Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1174/15
Data wyroku: 2015-10-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Tatarczyk, Ewa Buczek-Fidyka, Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Kurator
Podstawa prawna: art. 510 § 2 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 1174/15

POSTANOWIENIE
Dnia 28 października 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Tomasz Tatarczyk (spr.)
Sędziowie:    SO Leszek Dąbek
SR (del.) Ewa Buczek - Fidyka
Protokolant   Aleksandra Sado-Stach
po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. na rozprawie sprawy
z wnioskuW. M.
z udziałemJ. C.
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt I Ns 314/14
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie, znieść postępowanie od dnia 30 października 2014 roku i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.
SSR (del.) Ewa Buczek-Fidyka SSO Tomasz Tatarczyk SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 1174/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 21 kwietnia 2015 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek poH. C., zmarłym w dniu 18 lutego 2014 r., ostatnio zamieszkałym wW.nabyła na podstawie testamentu żonaW. M.w całości i nakazał pobrać od wnioskodawczyni na rzecz Skarbu Państwa 73,80 zł z tytułu kosztów sądowych. Sąd ustalił, że wnioskodawczyniW. M.była drugą żoną spadkodawcy. Do kręgu spadkobierców ustawowychH. C.należy oprócz wnioskodawczyni syn pochodzący z pierwszego małżeństwa – uczestnik postępowaniaJ. C.. W dniu 18 listopada 2003 r. spadkodawca złożył przed notariuszem oświadczenie ostatniej woli, zgodnie z którym do całego spadku powołał żonęW. M.i wydziedziczył synaJ. C.. Sąd wskazał, że skoro spadkodawca sporządził ważny testament, w którym powołał do całego spadku żonę, to stosownie doart. 926 § 1 i 2 k.c.nie nastąpiło dziedziczenie ustawowe spadku po nim lecz spadek w całości na podstawie testamentu nabyła żona spadkodawcy i fakt ten należało w postanowieniu stwierdzić.
W apelacji kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania w oparciu o zarzuty naruszenia prawa procesowego domagał się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Wnioskodawczyni domagała się oddalenia apelacji i zasądzenia od uczestnika kosztów postępowania odwoławczego.
Uczestnik postępowania zawiadomiony o rozprawie apelacyjnej na adres wskazany przez kuratora podtrzymał apelację a dodatkowo zakwestionował ważność testamentu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
W sprawie zachodzi nieważność postępowania, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania  i orzeczenia o kosztach instancji odwoławczej.
W postępowaniu nieprocesowym, w którym sprawa podlega rozpoznaniu, stosownie doart. 510 § 2 k.p.c.w razie potrzeby wyznaczenia kuratora do zastępowania zainteresowanego, którego miejsce pobytu nie jest znane, jego wyznaczenie następuje z urzędu.
Nałożenie obowiązku działania z urzędu powoduje, że przewodniczący przed ustanowieniem kuratora powinien przeprowadzić stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca pobytu osoby zainteresowanej.
Sąd Rejonowy na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. ustanowił kuratora dla uczestnika postępowaniaJ. C.nie przeprowadziwszy dochodzenia w celu ustalenia miejsca jego pobytu. Wysłuchał jedynie wnioskodawczynię, która wcześniej wezwana do wskazania aktualnego adresu uczestnika poinformowała, że adresu tego nie jest w stanie wskazać. Wyjaśniła, że nie ma kontaktu z uczestnikiem, że mieszka on w Niemczech na wsi, gdzie kupił dom, że numer telefonu uczestnika zna siostra jego żonyR. B.ale nie chce go podać. Po wysłuchaniu wnioskodawczyni nie podjął Sąd Rejonowy żadnych czynności w celu ustalenia miejsca pobytu uczestnika lecz od razu ustanowił dla niego kuratora.
Na okoliczność miejsca pobytu uczestnika, względnie jego danych kontaktowych nie przesłuchał SądR. B., o co zresztą na dalszym etapie postępowania wnioskował ustanowiony dla uczestnika kurator.
Okazało się, że proste czynności podjęte przez kuratora, polegające na zasięgnięciu informacji Konsulatu Generalnego RP wK.pozwoliły na ustalenie adresu uczestnika.
Ustanowienie kuratora bez przeprowadzenia dochodzenia i dostatecznego uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu uczestnika nie jest znane spowodowało, że uczestnik został pozbawiony możności obrony swych praw, wystąpiła zatem przyczyna nieważności, o której mowa wart. 379 pkt 5 k.p.c.Nieważność postępowania podlegała uwzględnieniu przez Sąd drugiej instancji z urzędu stosownie doart. 378 § 1 k.p.c.
Dlatego Sąd ten orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawieart. 386 § 2 i 108 § 2w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
Rozpoznając sprawę ponownie przeprowadzi Sąd Rejonowy postępowanie z udziałem uczestnika postępowania, zastępowanego obecnie przez pełnomocnika, powtórzy w niezbędnym zakresie czynności procesowe, zbada zasadność zarzutu nieważności testamentu i wyda odpowiednie orzeczenie.
SSR del. Ewa Buczek-Fidyka SSO Tomasz Tatarczyk SSO Leszek Dąbek