Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 738/14
Data wyroku: 2015-01-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Wojtasiak, Magdalena Pankowiec, Jarosław Marek Kamiński
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie
Podstawa prawna: art. 9, 9 a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych

Sygn. akt I ACa 738/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 stycznia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący

:

SSA Jarosław Marek Kamiński

Sędziowie

:

SA Magdalena Pankowiec (spr.)
SA Beata Wojtasiak

Protokolant

:

Iwona Aldona Zakrzewska

po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 r. w Białymstoku
na rozprawie
sprawy z powództwaE. K.orazK. K.
przeciwkoTowarzystwu (...) S.A.wW.
o zapłatę
na skutek apelacjipozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie
z dnia 30 maja 2014 r. sygn. akt I C 686/13

I
zmienia zaskarżony wyrok:

a
w punktach I i II w ten sposób, że zasądza od pozwanegoTowarzystwa (...) S.A.wW.na rzecz powodówE. K.iK. K.po 30.000 (trzydzieści tysięcy) zł i oddala ich powództwa w pozostałych częściach;

b
w punkcie III w ten sposób, że zasądza od powodów na rzecz pozwanego 1.440 (jeden tysiąc czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

c
w punkcie IV w ten sposób, że nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Okręgowego w Olsztynie od pozwanego 3.150,40 (trzy tysiące sto pięćdziesiąt i 40/100) zł, zaś od powodów z zasądzonych na ich rzecz roszczeń kwoty po 3.675,52 (trzy tysiące sześćset siedemdziesiąt pięć i 52/100) zł tytułem brakujących kosztów sądowych;

II
zasądza od powodów na rzecz pozwanego 9.700 (dziewięć tysięcy siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej.

UZASADNIENIE
PowodowieE.iK. K.pozwali(...) S.A.wW.o zapłatę kwot po 100.000 zł na rzecz każdego z nich z tytułu zadośćuczynienia za śmierć córki, którą poniosła(...)w wypadku drogowym. Za podstawę żądań powodowie wskazaliart. 23 i 24 k.c.w zw. zart. 448 k.c.
Pozwany wnosząc o oddalenie powództwa przyznał, że miedzy nim, a sprawcą zdarzenia zawarta została umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Kwestionował jedynie istnienie dobra osobistego w postaci więzi rodzinnych i istnienie prawnej podstawy do dochodzenia należności z tytułu zadośćuczynienia od sprawców wypadków komunikacyjnych przed dniem 3 sierpnia 2008 r.
Wyrokiem z dnia 30 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów po 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 4 listopada 2013 r. (pkt I i II wyroku) i obciążył pozwanego kosztami procesu (pkt III i IV wyroku).
Pozwany wniósł apelację od powyższego wyroku, zaskarżając go w zakresie 140.000 zł i zarzucając mu:

1
rażące naruszenieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.przez uznanie, że śmierć córki spowodowała u powodów krzywdę uzasadniającą zasądzenie zadośćuczynienia w wysokości po zł. 100.000 zł,

2
naruszenieart. 6 k.c.w zw. zart. 232 k.p.c.przez uznanie, że powodowie udowodnili rozmiar krzywdy uzasadniający zasądzenie zadośćuczynienia w wysokości po 100.000 zł,

3
naruszenieart. 233 k.p.c.polegające na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, iż z zeznań świadków i powodów wynika znaczny stopień krzywdy powodów oraz poziom ich życia uzasadniający zasądzone zadośćuczynienie,

4
naruszenieart. 363 § 2 k.c.w związku zart. 481 § 1 k.c.przez uznanie, iż pozwany popadł w zwłokę w spełnieniu świadczenia w dacie innej, niż data wyrokowania.

Wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie żądań pozwu w tym zakresie przy uwzględnieniu kosztów postępowania za obie instancje, względnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania za obie instancje.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Wniesienie apelacji prowadzi do dokonania postulowanej zmiany wyroku, jednak nie ze względów tamże wskazanych.
Zaskarżony wyrok istotnie narusza prawo, lecz nie uchybia przepisom, które zostały przytoczone w apelacji. Uszło bowiem uwadze stron i Sądu, że w tej sprawie pozwany w ogóle nie ma legitymacji biernej, a wyrok został wydany z naruszeniem art. 9 i 9a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Naruszenie prawa materialnego Sąd Apelacyjny bierze pod uwagę z urzędu, niezależnie od zarzutów, jakie przez stronę skarżącą zostaną podniesione. Z uwagi zaś na charakter uchybienia, jakim dotknięte było orzeczenie Sądu pierwszej instancji nie zachodziła, w ocenie Sądu Apelacyjnego, potrzeba przytaczania ustaleń faktycznych i rozważań Sądu Okręgowego, co byłoby celowe tylko w sytuacji, gdyby powodom co do zasady przysługiwało względem pozwanego sformułowane w pozwie roszczenie.
Art. 9 w ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych stanowi, że umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje odpowiedzialność cywilną podmiotu objętego obowiązkiem ubezpieczenia za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym oraz wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o ile nie sprzeciwia się to ustawie lub właściwości (naturze) danego rodzaju stosunków. Przy czym, zgodnie z art. 9a tej ustawy, umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w art. 9, będące następstwem zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia. W aktach sprawy (k. 20-24,), jak również w aktach ubezpieczyciela nr(...)znajduje się prawomocny wyrok skazujący Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 6 października 2005 r., z którego ani ubezpieczyciel, ani strona powodowa nie wyprowadziły odpowiednich wniosków. Tymczasem tym wyrokiem właściciel samochoduS. T.został skazany za to, że w dniu 19 lutego 2002 r. używał jako autentycznej polisy ubezpieczeniowej odpowiedzialności cywilnej w(...) S.A.nr(...)na autobusmarki „. (...)”nr rej. (...), wiedząc, że w dniu(...)wystawiono ją z datą wsteczną 15 lutego 2002 r., to jest o czyn zart. 273 k.k., a ponadto wraz ze swoją małżonkąJ. T.zostali skazani za to, że w dniu(...)działając ze sobą wspólnie i w porozumieniu podżegaliI. G.agenta ubezpieczeniowego do poświadczenia nieprawdy w dokumencie w ten sposób, że nakłaniali go do wystawienia w/w polisy ubezpieczeniowej z datą wsteczną, wstawiając datę 15 lutego 2002 r. jako datę zawarcia umowy ubezpieczenia. Z ustaleń sądu karnego zawartych w uzasadnieniu wyroku, mającym moc dokumentu urzędowego (art. 244 § 1 k.p.c.), wynika też, że umowa ubezpieczenia zawarta przez właściciela samochodu wygasła w październiku 2001 r. i w dniu zdarzenia nie obowiązywała. Dowodów dających podstawę do wyprowadzenia odmiennych wniosków w tym postępowaniu nie zaoferowano. Nie wnikając przy tym nawet głębiej w motywy wyroku karnego, należy wskazać, że zgodnie zart. 11 k.p.c.ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym (por. wyrok SN z 10 lutego 2010 r., V CSK 267/09, LEX nr 794582). Z opisu czynu zawartego w sentencji tego wyroku, zacytowanego powyżej, wynika zaś w sposób ewidentny, że umowa w dniu zdarzenia nie była zawarta, polisa została sporządzona już po wypadku, antydatowana i w dniu następnym po sporządzeniuS. T.posługiwał się nią jako autentyczną. To znaczy, że właściciel samochodu nie mógł skorzystać z ochrony ubezpieczeniowej, ponieważ ta, zgodnie z art. 9a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, odnosi się tylko do zdarzeń, jakie miały miejsce w okresie trwania umowy ubezpieczenia. Tym samym pozwany ubezpieczyciel nie ma w tym procesie legitymacji biernej.
W związku z powyższym, działając w granicach zaskarżenia, Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację w całości i zmienił wyrok oddalając powództwo w części kwestionowanej przez pozwanego, o czym orzekł jak w sentencji na mocyart. 386 § 1 k.p.c.
Adekwatnie do tak zmienionego rozstrzygnięcia merytorycznego, zmienił również orzeczenie o kosztach procesu, rozdzielając je stosunkowo do wyniku sprawy, zgodnie zart. 100 k.p.c.przy uwzględnieniu art.§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. 2002 nr 163, poz. 1349) i z§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. 2002 nr 163, poz. 1348).
O kosztach instancji odwoławczej rozstrzygnął zgodnie zart. 98 k.p.c.w zw. z § 6 pkt 6 i § 13 ust. 1 pkt. 2 w/w rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie.