Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 561/15
Data wyroku: 2015-06-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Buczek-Fidyka, Barbara Braziewicz, Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Tytuł Wykonawczy
Podstawa prawna: art. 840 § 1 pkt 1 i 2 kpc

Sygn. akt III Ca 561/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek
Sędzia    SO Barbara Braziewicz (spr.)
SR del. Ewa Buczek - Fidyka
Protokolant    Dominika Tarasiewicz
po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaM. M. (1)iM. M. (2)
przeciwko GminieG.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II C 3665/13

1
oddala apelację;

2
zasądza solidarnie od powodów na rzecz pozwanej kwotę 90 zł (dziewięćdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym.

SSR del. Ewa Buczek - Fidyka SSO Leszek Dąbek SSO Barbara Braziewicz

UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym w dniu 28 października 2013 r. powodowieM. M. (1)iM. M. (2)domagali się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 25 sierpnia 2009 r. sygn. akt I C 440/09, zaopatrzonego klauzulą wykonalności oraz zasądzenia solidarnie od pozwanej GminyG.na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jej rzecz solidarnie od powodów kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014r. Sąd Rejonowy w Gliwicach w sprawie z powództwaM. M. (1)iM. M. (2)przeciwko GminieG.o pozbawienie tytułu wykonawczego powyżej wymienionego wykonalności oddalił powództwo i zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanej kwotę 180zł.
Rozstrzygnięcie to Sąd Rejonowy podjął po ustaleniu, że wyrokiem zaocznym z dnia 25 sierpnia 2009 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach nakazał powodom opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego położonego wG.przyul. (...)i wydanie go pozwanej w stanie wolnym od osób i rzeczy, nie przyznając im prawa do lokalu socjalnego. Sprawa rozpoznawana była pod sygnaturą akt I C 440/09, a wyrok został oparzony klauzulą wykonalności.
W myślart. 840 § 1 k.p.c.dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli:
1)przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście;
2)po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie;
3)małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść. W uzasadnieniu pozwu powodowie powoływali się na podstawę wskazaną w § 1 i 2 powołanego przepisu.
Powództwo, zdaniem Sądu meriti nie było uzasadnione. W pierwszej kolejności Sąd ten wskazał, że powoływana przez powodów okoliczność nieprawidłowego wypowiedzenia umowy najmu, a tym samym brak podstaw do uznania zasadności powództwa o eksmisję, nie może być przedmiotem badania w postępowaniu o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Powództwa opozycyjne mają wyjątkowy charakter, a zgłaszane w nim zarzuty nie mogą prowadzić do ponownego rozpoznania sprawy, do czego zdaje się zmierzali powodowie składając niniejszy pozew. Wskazywane przez powodów okoliczności i zarzuty mogły być zgłoszone, jak słusznie zauważa pełnomocnik pozwanej, w sprzeciwie od wyroku zaocznego. Stąd też Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w pozwie, albowiem okoliczności, na które dowody te miały być przeprowadzone nie mogły być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu. Dopuszczenie tych dowodów spowodowałoby ponowne zbadanie sprawy. Kolejnym środkiem służącym obronie praw powodów jest skarga o wznowienie postępowania uregulowana wkodeksie postępowania cywilnego. Z tego środka powodowie skorzystali, gdyż w Sądzie Rejonowym w Gliwicach toczy się postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie I C 440/09 pod sygn. akt I C 1568/13.
Dalej wskazać należy, że nie jest słuszne czynienie pozwanej zarzutu, iż dysponując tytułem wykonawczym przez dłuższy czas nie przystąpiła do jego realizacji w drodze przymusu. Nie jest to też podstawa pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności o ile brak realizacji tytułu wykonawczego przez wierzyciela nie spowodował przedawnienia roszczenia. Powodowie znali treść wyroku i mieli świadomość wynikającego z niego obowiązku. Skoro dobrowolnie obowiązku tego nie wykonali musieli liczyć się z tym, że w którymś momencie wierzyciel przystąpi do jego realizacji. Fakt zamieszkiwania powodów w spornym lokalu i regulowania należnych opłat nie ma znaczenia dla sprawy. Obowiązek uiszczania opłat za korzystanie z lokalu spoczywa zarówno na tym, kto tytuł prawny do lokalu posiada, jak i ten któremu taki tytuł nie przysługuje. Pozwana nie przeczyła, że w lokalu zajmowanym przez powodów został przeprowadzony remont. Okoliczność ta jednak nie ma znaczenia dla sprawy. Powodowie wspomniany remont przeprowadzili na własne ryzyko, a nadto z uzasadnienia pozwu wynika, że remont ten został rozpoczęty przed wypowiedzeniem umowy najmu, zatem była to okoliczność, która mogła być przedmiotem badania przez sąd pierwszej instancji w sprawie o eksmisję. Powodowie nie przytoczyli żadnych okoliczności związanych z nadaniem wyrokowi zaocznemu klauzuli wykonalności, tym samy nie wykazali podstawy powództwa opartego oart. 840§pkt 1 k.p.c.Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd Rejonowy uznał, że brak jest podstaw do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności i powództwo oddalił. O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.obciążając nimi powodów, jako stronę przegrywającą.
