Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 6421/14
Data wyroku: 2015-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Sipińska-Sęk
Słowa kluczowe: Postępowanie W Sprawach Z Zakresu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa prawna: art.477^14^§1kpc

Sygn. akt VU 6421/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lutego 2015 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSR del. Urszula Sipińska-Sęk
Protokolant stażysta Emilia Łopatowska
po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2015 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuZ. H. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o należność z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne
na skutek odwołaniaZ. H. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 9 września 2014 r. sygn.(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VU 6421/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 9 września 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na podstawieart. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychstwierdził, że wnioskodawczyniZ. H. (1)jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosiło łącznie 20.958,20 złotych w tym z tytułu:
- składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od sierpnia 2004 roku do sierpnia 2009 roku w kwocie 11.181,20 złotych,
- odsetek za zwłokę – 9.777,00 złotych.
Odwołanie od tej decyzji w dniu 8 października 2014 roku złożyłaZ. H. (1), zarzucając decyzji naruszenieart. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychoraz § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przez ich niezastosowanie i ustalenie wysokości zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, zanim prawomocnie rozpoznany został wniosek z 12 maja 2014 roku o umorzenie należności z tytułu składek.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 roku pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie albowiem wnioskodawczyni wystąpiła o umorzenie należności składkowych i jej wniosek nie został do tej pory merytorycznie rozpoznany gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 4 lutego 2015 roku sygn. III S.A./ŁD 1072/14 uchylił decyzję organu rentowego odmawiającą umorzenia należności składkowych w wyniku ponownego rozpoznania sprawy oraz poprzedzającą ja decyzję również odmawiającą umorzenia należności i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Ponadto wnioskodawczyni w grudniu 2014 roku wniosła o umorzenie należności składkowych w całości w trybie ustawy abolicyjnej. W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji jako przedwczesnej.
Jednocześnie pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, że nie kwestionuje wysokości zadłużenia wraz z należnymi odsetkami ustalonych decyzją z dnia 9 września 2014 roku, a podnosił, że powinny one ulec umorzeniu.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Z. H. (1)w okresie od kwietnia 2004r.do sierpnia 2009r. prowadziła działalność pozarolniczą pod nazwąPPHU (...)(okoliczność bezsporna).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.w dniu 14 kwietnia 2014 roku powiadomiłZ. H. (1)o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, na którą składają się składki z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2004 roku do sierpnia 2009 roku w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 w wysokości 21.832,44 złote, w tym składki w wysokości 11.782,44 zł. i odsetki za zwłokę w wysokości 10.050,00 złotych. Jednocześnie organ rentowy wezwał wnioskodawczynię do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów.
(dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 1 akt ZUS)
Z uwagi na niedopełnienie przez wnioskodawczynię obowiązków określonych wart. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ rentowy zaskarżoną decyzją z dnia 9 września 2014 roku określił wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2004 roku do sierpnia 2009 roku z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 w kwocie 11.181,20 złotych oraz odsetek za zwłokę w kwocie 9.777,00 złotych.
(dowód: decyzja z dnia 9 września 2014 roku k. 3 akt ZUS)
W dniu 12 maja 2014 rokuZ. H. (2)złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek zdrowotnych.
Decyzją nr (...)z dnia 16.07.2014r. (znak:(...)) odmówiono wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek zdrowotnych w łącznej kwocie 21.576,87 zł.
W dniu 14.08.2014r. do organu rentowego wpłynął wniosek złożony przez wnioskodawczynię o ponowne rozpoznanie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
W wyniku rozpoznania powyższego wniosku decyzją z dnia 6.10.2014r. (znak:(...)) Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 16.07.2014r., uchylając ją jedynie w części dotyczącej przedawnionych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 05.2004r. do 08.2004r. oraz odsetek za zwłokę od tych składek, umarzając postępowanie pierwszej instancji w tej części.
(dowód: wniosek k. 4-5 akt ZUS, ponowny wniosek k. 6-7, decyzja z dnia 16 lipca 2014 roku k. 8-11, decyzja z dnia 6 października 2014 roku k. 12-19 akt ZUS)
Wnioskodawczyni nie kwestionowała wyliczenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 z okres od sierpnia 2004 roku do sierpnia 2009 roku w kwocie 11.181,20 złotych oraz odsetek za zwłokę w wysokości 9.777,00 złotych, a jedynie podnosiła że winny one ulec umorzeniu.
(okoliczność bezsporna)

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie (art. 4779i art. 47714k.p.c.) i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności (por. postanowienie S.N. z dnia 22 lutego 2012 r. w sprawie II UK 275/11, publik. LEX nr 1215286).
W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyniZ. H. (1)wniosła odwołanie od decyzji z dnia 9 września 2014 roku. Decyzją tą organ rentowy na podstawieart. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychstwierdził, żeZ. H. (1)jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosiło łącznie 20.958,20 złotych w tym:
- z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od sierpnia 2004 roku do sierpnia 2009 roku - 11.181,20 złotych,
- z tytułu odsetek za zwłokę – 9.777,00 złotych.
Spór w niniejszej sprawie koncentruje się zatem na kwestii istnienia zadłużeniaZ. H. (1)z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 z okres od sierpnia 2004 roku do sierpnia 2009 roku i wysokości tego zadłużenia.
We wskazanym wyżej zakresie zaskarżona decyzja podlega kontroli sądu ubezpieczeń społecznych pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności.
