Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 346/15
Data wyroku: 2015-09-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Włodzimierz Gawrylczyk, Jacek Grela, Hanna Rucińska
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc

Sygn. akt V ACa 346/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 września 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jacek Grela

Sędziowie:

SA Włodzimierz Gawrylczyk (spr.)
SO del. Hanna Rucińska

Protokolant:

sekretarz sądowy Joanna Makarewicz

po rozpoznaniu w dniu 23 września 2015 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaT. Z.
przeciwko Skarbowi Państwa -(...)wP.i(...)wB.

o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego wB.
z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt I C 606/13

I
oddala apelację;

II
zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa –(...)kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

III
przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego wB.adwokatowiM. K.kwotę 417,77 zł (czterysta siedemnaście złotych i siedemdziesiąt siedem groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Na oryginale właściwe podpisy.
V ACa 346/15

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy wB.wyrokiem z 19 grudnia 2014 r. oddalił powództwoT. Z.przeciwko Skarbowi Państwa –(...)wP.i(...)wB.o zapłatę kwoty 90.000 zł z odsetkami oraz obciążył powoda kosztami procesu i kosztami udzielonej mu z urzędu pomocy prawnej.
Zasadnicze motywy wyroku są następujące:
Powód domagał się zasądzenia tej kwoty tytułem zadośćuczynienia za krzywdę polegającą na naruszeniu jego godności osobistej i prawa do humanitarnego traktowania, twierdząc że doznał jej w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w(...)wB.w okresie od sierpnia do listopada 2012 r. i(...)wP.w okresie od marca do 26 czerwca 2013 r. Zarzucił, ze choć był zakwalifikowany do grupy skazanych odbywających karę pozbawienia wolności po raz pierwszy w zakładzie zamkniętym w systemie programowego oddziaływania, umieszczono go w celi z osobami należącymi do subkultury więziennej i odbywającymi kolejne kary pozbawienia wolności, umieszczony był w zbyt ciasnej celi, w której na jedną osobę przypadało mniej niż 3 m((

    2))powierzchni, przebywał z osobami palącymi, mimo że od wielu lat nie pali papierosów, nie zapewniono mu dostępu do ciepłej wody, światło było gaszone w celi o godz. 20.00, co uniemożliwiało utrzymanie warunków higieny osobistej, uniemożliwiało czytanie i pracę.
Pozwany wnosił o oddalenie powództwa i o zasądzenie kosztów postępowania. Podał, że powód miał zapewnioną powierzchnię w celi co najmniej 3 m2, odbywał karę w warunkach zgodnych z przepisami prawa. Zaprzeczył, aby osadzeni mieli obowiązek zamykania okien, twierdził, że osadzeni mają prawo do ciepłej kąpieli raz w tygodniu, w celach jest dostęp do ciepłej wody, za zgodą dyrektora(...)cele są wyposażane dodatkowo m.in. w grzałki lub czajniki elektryczne umożliwiające podgrzanie wody. Wskazał, że powód przebywał w celach z osobami palącymi, bo złożył oświadczenie o rozpoczęciu używania tytoniu.
Sąd Okręgowy ustalił, że powód przebywał w(...)wB.w okresie od 4 września do 13 listopada 2012 r., a(...)wP.w okresie od 29 marca do 21 czerwca 2013 r. W tym czasie w tych jednostkach penitencjarnych nie występowało przeludnienie w celach. Powód przebywał w celach, w których na jednego osadzonego przypadało 3 m((

