Sąd Okręgowy w Koninie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 204/15
Data wyroku: 2015-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Aleksandra Bolczyk, Iwona Przyłębska – Grzybowska, Iwona Złoty-
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art.172 kc

Sygnatura akt I1 Ca 204/15

POSTANOWIENIE
K., dnia 18-09-2015 r.
Sąd Okręgowy w Koninie, I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Iwona Złoty- spr.
Sędzia: SO Aleksandra Bolczyk
Sędzia: SO Iwona Przyłębska – Grzybowska
Protokolant: p.o. sekr. sąd.K. G.
po rozpoznaniu w dniu 04-09-2015 r. w Koninie
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. W.,A. Ś.iE. Ś.
przy udzialeK. K. (1),M. K.,W. Ś. (1),J. M.,B. Ć.,W. K.,A. B. (1),N.K.iJ. K.
o zasiedzenie
na skutek apelacji uczestniczki postępowaniaJ. M.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Turku
z dnia 30 stycznia 2015r. sygn. akt I Ns 647/12
postanawia:
Oddalić apelację.
Aleksandra Bolczyk Iwona Złoty Iwona Przyłębska – Grzybowska

Sygn. akt I 1 Ca 204/15

UZASADNIENIE
WnioskodawcaW. Ś. (2)wniósł o stwierdzenie, żeW.iS.małżonkowieŚ.nabyli do wspólności ustawowej małżeńskiej w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 roku własność niezabudowanej nieruchomości położonej wT.przyulicy (...)o powierzchni 0,5382ha oznaczonej numeremdziałki (...),dla której Sąd Rejonowy w Turku Wydział Ksiąg Wieczystych nie prowadzi księgi wieczystej ani zbioru dokumentów. Ponadto wnioskodawca wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości.
W uzasadnieniu wniosku podał, że nieruchomość położonawT.nie posiadająca księgi wieczystej znajdowała sięw posiadaniu rodziców wnioskodawcyI.iT.małżonkówŚ., którzy mieszkali na tej nieruchomości do śmierci.T. Ś. (1)zmarł w roku 1949 aI. Ś.zmarław 1963 roku. MałżonkowieŚ.mieli dwoje dzieci tj. wnioskodawcę oraz synaS., który jeszcze za życia rodziców wyprowadził się z domu rodzinnego i zamieszkałwW..S. Ś. (1)zmarł w latach 90-tychi pozostawił żonęW. Ś. (1)oraz córkęJ. M.. Ponadto wnioskodawca podał, że na przedmiotowej nieruchomości zamieszkiwał od urodzenia, w roku 1963 zawarł związek małżeński zeS.która zamieszkała z nim. ŻonaS. Ś. (1)zmarła w 2012 roku i pozostawiła czworo dzieci ;M. W.,E. Ś.,A. Ś.orazD. K.która zmarła 11.04.2012 roku i pozostawiła troje dzieci;K. K. (1),N.K.iM. K.. W dalszej części uzasadnienia wnioskodawca podał, że od chwili śmierci rodziców wspólnie z żoną do czasu jej śmierci a obecnie sam posiadali samoistnie nieruchomość. Nieruchomość jak podniósł dalej zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, a w części tylnej znajduje się ogród. Zawsze wspólnie z żoną zajmowali się nieruchomością, sprzątali nieruchomość, dbali o znajdujący się tam ogród, zbierali owoce, a wszystkie decyzje podejmowali samodzielnie jak również sami finansowali wykonywane na przedmiotowej nieruchomości prace. Ponadto wnioskodawca podał, że wspólnie z żoną wynajmowali lokale mieszkalne znajdujące się w budynku mieszkalnym, pobierali czynsze. Aktualnie w budynku zamieszkuje jedynie rodzina wnioskodawcy.
Przez wszystkie lata nikt nigdy nie sprzeciwiał się ani nie przeszkadzał w użytkowaniu nieruchomości ani nie żądał jej wydania. W końcowej części uzasadnienia wniosku powołał przepisy odnośnie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia, podniósł, iż z uwagi na okoliczność ,że wnioskodawcy byli posiadaczami samoistnymi w złej wierze do nabycia posiadanej przez nich nieruchomości potrzebny jest upływ 30-letniego terminu, który skończyłby się z dniem 31 grudnia 1993 roku. Jednakże z dniem wejścia w życiekodeksu cywilnegotj.1 stycznia 1965 roku termin zasiedzenia wynosił 20 lat, a z uwagi na to , że należy stosować przepisy korzystniejsze to wnioskodawca i jego żona nabyli własność spornej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1985 roku. We wniosku również uzasadnił zgłoszone żądanie zwolnienie od kosztów sądowych trudną sytuacją rodzinną, niskimi dochodami oraz chorobą.
Uczestnicy postępowaniaE. Ś.iM. W.przychyliły się do wniosku.
Uczestniczka postępowaniaW. Ś. (1)pismem z dnia 6 listopada 2012 roku podała, że nieruchomość zgodniez postanowieniem spadkowym z dnia 21 stycznia 1957 roku stanowi własność sukcesorską, wskazała kolejnych spadkobierców, ich następców prawnych, podała, że jak wymierali kolejni spadkobiercy administracje z upoważnienia pozostałych żyjących spadkobierców przejęła w roku 1963 świeżo poślubiona żonaW. S.Ś., rządziła cały dobytkiem nie konsultując ani nie rozliczając się z nikim. W złożonym piśmie podniosła również ,żeS. Ś. (1)zaczął chorować w roku 1967, przeszedł na emeryturę, próbował brata przekonać do spłacenia go, ale nic z tego nie wyszło. Podniosła także, że mąż jej nie wyprowadził się z domu a jedynie uczęszczał do szkół a potem dostał nakaz pracywW.. UczestniczkaW. Ś. (1)odniosła się również do wartości przedmiotowej nieruchomości, podając, że ma wątpliwość co do jej wyceny.
Uczestniczka postępowaniaJ. M.pismem z dnia 12 listopada 2012 roku podała, że nieruchomość będąca przedmiotem sprawy stanowi masę spadkową poJ. A.-v.Ś., II v.B.do której mają prawo również inne osoby niż wymienione we wniosku o zasiedzenie. Podała również, że nie jest prawdą aby przez wszystkie lata spadkobiercy wymienieni w jej piśmie nie interesowali się nieruchomością. Uczestniczka podniosła, że po śmierci jej babciI. Ś.nieruchomość była zarządzana bez konsultowania się z pozostałymi spadkobiercami przez żonę wnioskodawcyS. Ś. (1). Pismem procesowym z dnia 17 stycznia 2013 uczestniczkaŚ.podała że prawidłowe brzmienie jej imienia toW..
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2015 roku wydanymw sprawie o sygn. akt I Ns 647/12 Sąd Rejonowy w Turku stwierdził, żeW.iS.małżonkowieŚ.we wspólności ustawowej małżeńskiej nabyli na własność przez zasiedzenie z dniem 16 kwietnia 1990 roku zabudowaną nieruchomość położoną wT., przyulicy (...)o powierzchni 0.5382 ha, oznaczoną numerem geodezyjnymdziałki (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Turku prowadzona jestksięga wieczysta (...)(punkt 1 postanowienia) oraz orzekł o nieuiszczonych kosztach sądowych obciążając nimi Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Turku (punkt 2 postanowienia).
