Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1058/15
Data wyroku: 2016-01-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ludmiła Tułaczko, Anna Zawadka, Agnieszka Ławryńczuk
Słowa kluczowe: Zniewaga, Groźba
Podstawa prawna: art. 190 § 1 kk, art. 216 § 1 kk

Sygn. akt VI Ka 1058/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Anna Zawadka (spr.)
Sędziowie:  SO Ludmiła Tułaczko
SR del. Agnieszka Ławryńczuk
protokolant: prot. sądowy - stażysta Łukasz Sierdziński
przy udziale prokuratora Gabriela Żuławskiego
po rozpoznaniu dnia 19 stycznia 2016 r.
sprawyM. P.s.M.iH.,ur. (...)wW.
oskarżonego o przestępstwa zart. 190 § 1 kk,art. 216 § 1 kk
R. Z.s.A.iM.,ur. (...)wR.
oskarżonego o przestępstwa zart. 190 § 1 kk,art. 216 § 1 kk,art. 217 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonegoR. Z.
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ wW.
z dnia 17 kwietnia 2015 r.    sygn. akt IV K 701/12
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi – Północ wW.do ponownego rozpoznania; zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. I.kwotę 516, 60 zł obejmującą wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu oskarżycielowi prywatnemu w instancji odwoławczej oraz podatek od towarów i usług.
SSO Ludmiła Tułaczko SSO Anna Zawadka SSR del. Agnieszka Ławryńczuk
Sygn. akt VI Ka 1058/15

UZASADNIENIE
M. P.iR. Z.zostali oskarżeni o to, że:

1
W dniu 19 maja 2012r. około godz. 19.30 przyul. (...)/K.groziliS. G., że go zabiją, przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że mogą zostać spełnione tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.

NadtoM. P.został oskarżony o to, że:

2
ZnieważyłS. G.w dniu 19.05.2012r. wW.w obecności jego żonyA. G., dwuletniego syna, siostryR. J., jej mężaM. J., a także kolegiJ. M.i jego narzeczonejA.

tj. o czyn zart. 216 § 1 k.k.
NadtoR. Z.został oskarżony o to, że:

3
ZnieważyłS. G.oraz naruszył jego nietykalność cielesną w dniu 19.05.2012r. wW.w obecności jego żonyA. G., dwuletniego syna, siostryR. J., jej mężaM. J., a także kolegiJ. M.i jego narzeczonejA.,

tj. o czyn zart. 216 § 1 k.k.w zb.zart. 217 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi -Północ wW.wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015 roku w sprawie o sygn. akt IV K 701/12 orzekł:

1
Mając za podstawę treść subsydiarnego aktu oskarżenia (pkt. I) oskarżonychM. P.orazR. Z.uznał za winnych tego, że w dniu 19 maja 2012r. przyul. (...)/K.wW.groziliS. G., że go zabiją, spowodują obrażenia ciała, przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że mogą zostać spełnione, tj. popełnienia czynu zart. 190 § 1 k.k.i wymierzyłM. P.karę grzywny w wysokości 30 (trzydziestu) stawek dziennych, przy przyjęciu wysokości jednej stawki dziennej na 20 (dwadzieścia) zł, aR. Z.karę 2 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności;

2
OskarżonegoM. P.uznał za winnego tego, że w dniu 19 maja 2012r. przyul. (...)/K.wW.znieważył publicznieS. G., używając słów wulgarnych, tj. popełnienia czynu zart. 216 § 1 k.k., przy czym na podstawieart. 216 § 3 k.k.odstąpił od wymierzenia kary, bowiem zniewagę wywołało wyzywające zachowanie pokrzywdzonego oraz pokrzywdzony odpowiedział na zniewagę, zniewagą wzajemną;

3
Mając za podstawę treść prywatnego aktu oskarżenia (pkt III), oskarżonegoR. Z.uznał za winnego tego, że w dniu 19 maja 2012r. przyul.(...)/K.wW.znieważył publicznieS. G., używając słów wulgarnych, tj. popełnienia czynu zart. 216 § 1 k.k., przy czym na podstawieart. 216 § 3 k.k.odstąpił od wymierzenia kary, bowiem zniewagę wywołało wyzywające zachowanie pokrzywdzonego oraz pokrzywdzony odpowiedział na zniewagę, zniewagą wzajemną;

4
Mając za podstawę treść prywatnego aktu oskarżenia (pkt III), oskarżonegoR. Z.uznaje za winnego tego, że w dniu 19 maja 2012r. przyul. (...)/K.wW.naruszył nietykalność cielesnąS. G.poprzez uderzenie w klatkę piersiową i odepchnięcie tj. popełnienia czynu zart. 217 § 1 k.k.i za to wymierzył mu karę miesiąca pozbawienia wolności;

5
Na podstawieart. 85 kkw zw. zart. 86 § 1 k.k.wymierzył oskarżonemuR. Z.karę łączną 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności;

6
Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. I.kwotę 1180,80 zł tytułem zwrotu kosztów wykonywania obowiązku pełnomocnika z urzędu.

