Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2044/15
Data wyroku: 2016-01-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Leszek Dąbek, Tomasz Pawlik
Słowa kluczowe: Hipoteka
Podstawa prawna: art. 110^1^ ustawy o księgach wieczystych i hipotece

Sygn. akt III Ca 2044/15

POSTANOWIENIE
Dnia 12 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Tomasz Pawlik
Sędziowie  SSO Leszek Dąbek
SSR (del.) Roman Troll
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2016 r.
sprawy z wnioskuK. D.
przy udzialeA. K.
o wpis hipotek przymusowych
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 25 września 2015r., sygn. akt Dz.Kw. 21519/14
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie:

a
w pkt 2 w ten sposób, że utrzymać w mocy wpis hipoteki przymusowej ujawniony na udziale w prawie własności przysługującymA. K.do kwoty 579 235, 74 zł a w pozostałym zakresie uchylić ten wpis i wniosek oddalić;

b
w pkt 3 w ten sposób, że oddalić wniosek uczestniczki postępowania zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania;

2
oddalić apelację w pozostałej części.

SSR(del.) Roman Troll  SSO Tomasz Pawlik   SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 2044/15

UZASADNIENIE
Wnioskodawczyni domagała się wpisania wksiędze wieczystej (...)dwóch hipotek o sumie 970 000 zł każda:
1.na udziale uczestnika postępowania w prawie własności nieruchomości wynoszącym ½;
2.na udziale uczestniczki postępowania w prawie własności nieruchomości wynoszącym ½.
Jako podstawę wpisu przedstawiła nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany 9 września 2014 r. przez Sąd Rejonowy w Opolu w sprawie o sygn. akt I Nc 93/14.
W dniu 4 grudnia 2014 r. referendarz sądowy uwzględnił wniosek w całości.
Skargę od tych wpisów wniosła jedynie uczestniczka postępowania, która domagała się oddalenia wniosku. W skardze podniesiono, że nakaz zapłaty nie został zaopatrzony w klauzulę wykonalności oraz że sprawa sygn. akt I Nc 93/14 nie została zakończona. Wskazano też, że uczestnik postępowania działał na szkodę skarżącej.
Postanowieniem z 19 stycznia 2015 r. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy wpis referendarza sądowego. Na skutek apelacji od tego postanowienia wniesionej przez uczestniczkę postępowania Sąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z 16 czerwca 2015 r. uchylił zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jednocześnie zobowiązał Sąd Rejonowy do ustalenia w pierwszej kolejności zakresu zaskarżenia wpisów skargą, zwracając w tym zakresie uwagę na odrębność każdego z wpisów. We wskazaniach prawnych odniósł się do treściart.1101ustawy o księgach wieczystych i hipotece(zwanej dalej u.k.w.h.) wyjaśniając, że gdy z dokumentu stanowiącego podstawę wpisu hipoteki przymusowej nie wynika wysokość sumy hipoteki, suma ta nie może przewyższać więcej niż o połowę zabezpieczonej wierzytelności wraz z roszczeniami o świadczenia uboczne określonymi w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki na dzień złożenia wniosku o wpis hipoteki. Nadto z regulacji zawartej wart.65u.k.w.h. wyprowadził wniosek, że hipotekę wpisaną na udziale we współwłasności nieruchomości należy traktować tak samo jak hipotekę wpisaną na całej nieruchomości. Tym samym dwie hipoteki wpisane na udziałach należy w kontekście zakresu zabezpieczenia traktować tak jak dwie hipoteki na dwóch nieruchomościach. Zwrócił w tym kontekście uwagę że wpisane dotychczas hipoteki dają łącznie kwotę 194 000 zł zabezpieczenia co przekracza kwotę wynikającą z treści nakazu zapłaty przy uwzględnieniu regulacji zart.1101u.k.w.h.
Pismem z 4 września 2015 r. skarżąca sprecyzowała skargę oświadczając, że obejmuje nią oba wpisy.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy odrzucił skargę w zakresie w jakim dotyczyła ona wpisu na udziale uczestnika postępowania; uchylił wpis na udziale we współwłasności nieruchomości przysługującym uczestniczce postępowania i oddalił w tej części wniosek, a także zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki postępowania 277 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd Rejonowy stwierdził w pierwszej kolejności, że skarżąca nie była uczestniczką postępowania w sprawie dotyczącej wpisu na udziale we współwłasności uczestnika postępowania. W związku z tym nie przysługiwała jej skarga na ten wpis. W konsekwencji skargę w tym zakresie odrzucił na zasadzieart. 39822§ 1w zw.art. 6261§ 2 k.p.c.
Mając na uwadze treść nakazu zapłaty w postępowaniu dołączonego do wniosku Sąd Rejonowy ustalił, że maksymalna wysokość zabezpieczenia hipotecznego ustanowionego na podstawie tego nakazu nie może przekraczać 1 549 235, 74 zł. Suma ta stanowiła 150 % zasądzonej solidarnie od uczestniczki postępowania i uczestnika należności głównej (970 000 zł), kosztów postępowania (19 342 zł ) i odsetek ustawowych (42 148,49 zł na dzień złożenia wniosku). Jednocześnie podkreślił, że wierzyciel może uzyskać hipotekę przymusową także na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym (art.492 § 1 k.p.c.) Taki nakaz od chwili wydania stanowi bowiem tytuł zabezpieczenia wykonalny bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności. Z mocy prawa ma on zatem takie samo znaczenie jak zabezpieczenie powództwa udzielone w drodze postanowienia sądu.
