskazał na potrzebę zachowania prawa jazdy dla celów zarobkowych, składając równocześnie obietnicę korzyści majątkowej w określonej wysokości w zamian za odstąpienie przez policjantów od zatrzymania mu prawa jazdy, do której to czynności obligował ich przepisart. 135 prawa o ruchu drogowym.
Mając na uwadze, że rację zarzutu opartego na względnej przyczynie odwoławczej określonej wart. 438 pkt 2 kpkautor apelacji upatrywał zasadniczo w możliwości dokonania przez Sąd I instancji nadinterpretacji zachowania oskarżonego, wyeksponować wypada dwie kwestie. Po pierwsze, wypowiedź oskarżonego nie odznaczała się złożonością, ani też stopniem skomplikowania, który utrudniałby policjantom właściwe odkodowanie intencjiJ. C.. Ponadto, pomimo znacznego stopnia nietrzeźwości, przekaz pochodzący od oskarżonego (mający relewantne znaczenie z punktu widzenia bytu występku zart. 229 § 3 kk), nie był zniekształcony, co pozwala na przyjęcie, żeJ. C.miał zachowaną zdolność komunikowania sięz otoczeniem, co zbieżnie i kategorycznie zeznali obaj funkcjonariusze policji. Po wtóre, wypowiedź oskarżonego jest mocno osadzona w kontekście sytuacyjnym i wpisuje się w jego oczekiwania, co właściwie zinterpretował Sąd Rejonowy, klarownie łącząc realizację czynności sprawcze nie z faktem, tudzież sposobem dostarczenia portfelaJ. C.do pojazdu służbowego, leczz pochodzącym od tego mężczyzny oświadczeniem, które w ujęciu chronologicznym nastąpiło w dalszej części czynności służbowej wykonywanej przez policjantów.
W błędzie pozostaje skarżący forsując tezę, jakoby sąd orzekający prezentując ustawowe znamiona typu czynu zabronionego zart. 229 § 3 kk, uchylił się od wyjaśnienia powodów, dla których zachowanie oskarżonego zawiera się w normie sankcjonowanej tego przepisu ustawy karnej, o czym przekonują w sposób dobitny sformułowania zamieszczone na kartach 13 – 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku (k. 203 – 204 akt sprawy).
W końcu, zaakceptowanie przez Sąd Rejonowy użytego w opisie czynu zarzucanego oskarżonemu w pkt I zaskarżonego wyroku zwrotu„w szczególności” postrzegać wypada jedynie jako znikomą ułomność redakcyjną, nie rzutującą w najmniejszym stopniu na poprawność rozstrzygnięcia, jeżeli weźmie się pod uwagę właściwe wypełnienie powinności precyzyjnego wskazania normy prawnej nakazującej osobie pełniącej funkcję publiczną określone postąpienie w konkretnym układzie sytuacyjnym.
W podsumowaniu tej części wywodu stwierdzić więc trzeba, że sąd odwoławczy nie dostrzegł racjonalnych podstaw, które uprawniałyby twierdzenie, iżby w ramach materialnego kierownictwa rozprawą przed SądemI instancji nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy (art. 366 § 1 kpk), bądź też oparto się na niekompletnym materiale dowodowym (art. 410 kpk), który ponadto zostałby oceniony z naruszeniem zasady obiektywizmu (art. 4 kpk), a na domiar w sposób nierespektujący reguł swobodnej oceny dowodów (art. 7 kpk). Istnienia tego rodzaju okoliczności nie dowiódł również skarżący.
W równym stopniu nietrafny jest zarzut sformułowany w oparciuo względną przyczynę odwoławczą określoną wart. 438 pkt 4 kpk.
W części wstępnej słuszne będzie odnotowanie, że przesłanką stosowania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju jest zagrożenie, które mógłby stwarzać powrót sprawcy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji do ruchu, przy czym zachodzi zależność tego rodzaju, że im większe jest to spodziewane zagrożenie, tym dłuższy winien być okres obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów. Istota omawianego środka karnego polega bowiem na tym, by osoby nieprzestrzegające zasad ruchu i zagrażające jego bezpieczeństwu czy toz braku wyobraźni, czy też poczucia obowiązku z ruchu tego wyłączyć. Jest to wszakże najskuteczniejszy sposób wzmożenia bezpieczeństwa na drogach, zmuszenia naruszających zasady bezpieczeństwa do ich przestrzeganiaw przyszłości, przekonania wszystkich uczestników ruchu o potrzebie bezwzględnego podporządkowania się ustanowionym zasadom ruchu.
Powracając w realia niniejszej sprawy w pierwszym rzędzie skonstatować należy, że – wbrew mniemaniu skarżącego – Sąd I instancji wyraził towarzyszące mu przekonanie, że za zwiększeniem stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu występku zart. 178 a § 1 kk(któryw sposób oczywisty rzutuje również na dobór zakresu i wymiaru środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów) przemawia motywacja sprawcy, który nie był zmuszony do podjęcia jazdy samochodem w stanie nietrzeźwości jakimikolwiek nadzwyczajnymi lub też niemożliwymi do uniknięcia uwarunkowaniami, gdyż chciał jedynie samodzielnie wrócić do domu, aczkolwiek nie zaistniały przeszkody w wyborze odmiennego środka lokomocji (k. 201). Zresztą komentowany fragment części motywacyjnej zaskarżonego wyroku poprzedza jedynie o kilka zdań zwrot traktujący o tym, że oskarżony nie przejawiał zaplanowanego zamiaru poruszania się autem po spożyciu alkoholu, do którego odwołał się autor środka odwoławczego.
