Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1292/15
Data wyroku: 2015-11-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Kołeczko-Wacławik, Roman Troll, Magdalena Balion-Hajduk
Słowa kluczowe: Rękojmia
Podstawa prawna: art. 560 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 563 § 1 i § 3 k.c. i art. 494 k.c.

Sygn. akt III Ca 1292/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Teresa Kołeczko - Wacławik
Sędzia    SO Magdalena Balion - Hajduk (spr.)
SR (del.) Roman Troll
Protokolant    Monika Piasecka
po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaW. M.
przeciwkoS. Z.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju
z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt I C 312/10

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 o tyle tylko, że dopisuje słowa „za jednoczesnym zwrotem przez powoda pozwanemu samochodu markiF. (...)rok produkcji 2004, numer podwozia(...)”;

2
oddala apelację w pozostałym zakresie;

3
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.476 zł (tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych), w tym 276 zł (dwieście siedemdziesiąt sześć złotych) podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSR (del.) Roman Troll  SSO Teresa Kołeczko – Wacławik  SSO Magdalena Balion - Hajduk
Sygn. III Ca 1292/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 maja 2015 roku Sąd Rejonowy w Jastrzębiu - Zdroju zasądził od pozwanegoS. Z.na rzecz powodaW. M.kwotę 23 500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 sierpnia 2010 roku oraz kwotę 1175 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz orzekł o kosztach sądowych. Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 9 stycznia 2010 roku pomiędzy pozwanymS. Z.- sprzedającym a powodemW. M.- kupującym została zawarta umowa sprzedaży samochodu osobowego markiF. (...)onumerze rej. (...), rok produkcji 2004, numer(...). Pozwany nie prowadził wówczas działalności gospodarczej w zakresie handlu samochodami. W czasie transakcji pozwanego reprezentował jego synJ. Z.. Cena samochodu została ustalona na kwotę 23 500 zł, chociaż w umowie zamieszczono cenę 9400 zł, gdyż pozwany twierdził, iż ma ona tzw. charakter umowy wiązanej w związku z wcześniejszym nabyciem przez niego pojazdu od innej osoby za kwotę 9500 zł oraz faktem, że nie zdążył zarejestrować samochodu na siebie. Projekt umowy przygotował pozwany. W umowie datowanej na dzień 30 grudnia 2009 roku, na podstawie której pozwany nabył wcześniej samochód zamieszczono zapis, że pojazd jest uszkodzony. Zgodnie z zamieszczonym w internecie przez pozwanego ogłoszeniem o sprzedaży samochód miał być bezwypadkowy, posiadać przebieg 90 150 km oraz wyposażenie w postaci systemów ABS, ASR, radio CD podgrzewaną przednią szybę, miał nie wymagać wkładu finansowego, mieć wymienione wszystkie filtry i oleje oraz pasek rozrządu i termostat. Przed zakupem syn powoda odbył krótką jazdę próbną w warunkach zimowych przez to poruszał się z małą prędkością i nie był w stanie ustalić czy samochód posiada ww. systemy.
Powód przekazał pozwanemu kwotę 18 500 zł, gdyż pozwany wyraził zgodę na zaliczenie do ceny samochodu kwoty 5000 zł z tytułu ceny za samochód w marcu markiM. (...)rok produkcji 1993, który jednocześnie kupił od powoda w ramach wzajemnej rozliczeń. Po zakupie powód poddał samochód przeglądowi warsztacie samochodowym, gdzie uzyskał informację, że samochód nie posiada wyposażenia w postaci systemów ABS i ASR, radia CD , podgrzewanej przedniej szyby oraz że jest powypadkowy, został nieprawidłowo naprawiony, co powodowało przedostanie się wody do wnętrza pojazdu. Ujawniono również, że w samochodzie nie były wymienione filtry, oleje, termostat i rozrząd. Ponad to w zaświadczeniu potwierdzającym uiszczenie podatku VAT od tegoż samochodu z dnia z 10 kwietnia 2008 roku wskazano, że samochód ten ma przebieg 150 000 km.
