Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 414/15
Data wyroku: 2016-01-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Anna Petri, Ewelina Kocurek-Grabowska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 414/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 stycznia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Pietrzak (spr.)

Sędziowie

SSA Ewelina Kocurek - Grabowska
SSO del. Anna Petri

Protokolant

Beata Kłosek

po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaA. S.(A. S.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach z dnia 19 grudnia 2014r. sygn. akt XI U 545/14

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.
/-/ SSA E. Kocurek-Grabowska /-/ SSA J. Pietrzak /-/SSO del. A. Petri

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 414/15

UZASADNIENIE
Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 12 lutego 2014r. załatwiono odmownie wniosekA. S.o przyznanie prawa do emeryturyw niższym wieku z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych podnosząc,iż ubezpieczony nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych wykonywanej stalei w pełnym wymiarze czasu pracy. Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu żadnego okresu zatrudnienia. Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku Zakład uznał za udowodnione 30 lat i 11 miesięcy łącznegostażu pracy, w tym 30 lat, 9 miesięcy i 22 dni okresów składkowych oraz 1 miesiąci 8 dni okresów nieskładkowych.
W odwołaniu od opisanej decyzji, ubezpieczony domagał się jej zmiany i przyznania prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Wywodził, że w okresieod 17 października 1974r. do 31 października 1999r. pracował wHucie (...)–Zakładach (...)wS.. W tym okresie od marca 1982r. do 31 października 1999r. pracował jako szlifierz, tj. w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia19 grudnia 2014r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawodo emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych poczynając od dnia 1 stycznia 2014r.
Poza sporem pozostawało, że ubezpieczony wiek 60 lat ukończył w dniu(...). i na dzień 1 stycznia 1999r. udowodnił łącznie okresów składkowychi nieskładkowych w wymiarze 30 lat i 11 miesięcy, z czego żadnego okresu pracynie zaliczono do stażu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Na podstawie akt osobowych ubezpieczonego z okresu zatrudnienia wHucie (...) S.A.wB.Zakładzie (...)wS., umów o pracę z dnia 22 października 1974r., z dnia 3 lipca 1991r.(po powrocie z renty rehabilitacyjnej i urlopie bezpłatnym) oraz z dnia 23 czerwca 1995r. (przedłużenie umowy z zaliczeniem ciągłości od dnia 17 października 1994r. – przed kontraktem), angaży, kart obiegowych, świadectwa pracy z dnia 29 października 1999r. Sąd ustalił, że ubezpieczony w okresie od 17 października 1974r. do 31 października 1999r. pracował wHucie (...) S.A.w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach: tokarz,szlifierz, tokarz.
Początkowo został zatrudniony na 7- dniowy okres próbny, a po jego zakończeniuna czas nieokreślony na stanowisku tokarza. W okresie od 4 marca 1985r. do 28 marca 1986r. ubezpieczony na podstawie polecenia wyjazdu służbowego pracował w CSRS na kontrakcie. W okresie od 1 kwietnia 1986r. do 15 kwietnia 1986r. ubezpieczony przebywał na urlopie bezpłatnym podczas którego pracował na kontrakcie zagranicznym. Z dniem 16 kwietnia 1986r. (po powrocie z CSRS) został zatrudniony na stanowisku tokarza na Wydziale Obróbki. W okresie od 17 maja 1991r. do 3 lipca 1991r. ubezpieczony przebywał na urlopie bezpłatnym i pracował na kontrakcie zagranicznym. Po powrocie z renty rehabilitacyjneji urlopu bezpłatnego od dnia 3 lipca 1991r. został przyjęty na stanowisko tokarza narzędziowego w Wydziale Narzędziowni. Od dnia 5 sierpnia 1991r. ubezpieczony został przeniesiony z działu narzędziowni na Wydział Obróbki. Od dnia 13 listopada 1991r. został przeniesiony z tokarki lekkiej na szlifierkę. Następnie od dnia 1 czerwca 1993r. po kontrakcie został zatrudniony na stanowisku tokarza. Następnie na podstawie umowy o pracęz dnia 23 czerwca 1995r. ponownie został zatrudniony na stanowisku tokarza w pełnymwymiarze czasu pracy.
Na podstawie akt ZUS Sąd ustalił, że w legitymacji ubezpieczeniowejA. S.widnieje zapis o jego zatrudnieniu wZakładzie (...)na stanowisku tokarza. Ponadto w aktach kapitału początkowego znajduje się opisane wyżej świadectwo pracy z dnia 29 października 1999r. wystawione przezHutę (...) S.A.Zakład (...).
