Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 581/14
Data wyroku: 2015-11-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesław Kasprzyk
Słowa kluczowe: Nienależne Świadczenie
Podstawa prawna: art. 405 kc

Sygn. akt: I C 581/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Wiesław Kasprzyk

Protokolant:

sekr. sądowy Martyna Pańkowska

po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawy z powództwaW. T.
przeciwkoD. U.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 150 000 ( sto pięćdziesiąt tysięcy ) zł z ustawowymi odsetkami od dnia 15 marca 2014 r.

2
zasadza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11 117 zł tytułem zwrotu kosztów procesu

3
nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa ( kasa Sądu Okręgowego w Olsztynie ) kwotę 520 zł 70 gr tytułem zwrotu wypłaconych należności za czynności tłumacza

Sygn. akt I C 581/14

UZASADNIENIE
Powód –W. T.( obywatel Norwegii ) wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 150 000 zł . W uzasadnieniu pozwu wskazał , iż w dniu(...)pozwanyD. U.oraz jego żona , jako sprzedający , zawarli z powodem umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości położonej w miejscowościR.. W wykonaniu tej umowy powód uiścił pozwanemu sumę 150 000 zł. tytułem zadatku. Pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. pozwany powołując się na zapis § 3 i 4 umowy wypowiedział ją, ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 2015 r. wobec tego , że nie doszło do zawarcia przyrzeczonej umowy powód wezwał pozwanego do zwrotu kwoty zadatku. Ponadto powód podniósł , że umowa przedwstępna z uwagi na brak podpisu żony pozwanego jest nieważna.
W dniu 14 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodnie z żądaniem powoda.
W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwanyD. U.wniósł o oddalenie powództwa w całości. W ocenie pozwanego do zawarcia umowy przyrzeczonej nie doszło z przyczyn leżących po stronie powodowej a tym samym nie ma obowiązku zwrotu zadatku.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu(...)r. pozwanyD. U.zawarł z powodem orazJ.G.umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości położonej w miejscowościR., zabudowanej dwoma budynkami magazynowymi o pow. 1,0428 ha. Sprzedający - pozwany zobowiązał się zbyć przedmiotową nieruchomość za kwotę 300 000 zł. Z kolei powód zobowiązał się do wpłacenia zadatku w wysokości 150 000 zł. Pozostała część ceny zapłacona miała być w dniu zawarcia umowy przyrzeczonej. Strony ustaliły też , że w przypadku niewykonania umowy przez sprzedającego zadatek zostanie zwrócony powodowi w podwójnej wysokości. W przypadku niewykonania umowy przez kupującego zadatek przepada na rzecz sprzedającego.
Strony nie określiły terminu zawarcia umowy przyrzeczonej.
W & 6 strony ustaliły, że po otrzymaniu zadatku sprzedający nieodpłatnie umożliwi powodowi ograniczone korzystanie z przedmiotu umowy .

dow.

umowa k. 10 -11 akt sprawy
Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność pozwanego oraz jego żonyB. U.na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej .

bezsporne
Żona pozwanego nie podpisała umowy przedwstępnej bowiem miała zastrzeżenia do treści § 6 umowy. Zastrzeżenia sprowadzały się do umożliwienia potencjalnym nabywcom nieodpłatnego korzystania z części nieruchomości, po zapłaceniu zadatku , bez uregulowania konsekwencji na wypadek niedojścia do zawarcia umowy przyrzeczonej.

bezsporne, fakt przyznany przez pozwanego k. 29 akt.
Powód w dniu zawarcia umowy przedwstępnej wpłacił pozwanemu zadatek w wysokości 150 000 zł .

bezsporne.
Sąd zważył , co następuje:
Żądanie powoda jest uzasadnione w całości. Ustalony natomiast stan faktyczny wynika wprost z przedstawionych sądowi dokumentów które nie budzą wątpliwości , nie były kwestionowane też przez żadną ze stron i stanowią wystarczający materiał dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Poza sporem jest zatem fakt , że przedmiot umowy przedwstępnej stanowi własność pozwanego i jego żony i objęty jest ustawową wspólnością majątkową. Poza sporem jest także i ta okoliczność , że żona pozwanego nie wyraziła zgody na zawarcie umowy przedwstępnej bowiem nie akceptowała jednego z zapisów w jej treści. Powodem więc braku podpisu pod treścią umowy , a także powodem braku wyrażenia zgody na jej zawarcie był sprzeciw żony pozwanego wobec jej treści.
Zgodnie z treścią przepisuart. 37.§ 1 k.r.ozgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:
1)czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków;
2)czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabyciaprawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;
3)czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;
4)darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.
§ 2. Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.
§ 3. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.
§ 4. Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.
Niewątpliwie zawarta umowa przedwstępna w chwili jej zawarcia miała w zamiarze stron prowadzić do zbycia powodowi tej nieruchomości. Świadczy o tym zapłata zadatku przez powoda  oraz konsekwentne w procesie stanowisko pozwanego który potwierdza chęć zbycia nieruchomości.
Jak już wyżej wskazano ta czynność prawna dokonana została bez zgody małżonka pozwanego a także nie została przez niego potwierdzona , stosownie do wymoguart. 37§ 2 kro. W konsekwencji umowa przedwstępna dotknięta jest sankcją nieważności. Dalszą konsekwencją tego stanu rzeczy musi być przyjęcie , żewpłacony przez powoda zadatek ma charakter świadczenia nienależnego /art. 410 kc/.Uprawnienie powoda do żądania jego zwrotu wynika z treściart. 405 kc.
Nieważność umowy przedwstępnej i skutki z tego faktu wynikające sprawiają , że nieaktualne stają się pozostałe zarzuty formułowane zarówno przez powoda jak i pozwanego. Nie ma więc potrzeby ustosunkowywania się do nich w drodze analizy przedstawionych dowodów.
Jedynie podniesiony przez pozwanego zarzut potrącenia wymaga uwagi. Jednakże podnieść należy , iż nie jest on uzasadniony bowiem po stronie pozwanej nie istnieje wierzytelność która mogłaby być przedmiotem potrącenia.
W ocenie sądu nieważność umowy przedwstępnej , z powodów wyżej wskazanych, nie oznacza , że nie zawiera ona treści regulujących kwestie nie związane ze sprzedażą nieruchomości. Treść & 6 reguluje zatem zasady korzystania z nieruchomości przez powoda.Cechą tej regulacji jest nieodpłatność, wyraźnie wskazana w tym zapisie. W ocenie sądu pozwala to na przyjęcie , że strony zawarły umowę użyczenia spornej nieruchomości , a to sprawia , że po stronie pozwanego nie powstaje wierzytelność z tytułu korzystania z niej przez powoda .
Podstawą orzeczenia o kosztach procesu jest przepis art.Art. 98 kpc.
Sędzia
Wiesław Kasprzyk