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowiły następujące ustalenia faktyczne:
Nieruchomość będąca przedmiotem zasiedzenia oznaczona nrdziałki (...)o powierzchni 0,(...)położona jest wT.przyulicy (...). Dla nieruchomości urządzona jestksięga wieczysta nr Kw (...)gdzie jako właściciel figurujeW. Ś. (3). Nieruchomość ujawniona w księdze wieczystej nie jest oznaczona dokładnym numerem działki, ale opisana jest jako nieruchomość miejska zabudowana - dawny dom tkacza położony wT.przyulicy (...).W. Ś. (3)zmarł 5 września 1940 roku.
Sąd Rejonowy ustalił, że Sąd Powiatowy wT.postanowieniem z dnia 21 stycznia 1957 wydanym w sprawieo sygn. akt Ns 361/56 ustalił, że spadkobiercami po zmarłym są:L. B.w udziale 3/8,T. Ś. (2)w udziale 3/8,M. B.w udziale 1/8 orazR. G. (1)w udziale 1/8 części.
Przed wojną w nieruchomości zamieszkiwaliT.iI.małżonkowieŚ.. Nieruchomość objęta wnioskiem zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym,a w tylnej jej części znajduje się ogród. W budynku mieszkalnym zamieszkiwali również lokatorzy którzy otrzymali przydział urzędowy do zajmowania wskazanych lokali.
Sąd I instancji ustalił, że wspólnie zT.iI.zamieszkiwali ich synowieW.iS.. Całą nieruchomością i ogrodem zajmowali się rodzice wnioskodawcy.
W dniu 4 września 1949 roku zmarłT. Ś. (1).W charakterze spadkobierców pozostawił żonęI.oraz synów:W.iS.- postanowienie Sądu PowiatowegowT.z dnia 21 stycznia 1957 roku w sprawie sygn. akt Ns 361/56. Sąd I instancji ustalił, żeS. Ś. (1)uczył się szkole wZ., potem wK.. Po zakończeniu szkoły dostał nakaz pracy do(...)wW.i tam zamieszkał. W roku 1960 otrzymał mieszkanie spółdzielczewW..
Sąd Rejonowy ustalił, że w nieruchomości wT.zamieszkiwałaI. Ś.z synemW. Ś. (2). Wszystkimi sprawami związanymi z nieruchomością zajmowała się sama. Dbała o nieruchomość, pobierała czynsze, przeznaczała je na potrzeby utrzymania nieruchomości, nie rozliczała sięz nikim, a jej decyzje były samodzielne. Nigdy nie konsultowała się z rodziną, a nieruchomość traktowała jako swoja własność.
S. Ś. (1)odkąd zamieszkał wW.do domu rodzinnego wT.przyjeżdżał sporadycznie, z reguły jego wizyty związane były z konkretnymi okolicznościami typu: święta zmarłych, pogrzeby czy komunia. Nigdy w nieruchomości na stale nie było wydzielonego żadnego pomieszczenia dlaS., a podczas odwiedzin zamieszkiwał w domu jako gość, korzystając z życzliwości rodziny. Dzieci wnioskodawcy długo nie znały rodziny zW., syn wnioskodawcyA. Ś.poznał go gdy miał 15 lat, a uczestniczkaM. W.widziała go po raz pierwszy na komunii. Również sąsiedzi sporadycznie widywali brata wnioskodawcy. Przyjaciel domuB. C.odwiedzająca wnioskodawcę już od około 1957 roku na przestrzeni wszystkich lat widziała go trzy razy. Mieszkająca w końcu lat 60-tych z wnioskodawczyniąA. P.– siostraI. Ś.– również widywałaS.bardzo rzadko. Mąż jejH. P.przebywający u wnioskodawcy w domu już od 1971 nie widział go ani razu, nawet gdy się ożenił z siostrąI. Ś.nie poznał rodziny wnioskodawcy zW.. Przez wszystkie lataI. Ś.traktowana była przez sąsiadów jako właścicielka, zarządzała samodzielnie przy pomocy mieszkającego z nią synaW..
Sąd Rejonowy ustalił, żeI. Ś.zmarła wT.w dniu 21 sierpnia 1963 roku. Sąd Rejonowy w Turku postanowieniem z dnia 15 września 1965 roku wydanym w sprawie o sygn. akt Ns 806/65 ustalił, że spadkobiercami zmarłej są dwaj jej synowieS. Ś. (1)orazW. Ś. (2)w udziałach po 1/2 części każdy z nich.
W dniu 7 września 1963 rokuW. Ś. (2)zawarł związek małżeński zS.. Po ślubieS.zamieszkała w przedmiotowej nieruchomości i wspólniezW.zajmowali się całą nieruchomością. Dbali o nią wykonywali na bieżąco konieczne naprawy, odprowadzali podatki, rozliczali czynsze. Nigdy nie konsultowali sięz bratemW.zW., ani z żadną rodzinąw przedmiocie prowadzenia nieruchomości, ich decyzje były całkowicie samodzielne.S. Ś. (1)również nigdy nie ingerował w sprawy prowadzonej nieruchomości, nie żądał wówczas żadnych rozliczeń, a sprawami remontów, malowania, napraw na bieżąco zajmował sięW.wraz z małżonką.
Sąd I instancji ustalił, żeS. Ś. (1)nigdy nie zgłaszał roszczeń do matki, nie domagał się prawa do współdecydowania o nieruchomości, w żaden sposób nie partycypował w kosztach utrzymania nieruchomości. Również prowadzeniem ogrodu, utrzymaniem go w należytym stanie zajmowała sięI. Ś., a po jej śmierci prowadzili goW.wraz ze swoją żonąS.. Podejmowali samodzielnie decyzje, nigdy nie konsultowali się zeS.. W oczach sąsiadów uchodzili za właścicieli.
W roku 1967, a więc cztery lata po śmierciI. Ś.brat wnioskodawcyS. Ś. (1)po raz pierwszy pismem z dnia 7 października 1967 roku zwrócił się doW. Ś. (2)z propozycją najszybszego załatwienia sprawy a mianowicie sprzedaży domu lub jak ewentualnie zaproponował, abyW.przejął cały dom wraz z ogrodem ze stosowną spłatą na jego rzecz.
Sąd Rejonowy ustalił, że po złożonej propozycjiS.nie kontynuował w dalszym ciągu żadnych rozmów w przedmiocie złożonej propozycji, nie podjął żadnych kroków odnośnie rozliczeń, nigdy też nie otrzymał żadnej spłaty, a jak zeznała uczestniczka córka godził się na taki stan.W. Ś. (2)nie odpowiedział na pismo brata, nie zostały podjęte żadne decyzje. Żaden z synówI. Ś.nie przeprowadził postępowania spadkowego po matce.
Sąd I instancji ustalił, że pismem z dnia 28 marca 1968 rokuK. K. (3)iK. B.zwrócili się doS. Ś. (1)z żądaniem rozliczenia i złożenia rachunku z zarządu przedmiotową nieruchomością. W aktach sprawy brak jakiegokolwiek dokumentu zawierającego stanowiskoS. Ś. (1)w przedmiocie skierowanego do niej pisma.
