Sąd Okręgowy w Lublinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 703/15
Data wyroku: 2015-12-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sądu Okręgowego Anna Podolska-Kojtych, Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Łuchtaj, Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski
Słowa kluczowe: Zmiana Dłużnika Lub Wierzyciela
Podstawa prawna: art. 522 k.c.

Sygn. akt II Ca 703/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 grudnia 2015 roku

Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:
Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski (spr.)
Sędziowie:  Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Łuchtaj
Sędzia Sądu Okręgowego Anna Podolska-Kojtych
Protokolant Starszy sekretarz sądowy Krystyna Melchior
po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 roku w Lublinie na rozprawie
sprawy z powództwaS. L.
przeciwkoA. A.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 20 marca 2015 roku, sygn. akt I C 748/13

I
oddala apelację;

II
zasądza odA. A.na rzeczS. L.kwotę 1.200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Sygn. akt II Ca 703/15

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 20 czerwca 2013 powódS. L.wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanychA. A.iA. W. (1)na jego rzecz kwoty 12.300 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia zapłaty, tytułem czynszu najmu za kwiecień 2013 roku.
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 24 września 2013 roku Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.
PozwanyA. A.wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, w którym zaskarżył nakaz zapłaty w całości.
Ponadto pozwany wniósł o dopozwanieJ. W..
Postanowieniem z dnia 27 maja 2014 roku Sąd Rejonowy wezwał do udziału w sprawie charakterze pozwanejJ. W..
Wyrokiem z dnia 20 marca 2015 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie:
1. zasądził odA. A.na rzeczS. L.kwotę 12.300 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia zapłaty;
2. oddalił powództwo wobecJ. W.;
3. zasądził odA. A.na rzeczS. L.kwotę 3.032 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;
4. stwierdził, że wyrok wobecJ. W.jest zaoczny.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 25 lipca 2012 roku wL.pomiędzyS. L., prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą (...).(...)S. L.” z siedzibą wL., jako wynajmującym, aA. W. (2), prowadzącą działalność gospodarczą podfirmą (...)iA. A., jako wynajmującymi, została zawarta umowa najmu lokalu położonego na parterze budynku posadowionego przyulicy (...)wL., o łącznej powierzchni 380 m(
    2). Wynajmujący wynajęli lokal z przeznaczeniem na prowadzenie działalności gospodarczej w postaci klubu sportowego.
Umowa najmu została zawarta na okres pięciu lat, strony ustaliły, że wydanie lokalu nastąpi w dniu 1 października 2012 roku na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego. Strony ustaliły czynsz najmu za lokal w wysokości 10.000 zł netto od 1 lutego 2013 roku, a za okres od 1 listopada 2012 roku do 1 lutego 2013 roku w wysokości 5.000 zł netto, płatny z góry do dziesiątego dnia każdego miesiąca. Ponadto wynajmujący zostali obciążeni opłatami z tytułu korzystania z energii elektrycznej, wody, odprowadzania ścieków, gazu, energii cieplnej, na podstawie wskazań podliczników.
W dniu 12 września 2012 roku strony zawarłyaneks nr (...)do umowy najmu, w którym ustaliły, że wydanie przedmiotu najmu nastąpi z dniem 12 listopada 2012 roku, a czynsz najmu będzie płatny od 17 grudnia 2012 roku do 31 marca 2013 roku w kwocie 5.000 zł netto, z uwagi konieczność prowadzenia prac adaptacyjnych w lokalu, które najemca wykona na własny koszt. Od 1 kwietnia 2013 roku czynsz miał wynosić 10.000 zł.
We wrześniu 2012 rokuA. A.w rozmowie zA. W. (2)powziął wiadomość, iż działalność gospodarcza w pomieszczeniach przyulicy (...)będzie prowadzona pod szyldem firmy zarejestrowanej naJ. W., prowadzącą wówczas działalność gospodarczą podfirmą (...)– córkęA. W. (2), aA. W. (2)będzie występowała jako pełnomocnik córki.A. A.miał ostatecznie zostać pracownikiem zatrudnionym w klubie jako instruktor fitness. Wobec powyższegoA. A.postawił warunek, aby toJ. W.była stroną umowy najmu przedmiotowego lokalu, na coA. W. (2)wyraziła zgodę. Podjęte zostały rozmowy co do sporządzenia umowy pomiędzy stronami umowy najmu aJ. W.. W tym czasieJ. A.– bratA. A.– wspólnie z synemP., działając na zlecenieA. W. (2)wykonali w przedmiotowym lokalu prace remontowe, zaś faktury za wykonane prace wystawiali początkowo naA. W. (2), a następnie naJ. W..
