Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1681/15
Data wyroku: 2015-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Goss-Kokot, Ewa Cyran, Wiesława Stachowiak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 FUS

Sygn. aktIII AUa 1681/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 września 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ewa Cyran
Sędziowie:  SSA Dorota Goss-Kokot (spr.)
SSA Wiesława Stachowiak
Protokolant:  insp.ds.biurowości Beata Tonak
po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. w Poznaniu
sprawyL. P.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 25 marca 2015 r.  sygn. akt VII U 4997/14
oddala apelację.

SSAWiesława Stachowiak

SSA Ewa Cyran

SSA Dorota Goss-Kokot

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17 października 2014 r. znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.odmówiłL. P.prawa do emerytury z uwagi na nieudowodnienie na dzień 1 stycznia 1999 r. 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
L. P.odwołał się od powyższej decyzji do sądu w przepisanym prawem trybie i terminie. Podniósł, że w okresie zakwestionowanym przez pozwanego pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, z przerwami na pobyt w internacie. Nadto odwołujący wskazał, że w momencie wydania zaskarżonej decyzji ukończył już(...)rok życia. W związku z powyższym domagał się zmiany decyzji oraz przyznania prawa do emerytury.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, podtrzymując wcześniej zaprezentowaną argumentację w całej rozciągłości.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu, z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt VII U 4997/9, zmieniono zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznano odwołującemuL. P.prawo do emerytury, poczynając od dnia 25 sierpnia 2014 r.
Sąd I instancji ustalił następujący stan faktyczny.
L. P.urodził się w dniu (...)Po ukończeniu Szkoły Podstawowej wB., którą odbywał w latach 1969 – 1974, odwołujący pobierał naukę w Technikum Kolejowym wP..
Rodzice odwołującegoJ.iS. P.prowadzili gospodarstwo rolne położone wB., na terenie gminyN., którego powierzchnia w okresie od 1963 r. do 1974 r. wynosiła 0,53 ha; ponadto dzierżawili ziemię od parafii (0,25 ha). Odwołujący zamieszkiwał z rodzicami w gospodarstwie rolnym, za wyjątkiem okresu mieszkania w internacie wP.tj. okresu od dnia 1 października 1973 r. do końca nauki w 1974. Ojciec odwołującego,J. P., pracował na kolei jako zawiadowca odcinka elektro-energetycznego wZ.. Matka odwołującegoS. P.zajmowała się pracą w domu. W gospodarstwie rodziców zamieszkiwała do czasu zamążpójścia tj. do 1969 r, siostra odwołującego, zatrudniona na poczcie.
W gospodarstwie rolnym rodzice odwołującego hodowali świnie, dwie kozy, kury i króliki. Na gruncie wchodzącym w skład gospodarstwa uprawiano ziemniaki, żyto oraz owies dla kóz.
Odwołujący wyjeżdżał do technikum rano około 6.30 i wracał do domu około 16.30. Na dojazd do szkoły i z powrotem do domu potrzebował około 2 godzin. Po powrocie ze szkoły pomagał w gospodarstwie rolnym, pracując w wymiarze do dwóch godzin dziennie: karmił inwentarz, pielił grządki z warzywami.
W okresie wakacyjnym odwołujący pasł kozy, świnie, wyrzucał obornik, pomagał przy żniwach, karmił króliki. Z uwagi na fakt, że rodzice odwołującego nie mieli koni ani innych zwierząt pociągowych byli zmuszeni do najmowania do prac rolnych, rolników, którzy posiadali odpowiednie zwierzęta pociągowe np. konie. W zamian za oddane usługi odwołujący w okresie wakacyjnym pomagał przy żniwach także w gospodarstwach tych rolników. Praca w gospodarstwie rolnym w okresie wakacyjnym od lipca do sierpnia, w latach pobierania nauki w Technikum Kolejowym wP., tj. w latach 1969-1974 zajmowała odwołującemu co najmniej 4 godziny dziennie, z wyjątkiem dwutygodniowego okresu związanego z wypoczynkiem letnim.
