Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 693/14
Data wyroku: 2016-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Grzybek
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc

Sygn. akt I C 693/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący : SSO Beata Grzybek
Protokolant : sekr. sąd. Dagmara Napieraj
po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016 r. w Olsztynie

sprawy z powództwaM. J.,R. J.,P. J.,Ł. J.,D. J.,
przeciwko(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą w(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wŁ.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanych(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą w(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wŁ.solidarnie na rzecz powodówM. J.,R. J.,P. J.,Ł. J.,D. J.kwoty po 50.000 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) na rzecz każdego z nich z ustawowymi odsetkami od dnia 11 lutego 2014 r. do dnia zapłaty;

II
w pozostałej części powództwo oddala,

III
koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi,

IV
nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wO.kwoty: od pozwanych(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą w(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wŁ.solidarnie kwotę 12.500 zł tytułem brakującej części opłaty od pozwu i kwotę 1.244,14 zł tytułem brakującej części na poczet wydatków, zaś od powodówM. J.,R. J.,P. J.,D. J.od każdego z nich kwoty po 1.549,30 zł, zaś odŁ. J.kwotę 649,30 zł, z zasądzonego na ich rzecz roszczenia, tytułem brakującej części kosztów sądowych.

Sygn. akt: I C 693/14

UZASADNIENIE
PowodowieM. J.,R. J.,P. J.,Ł. J.iD. J.wnieśli o zasądzenie od pozwanego(...) SAz/s wW.oraz(...) SAz/s wŁ.solidarnie na rzecz każdego z nich zadośćuczynienia w kwotach po 80.000 zł na rzecz każdego z nich na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.za naruszenie dobra osobistego jakim jest prawo do niezakłóconego życia rodzinnego oraz za zerwanie więzi rodzinnych, wywołane tragiczną śmiercią ich matkiE. J., na skutek wypadku z dnia 24 listopada 2000r.
W uzasadnieniu powodowie wskazali, że w dniu 24 listopada 2000r. doszło do wypadku drogowego, wskutek którego śmierć poniosła ich matkaE. J.. Zasady bezpieczeństwa ruchu drogowego naruszyli obaj uczestnicy ruchu drogowego: kierowca pojazdu, którym podróżowałaE. J., jak i pojazd drugiego sprawcy.
Pozwany ubezpieczyciel sprawcy szkody(...) S.A.wŁ.decyzjami z dnia 24 sierpnia 2006 r. i 10 lutego 2014 r. przyznał powodom kwoty po 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia i po 15.000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, pomniejszając o 50% ze względu na współwinę drugiego uczestnika zdarzenia. Drugi ubezpieczyciel(...) SAna podstawie decyzji z dnia 21 lutego 2006 r., 16 czerwca 2006 r. i 28 listopada 2014 r. wypłacił powodom po 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia i po 15.000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej. Wypłacił nadto kwotę 3.000 zł tytułem zwrotu kosztów pochówku.
Pomimo upływu czasu powodowie nadal odczuwają stratę matki. Pomagała im w lekcjach, doradzała w ważnych sprawach. Mieszkali razem i spędzali wspólnie każdą wolną chwilę. Matka zmarła kiedy mieli 5-10 lat. Wychowywali się w poczuciu osamotnienia. Wprawdzie opiekowała się nimi babcia, ale nie była ona w stanie zastąpić im matki, nie potrafiła dać im poczucia bezpieczeństwa i ciepła. Powodowie zażądali nadto zasądzenie odsetek ustawowych od kwot głównych od dnia 11 lutego 2015r., tj. od dnia następnego po wydaniu przez pozwaną decyzji ustalającej wysokości świadczenia.