W dniu 10 lutego 1970 roku do Sądu Powiatowego wT.wpłynął wniosekK. K. (3)iK. B.w którym to wnioskodawcy domagali się zobowiązaniaS. Ś. (1)do złożenia rachunku z zarządu nieruchomością zabudowaną położoną wT..
Sąd Powiatowy wT.postanowieniem z dnia 16 kwietnia 1970 roku wydanym w sprawie o sygn. akt Ns 147/70 zobowiązałS. Ś. (1)do złożenia rachunku z zarządu przedmiotową nieruchomością za okres od 1 stycznia 1966 roku do 31 grudnia 1969 roku. W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających, abyS. Ś. (1)złożyła jakiegokolwiek pisma dotyczące złożenia takiego sprawozdania, brak rachunku z zarządu a jak twierdziła uczestniczkaJ. S.Ś.wręcz uporczywie unikała wydania nieruchomości bądź przekazana jakichkolwiek informacji dotyczącej prowadzenia przedmiotowej nieruchomości.
Sąd Rejonowy ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości znajdującej się wT.przyulicy (...)usytuowany jest dom zbudowany w latach 1825-1840. Jako że jest to dawny dom tkacza wchodził w skład zabytkowej zabudowy miasta. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej(...), Wojewódzki Konserwator Zabytków wP.decyzją z dnia 19 maja 1979 roku w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków – wpisał dawny dom tkacza do zabytków. Dom z uwagi na jego zabytkowy charakter jak również z uwagi na wiek wymagał okresowych remontów.
Sąd I instancji ustalił także, że na przedmiotowej nieruchomości były wykonywane remonty budynku mieszkalnego. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wT.działając w oparciu oart. 2 i 9 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 roku o remontachi odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowy budynków mieszkalnychDz. U. nr 27 poz. 166 może dokonywać ze środków państwowych remontów kapitalnych i zabezpieczających budynków, ulepszeń w wyposażeniu technicznym tych budynków ich odbudowy lub przebudowy. Decyzja o podejmowanych czynności przeprowadzana jest po dokonanych oględzinach nieruchomościo czym zawiadamia się właściciela lub zarządcę nieruchomości. Środki wydatkowane na nieruchomość stanowią wierzytelność Państwa i podlegają zabezpieczeniu przez ustanowienie hipoteki na nieruchomości. Z załączonych dokumentów wynika, że faktyczne były wykonywane remonty a z tytułu wykonanego remontu w księdze wieczystej ujawnione hipoteki. Sąd I instancji ustalił, że ostatni remont na przedmiotowej nieruchomości wykonany został po mającym tam w dniu 17 lutego 1984 roku pożarze. Pożar zniszczył doszczętnie budynek mieszkalny. Wszyscy mieszkańcy opuścili budynek a małżonkowieŚ.podjęli decyzji o remoncie. Z uwagi na rozmiar zniszczeń remont był generalny, począwszy od dachu, stropu ścian wymianę okien, drzwi podłóg. Wówczas po raz pierwszy wydzielono łazienki. Zawiadomiony przezW. Ś. (2)o pożarze jego bratS.zW.w żaden sposób nie zareagował, nie zaoferował pomocy finansowej , nie przyjechał osobiście . Wydatki związane z remontem były bardzo wysokie. Remont został wykonany po złożonym przezW. Ś. (2)oświadczeniu o konieczności remontu, na zlecenie(...)został wykonany przezSpółdzielnię (...)wT.- wydatkowaną kwotę również zabezpieczono przez ustanowienie hipoteki na rzecz Skarbu Państwa.
Sąd I instancji ustalił, że pisma oraz załączone decyzje kierowane były doS.bądźW. Ś. (2), których urzędy traktowali jako właścicieli.
Niezależnie od prowadzonych remontów generalnychW. Ś. (2)wraz zeS.prowadzili bieżące naprawy, wymienili podłogi, pomalowali pomieszczenia, finansowali toz własnych dochodów, nie pytaliS.o zgodę.
Sąd Rejonowy ustalił także, żeW. Ś. (2)we własnym imieniu załatwiał wszelkie sprawy związanez możliwością przyłączenia do sieci gazowej i instalacji gazowych. W roku 2004W. Ś. (2)wystąpił o możliwość rozbudowy instalacji gazowej w budynku mieszkalnym, a po zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzją z dnia 9 kwietnia 2004 roku otrzymał pozwolenie na wykonanie robót budowlanych. W 2005 roku zakupił materiał na wymianę pokrycia dachu budynku mieszkalnego.W. Ś. (2)wspólnie z Gminą MiejskąwT.poniósł koszty budowy płotu znajdującego się przyposesjach nr (...). Również z własnych środków zakupił okno do budynku mieszkalnego. Do jego obowiązków należała również dbałość o utrzymanie sprawności przewodów i podłączeń dymnych spalinowych i wentylacyjnych, protokoły kontroli wykonywane przezSpółdzielnię Pracy (...)były wystawiane na jego nazwisko. Podatki za zabudowaną nieruchomość za lata 1998- 2012 opłacała regularnieS. Ś. (1).
Sąd I instancji ustalił, że małżonkowieŚ.nigdy nie rozliczali się zS.ani innymi uczestnikami, nie żądali od nich zwrotu poniesionych wydatków, a samS. Ś. (1)w żaden sposób przez wszystkie lata nie partycypował w poniesionych kosztach.
Zmiany zachodzące w przedmiotowej nieruchomości były widoczne dlaS.jak również do przebywającychw odwiedzinach jego żony i córki, nigdy jednak nie były tematem rozliczeń, protestu, czy żądania uzgadniania tych zmian. Podobnie cały przyległy ogród pozostawał w wyłącznym posiadaniuS.iW.małżonkówŚ.. Lokatorze wcześniej tam zamieszkujący stopniowo opuszczali lokale.
Sąd I instancji ustalił, żeS. Ś. (2)zmarła 17 kwietnia 2012 roku. W charakterze spadkobierców pozostawiła mężaW., dzieciM. W.,E. Ś.,A. Ś.oraz wnukiK.,N.,M.rodzeństwaK..
W toku trwającego postępowania w dniu 7 listopada 2013 roku zmarłW. Ś. (2). Spadkobiercami po zmarłym są jego dzieci i wnuki którzy w przedmiotowej sprawie występująw charakterze uczestników.
Aktualnie na nieruchomości zamieszkują dzieci wnioskodawcyW.i jego żonyS.które się tam urodzili wraz ze swoimi rodzinami.
S. Ś. (1)zmarł 26 listopada 1998 roku,w charakterze spadkobierców pozostawił żonęW. Ś. (1)oraz córkęJ. M..
Sąd Rejonowy ustalił, żeS. Ś. (1)od momentu zamieszkania wW.nigdy nie powrócił do rodzinnej posiadłości, nigdy nie zażądał wydania nieruchomości i oprócz jednego pisma z 1967 roku pozostawał bierny, akceptował istniejący stan.
Powyższy stan faktyczny Sąd I instancji ustalił w oparciu o osobowy oraz rzeczowy materiał dowodowy.