W okresie od dnia 26 listopada 1973 r. do dnia 16 kwietnia 1974 r. odwołujący podjął zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy w(...)Ośrodkach(...)na stanowisku ratownika. Po zakończeniu nauki w Technikum Kolejowym wP.odwołujący nabył tytuł zawodowy technik-mechanik o specjalności eksploatacja i naprawa spalinowych pojazdów trakcyjnych. Od dnia 1 września 1974 r. rozpoczął on prace w(...)wP..
Następca prawny zakładu pracy(...) S.A.Zakład (...)wP.w świadectwie potwierdzającym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych z dnia 8 sierpnia 2014 r., stwierdził, żeL. P.w okresie od dnia 1 września 1974 r. do dnia 31 grudnia 1998 r., będąc zatrudnionym w(...), wykonywał prace w warunkach szczególnych. Odwołujący przez cały okres zatrudnienia w(...)świadczył prace w pełnym etacie.
Powołując się na powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca nabył prawo do spornego świadczenia.
Od wyroku Sądu Okręgowego została złożona apelacja organu rentowego, w której powyższy wyrok w całości zaskarżono, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że odwołujący posiada co najmniej 25 lat stażu pracy i wobec tego nabył prawo do emerytury w wieku 60 lat, a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 32 ust. 1 w związku z art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U z 2013 r poz 1440 ) oraz§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz. U. Nr 8 , poz. 43 z późn. zm.).
Wskazując na powyższą podstawę apelacji, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania ubezpieczonego od decyzji Oddziału z dnia 17.10.2014 r., ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.
W pierwszej kolejności Sąd Apelacyjny wskazuje na właściwe przepisy mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a mianowicie przepisy: 1)art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, ze zm.) oraz 2)rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. nr 8, poz. 43 ze zm.).
Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że bezsporne było, że odwołujący legitymuje się wymaganym piętnastoletnim okresem pracy w szczególnych warunkach i nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji miał już także ukończone(...)lat. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie okazała się zaś odmowa uwzględnienia przez organ rentowy okresu pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym jego rodziców wB., jako okresu uzupełniającego skutkującego przyznaniem prawa do wcześniejszej emerytury.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu podniesionego w apelacji, dotyczącego braku świadczenia przez odwołującego stałej pracy o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej – Sąd Apelacyjny odwołuje się do wyroku SN z dnia 19 grudnia 2000 r., sygn. akt II UKN 155/00, w którym Sąd Najwyższy wyraził pogląd, zgodnie z jakim przy ustaleniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia świadczonej przed dniem 1 stycznia 1983 r. w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy (art. 10 ust. 3w związku zart. 6 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), a więc 4 godziny na dobę.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny wskazuje, że w przedmiotowej sprawie odwołujący wykazał istnienie okresu pracy w gospodarstwie rolnym wB.od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia w latach między 1971 r. a 1974 r. (za wyjątkiem 2-tygodniowego okresu związanego z corocznym wypoczynkiem letnim) – w wymiarze łącznym co najmniej 6 miesięcy – w zakresie niezbędnym do uzupełnienia okresów składkowych i nieskładkowych. Tak bowiem należy orzec mając na uwadze zgromadzony przez Sąd I instancji materiał dowodowy. Sąd ten bowiem podkreśla, że praca odwołującego oprócz wypasania kóz, świń, karmienia królików oraz oprzątania świń, w głównej mierze w okresie wakacyjnym obejmowała pracę przy żniwach. Przy czym prace te odwołujący wykonywał także na gruntach rolników obcych, którzy byli najmowani do prac rolnych wraz ze zwierzętami pociągowymi, z