Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2799/14
Data wyroku: 2016-01-28 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: A. Domańska-Jakubowska
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: ustawa z 18.12.1976r. o ubezp. społ. rzemieślników i niektórych innych osób prowadzacych działalność zarobkową na własny rachunek i ich rodzin

Sygn. akt VIII U 2799/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 lipca 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I OddziałwŁ.stwierdził, iżS. S.podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności w okresie od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku. W uzasadnieniu wskazano, żeS. S.złożył do Sądu Rejonowego w Zgierzu pozew przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych „o ustalenie stosunku pracy”. W przedmiotowym piśmieS. S.wyjaśnił, że wnosi o ustalenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych istnienia stosunku pracy w latach 1984-1990. Jak oświadczył w podanym okresie pracował jako pracownik fizyczny – garbarz, zatrudniony w tzw. „szczególnych warunkach” wZakładzie (...)prowadzonym przez swojego brata –T. S. (1). JednocześnieS. S.stwierdził, że nie zdawał sobie sprawy z tego, że będąc zarejestrowanym jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności zarobkoweji opłacając z tego tytułu składki, nie miał jednocześnie uznanego w tym czasie stosunku pracy. W złożonym do Sądu pozwieS. S.wyjaśnił ponadto, że u w/w płatnika pracował 8 godzin dziennie. Pod kierownictwem, zaś miejscem wykonywania pracy byłZ.,ul. (...), lecz nie posiada on z tamtego okresu świadectw pracy. Zarządzeniem Sędziego Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 2 czerwca 2014 roku pismoS. S.zostało przekazane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych celem nadania sprawie dalszego biegu. Pismem z dnia 11czerwca 2014 roku Zakład poinformowałS. S.o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu w okresie od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku i przysługującym prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Mając na uwadze obowiązujące w rozpatrywanym okresie przepisyustaw o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin, a także dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy. Zakład stwierdza, żeS. S.spełniał warunki do objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, jako osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności, w okresie od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku, a ponadto fakt podleganiaS. S.obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w tym okresie, jako osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności, nie był kwestionowany, a płatnik składek opłacał należne z tego tytułu składki.
/decyzja – k. 45-47 akta ZUS/
Uznając powyższą decyzję za krzywdzącąS. S.w dniu 23 lipca 2014 roku złożył odwołanie. W uzasadnieniu odwołujący wskazał, iż od dwóch lat stara sięo przyznanie mu prawa do przyznania emerytury w obniżonym wieku oraz że Sąd Okręgowy oddalił jego odwołanie, albowiem nie udowodnił, iż był pracownikiem w garbarni. Odwołujący podniósł, iż nie zdawał sobie sprawy, że będąc zgłoszonym do ubezpieczenia jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie pozostajew stosunku pracy. Argumentował, że przez cały okres zatrudnienia w garbarni wykonywał pracę jak pracownik tj. codziennie przez 8 godzin dziennie i dłużej, wykonując polecenia brata i otrzymując za to wynagrodzenie.
/odwołanie - k. 2-4/
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 19 sierpnia 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie, przytaczając tożsamą argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
/odpowiedź na odwołanie - k. 10-11/
Na rozprawie w dniu 12 maja 2015 roku wnioskodawca popierał odwołanie, pełnomocnik organu rentowego wnosił o oddalenie odwołania, zainteresowanyT. S. (1)przyłączył się do stanowiska organu rentowego.
/stanowisko wnioskodawcy, zainteresowanego oraz pełnomocnika ZUS: 00:00:20 – płyta CD k. 51/
Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 roku pełnomocnik wnioskodawcy popierał odwołanie i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zainteresowany podtrzymał dotychczasowe stanowisko, pełnomocnik organu rentowego wnosił o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
/stanowisko wnioskodawcy, zainteresowanego oraz pełnomocnika ZUS: 00:00:17, 01:30:23 – płyta CD k. 78/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Zainteresowany płatnik składek –T. S. (1)w okresie od dnia 6 lipca 1983 roku do dnia 31 stycznia 1992 roku prowadził działalność gospodarczą podfirmą Zakład (...)wZ.,ul. (...).
/bezsporne, nadto decyzja Urzędu Miejskiego wZ.– k. 1 akt ZUS, zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
Zakład mieścił się w domu rodzinnymT.iS. S.. Zainteresowany zamieszkiwał w nim z żoną oraz do momentu otrzymania własnego mieszkania w bloku z bratem – wnioskodawcąS. S.. Wspólnie prowadzili zakład garbarski, zainteresowany nie zatrudniał żadnych pracowników.