Na postawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji zważył, że instytucja zasiedzenia polega na nabyciu przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego wykonywania tego prawa w ciągu oznaczonego w ustawie czasu. Jest to więc sposób nabycia własności lub praw przez długotrwały upływ czasu, w którym właściciel mógł dochodzić wydania rzeczy ale tego nie uczynił. Sąd orzekający podkreślił, że obie przesłanki, a więc upływ czasu oraz posiadanie samoistne muszą być spełnione jednocześnie.
W dalszej części uzasadnienia Sąd Rejonowy wskazał, że wedługart. 336 k.c.o posiadaniu i jego postaci (posiadanie samoistne i posiadanie zależne) decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniuz rzeczy jak właściciel tj. we własnym imieniu i dla siebie jest posiadaniem samoistnym. Zgodnie z treściąart. 336 k.c.posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Sąd I instancji wskazał, że przyjmuje się, iż posiadanie jest stanem faktycznym przejawiającym się we władztwie nad rzeczą (corpus) oraz woli władania rzeczą dla siebie (animus). Pierwszy z tych elementów występuje wtedy, gdy dana osoba znajduje się w sytuacji pozwalającej jej na korzystanie z rzeczy w taki sposób, w jaki mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo. Zakres fizycznego władztwa nad rzeczą przy posiadaniu samoistnym odpowiadającym prawu własności sprowadza się do korzystania z rzeczy w sposób jak najbardziej pełny, czyli do postępowania jak właściciel. Zakres fizycznego władztwa przy posiadaniu samoistnym daje więc możliwość potencjalnego korzystania w sposób jak najbardziej szeroki i dotyczy szerokiego zakresu czynności - pobierania pożytków, przekształcenia, rozbudowie, likwidacji budynków, zmiany wykorzystania. W rozumieniu więc przepisówkodeksu cywilnegoposiadacz samoistny to taki, który włada rzeczą jak właściciel. O posiadaniu można mówić jedynie w przypadku, gdy władanie nie napotyka skutecznego oporu osób trzecich, prowadzącego do utraty władania rzeczą.
Drugi czynnik w postaci woli władania dla siebie -animus- przejawia się w podejmowaniu wielu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje rzecz jako swoją własną pozostającą nieograniczonej jego wyłącznej dyspozycji. Zgodnie zart. 336 k.c.o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą, jeśli odpowiada on treści prawa własności, to spełnia cechy posiadania samoistnego. Sąd I instancji podkreślił, że okoliczności uzyskania władania nad rzeczą nie mają znaczenia dla oceny tego władztwa jako posiadania samoistnego.
Sąd I instancji podkreślił ponadto, że trudności dowodowe związane z ustaleniem samoistnego posiadania łagodzi domniemanie zart. 339 k.c.zgodnie z którym samo faktyczne władztwo przesądza w sensie pozytywnym o samoistnym posiadaniu, dopiero wykazanie, że u władającego nie było woli władania powoduje uznanie tego stanu za posiadanie zależne.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczył – jak zważył Sąd Rejonowy - oceny charakteru posiadania przezW.iS.małżonkówŚ.. Sąd ten wskazał, że uczestnicy postępowaniaW. Ś. (1)iJ. M.przyznając, że małżonkowieŚ.posiadali przedmiotową nieruchomość jednocześnie podniosły, że posiadali i zarządzali nią nie we własnym imieniu, ale jako zarządcy ustanowieni przez spadkobierców poW. Ś. (4). Ponadto Sąd orzekający podkreślił, że domagają się one obecnie jedynie rozliczenia, a mianowicie spłaty z przedmiotowej nieruchomości. Uczestniczka postępowaniaJ. M.w końcowej fazie postępowania podniosła ponadto zarzut przerwy biegu zasiedzenia, podając że bieg zasiedzenia był przerwany i rozpoczynał się na nowo przez kolejne czynności prawne właścicieli nieruchomości jak również czynności organów państwa tym samym bieg zasiedzenia mógł się rozpocząć najwcześniej w roku 2000 i nie ma żadnych podstaw aby uznać, że w dacie złożenia wniosku upłynął termin uprawniający do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego faktyczne Sąd Rejonowy uznał, że władztwo nad sporną nieruchomością sprawowane przezW.iS.małżonkówŚ.jest okolicznością nie budzącą wątpliwości. Sąd ten podkreślił, że małżonkowieŚ.kontynuowali posiadanie swoich poprzedników w okresie kiedy faktycznie objęli w samoistne posiadanie sporną nieruchomość, nikt z obecnych uczestników nie zamieszkiwał, każdy z nich miał zorganizowane własne życie z dala od przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Sądu I instancji uczestnicy postępowania nie byli w żaden sposób zainteresowani przejęciem nieruchomości. Na przestrzeni kilkudziesięciu lat jedynie raz w roku 1970 upomnieli się o rozliczenie z zarządu. Sąd zaśw sprawie o zasiedzenie obowiązany jest badać stan nieruchomości z wielu lat, zachodzące tam zmiany, sposób użytkowania, podejmowane decyzje. W świetle dokonanych ustaleń – w ocenie Sądu Rejonowego - jedynie małżonkowieŚ.sporną nieruchomość traktowali jako ich przyszłe siedlisko, wiązali z nią swoją przyszłość, o czym świadczą podejmowane przez nich na przestrzeni wielu lat czynności mające na celu utrzymanie jej w należytym stanie, unowocześnienie. MałżonkowieŚ.obejmując nieruchomość w posiadanie czuli się jak właściciele, nigdy nie sporządzali żadnych sprawozdań nigdy też nie rozliczali się z nikim. Samodzielnie decydowali o nieruchomości, podejmowali decyzje dotyczące sposobu gospodarowania, bieżących napraw. MałżonkowieŚ.nie potrzebowali żadnej zgody czy porozumieniaw kwestiach zarządu nieruchomością albowiem czuli się jak właściciele i w taki sposób byli postrzegani przez sąsiadów czy też organy państwowe – w kwestiach generalnych prac, albowiem pisma urzędowe zawsze kierowane były na ich nazwiska. Zdaniem Sądu Rejonowego nawet nałożony naS. Ś. (1)obowiązek sporządzenia sprawozdania z zarządu nie zmienił jej przekonania jak również poczucia przysługujących jej praw do nieruchomości, albowiem nigdy nie sporządziła żadnego rozliczenia, nie pytała w dalszym ciągu nikogo o zgodę,a wszyscy uczestnicy postępowania nie podjęli żadnych dalszych