W dniu 12 stycznia 2010 roku powód poinformował telefonicznie pozwanego o zaistniałych wadach, podjął też starania zmierzające do ustalenia jaki jest koszt, aby pojazd odpowiadał zapewnieniom pozwanego i uzyskał informację, iż koszt doprowadzenia pojazdu do stanu zgodnego z umową wyniosłyby ponad 30 000 zł. W związku z ujawnieniem istotnych wad zakupionego pojazdu oraz niezgodnością właściwości wyposażenie pojazdu z treścią umowy i ofertą i ze względu na brak możliwości naprawy pojazdu przez pozwanego powód za pośrednictwem swojego syna złożył pozwanemu reklamację, domagając się zwrotu pieniędzy względnie doposażenia samochodu zgodnie z ofertą przedstawioną przez pozwanego. Początkowo pozwany przystał na tę propozycję, ale w rezultacie do porozumienia nie doszło. Pozwany zaproponował powodowi zwrot jedynie kwoty 18500 zł, w związku z tym powód w piśmie z 9 lipca 2010 roku złożył pozwanemu oświadczenie o odstąpieniu od umowy sprzedaży samochoduF. (...), przy czym skorzystał z prawa jego zatrzymania w celu zabezpieczenia swoich roszczeń. Pozwany nie zwrócił powodowi otrzymanej od niego ceny i samochód nadal znajduje się w posiadaniu powoda. Zakupiony od powoda w rozliczeniu samochódM.pozwany sprzedał.
Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie powoda powołując się naart. 535 k.c.oraz556 k.c.a także 560§ 1 i § 2 k.c.oraz 60 i 61k.c.Sąd Rejonowy wskazał, że konsekwencją skutecznego o odstąpienia od umowy jest obowiązek zwrotu ceny. Powód dokonał aktu staranności w postaci zawiadomienia sprzedawcy o wadach, w związku z czym słusznie domaga się od pozwanego zwrotu ceny zakupu samochodu.
Apelację od wyroku złożył pozwany, zarzucając istotne błędy w ustaleniu stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzeczenia, w szczególności przez zaaprobowanie wadliwej formy zawiadomienia dokonanego przez osobę trzecią i w konsekwencji pominięcie wniosków wynikających zart. 563 § 1 k.c.oraz błędne pominięcie przepisu odnoszącego się do utraty uprawnień z tytułu rękojmi przez nabywcę, co w dalszej konsekwencji dyskwalifikować musiało uprawnienia powoda do odstąpienia od umowy w czynności oznaczonej w piśmie z dnia 9 lipca 2010 roku wykonanie zakwestionowanych uprawnień kupującego z utraconej rękojmi uregulowanych wart. 560 k.c.Zarzucił brak ustaleń w zakresie zwolnienia z odpowiedzialności pozwanego zart. 557 lub art. 558 k.c., które odnosić należało do ukształtowania ceny w sposób niestandardowy poniżej wartości rynkowej, co było związane z ustaleniem ceny w związku z okolicznością znanej stronom wadliwości sprzedawanego pojazdu lub też powstało w wyniku obniżenia ceny w z tego samego powodu. Zarzucił błędne ustalenia dotyczące prawa powoda do zatrzymania pojazdu na podstawieart. 461 k.c.oraz nieuwzględnienia faktu korzystania przez powoda z pojazdu w ramach rzekomego zabezpieczenia przy ocenie roszczeń powoda zart. 494 k.c.które powinny uwzględniać rzeczywistą wartość świadczenia zwrotnego, to jest taką która rzeczywiście odpowiadałaby wartości pojazdu sprzedawanego zgodnie z ustaleniami umowy kwocie 18500 zł, pomniejszonych o wartość pojazdu zweryfikowaną przez przekroczenie przez powoda granic zabezpieczenia, a także wymagałoby powiązania tych okoliczności z realnym spadkiem wartości pojazdu, którego kilometraż zwiększył się bezzasadnie w stosunkach między stronami o 50 000 km, a nadto pojazd do nadal nie został wydany, co dalej pozostawia otwartą między stronami przesłankę jednoczesności uprawnień do zatrzymania na mocyart. 488 § 2 k.c., który powinien być zastosowany zamiastart. 461 k.c.dotyczy obydwu stron umowy wzajemnej, co sprowadza się do wniosku o jednoczesności wydania rzeczy z chwilą zapłaty, a co zostało pominięte w zaskarżonym wyroku.