Od powyższego wyroku powodowie wnieśli apelację, zaskarżając go w całości. Zarzucili w niej naruszenie przepisów prawa procesowego tj.art. 217§3 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu wniosków dowodowych powodów z osobowych źródeł dowodowych, również w zakresie zmierzającym do wykazania istnienia i treści porozumienia pomiędzy stronami po powstaniu tytułu egzekucyjnego;art. 214§1 k.p.c.w zw. zart. 2141§1 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wniosku o odroczenie rozprawy z powodu stanu zdrowia powoda ad.1 mimo, iż przedłożył on zaświadczenie wystawione przez lekarza sądowego potwierdzające niemożność stawienia się na rozprawę i wnosił o jej odroczenie w sytuacji, gdy przesłuchanie powoda ad.1 mogło dostarczyć informacji istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy, a zarazem ograniczenie rozpoznania sprawy do jednego posiedzenia w istotny sposób ograniczyło prawo powoda do obrony swoich praw;art. 328 k.p.c.poprzez brak dostatecznego uzasadnienia motywów wyroku oraz brak należytego i wyczerpującego ustosunkowania się w zakresie twierdzeń podnoszonych przez powoda ad.1, w szczególności brak uzasadnienia odmowy uwzględnienia wniosku powoda ad.1 o odroczenie rozprawy z uwagi na niemożność stawienia się spowodowaną jego stanem zdrowia i naruszenie prawa materialnego tj.art. 840§1 pkt 1 i 2 k.p.c.poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w ustalonym stanie faktycznym nie zaistniały podstawy do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności. We wnioskach apelacyjnych skarżąca żądała uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania.
Pozwana w złożonej odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanej kosztów postępowania przed sądem drugiej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na poparcie swojego stanowiska przedstawiając obszerną argumentację.
Sąd Odwoławczy zważył, co następuje:
Apelacja powodów jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżony wyrok należy uznać za trafny. Powołane w apelacji zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego należało uznać za chybione.
Sąd Okręgowy podziela i uznaje za swoje zarówno ustalenia faktyczne, jak i prawne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, uznając, iż nie ma potrzeby ich ponownego szczegółowego przytaczania, ponieważ ustalenia te znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, które to dowody Sąd ten ocenił w granicach zakreślonych przepisemart.233§ 1 k.p.c., wbrew twierdzeniom powodów. Sąd Okręgowy uznał, iż Sąd meriti nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wnioski tego Sądu, co do faktów w sposób logiczny wynikają z treści dowodów zgromadzonych w sprawie, a zaoferowanych przez strony, równocześnie Sąd poddał ocenie w sposób należyty materiał dowodowy zebrany w niej.
Sąd Rejonowy przedstawił w uzasadnieniu proces wnioskowania w sposób wystarczający do merytorycznej kontroli orzeczenia w postępowaniu odwoławczym, a ustalenia faktyczne oraz oparta na nich ocena prawna roszczenia powoda zostały przedstawione w sposób prawidłowy, zgodny z przepisami oraz regułami logicznego myślenia i zasad doświadczenia życiowego. Uzasadnienie Sądu meriti, aczkolwiek zwięzłe i oszczędne, to jednak zawiera elementy wskazane wart. 328§2 k.p.c., odzwierciedla proces myślowy Sądu, tym samym zarzut naruszenia przez Sądart. 328 k.p.c.należało uznać za chybiony.
Nie doszło także do naruszenia prawa materialnego tj.art. 840§1 pkt 1 i 2 k.p.c.poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały podstawy do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.