Stosując się do wskazań prawnych Sądu Okręgowego w zakresie wykładniart.1101w zw. zart.1112ust.2 u.k.w.h. Sąd Rejonowy stwierdził, że wierzyciel powinien dokonać podziału przysługującemu mu na podstawie nakazu zabezpieczenia w ten sposób, aby łączna suma zabezpieczenia nie przekraczała 1 549 235, 74 zł. Jednocześnie ocenił, przy uwzględnieniu wpisu na udziale we współwłasności uczestnika postępowania, że wniosek dotyczący uczestniczki postępowania tego wymagania nie spełnia, gdyż prowadzi do udzielenia łącznego zabezpieczenia o sumie 1 940 000 zł. W związku z tym stwierdził brak podstaw do wpisu hipoteki w żądanej wysokości na udziale uczestniczki; uchylił ten wpis i oddalił wniosek na zasadzieart.5181§ 3 k.p.c.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart.520 § 2 i 3 k.p.c.obciążając nimi wnioskodawczynię.
Od opisanego postanowienia w zakresie oddalenia wniosku i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelację wniosła wnioskodawczyni, która domagała się alternatywnie:
- zmiany zaskarżonego postanowienia i utrzymania w mocy wpisu hipoteki przymusowej na udziale uczestniczki postępowania w całości,
- uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Zdaniem skarżącej istnieje podstawa wpisu hipoteki.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja jest częściowo zasadna.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że wierzyciel może uzyskać hipotekę przymusową także na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym (art.492 § 1 k.p.c.) Taki nakaz od chwili wydania stanowi bowiem tytuł zabezpieczenia wykonalny bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności. Z mocy prawa ma on zatem takie samo znaczenie jak zabezpieczenie powództwa udzielone w drodze postanowienia sądu. Trafnie też ustalił, stosując się do wskazań prawnych Sądu Okręgowego w zakresie wykładniart.1101w zw. zart.1112ust.2 u.k.w.h, które były wiążące w sprawie także dla sądu odwoławczego rozpoznającego aktualnie apelację (art.386 § 6 k.p.c.), że wierzyciel powinien dokonać podziału przysługującemu mu na podstawie nakazu zabezpieczenia w ten sposób, aby łączna suma zabezpieczenia nie przekraczała 1 549 235, 74 zł.
Powyższe nie mogło jednakże prowadzić do oddalenia wniosku o wpis hipoteki przymusowej na udziale we współwłasności nieruchomości przysługującym uczestniczce postępowania w całości. Jak wyjaśnił bowiem Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt II CSK 503/12 nie ma przeszkód do częściowego uwzględnienia wniosku o wpis hipoteki w sytuacji, w której zasadność wniosku została wykazana dokumentami tylko w części.
Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Skoro bowiem wnioskodawczyni uzyskała już prawomocnie z opisanego nakazu zapłaty zabezpieczenie hipoteczne na nieruchomości uczestnika postępowania do kwoty 970 000 zł, a maksymalna wysokość zabezpieczenia możliwego do uzyskania na podstawie tego nakazu wynosiła 1 549 235, 74 zł, to wniosek o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości uczestniczki postępowania jest zasadny w części nie przewyższającej 579 235,74 zł.
Mając powyższe na uwadze zmieniono postanowienie Sądu Rejonowego uwzględniając częściowo wniosek o obciążenie udziału w nieruchomości przysługującego uczestniczce postępowania hipoteką przymusową, a to na zasadzieart.386 § 1w zw. zart.13 § 2 k.p.c.
W pozostałym zakresie apelacja podlegała oddaleniu na zasadzieart.385w zw. zart.13 § 2 k.p.c.. Sąd Rejonowy prawidłowo bowiem oddalił wniosek o wpis hipoteki przymusowej w części w jakiej suma zabezpieczenia przewyższała więcej niż o połowę wysokość zabezpieczonej wierzytelności wraz z roszczeniami o świadczenia uboczne określonymi w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki na dzień złożenia wniosku o wpis hipoteki. Stanowisko takie znajdowało uzasadnienie w treściart.1101w zw. zart.1112ust.2 u.k.w.h. . Nadto, jak wyjaśnił już Sąd Okręgowy w wiążących zaleceniach prawnych, z regulacji zawartej wart.65u.k.w.h. wyprowadzić należy wniosek, że hipotekę wpisaną na udziale we współwłasności nieruchomości należy traktować tak samo jak hipotekę wpisaną na całej nieruchomości. Tym samym dwie hipoteki wpisane na udziałach należy w kontekście zakresu zabezpieczenia traktować tak jak dwie hipoteki na dwóch nieruchomościach.
Zgłoszony w skardze wniosek uczestniczki postępowania o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania podlegał oddaleniu na zasadzieart.520 § 1 k.p.c.. Zgodnie z tym przepisem każdy uczestnik postępowania ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Brak było natomiast podstaw do zastosowaniaart.520 § 2 lub 3 k.p.c.w sytuacji, gdy częściowe oddalenie wniosku nie miało bezpośredniego związku z zarzutami uczestniczki, a wnioskodawczyni nie sposób przypisać niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie.
SSR (del.) Roman Troll SSO Tomasz Pawlik (spr.)  SSO Leszek Dąbek