Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 532/15
Data wyroku: 2015-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Łakomiak, Andrzej Grygierzec, Andrzej Roman
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 445 § 1 k.c.

Sygn. akt II Ca 532/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 października 2015 r.
Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:

SSO Andrzej Grygierzec

Sędziowie:

SSO Andrzej Roman
SSR del. Piotr Łakomiak (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sąd. Ewa Kulińska

po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. w Bielsku-Białej
na rozprawie
sprawy z powództwaW. K. (1)
przeciwko(...) Spółce Akcyjnej
wW.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Żywcu
z dnia 14 maja 2015 r. sygn. akt I C 607/14

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sędzia   Przewodniczący    Sędzia
Sygn. akt II Ca 532/15

UZASADNIENIE

W. K. (1)dnia 28.03.2014r. wystąpiła do Sądu Rejonowego w Żywcu Wydziału I Cywilnego z powództwem skierowanym przeciwko(...) S.A.wW.domagając się zasądzenia od strony pozwanej na swoją rzecz kwoty 15.000 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 12.02.2014r do dnia zapłaty oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje żądanie powódka wywodziła , że dnia 14.08.2013 r. była uczestnikiem wypadku drogowego ,którego sprawcą byłaZ. N.kierująca samochodem markiF.,ubezpieczona od OC kierowców w pozwanej spółce. Dalej wskazała, że w wyniku w/w wypadku, na skutek doznanych obrażeń, w postaci silnego stłuczenia głowy, rozległego krwiaka okolicy ciemieniowej, stłuczenia klatki piersiowej, stłuczenia kolana prawego z licznymi otarciami naskórka, czego efektem był bolesny krwiak w stawie kolanowym, oraz złamania wieloodłamowego paliczka ręki prawej i uszkodzenia tkanek miękkich, znalazła się w szpitalu wŻ., gdzie po licznych badaniach, podjęto decyzję o założeniu powódce opatrunku gipsowego, unieruchamiającego prawą rękę na okres 6 tygodni. Dalej powódka leczyła się w poradni ortopedyczno-urazowej i u lekarza neurologa-psychiatry. DalejW.
  .K. (1)wywodziła że, po wypadku nie odzyskała wcześniejszej sprawności i do chwili wystąpienia do sądu nadal odczuwała bóle i zawroty głowy oraz zaburzenia równowagi. Nie ulega zatem wątpliwości , że obrażenia ciała przysporzyły powódce cierpień zarówno fizycznych , jak i psychicznych.
W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany wskazał, iż kwestionuje roszczenia powódki co do jego wysokości. Dalej pozwany wskazał, iż po zdarzeniu z dnia 14.08.2013r. tj. po wypadku drogowym z udziałem powódki, przeprowadził postępowanie mające na celu likwidację zaistniałej szkody i w trakcie tego postępowania wziął pod uwagę całokształt czynników mających wpływ na rozmiar krzywdy, a w szczególności charakter i dolegliwość obrażeń, trwałość następstw powypadkowych ,stopień doznanego uszczerbku na zdrowiu, czas trwania leczenia, a także konsekwencje doznanego urazu dla życia społecznego i osobistego powódki, które mogą zaistnieć w przyszłości. Analiza w/w czynników, poparta również opinię konsultanta medycznego, doprowadziła stronę pozwaną do wniosku, iż kwota 3.000 zł będzie kwotą właściwą i wystarczającą, by zadośćuczynić powódce za doznaną krzywdę. Wypłacając powódce w/w kwotę pozwany wskazał, iż brak jest argumentów przemawiających za tym, że właśnie kwota 18 000 zł należycie zadośćuczyni za ból i cierpienie powódki .Pozwany dodał ,że oczekiwanie przez powódkę zapłaty na jej rzecz łącznej kwoty 18 000 zł zadośćuczynienia było efektem skrajnie subiektywnego przekonania powódki o słuszności jej twierdzeń.
Sąd Rejonowy w Żywcu w sprawie I C 607/14 wyrokiem z dnia 14 maja 2015r. w pkt:

1
zasądził od pozwanego(...) S.AwW.na rzecz powódkiW. K. (1)kwotę 15.000,00 ( piętnaście tysięcy 00/100) złotych z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 12.02.2014 r. do dnia zapłaty,