Pozwany(...) S.A.wW.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od każdego z powodów kosztów procesu według norm przepisanych (k-118- 121). W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany przyznał, iż ponosi współodpowiedzialność za skutki zdarzenia z dnia 24 listopada 2000r. Podniósł, że żądane przez powodów kwoty są wygórowane, zważywszy na okres, jaki upłynął od śmierci poszkodowanego w wypadku drogowym matki powodów – 16 lat. Pozwany wskazał też, że krzywda wyrządzona śmierciąE. J.uległa złagodzeniu wraz z upływem czasu, powodowie prowadzą normalne ustabilizowane życie. Rozmiar krzywdy w obecnym stanie nie uzasadnia przyznania powodom zadośćuczynienia ponad to, które zostało dotychczas wypłacone przez pozwanego.
Pozwany(...) S.A.wŁ.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od powodów kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew podniósł, tak jak pozwany(...) S.A.wW., że żądane przez powodów kwoty są wygórowane, zważywszy na okres 16 lat, jaki upłynął od śmierci poszkodowanego w wypadku drogowym krewnego powodów. Pozwany wskazał też, że krzywda wyrządzona śmiercią matki uległa złagodzeniu wraz z upływem czasu, powodowie prowadzą normalne ustabilizowane życie. Rozmiar krzywdy w obecnym stanie nie uzasadnia przyznania powodom zadośćuczynienia ponad to, które zostało dotychczas wypłacone przez pozwanego. Wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej oraz dokumentów i fotografii z akt(...)Sądu Rejonowego wS., na okoliczność zapięcia pasów bezpieczeństwa przez pozwanąE. J.i przyczynienie się poszkodowanego do szkody w wysokości 50 %. ( k. 285-288)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 24 listopada 2000r. na drodzeW.–O. G..C., woj.(...), kierujący pojazdem markiS.nr rej. (...)J. P.naruszył nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że nie zastosował bezpiecznej odległości od poprzedzającego go samochodu osobowego markiF. (...).nr rej. (...), kierowanego przezA. G., a następnie rozpoczął manewr wyprzedzania z bliskiej odległości od tego pojazdu, co nie pozwoliło na bezpieczne zjechanie na lewy pas jezdni, w następstwie czego doprowadził do zdarzenia obu pojazdów wskutek czego, jadąca jako pasażer pojazduF. (...).E. J.doznała ciężkich obrażeń ciała w postaci: stłuczenia mózgu i wtórnej doń martwicy rozpływnej ośrodkowego układu nerwowego i innych, w następstwie których 13 grudnia 2000r. zmarła. Także drugi uczestnik ruchuA. G.nieumyślnie naruszył nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że zjechał częściowo na lewy pas jezdni, tuż przed jadącym zanim samochodem osobowym markiS.nr rej. (...), kierowanym przezJ. P., który rozpoczął manewr wyprzedania, doprowadzając w ten sposób do zderzenie pojazdów wskutek czego jadąca jako pasażerkaE. J.doznała ciężkich obrażeń ciała w postaci: stłuczenia mózgu i wtórnej doń martwicy rozpływnej ośrodkowego układu nerwowego i innych, w następstwie których 13 grudnia 2000r. zmarła. Obaj współsprawcy zostali skazani prawomocnym wyrokiem z dnia 10 lipca 2001r. Sądu Rejonowego wS.w sprawie(...)na karę 1 roku i 6 miesięcy z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat. Sprawcy wypadku posiadali ubezpieczenie obowiązkowe posiadaczy pojazdów mechanicznych od odpowiedzialności cywilnej u pozwanych.
Z analizy akt sprawy, biegły z zakresu medycyny sądowej stwierdził, iż brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia, czyE. J.w trakcie jazdy miała zapięte pasy bezpieczeństwa. Zauważył, że gdyby nie była zapięta pasami, to jako siedząca z przodu, wypadłaby przez przednią szybę, a to nie miało miejsca, nadto brak śladów od pasów uzasadnił faktem, że było to zimą, a tym samym odzież jaką miała na sobie, mogła spowodować mniejsze powierzchowne obrażenia. Niezależnie od tego biegły wskazał, że nie zawsze takie ślady po pasach powstają.

