Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 396/15
Data wyroku: 2015-06-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcin Schoenborn
Słowa kluczowe: Postępowanie W Sprawach O Wykroczenia
Podstawa prawna: art. 437 kpk, art. 438 kpk w zw. z art. 109 § 2 kpw

Sygnatura akt VI Ka 396/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia2 czerwca 2015r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Marcin Schoenborn
Protokolant Marzena Mocek
przy udziale -
po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 r.
sprawyB. H.ur. (...)wZ.,
synaH.iD.
obwinionego zart. 92akw w zw. zart. 20 ust. 1 ustawy z 20.06.1997r. - Prawo o ruchu drogowym
na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 10 marca 2015 r. sygnatura akt III W 1730/14
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpkw zw. zart. 109 § 2 kpw
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gliwicach.
sygn. akt VI Ka 396/15

UZASADNIENIE
Straż Miejska wW.skierowała do Sądu Rejonowego w Wałbrzychu wniosek o ukaranieB. H.obwiniając go o popełnienie wykroczenia zart. 92akw w zw. zart. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym(tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., dalej: prd) polegającego na tym, że w dniu 5 czerwca 2013 r. wW.o godz. 11:08 kierując samochodem markiO.onumerze rejestracyjnym (...)w terenie zabudowanym, naulicy (...)przekroczył dozwoloną prędkość wynoszącą 50 km/h poruszając się z prędkością 83 km/h, tj. o 33 km/h.
Po wszczęciu postępowania o ten czyn w Sądzie Rejonowym w Wałbrzychu w dniu 19 grudnia 2013 r. i ostatecznie przeprowadzeniu rozprawy głównej przed Sądem Rejonowym w Gliwicach, któremu sprawa w trybieart. 36 kpkzostała przekazana przez Sąd Okręgowy w Świdnicy, w dniu 10 marca 2015 r. pod sygn. akt II W 1730/14 zapadł wyrok zaoczny, mocą którego obwiniony został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu wykroczenia zart. 92akw w zw. zart. 20 ust. 1prd i za to na mocyart. 92akw,art. 24 § 1kw wymierzona została mu kara grzywny w wysokości 400 złotych. Nadto na podstawieart. 119 kpw,art. 118 § 1 kpw,art. 3 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądzona została od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwota 100 złotych tytułem zryczałtowanych wydatków postępowania oaz kwota 40 złotych tytułem opłaty.
Apelację od powyższego wyroku złożył obwiniony, domagając się w niej uchylenia zaskarżonego orzeczenia i umorzenia postępowania, po pierwsze z braku skargi uprawnionego oskarżyciela, pod drugie z braku wystarczających danych do stwierdzenia popełnienia przez niego wykroczenia.
Sąd Okręgowy w Gliwicach zważył, co następuje.
Obwiniony zasadnie domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku. Co najmniej przedwczesnym byłoby jednak następcze umorzenie postępowania z powodu braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Już tylko dlatego sprawę należało przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gliwicach. Nie mniej skarżący skutecznie też zakwestionował ustalenie Sądu I instancji, iż to on w krytycznym czasie i miejscu kierował przedmiotowym samochodem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o 33 km/h.
Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do twierdzeń obwinionego dotyczących braku skargi uprawnionego oskarżyciela, wskazać należy, iż wniosek o ukaranieB. H.za popełnienie wykroczenia drogowego polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości na terenie miastaW.złożyła Straż Miejska wW.. Ów wniosek o ukaranie podpisany przez strażnikaA. S.oraz Komendanta Straży Miejskiej wW.K. N.został sporządzony i wniesiony do sądu w związku z ujawnieniem i zarejestrowaniem przez ową straż miejską za pomocą urządzenia rejestrującego(...)wspomnianego wykroczenia drogowego z art. 92a kw popełnionego przez kierującego samochodemO.onr rej. (...), nie zaś wykroczenia stypizowanego w art. 96 § 3 kw polegającego na niewskazaniu przez posiadacza tego pojazdu wbrew obowiązkowi na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Okoliczności te najzupełniej jasno i pewnie wynikają z treści samego wniosku o ukaranie (k. 2), jak i raportu z użycia wspomnianego urządzenia rejestrującego (k. 4).