    2))powierzchni. Został zakwalifikowany do uczestnictwa w terapii dla osób skazanych uzależnionych od alkoholu, w tym celu przebywał(...)wP., dziewięciokrotnie wziął udział w spotkaniach dla(...). Uczestniczył również w grupach terapeutycznych. W trakcie rozmów nie zgłaszał, by w trakcie spotkań było zagrożone jego bezpieczeństwo osobiste. W oddziale terapeutycznym przebywają także skazani niezróżnicowani pod względem przynależności do struktur nieformalnych. Powód został zapoznany ze specyfiką oddziaływań terapeutycznych. W momencie osadzenia(...)wP.złożył oświadczenie do akt osobowych, że jest osobą palącą, więc został zakwaterowany w celi z osobami palącymi. W czasie osadzenia w takiej celi nie zgłaszał z tego tytułu skarg. Ostatniego dnia pobytu w tym(...), tj. 21 czerwca 2013 r. złożył oświadczenie, że jest osobą niepalącą. W czasie pobytu powoda w(...)wB.pozwany dokonywał rozmieszczenia osadzonych w celach mieszkalnych, biorąc pod uwagę w szczególności decyzję klasyfikacyjną osadzonego, potrzebę zapewnienia porządku i bezpieczeństwa oraz zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne. Jednostki penitencjarne zapewniają osadzonym warunki dbania o higienę osobistą. Osadzeni korzystają co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. Światło jest gaszone w celach o godz. 22.00.
Sąd ustalił ten stan faktyczny na podstawie dokumentów, zeznań świadkaR. M.i częściowo na podstawie zeznań powoda. Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność pomiaru powierzchni cel, uznając że dowód ten jest zbędny w świetle zebranych dowodów z dokumentów, nadto pełnomocnik powoda nie wskazał specjalności biegłego.
W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie powoda nie znajduje usprawiedliwienia w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz w świetleart. 23, 24 i 448 k.c.Powód nie wykazał, aby zagrożone było jego bezpieczeństwo wskutek osadzenia z osobami należącymi do podkultury więziennej, nie wskazał żadnej konkretnej sytuacji, w której takie zagrożenie by wystąpiło. Jego twierdzenia są ogólnikowe. Nie wykazał on, by doznał naruszeń godności osobistej ze strony tych osób, nie składał skarg w czasie pobytu w jednostkach penitencjarnych. Ponadto umieszczenie osadzonego z innymi osobami, które deklarują przynależność do subkultury więziennej, nie jest bezprawne. Skoro powód deklarował, że jest osobą palącą, to umieszczenie go w celi z osobami palącymi nie naruszało jego dobra osobistego. Kiedy w dniu 21 czerwca 2013 r. zadeklarował, że jest osobą niepalącą, został umieszczony w celi z osobami niepalącymi. Warunki bytowe odbywania kary pozbawienia wolności były zgodne z wymogamiart. 110 § 2 k.k.w.Powód nie doznał krzywdy ze strony pozwanego. Dlatego Sąd oddalił powództwo na podstawieart. 24 k.c.w zw. zart. 448 k.c.iart. 6 k.c.i obciążył go kosztami zastępstwa procesowego jego oraz pozwanego.
Powód złożył apelację. Zaskarżył wyrok w punktach I i II. Domagał się zmiany wyroku przez uwzględnienie powództwa, wnosił o zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wnosił też o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa w celu ustalenia powierzchni cel, w których powód przebywał oraz ustalenia, czy cele spełniają warunek 3 m2powierzchni przypadającej na jednego osadzonego.
Powód zarzucił:
1/ niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszeniaart. 217 § 2 k.p.c.w zw. zart. 278 k.p.c.iart. 6 k.c.przez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia powierzchni cel mieszkalnych, w których powód przebywał;
2/ naruszenieart. 278 k.p.c.przez zastąpienie dowodu z opinii biegłego dowodem prywatnym w postaci wydruku z historii rozmieszczenia z naniesionymi odręcznie adnotacjami o czasie pobytu powoda w poszczególnych celach oraz o powierzchni cel;
3/ naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez dokonanie oceny dowodów z pominięciem zeznań powoda, z których wynika rodzaj naruszonych dóbr osobistych i rozmiar ich naruszenia;
4/ naruszenieart. 23, 24 i 448 k.c.przez ich niezastosowanie wskutek uznania, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda.