    (dowód:kopia odpisu wyroku Sądu Rejonowego wS.w sprawie(...)k. 22-23, akta karne j.w., akt zgonu k. 24, opinia biegłego z zakresu medycyny sądowej k. 358- 361, k. 438-439, zeznania świadkaJ. P.k. 394).
Powodowie byli dziećmiE. J.. W chwili śmierciE. J.miała 29 lat. Była zamężna i miała 6 dzieci, lecz mieszkała wraz z rodziną (mężem i dziećmi ) ze swymi rodzicami i rodzeństwem w domu rodzinnym. W chwili śmierci matkiM.miał 5 lat,R.6 lat,P.8 lat,Ł.9 lat, zaśD.10 lat.E. J.nie pracowała zawodowo, zajmowała się domem i dziećmi. Pomagała starszym synom w lekcjach, bawiła się z nimi, opiekowała nimi. Spędzali wspólnie każdą wolną chwilę. Dopiero dwa miesiące przed śmierciąE. J.przeniosła się z rodzina do innego domu.
Ojciec dzieci nie podjął się ich wychowania. Po czterech latach zmarł.
Opiekę nad powodami przejęła babcia. Nie potrafiła jednak dać chłopcom ciepła i serdeczności.
Obecnie powodowie są obecnie pełnoletni, nadal jednak odczuwają brak matki. Cechy osobowości tj. niepewność, wątpliwość, obawy o przyszłością, poczucie osamotnienia, chwiejne poczucie własnej wartości mogą być uwarunkowane utratą matki w okresie dzieciństwa. Matka była osobą ważną i bliską dla powodów. Konfliktowa atmosfera w domu po śmierci matki nie sprzyjała przeżywaniu żałoby.
(dowód: zeznania świadków:L. S.k- 323v,A. G.k- 322-323,A. P.k. 324, zeznania powodów k. 331-333, akty stanu cywilnego k. 61-64, opinie psychologiczne k.445-462 )
Powodowie zgłosili szkodę osobową ubezpieczycielom, którzy nie kwestionowali swojej odpowiedzialności za skutki wypadku co do zasady.
Pozwany ubezpieczyciel sprawcy szkody(...) S.A.wŁ.decyzjami z dnia 24 sierpnia 2006 r. i 10 lutego 2014 r. przyznał powodom kwoty po 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia i po 15.000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, pomniejszając o 50% ze względu na współwinę drugiego uczestnika zdarzenia.
Drugi ubezpieczyciel(...) SAna podstawie decyzji z dnia 21 lutego 2006 r., 16 czerwca 2006 r. i 28 listopada 2014 r. wypłacił powodom po 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia i po 15.000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej. Wypłacił nadto kwotę 3.000 zł tytułem zwrotu kosztów pochówku.
(dowód : korespondencja k. 25- 58, akta szkody k. 130- 282)
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumenty, których prawdziwości nie kwestionowały strony, oraz zeznania świadków i zeznania stron. Dowody te tworzą jedną logiczną całość, wzajemnie sobą korespondując. Sąd dał wiarę opiniom biegłym , które to opinie odpowiadają na tezy postawione przez Sąd. Są fachowe, jasne i spójne. Strony miały możliwość złożenia zarzutów do opinii , zaś biegli na te zarzuty odpowiedzieli.

