Sąd Okręgowy w Białymstoku
VIII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ka 98/15
Data wyroku: 2015-03-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesław Oksiuta –, Dorota Niewińska, Ryszard Milewski
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 437§1 kpk

Sygn. akt VIII Ka 98/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 marca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący- Sędzia SO Ryszard Milewski
Sędziowie: SO Wiesław Oksiuta – spr.
SO Dorota Niewińska
Protokolant Aneta Chardziejko
przy udziale prokuratora Jerzego Duńca
po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r.
sprawyZ. Z.oskarżonego o czyn zart. 286§1 i 3 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku
z dnia 4 grudnia 2014 r. (sygn. akt III K 443/14):

I
Zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że uznaje oskarżonego za winnego tego, że w nieustalonym dniu, w okresie od 12 czerwca 2011 roku do 4 lutego 2014 roku w miejscowościM., Gm.G., rejonu(...), dokonał kradzieży energii elektrycznej na szkodę(...) S.A.z siedzibą wL., w ten sposób, że podłączył przewód obejściowy z bezpiecznika przeliczeniowego do puszki obejściowej dokonując tym samym poboru, poza układem pomiarowym licznika, energii elektrycznej o wartości nie mniejszej niż 0,25 zł., przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi tj. popełnienia przestępstwa zart. 278§5 k.k.w zw. zart. 278§1 k.k.w zw. zart. 278§3 k.k.

II
W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy.

III
Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. I.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy), w tym kwotę 96,60 (dziewięćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt groszy) jako 23 % stawkę podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