Zgodnie zart. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych(tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 1383 z późn. zm.; dalej: usg) do zadań straży należy m.in. czuwanie nad porządkiem i kontrola ruchu drogowego - w zakresie określonym w przepisach o ruchu drogowym. Zadania te stosownie doart. 10 ust. 2usg wykonują pracownicy straży, zwani „strażnikami”, po ukończeniu z wynikiem pozytywnym odpowiedniego przeszkolenia. Z koleiart. 12 ust. 1 pkt 5usg wskazuje, że strażnik wykonując m.in. zadania, o których mowa wart. 11 ust. 1 pkt 2usg, ma prawo do dokonywania czynności wyjaśniających, kierowania wniosków o ukaranie do sądu, oskarżania przed sądem i wnoszenia środków odwoławczych - w trybie i zakresie określonych wKodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia.
Zatem niezależnie od tego, czy Straż Miejska wW.jest zgodnie z art. 6 ust. 1 usg jednostką organizacyjną Gminy MiejskiejW., czy też w myśl art. 6 ust. 2 usg Rada MiejskaW.postanowiła o umiejscowieniu jej w strukturze urzędu miasta, wniosek o ukaranie sygnowany przez pracownika tej straży zwanego „strażnikiem” jest prawnie skuteczny w tym sensie, że pochodzi od podmiotu uprawnionego w myśl art. 12 ust. 1 pkt 5 usg do skierowania go do sądu.
Oczywiście nie oznacza to jeszcze, iż pochodzi od uprawnionego oskarżyciela.
Stosownie doart. 17 § 3 kpwstrażom gminnym (miejskim) uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia przysługują wówczas, gdy w zakresie swego działania w tym w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających ujawniły wykroczenia i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie. Z przepisu tego wynika zatem, iż Straż Miejska wW.byłaby uprawnionym oskarżycielem w niniejszej sprawie, w której wystąpiła przecież z wnioskiem o ukaranie, o ile wykroczenie, którego on dotyczy, ujawniłaby w zakresie swego działania w tym w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających.
Jak już wyżej wskazano ujawnione zostało za pomocą urządzenia rejestrującego(...). Okoliczności utrwalone w treści raportu dokumentującego jego użycie takie jak oznaczenie urządzenia oraz czas i miejsce popełnienia ujawnionego i zarejestrowanego za jego pomocą wykroczenia drogowego z art. 92a kw pozwalają wnioskować, z wykorzystaniem faktu znanego z urzędu Sądowi Okręgowemu w Gliwicach, jakim jest to, że urządzenie rejestrujące(...)jest przenośnym urządzeniem radarowym (ewentualnie używanym w obudowie ochronnej stałej lub kontenerze) służącym do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym powszechnie stosowanym przez straże gminne (miejskie), iż było ono wykorzystywane w ramach czynności kontroli ruchu drogowego w obrębie Gminy MiejskiejW.polegających na pomiarze prędkości pojazdów w ruchu drogowym w mieście, na obszarze którego Straż Miejska wW.zgodnie z art. 1 ust 1 oraz art. 10 ust. 1 usg wykonuje zadania w zakresie ochrony porządku publicznego wynikające z ustaw i aktów prawa miejscowego.
