Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 109/15
Data wyroku: 2015-03-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bogumił Goraj, Janusz Kasnowski, Wojciech Borodziuk
Słowa kluczowe: Koszty Procesu
Podstawa prawna: art.520§2 kpc

Sygn. akt: II Cz 109/15

POSTANOWIENIE
Dnia 02 marca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny - Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Bogumił Goraj
Sędziowie: SO Janusz Kasnowski
SO Wojciech Borodziuk (spr.)
po rozpoznaniu w dniu 02 marca 2015 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku:M. K.iZ. K.
z udziałem:(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.
o:ustanowienie służebności przesyłu
na skutek zażaleń wnioskodawców na punkt 3 i 4 postanowienia Sądu Rejonowego w Świeciu VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w Tucholi z dnia 3 listopada 2014 r. w sprawie o sygn. akt: VI Ns 179/13
postanawia:

1
oddalić zażalenie:

2
zasądzić solidarnie od wnioskodawców na rzecz uczestnika kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Sygn. akt: II Cz 109/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r. Sąd Rejonowy w Świeciu - VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w Tucholi, w sprawie z wnioskuM. K.iZ. K.z udziałem(...) S. z o.o.wP.o ustanowienie służebności przesyłu:

1
oddalił wniosek;

2
przyznał biegłemuZ. L.kwotę 391,67 zł tytułem wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków za sporządzoną w sprawie pisemną oraz ustną opinię uzupełniającą;

3
zasądził solidarnie od wnioskodawców na rzecz uczestnika kwotę 2.257 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

4
zasądził solidarnie od wnioskodawców na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Świeciu kwotę 80,67 zł tytułem kosztów sądowych.

Uzasadniając punkt 3 postanowienia Sąd wskazał, że o kosztach w sprawie orzekł na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.oraz §2 i §7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
W ocenie Sądu Rejonowego interesy wnioskodawców oraz uczestnika były w sprawie niewątpliwie sprzeczne. Sprzeczność ta wynikała zart. 3052k.c., który odsyła zainteresowane podmioty na drogę postępowania sądowego w razie braku porozumienia między nimi co do możliwości zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Dlatego też Sąd przyjął, że koszty w sprawie powinni ponieść wnioskodawcy, albowiem ich żądanie nie został uwzględnione (art. 520 §2 k.p.c.)
Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawieart. 102 k.p.c., albowiem uczestnik jeszcze przed wszczęciem postępowania powołał się na zarzut zasiedzenia służebności, zatem trudno w jego postępowaniu doszukać się braku sumienności czy naganności. Również po stronie wnioskodawcy nie wystąpiły okoliczności, które nakazywałyby potratować sprawę jako wypadek szczególnie uzasadniony. W szczególności wnioskodawca musiał zdawać sobie sprawę z tego, że wynik postępowania jest niepewny.
Z tych względów Sąd orzekł o kosztach postępowania jak wyżej.
Zażalenie na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 i 4 postanowienia wnieśli wnioskodawcy, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego:
-art. 520 §2 k.p.c.w zw. z §2 i §7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, poprzez bezzasadne uznanie, że uczestnicy byli w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania,
-art. 520 §1 k.p.c.poprzez niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy uczestnicy byli w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania,
-art. 233 §1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego przejawiające się stwierdzeniem, że uczestnik postępowania na etapie przedprocesowym nie zachował się w sposób sprzeczny w zasadami współżycia społecznego,
-art. 102 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie wystąpił wypadek szczególnie uzasadniony.
Wskazując na powyższe wnioskodawcy domagali się zmiany postanowienia w punkcie 3 i 4 poprzez odstąpienie od obciążania wnioskodawców kosztami postępowania w całości ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Wnioskodawcy wnieśli jednocześnie o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.
Uczestnik postępowania w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