działań w przedmiocie wyegzekwowaniu nałożonego obowiązku, domagający się rozliczenia zaakceptowali jej stanowiskoi odstąpili faktycznie od żądania doręczenia im takiego sprawozdania. Uczestnicy postępowania od lat 70-tych nie zgłaszali żadnych innych roszczeń, pretensji, nigdy nie wystąpili o wydanie nieruchomości. Sąd Rejonowy uznał, że małżonkowieŚ.w sposób dostateczny manifestowali na zewnątrz swoje decyzje właścicielskie, które przez tak długi okres czasu pozostawały bez żadnej reakcji ze strony uczestników. Powyższe świadczy w ocenie Sądu orzekającegoo dorozumianym zaakceptowaniu przez uczestników faktu, że małżonkowieŚ.przejęli całą nieruchomość, co zresztą znajduje potwierdzenie w zeznaniach uczestniczkiM., która w sposób bardzo szczery przyznała, że wszystkie decyzje wujostwo podejmowało samodzielnie. Zdaniem Sądu I instancji jeżeli uczestnicy postępowaniaJ. M.jak równieżW. Ś. (1)miały uzasadnione pretensje w stosunku doW.iS.małżonkówŚ.to nie było żadnych przeszkód aby zgłosić je, dochodzić swoich praw, a nie biernie przez wszystkie lata przyglądać się ze spokojem, akceptować powyższy stan. W świetle dokonanych Sąd orzekający uznał, że uczestniczkiJ. M.i jej matka prawdopodobnie były przekonane o uregulowaniu praw do przedmiotowej nieruchomości, stąd ich bierność, a dopiero obecnie złożony wniosek spowodował, że po latach bierności zaczęły dochodzić swoich praw
W ocenie Sądu Rejonowego nie sposób zgodzić sięz rozumowaniem uczestniczekW. Ś. (5)iJ. M., że skoroW. Ś. (2)nie przystał na propozycję brataS.jak również, że działania podjęte w 1970 roku okazały się nieskuteczne, to w przyszłości ponownie podejmą działania zmierzające do rozliczenia się ze spornej nieruchomości bo jak same przyznały tego obecnie się spodziewają. Sąd orzekający podniósł przy tym, że zasiedzenie ma charakter nabycia pierwotnego i nabycie własności w tej drodze nie powoduje powstania po stronie nabywcy obowiązku spełnienia jakiegokolwiek świadczenia na rzecz zbywcy. Zasiedzenie jest więc sposobem nabycia własności, który nie zobowiązuje osoby nabywającej ją w ten sposób do dania jakiegokolwiek ekwiwalentu. Powyższe okoliczności wskazują jednoznacznie, że małżonkowieS.iW. Ś. (2)mieli wolę posiadania przedmiotowej nieruchomości, zarządzali nią z zamiarem zachowania dla siebie, a więc tym samym stanowią pełną podstawę do uznania ich za posiadaczy samoistnych i faktu tego nie zmienia, że dla nieruchomości urządzona jest księga wieczysta.
W dalszej części rozważań Sąd I instancji odniósł się do kwestii biegu terminu zasiedzenia oraz jego przerwania. Po przytoczeniu stosownych regulacji prawnych Sąd ten wskazał, że przerwę zasiedzenia może wywołać jedynie akcja zaczepna, która zmierza do spowodowania przerwy zasiedzenia, skierowana przeciwko posiadaczowi. W przedmiotowej sprawie w roku 1970 ówcześni współspadkobiercy wystąpili do sądu z żądaniem zobowiązaniaS. Ś. (1)do złożenia sprawozdaniaz zarządu twierdząc, że dokonuje ona powyższego zarządu jako jedna z posiadających przedmiotową nieruchomością, ale robi to w imieniu wszystkich uprawnionych. Sąd I instancji uznał zatem, że w niniejszej sprawie bieg terminu zasiedzenia rozpoczął się od daty wydania orzeczenia w sprawie sygn. akt 147/70.
Odnosząc się do zarzutów uczestniczek, które wywodzą swoje uprawnienia do przedmiotowej nieruchomości z tytułu spadkobrania Sąd Rejonowy wskazał, że nie mogą w żaden sposób wpłynąć one na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, albowiem żądania te można składać, ale jedynie w sprawie o dział spadku. Tymczasem przedmiotowa sprawa dotyczy zasiedzenia,a obowiązkiem Sądu jest badanie jedynie przesłanek wymaganych w tym zakresie.
Sąd I instancji podkreślił, że drugą - obok samoistnego posiadania - przesłanką zasiedzenia jest upływ czasu. Na podstawieart. 172 k.c.posiadacz samoistny nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat 20 jako posiadacz samoistny w złej wierze chyba, że uzyskał posiadanie w dobrej wierze.
Stosownie więc do powyższego kwestia dobrej czy złej wiary samoistnego posiadacza w chwili uzyskania posiadania nie ma znaczenia dla samej możliwości nabycia własności w drodze zasiedzenia, ma jedynie wpływ na długość terminu. Bieg zasiedzenia mógł się rozpocząć z momentem objęciaw posiadanie. Sąd I instancji przyjął, że w przedmiotowej sprawie rozpoczęło się ono od 16 kwietnia 1970 roku wskazując, że wart. 7 k.c.zostało ustalone domniemanie istnienia dobrej wiary. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na obalenie tego domniemania. Sąd Rejonowy ustalił, że posiadanie w przedmiotowej sprawie było posiadaniem w złej wierze.
Zgodnie zustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny(Dz. U. Nr 55, poz. 321 z późn. zm.) dla zasiedzenia nieruchomości obowiązuje termin 20 latw dobrej wierze, 30 lat w złej wierze. Wkodeksie cywilnym, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1965r. dla zasiedzenia nieruchomości obowiązywał termin 10 lat w dobrej wierze, 20 lat w złej wierze.
Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie norma art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku, w której wyraźnie wskazano, iż do zasiedzenia którego bieg rozpoczął się przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku stosuje się od tej chwili jej przepisy, a więc 10-letni i 20-letni okresy posiadania.
Sąd orzekający podniósł także, że z urzędu zbadał kto był samoistnym posiadaczem nieruchomości w dacie upływu terminu zasiedzenia. W przedmiotowej sprawie byli nimiS.iW.małżonkowieŚ.albowiem na dzień 16 kwietnia 1990 roku oboje żyli i pozostawali we wspólności ustawowej małżeńskiej.
Mając na uwadze powyższe Sąd Rejonowy orzekł jakw punkcie 1 postanowienia. Nieuiszczoną opłatą sądową obciążył Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Turku, o czym Sąd I instancji orzekł w punkcie 2 orzeczenia.
Apelację od powyższego postanowienia złożyła uczestniczkaJ. M.zarzucając:

1
nierozpoznanie istoty sprawy poprzez niedokonanie ustaleń, kiedy wnioskodawca przekształcił swoje posiadaniew posiadanie samoistne co do udziałów pozostałych współspadkobierców rozpoczynające bieg zasiedzenia – po dacie 16 kwietnia 1970 roku i w czym się to wyrażało, jako zostało zamanifestowane oraz jaką zewnętrzną postać przybrało – w sytuacji, kiedy na nieruchomości w okresie zasiedzenia zamieszkiwali także inni właściciel,a remonty nieruchomości przeprowadzane i finansowane były przez podmiot obcy – Miejską Radę Narodową,

2
naruszenie prawa procesowego:

a
art. 25 § 1 i 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.– poprzez niedokonanie sprawdzenia wartości przedmiotu sporu, czyli wartości zasiadywanej nieruchomości, pomimo takiego zarzutu przez uczestniczkę,

b
art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez:

-

uznanie zeznań wnioskodawcy za w pełni wiarygodne, w sytuacji, jeżeli od samego początku zataił on istnienie księgi wieczystej – do której 10 lat przez złożeniem wnioski miał dostęp, a zatem jego twierdzenia, podobnie jak jego córki, która je potwierdziła – były od początku kłamliwe – a nie można twierdzić, że miało to miejsce 45 lat temui dlatego się tego nie pamięta,

przyjęcie, że wnioskodawca i jego żona opłacali podatki – choć dowody na to dotyczą dopiero okresu po 1998 roku – a istniejące dokumenty świadcząceo wcześniejszych zaległościach (pismo z 28 lutego 1969 roku) i to one stały się kanwą wystąpieniaz żądaniem rozliczenia się z zarządu w doku 1970,

przyjęcie, że o podejściu właścicielskim świadczy dokonywanie remontów – co jest przyjęciem dowolnym, w sytuacji, gdy były one planowanei finansowane przez Miejską Radę Narodową,a następnie przez miasto, a nie przez wnioskodawcę i to pomimo, że nieruchomość przynosiła dochodyz najmu,

przyjęcie, że o posiadaniu właścicielskim świadczy dokonywanie remontów łazienek albo sprzątanie śniegu – do jest nielogiczne i sprzecznez doświadczeniem życiowym, skoro są to czynności porządkowe, których dokonują także posiadacze zależni, lokatorzy czy inne osoby, którym zależy na polepszeniu komfortu zamieszkiwania,

przyjęcie, że doręczanie korespondencji w trybiek.p.a.przez urząd świadczy o traktowaniu wnioskodawcy i jego żony jak właścicieli –w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie ustanawia takiego domniemania, a przepisyk.p.a.nie mogąw tym wypadku tworzyć uprawnienia materialnoprawnego – korespondencję doręczono wnioskodawcy i jego żonie, ponieważ przebywali oni na nieruchomości i remonty miały dotyczyć ich zamieszkiwania, a tym samym byli stronami postępowania w rozumieniuart. 28 k.p.a.,

sprzeczne z logiką przyjęcie, że brak informacjiw aktach sądowych o rachunku z zarząduS. Ś. (1)świadczy o tym, że nie sporządziła ona takiego rachunku – choć przecież logicznie jest zupełnie odwrotnie – nie wystąpiono o egzekucję postanowienia, skoro wywiązała się z niego dobrowolnie – o tym też świadczy dalszy brak spraw o zarząd,

c
328k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.– poprzez nieomówienie wszystkich dowodów przeprowadzonychw sprawie oraz tego, dlaczego Sąd nie przeprowadził dowodów z treści akt księgi wieczystej – w tym dokumentów związanych z remontami, z dokumentów złożonych przez skarżącą jako uczestniczkę – w tym listów do ksiąg wieczystych z 1999 roku matki skarżącej i odpowiedzi,

d
art. 510 § 1 i 2 k.p.c.– poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że posiadanie przez wnioskodawcę było samoistne, chociaż w tym czasie nie wykonywał i nie finansował remontów,

3
naruszenie prawa materialnego:

a
art. 339 k.c.- poprzez jego błędną wykładnięi uznanie, że posiadanie wnioskodawcy i jego żony było posiadaniem samoistnym z zastosowaniem tego przepisu, chociaż odbywało się kosztem pozostałych uprawnionych współwłaścicieli,

b
art. 172 k.c.– poprzez jego niewłaściwe zastosowaniei uznanie, że posiadanie przez wnioskodawcę było samoistne, chociaż w tym czasie nie wykonywał i nie finansował remontów,

4
sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego przez przyjęcie, że:

a
zasiedzenie mogło nastąpić z datą 16 kwietnia 1990 roku, chociaż jest do data postanowienia Sądu Rejonowego w Turku, które w tej dacie nawet nie było prawomocne – przysługiwała od niego pełna ścieżka zaskarżenia, co Sądowi wiadomo z urzędu na podstawie przepisów procedury cywilnej,

b
przyjęcie, że wszystkie czynności związanez nieruchomością, w tym dbałość o nią spoczywały na wnioskodawcy i jego żonie, chociaż na nieruchomości zamieszkiwali także inni spadkobiercy –R. G. (2)orazK. B., przy czym ten ostaotni doglądał nieruchomości także zB., gdzie mieszkał,

5
zarzut nowości – konieczność powołania dowodów w związkuz treścią uzasadnienia.

W oparciu o powyższe zarzuty apelująca wniosła o:

1
uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego w Turkui przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania -z postanowieniem Sadowi I instancji orzeczenia o kosztach postępowania,

2
albo też zmianę postanowienia i oddalenie wnioskuo zasiedzenie w całości oraz zasądzenie od wnioskodawcy (jego spadkobierców) na rzecz uczestniczki kosztów postępowania za dwie instancje, w tym kosztów nakazanego osobistego stawiennictwa strony.