uwagi na fakt, iż rodzice odwołującego nie posiadali koni pociągowych. Jak zwraca uwagę Sąd Apelacyjny, czas poświęcony na wykonywanie tych obowiązków z pewnością zajmował odwołującemu co najmniej 4 godziny dziennie. Dochody z pracy w gospodarstwie stanowiły obok wynagrodzenia osiąganego przez ojca odwołującego podstawowe źródło utrzymania całej rodziny i funkcjonowania gospodarstwa (siostra odwołującego zatrudniona na poczcie po 1969 r. nie mieszkała w gospodarstwie rolnym rodziców). W tym miejscu Sąd II instancji podkreśla, że nie zalicza się odwołującemu świadczenia przez niego pracy w takim wymiarze, a więc 4 godzin w okresie pobierania nauki w Technikum Kolejowym wP.(i to zarówno w okresie zamieszkiwania wraz z rodzicami jak i po dniu 30 września 1973 r. w internacie wP.). Nie sposób bowiem przyjąć, że wówczas praca odwołującego wykraczała poza wymiar 4 godzin dziennie. W tych bowiem okresach ograniczała się w istocie jedynie do aktywności przy karmieniu i oprzątaniu zwierząt gospodarskich w wymiarze co najmniej 2 godzin dziennie.
W kontekście powyższego, argumentem wzmacniającym okoliczność zaliczenia okresu pracy Odwołującego w gospodarstwie rodziców w czasie wakacji, dokładnie od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia w latach między 1971 r. a 1974 r. (za wyjątkiem 2-tygodniowego okresu związanego z corocznym wypoczynkiem letnim) – w wymiarze łącznym co najmniej 6 miesięcy – w zakresie niezbędnym do uzupełnienia okresów składkowych i nieskładkowych, jest fakt, że nie pracował on nigdzie w tych okresach zawodowo. Pracę na pełny etat wykonywał on bowiem w(...)Ośrodkach(...)na stanowisku ratownika w okresie od dnia 26 listopada 1973 r. do dnia 16 kwietnia 1974 r., a od dnia 1 września 1974 r. zatrudniony został w(...).
Z kolei odnosząc się do zarzutu organu rentowego w zakresie niewielkiego rozmiaru przedmiotowego gospodarstwa rolnego, na którym pracował odwołujący, wskazać należy, że ów zarzut jest bezpodstawny. Rozmiar tej nieruchomości rolnej w okresie spornym liczył 0,53 ha, a do tego wydzierżawiano jeszcze 0,25 ha od parafii – zatem ową nieruchomość można było zaliczyć jako gospodarstwo rolne. Przekraczało próg graniczny (jak podaje organ rentowy: 0,5 ha), co prawda owo przekroczenie następowało w niewielkim stopniu, ale pozostaje to bez znaczenia dla ewentualnego uznania pracy odwołującego za pracę w gospodarstwie rolnym.
Mając zatem na uwadze wyniki postępowania dowodowego, Sąd Apelacyjny uznaje, że odwołujący wykazał okres pracy w gospodarstwie rolnym wB.od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia w latach od 1971 r. do 1974 r. (za wyjątkiem 2- tygodniowego okresu związanego z corocznym wypoczynkiem letnim) – w wymiarze łącznym co najmniej 6 miesięcy – w zakresie niezbędnym do uzupełnienia okresów składkowych i nieskładkowych. Uwzględnieniu podlegają okresy przypadające na wzmożone prace polowe w okresie wakacyjnym. Data początkowa okresu – dzień 1 lipca 1971 r. przypada po dniu ukończenia przez odwołującego(...)roku życia ((...)r.). Z kolei data końcowa okresu pracy w gospodarstwie rolnym wynika z faktu rozpoczęcia z dniem 1 września 1974 r. pracy w(...)Oddział(...)wP.. Zasadnie należało zatem przyjąć, że najpóźniej z dniem 31 sierpnia 1974 r. odwołujący zakończył pracę w gospodarstwie rolnym rodziców.
Konsekwentnie, odwołujący po zaliczeniu okresów od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia w latach od 1971 r. do 1974 r. (za wyjątkiem 2-tygodniowego okresu związanego z corocznym wypoczynkiem letnim) – w wymiarze łącznym co najmniej 6 miesięcy – w zakresie niezbędnym do uzupełnienia okresów składkowych i nieskładkowych, wykazał co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych niezbędnych do przyznania prawa do emerytury.
Mając na względzie powyższe, na podstawie przepisuart. 385 k.p.c.Sąd Apelacyjny oddalił apelację strony pozwanej.

SSAWiesława Stachowiak

SSA Ewa Cyran

SSA Dorota Goss-Kokot