W listopadzie 2012 rokuA. W. (2)poinformowałaA. A., iż nie będzie już jej wspólnikiem przy prowadzeniu wspólnie klubu sportowego, a jedynie zostanie zatrudniony jako menadżer lub trener w klubie. Ponadto,A. W. (2)poinformowała go, że z uwagi na trwające postępowanie rozwodowe, umowa najmu miała w całości przejść na jej córkęJ. W..
Wobec podjętych rozmów między stronami, iż działalność w tym lokalu będzie prowadzona przezJ. W.i nastąpi przejęcia praw i obowiązków wynikających z umowy najmu przezJ. W., w dniu 31 grudnia 2012 rokuFirma Handlowa (...)wystawiła dwiefaktury VAT o numerach: (...)na kwotę 2.975,81 zł i(...)na kwotę 850,88 zł, zaś w dniu 15 stycznia 2013 roku wystawiłafakturę nr (...)na kwotę 6.150 zł, w których jako nabywcę wskazano(...),ul. (...)wL..
Efektem prowadzonych przez strony umowy najmu rozmów w zakresie przejęcia praw i obowiązków wynikających z umowy przezJ. W.było sporządzenie w dniu 1 lutego 2013 roku projektu umowy zatytułowanej „Umowa przejęcia praw i obowiązków wraz z poręczeniem zawarta w dniu 01.02.2013 wL.”, który to projekt został podpisany przezA. A.w siedzibieFirmy Handlowej (...), zaś pozostałe strony miały podpisać umowę w późniejszym terminie. Projekt nie został podpisany przez pozostałych kontrahentów.
Zgodnie z obowiązującą umową najmu najemcami byliA. W. (2)iA. A.. Kolejne faktury o numerach:
1.(...)z dnia 1 lutego 2013 roku na kwotę 6.150 zł;
2.(...)z dnia 26 lutego 2013 roku na kwotę 132,94 zł;
3.(...)z dnia 1 marca 2013 roku na kwotę 6.150 zł;
4.(...)z dnia 26 marca 2013 roku na kwotę 848,75 zł;
5.(...)z dnia 2 kwietnia 2013 roku na kwotę 12.300 zł;
6.(...)z dnia 24 kwietnia 2013 roku na kwotę 485,99 zł;
7.(...)z dnia 2 maja 2013 roku na kwotę 12.300 zł;
8.(...)z dnia 3 czerwca 2013 roku na kwotę 12.300 zł;
9.(...)z dnia 26 czerwca 2013 roku na kwotę 563,82 zł;
10.(...)z dnia 1 lipca 2013 roku na kwotę 12.300 zł;
11.(...)z dnia 27 lipca 2013 roku na kwotę 163,82 zł;
zostały wystawione na nazwiskaA. W. (2)iA. A..
W czerwcu 2013 rokuA. A.odM. K.– pracownikafirmy (...), powziął wiadomość, iż nie jest płacony czynsz najmu za lokal, a następnie, idąc za jego radą, wypowiedział umowę najmu z dnia 25 lipca 2011 roku.
W dniu 25 marca 2014 rokuFirma Handlowa (...)wystawiła faktury korygujące na nazwiskaA. W. (2)iA. A.o numerach:
1.(...)dofaktury (...);
2.(...)dofaktury (...);
3.(...)dofaktury (...).
Pismami z dnia 23 kwietnia 2013 rokuS. L.wezwałA. A.orazA. W. (2)do zapłaty kwoty 25.581,69 zł wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu wystawionych a niezapłaconychfaktur VAT: nr (...).