W piśmie procesowym z dnia 1 września 2015 roku apelująca wniosła o zawieszenie postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.wskazując, że w Sądzie Rejonowy w Turku pod sygn. akt I Ns 374/15 toczy się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym w dniu 5 września 1940 rokuW. Ś. (4), a w skład masy spadkowej wchodzi przedmiotowa nieruchomość.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 4 września 2015r. pełnomocnik uczestniczkiJ. M.wskazał na błąd w piśmie z dnia 1 września 2015r. , gdyż w istocie toczy się sprawa o dział spadku poW. Ś. (4)a nie sprawa o stwierdzenie nabycia spadku i z tego względu niniejsze postepowanie winno ulec zawieszeniu.
Uczestnicy postępowania:M. W.,E. Ś.iA. Ś.wnieśli o oddalenie apelacji. UczestniczkaM. W.wniosła ponadto o obciążenie uczestniczkiJ. M.kosztami postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
ApelacjaJ. M.okazała się nieuzasadniona.
Ustalenia faktyczne Sądu I instancji, istotne dla rozstrzygnięcia, nie budzą żadnych wątpliwości. Stąd te ustalenia, jak i poczynione przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wywody prawne Sąd odwoławczyw pełni podziela i przyjmuje za podstawę własnego rozstrzygnięcia.
Wbrew bowiem stanowisku apelującej Sąd I instancji nie dopuścił się żadnych uchybień, które musiałyby skutkować koniecznością zmiany, bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Jako nietrafione uznać zatem trzeba wszelkie wyeksponowane wpetitumapelacji zarzuty, które – w powiązaniu z lekturą uzasadnienia wniesionego środka zaskarżenia – sprowadzają się w istocie do negacji stanowiska Sądu I instancji w zakresie charakteru posiadania całej przedmiotowej nieruchomości przez poprzedników prawnych wnioskodawców po dniu 16 kwietnia 1970 roku, w tym w kontekście pominięcia przez Sąd Rejonowy ustaleńw zakresie przekształcenia posiadania zależnego na samoistnew zakresie udziałów pozostałych współspadkobierców.
Z uwagi zatem na powyższe i na kształt zarzutu kontestującego ocenę dowodów - który zmierza w istocie do negacji oceny prawnej charakteru posiadania przedmiotowej nieruchomości przez poprzedników prawnych wnioskodawców - jedynie ogólnie stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.Wskazać bowiem należy, że aby zarzut naruszenia wskazanej normyokazał się skuteczny, strona powinna wykazać, jakich konkretnie dowodów sąd nie ocenił lub ocenił wadliwie, jakie fakty pominął i jaki wpływ pominięcie faktów czy dowodów miało na treść orzeczenia (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 5 września 2002 roku, II CKN 916/00, publ. LEX nr 56897). Nadto tylko rażąco błędna ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd może stanowić podstawę uwzględnienia takiego zarzutu przez Sąd odwoławczy.
W ocenie Sądu Okręgowego ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie pozostawała oceną wszechstronną i pełną, a nadto odpowiadała zasadom logicznego rozumowaniaoraz doświadczenia życiowego, dlatego też Sąd odwoławczy ocenę tę w pełni podziela. Sąd Rejonowy przedstawiony mu materiał dowodowy rozważył zgodnie zart. 233 § 1 k.p.c., nie dopuszczając się naruszenia tego przepisu. O błędnej ocenie materiału dowodowego, w tym osobowego w postaci zeznańW. Ś. (2)oraz jego córki, prowadzącej do dyskredytacji owych zeznań nie może stanowić eksponowane przez apelującą „zatajenie istnienia księgi wieczystej”, a także pominięcie przy opisie nieruchomości istnienia lokali gospodarczych, tym bardziej, że wbrew twierdzeniom apelacyjnymW. Ś. (2)w początkowej części zeznań wskazał, iż nadziałce (...)znajduje się dom mieszkalny oraz pomieszczenia gospodarcze (vide: zeznaniaW. Ś. (2), k. 83 akt). Dodatkowo podnieść trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd I instancji nie uznał zeznańW. Ś. (2)za wiarygodne w całości. Uważna lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje bowiem, że Sąd orzekający odmówił wiarygodności zeznaniom zmarłego wnioskodawcy w części stanowiącej o braku żądania rozliczeń ze stronyS. Ś. (1), a także w części dotyczącej zamieszkiwania jego żony w przedmiotowej nieruchomości odnosząc upływ czasu do tych właśnie kwestii, nie zaś istnienia księgi wieczystej.
W świetle powyższego jako chybione ocenić należy kontestowanie przez skarżącą ustaleń faktycznych w zakresie kwestii opłacania przez małżonkówŚ.podatku. Sąd I instancji przyjął bowiem, tak jak wskazuje skarżąca, żeS. Ś. (1)podatki za zbudowaną nieruchomość opłacała regularnie za lata 1998 – 2012 roku (vide: k. 264 akt).
Za nietrafny uznać jednocześnie trzeba zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd orzekający przepisuart. 328 § 2 k.p.c.
O uchybieniu powyższej regulacji można mówić jedynie wtedy, gdyby uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawierałoby danych pozwalających na kontrolę tego orzeczenia (vide: postanowienie Sąd Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 roku, I CKN 185/01, publ. LEX nr 52726, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2003 roku, IV CKN 1862/00, publ. LEX nr 109420, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2005 roku, I UK 49/05). Przytoczony pogląd korespondujez zapatrywaniami doktryny, że naruszenie przepisu o sposobie uzasadnienia wyroku o tyle może stanowić przyczynę uchylenia wyroku, o ile uniemożliwia sądowi wyższej instancji kontrolę, czy prawo materialne i procesowe zostało należycie zastosowane (vide: J. Krajewski (w:) Kodeks postępowania cywilnego, t. 2, red. J. Jodłowski, K. Piasecki, s. 537).
W ocenie Sądu Okręgowego sytuacja taka w sprawie nie zachodzi, gdyż treść uzasadnienia pozwala na zbadanie sfery motywacyjnej orzeczenia i poddania go kontroli instancyjnej.
Pomijając powyższe i odnosząc się do zasadniczej podstawy apelacji zważyć trzeba, że zarówno w doktrynie oraz judykaturze nie budzi wątpliwości pogląd, że dopuszczalne jest zasiedzenie udziałów we współwłasności (vide: m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2014 roku, V CSK 324/13).
Nie przecząc, że nienaruszalność prawa własności stanowi gwarancję konstytucyjną, od której tylko ustawowo wprowadza się odstępstwa, a zasiedzenie jest poważnym wyjątkiem od tej zasady, stąd zmiana charakteru posiadania zależnego współwłaściciela nieruchomości w częściach ułamkowychw odniesieniu do udziałów pozostałych, w posiadanie samoistne, tj. posiadanie we własnym imieniu i niezależne od woli pozostałych współwłaścicieli, powinno nastąpić w sposób widoczny dla dalszych współwłaścicieli, co uzasadnione jest bezpieczeństwem stosunków prawnych i ochroną własności zważyć trzeba, że owa widoczna zmiana charakteru posiadania (woli władania rzeczą tylko dla siebie) – tak eksponowana przez skarżącą, wsparta tezami judykatów Sądu Najwyższego – odnosi się do konkretnych sytuacji, zapadłych na kanwieodmiennych, od przedmiotowego stanów faktycznych, gdy wnioskującyo zasiedzenie podmiotadministrowałbądźzarządzałrzeczą wspólną w imieniu pozostałych współwłaścicieliuznając(szanując) jednocześnie uprawnienia dalszych współwłaścicieli do władania rzeczą wspólną, określonego wart. 206 k.c.(vide: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2013 roku, III CZP 88/12; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2015 roku, IC CSK 251/14; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2007 roku, II CSK 416/06).