Słusznie zwraca uwagę wnoszący apelację, że oskarżony prowadził samochód osobowy w porze nocnej, gdzie natężenie ruchu komunikacyjnego jest niewielkie, co niewątpliwie uwzględnić należy na korzyść oskarżonego przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu. Okoliczność tę w tożsamy sposób zinterpretował również Sąd Rejonowy, zwracając równocześnie uwagę na wyjątkowo duży rozmiar stężenia alkoholu w organizmieJ. C.(sześciokrotnie przekraczający wartość przyjętą dla stanu nietrzeźwości), który był tego rodzaju, że graniczył wręcz z dawką decydującą o zagrożeniu dla zdrowia a nawet życia ludzkiego, a jako taki bardzo wydatnie upośledzał funkcje psychofizyczne determinujące panowanie nad prowadzonym pojazdem mechanicznym. Nieodzowne staje się przy tym zwrócenie uwagi, że w całym wywodzie skarżącego próżno dopatrzeć się choćby jednokrotnego nawiązania do kwestii ilościowej zawartości alkoholu w organizmie oskarżonego.
Z punktu widzenia właściwego doboru środka karnego, o którym mowawart. 42 § 2 kknie należy tracić z pola widzenia łatwości z jaką oskarżony zdecydował się na prowadzenie samochodu osobowego, gdyż po jego stronie nie zaistniał jakikolwiek ważny i racjonalnie uzasadniony powód, by podjąć się uczestnictwa w ruchu drogowym w charakterze prowadzącego pojazd mechaniczny, bowiem z całą pewnością takiego przymiotu nie zyskuje wybór najbardziej dogodnego i wygodnego w danym momencie sposobu i środka przemieszczenia się do miejsca zamieszkania. Podkreślić przy tym warto i to, żeJ. C.jako kierowca zawodowy, posiadający uprawnienia do prowadzenia samochodów ciężarowych, w tym także zespołów pojazdów tego rodzaju, winien być postrzegany i traktowany jako ponadprzeciętny, tudzież niestandardowy uczestnik ruchu drogowego, od którego wymagać należy zwiększonego poziomu wyobraźni i poczucia obowiązku w aspekcie poszanowania zasady o fundamentalnym wręcz znaczeniu dla bezpieczeństwaw komunikacji.
Bez wątpliwości sytuacja życiowaJ. C.czyni zasadną tezę, że orzeczony wobec niego środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w wymiarze trzech lat spowoduje negatywne skutki dla członków jego najbliższej rodziny. W kontekście właściwego doboru środka reakcji prawnokarnej związanej z popełnieniem przez oskarżonego występkuzart. 178 a § 1 kkokoliczność ta nie ma wszak pierwszorzędnego znaczenia.W ocenie Sądu Okręgowego nie do zaakceptowania jest sformułowanyw apelacji postulat wyłączenia określonej kategorii pojazdów spod działania orzeczonego środka karnego, jako że opowiedzenie się za tego rodzaju rozwiązaniem stanowiłoby w istocie swoistego rodzaju uprzywilejowane potraktowanie sprawcy, który mógłby w dalszym ciągu kierować pojazdami mechanicznymi (poza samochodami osobowymi) mogącymi – z uwagi na swe właściwości fizyczne – powodować znacznie większy stopień zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu niż te, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii B.
Jakkolwiek lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wskazuje, iżby stwierdzenie faktu agresywnego zachowania oskarżonego ukierunkowanego naM. M.wpłynęło na końcowy wymiar środka karnego, tym niemniej niczego nie można zarzucić sądowi orzekającemu w aspekcie oceny mocy dowodowej zeznań złożonych przez tego świadka. Dostrzeżenie w relacji komunikowanej przezM. M.tendencji do uwypukleniai podkreślenia gwałtownego oraz porywczego zachowania oskarżonego jesto tyle uzasadnione, że okoliczność ta spowodowała po stronie świadka niewątpliwie duże napięcie emocjonalne, a tym samym wyraźnie odcisnęła się w jego pamięci. Jakościowo odmienną kwestią jest natomiast szczerość wypowiedzi świadka, do czego również odniósł się sąd orzekający, eksponując przy tym wyraźnie, żeM. M.miał realny i poważny powód, dla którego odstąpił od poczynionych uprzednio z oskarżonym uzgodnień co do świadczenia, z grzeczności, przewozu na rzeczJ. C.środkiem lokomocji stanowiącym własność drugiego z tych mężczyzn.
Zamieszczone powyżej racje stanowią przeto dostateczne oparcie dla wyrażenia zapatrywania co do tego, że orzeczony wobec oskarżonego środek karny, jakkolwiek surowy, nie przejawia cech rażącej niewspółmiernościw rozumieniuart. 438 pkt 4 kpk.
Dlatego też orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonego wyroku, zwalniając równocześnie oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postepowanie odwoławcze, gdyż uiszczenie przez niego tych należności byłoby zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinnąi majątkową, determinowaną czasową niemożnością świadczenia pracy zarobkowej w charakterze kierowcy.
Wyrok Sądu Okręgowego znajduje oparcie w przepisachart. 437 § 1 kpkiart. 634 kpkw zw. zart. 624 § 1 kpk.