2
zasądził od pozwanego(...) S.AwW.na rzecz powódkiW. K. (1)kwotę 3.477,00 ( trzy tysiące czterysta siedemdziesiąt siedem 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania,

Sąd Rejonowy orzekając w powyższy sposób ustalił, że dnia 14.08.2013r.W. K. (1)uczestniczyła w wypadku drogowym, w wyniku którego doznała obrażeń ciała w postaci: silnego stłuczenia głowy, rozległego krwiaka okolicy ciemieniowej, stłuczenia klatki piersiowej , stłuczenia kolana prawego z licznymi otarciami naskórka , czego efektem był bolesny krwiak w stawie kolanowym , oraz złamania wieloodłamowego paliczka ręki prawej i uszkodzenia tkanek miękkich . W związku z tym, że sprawcą w/w wypadku drogowego, na skutek którego ucierpiał powódka, byłaZ. N.posiadający wykupioną w(...) S.A.wW.polisę ubezpieczeniową od odpowiedzialności cywilnej dla posiadacza pojazdów mechanicznych, strona pozwana przyjęła na siebie odpowiedzialność za następstwa w/w zdarzenia drogowego zaistniałe po stronie powódki i po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, przyznała powódce odszkodowanie za obrażenia ciała w kwocie 3.000 zł, co nastąpiło decyzją z dnia 06.12.2013 r. Dnia 02.01.2014r. powódka działając przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła do pozwanego o wypłacenie na podstawieart. 445§1 k.c.zadośćuczynienia pieniężnego za doznane obrażenia ciała i trwałe skutki wypadku drogowego i załączyła aktualne zaświadczenia lekarza - ortopedy-traumatologa o stanie zdrowia powódki. Pozwany(...)nie doszukując się wystąpienia jakichkolwiek przesłanek umożliwiających uwzględnienia wniosku powódki i podwyższenia świadczenia wypłaconego zgodnie z decyzją z dnia 06.12.2013r. odmówiło realizacji wniosku powódki, co skłoniłoW..K. (1)do wystąpienia na drogę sądową.
W. K. (1), która w chwili wypadku miał ukończone 78 lat, przed zdarzeniem był człowiekiem w pełni sprawnym, aktywnym ruchowo i poruszającym się na rowerze, który traktowała jako pojazd użytkowy (zakupy) i środek umożliwiający rozrywkę i odwiedziny znajomych i krewnych.. Po zdarzeniu powódka, która przez 6 tygodni miała prawą rękę w gipsie ,leczyła się u ortopedy i neurologa-psychiatry . W trakcie leczenia powódka doznawała bólów głowy i napadowych zawrotów głowy, problemów ze snem i koncentracją, stała się mniej komunikatywna, zamknięta w sobie i wycofana. Zaczęła wymagać codziennej pomocy w najprostszych sprawach . Jej komfort życia uległ po wypadku zdecydowanemu pogorszeniu.
Biegły sądowy lekarz specjalista z zakresu ortopedii i traumatologii po przeanalizowaniu pełnej dokumentacji medycznej dotyczącej powódki oraz po jej zbadaniu, ustalił iż trwały uszczerbek na zdrowiu powódki określić należy na 8% . Z kolei biegły specjalista psychiatra-neurolog następstwa wypadku określił na 10% uszczerbku na zdrowiu, stwierdzając że uW..K. (1)występuje utrwalona nerwica po urazie głowy.
Mając na uwadze wyżej poczynione ustalenia faktyczne, których dokonano w oparciu o przeprowadzone w toku postępowania dowody Sąd uznał, iż powództwoW. K. (1)w całości zasługuje na uwzględnienie. Stosownie doart. 822§11 k.c.T. U.jest zobowiązane do zapłaty określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający lub ubezpieczony. Zgodnie natomiast zart. 9 1 ustawy z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnychumowa ubezpieczenia obowiązkowego od odpowiedzialności cywilnej obejmuje odpowiedzialność cywilną podmiotu objętego obowiązkiem ubezpieczenia za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym oraz wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o ile nie sprzeciwia się to ustawie lub właściwości (naturze) danego rodzaju stosunków.