Ważąc na powyższe, a także całokształt zgromadzonegow sprawie materiału dowodowego uznać należy – jak zaakcentowano na wstępie i jak trafnie wywiódł Sąd I instancji, pomimo przeprowadzenia pewnego rodzaju wolty myślowej, w kwestii zasiedzenia udziału we współwłasności – że poprzednicy prawni uczestników postępowania, tj.W.iS.małżonkowieŚ.nabyli przez zasiedzenie do wspólności ustawowej małżeńskiej z dniem 16 kwietnia 1990 roku przedmiotową nieruchomość.
W tym miejscu podkreślić bowiem należy – nie przecząc jednocześnie tezie, że normaart. 206 k.c.przyznając uprawienia do korzystania z rzeczy wspólnej każdemuz współwłaścicieli, uchyla stosowanie ustanowionego wart. 339 k.c.domniemania posiadania samoistnego w stosunkach między współwłaścicielami – że nie wykonywanie przez współwłaścicieli władztwa w stosunku do rzeczy wspólnej nie może być nieograniczone w czasie (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2014 roku, V CSK 324/13).
Tymczasem lektura akt sprawy wskazuje, że od momentu wydania orzeczenia w sprawie z wnioskuK. K. (3),K. B.iW. B.o zobowiązanieS. Ś. (1)do złożenia rachunkuz zarządu przedmiotową nieruchomością (niesformalizowanego zresztą), tj. od dnia 16 kwietnia 1970 roku żaden ze współwłaścicieli, czy też ich następcy prawny nie byli zainteresowali przedmiotową nieruchomością. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika bowiem, aby na tej nieruchomości bywali, a tym bardziej, aby uzewnętrzniali swoje prawo współwłasności, pomimo, że od tego czasuW.iS.małżonkowieŚ.dokonywali remontów przedmiotowej nieruchomości, bieżących napraw, przyłącza sieci gazowej oraz instalacji gazowej, a w roku 1984 roku – z uwagi na jej pożar – niemalże całkowitej odbudowy, co z kolei w okolicznościach niniejszej sprawy stanowi po stronieW.iS. Ś. (1)zachowanie kwalifikujące wolę(animus domini)władania całą nieruchomością we własnym imieniu, z wyłączeniem (odsunięciem) pozostałych współwłaścicieli.
Wyłaniającego się zachowania, po okresie wydania przez Sąd Powiatowy wT.w sprawie o sygn. akt Ns 147/70 postanowienia (nie odbiegającego zresztą od działań podejmowanych do chwili orzekania) nie można zatem – wbrew stawianym zarzutom - upatrywać jako podejmowanego takżew imieniu pozostałych współwłaścicieli.
Bez znaczenia w ocenie Sądu Okręgowego na ocenę manifestacji woli władania całą nieruchomością wyłącznie dla siebie, z pominięciem pozostałych uczestników, czy też ich poprzedników prawnych był fakt pokrycia kosztów remontu nieruchomości po pożarze przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wT.. Znamiennym jest bowiem, że nieruchomość przedmiotowa posiada status zabytku, co usprawiedliwia finansową partycypację w jej remont ze strony podmiotu państwowego, tym bardziej, że ów remont przeprowadzony byłw trudnym okresie gospodarczym, kiedy to prywatne podmioty uzyskiwały wsparcie ze strony władz, bez wyłączenia jednocześnie ich prawa własności. Nie można przy tym pominąć, że to właśnieW.iS. Ś. (1)nadzorowali dokonywany po pożarze remont, planowali go, uzgadniali jego kolejne etapy, co w powiązaniu z kierowaniem właśnie do nich, jako posiadaczy samoistnych całej nieruchomości, korespondencji urzędowej stanowi o dostatecznej manifestacji woli władania nieruchomością wyłącznie dla siebie, ponad realizację uprawnienia z normyart. 206 k.c., tj.z pominięciem pozostałych współwłaścicieli, którzy – wbrew zarzutom apelacyjnym – nie zamieszkiwali w okresie zasiedzenia w przedmiotowej nieruchomości. Twierdzenia apelacyjne w tym zakresie – zresztą bardzo lapidarne – pozostają gołosłowne, wobec niepotwierdzenia ich rzeczowym bądź osobowym materiałem dowodowym.
Opisanych powyżej i stanowiących o zamiarze posiadania przezW.iS.małżonkówŚ.całej nieruchomości dla siebie zdarzeń (okoliczności) nie może niweczyć fakt obciążenia hipotecznego nieruchomości, a także akcentowanie „zamiatania liści”, czy „odgarniania śniegu”. Czynności te nie były bowiem – jak opisano powyżej - jedynymi, które wykonywali małżonkowieŚ..
Odnosząc się do twierdzeń apelacyjnych sprowadzających się do negacji początku biegu terminu zasiedzenia zważyć trzeba, że zarzut ten pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności zaskarżonego orzeczenia. Nawet bowiem przy przyjęciu, iż termin ten bieg swój winien rozpocząć z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia z dnia 16 kwietnia 1970 roku, to i tak zasiedzenie nastąpiło na chwilę wydania zaskarżonego postanowienia.
Pozostałe zarzuty skarżącej, w których kwestionuje zaniechanie dokonania sprawdzenia wartości przedmiotu sporu, czy też ustalone przez Sąd Rejonowy zakresy pokrewieństwa ocenić należy jako nieuzasadnione. Zarzuty ta nie wpływają bowiem w żaden sposób na wynik przedmiotowego postępowania, stąd nie zachodzi konieczność poddawania ich szerszej ocenie.
Konkludując stwierdzić należy, że wszelkie zarzuty apelującej sprowadzają się jedynie do polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji i w konsekwencji z prawidłowym rozstrzygnięciem, a zatem nie mogą one odnieść zamierzonego skutku, tym bardziej ważąc na zeznania samej skarżącejJ. M., w których przyznała, że jej ojciecS. Ś. (1)nigdy nie partycypował w kosztach utrzymania nieruchomości, godził się i akceptował, że wszelkie decyzje podejmuje samodzielnie jego brat z żoną dodatkowo akcentując, żeS. Ś. (1)nigdy nie złożyła żadnego rachunkuz zarządu, co zarazem niweczy zarzut skarżącej, w którym stawia tezę przeciwną, bez szerszego jej rozwinięcia.
Wobec braku zależności prejudycjalnej przedmiotowego postępowania od wyniku postępowania w sprawie o dział spadku postanowieniem z dnia 4 września 2015r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek o zawieszenie postępowania w oparciu o normę zart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.
Zasadność zaskarżonego orzeczenia czyni jednocześnie nieuzasadnionym zarzut negujący rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Wobec powyższych rozważań i z mocyart. 385 k.p.c.w zw.zart. 13 § 2 k.p.c.apelacjęJ. M.jako bezzasadną należało oddalić.
Aleksandra Bolczyk Iwona Złoty Iwona Przyłębska – Grzybowska