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym w dniu 9 lipca 2013 roku w sprawie I Nc 483/13 Sąd Rejonowy zasądził od pozwanychA. A.iA. W. (2)na rzecz powodaS. L.solidarnie kwotę 12.785,99 zł z z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwoty 485,99 zł od dnia 9 maja 2013 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 12.300 zł od dnia 17 maja 2013 roku do dnia zapłaty, a także kwotę 2.577 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kolejnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 9 lipca 2013 roku w sprawie I Nc 484/13 Sąd Rejonowy zasądził od pozwanychA. A.iA. W. (2)na rzecz powodaS. L.solidarnie kwotę 12.300 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 18 czerwca 2013 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 2.571 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd Rejonowy wskazał, na podstawie jakich dowodów ustalił powyższy stan faktyczny, podkreślając, że wiarygodność dokumentów nie została zakwestionowana, wiarygodne są również zeznania świadków i pozwanego, za wyjątkiem części zeznań pozwanego co do przejścia praw i obowiązków wynikających z umowy najmu naJ. W., albowiem w tej części stoją one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo przeciwkoA. A.za zasadne, natomiast oddalił powództwo przeciwkoJ. W..
Jak wynika zart. 659 § l k.c.przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.
Bezsporne jest, żeS. L.orazA. A.iA. W. (2)łączyła umowa najmu zawarta w dniu 25 lipca 2011 roku, która zawierała wszystkie istotne elementy.
PozwanyA. A.podniósł zarzut przejścia uprawnień z zawartej umowy najmu naJ. W., powołując się na podpisany przez siebie projekt umowy przejęcia praw i obowiązków wraz z poręczeniem. Podkreślić trzeba, że był to jedynie projekt, którego treść była przedmiotem negocjacji pomiędzy powodem a pozwanym iA. W. (2)i który to projekt ostatecznie nie został podpisany przez powoda,A. W. (2)oraz jej córkęJ..
Zgodnie zart. 522 k.c.umowa o przejęcie długu powinna być pod rygorem nieważności zawarta na piśmie. Analogiczny wymóg dotyczy zgody wierzyciela na przejęcie długu. O ile zgoda dłużnika na przejęcie długu przez osobę trzecią na podstawie umowy z wierzycielem może być wyrażona w dowolny sposób, o tyle zgoda wierzyciela na przejęcie długu wymaga dla swej ważności formy pisemnej. W niniejszej sprawie umowa o przejęcie długu nie została w ogóle zawarta z uwagi na brak podpisówA. W. (2),J. W.i powoda. Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt, iż zgodnie z § 11 ust. 3 umowy najmu wszelkie zmiany i uzupełnienia oraz rozwiązanie niniejszej umowy wymagały pisemnej zgody obu stron pod rygorem nieważności.
Twierdzenie pozwanego, jakoby o skutecznym przejęciu praw i obowiązków wynikających z umowy najmu miał świadczyć fakt omyłkowego wystawienia pierwszych faktur naJ. W., należy uznać za niezasadne. Istotnie w wyniku omyłki osoby wystawiającej faktury w firmie powoda, w okresie od 17 grudnia 2012 roku do 31 stycznia 2013 roku z tytułu wynajmowania powierzchni przyul. (...)wL., faktury wystawione zostały naJ. W., a nie na pozwanych, które to należności zostały zapłacone przez pozwanąA. W. (2). Powyższa pomyłka spowodowana była jednakże wyłącznie błędnym przeświadczeniem pracownika księgowości, iż strony zawarły już umowę o przejęciu praw i obowiązków. Ponadto po wykryciu pomyłki, czyli w lutym 2013 roku, faktury zaczęto wystawiać zgodnie z umową najmu z dnia 25 lipca 2012 roku na pozwanychA. A.iA. W. (2). Błędne wystawianie faktur na osobę nie będącą stroną umowy najmu, nie stanowiło woli powoda uznania, iż dłużniczką byłaJ. W.i że doszło w ten sposób do skutecznego przejęcia praw i obowiązków przez osobę trzecią, gdyż dla skuteczności takiego przejęcia konieczne byłoby zawarcie pisemnej umowy (art. 522 k.c.).
Ponadto pozwanyA. A.nie wykazał, by pozwanaJ. W.kiedykolwiek dysponowała przedmiotowym lokalem oraz, by rozpoczęła w nim prowadzenie działalności gospodarczej. Wszystkie czynności, w tym dotyczące adaptacji lokalu, zlecałaA. W. (2), co potwierdzili przesłuchani świadkowie. ToA. W. (2)zapłaciła należności z tytułu najmu tego lokalu objęte trzema fakturami.
Nie można również podzielić stanowiska pozwanego, że nie czuł się on najemcą, bowiem sam pozwany przyznał, iż podpisał umowę najmu w dniu 25 lipca 2012 roku, jak również po zawarciu umowy najmu odebrał lokal użytkowy składając swój podpis na protokole zdawczo-odbiorczym w dniu 1 października 2012 roku. Ponadto pozwany przyznał, że posiadał klucze do lokalu i w lokalu tym bywał, co potwierdził przesłuchany świadekT. K..
A. W. (2)iJ. W.nie stawiły się nigdy w siedzibie powoda w celu podpisania przygotowanego przez powoda projektu umowy, pomimo wielu telefonów ze strony powoda, jak i prośby do pozwanegoA. A., aby także ze swojej strony ponagliłA. W. (2)i jej córkęJ.. Niezrozumiałym jest zatem twierdzenie pozwanegoA. A., że nie posiadał wiedzy o fakcie niepodpisania dokumentu stanowiącego projekt umowy przejęcia praw i obowiązków z umowy najmu przez pozwanąA. W. (2)i jej córkę.
Twierdzenie pozwanego, iż złożenie przez niego podpisu zwolniło go z odpowiedzialności jest błędne. Do takiego skutku doprowadzić mogło jedynie wyrażenie zgodnej woli przez wszystkie strony.
W kwestii kierowanych do pozwanego wezwań do zapłaty należy stwierdzić, że wezwania, wysyłane nie tylko w niniejszej sprawie, ale również w trzech innych postępowaniach, wracały jako nieodebrane w terminie. Fakt nieodebrania korespondencji nie świadczy o zaniechaniu powoda, gdyż ten swojego obowiązku dopełnił, ale o zaniechaniu pozwanego. Zgodnie z § 11 ust. 7 umowy w razie nieodebrania korespondencji, oświadczenie w niej zawarte będzie uważane za doręczone po bezskutecznym upływie terminu, w którym korespondencja mogła zostać odebrana przez adresata po jej dwukrotnym awizowaniu.
Odnosząc się do kwestii odpowiedzialności dopozwanej, należy stwierdzić, iżJ. W.nigdy nie stała się stroną umowy najmu z dnia 25 lipca 2012 roku, nie podpisała umowy o przejęciu praw i obowiązków wynikających z powyższej umowy najmu oraz nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej w lokalu powoda. Fakt, żeJ. W.wskazała przy rejestracji działalności gospodarczej adres lokalu przyul. (...)wL.nie ma żadnego znaczenia i nie może stanowić podstawy uznania, że faktycznie prowadziła działalność gospodarczą pod wskazanym w CEIDG adresem.J. W.nigdy nie dysponowała lokalem.
Z tych względów Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo co do żądania zapłaty czynszu najmu wskazanego wfakturze nr (...), którego termin płatności, zgodnie z treścią faktury, upływał z dniem 16 kwietnia 2013 roku.
Rozstrzygnięcie o odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd Rejonowy uzasadniłart. 481 § 1 k.c.
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd Rejonowy uzasadnił przepisem art.
98§ l k.p.c., zgodnie z treścią którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, na które złożyły się w niniejszej sprawie opłata sądowa od pozwu (615 zł), wynagrodzenie pełnomocnika powoda (2.400 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
W myślart. 339 § 1 k.p.c.wyrok w stosunku doJ. W.jest zaoczny.
*
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniósł pozwanyA. A.zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w całości, przy czym postanowieniem z dnia 13 lipca 2015 roku środek ten został w części odrzucony jako sprzeciw dotyczący rozstrzygnięć z punktów 2. i 4. wyroku.
