Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 149/15
Data wyroku: 2015-04-14 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janina Kościelniak
Słowa kluczowe: Deputaty I Ich Ekwiwalenty
Podstawa prawna: art.2 ust.1 ustawy z dnia 06.07.2007r.o ekwiwalent pieniężny  z tytułu  prawa  do bezpłatnego węgla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych

Sygn. akt IX U 149/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy___________________w Gliwicach Wydział IX

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Janina Kościelniak

Protokolant:

Elżbieta Nowak

przy udziale-
po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. w Rybniku
sprawy z odwołaniaA. M./A. M./
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla
na skutek odwołaniaA. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 21 stycznia 2015r. Znak(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla w ilości 2,5 tony (dwie
i pół tony) za 2015rok.
Przewodnicząca
Sygn. akt IX U 149/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 21.01.2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił ubezpieczonemuA. M.(M.) prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za rok 2015, ponieważ ubezpieczonemu uwzględniono w podstawie wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych pełną wartość deputatu węglowego oraz ponieważ nie był osobą uprawnioną do ekwiwalentu pieniężnego w dniu 14.01.1999r., tj. w dniu wejścia w życieustawy z dnia 26.11.1998r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych.
W odwołaniu od decyzji ubezpieczony domagał się przyznania prawa do wypłaty ekwiwalentu.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i podnosząc, że podstawa wymiaru emerytury ubezpieczonego została ustalona z uwzględnieniem pełnej wartości węgla decyzją z dnia 28.11.1996r.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
UbezpieczonyA. M.jest byłym pracownikiemPrzedsiębiorstwa (...)wR., z którego od dnia 01.09.1984r. przeszedł na emeryturę górniczą.
Ubezpieczony w latach 2002-2007 nie pobierał ekwiwalentu lub bezpłatnego węgla w naturze.
Ubezpieczony złożył wniosek o wypłatę ekwiwalentu z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla uprawnionych emerytów i rencistów z przedsiębiorstw robót górniczych za 2015r. w dniu 15.01.2015r.
(dowód: akta rentowe, informacja Okręgowego Inspektora Pracy wK.z dnia na okoliczność, że(...)wR.nie zgłosiło informacji do rejestru układów o zawarciu porozumienia o odstąpienie, o którym mowa wart. 9 ust. 3 kodeksu pracy, wyciąg z Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991r w części dotyczącej uprawnień do bezpłatnego węgla w naturze dla emerytów i rencistów oraz protokół dodatkowy nr 7 do tego układu, a także Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy dla(...)wR.wraz zaneksem nr (...)w części dotyczącej prawa do deputatu węglowego dla emerytów i rencistów karta 10 i następne akt sądowych).
Sąd zważył, co następuje.
Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 1 ustawy z dnia 06.07.2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych/Dz.U. Nr 147, poz. 1031/ ustawa określa zasady i sposoby realizacji uprawnienia do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla zwanego dalej „ekwiwalentem” przysługującego osobom uprawnionym z przedsiębiorstw robót górniczych za okres od 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.
W art. 2 ust. 1 powyższej ustawy zawarta jest definicja ustawowa osoby uprawnionej. Są to uprawnieni do bezpłatnego węgla na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r., którzy uzyskali emeryturę lub rentę przed dniem 01.07.2007 r., a po dniu 31.12.2001 r. nie pobierali ekwiwalentu:
- emeryci i renciści, którzy pobierali bezpłatny węgiel w naturze od przedsiębiorstw robót
górniczych,
- osoby, które na emeryturę lub rentę przeszły z przedsiębiorstw robót górniczych

wdowy, wdowcy i sieroty mający ustalone prawo do renty rodzinnej po byłych pracownikach przedsiębiorstw robót górniczych.

