Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1569/14
Data wyroku: 2015-02-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Krystyna Hadryś, Roman Troll, Tomasz Tatarczyk
Słowa kluczowe: Oświadczenie Woli
Podstawa prawna: art. 101 kc

Sygn. akt III Ca 1569/14

POSTANOWIENIE
Dnia 25 lutego 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Tomasz Tatarczyk (spr.)
Sędziowie:    SO Krystyna Hadryś
SR (del.) Roman Troll
Protokolant   Marzena Makoś
po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na rozprawie sprawy
z wnioskuG. K.
z udziałemM. K.,N.K.,E. K.,K. W.,A. B. (1),A. B. (2)iM. W.
o stwierdzenie nabycia spadku poB. K.
na skutek apelacji uczestników postępowaniaM. K.,E. K.iN.K.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt I Ns 973/13
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Rudzie Śląskiej do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

SSR (del.) Roman Troll SSO Tomasz Tatarczyk SSO Krystyna Hadryś
Sygn. akt III Ca 1569/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 30 maja 2014r. Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek poB. K., zmarłym dnia 13 kwietnia 2013r. wR.i tam ostatnio stale zamieszkałym nabyli z dobrodziejstwem inwentarza żonaG. K.w ½ części, wnukowieE. K.iN.K.każdy z nich w ¼ części, nakazał pobrać od uczestniczki postępowaniaK. W.na rzecz Skarbu Państwa 50 złotych z tytułu kosztów sądowych. Sąd ustalił, żeB. K.w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim zG. K., z małżeństwa tego pochodzi dwoje dzieci :M. K.iK. W.. Innych dzieci spadkodawca nie posiadał. Nie pozostawił testamentu. Ponieważ syn i córka spadkodawcy złożyli w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, Sąd wezwał do udziału w sprawie ich zstępnych : małoletnichE. K.iN.K.– dzieciM. K.oazM. W., małoletnichA. B. (1)iA. B. (2)– dzieciK. K. (3). W terminie oświadczenie o odrzuceniu spadku po dziadku złożyłM. W., który nie ma dzieci. Po wyrażeniu zgody przez sąd rodzinny oświadczenia o odrzuceniu spadku poB. K.złożyła w imieniu małoletnichA. B. (1)iA. B. (2)ich matkaK. W.. Sąd wskazał, że w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, a jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych i przepis ten (art. 931 § 2 k.c.) stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych. Powołanie do dziedziczenia spadku poB. K.wynikało z ustawy bowiem spadkodawca nie sporządził testamentu. Wedługart. 1020 k.c.spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Ponieważ spadek odrzuciły dzieci spadkodawcy oraz jego wnukowie – dzieci córkiK. W.i nie ma ona dalszych zstępnych, powołani są do spadku żona spadkodawcy oraz jego wnukowie – dzieciM. K., którym w częściach równych przypada udział jaki przypadałby ich ojcu.
W apelacji uczestnik postępowaniaM. K.działając w imieniu własnym i małoletnich dzieciE. K.iN.K.powołał się na błąd, w wyniku którego nie złożył w zastępstwie dzieci oświadczeń o odrzuceniu spadku, wskazał, że jego i małżonki wolą było i jest złożenie takich oświadczeń, o czym informował Sąd Rejonowy, oświadczeń nie złożył pozostając w przekonaniu, że skutek w postaci wyłączenia małoletnich dzieci od dziedziczenia wywoła samo postanowienie zezwalające na złożenie oświadczeń, wskazał, że o błędzie dowiedział się po wydaniu postanowienia stwierdzającego nabycie spadku. Podczas rozprawy apelacyjnej uczestnik wniósł o odebranie oświadczeń w przedmiocie odrzucenia w imieniu małoletnichE. K.iN.K.spadku po dziadku, uchylił się od skutków niedochowania terminu do złożenia oświadczeń i wniósł o zatwierdzenie przez sąd uchylenia się od skutków niezachowania terminu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Uczestnik postępowania na pierwszym posiedzeniu rozprawy wyraził przed Sądem Rejonowym wolę złożenia w imieniu małoletnich dzieci oświadczeń o odrzuceniu spadku poB. K.. Poinformował wówczas Sąd, że