Zdaniem skarżącego konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego w celu ustalenia, czy w celach, w których on przebywał, przypadało na jednego osadzonego 3 m2powierzchni, gdyż wydruk z historii rozmieszczenia z odręcznymi adnotacjami o powierzchni cel jest w świetleart. 245 k.p.c.tylko twierdzeniem pozwanego, a nie dowodem wskazującym powierzchnię cel. Wskutek oddalenia wniosku dowodowego nie została wyjaśniona ta istotna okoliczność sprawy.
Pozwany wnosił o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Wskazał, że fakt, iż powód nie przebywał w warunkach przeludnienia, wynika nie tylko z notatek służbowych i historii rozmieszczenia, ale także z tego, że nie były wydane wobec powoda decyzje na podstawieart. 110 § 2a k.k.w.o umieszczeniu w celach w warunkach przeludnienia.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest bezpodstawna. Wskazane w niej wnioski i zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw. Zebrane dowody pozwalają na ustalenie stanu faktycznego sprawy podanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Trafnie pozwany zauważył, że fakt, iż powód nie przebywał w warunkach przeludnienia, wynika nie tylko z historii rozmieszczenia, ale także z tego, że nie były wydane wobec powoda decyzje na podstawieart. 110 § 2a k.k.w.o umieszczeniu w celach w warunkach przeludnienia. Sąd Apelacyjny wskazuje, iż fakt ten wynika także z innych dowodów, tj. ze złożonych przez pozwanego do akt sądowych notatek służbowych funkcjonariuszy pozwanego, z projektu oceny okresowej powoda, z odpisu oświadczenia powoda, że zaczyna palić wyroby tytoniowe, oświadczenia powoda z 21 kwietnia 2013 r. że jest osobą niepalącą, jak też z zeznań świadkaR. M.. Powód nie kwestionował zeznań tego świadka. W tych okolicznościach Sąd Apelacyjny oddalił złożony w apelacji wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w celu dokonania pomiaru powierzchni cel, w których powód przebywał.
Zeznanie powoda nie daje podstaw do zmiany tej oceny zaskarżonego wyroku. Wprawdzie Sąd Okręgowy dość lakoniczne ocenił jego zeznanie, ale z treści uzasadnienia wyroku wynika, że nie dał mu wiary, iżby pozwany naruszył jego dobra osobiste. Osadzenie w celi szpitalnej z osobami z subkultury więziennej i prowadzenie terapii w grupie takich osób nie stanowi samo przez się o naruszeniu dóbr osobistych. Jego zeznanie o przeludnionych celach jest gołosłowne, nawet nie wskazał, które cele były przeludnione i w jakim okresie. O czystość cel powinni dbać sami osadzeni. Powód nie zakwestionował złożonych przez pozwanego dowodów w postaci odpisów oświadczeń powoda o tym, że jest osobą palącą, a potem – ostatniego dnia pobytu w jednostce penitencjarnej – że jest osobą niepalącą. Jego zeznanie, że został zmuszony do złożenia oświadczenia, że jest osobą palącą, jest niewiarygodne, zwłaszcza że nie składał skarg na przebywanie w celi z osobami palącymi tytoń. Nie składał on też skarg na zachowania się innych osadzonych wobec niego.
Sąd Apelacyjny podkreśla też, że powód przebywał we wskazanych w pozwie jednostkach penitencjarnych łącznie tylko około pięć miesięcy, nie wskazał żadnego przypadku naruszenia jego bezpieczeństwa, a w uzasadnieniu pozwu wskazał tylko zarzut, że było zagrożone jego bezpieczeństwo bo przebywał z osobami należącymi do podkultury więziennej (osobami grypsującymi), potem zaś jego pełnomocnik w piśmie z 19 listopada 2013 r. rozszerzył podstawę faktyczną powództwa, a jako dowód wskazał tylko zeznania powoda. W świetle innych wskazanych wyżej dowodów zeznanie powoda nie jest w pełni wiarygodne.
Mając powyższe argumenty na uwadze, Sąd Apelacyjny oddalił apelację na podstawieart. 385 k.p.c.i zasądził na rzecz(...)koszty zastępstwa procesowego.
Pełnomocnik powoda złożył spis kosztów na kwotę 491,23 zł, z tego wynagrodzenie za pomoc prawną w kwocie 98,40 zł i koszty przejazdu w kwocie 392,83 zł zawierające podatek od towarów i usług. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ma podstaw do podwyższenia kosztów przejazdu o podatek od towarów i usług, dlatego Sąd przyznał pełnomocnikowi powoda zwrot kosztów w łącznej wysokości 417,77 zł, z tego wynagrodzenie w żądanej kwocie 98,40 zł i zwrot kosztów przejazdu w kwocie 319,37 zł.