W w oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów za obie instancje na rzecz pozwanego.
Powód wniósł o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja w niewielkim stopniu zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i należycie go ocenił zgodnie zart. 233 k.p.c.i należy go podzielić. Zasądzając od pozwanego na rzecz powoda roszczenie pieniężne nie zastosował jednakart. 494 k.c., zgodnie z którym (w brzmieniu obowiązującym w dacie odstąpienia od umowy przez powoda) strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania. Sąd Rejonowy zaniechał wyrzeczenia tego obowiązku, a polegającego na zwrocie świadczenia wzajemnego przy odstąpieniu od umowy wzajemnej czyli zwrotu pojazdu kupionego uprzednio przez powoda.
W pozostałej części apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy nie podziela podniesionych w niej zarzutów. Po pierwsze co do zarzutu wadliwej formy zawiadomienia o wadach i pominięcieart. 563 § 1 k.c.Zastosowanie ma w tej sprawieart. 563 k.c.w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy tj. sprzed zmianą dokonaną ustawą z 30 maja 2014 roku. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, sądów powszechnych jak i stanowiska komentatorów przepisart. 563 § 3 k.c.nie określa sposobu zawiadomienia sprzedawcy o wadzie, a jedynie modyfikuje w stosunku doart. 563 § 2 k.c.określenie momentu zawiadomienia sprzedawcy, jeśli jest ono dokonywane listem poleconym.
W świetleart. 563 § 2 k.c.sposób powiadomienia o wadach jest dowolny, a więc zawiadomienie to może być dokonane nawet ustnie, a o terminowości zawiadomienia sprzedawcy o wadzie rozstrzyga chwila dojścia do niego tej informacji.
Natomiast przepisart. 563 § 3 k.c.wprowadza jedynie wyjątek od tej ostatniej zasady, modyfikując określenie momentu zawiadomienia sprzedawcy, jeśli jest ono dokonywane listem poleconym ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 grudnia 2000 r. sygn. II CKN 1118/98 oraz w uzasadnieniu do tego orzeczenia).
Sąd Rejonowy słusznie ocenił, że odstąpienie od umowy najpierw w formie ustnej doszło do pozwanego w takiej formie, że zapoznał się z jego treścią i potwierdzenie tego znajdujemy w materiale dowodowym, w szczególności w rozmowach telefonicznych przeprowadzonych przez syna powoda z pozwanym i synem pozwanego. Sąd Rejonowy dowody te przeprowadził, a wynika z nich, że pozwany potwierdził fakt że powód odstąpił od umowy, potwierdził także okoliczność, że do zwrotu pozostała kwota 18 500 zł + 5000 zł za samochód markiM., który otrzymał od powoda w ramach rozliczenia ceny zakupu, a następnie stanowczo się rozmyślił podczas tej rozmowy, ponieważM.już nie posiada, a ponadto kwestionuje jego rocznik podany przez powoda i stanowczo odmawia zwrotu pieniędzy. Z treści rozmów oraz z dokumentów w postaci ogłoszeń dołączonych do umowy sprzedaży oraz zeznań świadkaS. M.wynika, że samochód oferowano za kwotę 23 500zł.
Kolejny zarzut dotyczy braku ustaleń w zakresie zwolnienia pozwanego z odpowiedzialności na podstawie art.art. 557 lub art. 558 k.c.Art. 557 § 1 k.c.stanowi, że sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Zgodnie natomiast zart. 558 § 1 k.c.strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Jednakże w umowach z udziałem konsumentów ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w wypadkach określonych w przepisach szczególnych. § 2. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym.
