Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 342/15
Data wyroku: 2015-06-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Ficek, Arkadiusz Łata, Marcin Schoenborn
Słowa kluczowe: Bezwzględny Powód Odwoławczy
Podstawa prawna: art. 437 kpk, art. 439 § 1 pkt 11 kpk

Sygnatura akt VI Ka 342/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia24 czerwca 2015r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Krzysztof Ficek
Sędziowie SSO Arkadiusz Łata (spr.)
SSO Marcin Schoenborn
Protokolant Sylwia Sitarz
po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 r.
przy udziale Krystyny Marchewki
Prokuratora Prokuratury Okręgowej
sprawyR. R.ur. (...)wB.
synaA.iL.
oskarżonego zart. 278§1 kk,art. 65§1 kksw zw. zart. 91§4 kksw zw. zart. 7§1 kks
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 28 stycznia 2015 r. sygnatura akt II K 401/14
na mocyart. 437 kpk,art. 439 § 1 pkt 11 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks
uchyla wyrok w zaskarżonej części i sprawę oskarżonegoR. R.o zarzucane mu czyny zart. 278 § 1 kki zart. 65 § 1 kksw zw. zart. 91 § 4 kksw zw. zart. 7 § 1 kksprzekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach.
Sygn. akt VI Ka 342/15

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy stwierdził, co następuje.
Wyrok w zaskarżonej części – tj. dotyczącej oskarżonegoR. R.ostać się nie mógł, gdyż w toku postępowania sądowego doszło do uchybień stanowiących bezwzględną przyczynę odwoławczą w rozumieniuart. 439 § 1 pkt. 11 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks. Sprawę rozpoznawano bowiem – w znacznym stopniu – podczas nieobecności oskarżonego, który nie został prawidłowo zawiadomiony o terminach rozprawy wyznaczonych w dniach: 29 października 2014 r. oraz 1 grudnia 2014 r. – w sytuacji, gdy z uwagi na zwyczajny już tryb postępowania – jego obecność była obowiązkowa.
Tym samym niedopuszczalne było uznawanie niepodjętych w terminie i awizowanych dwukrotnie zawiadomień za doręczone prawidłowo – w reżimieart. 133 § 2 kpk, a nadto stosowanie przepisuart. 376 § 2 kpkuprawniającego do prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonego, który złożył już wyjaśnienia, a następnie bez usprawiedliwienia nie stawił się na jej kolejny termin.
R. R.już w postępowaniu przygotowawczym jako miejsce zamieszkania i dłuższego pobytu podał adres wB.przyul. (...)(vide: k 46 i 137). Taki też jego adres wskazano w akcie oskarżenia (vide: k-223) oraz na ten adres był on zawiadamiany o przesłaniu aktu oskarżenia do Sądu (vide: k-226), jak również tam doręczano mu odpis pierwotnie zapadłego wyroku nakazowego (vide: k-241).
O pierwszym terminie rozprawy wyznaczonej po wniesieniu sprzeciwu na dzień 7 lipca 2014 r. (vide: k-281)R. R.zawiadomiono błędnie na adres:B.ul. (...)(vide: k-272). Stawił się on jednak przed Sądem orzekającym, gdyż równocześnie na prawidłowy adres (ul. (...)) wezwano zamieszkałą wraz z oskarżonym matkę – tj. świadkaL. G.(vide: k-271), która przyjęła zawiadomienie przeznaczone dla syna (choć błędnie zaadresowane).
W dniu 7 lipca 2014 r.R. R.składał wyjaśnienia (tj. odmówił ich złożenia i odczytywano mu wcześniejsze relacje z dochodzenia). Został zarazem ustnie pouczony o kolejnym terminie rozprawy przewidzianym na dzień 17 września 2014 r. oraz zobowiązany do stawiennictwa bez odrębnego zawiadomienia.