Odnosząc się do tej kwestii to wskazać należy, że zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 12 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznym(Dz.U. z 2013 roku, poz. 1442) osoby prowadzące na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo następującym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu.
Zgodnie zaś z art. 13 pkt 4 powołanej ustawy osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
W myślart. 66 ust. 1 pkt lc ustawy z 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz.U. z 2008r., Nr 164, poz. 1027, ze zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z art. 67 ust. 1 powyższej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74-76 oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie.
Zgodnie zaś zart. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychdo składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Zgodnie z dyspozycją art. 46 ust. 1 w.w. ustawy płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.
W myśl art. 47 ust. 1 w.w. ustawy płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1 a, 2a i 2b, nie później niż:
- do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie;
- do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;
- do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.
Zgodnie zart. 48 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjeżeli płatnik składek nie złoży w terminie deklaracji rozliczeniowej, nie będąc z tego obowiązku zwolniony, Zakład dokonuje wymiaru składek z urzędu w wysokości wynikającej z ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej, bez uwzględnienia wypłaconych zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych, zawiadamiając o tym płatnika.
Z przepisów tych wynika, że osoby prowadzące działalność pozarolniczą winny opłacać składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w obowiązujących w ustawie terminach.
W myślart. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychod nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych wustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa.
Wnioskodawczyni nie kwestionowała zaskarżonej decyzji zarówno w zakresie ustalenia okresu zadłużenia jak i jego wysokości. Wręcz przeciwnie zawodowy pełnomocnik wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 roku przyznał, że wysokości zadłużenia z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne nie kwestionuje.
Tym samym w ocenie Sądu, mając na uwadze treść powołanych przepisów oraz niekwestionowanie przez odwołującą wysokości zadłużenia uznał, iż decyzja stwierdzająca, że wnioskodawczyniZ. H. (1)jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji łącznie w kwocie 20.958,20 złotych, w tym z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2004 roku do sierpnia 2009 roku w kwocie 11.181,20 złotych oraz odsetek za zwłokę w kwocie 9.777 złotych, jest prawidłowa.
Podnoszone w odwołaniu zarzuty dotyczące naruszeniaart. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychoraz §3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MGPiPS z 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez ich niezastosowanie są bezprzedmiotowe. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji nie były w/w przepisy, a przepisart. 83 ust. 1 pkt 3, art. 48 ust. 1w zw. zart. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.. Przepisart. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychdotyczy kwestii umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, która jest przedmiotem odrębnego rozpoznania przez organ rentowy.
Skoro treść zaskarżonej decyzji ubezpieczeniowej wyznacza zakres rozpoznania sprawy przez sąd, a ta nie dotyczy kwestii umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne, to niedopuszczalnym jest w niniejszej sprawie analizowanie, czy zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, jak chce skarżąca.
Kwestia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wszczęta na wniosekZ. H. (1)w dniu 12 maja 2014 roku toczy się odrębnie przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 4 lutego 2015 roku sygn. III S.A./ŁD 1072/14 uchylił bowiem decyzję organu rentowego odmawiającą umorzenia należności składkowych w wyniku ponownego rozpoznania sprawy oraz poprzedzającą ją decyzję również odmawiającą umorzenia należności i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd nie podziela stanowiska pełnomocnika wnioskodawczyni, co do przedwczesności wydania przez ZUS zaskarżonej decyzji, wobec nie rozpoznania do tej pory zgłoszonego przezZ. H. (1)wniosku o umorzenie należności. W ocenie Sądu to właśnie sprawa o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne jest wtórna wobec przedmiotowej sprawy. Aby bowiem organ rentowy mógł rozpoznać wniosek ubezpieczonej o umorzenie zaległości składkowych musi w pierwszej kolejności rozstrzygnąć podstawę istnienia takich zaległości - co oznacza, że albo taką podstawą są niesporne należności wynikające z deklaracji składanych przez płatnika, albo podstawą jest decyzja wydana w trybieart. 83 ust 1w zw. zart 38 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albo prawomocne orzeczenie sądowe, jeżeli decyzja ta została zaskarżona do sądu powszechnego w trybieart. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Orzekanie w przedmiocie umorzenia zaległości w przypadku nie ustalenia podstawy istnienia zaległości stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania. Wniosek strony o umorzenie zaległości nie rozstrzyga bowiem ani o istnieniu zaległości, ani o ich wysokości - organ powinien samodzielnie zweryfikować czy zaległości w należnych wpłatach w ogóle istnieją. Wprawdzie organ rentowy może ustalić podstawę istnienia zaległości także w toku postępowania w przedmiocie umorzenia, ale tylko wówczas jeżeli wcześniej nie wydał decyzji w trybieart. 83 ust 1w zw. zart. 38 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W przedmiotowej sprawie organ rentowy był zatem uprawniony do ustalenia istnienia zaległości składkowych i ich wysokości przed rozpoznaniem zgłoszonego przez ubezpieczoną wniosku o ich umorzenie. Postępowanie to ma charakter prejudycjalny w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości toczącym się w trybieart. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ powinien zawiesić postępowanie administracyjne (w przedmiocie umorzenia zaległości) w trybieart. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.do czasu zakończenia się postępowania w przedmiocie wymiaru spornych składek.
W sprawie o umorzenie należności, przy ustalonej uprzednio podstawie istnienia zaległości w trybie decyzji, nie bada się już ponownie kwestii istnienia zadłużenia oraz jego wysokości, a jedynie ocenia się sprawę pod kątem spełnienia przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak sentencji.