Ciężar dowodzenia okoliczności powodujących zwolnienie pozwanego od odpowiedzialności z tytułu rękojmi spoczywa na stronie pozwanej. To pozwany winien wykazać, że stwierdzone przez powoda wady pojazdu były widoczne w chwili zawarcia umowy. Powód wykazał, że krótka jazda samochodem nie pozwoliła mu na stwierdzenie braków wyposażeniu, dopiero w warsztacie dowiedział się, że brak jest zaoferowanego w umowie wyposażenia, dopiero wówczas miał możliwość sprawdzenia grubości powłoki lakierniczej i stwierdzenia, że samochód był po wypadku, mimo zapewnień sprzedawcy, że jest bezwypadkowy, że oleje i filtry wbrew zapewnieniom nie były wymienione, a licznik przestawiony. Wszystko to mógł sprawdzić dopiero w warsztacie i po stwierdzeniu tych wad od umowy odstąpił.
Kolejny zarzut błędnego zastosowania 461k.c.tj. prawa zatrzymania jest o tyle uzasadniony, że powodowi takie prawo zatrzymania nie przysługiwało. Zgodnie zart. 461 § 1 k.c.zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania). Powodowi żadne z tych roszczeń względem pozwanego nie przysługuje.
Jednakże pomimo bezprawnego zastosowania przez powoda prawa zatrzymania nie mogło to znaleźć odzwierciedlenia w orzeczeniu sądu, ponieważ strona pozwana nie zgłosiła żadnego zarzutu np. zarzutu potrącenia z uwagi na utratę wartości pojazdu w związku z tym, że powód w bezprawnie pojazd przetrzymuje i użytkuje po odstąpieniu od umowy.
Bezzasadny jest zarzut niezastosowaniaart. 488 k.c.Przepis ten w tej sprawie nie ma zastosowania, dotyczy bowiem zawierania umów i wydania wzajemnych świadczeń w chwili kiedy umowa zostaje zawarta, a tej sprawie mamy do czynienia z odstąpieniem od umowy i zwrotem wzajemnych świadczeń, a zatem zastosowanie maart. 494 k.c.
Z zeznań pozwanego wynika, że udzielił pełnomocnictwa swojemu synowi do zawarcia umowy sprzedaży, wręczył mu blankiet umowy ze swoim podpisem i numerem PESEL- tak więc to pozwany był stroną umowy oraz powód, który w niej uczestniczył osobiście. Oświadczenie woli o odstąpieniu od umowy zostało złożone nie tylko synowi pozwanego, ale także samemu pozwanemu, najpierw ustnie, a potem w formie pisemnej. W piśmie tym powód wskazał numer konta, na które należy zwrócić mu cenę zakupu, wskazuje czternastodniowy termin i że w tym terminie samochód jest do odebrania wJ.. Nie można zarzucić stronie powodowej, że nie zaoferowała zwrotu pojazdu, dlatego też odsetki zasądzone przez Sąd Rejonowy mieszczą się w dacie wynikającej z wyznaczonego terminu, a są nawet późniejsze i to rozstrzygnięcie należy zaakceptować na podstawieart. 455 k.c.orazart. 481 § 1 k.c.
Podstawę prawną roszczenia powoda stanowi zatemart. 560 § 1 i § 2 k.c.w zw. zart. 563 § 1 i § 3 k.c.iart. 494 k.c.
Sąd Okręgowy, biorąc powyższe pod uwagę, na mocy 386§ 1 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 sentencji, zaś w pozostałej części na mocyart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako nieuzasadnioną.
W związku z tym że apelacja odniosła skutek niewielkim zakresie Sąd Okręgowy obciążył stronę pozwaną kosztami postępowania odwoławczego zasądzając je od pozwanego na rzecz powoda od w całości na mocyart. 100 k.p.c.związku zart. 108 k.p.c.oraz§ 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a złożyło się na nie wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla powoda w kwocie 1476zł, zawierającą podatek od towarów i usług w kwocie 276zł zgodnie z § 22 ust. 3 wyżej wymienionego rozporządzenia.