Z przywołanego wyżej art. 11 ust. 1 pkt 2 usg wynika, że zakres zadań straży gminnych (miejskich) związanych z czuwaniem nad porządkiem i kontrolą ruchu drogowego określają przepisy o ruchu drogowym. Przepis art. 129b prd stanowi zaś, że kontrola ruchu drogowego w gminach lub miastach, które utworzyły straż gminną (miejską) może być wykonywana przez strażników gminnych (miejskich). Zgodnie natomiast z art. 129b § 2 prd strażnicy gminni (miejscy) są uprawnieni do wykonywania kontroli ruchu drogowego m.in. wobec kierującego pojazdem naruszającego przepisy ruchu drogowego, w przypadku ujawnienia i zarejestrowania czynu przy użyciu urządzenia rejestrującego. W myśl z kolei art. 129b § 3 pkt prd w ramach wykonywania kontroli ruchu drogowego w zakresie, o którym mowa w art. 129b ust. 2 prd, strażnicy gminni (miejscy) są upoważnieni m.in. do używania urządzeń rejestrujących, z tym że w przypadku używania urządzenia zainstalowanego w pojeździe w czasie pracy urządzenia pojazd nie może znajdować się w ruchu. Jak stanowi art. 2 pkt 59 prd urządzenie rejestrujące to stacjonarne, przenośne albo zainstalowane w pojeździe albo na statku powietrznym urządzenie ujawniające i zapisujące za pomocą technik utrwalania obrazów naruszenia przepisów ruchu drogowego przez kierujących pojazdami. Nie mniej strażnicy gminni (miejscy) mogą dokonywać na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich oraz drogach krajowych w obszarze zabudowanym, z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych, czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego z użyciem przenośnych albo zainstalowanych w pojeździe urządzeń rejestrujących tylko w oznakowanym miejscu i określonym czasie, uzgodnionymi z właściwym miejscowo komendantem powiatowym (miejskim) lub Komendantem Stołecznym Policji. Tak wyraźnie stanowi przepis art. 129b ust. 4 prd. Co więcej są też ograniczeni w używaniu urządzeń stacjonarnych. Po wejściu w życie z dniem 31 grudnia 2010 r. ustawy z dnia 29 października 2010 r. (Dz.U. Nr 225, poz. 1466) nowelizującejPrawo o ruchu drogowymwarunkiem korzystania z nich przez straże gminne (miejskie) było przekazanie przez ich komendantów Generalnemu Inspektorowi Transportu Drogowego w terminie 3 miesięcy od wejścia w życie owej ustawy zmieniającej wykazów stacjonarnych urządzeń rejestrujących oraz obudów na te urządzenia zainstalowanych w pasie dróg publicznych odpowiednio ze wskazaniem typu (modelu) zainstalowanego urządzenia rejestrującego lub obudowy na to urządzenie, szczegółowym określeniem miejsca ich instalacji oraz opisem infrastruktury technicznej towarzyszącej instalacji, a także wyszczególnieniem znajdującego się w ich posiadaniu wyposażenia technicznego niezbędnego do eksploatacji wyżej wymienionych urządzeń obejmującego klucze oraz hasła (kody) dostępu. Względem nowo instalowanych urządzeń korzystanie z nich przez straże gminne (miejskie) jest zaś możliwe jedynie za zgodą Generalnego Inspektora Transportu Drogowego (
    por. postanowienie SN z 15 maja 2014 r., III KK 393/13, OSNKW 2014/10/77).
Z powyższego wynika, iż tylko przy spełnieniu powyższych warunków straże gminne (miejskie) w razie ujawnienia urządzeniem rejestrującym wykroczenia z zakresu naruszenia przepisów ruchu drogowego mogą być uznane za uprawnionego oskarżyciela publicznego w rozumieniuart. 17 § 3 kpw. Tylko bowiem wówczas ujawnią wykroczenie w zakresie swego działania. Nie powinno być zaś wątpliwości, że ustawowe działania straży gminnej (miejskiej) to zespół czynności podejmowanych w granicach norm kompetencyjnych, z których korzystają straże w realizowaniu swoich zadań. Zakres działań oznacza więc spektrum czynności straży, do których ustawa je uprawnia (por. uzasadnienie uchwały 7 sędziów SN z 30 września 2014 r., I KZP 16/14, OSNKW 2014/11/80).
Tymczasem w realiach niniejszej sprawy nie wiadomo, czy Straż Miejska wW.korzystała z przedmiotowego przenośnego urządzenia rejestrującego wW.naul. (...)w dniu 5 czerwca 2013 r. o godz.11:08:03, kiedy zarejestrowano za jego pomocą wykroczenie z art. 92a kw popełnione przez kierującego samochodemO.onr rej. (...), w uzgodnieniu z Komendantem Miejskim Policji wW., nadto czy miejsce jego używania było oznakowane. Ów oskarżyciel kierując wniosek o ukaranie nie wykazał tych okoliczności, a nie sposób ich domniemywać. Bez sprawdzenia tego nie można więc stwierdzić, czy Straż Miejska wW.jestin concretouprawnionym oskarżycielem. Sąd Rejonowy w Gliwicach, by te okoliczności ustalić, miał zaś dość czasu, co więcej powinien był wykazać się inicjatywą w tym zakresie w sytuacji, gdy obwiniony od samego początku, jeszcze przed skierowaniem przeciwko niemu przedmiotowego wniosku o ukaranie, w istocie kwestionował uprawnienie Straży Miejskiej wW.do prowadzenia czynności kontroli ruchu drogowego za pomocą urządzenia rejestrującego w miejscu i czasie, w którym ujawnione zostało i zarejestrowane z jego wykorzystaniem wykroczenie zart. 92a kkpopełnione przez kierującego samochodemO.onr rej. (...)(k. 9).
Nie mniej w ocenie instancji odwoławczej Sąd Rejonowy wadliwie przeprowadził również postępowanie dowodowe, skutkiem czego na ten moment nie sposób zaakceptować ustalenia, że to akurat obwiniony był kierującym przedmiotowym autem w krytycznym czasie i miejscu.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że identyfikacji kierującego Sąd Rejonowy dokonał z wykorzystaniem okoliczności wskazanych w dwóch pismach sygnowanych przezP. A.jako kierownika ds serwisu(...)Sp. z o. o. (k. 34, 43), choć drugiego nawet własnoręcznie nie podpisał, a stanowiących odpowiedzi na zapytania kierowane przez Sąd orzekający do pracodawcy obwinionego, w których starał się od niego dowiedzieć, czyB. H.mógł być obecny na terenieW.w krytycznym czasie (k. 33), a także czy poinformował zatrudniający go podmiot, że kierujący powierzonym mu autem służbowym popełnił wykroczenie zart. 92a kkw dniu 5 czerwca 2013 r. (k. 42). W pierwszym z pismP. A.informował, że w krytycznym czasie i miejscu auto prowadziła żona obwinionego, która miała na to zezwolenie(...) Sp. z o. o., aB. H.odmówił przyjęcia mandatu, gdyż uważał, że Straż Miejska nie miała uprawnień do karania na podstawie zdjęcia z fotoradaru. W kolejnym zaś, wskazując już wyraźnie na dane pozyskane odB. H., konkretnie w celu udzielenia odpowiedzi na kolejne zapytanie sądu, podał w istocie, że w krytycznym czasie i miejscu autem kierować mógł wyłącznie obwiniony lub jego żona i nikt inny. Dysponując drugim z tym pism, a także wizerunkiem kierującego płci męskiej utrwalonym w raporcie z użycia urządzenia rejestrującego Sąd Rejonowy doszedł więc do rzeczywiście jedynego poprawnego logicznie wniosku, iż kierującym przedmiotowym autem w krytycznym czasie i miejscu, a zatem i sprawcą zarzucanego wykroczenia z art. 92a kw polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości tym pojazdem, musiał być obwiniony.
Pomijając nawet to, że pierwsze z przywołanych pismP. A., do którego Sąd Rejonowy się odwoływał, nie zostało ujawnione na rozprawie, a zatem już tylko z tego powodu nie mogło być podstawą rozstrzygnięcia (art. 410 kpkw zw. zart. 82 § 1 kpw), wyraźnie zaznaczyć należy, że okoliczności nimi stwierdzone nie mogły być wykorzystane przy wyrokowaniu, albowiem zabraniał tego przepisart. 39 § 4 kpw. Stanowi on, że dowodu z wyjaśnień lub zeznań nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wyjątek taki w odniesieniu do treści pism przewidziany został wart. 40 § 1, 2 i 3 kpw. Pozwala on na wniosek osoby przesłuchiwanej na przyjęcie od niej oświadczenia na piśmie, wówczas należy jej umożliwić sporządzenie oświadczenia w warunkach umożliwiających porozumienie się z innymi osobami, a następnie trzeba przesłuchać ją w celu wyjaśnienia, uzupełnienia lub uściślenia okoliczności zawartych w oświadczeniu pisemnym, które stanowi wówczas załącznik do protokołu i w postępowaniu sądowym się je odczytuje. Wynika z powyższego, iż takie oświadczenia sporządza się w trakcie przesłuchania przez organ przeprowadzający tę czynność procesową.
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczeniazabrania zatem zastępowania zeznań świadka treścią jego pism sporządzonych w innych okolicznościach niż te wskazane wart. 40 kpw, a niewątpliwie w takowych powstały wspomniane pisma sygnowane przezP. A..