Z zeznań świadkówM. W.,E. K.,J. K.,T. M. (1)iR. M.wynika, żeZakład (...)i(...)Hutniczych był TerenowymZakładem Huty (...). Zajmował się produkcją dużych urządzeń hutniczych. Przez 25 lat zatrudnienia w tym zakładzie ubezpieczony otrzymywał „kartę hutnika”. Należał zatem on do resortu hutnictwa. Ubezpieczony w okresie zatrudnienia u tego pracodawcy pracował od początku, tj. od 1974r., jako tokarz na wydziale narzędziowni, w umowie i angażach pracodawca podawał stanowisko tokarz w narzędziowni. Pod koniec 1981r.został faktycznie przeniesiony na wydział produkcyjny i tam pracowałna szlifierkach. W dniu 13 listopada 1991r. nie został przeniesiony na stanowiskoszlifierza, bo na takim stanowisku już pracował. Praca ubezpieczonego polegałana wykańczaniu produkcji, szlifowaniu wałków tulei, szlifowaniu trzpieni, wytaczarek. Pracował na szlifierkach magnetycznych płaskich i na szlifierkach obrotowych oraz otworowych. Szlifiernia była oddziałem wydziału produkcyjnego. W tym okresienie wykonywał czynności tokarza. Przez 11 miesięcy i 26 dni, na przełomie 1990r. i 1991r. korzystał z rehabilitacji. W okresach przebywania na kontraktach zagranicznych,tj. od 17 maja 1991r. do 3 lipca 1991r., wykonywał czynności szlifierza. Na stanowisku szlifierza ubezpieczony nie otrzymywał dodatku za pracę w szczególnych warunkach, ponieważ miał zaszeregowanie jako tokarz i z tego powodu miał wyższą stawkę,ale otrzymywał mleko. Do końca zatrudnienia w tym zakładzie pracy ubezpieczony pracował wyłącznie jako szlifierz.
Pracodawca w dokumentacji pracowniczej wskazywał stanowisko tokarz zamiast szlifierz, ponieważ na stanowisku tokarza pracownik mógł otrzymać wyższą stawkę.
ŚwiadekM. W.otrzymał od pracodawcy świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z treści którego wynika,że świadek od 23 stycznia 1974r. do 31 października 1978r. oraz od 1 grudnia 1978r.6 stycznia 1991r. wykonywał pracę szlifierza na stanowisku szlifierz wymienionym w Dziale III, poz. 78, pkt 6 załącznika nr 1 – Wykazu A do Zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwai Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r. w sprawie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzew zakładach resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego. Świadek ten uzyskał prawodo emerytury w niższym wieku emerytalnym.
Sąd uznał, że ubezpieczony w okresie od 17 października 1974r. do 31 października 1999r. pracował wHucie (...)wB.Zakładzie Produkcji (...)wS.będącym Terenowym Zakładem Huty i w tym okresie zatrudnienia od 1982r. do końca 1998r. wykonywał pracę w charakterze szlifierza, którą wymieniarozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzew Wykazie A, Dział III, poz. 78 – szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne, oraz Zarządzenie nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywanesą prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładachpracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego w Wykazie A, Dział III, pkt. 78,poz. 6 – szlifierz – krajacz metali tarczą ścierną.
Okres pracy na eksporcie w CSRS wykonywanej przez ubezpieczonego w charakterze szlifierza również jest pracą wykonywaną w szczególnych warunkach.
Z powyższego wynika, że ubezpieczonyA. S.udowodnił co najmniej 15 lat pracy wykonywanej w warunkach szczególnych określonej w§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, uprawniającej do emeryturyw niższym wieku, nawet nie biorąc pod uwagę okresów urlopów bezpłatnych i świadczenia rehabilitacyjnego w wymiarze 12 miesięcy.
Skoro ubezpieczony udowodnił co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i spełnia pozostałe warunki określone w art. 184w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to należało uznać, że nabył prawodo emerytury w niższym wieku poczynając od dnia 1 stycznia 2014r., tj. od miesiąca,w którym złożył wniosek o przyznanie świadczenia.
Apelację od tego wyroku wywiódł organ rentowy zarzucając naruszenie prawa materialnego tj.art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
W motywach środka odwoławczego skarżący eksponował okoliczność,że jak wynika z akt osobowych ubezpieczonego przez większość okresu zatrudnieniawHucie (...) S.A.ubezpieczony wykonywał pracę tokarza a nie pracę szlifierza. Także na eksporcie ubezpieczony pracował w charakterze tokarza.
Nie ma również uzasadnionych podstaw, aby odmówić wiary dokumentom znajdującym się w aktach osobowych ubezpieczonego wskazującym na jakich stanowiskach ubezpieczony był zatrudniony i przyjąć, że dokumentacja ta była przez szereg lat fałszowana.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja okazała się zasadna.