Pozwany zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
- sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, objawiającą się w apriorycznym uznaniu, że doszło do omyłkowego wystawienia przez powoda faktur VAT naJ. W., podczas gdy z uwagi na charakter dokumentu w postaci faktury i z uwagi na brak prawnej możliwości skorygowania nabywcy w drodze faktury korygującej oraz z uwagi na brak jakichkolwiek działań powoda co do rzekomo błędnego wystawienia faktury VAT przed wszczęciem postępowania, nie można mówić o omyłkowym wskazaniu nabywcy na fakturze a wskazanie jako nabywcyJ. W.należy traktować jako wyrażenie przez powoda zgody na przejęcie długu przez innego dłużnika lub co najmniej kumulatywne przystąpienie do długu,
- sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, objawiającą się w wadliwym uznaniu, że nie doszło do umowy przejęcia długu przezJ. W., podczas gdy w świetle materiału dowodowego wynika, że została wystawiona faktura VAT na jej rzecz, co należy traktować jako wyrażenie przez wierzyciela pisemnej zgody na przejęcie długu lub co najmniej kumulatywne przystąpienie do długu,
- sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, objawiającą się w wadliwym uznaniu, że faktury za prace remontowe związane z adaptacją lokalu przyul. (...)były wystawione początkowo naA. W. (2)a następnie naJ. W., podczas gdy taki wniosek nie wynika z żadnego dowodu i wniosek ten jest zupełnie aprioryczny, a w konsekwencji doprowadził do wadliwej oceny czynności prawnych z udziałem stron,
- pominięcie istotnej części materiału dowodowego, tj. faktur VAT wystawionych na rzeczJ. W.z tytułu remontu lokalu przyul. (...)oraz zeznańP. A., przez co doszło do pominięcia dowodów wskazujących na to, że wbrew ustaleniom SąduJ. W.faktycznie dysponowała lokalem przyul. (...)i podjęła prowadzenie tam działalności, przez co tym samym doszło do wadliwego uznania, żeJ. W.nigdy nie podjęła działalności w przedmiotowym lokalu,
- sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zgromadzonego materiału dowodowego objawiającą się w wadliwym ustaleniu, żeJ. W.nigdy nie rozpoczęła działalności w lokalu przyul. (...), podczas gdy taki był jej adres, zeznający świadekP. A.potwierdził wykonywanie prac na jej rzecz w lokalu przyul. (...)i złożono faktury VAT wskazujące, że toJ. W.była nabywcą tej usługi remontowej.
Pozwany wniósł nadto o dopuszczenie dowodu z zaświadczenia zesklepu (...)na okoliczność wykazania, żeJ. W.nabywała w tym sklepie materiały w związku z adaptacją lokalu przyul. (...). Potrzeba powołania się na ten dowód powstała na tym etapie w związku z niezasadnym nieprzyjęciem tego dokumentu na rozprawie w dniu 9 marca 2015 roku i zgłoszeniem zastrzeżenia do protokołu przez pełnomocnika pozwanego, zaś uwzględnienie tego wniosku dowodowego nie wpłynie na przedłużenie postępowania.
Pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, ewentualnie o zmianę zaskarżanego wyroku przez oddalenie powództwa w całości w stosunku doA. A., a także o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje według norm prawem przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu nierozpoznania istoty sprawy, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonego wyroku w części odnoszącej się do skarżącego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzut ten jest jednak chybiony.
Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji zachodzi wtedy, gdy sąd ten, w wyniku stwierdzenia istnienia przesłanki unicestwiającej roszczenie pozwu lub żądanie zgłoszone w zarzucie przez pozwanego, nie rozpoznał merytorycznie sprawy, a więc nie zbadał podstawy merytorycznej dochodzonego roszczenia lub zarzutu pozwanego (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2013 roku, sygn. akt I CZ 87/13, Lex nr 1415183).
Sąd Rejonowy zbadał i ustalił, czy strony łączyła umowa najmu, z której powód wywodził roszczenie o zapłatę czynszu, a także ocenił, czy doszło do zwolnienia pozwanego z tego długu w następstwie zawarcia umowy o przejęcie długu. Kwestia zaś tego, czyJ. W.przystąpiła do długu, nie ma znaczenia dla zasadności roszczenia w stosunku do pozwanego.
Tym samym Sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę niniejszej sprawy, a pozwany jedynie nie zgadza się częściowo z ustaleniami faktycznymi i oceną prawną, poczynionymi przez Sąd Rejonowy.
Sąd Rejonowy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia o zasadności powództwa przeciwko pozwanemu poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycjąart. 233 § 1 k.p.c.W tym zakresie Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia faktyczne za własne.
Jeżeli chodzi o podniesione przez pozwanego zarzuty sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego, w części są one chybione, a w części w ogóle nie dotyczą okoliczności istotnych dla wyniku procesu pomiędzy powodem a pozwanym.
Zarzuty te należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego regulujących przejęcie długu (art. 519 k.c.–art. 522 k.c.). Wstąpienie w prawa i obowiązki z umowy najmu oznacza bowiem nie tylko przelew roszczeń z umowy najmu, ale również przejęcie zobowiązań z tej umowy, a zatem jest przejęciem długu w rozumieniu tych przepisów.
