Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 599/15
Data wyroku: 2015-09-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Członka Zarządu
Podstawa prawna: art. 299 k.s.k.

Sygn. akt III Ca 599/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 roku, w sprawie z powództwa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wW.Oddziału (...)wB.przeciwkoD. Z.iS. B.o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi III Wydział Cywilny oddalił powództwo oraz zasądził od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wW.Oddziału (...)wB.solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 3.600 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.
Apelację od powyższego wyroku wniosła strona powodowa, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a
art. 299 k.s.h.poprzez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu, że wierzyciel może pozywać członka zarządu spółki na podstawieart. 299 k.s.h.bez uprzedniego uzyskania tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce tylko w przypadku, gdy spółka utraciła byt prawny w związku z wykreśleniem jej z rejestru, podczas gdy sytuacja powódki wynikła z niedopełnienia przez pozwaną obowiązku zgłoszenia do KRS aktualnego adresu siedzibyspółki (...)jest analogiczna do sytuacji, w jakiej znalazłaby się powódka w razie, gdybyspółka (...)została wykreślona z tego rejestru;

b
art. 587 k.s.h.poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że zachowanie powódki wyczerpywało wyłącznie znamionom wykroczenia zart. 34 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym(Dz. U. z 2013 r. poz. 1203 z późn. zm.) podczas gdy zachowanie pozwanej polegające na niezgłoszeniu do KRS pełnych informacji o stanie faktycznym wyczerpywało znamiona przestępstwa stypizowanego w tym przepisie;

c
art. 4421§ 2 k.c.poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że roszczenie przeciwkoD. Z.uległo przedawnieniu, podczas gdy pozwana swym zachowaniem wyczerpała znamiona występku zart. 587 k.s.h., a tym samym okres przedawnienia dla przedmiotowego roszczenia wynosi 20 lat;

1
naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a
art. 193 k.p.c.poprzez przyjęcie, że w sprawie doszło do przedmiotowej zmiany powództwa, podczas gdy powódka wskazała jedynie alternatywną podstawę prawną roszczenia dochodzonego w stosunku doD. Z., na wypadek gdyby przytoczona wcześnie podstawa okazała się niewłaściwa;

b
art. 230 k.p.c.polegające na pominięciu okoliczności, że wysokość czynszu dzierżawnego wynikająca z dołączonych do pozwu faktur została przyznana przez pozwaną w sposób konkludentny wobec niekwestionowania tego faktu przez pozwaną w toku procesu;

c
art. 231 k.p.c.poprzez przyjęcie faktu, że powódce przysługiwało roszczenie w wysokości 35.585,97 zł za nieustalony, mimo istnienia ku temu dostatecznej podstawy w zebranym materiale dowodowym w postacifaktur: nr (...)z dnia 15.11.2004 r., nr FV(...)z dnia 10.12.2004 r., nr FV(...)z dnia 10.01.2005 r., nr FV(...)z dnia 10.02.2005 r., nr FV(...)z dnia 15.03.2005 r., nr FV(...)z dnia 07.04.2005 r., nr FV(...)z dnia 14.05.2005 r., nr FV(...)z dnia 14.06.2005 r., nr FV(...)z dnia 11.07.2005 r., nr FV(...)z dnia 03.08.2005 r., nr(...)z dnia 01.12.2005 r., które nigdy nie były kwestionowane przez stronę pozwaną oraz które zostały wystawione zgodnie z brzmieniem §7 ust. 1 i 5 umowy;

d
art. 231 k.p.c.przez przyjęcie faktu, że powódce przysługiwało roszczenie w wysokości 33.509,39 zł za nieustalony, mimo istnienia ku temu dostatecznej podstawy w zebranym materiale dowodowym w postaci faktur oraz pisma znak OReg-ZGN-500-ł/05 z dnia 9 grudnia 2005 roku, z których wynika wysokość naliczonego odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości oraz pisma znak OReg-ZGN-500-Ł-41/05 z dnia 26 lipca 2005 r., protokołu przekazania z dnia 2 lutego 2006 r. oraz protokołu przekazania kluczy z dnia 4 lutego 2006 roku, które wskazują, że bezumowne korzystanie z nieruchomości miało miejsce w okresie od 26 lipca 2005 roku do 4 lutego 2006 roku;

e
art. 232 k.p.c.w zw. zart. 3w zw. zart. 227 k.p.c.w zw. zart. 6 k.c.poprzez przyjęcie, że powódka nie wywiązała się z obowiązku udowodnienia okoliczności, z której wywodzi skutki prawne, że nie doszło do kompensacji zaległości czynszowej z poczynionymi nakładami, podczas gdy powódka zaoferowała logiczne, wzajemnie uzupełniające się dowody w postaci umowy, z której wynika wprost, że wobec rozwiązania umowy z winy Dzierżawcy,spółce (...)nie przysługiwał zwrot kwoty inwestycji według udokumentowanych nakładów na zakres robót uzgodnionych z Wydzierżawiającym, ani żadne inne wierzytelności oraz z pism : znak OReg-ZGN-500-Ł-40/05 z dnia 23 maja 2005 toku, znak OReg-ZGN-(...)-41/05 z dnia 6 lipca 2005 roku, znak OReg-ZGN-500-Ł-41/05 z dnia 26 lipca 2005 r., znak OReg-ZGN-500-ł/05 z dnia 9 grudnia 2005 r., z których wynika, że powódka wielokrotnie informowałaspółkę (...)o istniejącym zadłużeniu oraz wzywała ją do zapłaty;

f
art. 228 k.p.c.polegające na nieuwzględnieniu w swoich ustaleniach faktu, że powódka jest agencją wykonawczą i że niezgodnie z przepisami umorzenie należności jednostki sektora finansów publicznych stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych, podczas gdy fakt ten jest powszechnie znany, a w konsekwencji błędne ustalenie faktyczne, że w sprawie mogło dojść do kompensacji bądź umorzenia zadłużeniaspółki (...);

g
art. 233 § 1 k.p.c.poprzez sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkiem czego Sąd I instancji błędnie ustalił, że powódka nie wykazała czy z nieruchomości przyul. (...)wŁ.korzystała wyłączniespółka (...), czy też inne podmioty oraz czy lokale były opomiarowane, podczas gdy z § 1 ust. 1 umowy dzierżawy wynika wprost, że przedmiotem dzierżawy była cała nieruchomość gruntu 946 m2wraz z budynkiem o powierzchni 244 m2oraz ze wszystkimi przynależnościami i prawami związanymi z użytkowaniem, a nadto wystawione przez powódkę faktury obejmowały także opłaty eksploatacyjne, podczas gdy z treści tych faktur, a także §7 ust. 1 umowy wynika, że obejmowały one wyłącznie czynsz dzierżawny oraz opłaty dodatkowe w postaci podatku od nieruchomości i gruntu.

W oparciu o powyższe zarzuty strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie powództwa poprzez zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwoty 69.095,36 złotych wraz z ustawowymi odsetkami oraz zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie, na wypadek uznania, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy lub że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości o uchylenie zaskarżonego wyroku w całościi przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcieo kosztach postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Wbrew zapatrywaniom apelującego, zaskarżone orzeczenie należało uznać za prawidłowe, stanowiące wynik właściwej oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy podziela poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia i w konsekwencji przyjmuje za swoje, uznając za zbędne powielanie ich w całości w treści niniejszego uzasadnienia.
U podstaw zaskarżonego wyroku legła wykładniaart. 299 k.s.h, zgodnie z którym jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Z przepisu tego wynika, iż warunkiem poniesienia odpowiedzialności przez członków zarządu jest bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że wierzyciel powołujący się na bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie może pozwać członka zarządu tej spółki na podstawieart. 299 § 1 k.s.h.bez uprzedniego uzyskania tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce (zob. wyrok Sądu Najwyższegoz 26 stycznia 2012r., I PK 78/11, Wyd. Lex nr 1216840, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 listopada 2008r., III CZP 72/08, OSNC 2009r., Nr 2, poz. 20, uchwała Sądu Najwyższego z 15 czerwca 1999r., III CZP 10/99, OSNC 1999r. Nr 12, poz. 203, OSP 2000 Nr 3, poz. 40, wyrok Sądu Najwyższego z 21 października 2003 r., I CK 160/02, Wyd. LEX nr 150617). Tym samym wierzyciel powołujący się na bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce i kierujący swoje roszczenie przeciwko członkom jej zarządu powinien w każdym przypadku legitymować się tytułem egzekucyjnym przeciwko spółce. Zatem posiadanie tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce stanowi przesłankę odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i jednocześnie decyduje o tym, komu przysługuje uprawnienie do wszczęcia i prowadzenia procesu na podstawieart. 299 § 1 k.s.h.
Tymczasem w realiach niniejszej sprawy strona powodowa nie wykazała,iż legitymuje się tytułem egzekucyjnym przeciwko spółce. Strona powodowa nie przedłożyła tytułu egzekucyjnego przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.,a zatem przeciwko spółce, której członkami zarządu byli pozwani, co skutkowało oddaleniem powództwa wobec nie spełnienia przesłanek zart. 299 § 1 k.s.h.Odnosząc się do argumentacji strony powodowej sprowadzającej się do wykazania, iż brak uzyskania tytułu egzekucyjnego wynikało z niedopełnienia przez pozwaną obowiązku zgłoszenia do KRS aktualnego adresu siedziby spółki wskazać należy, iż nie była ona zasadna. Jak wynikaz zeznańD. Z.(...) spółki (...)nadal trwa. Powód nie miał zatem żadnych przeszkód, by uzyskać aktualne dane spółki z Krajowego Rejestru Sądowego, który jest jawny (art. 8 ust. 1, 2 i 3 i art. 10 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze SądowymDZ. U. 2013. 1203 j.t.). Pamiętać przy tym należy, że co do zasady obowiązuje trwałość wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym, co oznacza możliwość uzyskania informacji o podmiotach już wykreślonych z Krajowego Rejestru Sądowego.
Mając na uwadze powyższe badanie pozostałych zarzutów podniesionych w apelacji stało się bezprzedmiotowe. Jedynie ubocznie wskazać należy, iż przypisanie pozwanejw sprawie cywilnej, choćby na potrzeby ustalenia z przesłanek określonych wart. 299 § 1 k.s.h., sprawstwa w zakresie popełnienia przestępstwa zart. 587 k.s.h.stanowiłoby wkroczenie sądów cywilnych w kompetencje organów ścigania i sądów karnych. Brak było jednocześnie podstaw do uznania, iż zachodziły przyczyny wyłączające wdrożenie właściwego w tym zakresie postępowania karnego.
Jedynie ubocznie wskazać należy, iż Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska Sądu I instancji w zakresie, w którym uznał, iż w przedmiocie niniejszej sprawy doszło do przedmiotowej zmiany powództwa. Przypomnienia przy tym wymaga, iż nie dochodzi do zmiany powództwa na skutek czynności procesowych powoda podjętych w celu sprostowania, czy też bliższego określenia żądania albo uzupełnienia podstawy faktycznej lub też powołania się na inny przepis prawny (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 września 1960 roku, 2 CR 212/60, OSPiKA 1961, nr 7-8, poz. 210). Wskazać również należy, że roszczenie procesowe może mieć wiele podstaw prawnych. Jeżeli więc powód powołuje się w ramach tych samych okoliczności faktycznych, które przytoczył na uzasadnienie swojego roszczenia inny przepis prawny, to nie zmienia powództwa. Wskazuje jedynie na dwie kwalifikacje prawne swojego roszczenia procesowego. Jak wynika z akt sprawy powód jedynie alternatywnie podał podstawę prawną dochodzonego roszczenia w stosunku do pozwanejD. Z., opierając ją na przepisieart. 415 k.c.W tym stanie rzeczy przyjęcie przez Sąd I instancji, iż doszło do przedmiotowej zmiany powództwa było błędne. Dokonane zaś przez Sąd meriti rozważania w zakresie wskazanej podstawy prawnej w świetle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy nie było uzasadnione.
Z powyższych względów, na podstawieart. 385 k.p.c., Sąd Okręgowy oddalił apelację.
Zważywszy na wynik kontroli instancyjnej o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.i zasądził od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wW.Oddziału (...)wB.na rzeczS. B.kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - § 6 pkt 6 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).