Poza tym żadne z tych pism nie może uchodzić za inny dokument w rozumieniuart. 76 § 1 kpwpodlegający odczytaniu na rozprawie bądź ujawnieniu bez odczytywania, kiedy nie stanowią one w zasadzie utrwalenia informacji pracodawcy obwinionego opartych o posiadane przez niego dane niezwiązane z toczącym się postępowaniem, a wynikające ze stosunku(ów) prawnego(ych) łączącego(ych) go z nim i mające odzwierciedlenie w dokumentacji firmowej, lecz zawierają, pierwsze na pewno częściowo, kolejne zaś już wyłącznie, przekaz treści zasłyszanych przez jednego z pracowników(...) Sp. z o. o.od drugiego na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w związku z jej tokiem przed Sądem Rejonowy w Gliwicach. Winny one zaś być dowodzone w postępowaniu sądowym poprzez przesłuchanie w charakterze świadka osoby, która określonej treści informacje istotne dla rozstrzygnięcia posiada. Zeznań takiej osoby nie można zastępować treścią jej pism.
Z tej samej przyczyny wyjaśnień obwinionego nie można byłoby zastępować jego oświadczeniami zawartymi w kolejnych pismach składanych do akt sprawy i to nawet jeśli wynikałoby z nich, iż autem podróżowały dwie osoby, dwóch różnych płci, w tym on sam, czego jednak nie można było stwierdzić.
Nie może zaś budzić wątpliwości, iż bez drugiego z pismP. A., a na podstawie raportu z użycia urządzenia rejestrującego i wizerunku twarzy obwinionego pozyskanego z teczki jego dowodu osobistego (k. 12-13) oraz informacji jego pracodawcy wskazującej komu powierzył do użytkowania samochód onr rej. (...)w dniu 5 czerwca 2013 r. (k. 8), nie da się pewnie stwierdzić, iż w krytycznym czasie i miejscu kierującym tym pojazdem był obwiniony. Zdjęcia kierującego utrwalone w przywołanym raporcie nie są zbyt czytelne, poza tym przedstawiają z innej strony profil jego twarzy, niż ten przedstawiony na skanie fotografii obwinionego pozyskanej z Urzędu Miejskiego wG.. Nadto treść raportu z użycia urządzenia rejestrującego nie pozwala wykluczyć, że przedmiotowym autem podróżowało więcej osób, niż tylko kierujący nim. Płci innej/innych osoby/osób, niż kierujący, nie da się zaś w żadnym razie rozpoznać.
Z podanych przyczyn zaskarżony wyrok ostać się nie mógł, a postępowanie pierwszoistancyjne wymaga ponowienia celem wyjaśnienia naprowadzonych wątpliwości co do roli Straży Miejskiej wW.jako uprawnionego oskarżyciela, a także prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w którym ewentualnie dowiedzionym zostałoby obwinionemu, że to on był sprawcą zarzucanego mu wykroczenia. Po temu należałoby przesłuchać w charakterze świadkaP. A., względnie pozyskać dowód z opinii biegłego, który stwierdzałby przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem tożsamość wizerunku twarzy utrwalonego w raporcie z użycia urządzenia rejestrującego z wizerunkiem twarzy obwinionego utrwalonym na zabezpieczonym skanie fotografii z teczki jego dowodu osobistego. Sąd Okręgowy ma jednak świadomość, iż na to wszystko nie będzie już czasu, a to w związku z przedawnieniem się karalności wykroczenia zarzuconego obwinionemu z upływem dwóch lat od jego popełnienia, co nastąpi z końcem dnia 5 czerwca 2015 r. (art. 45 § 1kw). Nie mógł być to jednak wystarczający powód, aby powstrzymać się przed merytorycznym orzekaniem na rozprawie apelacyjnej w dniu 2 czerwca 2015 r. i to jedynie celem wydania po dniu 5 czerwca 2015 r. rozstrzygnięcia formalnego o uchyleniu zaskarżonego wyroku wobec stwierdzenie bezwzględnego powodu odwoławczego zart. 104 § 1 pkt 7 kpwi umorzeniu postępowania z powodu przedawnienia orzekania na mocyart. 5 § 1 pkt 4 kpw.
Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy orzekł jak w części dyspozytywnej swego wyroku.