Przejęcie długu może nastąpić przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika (art. 519 § 2 pkt 1 k.c.) albo przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela (art. 519 § 2 pkt 2 k.c.). Umowa o przejęcie długu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. To samo dotyczy zgody wierzyciela na przejęcie długu (art. 522 k.c.). Oznacza to, że w każdym przypadku niezbędne jest oświadczenie woli osoby trzeciej na piśmie (tj. w niniejszej sprawieJ. W.) oraz albo oświadczenie woli wierzyciela na piśmie (tj. w niniejszej sprawieS. L.) i zgoda dłużników, albo też pisemne oświadczenie woli dotychczasowych dłużników (tj. w niniejszej sprawieA. W. (2)iA. A.) i dodatkowo pisemna zgoda wierzyciela (S. L.) na przejęcie długu.
Gdyby nawet przyjąć, żeS. L.wyraził pisemną zgodę na przejęcie długu, nadal brak jest pisemnej umowy międzyJ. W.aA. W. (2)iA. A., gdyż projekt takiej umowy podpisał jedynie pozwany. Gdyby z kolei twierdzić, że umowa taka została zawarta w sposób dorozumiany i ma o niej świadczyć zarejestrowanie przezJ. W.w przedmiotowym lokalu działalności gospodarczej oraz remont tego lokalu na jej rzecz, jak również wystawienie na jej rzecz dwóch faktur przez powoda, umowa taka, nie czyniąc zadość formie pisemnej zastrzeżonej pod rygorem nieważności, byłaby nieważną. W realiach niniejszej sprawy widoczne zaś jest, że w istocie nie doszło do zawarcia przez strony negocjowanej umowy, na mocy którejJ. W.miała wstąpić w przedmiotową umowę najmu, a pozwany miałby ewentualnie być zwolniony z zobowiązań z tej umowy.
Tym samym, niezależnie od tego, czy remont w lokalu prowadziłaJ. W.czy teżA. W. (2)i z jakich przyczyn za grudzień 2012 roku i styczeń 2013 roku wystawiono faktury naJ. W., do ważnego przejęcia długu nie doszło.
Należy przy tym wskazać, że stan faktyczny w tym zakresie nie rysuje się klarownie ze względu na to, że, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego można wnosić, żeJ. W.miała jedynie firmować działalność prowadzoną przez jej matkęA. W. (2). IstotnieP. A.zeznał, że faktury były wystawiane naJ. W.(a nie początkowo na jej matkę), ale zarazem też potwierdził, że zleceniodawcą byłaA. W. (2)i to ona mu płaciła za pracę. CórkaJ. W.– w owym czasie maturzystka – miała firmować działalność tylko ze względu na trwający rozwódA. W. (2), której zależało, aby jej mąż nie miał roszczeń do zakładanego interesu (k. 165).
Podkreślić też trzeba, że niezależnie od tego, czy faktury VAT naJ. W.za okres dwóch miesięcy zostały wystawione omyłkowo, czy też świadomie, bowiem uznano, że najem przejęła jużJ. W.(mimo niepodpisania jeszcze odpowiedniej umowy, co nota bene miało nastąpić 1 lutego 2013 roku i od tej daty za zobowiązania miała odpowiadać przejmująca dług – k. 82, podczas gdy faktury dotyczyły okresu grudnia 2012 roku i stycznia 2013 roku), nie można ich uznać za pisemną zgodę wierzyciela (powoda) na przejęcie długu (pomijając już brak pisemnego oświadczenia woliJ. W., co wskazano wyżej).
S. L.nie podpisał bowiem tych faktur i nie zostało w niniejszym procesie wykazane, aby osoba, która w jego imieniu wystawiła te faktury, była umocowana do składania w imieniu powoda oświadczeń woli tego rodzaju (zgody na przejęcie długu). Powtórzyć należy, że zgoda taka powinna zostać udzielona pod rygorem nieważności na piśmie, a zatem i umocowanie do niej powinno mieć taką formę pod rygorem nieważności (art. 99 § 1 k.c.).
Nie wchodząc w tym miejscu w zagadnienia znaczenia takich faktur w prawie podatkowym i możliwości ich korygowania, wystawienie faktury samo w sobie nie kreuje zobowiązania i o jego bycie decyduje to, czy istnieje stosunek zobowiązaniowy uzasadniający zobowiązanie objęte fakturą.