sam odrzucił spadek po ojcu i że złożył wniosek o wyrażenie przez sąd zgody na złożenie oświadczeń w imieniu małoletnich dzieci. Zezwolenie sądu rodzinnego, jak wynika z załączonego do apelacji w kserokopii postanowienia, uczestnik i matka małoletnich uzyskali. O terminach kolejnych posiedzeń sąd spadku uczestnika zawiadamiał nie wzywając go do osobistego stawiennictwa. W posiedzeniach tych uczestnik nie wziął udziału. Zapis protokołu posiedzenia rozprawy z 19 grudnia 2013 r. o stawiennictwie uczestnika jest błędny, na co wskazuje oświadczenie uczestnika złożone podczas rozprawy apelacyjnej oraz treść zarządzenia wydanego w Sądzie Rejonowym w dniu posiedzenia z 19 grudnia 2013r. nakazującego zawiadomić uczestnika o kolejnym posiedzeniu. Zawiadamiając uczestnika o posiedzeniu Sąd Rejonowy nie poinformował go o możliwości złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich dzieci, tak jak uczynił to w stosunku do uczestniczkiK. W., która podobnie jak uczestnik wcześniej złożyła we własnym imieniu oświadczenie o odrzuceniu spadku po ojcu.
Jak prawidłowo ustalił Sąd Rejonowy,B. K.nie pozostawił testamentu. Tytuł powołania do spadku po nim stanowiła zatem ustawa. Zgodnie zart. 931 § 1 k.c.w pierwszej kolejności powołani do spadku poB. K.byli jego żonaG. K.oraz dzieciK. W.iM. K.. Ponieważ wskutek odrzucenia spadku dzieci spadkodawcy zostały wyłączone od dziedziczenia (art. 1020 k.c.), spadek stosownie doart. 931 § 2 k.c.przypadał im dzieciom. DzieciK. A.B.iA. B. (2)działając przez matkę iM. W.również odrzuciły spadek. W tej sytuacji i wobec braku innych zstępnych spadkodawcy powołanych z ustawy do spadku, zasadnie stwierdził Sąd Rejonowy, że do dziedziczenia powołani są żona spadkodawcy i jego wnukowieE. K.iN.K.– dzieciM. K..
W ciągu sześciu miesięcy od dnia powzięcia wiadomości o tytule powołania do spadku poB. K.rodzice małoletnich uczestników postępowaniaE. K.iN.K.złożyli w sądzie wniosek o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletnich dzieci. Postanowienie zezwalająceM. K.iI. K.na złożenie w imieniu małoletnichE. K.iN.K.oświadczeń o odrzuceniu spadku po dziadku Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej wydał 29 października 2013r. Postanowienie to uprawomocniło się 20 listopada 2013r. i stosownie doart. 583 k.p.c.z tą datą stało się skuteczne. Najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia zezwalającego rodzice małoletnichE. K.iN.K.mogli skutecznie złożyć w ich imieniu oświadczenia spadkowe. Oświadczeń takich w terminie nie złożyli.
Ponieważ w apelacji uczestnik powołał się na błąd, w wyniku którego nie złożył w zastępstwie dzieci oświadczeń o odrzuceniu spadku a podczas rozprawy apelacyjnej wniósł o odebranie oświadczeń w przedmiocie odrzucenia w imieniu małoletnichE. K.iN.K.spadku po dziadku, uchylił się od skutków niedochowania terminu do złożenia oświadczeń i wniósł o zatwierdzenie przez sąd uchylenia się od skutków niezachowania terminu, zaszła potrzeba przeprowadzenia w tym zakresie postępowania. Postępowanie to powinien przeprowadzić sąd spadku – sąd rejonowy.
Dlatego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu a sprawa przekazaniu Sądowi Rejonowemu w Rudzie Śląskiej do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy wezwie uczestnika na posiedzenie celem odebrania oświadczeń o odrzuceniu spadku. Następnie przeprowadzi postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia uchylenia się uczestnika od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczeń w imieniu małoletnich dzieci i wyda w tym zakresie postanowienie wstępne. W zależności od wyniku tego postępowania stwierdzi nabycie spadku poB. K..
Z przytoczonych względów Sąd Odwoławczy orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawieart. 386 § 4w związku zart. 13 § 2 i art. 108 § 2 k.p.c.

SSR (del.) Roman Troll SSO Tomasz Tatarczyk SSO Krystyna Hadryś