Sąd Okręgowy w Koninie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ko 159/15
Data wyroku: 2015-10-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Wilczewska

Sygn. akt II Ko 159/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 października 2015r.
Sąd Okręgowy w Koninie II Wydział Karny w składzie :
Przewodniczący : SSO Agata Wilczewska
Ławnicy : Danuta Kazimiera Orkowska
Agata Zbroszczyk
Protokolant : st. sekr. sąd. Irena Bąk
w obecności Jacka Górskiego Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 1.10.15r.
sprawy z wnioskuŁ. K.s.A.iE.,ur. (...)wK., zam.K.,ul. (...),
o zasądzenie zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie stosowane wobec niego w sprawie Sądu Rejonowego w Koninie o sygnaturze akt IIK 165/11, w okresie od 18.04.11r. do 22.09.11r.
I. Oddala wniosek.
II. Kosztami sądowymi za niniejsze postępowanie obciąża Skarb Państwa.
Danuta Kazimiera Orkowska Agata Wilczewska Agata Zbroszczyk

Sygn. akt IIKo 159/15

UZASADNIENIE
PełnomocnikŁ. K.w dniu 9.07.15r. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyŁ. K.kwoty 100.000zł tytułem zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie wnioskodawcyw okresie od dnia 18.04.11r. do dnia 23.09.11r.
Na rozprawie w dniu 1.10.15r. prokurator podniósł zarzut przedawnienia roszczenia.

Sąd ustalił, co następuje.
Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 25 czerwca 2013r. w sprawie o sygn. akt IIK 165/11 (k.336)Ł. K.został uniewinniony od zarzucanych mu czterech przestępstw:
- z art.282k.k. polegającego na tym, że w październiku 2010r. wK.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dokonał wymuszenia rozbójniczego na osobieM. N.w ten sposób, że stosując groźbę zamachu na jego życie lub zdrowie doprowadził go do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem w kwocie 400zł, działając tym na szkodę ww.;
- z art.282k.k. w zw. z art.12k.k. polegającego na tym, że w listopadzie 2010r. wK.działając z góry powziętym zamiarem oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dokonał co najmniej dwukrotnie wymuszenia rozbójniczego na osobieM. N.w ten sposób, że stosując groźbę zamachu na jego życie lub zdrowie doprowadził go do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem w kwocie 800zł, działając tym na szkodę ww.;
- z art.282k.k. polegającego na tym, że w grudniu 2010r. wK.działającw celu osiągnięcia korzyści majątkowej dokonał wymuszenia rozbójniczego na osobieM. N.w ten sposób, że stosując groźbę zamachu na jego życie lub zdrowie doprowadził go do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniemw kwocie 600zł, działając tym na szkodę ww.;
- z art.282k.k. w zw. z art.12k.k. polegającego na tym, że w okresie od 10 do 21 lutego 2010r. wK.działając z góry powziętym zamiarem i w krótkich odstępach czasu oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dokonał co najmniej trzykrotnie wymuszenia rozbójniczego na osobieM. N.w ten sposób, że stosując groźbę zamachu na jego życie lub zdrowie doprowadził go do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem w kwocie 500zł, działając tym na szkodę ww.
Wyro ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Koniniez dnia 29.11.2013r. w sprawie IIKa 270/13 (k.393).
W postępowaniu przygotowawczym w tej sprawie,Ł. K.został zatrzymany w dniu 18 kwietnia 2011r., a postanowieniem Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 20 kwietnia 2011r. w sprawie o sygn. akt IIKp 109/11 tymczasowo aresztowany na okres 3 miesięcy i osadzony w Areszcie ŚledczymO.(k.73-75). Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Koninie z dnia 19.05.11r. w sprawie IIKz 79/11(k.99). Postanowieniem Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 5.07.11r., po wpłynięciu aktu oskarżenia w sprawie IIK 165/11, tymczasowe aresztowanie wobec oskarżonego zostało przedłużone do 18.10.11r. (k.144-145). Postanowieniem z dnia 22.09.11r. Sąd Rejonowy w Koninie uchylił zastosowane wobecŁ. K.tymczasowe aresztowanie (k.193).Ł. K.został zwolniony z aresztu w dniu 22.09.11r. (k.195). W okresie od 22.04.11r. do 11.06.11r. wobecŁ. K.zostało wprowadzone do wykonania 50 dni zastępczej kary pozbawienia wolności w sprawie Sądu Rejonowego w Koninieo sygn. akt VIIK 467/10.
Po uchyleniu tymczasowego aresztowaniaŁ. K.przebywał na wolności. Wiedział o tym, że zapadł wobec niego prawomocny wyrok uniewinniający, zaraz po uprawomocnieniu się tego wyroku.
W dniu 22.01.14r. (k.414)Ł. K.doręczono odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Koninie, którym przyznano mu kwotę 14.400zł tytułem zwrotu kosztów ustanowionego w tej sprawie obrońcy z wyboru (k.409).
Obecnie od dnia 23.12.14r.Ł. K.odbywa karę 3 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną za czyn z art.280§2k.k. popełniony po opuszczeniu aresztu.
W chwili aresztowaniaŁ. K.utrzymywał się z prac dorywczych. Był kawalerem w związku konkubenckim. Jego konkubina miała 3 własnych dzieci.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt Sądu Rejonowego w Koninie o sygn. IIK 165/11 (k.33a) oraz na podstawie zeznańŁ. K.(k.33v-33a).
Sąd dał wiarę zeznaniomŁ. K., gdyż były jasne i logiczne.
Wartość dowodowa dokumentów zebranych w sprawie i ujawnionych na rozprawie nie budziła w ocenie Sądu żadnych wątpliwości. W szczególności nie była kwestionowana przez żadną ze stron.