Jego nieobecność w dacie 17 września 2014 r. słusznie zatem potraktowana była za nieusprawiedliwioną i prawidłowo również zastosowano możliwość procedowania pod nieobecność oskarżonego na zasadzieart. 376 § 2 kpk. Po przeprowadzeniu czynności dowodowych rozprawę wtedy odroczono do dnia 29 października 2014 r. i zarządzono zawiadomienie o niej oskarżonego.
W dniu 17 września 2014 r. nastąpiła jednakże zmiana w zakresie trybu postępowania, jakby niedostrzeżona przez Sąd I instancji. Jak wspomniano wcześniej, rozprawę przeprowadzano wówczas po odroczeniu z daty 7 lipca 2014 r. tym samym Sąd Rejonowy nie mógł już wtedy rozpoznawać sprawy w trybie uproszczonym (wskazanym w akcie oskarżenia), lecz obowiązywał go zgodnie zart. 484 § 2 kpk– tryb zwyczajny ze wszystkimi tego konsekwencjami, w szczególności w zakresie znaczenia nieobecności oskarżonego i braku jego prawidłowego zawiadomienia. Choć Sąd orzekający nie wydał stosownego postanowienia o zmianie trybu, dalsze postępowanie – z mocy samego prawa – musiało być traktowane jako prowadzone w trybie zwyczajnym.
Pisemne zawiadomienieR. R.(o terminie w dacie 29 października 2014 r.) było tym razem nieprawidłowe. Ponownie pomylono numerację budynku i przesłano je naulicę (...)wB.. Uległo ono dwukrotnej awizacji, lecz nie zostało podjęte w terminie (vide: k-300).
W omówionych okolicznościach niedopuszczalne było uznawanie go za doręczone zgodnie zart. 133 § 2 kpki przyjmowanie, że oskarżony został prawidłowo zawiadomiony. W konsekwencji nie było wolno procedować w dalszym ciągu pod jego nieobecność stosownie doart. 376 § 2 kpk. Sąd I instancji uprawniony był jedynie przerwać lub odroczyć rozprawę i zarządzić zawiadomienieR. R.na właściwy adres.
W dniu 29 października 2014 r. przeprowadzono natomiast czynności o charakterze merytorycznym (vide: k 303-304).
Identyczna sytuacja powtórzyła się w dacie 1 grudnia 2014 r. na kolejnym terminie rozprawy po jej przerwaniu. I tym razemR. R.zawiadomiono błędnie na adres wB.przyul. (...)(vide: k-314). Ponownie doszło do dwukrotnej awizacji w braku podjęcia przez oskarżonego korespondencji sądowej w terminie. Sąd jurysdykcyjny znów bezpodstawnie uznał przesyłkę za prawidłowo doręczoną i skorzystał nietrafnie z regulacjiart. 376 § 2 kpk.
Pod nieobecność niezawiadomionego oskarżonego dokonano zaś czynności dowodowych, a to poprzez przesłuchanie świadka, którego relacja miała w sprawie nader istotne znaczenie –J. K.oraz oddalenie wniosku dowodowego obrońcy (vide: k 317-318).
Powyższych czynności nie powtórzono, gdy następnie dochodziło do skutecznych już i prawidłowych zawiadomieńR.(vide: k-322, 326-327, 328).
Naprowadzone wyżej uchybienia były wystarczające, by zaskarżony wyrok uchylić w zakresie całokształtu rozstrzygnięć dotyczących wspomnianego oskarżonego – niezależnie od podniesionych w apelacji zarzutów oraz niezależnie od wpływu owych błędów na treść orzeczenia.
Potrzeba przy tym zaznaczyć, zeR. R.nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy odwoławczej (vide: k-358), jednakże w obliczu uchylenia wyroku skazującego w całości, a zatem – rozstrzygnięcia wyłącznie na korzyść oskarżonego, zapadłego wyłącznie w oparciu oart. 439 § 1 pkt 11 kpk, jak również wobec obecności obrońcy przed Sądem Okręgowym brak ów nie miał żadnego znaczenia z punktu widzenia ochrony uprawnień procesowych wymienionego.