W powyższym Układzie w art. 22 uregulowano, że emerytom i rencistom oraz wdowom, wdowcom i sierotom uprawnionym do renty rodzinnej po pracowniku przysługuje bezpłatny węgiel w naturze z tym, że dopuszczono możliwość wypłaty deputatu węglowego w ekwiwalencie pieniężnym.
Na podstawie protokołu dodatkowego nr 7 z dnia 21.11.1995 r. uprawnieniami do bezpłatnego węgla objęto także emerytów i rencistów zamieszkałych w kraju, których uprawnienia powstały na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Węglowego z dnia 01.02.1980 r., i którzy korzystali z nich w dniu 25.11.1995 r.
Protokołem tym wprowadzono także do Układu art. 441o treści „od dnia 26 listopada 1995 r. postanowienia art. 22 nie dotyczą jednostek, które do dnia 25 listopada 1995 r. w swoich zakładowych układach zbiorowych pracy odstąpiły na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113, poz. 577 ze zm./ od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt. 1 w wymiarze i na zasadach określonych w Układzie Zbiorowym Pracy dla PW z dnia 1 lutego 1980 r.„
W dniu 17.11.1995 r. zawartoaneks nr (...)do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dlaPrzedsiębiorstwa (...)wR.obowiązującego od 26.11.1994 r. na mocy, którego od dnia 01.01.1996 r. zaprzestano wydawania węgla w naturze lub jego pieniężnego ekwiwalentu osobom uprawnionym do jego otrzymywania na podstawie ust. 9,10,11,12 i 17 Załącznika Nr 12 w sprawie zasady realizacji deputatu węglowego ww Układu. Aneks ten został zarejestrowany przez Okręgowego Inspektora Pracy wK.z dnia 04.01.1996 r.
Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianieustawy Kodeks pracyi niektórych ustaw /Dz.U. z 1994 r. Nr 113, poz. 547/ strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy mogły do dnia 25.11.1995 r. zawrzeć porozumienie w kwestii włączenia uprawnień i świadczeń unormowanych w ponadzakładowym układzie zbiorowym pracy zawartym przed 01.01.1987 r., albo o odstąpieniu od ich stosowania.
Zaneksu Nr (...)z dnia 17.11.1985 r. do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Przedsiębiorstw (...)wR.nie wynika by zostało między dyrekcją zakładu a związkami zawodowymi zawarte porozumienie, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. Że do zawarcia takiego porozumienia nie doszło potwierdza również Okręgowy Inspektor Pracy wK..
W treści § 1 tego aneksu podano, że zaprzestaje się wydawania deputatu węglowego lub jego pieniężnego ekwiwalentu zarówno emerytom i rencistom, którzy byli do niego uprawnieni w wysokości 3 ton rocznie jak i tym byłym pracownikom, którzy otrzymali bezpłatny węgiel w naturze w wysokości 2,5 tony rocznie.
Uregulowanie§ 1 aneksu Nr (...)z dnia 17.11.1985 r. nie mogło odnieść żadnych skutków prawnych wobec emerytów i rencistów, którzy prawo do bezpłatnego węgla w ilości 3 ton nabyli na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r. /tj. przeszli na emeryturę lub rentę po 01.01.1992 r./, gdyż zgodnie zart. 241(
    26)kppostanowienia układu zakładowego nie mogą być mniej korzystne niżeli postanowienia układu ponad zakładowego. Pogląd taki wyraził Sąd Apelacyjny w Katowicach w orzeczeniu z dnia 20.05.2008 r. sygn. akt III AUa 282/08.
W ocenie Sądu Okręgowego skoro strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy nie zawarły formalnego porozumienia o odstąpieniu od stosowania uprawnień i świadczeń określonych w układach zbiorowych pracy zawartych przed dniem 01.01.1987 r. w trybie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113, poz. 547/ toaneks Nr (...)z dnia 17.11.1985 r. do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla PracownikówPrzedsiębiorstw (...)wR.nie może być uznany za skuteczne prawnie odstąpienie od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt. 1 w wymiarze i na zasadach określonych w Układzie Zbiorowym Pracy dla PW z dnia 01.02.1980 r.
Odmienne uregulowania zawarte w powołanym wcześniejaneksie nr (...)do zakładowego układu zbiorowego pracy w świetleart. 24126kpjako mniej korzystne nie wywołują skutków prawnych.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ubezpieczony prawo do bezpłatnego węgla w naturze zachował na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r.
Zatem jest on osobą uprawnioną w rozumieniuart. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 06.07.2007r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych.
Między stronami jest niesporne, żePrzedsiębiorstwo (...)wR.było przedsiębiorstwem robót górniczych w rozumieniu art. 2 pkt. 2 cytowanej wyżej ustawy.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 20.05.2008 r. sygn. akt III AUa 282/08 przyjął, że za zaspokojenie roszczenia w rozumieniu powołanego przepisu należy uznać wypłatę przez byłego pracodawcę deputatu węglowego w naturze lub jego ekwiwalentu pieniężnego oraz wypłatę przez organ rentowy ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla np. w wykonaniu wyroku sądowego. Niezasadna była zatem zaskarżona decyzja z dnia 21.01.2015r., w której ZUS o/R.odmówił ubezpieczonemu prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla gdyż ubezpieczonemu uwzględniono w podstawie wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych pełną wartość deputatu węglowego. Wliczenie pełnej wartości deputatu węglowego do podstawy wymiaru świadczenia nie może być uznane za zaspokojenie roszczeń z tytułu prawa do bezpłatnego węgla w rozumieniu art. 3 ust. 1 w/w ustawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocyart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznał ubezpieczonemu prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla w ilości 2,5 tony za 2015r.
SSO Janina Kościelniak
Sygn. akt IX U 149/15

ZARZĄDZENIE

1.Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć organowi rentowemu z pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia.

2.K.. 14 dni od doręczenia.

R.dn. …………………………………..  Sędzia