Sąd zważył, co następuje.
Podstawą żądania od Skarbu Państwa przez wnioskodawcę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w przypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania przed dniem 1.07.15r. był przepis art.552 §1 i §4k.p.k., natomiast po dniu 1.07.15r. zgodnie z ustawą z dnia 27.09.13r. (Dz. U. z 2013r. poz.1247ze zm.) jest przepis art.552a§1k.p.k.
Zgodnie z tymi przepisami, do dnia 1.07.15r. aby uznać, że wnioskodawcy przysługiwało skuteczne prawo żądania zadośćuczynienia, należało w pierwszym rzędzie ustalić czy stosowane wobec wnioskodawcy w danej sprawie tymczasowe aresztowanie było „niewątpliwe niesłuszne”, a w przypadku uzyskania twierdzącej odpowiedzi należało następnie ustalić czy wnioskodawca wskutek tego tymczasowego aresztowania doznał krzywdy, która uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia.
Odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania opierała się na zasadzie ryzyka (por. wyrok SN z 28.05.02r. w sprawie IIIKKN 452/99 [LEX nr 53905]). Oceny słuszności tymczasowego aresztowania na podstawie przepisu art.552§4k.p.k. należało dokonywać w zasadzie z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy - ex nunc (por. wyrok SN z 26.10.01r.(...)122/99 [LEX 51585]). Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem niewątpliwie niesłusznym, w rozumieniuart.552§4k.p.k., było takie tymczasowe aresztowanie, które było stosowane z obrazą przepisówRozdziału 28 Kodeksu postępowania karnegooraz tymczasowe aresztowanie oskarżonego (podejrzanego) powodujące dolegliwość, której nie powinien doznać, w świetle całokształtu okoliczności ustalonych w sprawie, a także w szczególności, prawomocnego jej rozstrzygnięcia (por. uchwałę SN z dnia 15.09.99r.,(...)27/99, [OSNKW (...),nr 11-12, poz.72]).
Obecnie, od dnia 1.07.15r., kwestie te wprost reguluje nowy przepis art.552a§1k.p.k. Niewątpliwie jednak, zgodnie z tym co wyżej powiedziano, wnioskodawca mógł dochodzić roszczenia o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie również przed dniem wejścia w życie art.552a§1k.p.k. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27.09.2013r.
WnioskodawcaŁ. K.był tymczasowo aresztowany i został w ostatecznym rozstrzygnięciu uniewinniony od zarzucanych mu czynów.
Wnioskodawca w zakreślonym uprzednio w art.555k.p.k. terminie jednego roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia dającego podstawę do zadośćuczynienia, od daty wyroku Sądu Okręgowego w Koninie z dnia 29.11.13r., czyli do dnia 29.11.14r., nie wystąpił z takim roszczeniem. W związku z tym jego roszczenie o zadośćuczynienie przedawniło się w ocenie Sądu, jak podniósł prokurator, w dniu 29.11.14r.
Wprawdzie zgodnie zart.555k.p.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.07.15r. roszczenia przewidziane wRozdziale 58 k.p.k.przedawniają się po upływie 3 lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia dającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia. Jednak roszczenie wnioskodawcy w niniejszej sprawie przedawniło się już przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27.09.13r. wydłużającej termin przedawnienia określony wart.555k.p.k., wobec czego przepis ten w nowym brzmieniu nie ma w tym przypadku w ocenie Sądu zastosowania.