Sąd zważył, co następuje:
W świetle ustalonych okoliczności faktycznych sprawy powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie.
W niniejszym postępowaniu powodowie domagali się zadośćuczynienia w wysokości po 80.000 zł na rzecz każdego z powodów za doznaną krzywdę powstałą w następstwie śmierci ich matkiE. J..
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy na podstawie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych ubezpieczyciele odpowiadają za naruszenie dóbr osobistych osoby trzeciej powstałe w wyniku wypadku komunikacyjnego, w którym poniosła śmierć osoba najbliższa.
Wstępnie stwierdzić należy, że niesporne było w sprawie, iż sprawcy zdarzenia zostali skazani za popełnione przestępstwo oraz i to, że posiadacze pojazdu, którym kierowali sprawcy wypadku, korzystali z ochrony ubezpieczeniowej w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, na podstawie zawartej umowy z pozwanym.
W wyniku zdarzenia matka powodów w wyniku obrażeń odniesionych w wypadku - zmarła.
Podstawą prawną odpowiedzialności pozwanych zakładów sąart. 448 Kodeksu cywilnegow zw. zart. 24 Kci art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22-05-2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych … (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.), albowiem sprawcy wypadku ubezpieczeni byli w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu w pozwanychZakładach (...).
Na skutek śmierci matki powodów doszło do zerwania łączących ich więzi rodzinnych, stanowiących dobro osobiste podlegające ochronie prawnej, do rozważenia pozostawał stopień wywołanej tym krzywdy w kontekście wysokości należnego im zadośćuczynienia.
Przechodząc do oceny wysokości należnego powodom zadośćuczynienia, dostrzec natomiast należy, że zarówno z zeznań świadków, samych powodów wynika, że stopień doznanej przez powodów krzywdy wynikłej ze śmierci matki był znaczny. Zerwaniu uległa bowiem silna więź łącząca rodziców z dzieckiem, na dodatek w tragicznych okolicznościach, wskutek wypadku samochodowego. Przeżycia towarzyszące śmierci matki , aczkolwiek typowe i nie wywołujące trwałych uszczerbków na zdrowiu psychicznym, są odczuwane przez powodów do dzisiaj, przy czym ujawniane przez nich reakcje mają charakter indywidualny – pustka i smutek po śmierci matki , z którym łączyła powódkę wyjątkowo silna więź, a to z racji tego, że powodowie byli w chwili śmierci matki małymi dziećmi, wymagającymi szczególnej bliskości, miłości, opieki. Podkreślić należy, że powodowie w dacie zdarzenia mieli 5-10 lat. Byli jeszcze dziećmi wymagającymi uwagi i opieki rodziców. Potwierdzeniem, jak wielkie cierpienie i ból towarzyszyło powodom na skutek śmierci matki wskazują obecnie cechy ich osobowości wykazane przez biegłego psychologa.
Mając na uwadze, że celem zadośćuczynienia jest kompensacja doznanej krzywdy, czyli „złagodzenie cierpienia wywołanego śmiercią osoby bliskiej oraz pomoc osobie pokrzywdzonej w dostosowaniu się do zmienionej w związku z tym rzeczywistości”, natomiast na sam „rozmiar krzywdy mają przede wszystkim wpływ: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego z zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem tego odejścia (np. nerwicy, depresji), roli w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego”, przy czym „każdy przypadek powinien być indywidualizowany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy.” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r., III CSK 279/10), w opisanych wyżej realiach niniejszej sprawy zasadnym byłoby określenie zadośćuczynienia na poziomie kwoty 70 000 zł . Przy ustalaniu tej kwoty istotne było także i to, że zdarzenie miało miejsce w 2000 r. a więc 16 lat temu. Tym samym krzywda z oczywistych powodów, z uwagi na tak znaczny upływ czasu, zmniejszyła się.
Sąd zasądził na rzecz każdego z powodów kwotę po 50.000 zł solidarnie od każdego z pozwanych przyjmując , że kwotę po 20.000 zł z tytułu zadośćuczynienia powodowie już otrzymali. Jednocześnie podkreślić należy, że pozwany nie wykazał, aby po stronieE. J.wystąpiła okoliczność uzasadniająca przyjęcie przyczynienie się jej do skutków wypadku. Biegły z zakresu medycyny sądowej tej okoliczności nie przyznał.
Reasumując, zdaniem Sądu, ustalona w powyższy sposób kwota zadośćuczynienia powinna zrekompensować negatywne przeżycia związane z utratą matki, a uwzględniając standard życiowy powodów przed i po wypadku, nie prowadzi jednocześnie do bezpodstawnego ich wzbogacenia.
O odsetkach za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia orzeczono w zgodzie zart. 481 § 1 i 2 Kc.tj., od dnia 11 lutego 2015r., czyli od dnia następnego po wydaniu przez pozwaną decyzji ustalającej wysokości świadczenia. Domaganie się więc w tej sytuacji odsetek od dnia wskazanego w pozwie, jest jak najbardziej zgodne powyżej powołanym przepisem.
Na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd nakazał ściągnąć brakujące wydatki sądowe ( opłaty od pozwu i wydatki na biegłych w części nie opłaconej) od stron.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c.znosząc te wzajemnie.