W związku z tym strona pozwana, która zawarła umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z posiadaczem pojazdu, który dnia 14.08.2013r. spowodował wypadek, w wyniku którego ucierpiał powódka, ponosi odpowiedzialność za wyrządzone powódce z tego tytułu szkody. Zgodnie z treściąart. 445§1 k. c.w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Podstawą zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę w rozpoznawanej sprawie jest spowodowanie u powoda uszkodzenia ciała w wyniku wypadku drogowego. Rozważając kwestię zasadności żądania pozwu Sąd przeanalizował całokształt ujawnionych okoliczności sprawy stosownie do utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego zasad ustalania wysokości zadośćuczynienia, a w szczególności rozważył trwałość skutków wypadku, procentowy uszczerbek na zdrowiu, okres trwałości objawów chorobowych i ich nasilenia, wiek powódki, wpływ wypadku i jego następstw na funkcjonowanie powódki w życiu codziennym oraz na jakość tego życia (por. SN: wyrok z dn. 26.02.62 NRC 902/61 OSNCP 1963 nr 5 poz. 107, wyrok z 22.03.1978 VCR 79/78 niepublikowane, wyrok z 18.01.1984 ICr 407/83 niepublik., wyrok z 12.04.1972 JlCr 57/72 OSNCP 1972 nr 10 poz. 183, wyrok z 27.08.1969 IPr 224/69 OSNCP 1970 nr 6 poz. 1 11, wyrok z 03.05.1972 ICr 106/72 niepublikowane, wyrok z 07.10.1998 JCKN 418/98 niepublik, wyrok z 19.05.1998 CKN 756/97 niepublik, wyrok z 10.01.1997 IICKN 41/96 niepublik, wyrok z 30.11.1999 ICKN 1145/99 niepublik.)
Przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia przyznanego powódce Sąd Rejonowy kierował się zasadą miarkowania wyrażającą się w uwzględnieniu wszystkich okoliczności oraz skutków doznanego uszkodzenia ciała. Jednocześnie Sąd miał również na uwadze i to, że kompensacyjny charakter zadośćuczynienia powoduje, że jego wysokość musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość, która jednak nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywd}' i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymana w rozsądnych granicach.
Mając na względzie wszystkie wyżej przytoczone wskazania znajdujące zastosowania w rozpoznanej sprawie, podkreślić należy, że charakter i rozmiar doznanych przez powódkę urazów, a zwłaszcza uciążliwość procesu leczenia(ok.6 tygodni w gipsie), ich objawów, które mimo terapii przybrał formę utrwalanej nerwicy pourazowej, owocując wystąpieniem uW..K. (1)trwałego uszczerbku na zdrowiu w łącznej wysokości 18%, w pełni usprawiedliwiły żądanie, z którym wystąpiła powódka. Na szczególne podkreślenie zasługuje okoliczność, iż powódka, która będąc przed wypadkiem kobietą już starszą, była w pełni sprawna ruchowo, samodzielna ,pomocna innym, a zwłaszcza aktywna intelektualnie, na skutek zdarzenia z dnia 14.08.20 13r. utracił pełną sprawność, co odbiło się na jej wszelkiej aktywności, pociągając za sobą zdecydowane pogorszenie komfortu jej życia. Powódka zaprzestała korzystania z roweru, przez co straciła możliwość swobodnego przemieszczenia się. Wszystkie te ograniczenia, których na skutek wypadku doznała powódka w ocenie Sądu wydają się szczególnie dolegliwe, bowiem choć dotyczą człowieka starszego, to jednak żyjącego do chwili wypadku pełnią życia, czego w następstwie zdarzenia z 14.08.2013. został pozbawiony. W tym stanie rzeczy biorąc pod uwagę, iż trwały uszczerbek na zdrowiu występujący u powódki wynosi 18%. Sąd uznał, że skoro celem zadośćuczynienia ma być złagodzenie doznanej przez powódkę krzywdy, obejmującej zarówno cierpienia fizyczne (tj. ból), jak i cierpienia psychiczne (tj. ujemne uczucia przeżywane w związku z następstwami uszkodzeń ciała i zaistniałych ograniczeń), to przyznanie tego zadośćuczynienia w łącznej kwocie 18.000 zł doprowadzi do realizacji celu jakiemu to zadośćuczynienie ma służyć. Powyższa konstatacja, przy uwzględnieniu, iż dotychczas powódka uzyskała już tytułem zadośćuczynienia kwotę 3.000 zł, skutkowała orzeczeniem jak w pkt 1 wyroku i zasądzeniem od strony pozwanej na rzecz powódki kwoty 15.000 zł z odsetkami ustawowymi liczonymi od zasądzonej kwoty od dnia 12.02.2014 do dnia zapłaty. Zasądzona kwota, będąc ekonomicznie odczuwalną i odpowiednią do stosunków majątkowych w społeczeństwie z pewnością zrekompensuje powódce doznaną krzywdę we właściwym stopniu.
Orzekając o kosztach postępowania Sąd kierował się przepisemart.98§1i 2 k.p.cmając na uwadze wynik procesu.
Strona pozwana zaskarżyła powyższy wyrok w części - w zakresie terminu, od którego mają być liczone odsetki - punkt 1. wyroku, wnosząc o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty 15.000,00 (piętnastu tysięcy) złotych od dnia 14 maja 2015 r. do dnia zapłaty,

2
zasądzenie od Powódki na rzecz Pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucam naruszenie treściart. 363 § 2 K.c.poprzez przyjęcie wcześniejszego niż dzień wyroku Sądu terminu początkowego naliczenia odsetek ustawowych od ustalonej przez Sąd kwoty zadośćuczynienia.

W uzasadnieniu apelacji wskazała, że orzeczenie Sądu I instancji stoi w sprzeczności z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, w tym z orzecznictwem Sądu Najwyższego, przyjmującym tezę, iż w razie ustalenia wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, uzasadnione jest przyznanie odsetek dopiero od chwili wyrokowania - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2003 r. sygn. akt IV CK 130/02.
W uzasadnieniu tej tezy Sąd Najwyższy potwierdza zasadniczą funkcję zadośćuczynienia, a mianowicie, iż ma ono na celu kompensację szkody majątkowej „Oznacza to, że określenie wart. 363 § 2 K. c.zasady ustalania odszkodowania mają odpowiednie zastosowanie przy ustalaniu odpowiedniej sumy z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że w razie ustalenia wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, uzasadnione jest przyznanie odsetek dopiero od chwili wyrokowania (np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 08 grudnia 1997 r., I CKN 361/97, nie publ., z dnia 09 stycznia 1998 r., III CKN 301/97, nie publ., z dnia 20 marca 1998 r., II CKN 650/97, nie publ., z dnia 04 września 1998 r., II CKN 875/97., czy z dnia 09 września 1998 r., II CKN 477/98, nie publ.)"
W odpowiedz na apelację powódka wniosła o jej oddalenie i zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się bezzasadna.
Zgłoszenie przez stronę pozwaną jedynie zarzutu naruszenia prawa materialnego oznacza rozpoznanie tego zarzutu przy założeniu prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd I instancji. Sąd Okręgowy tym samym w całości podzielił dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, przyjmując je za własne. Sąd Okręgowy zaaprobował również zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego.
Omówienia wymagał jedynie zatem zarzut naruszenia prawa materialnego wskazanego w apelacji, a toart. 363§2 kc
Mimo istniejących w tym względzie rozbieżności w orzecznictwie podzielić należy zapatrywanie wyrażone w tym zakresie przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 lutego 2011 roku w sprawie I CSK 243/2010, w którym sąd ten wskazał, iż za trafny należy uznać ten nurt orzecznictwa, według którego wymagalność roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę, a tym samym i początkowy termin naliczania odsetek za opóźnienie w zapłacie należnego zadośćuczynienia, może się różnie kształtować w zależności od okoliczności sprawy. W świetle tego stanowiska terminem, od którego należą się odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za krzywdę, może być więc, w zależności od okoliczności sprawy, zarówno dzień poprzedzający wyrokowanie o zadośćuczynieniu, jak i dzień tego wyrokowania (zob. w szczególności wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2004 r. I CK 131/2003 OSNC 2005/2 poz. 40 i z dnia 4 listopada 2008 r. II PK 100/2008 OSNP 2010/9-10 poz. 108). Należy również wskazać, iż w ramach postępowań, przedmiotem których jest zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, praktyka orzecznicza na gruncieart. 