W świetle powyższych rozważań żadnego wpływu na wynik procesu nie mogło mieć to, w jaki sposób doszło do wystawienia dwóch faktur naJ. W..
Podobnie dla odpowiedzialności najemcy wobec wynajmującego za zapłatę czynszu w niniejszej sprawie obojętne jest, czy najemcy udostępnili lokal innej osobie, która ewentualnie nim dysponowała i go remontowała. Wynajmującego łączyła umowa najmu z najemcami i to najemcy są zobowiązani zapłacić czynsz za czas trwania najmu. To, czy możliwe było doprowadzenie do ustania umowy najmu zawartej na czas określony, o tyle zaś nie ma znaczenia, że bezspornie w okresie kwietnia 2013 roku, za który powód dochodzi czynszu, żadna ze stron nie podjęła czynności mających doprowadzić do ustania najmu.
Z tego też względu nie było istotne, na kogo wystawiano faktury w związku z remontem lokalu przyul. (...)wL.. Dowód dołączony do apelacji nie dotyczy zatem okoliczności istotnych (art. 227 k.p.c.), ponadto jest spóźniony (art. 381 k.p.c.), a strona pozwana nie mogła skutecznie powołać się na uchybienie przepisom postępowania przez Sąd Rejonowy w zakresie tego dowodu, bowiem złożone zastrzeżenie dotyczy jedynie utrudnienia stronie pozwanej dowodzenia swoich twierdzeń a nie naruszenia konkretnego przepisuk.p.c.poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu (k. 180).
Dodać na koniec należy, że pozwany nie dostrzega też, iż ewentualna zgoda wierzyciela na wstąpienieJ. W.w umowę najmu w miejsce dotychczasowych najemców, była uzależniona od poręczenia dotychczasowych najemców za długi przyszłe z umowy najmu do kwoty 700.000 zł (k. 82). Pozwany nie może zatem z jednej strony wywodzić, że udzielił takiego poręczenia pod wpływem błędu i uchylać się od skutków tej czynności prawnej, a z drugiej strony powoływać się na to, że wierzyciel zwolnił go z długu, skoro przejęcie długu zależne było od istnienia takiego poręczenia. Co więcej, nie zostało wykazane, aby pozwany istotnie działał pod wpływem błędu, skoro już w tytule umowy mowa jest o poręczeniu. Nie jest wiarygodne twierdzenie pozwanego, że takiego ustalenia nie czyniono i podpisał projekt umowy, ufając powodowi, że oddaje on rzeczywiste ustalenia. Gdyby nawet zatem przyjąć, żeJ. W.wstąpiła do umowy najmu w miejsce m. in. pozwanego, pozwany odpowiadałby za dochodzony w niniejszej sprawie dług jako jego poręczyciel.
Zauważyć też trzeba, że zapłata czynszu miała następować z góry do dziesiątego dnia każdego miesiąca, a zatem pozwany niewątpliwie był w opóźnieniu z zapłatą czynszu w dniu 16 kwietnia 2013 roku, od której to daty powód zażądał odsetek ustawowych za opóźnienie, zgodnie z terminem wskazanym w fakturze (k. 22).
Z uwzględnieniem powyższych uwag Sąd Okręgowy podziela ocenę prawną poczynioną przez Sąd pierwszej instancji i dla wyniku procesu zbędne jest analizowanie, czyJ. W.przystąpiła do przedmiotowego długu. Poza niniejszym procesem pozostają też ewentualne roszczenia pomiędzy współnajemcami i pomiędzy pozwanym aJ. W..
Skarżący nie sformułował żadnych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu, a Sąd Odwoławczy z urzędu uwzględnia tylko naruszenie prawa materialnego oraz nieważność postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 roku, sygn. II CSK 400/07, Lex nr 371445). Nie było zatem podstaw do zmiany tego rozstrzygnięcia.
Apelacja pozwanego została oddalona, toteż na podstawieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.iart. 391 § 1 k.p.c.należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania odwoławczego obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika powoda – radcy prawnego w stawce minimalnej w postępowaniu odwoławczym, odniesionej do wartości przedmiotu zaskarżenia.
Z tych względów na podstawieart. 385 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.