Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
IX Wydział Cywilny
Sygnatura akt: IX C 933/13
Data wyroku: 2015-09-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Zawiślak

Sygnatura akt IX C 933/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
W., dnia 16-09-2015 r.
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IX Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący:  SSR Tomasz Zawiślak
Protokolant: Agnieszka Baca Domin
po rozpoznaniu w dniu 16-09-2015 r. weW.
na rozprawie
sprawy z powództwaM. Ż.
przeciwkoSkarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego weW.
o zapłatę

I
oddala powództwo;

II
zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 2.400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

III
zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia na rzecz adw.P. N.kwotę 2.952 zł (w tym podatek VAT) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

Sygn. akt IX C 933/13

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 17.06.2013 r. powódM. Ż.wystąpił o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego weW.kwoty 11.067,44 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 0,14 % dziennie od dnia 23.02.2010 r. do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu wskazano, iż ww. kwota stanowi odszkodowanie i zadośćuczynienie za szkodę wyrządzoną przez wydanie aktu normatywnego niezgodnego zKonstytucją, tj.art. 123 § 2zd. pierwszeustawy z dnia 06.06.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy. Powód powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23.02.2010 r. (sygn. akt P 20/09). Wskazał, że będąc osadzonym w Areszcie Śledczym weW.w okresie od 16.10.2009 r. do dnia 04.12.2009 r. wykonywał pracę odpłatną w wymiarze 4/8 etatu. Od dnia 05.12.2009 r. do dnia 28.07.2011 r. wykonywał pracę odpłatną w wymiarze 8/8 etatu i od dnia 02.09.2011 r. do dnia 29.05.2012 r. również w wymiarze 8/8 etatu. W okresach od 16.10.2009 r. do dnia 04.12.2009 r. oraz od dnia 05.12.2009 r. do marca 2011 r. zatrudniony był na zasadach, których niezgodność zKonstytucjąstwierdził Trybunał Konstytucyjny. Tym samym powód poniósł szkodę w wysokości 11.067,44 zł, w postaci wypłacanego zaniżonego wynagrodzenia. Z tej przyczyny jego zaległości wobec komornika były spłacane w ograniczonej wysokości, nie mógł także pomagać finansowo swojej matce. Podczas odbywania kary pozbawienia wolności nie mógł zaspokajać podstawowych potrzeb w zakresie zakupu środków spożywczych i higienicznych, co czyniło go zależnym od pomocy osób trzecich.
Pismem z dnia 05.08.2013 r. powód wskazał, że dochodzonej kwoty domaga się tytułem odszkodowania, nie zaś zadośćuczynienia.
W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa wskazując na brak podstaw faktycznych i prawnych dochodzonego roszczenia. W dniu 8.03.2011 r. weszła w życie nowelizacja przepisuart. 123 § 2 k.k.w.w sprawie wynagrodzenia przysługującego skazanemu zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23.02.2010 r., w punkcie II orzekł, że przepisart. 123 § 2 k.k.w.utraci moc po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Zatem najniższe wynagrodzenie skazanych zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w wysokości kwoty odpowiadającej co najmniej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie odrębnych przepisów ustawodawca wprowadził dopiero od dnia 08.03.2011 r. Nadto pozwany podniósł, że roszczenia powoda związane z wynagrodzeniem za rok 2009 i 2010 uległy przedawnieniu.
W piśmie z dnia 13.02.2015 r. pełnomocnik powoda z urzędu podtrzymał twierdzenia powoda wyrażone w pozwie, w tym w szczególności, kierowany stanowiskiem powoda, podtrzymał twierdzenia w zakresie należnego powodowi wynagrodzenia, a tym samym niewłaściwego sposobu jego wyliczania.
W piśmie z dnia 30.03.2015 r. pełnomocnik powoda wskazał, że powód upatruje odpowiedzialności pozwanego Aresztu Śledczego w zakresie niewłaściwego naliczenia należnego mu wynagrodzenia w okresie jego zatrudnienia w tej jednostce penitencjarnej, zaś jako podstawę prawną swego żądania wskazuje przepisart. 417 § 1 k.c.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym weW.wykonywał pracę odpłatną w okresach: 16.10.2009 r. – 04.12.2009 r. (1/2 etatu), 05.12.2009 r. – 28.07.2011 r. (pełen etat) oraz 02.09.2011 r. – 29.05.2012 r. (pełen etat).
Dowód: zaświadczenie o wykonywaniu pracy (k. 5)
Do lutego 2011 r. powód otrzymywał za wykonywaną pracę wynagrodzenie wyliczone w oparciu o przepisart. 123 § 2 k.k.w.w brzmieniu obowiązującym do dnia 08.03.2011 r.
Od marca 2011 r. powód otrzymywał za wykonywaną pracę wynagrodzenie wyliczone w oparciu o przepisart. 123 § 2 k.k.w.w brzmieniu obowiązującym od dnia 09.03.2011 r.
W okresie od października 2009 r. do lutego 2011 r. powód otrzymał kwotę wynagrodzenia wynoszącą 11.134,88 zł.
Wynagrodzenie ustalone w sposób zapewniający osiągnięcie kwoty co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę wyniosłoby w przypadku powoda 22.134.88 zł.
Dowód: zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia (k. 6); wyliczenie powoda (k. 16); zeznania świadkaB. K.(protokół rozprawy z dnia 17.06.2015 r.), przesłuchanie powoda i przedstawiciela strony pozwanej.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach żądania powoda oraz w granicach przytoczonych przez powoda okoliczności faktycznych.
W przedmiotowej sprawie powód w pozwie przytoczył szereg różnych okoliczności mających wskazywać na zasadność jego roszczenia, w tym m.in. wskazał, że domaga się odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę wyrządzoną przez wydanie aktu normatywnego niezgodnego zKonstytucją.
Wyrokiem z dnia 23.02.2010 r., sygn. akt P 20/09, opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 08.03.2010 r., Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 123 § 2 k.k.w.w zakresie, w jakim zawiera słowo „połowy”, jest niezgodny zart. 32oraz zart. 65 ust. 4w związku zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jednocześnie wskazując że ww. przepis traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższe wskazywałoby, iż powód upatruje swojej szkody w tzw. bezprawiu legislacyjnym, dotyczącym uchwalenia zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu. Podstawą prawną takiego żądania są przepisyart. 4171§ 1 k.c.w zw. zart. 417 § 1 k.c., zgodnie z którymi za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa; jeżeli zaś szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu zKonstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
Ponieważ jednak powód przytoczył w pozwie również inne okoliczności mające wskazywać na zasadność jego roszczenia, Sąd powziął wątpliwości co do podstawy faktycznej powództwa i wezwał powoda do ich sprecyzowania. Po ustanowieniu dla powoda pełnomocnika z urzędu Sąd wezwał tegoż pełnomocnika o doprecyzowanie podstawy faktycznej powództwa. Z pism pełnomocnika powoda (13.02.2015 r. i 30.03.2015 r.) wynika jednoznacznie, że jego roszczenia związane są z działalnością Aresztu Śledczego weW.- ze sposobu obliczania należnego powodowi wynagrodzenia za pracę w czasie odbywania kary pozbawienia wolności.
Dalsze rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach doprecyzowanej podstawy faktycznej.
Pojęcie bezprawności na gruncieart. 417 k.c.wielokrotnie było przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, który wyjaśnił, że nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może przybrać postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności, konstytucyjnych zasad funkcjonowania władzy publicznej, uchybień wymaganiom określonym w ustawach zwykłych, aktach wykonawczych (uchybienia w sferze prawa materialnego i procesowego), jak i uchybień normom pozaprawnym, w różny sposób powiązanym z normami prawnymi (zob. wyrok SN z dnia 17.02.2011 r., sygn. akt IV CSK 290/10).
Również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie wskazywano, że obowiązek naprawienia szkody może być wiązany jedynie z takim działaniem organu władzy publicznej, które jest „niezgodne z prawem”, przy czym w kontekście regulacji konstytucyjnej należy pojęcie „działania niezgodnego z prawem” rozumieć jako zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 04.12.2001 r. sygn. akt SK 18/00).
Biorąc pod uwagę odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny wejścia w życie wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt P 20/09 działania Aresztu Śledczego weW.należało ocenić jako zgodne z prawem.
Do lutego 2011 r. powód otrzymywał za wykonywaną pracę wynagrodzenie wyliczone w oparciu o przepisart. 123 § 2 k.k.w.w brzmieniu obowiązującym do dnia 08.03.2011 r. Była to kwota wynosząca co najmniej połowę wynagrodzenia minimalnego. Od marca 2011 r. wynagrodzenie wyliczone w oparciu o przepisart. 123 § 2 k.k.w.w brzmieniu obowiązującym od dnia 09.03.2011 r.
Dla porządku wskazać należy, że w toku rozprawy w dniu 16.09.2015 r. powód oświadczył, że źródła swojej szkody upatruje w działaniu Trybunału Konstytucyjnego, który odroczył chwilę utraty mocy obowiązującej przez przepis uznany za niekonstytucyjny. Powstało zatem pytanie, czy stanowiło to ponowną zmianę podstawy faktycznej powództwa? W ocenie Sądu skutek powyższy nie nastąpił. Zgodnie zart. 193 § 21zasadą jest, że zmiana powództwa może być dokonana jedynie w piśmie procesowym. Gdyby uznać, że ww. twierdzenia podniesione przez powoda w toku rozprawy w dniu 16.09.2015 r. stanowiły zmianę powództwa, to zasadność roszczenia powoda podlegałaby ocenie przez pryzmat przepisuart. 190 ust. 3 zd. 1 i 2 Konstytucji, zgodnie z którym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy.
W postępowaniu, w którym pozwanym jest Skarb Państwa, obowiązkiem Sądu jest określenie tzw.statio fisci.Odbywa się to jednak w granicach wskazanej przez powoda podstawy faktycznej. Powód wskazywał wyraźnie i jednoznacznie na działania Dyrektora Aresztu Śledczego.
Reasumując, Sąd nie dokonał oceny zasadności roszczenia powoda przez pryzmat bezprawia legislacyjnego, czyli działania Sejmu RP polegającego na ustanowieniu przepisu niezgodnego zKonstytucją. Powód dokonał zmiany podstawy faktycznej, w świetle której jednostka organizacyjną, z której działaniami związane były roszczenia powoda był Areszt Śledczy weW..
W rozumieniuart. 417 § 1 k.c.nie można zatem działaniom Dyrektora Aresztu Śledczego weW.przypisać cechy bezprawności.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach procesu orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.Sąd uznał, iż powód powinien zostać obciążony kosztami procesu, także ze względu na jego postawę w toku postępowania, tj. podtrzymanie roszczeń kierowanych wobec ww. Aresztu pomimo ich oczywistej bezzasadności.
W punkcie III sentencji wyroku Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. N.kwotę 2.952,00 zł (brutto) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.