Na marginesie tylko, Sąd II instancji uznał za celowe zwrócić dodatkowo uwagę Sądowi Rejonowemu na słabość jego ocen faktycznych i argumentacji w zakresie ustalenia, iż oskarżony dysponował pełną świadomością przyczyn oraz celu wyjazdu do miejscowościK., następnie – faktu, iż pozostali uczestnicy „wyprawy” dokonali kradzieży na tereniesklepu (...), jak również w zakresie przyjęcia, żeR. R.w sposób przestępczy współdziałał z pozostałymi oskarżonymi jako współsprawca w ramach ustalonego podziału ról.
Sąd orzekający powoływał się praktycznie wyłącznie na rozbieżność wyjaśnień oskarżonego w zakresie przyznawania się (i nieprzyznawania) do stawianych mu zarzutów, na „naiwność i nieprawdziwość” jego tłumaczeń o braku wiedzy oraz świadomości w materiach wskazanych wyżej, na wolę (zdaniem Sądu I instancji) uchylenia się od odpowiedzialności karnej.
Wypada zauważyć, iż w postępowaniu przygotowawczym, gdyR.werbalnie przyznawał się do obu postawionych zarzutów, merytoryczna strona jego ówczesnej relacji nie uprawniała do konkluzji, że przyznanie to miało „pełny” charakter, tj. obejmowało zamiar, winę i sprawstwo oraz porozumienie z pozostałymi oskarżonymi w sferze dokonania wspólnie i w porozumieniu przestępstwa kradzieży wsklepie (...). Nie było przeto zasadniczych różnic pomiędzy tą wersją (gdzie oskarżony potwierdzał w istocie jedynie przypadkowość zetknięcia się ze współoskarżonymi, brak znajomości z nimi oraz bierne i „nieświadome” towarzyszenie im przy wyjeździe doK.), a wypowiedziami z rozprawy.
Sąd I instancji nie wskazał natomiast jakie konkretnie sprecyzowane fakty i dowody miałyby przemawiać za przypisaniemR. R.wspomnianego czynu. „Naiwność i nieprawdziwość” jego wyjaśnień sama przez się niczego jeszcze nie przesądzała.
Sąd jurysdykcyjny miał oczywiście raję wytykając labilność poszczególnych relacji współoskarżonych, ich wzajemne i wewnętrzne odmienności, których nie potrafili oni logicznie oraz przekonująco umotywować. Z drugiej jednak strony żadne z nich (mając na uwadze wszystkie ich wersje) nie potwierdzało wprost tego rodzaju świadomości, wiedzy i woli, ani też współdziałaniaR.w ramach ustalonego podziału ról, jakie ostatecznie przyjął Sąd Rejonowy. Współoskarżeni wręcz temu wszystkiemu przeczyli.
Zastanowienia i rozważenia wymagało tym samym, czy w opisanym stanie materiału dowodowego istniały podstawy do tego rodzaju wniosków, które zaprezentował Sąd orzekający.
Wymagane były głębsze i zdecydowanie bardziej precyzyjne rozważania oraz oceny, a takich w przedmiotowym przypadku nie przeprowadzono.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd I instancji zobowiązany zostaje do powtórzenia postępowania dowodowego w pełnym dotychczasowym zakresie, o ile nie wyłoni się potrzeba przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Zadba równocześnie o dopełnienie wszystkich wymogów proceduralnych postępowania karnego, zwłaszcza co się tyczy prawidłowości zawiadamiania oskarżonego o terminie rozprawy na właściwy, podany przezeń adres.
Uwzględni nadto wszystkie inne uwagi Sądu Okręgowego.
Zebrany materiał dowodowy podda wszechstronnej dogłębnej i precyzyjnej analizie oraz ocenie (której da szczegółowy wyraz na piśmie – w wypadku konieczności sporządzenia uzasadnienia), po czym wyprowadzi trafne wnioski końcowe, co do sprawstwa i winy lub ich braku po stronie oskarżonego.
Nie przesądzając w niczym ostatecznego rozstrzygnięcia orzeczono jak wyżej.