Przepis ten bowiem należy w ocenie Sądu odczytywać w związku z treścią art.40 ustawy z dnia 27.09.2013r., zgodnie z którym to przepisem jedynie jeżeli orzeczenie dające podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia w rozumieniurozdziału 58 k.p.k.w brzmieniu nadanym tą ustawą zostało wydane przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27.09.13r. i na podstawie przepisów dotychczasowych roszczenie o odszkodowanie nie mogło być dochodzone w postępowaniu karnym lub cywilnym, przedawnienie tego roszczenia w rozumieniuart.555k.p.k. ustawy, nie może nastąpić wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27.09.13r. (nawet te roszczenia zostały też ograniczone do orzeczeń wydanych od 1.07.12r.).
W niniejszej zaś sprawie wnioskodawca mógł dochodzić swojego roszczenia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27.09.13r. dlatego w ocenie Sądu okres przedawnienia tego roszczenia nie uległ wydłużeniu w związku z wejściem w życiew dniu 1.07.15r. ustawy z dnia 27.09.13r.
Niezależnie od powyższego Sąd zbadał w niniejszej sprawie czy podniesienie przez prokuratora zarzutu przedawnienia nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego –art.117§2 i art.4 Kodeksu cywilnego.
W orzecznictwie przyjmuje się, że ocena czy zasady współżycia społecznego zostały naruszone czy też nie, powinna opierać się na analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, postawy wnioskodawcy i przedstawionych przezeń przyczyn naruszenia terminu zgłoszenia roszczenia (tak post.SN z dnia 15.02.01r.(...)595/00).
Przyjmuje się, że przepisart. 5 k.c.będzie miał zastosowanie, gdyo przedawnieniu zdecydowały wyjątkowe okoliczności (SN WA 7/00, OSNKW 2000, nr 7-8, poz. 73), np. błędne pouczenie poszkodowanego przez sąd albo prokuratora w piśmie skierowanym do niego (SN IV KK 172/02, OSNKW 2003, nr 1-2, poz. 19).
Jednak zawiniony upływ terminu do zgłoszenia żądań w postępowaniuo odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, przy braku innych obiektywnych powodów usprawiedliwiających zwłokę, sprawia, że nie można uznać za nadużycie prawa wykorzystywania przez prokuratora swoich uprawnieńi zgłoszenie zarzutu przedawnienia (SA wS.II AKa 92/11, OSN Prok. i Pr. 2012, nr 9, poz. 27-28, SA wK.II AKa 511/12, KZS 2013, nr 5, poz. 85, SA wK.II AKa 93/13, KZS 2013, nr 6, poz. 90, SN V KK 194/14, Prok. i Pr. 2015, nr 3, poz. 25).
W niniejszej sprawie zaś wnioskodawca był przez cały czas reprezentowany przez fachowego obrońcę, a później pełnomocnika. Jak sam przyznał znał treść wyroku uniewinniającego i wiedział o jego uprawomocnieniu się w krótce po tym fakcie, przebywał wtedy na wolności, wiedział, że skoro został uniewinniony może dochodzić swoich praw i dochodzić zadośćuczynienia. Nie podał żadnych powodów dla których tak późno zdecydował się wystąpić z roszczeniem.
W tej sytuacji Sąd uznał, że podniesienie przez prokuratora zarzutu przedawnienia nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art.4Kodeksu cywilnego) i roszczenie to oddalił wobec jego przedawnienia.
O kosztach sądowych za niniejsze postępowanie Sąd orzekł na podstawie przepisu art.554§4k.p.k., zgodnie z którym postępowanie to wolne jest od kosztów.
Agata Wilczewska