Od powyższego wyroku apelacje wnieśli Prokurator i obrońca oskarżonegoR. Z..
Prokuratorzaskarżył powyższy wyrok w całości na korzyść oskarżonychM. P.orazR. Z.. Na podstawieart. 427 § 1 i 2 kpk,art. 439 § 1 pkt 1 kpkorazart. 438 pkt 2 i 3 kpkwyrokowi termu zarzucił:

I
Obrazę przepisuart. 439 § 1 pkt 1 kpk, polegającą na tym, że w wydaniu orzeczenia brał udział jako przewodniczący sędzia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ wW.R. M., polegający wyłączeniu z mocy prawa od udziału w sprawie na podstawieart. 40 § 1 pkt 7 kpk, albowiem ww. sędzia, jako referent sprawy o sygn. akt IV K 701/12 z oskarżenia prywatnegoS. G.przeciwkoM. P., oskarżonemu o czyn zart. 216 § 1 k.k., do której dołączono postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi –Północ wW.Wydział IV Karny z dnia 24 stycznia 2014r. o sygn. IV K 701/12 do wspólnego prowadzenia sprawę o sygn. VIII K 638/12 z oskarżenia prywatnegoS. G.przeciwkoR. Z.oskarżonemu o czyny zart. 216 § 1 k.k.,art. 217 § 1 k.k., oraz sprawę o sygn.VIIIK 539/13 z subsydiarnego aktu oskarżenia pełnomocnika pokrzywdzonegoS. G.przeciwkoM. P.orazR. Z., oskarżonym o czyn zart. 190 § 1 k.k., brał udział w wydaniu postanowienia z dnia 7 czerwca 2012r. o umorzeniu postępowania o sygn. IVK 701/12 przeciwkoM. P., oskarżonemu o czyn zart. 216 § 1 k.k., które następnie zostało uchylone postanowieniem Sądu Okręgowego WarszawaP.wW.VI Wydział Karny Odwoławczy z dnia 26 września 2013r. o sygn. VI Kz 648/13, przekazującym ww. sprawę celem merytorycznego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi-Północ wW.;

II
Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu przez Sąd I instancji, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie, iż oskarżeniM. P.orazR. Z.dopuścili się zarzuconego im w subsydiarnym akcie oskarżenia czynu zart. 190 §1 k.k.podczas gdy analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego;

III
Obrazę przepisów prawa karnego procesowego, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 5 § 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k.polegającą na dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, oraz wyciągnięcia z niego niewłaściwych wniosków- przede wszystkim poprzez niesłuszne przyznanie waloru wiarygodności zeznaniom pokrzywdzonegoS. G.w zakresie popełnienia na jego szkodę występku zart. 190 § 1 k.k., pomimo iż całokształt dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie wskazywał na nie dające się usunąć wątpliwości w zakresie sprawstwa przez oskarżonychM. P.orazR. Z.zarzucanego im w subsydiarnym akcie oskarżenia czynu, a które to wątpliwości należało rozstrzygnąć na korzyść oskarżonych;

IV
Obrazę przepisów prawa karnego procesowego, która miała wpływ na treść orzeczenia tj.art. 167 kpk,art. 410 kpk, polegającą na zaniechaniu uzyskania zeS.Kierowania Komendy Stołecznej Policji wW.informacji o przyczynach telefonicznego wezwania patrolu Policji przez pokrzywdzonegoS. G.w dniu 19 maja 2012r. oraz zaniechaniu uzyskania z Komendy Rejonowej PolicjiW.VI akt kontroli wewnętrznej, dotyczącej interwencji funkcjonariuszy Policji w dniu 19 maja 2012r. wW.przyul. (...)/K., gdy w sytuacji mylnego uznania przez Sąd, że przeprowadzone w postępowaniu dowody są wystarczające dla przypisania oskarżonymM. P.orazR. Z.sprawstwa występku zart. 190 §1 k.k., tym samym uznania , że materiał dowodowy jest pełny i nie nasuwa wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, zachodziła konieczność jego należytego uzupełnienia i zweryfikowania wersji zdarzeń przedstawionej przez pokrzywdzonegoS. G..

Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator na podstawieart. 437 § 1 i 2 kpkwnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoR. Z.zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonego zarzucając naruszenie:

a
Art. 413 § 2 pkt 2 kpkw zw. zart. 439 § 1 pkt 7 kpkpolegające na wymierzeniu kary pozbawienia wolności w sposób uniemożliwiający jego wykonanie, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną wart. 439 § 1 pkt 7 kpk, które to uchybienie spowodowało sprzeczność w treści wyroku uniemożliwiającą jego wykonanie poprzez wskazanie w wyroku w zakresie kary orzeczonej wobec oskarżonegoR. Z.dwóch rozbieżnych wymiarów kary to jest 2 miesięcy oraz trzech miesięcy pozbawienia wolności za czyn określony w pkt 1 orzeczenia,

b
Art. 5 § 1 i 2 kpk,art. 7 kpkorazart. 410 kpkpolegające na dopuszczeniu się błędu w ustaleniach stanu faktycznego poprzez dowolne przyjęcie, żeR. Z.dopuścił się przypisanych jemu przestępstw, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodów, z uwzględnieniem zasady domniemania niewinności i prowadzi do wniosku o braku podstaw do uznania oskarżonego za winnego popełnienia czynów opisanych w wyroku.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonegoR. Z.wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku celem ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Bezspornym jest, iż w realiach niniejszej sprawy doszło do popełnienia dwóch uchybień o randze bezwzględnych przyczyn odwoławczych określonych wart. 439 § 1 pkt 1 i 7 k.p.k.Sąd Okręgowy podziela stanowisko prokuratora, iż sędzia, który brał udział w wydaniu postanowienia o umorzeniu postępowania, następnie uchylonego, jest wyłączony od orzekania w sprawie na podstawieart. 40 § 1 pkt 7 k.p.k.Udział tego sędziego w wydaniu zaskarżonego wyroku sprawia, że zaszła sytuacja określona wart. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.(por. postanowienie SA w Warszawie z dnia 28.06.2012r. II AKa 181/12). W sprawie niniejszej wystąpiła więc bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w 439§ 1 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 40 § 1 pkt 7 k.p.k., co powoduje, że zaskarżony wyrok bez względu na granice zaskarżenia i podniesione zarzuty oraz niezależnie od wpływu uchybienia na treść orzeczenia musiał zostać uchylony.
Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013r. sygn. akt IV K 701/12 Sąd umorzył postępowanie karne przeciwkoM. P.oskarżonemu o czyn zart. 216 § 1 k.k.(zarzucony wpkt 2 )na podstawieart. 491 § 1 kpk. Na skutek zażalenia wniesionego przez oskarżyciela prywatnegoS. G., Sąd Okręgowy Warszawa –Praga w Warszawie postanowieniem z dnia 26 września 2013r. sygn. akt VI Kz 648/13 uchylił postanowienie o umorzeniu postępowania i przekazał sprawę celem merytorycznego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi –Północ wW..
Następnie w toku dalszego postępowania połączono do wspólnego rozpoznania sprawę o sygn. VIII K 638/12 z oskarżenia prywatnegoS. G.przeciwkoR. Z.oskarżonemu o czyn zart. 216 § 1 k.k.iart. 217 § 1 k.k.oraz sprawę sygn. akt VIII K 539/13 z subsydiarnego aktu oskarżenia pełnomocnika pokrzywdzonegoS. G.przeciwkoM. P.orazR. Z.oskarżonym o czyn zart. 190 § 1 k.k.Zdaniem Sądu za łącznym rozpoznaniem tych trzech spraw przemawiała tożsamość czasu i miejsca popełnienia zarzucanych oskarżonym czynów, wzajemne powiązanie zarzutów oraz tożsamość uczestników postępowania tj. oskarżonych i pokrzywdzonego. Następnie sprawa została skierowana na rozprawę główną i rozpoznana. Zapadł zaskarżony wyrok.
Postanowienie z dnia 7 czerwca 2013 r. o umorzeniu postępowania oraz zaskarżony wyrok wydał Sąd Rejonowy obsadzony w obu wypadkach przez Sędziego Radosława Mykę. Orzekanie przez tego sędziego dnia 7 czerwca 2013. i udział w wydaniu postanowienia o umorzeniu postępowania, które to postanowienie zostało następnie uchylone, wyłączało go od orzekania w tej sprawie na podstawieart. 40 § 1 pkt 7 k.p.k., a udział tego samego sędziego w wydaniu zaskarżonego obecnie wyroku sprawia, że zaszła sytuacja określona wart. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., bowiem w wydaniu orzeczenia brała udział osoba podlegająca wyłączeniu na podstawieart. 40 k.p.k.Ten sam sędzia brał bowiem uprzednio udział w wydaniu uchylonego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie z przyczyn formalnoprocesowych.
Nadal aktualne pozostaje orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1988 r. (II KR 36/88 OSNKW 1988/7-8 poz. 58) odnoszące się do omawianej kwestii i stanowiące, że "Zgodnie zart. 30 pkt 7 k.p.k., udział sędziego w wydaniu każdego orzeczenia, które zostało następnie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, powoduje wyłączenie go od udziału w sprawie w razie jej ponownego rozpoznania, i to niezależnie od przyczyn, jakie legły u podstaw uprzednio wydanego orzeczenia". Z uzasadnienia tego wyroku wynika jednoznacznie, że "oczywiste jest, co już niejednokrotnie podkreślał Sąd Najwyższy, że takie skutki będą rodziły wszystkie sytuacje, gdy sędzia wypowiadał się merytorycznie w sprawie w zakresie winy, lecz także niewątpliwe jest, że takie same skutki rodzić musi udział w wydaniu orzeczenia o umorzeniu postępowania-na skutek stwierdzenia ujemnych lub braku dodatnich przesłanek procesowych, gdyż po prostu powołany przepis nie wprowadza żadnych w tym zakresie ograniczeń".
Z wyżej wskazanych przyczyn zaskarżony wyrok musiał zostać uchylony i sprawa przekazana Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sądowi Odwoławczemu znane są odmienne poglądy doktryny odnoszące się do ponownego rozpoznania kwestii incydentalnej, co do której sędzia uczestniczący w wydaniu zaskarżonego postanowienia podlega wyłączeniu. Według poglądów niektórych przedstawicieli doktryny w wypadku gdy postanowienie dotyczące kwestii incydentalnej zostało uchylone, a sprawa przekazana do merytorycznego rozpoznania, nie ma przeszkód, aby orzekał sędzia, który został wyznaczony do jej rozpoznania. Z poglądem tym jednak Sąd Odwoławczy nie może się zgodzić, albowiem przepisart. 40 § 1 pkt 7 k.p.k.nie wprowadza żadnych ograniczeń co do rodzaju orzeczenia, które zostało uchylone. Należy więc uznać, iż udział w wydaniu orzeczenia o umorzeniu postępowania- na skutek nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżyciela prywatnego na posiedzenie pojednawcze, co jest traktowane jako odstąpienie od oskarżenia- powoduje, iż sędzia biorący udział w wydaniu uchylonego postanowienia podlega wyłączeniu z mocy prawa od udziału w sprawie.
Podzielić należy stanowisko obrońcy oskarżonegoR. Z., że wyrok w zaskarżonej części zapadł z rażącym naruszeniem prawa wskazanym w zarzucie z pkt 1 apelacji. Jak wynika z treści zaskarżonego wyroku (w pkt 1), Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemuR. Z.za popełnienie przestępstwa zart. 190 § 1 k.k.karę2 (trzech)miesięcy pozbawienia wolności.
Zapis powyższy wykazuje, że zaskarżone orzeczenie zostało zredagowane sprzecznie z wymaganiemart. 413 § 2 pkt 2 k.p.k., gdyż nie pozwala w sposób jasny i zrozumiały odczytać "rozstrzygnięcia, co do kary" - w odniesieniu do wysokości orzeczonej kary pozbawienia wolności w pkt 1 wyroku. Zasadnie podniósł skarżący, że tak zredagowane orzeczenie o karze pozbawienia wolności nie pozwala stwierdzić, w jakim wymiarze rzeczywiście ją orzeczono. Wewnętrzna sprzeczność wyroku, polegająca na odmiennym określeniu cyfrą ("2") niż słownie ("trzech") ilości miesięcy pozbawienia wolności, uniemożliwia jego wykonanie, tym samym powodując uchybienie stanowiące tzw. bezwzględną podstawę odwoławczą, przewidzianą wart. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.Należy podkreślić, że uchybienie to, jako dotyczące merytorycznej treści wyroku, nie jest możliwe do usunięcia w trybieart. 13 § 1 k.k.w., ani skorygowania w trybieart. 105 § 1 k.p.k.(por. np. wyrok SN z 21 października 2008 r., IV KK 316/08, wyrok SN z 15.04.2015r. III KK 85/15, wyrok SN z 03.06.2015r. III KK 79/15).
Stwierdzenie wystąpienia dwóch bezwzględnych podstaw odwoławczych skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Wyrok Sądu Odwoławczego nie przesądza o treści przyszłego rozstrzygnięcia, a omówione wyżej powody uchylenia zaskarżonego wyroku zwalniają od dalszej merytorycznej oceny środków odwoławczych, albowiem ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów podniesionych w obu apelacjach jest obecnie przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze Sąd Odwoławczy orzekł, jak w części dyspozytywnej wyroku.
SSO Anna Zawadka SSO Ludmiła Tułaczko SSR del. Agnieszka Ławryńczuk