Za chybiony należało uznać zarzut skarżących, dotyczący niewłaściwego zastosowania przepisuart. 840§1 pkt 1 k.p.c.mówiącego o możliwości wytoczenia przez dłużnika powództwa w celu pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, w sytuacji gdy przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, przez co w doktrynie rozumie się zaprzeczenie przez dłużnika obowiązkowi spełnienia na rzecz wierzyciela świadczenia objętego tytułem egzekucyjnym. Zdarzeniem, na którym oparto klauzulę wykonalności, jest tytuł egzekucyjny. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, że należy odróżniać sytuacje, gdy tytuł egzekucyjny korzysta z powagi rzeczy osądzonej (orzeczenie sądu oraz orzeczenia zrównane z nim pod względem skutków, np. wyrok sądu polubownego - por. uwagi doart. 776 i n.) oraz gdy tytuł ten takiej cechy nie posiada. Z brzmienieart. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., ustalonego od dnia 5 lutego 2005 r. wynika, iż powództwo opozycyjne oparte na omawianej podstawie, jest dopuszczalne, o ile nie występują przeszkody w postaci niedopuszczalności drogi sądowej, powagi rzeczy osądzonej lub zawisłości sporu. Dłużnik nie może w drodze tego powództwa zmierzać do wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia sądu stanowiącego tytuł egzekucyjny (tak m.in. wyrok SN z dnia 12.12.1972 r., II PR 372/72, OSP 1973, z. 11, poz. 222), a takim jest wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 25.08.2009r., stanowiący tytuł egzekucyjny w przedmiotowej sprawie. Z powyższych uwag wynika, że nie wszystkie zarzuty przeciwko tytułowi wykonawczemu dłużnik ma prawo podnosić w sprawie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Z brzmieniaart. 840§1 pkt 1 k.p.c.wynika, że zobowiązany z tytułu wykonawczego nie ma możliwości kwestionować ustaleń faktycznych i prawnych poczynionych w postępowaniu, w którym tytuł wykonawczy został wydany. W przeciwnym wypadku sprawa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego stanowiłaby niedopuszczalną kontynuację prawomocnie zakończonego już postępowania, w mniejszym postępowaniu sprawy o eksmisję (zob. też wyrok SA w Szczecinie z dnia 28.05.2014 r., I ACa 31/14, LEX nr 1527225).
Z powyższych względów trafnie uznał Sąd Rejonowy za bezzasadne dopuszczenie dowodów z osobowych źródeł dowodowych celem ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych będących już przedmiotem analizy w postępowaniu, w którym tytuł wykonawczy został wydany, do czego zmierzali powodowie, w szczególności takich jak okoliczności dotyczące prawidłowości wypowiedzenia umowy najmu przez Gminę małżonkomM.i braku podstaw do uznania zasadności powództwa o eksmisję. Sąd w pełni zgadza się z argumentacją Sądu meriti dotyczącą tej kwestii, uznając za bezzasadny, w tym zakresie także zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 217§3 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Również zarzut dotyczący wystąpienia w sprawie przesłanek uzasadniających pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w oparciu oart. 840§1 pkt 2 k.p.c., zatem polegających na wystąpieniu zdarzenia, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane, należało uznać za chybiony.Artykuł 840 §1 pkt 2 k.p.c.stwarza podstawę do zwalczania tytułu wykonawczego w przypadku, gdy już po powstaniu tytułu egzekucyjnego zaszły zdarzenia prowadzące do wygaśnięcia zobowiązania lub zdarzenia, wskutek których zobowiązanie nie może być egzekwowane. Do zdarzeń w rozumieniuart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.zalicza się zjawiska i stany świata zewnętrznego ( zdarzenia niezależne od woli stron) oraz objawy wewnętrznego życia stron (zdarzenia zależne od woli stron), z którymi przepisy prawa materialnego łączą wygaśnięcie zobowiązań albo które powodują niemożność egzekwowania świadczeń wynikających z tytułu egzekucyjnego. Do zdarzeń takich zaliczyć można np. odnowienie czy też zawarcie ugody odnoszącej się do roszczeń objętych prawomocnym orzeczeniem sądu ( zob. wyrok SA w Katowicach z 11.03.2015r. V ACa 651/14, LEX nr 1661176). Nie mniej powodowie w toku niniejszej sprawy nie wykazali, aby doszło do zawarcia w sposób dorozumiany porozumienia między stronami postępowania, dotyczącego „kontynuacji” umowy najmu czy też zawarcia nowej tego rodzaju umowy. Powodowie nie przedstawili bowiem żadnych konkretnych dowodów, w tym informacji, dokumentów, świadczących o tym, iż pomiędzy stronami toczyły się rozmowy, pertraktacje dotyczące tej kwestii. Należy podkreślić, iż przeczy temu także konsekwentne stanowisko po wydaniu wyroku eksmisyjnego prezentowane przez pozwaną. Należy podkreślić, iż już w treści pouczenia ujętego w piśmie wypowiadającym umowny stosunek najmu małżonkomM.przez Gminę, pozwana podkreśliła, iż niewydanie w terminie lokalu oznaczać będzie „korzystanie z niego bez tytułu prawnego oraz spowoduje powstanie obowiązku zapłaty odszkodowania w wysokości 100% czynszu i opłat dodatkowych za każdy miesiąc bezumownego korzystania z lokalu”. Powyższe wynika także z regulacji prawnych dotyczących tej kwestii. Tym samym powodowie nie mieli żadnych podstaw do pozostawania w przeświadczeniu, iż uiszczane przez nich opłaty za przedmiotowy lokal już po wydaniu wyroku eksmisyjnego są płacone w ramach łączącego strony stosunku najmu, nawiązanego w sposób dorozumiany. W świetle bowiem zapisówustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianieustawy kodeks cywilnyi wcześniejszej korespondencji pomiędzy stronami, powodowie wiedzieli, iż uiszczali odszkodowanie z tytułu bezumownego korzystania z lokalu mieszkalnego nadal przez nich zajmowanego, należne właścicielowi lokalu. W okolicznościach sprawy nie sposób domniemywać ponownego nawiązania stosunku najmu przez GminęG.z powodami podczas obowiązywania prawomocnego wyroku orzekającego eksmisję, nie wykonanego przez stronę powodową dobrowolnie.