455 kcprzyjmuje powszechnie zasadę, zgodnie z którą zadośćuczynienie w kwocie objętej wezwaniem skierowanym do ubezpieczyciela staje się wymagalne po wezwaniu ubezpieczyciela do zapłaty zadośćuczynienia. Od tej bowiem chwili biegnie termin dla zobowiązanego do spełnienia świadczenia. W ocenie Sądu Okręgowego, opartej m.in. o stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r. wydanym w sprawie I ACa 2/14 (opubl. LEX nr 1455594), jeżeli zobowiązany nie płaci zadośćuczynienia w terminie wynikającym z przepisu szczególnego lub w terminie ustalonym zgodnie zart. 455 in fine k.c., uprawniony nie ma niewątpliwie możliwości czerpania korzyści z zadośćuczynienia, jakie mu się należy już w tym terminie. W konsekwencji odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia należnego uprawnionemu już w tym terminie powinny się należeć od tego właśnie terminu. Stanowiska tego nie podważa pozostawienie przez ustawę zasądzenia zadośćuczynienia i określenia jego wysokości w pewnym zakresie uznaniu sądu. Przewidziana wart. 448 k.c.możliwość przyznania przez sąd odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za krzywdę nie zakłada bowiem dowolności ocen sądu, a jest jedynie konsekwencją niewymiernego w pełni charakteru okoliczności decydujących o doznaniu krzywdy i jej rozmiarze. Mimo więc pewnej swobody sądu przy orzekaniu o zadośćuczynieniu, wyrok zasądzający nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratywny.
W przedmiotowej sprawie zasadnym było zatem zasądzenie odsetek od daty wskazanej w żądaniu pozwu to jest od dnia 12.04.2013r., jako że już wtedy zasądzona tytułem zadośćuczynienia kwota należała się powodowi, skoro niekwestionowany dowód w postaci zgłoszonego stronie pozwanej żądania zapłaty tytułem zadośćuczynienia opiewało na kwotę 20000zł, co zostało wskazane w wezwaniu skierowanym do pozwanego z daty 28.10.2013r., a następnie z daty 2.01.2014r.. Niewątpliwie bowiem doznana przez powódki krzywda i cierpienia istniały już bowiem w momencie wezwania pozwanego do zapłaty dochodzonej kwoty w toku postępowania likwidacyjnego, kiedy to roszczenie powoda stało się wymagalne. Strona pozwana na podstawie informacji zebranych w postępowaniu szkodowym, a także okoliczności podniesionych w tych wezwaniach, mogła w sposób wszechstronny i samodzielny dokonać analizy żądań powódki, a także poczynić we własnym zakresie niezbędne ustalenia, do czego jest zobowiązana, to z pewnością byłaby w stanie określić już wtedy adekwatną wysokość zadośćuczynienia należnego powódce, unikając w ten sposób konsekwencji związanych z opóźnieniem w zapłacie w postaci konieczności zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481§1kc), których początkowy termin został właściwie określony przez Sąd Rejonowy, tj. zgodnie z dyspozycjąart. 455kc..
W konsekwencji rację należało przyznać powódce, która dodatkowo wyraziła swoje stanowisko w odpowiedzi na apelację, wskazując ten nurt orzecznictwa, który podziela Sąd Okręgowy, a który sprowadza się do uznania, że w niniejszym przypadku nie było przesłanek, aby żądane świadczeni uboczne przyznać dopiero od chwili orzekania o wysokości należnego zadośćuczynienia.
Z powyższych względów apelacja na podstawieart. 385 kpcpodlegała oddaleniu.
O kosztach postępowania apelacyjnego w pkt. II Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpc,99kpcw związku zart.108 § 1 kpcart. 391 § 1 kpczgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. Strona pozwana przegrała postępowanie apelacyjne dlatego też obowiązana jest zwrócić powodowi koszty zastępstwa procesowego w kwocie 300zł, które zostały określone w stawce minimalnej dla wartości przedmiotu zaskarżenia przewidzianej w§ 6 pkt 3w związku z§ 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U. z 2013 r. poz.490 z późn.zm.).
Sędzia:  Przewodniczący:  Sędzia:
Sędzia ref. I instancji: SSRP. W.