IV
Zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

UZASADNIENIE
Z. Z.został oskarżony o to, że w okresie od 12 czerwca 2011 roku do 4 lutego 2014 roku w miejscowościM., gm.G., rejonu(...), działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem(...) S.A.z siedzibą wL., w ten sposób, że pomimo posiadania aktualnej umowy sprzedaży energii elektrycznej nr(...)z dnia 2 października 2000 roku podłączył przewód obejściowy z bezpiecznika przeliczeniowego do puszki obejściowej dokonując tym samym poboru energii elektrycznej poza układem pomiarowym licznika, czym wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do rzeczywistej ilości zużytej energii elektrycznej w wyniku czego doprowadził wymienionego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci energii elektrycznej o wartości nie mniejszej niż 0,25 zł. na szkodę(...) S.A.z siedzibą wL., tj. o przestępstwo zart. 286 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 4 grudnia 2014 r w sprawie III K 443/14 oskarżonegoZ. Z.uznał za winnego tego, że: w nieustalonym dniu, w okresie od 12 czerwca 2011 roku do 4 lutego 2014 roku w miejscowościM., Gm.G., rejonu(...), działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem(...) S.A.z siedzibą wL., w ten sposób, że pomimo posiadania aktualnej umowy sprzedaży energii elektrycznej nr(...)z dnia 2 października 2000 roku podłączył przewód obejściowy z bezpiecznika przeliczeniowego do puszki obejściowej dokonując tym samym poboru energii elektrycznej poza układem pomiarowym licznika, czym wprowadził pokrzywdzonego w błąd co do rzeczywistej ilości zużytej energii elektrycznej w wyniku czego doprowadził wymienionego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci energii elektrycznej o wartości nie mniejszej niż 0,25 zł. na szkodę(...) S.A.z siedzibą wL., przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi tj. przestępstwa zart. 286 § 1 i 3 k.k.i:
Na mocyart. 66 § 1 i 2 k.k.,art. 67 § 1 i 3 k.k.warunkowo umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego na okres próby wynoszący 1 (jeden) rok i zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody w całości poprzez zapłacenie na rzecz pokrzywdzonego(...) S.A.z siedzibą wL.,L.ul. (...)kwoty 0,25 zł (dwadzieścia pięć groszy).
Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. I.tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu kwotę 531,36 (pięćset trzydzieści jeden 36/100) złotych, w tym kwotę 99,36 (dziewięćdziesiąt dziewięć 36/100) złotych tytułem podatku VAT.
Zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych
Powyższy wyrok na mocyart. 425 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 444 k.p.k.zaskarżył w całości obrońca oskarżonego i na podstawieart. 427 § 1 i 2 k.p.k,art. 438 pkt. 1 i 3 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił:
1/. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 286 § l k.k.poprzez jego błędne zastosowanie i uznanieZ. Z.za winnego oszustwa na szkodę(...) S.A., podczas gdy opis czynu zarzucanego oskarżonemu wskazuje, iż stanowi on występek kradzieży energii elektrycznej penalizowanyart. 278 § 5 k.k.;
2/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść a polegający na błędnym uznaniu, że stopień społecznej szkodliwości czynu zarzucanegoZ. Z.nie był znaczny, a przez to uzasadnionym było warunkowe umorzenie postępowania, podczas gdy minimalna szkoda wyrządzona dobru prawnemu (25 groszy) wskazuje, że całość rozpoznawanego zdarzenia winna być umorzona z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu, tj. na zasadzieart. 17 § l pkt. 3 k.p.k.;
Powołując się na powyższe wniósł o:
- zmianę skarżonego wyroku i uniewinnienieZ. Z.od popełnienia zarzucanego mu czynu:
ewentualnie
-zmianę zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawieart. 17 § 1 pkt 3 kpk.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja obrońcy oskarżonego jest zasadna w takim zakresie, w jakim doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zmianę opisu czynu, jego kwalifikacji prawnej. W pozostałym zakresie na uwzględnienie nie zasługiwała.
Na wstępie stwierdzić należy, że sądowa ocena dowodów i poczynione na jej podstawie ustalenia faktyczne nie wykraczają poza granice swobodnej oceny dowodów i pozostają pod ochronąart. 7 k.p.k.
Prawidłowe ustaleniastrictefaktyczne nie przełożyły się na właściwą prawno-karną ocenę czynu. Sąd I instancji uznając, iż zarzucany oskarżonemu czyn należy zakwalifikować zart. 286§1 k.k., odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 1 września 2010 r. (IV KK 73/10), błędnie je interpretując.
Zgodnie z treścią w/w postanowienia oszustwem zart. 286§1 k.k.jest wprowadzenie – w razie istnienia umowy sprzedaży energii, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej – w błąd sprzedawcy przez odbiorcę, poprzez zakłócenie pracy układu pomiarowo-rozliczeniowego i zaniżenie w ten sposób ilości dostarczanej energii (powodujące wystawienie faktury na niższą ilość energii od faktycznie pobranej). Kradzieżą energii w rozumieniuart. 278§5 k.k.w zw. zart. 278§1 k.k., jest natomiast „wyjęcie” jej spod władztwa pokrzywdzonego wbrew jego woli, tj. z całkowitym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego.
W realiach niniejszej sprawy „pobór” energii polegał na podłączeniu przewodu obejściowego z bezpiecznika przeliczeniowego do puszki obejściowej, a tym samym na dokonaniu poboru, poza układem pomiarowym licznika. W tej sytuacji mamy do czynienia z kradzieżą energii w rozumieniuart. 278§5 k.k.w zw. zart. 278§1 k.k.. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2014 roku VKK 340/13). Konsekwencją tego była zmiana opisu czynu, jego kwalifikacji prawnej i przyjęciu, że stanowi on wypadek mniejszej wagi, o którym mowa wart. 278§3 k.k..