Przy czym bez znaczenia jest podnoszony przez powodów zarzut zwlekania z wszczęciem postępowania egzekucyjnego w sprawie o eksmisję przez pozwaną, skoro zgodnie z powszechnie prezentowanym poglądem w doktrynie wierzyciel przed upływem 10 lat od wydania tytułu wykonawczego ma prawo skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. To wierzyciel w tym zakresie ma prawo zdecydować o momencie i chwili zainicjowania postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikom.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszeniaart. 217§3 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu wniosków dowodowych powodów z osobowych źródeł dowodowych, również w zakresie zmierzającym do wykazania istnienia i treści porozumienia pomiędzy stronami po powstaniu tytułu egzekucyjnego, to należy zauważyć, iż powodowie wnosili o przesłuchanie szeregu świadków i stron, ograniczonego jednak do przesłuchania pozwanej m.in. na okoliczność faktu nieprzerwanego korzystania przez powodów z lokalu po uprawomocnieniu się wyroku eksmisyjnego oraz uiszczania należności z tytułu korzystania z substancji lokalu za wiedzą i zgodą pozwanej. Powyższe okoliczności zostały przyznane przez stronę pozwaną i nie wymagały dowodzenia. Inną kwestią było, iż każda ze stron odmiennie interpretowała wnioski wynikające z powyższych ustaleń. Z uwagi jednak na zwarte powyżej uwagi nie można było uznać, iż pomiędzy stronami doszło do porozumienia w zakresie, jak twierdzą powodowie „wznowienia stosunku najmu łączącego strony o treści odpowiadającej uprzednio istniejącej umowy”. Z powyższy względów także nie doszło w ocenie Sądu Okręgowego do naruszeniaart. 217§3 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.
Również, zdaniem Sądu Okręgowego, nie doszło do naruszeniaart. 214§1 k.p.c.w zw. zart. 2141§1 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wniosku o odroczenie rozprawy z powodu stanu zdrowia powoda ad.1 mimo, przedłożenia przez niego zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego potwierdzającego niemożność stawienia się na rozprawę, albowiem wymaga podkreślenia, iż powód w sprawie był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, którego obowiązkiem było przedstawienie stanowiska procesowego powoda na rozprawie dnia 8 kwietnia 2014r. Z niewiadomych przyczyn pełnomocnik powoda, mimo jego prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy, nie pojawił się na niej. Ponadto należy zauważyć, iż stanowisko powodów na tej rozprawie mogła także osobiście przedstawić powódka, także ona mogła czynnie w niej uczestniczyć. Nie mniej z niewiadomych przyczyn także i ona na niej się nie stawiła. Co więcej oboje powodowie swoje racje i argumenty mogli przedstawić Sądowi na piśmie. Przy czym należy podkreślić, iż powodowi nie chodziło o jego przesłuchanie w charakterze strony na tym terminie rozprawy, a jedynie o przedstawienie jego stanowiska procesowego. Zatem w okolicznościach sprawy oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy i wydanie wyroku po odbyciu tylko jednego posiedzenia jawnego należało uznać za prawidłowe i uzasadnione.
Ponadto zarzuty podniesione w apelacji mają w ocenie Sądu Okręgowego przede wszystkim charakter czysto polemiczny i sprowadzają się do negowania właściwej oceny i ustaleń Sądu pierwszej instancji, przeciwstawiając im własne oceny i wnioski, które w żadnym razie nie mogą podważyć trafności rozstrzygnięcia i argumentacji Sądu Rejonowego.
Konkludując, zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a zarzuty powodów nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych względów, na podstawieart. 385 k.p.c., apelację powodów oddalono, jako bezzasadną. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o art.art. 98 k.p.c.iart. 108 § 1 k.p.c.oraz§2w zw. z i § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 490) , obciążając powodów jako stronę przegrywającą sprawę w całości kosztami postępowania odwoławczego.