Stosownie do art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009r. nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1. okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganych w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz
2. okres składkowy i nieskładkowy o którym mowa w art. 27,
Emerytura o której mowa w ust. 1 przysługuje pod warunkiem nie przystąpieniado Otwartego Funduszu Emerytalnego.
Ubezpieczony ukończył 60 lat, na dzień 1stycznia 1999r. miał wymagany ogólnystaż emerytalny i nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do kwestii czy ubezpieczony posiada wymagany okres zatrudnienia w szczególnych warunkach albowiem od spełnienia tego warunku, stosownie do brzmienia art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUSw związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego (…) zależne jest nabycie emerytury po ukończeniu 60 roku życia.
Sąd I instancji uznał, że postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczonyw okresie od 1982r. do końca 1998r. w okresie zatrudnienia wHucie (...)wB.Zakładzie Produkcji (...)wS.wykonywał pracęw charakterze szlifierza, którą wymieniarozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzew Wykazie A, Dział III, poz. 78 – szlifowanielub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne, oraz Zarządzenie nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r.w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego w Wykazie A, Dział III, pkt. 78, poz. 6 – szlifierz – krajacz metalitarczą ścierną.
Swoje stanowisko w tym względzie Sąd I instancji oparł na zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadków uznając za prawdziwe twierdzenia, że pracodawcaw dokumentacji pracowniczej wskazywał stanowisko tokarz zamiast szlifierz, ponieważna stanowisku tokarza pracownik mógł otrzymać wyższą stawkę.
W szczególności Sąd I instancji uznał, że w dniu 13 listopada 1991r. ubezpieczony nie został przeniesiony na stanowisko szlifierza, bo na takim stanowisku już pracował.
Tymczasem, jak wynika z zamieszczonego w aktach osobowych wniosku Kierownika Wydziału Budowy Maszyn z dnia 12 listopada 1991r., ubezpieczony miał zostać od dnia następnego przeniesiony z tokarki lekkiej na szlifierkę, przy czym stawka osobistego zaszeregowania w okresie przyuczenia miała nie ulegać zmianie. Na taką zmianę wyraził zgodę zastępca dyrektoraHuty (...)zalecając, aby w okresie 1 tygodniapłacić ubezpieczonemu wg średniej wydziału a potem wg zasad podanych aneksemdo zarządzenia nr 6/08/88. Ubezpieczony wyraził zgodę na proponowane warunki, jak wynika z jego oświadczenia z dnia 13 listopada 1991r.
Wskazane dokumenty w powiązaniu z innymi dokumentami znajdującymisię w aktach osobowych ubezpieczonego, opisanymi zresztą przez Sąd I instancji, wykluczają możliwość uznania, że ubezpieczony w całym spornym okresie pracowałjako szlifierz.
Wszakże, jeśli ubezpieczony już faktycznie pracowałby jako szlifierz, i to jak przyjął Sąd I instancji od 1982r., przyuczanie go nie byłoby potrzebne.
Ponadto z zeznań świadkaT. M. (2)wynika, że w zasadzie nie było różnicw wynagrodzeniu miedzy szlifierzem a tokarzem (k. 37 akt sądowych).
Nadto zeznania świadków trudno uznać za precyzyjne. Świadkowie podkreślali,że widzieli ubezpieczonego jak pracował na szlifierkach, przy czym ich twierdzeniaco do tego kiedy ubezpieczony pracował jako szlifierz i na jakim oddziale różnią się a także nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji pracowniczej ubezpieczonego.
W ocenie Sądu Apelacyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie pozwalał zatem na ustalenie, że od 1982r. do końca 1998r.w okresie zatrudnienia wHucie (...)wB.Zakładzie(...)
(...)wS.ubezpieczony wykonywał pracę szlifierza, a tym samymnie legitymuje się wymaganym 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.
Należy bowiem zauważyć, że skoro emerytura w obniżonym wieku emerytalnym jest dla powszechnego systemu świadczeń emerytalnych instytucją wyjątkową, określającą szczególne uprawnienia uprzywilejowanego kręgu podmiotów, to wymaga ścisłej wykładnii pewnego ustalenia przesłanek warunkujących do niej prawo.
W postępowaniu sądowym nie jest zatem dopuszczalne oparcie się wyłączniena zeznaniach świadków, w sytuacji gdy z dokumentów wynikają okolicznościwręcz przeciwne.
Z przytoczonych względów Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.
/-/ SSA E. Kocurek-Grabowska /-/ SSA J. Pietrzak  /-/SSO del. A. Petri

Sędzia    Przewodniczący   Sędzia
MP