S ą d O k r ę g o w y z w a ż y ł, c o n a s t ę p u j e:
Zażalenie nie jest zasadne. Przystępując do jego rozpoznania Sąd Okręgowy wskazuje, że według zasady wyrażonej wart. 520 §1 k.p.c.koszty postępowania nieprocesowego nie podlegają rozliczeniu pomiędzy uczestnikami tego postępowania, lecz każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Reguła ta doznaje ograniczeń, jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne (art. 520 §2 k.p.c.), a także, gdy interesy uczestników są sprzeczne lub jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie (art. 520 §3 k.p.c.). Stworzenie katalogu spraw, w których interesy uczestników są sprzeczne nie jest możliwe, dlatego też zasadność odejścia od głównej zasady dotyczącej ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym powinna być badana przez Sąd z uwagi na okoliczności konkretnej sprawy.
W pełni podzielić należy pogląd Sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie interesy wnioskodawców i uczestnika są sprzeczne, jednakże nie decyduje o tym treśćart. 3052k.c.– jak wskazał Sąd Rejonowy – tylko wnioski i stanowiska zainteresowanych w sprawie. Wnioskodawcy domagali się ustanowienia na ich nieruchomości służebności przesyłu za jednorazowym wynagrodzeniem. Natomiast uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku podnosząc zarzut zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przez swego poprzednika prawnego, który został uwzględniony przez Sąd pierwszej instancji. Zatem niewątpliwie sprzeczność, co do oczekiwanego wyniku sprawy przez wnioskodawcę i uczestnika od początku postępowania była wyraźna. Stan taki utrzymał się do samego końca sprawy. Uzasadniało to odstąpienie od zasady wyrażonej wart. 520 §1 k.p.c.na rzecz wyjątku od niej, polegającego na włożeniu obowiązku zwrotu kosztów postępowania na jedną stronę w całości (art. 520 §2 k.p.c.). Skoro wnioskodawcy przegrali sprawę, Sąd Rejonowy prawidłowo zobowiązał ich do zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestnika.
Sąd Okręgowy przy tym podkreśla, że aprobuje poglądy doktryny i orzecznictwa przytoczone w zażaleniu odnośnie zasad zastosowaniaart. 520 §2 i 3 k.p.c., jednakże wskazuje, że wnioskodawcy nie odnieśli ich do okoliczności niniejszej sprawy, pomijając zupełnie stanowisko wyrażane od początku postępowania przez uczestnika.
Odnośnie zarzutu brak zastosowania w sprawieart. 102 k.p.c.wskazać należy, że przepis ten może znaleźć odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 02.03.2012 r., II CZ 170/11, LEX nr 1170229).Oparcie na nim orzeczenia o kosztach postępowania jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy sąd uwzględniając szczególne okoliczności sprawy uzna za zasadne odstąpienie od obciążania strony przegrywającej tymi kosztami w całości lub w części. Przepis ten jednak nie może być rozszerzająco wykładany i wyklucza uogólnienie(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16.01.2013 r., II CZ 151/12, LEX nr 1293744).
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie brak podstaw do przyjęcia, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek warunkujący zastosowanieart. 102 k.p.c.Wnioskodawcy nie mogli pozostawać w obiektywnie uzasadnionym przeświadczeniu, że ich żądanie zyska aprobatę Sądu, albowiem już w odpowiedzi na przedsądowe wezwanie do zapłaty uczestnik wskazał, że zasiedział służebność gruntową o treści służebności przesyłu (k.11-11v akt). Wnioskodawcy – reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – nie zweryfikowali tej okoliczności pod kątem zasadności wniosku, pozostawiając to do rozstrzygnięcia Sądu. Skoro tak postąpili, powinni liczyć się z koniecznością uiszczenia kosztów postępowania. Nie można przy tym zgodzić się z poglądem, że to uczestnik powinien przedstawić wszelką dokumentację potwierdzającą fakt zasiedzenia służebności. Obowiązek sprawdzenia, czy roszczenie ma swoje uzasadnienie każdorazowo ciąży na tym, który chce z nim wystąpić, nie zaś na tym, który je neguje.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 §2 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c.oddalił zażalenie jako niezasadne.
O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 108 §1 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c.iart. 520 §2 k.p.c., zasądzając solidarnie od wnioskodawców na rzecz uczestnika kwotę 150 zł (§ 12 ust. 2 pkt 1w zw. z§6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu– t.j. Dz. U. 2013 r., poz. 490).