Nie ulega wątpliwości, że celem działania oskarżonegoZ. Z.była kradzież energii elektrycznej. Chociaż oskarżony nie przyznał się do popełnienia przypisanego czynu, to dowody z zeznań świadkówF. P.iS. C.wskazują, iż oskarżony miał świadomość odnośnie istnienia nielegalnego przyłącza, a z uwagi na to, że tylko on zamieszkuje w tym domu, więc nikt nie miał powodu, ani możliwości by takie przyłącze wykonać.
Niezależnie od tego należy wskazać, że z punktu widzenia odpowiedzialności karnej w zakresie przypisanego oskarżonemu czynu nie ma znaczenia, kto dokonał „nielegalnego podłączenia”. Istota przestępstwa kradzieży energii elektrycznej polega na korzystaniu z tej energii z pominięciem przyjmowanego w stosunkach danego rodzaju sposobu uzyskania lub korzystania z energii. Techniczne sposoby uzyskania dostępu do źródła energii poprzedzające korzystanie z niej nie należą do znamion tego występku, a zatem brak osobistych czynności technicznych w celu uzyskania owego bezprawnego dostępu nie może powodować depenalizacji w tym zakresie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2012 r., IV KK 167/12, LEX nr 1226728).
Powyższe rozstrzygnięcie,notabenepostulowane przez obrońcę oskarżonego, nie narusza zasadyreformationis in peiuswyrażonej wart. 434§1 k.p.k.. Przypisane oskarżonemu zachowanie polegające na „nielegalnym poborze energii elektrycznej” w analizowanym stanie faktycznym jest równoznaczne ze znamieniem „kradzieży energii” w rozumieniuart. 278§5 k.k.
W związku z tym Sąd Okręgowy zmienił opis czynu i kwalifikację prawną. Natomiast wbrew zarzutowi skarżącego nie podzielił stanowiska w zakresie uznania, że stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu był znikomy, a konsekwencją czego byłoby umorzenie postępowania w trybieart. 17 § 1 pkt 3 kpk.
Zgodnie z treściąart. 1 § 2 k.k.nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. Jak słusznie podnosi się w literaturze o znikomym stopniu społecznej szkodliwości można mówić wówczas, gdy ujemna zawartość czynu jest atypowo niska(porównaj A. Zoll, Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-116 k.k., Zakamycze, 2004, wyd. II., s. 20).
Aby można było dokonać prawidłowej oceny ujemnej zawartości konkretnego jednostkowego czynu niezbędnym jest odniesienie się do jej elementów składowych. I tak zgodnie zart. 115§2 k.k.przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.
O znikomości społecznej szkodliwości czynu mówić można wtedy, gdy ujemny ładunek oceniony w oparciu o wyżej wymienione elementy strony podmiotowej i przedmiotowej jest subminimalny. Podstawowe elementy strony przedmiotowej czynu, to przede wszystkim rodzaj dobra, w które godzi przestępstwo, charakter i rozmiar szkody wyrządzonej czynem, a także sposób działania sprawcy. Elementy strony podmiotowej to rodzaj i stopień winy, zamiar, pobudki, motywy i cele działania sprawcy, a zatem są to okoliczności, które znamionują stosunek sprawcy do czynu, a tylko w szczególnych sytuacjach te, które dotyczą sprawcy, jak wiek, stan zdrowia, sytuacja rodzinna i majątkowa, wykształcenie, zawód itp.(porównaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1998 r. sygn. akt V KKN 39/97, Prok. i Pr. 1998/6/1, lex 33225).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy wziął pod uwagę wszystkie istotne z punktu widzenia treściart. 115§2 k.k.elementy, zasadnie uznając, iż ujemna zawartość czynuZ. Z.nie jest tak niska, że osiąga poziom znikomego stopnia społecznej szkodliwości.
Niekwestionowanym jest bowiem, że zachowanie oskarżonego wkroczyło w obszar zakreślony w przepisieart. 278 § 1 k.k.Oskarżony w nieustalonym dniu, w okresie od 12 czerwca 2011 roku do 4 lutego 2014 roku dokonał kradzieży energii elektrycznej. Działanie oskarżonego było rozciągnięte w czasie i cechowało się zamiarem bezpośrednim. Zachowanie oskarżonego polegające na wykonaniu obwodu w celu poprowadzenia energii elektrycznej poza licznikiem było karygodne, także w odniesieniu do innych mieszkańców wsi(...), którzy w sposób prawidłowy wywiązywali się z obowiązku wobec(...) S.A.z siedzibą wL.. Tej oceny, nie może zmienić wartość wyrządzonej szkody, którą to wartość przyjęto na korzyść oskarżonego w związku z brakiem możliwości ustalenia rzeczywistego zużycia energii.
Dlatego zdaniem Sądu Okręgowego należało w pełni podzielić stanowisko Sądu Rejonowego, co do oceny społecznej szkodliwości czynu, którą Sąd I instancji uznał za nieznaczną.
Zważywszy, iż spełnione zostały przesłanki, o których mowa wart. 66§1 k.k.(stopień winy oskarżonego i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne /videm.in. wartość wyrządzonej szkody/, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia słusznie uzasadniały przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa) postępowanie karne zasadnie warunkowo umorzono tytułem próby na okres 1 roku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.
O kosztach należnych obrońcy z urzędu za postępowanie odwoławcze Sąd Okręgowy orzekł na mocy§ 14 ust. 2 pkt. 4w zw. z§ 2 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2002 roku Nr 162, poz. 1348).
Na mocyart. 624§1 kpkSąd Okręgowy zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych w całości uznając, iż sytuacja finansowa oskarżonego nie pozwoli na ich uiszczenie bez uszczerbku dla niego.