/zeznania świadkaJ. S. (1): 00:53:00 – płyta CD k. 51, zeznania świadkaA. Z.: 00:26:56 – płyta CD k. 78, zeznania wnioskodawcyS. S.: 00:04:14, 00:22:56 – płyta CD k. 51 w zw. z 00:59:17 – płyta CD k. 78, zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
T. S. (1)zgłosił do ubezpieczeń społecznych jako osoby współpracujące wnioskodawcę oraz żonęJ. S. (2). WnioskodawcaS. S.był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności zT. S. (1)w okresie od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku.
/bezsporne, nadto informacja odnośnie odprowadzanych składek – k. 2-7 akt ZUS, zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
W spornym okresieS. S.nie podlegał ubezpieczeniom społecznymz innego tytułu.
/bezsporne/
S. S.wiedział, że jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego jako osoba współpracująca. Zainteresowany i wnioskodawca nie sporządzili umowy o pracę, zgłosili się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, aby zarejestrowaćS. S..
/zeznania wnioskodawcyS. S.: 00:04:14, 00:22:56 – płyta CD k. 51 w zw. z 00:59:17 – płyta CD k. 78, zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
W spornym okresieT. S. (1)opłacał składki za wnioskodawcę, w dniach 22 kwietnia 1986 roku, 1 lutego 1987 roku, 15 kwietnia 1988 roku 24 maja 1989 roku, 18 grudnia 1989 roku oraz 28 marca 1990 roku na prośbę brata –S. S.zwracał się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskami o podniesienie wymiaru obowiązującej za niego z tego tytułu składki.
/bezsporne, nadto decyzja – k. 45-47 akt ZUS, wnioski – k. 12, 15, 18, 22, 25, 27 akt ZUS zeznania wnioskodawcyS. S.: 00:04:14, 00:22:56 – płyta CD k. 51 w zw. z 00:59:17 – płyta CD k. 78, zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
Do obowiązków wnioskodawcy należało przede wszystkim wyprawianie skór, odtłuszczał je, suszył i farbował. PonadtoS. S.zajmował się również przyjmowaniem i wydawaniem towaru klientom, przyjmowanie zapłaty, robieniem zakupów na potrzeby garbarni np. odczynników lub benzyny ekstrakcyjnej, sprzątaniem. Załatwiał również różne sprawy w urzędach, wykonywał polecenia zainteresowanego. Bracia często pracowali w zakładzie razem.
/zeznania świadkaA. S.: 00:45:22 – płyta CD k. 51, zeznania świadkaJ. S. (1): 00:53:00 – płyta CD k. 51, zeznania świadkaA. Z.: 00:26:56, 00:37:39 – płyta CD k. 78, zeznania wnioskodawcyS. S.: 00:04:14, 00:22:56 – płyta CD k. 51 w zw. z 00:59:17 – płyta CD k. 78, zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
Zakład garbarski nie miał stałych godzin otwarcia, w sezonie pracował dłużej, poza sezonem w zależności od potrzeb.S. S.nie miał ustalonych godzin pracy, zasadniczo swoje obowiązki w zakładzie wykonywał od 5 do 6 dni w tygodniu, od godzin rannych do późnego popołudnia, wieczora tj. po 8 godzin dziennie, zdarzało się, że przychodził również na noc. Bywały też dni, w które nie przychodził do pracy, gdy zaszła taka potrzeba.
/zeznania świadkaW. K.: 00:05:43 – płyta CD k. 67, zeznania świadkaD. U.: 00:05:24, 00:23:53 – płyta CD k. 78, zeznania świadkaA. Z.: 00:37:39 – płyta CD k. 78, zeznania wnioskodawcyS. S.: 00:04:14, 00:22:56 – płyta CD k. 51 w zw. z 00:59:17 – płyta CD k. 78, zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
Płatnik składek nie wypłacał wnioskodawcy regularnego wynagrodzenia, dzielił się z nim dochodami zakładu.
/ zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
W okresie letnim od czerwca do sierpniaS. S.zawieszał działalność na około trzy miesiące, gdyż wówczas nie wyprawia się skór. W okresie tym zainteresowany i wnioskodawca utrzymywali się z oszczędności poczynionych w trakcie sezonu.
/zeznania świadkaW. K.: 00:05:43 – płyta CD k. 67 zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
Płatnik składek nie wystawił wnioskodawcy świadectwa pracy,S. S.nigdy się nie ubiegał o wydanie takiego dokumentu.
/zeznania wnioskodawcyS. S.: 00:04:14, 00:22:56 – płyta CD k. 51w zw. z 00:59:17 – płyta CD k. 78, zeznania zainteresowanegoT. S. (1): 00:30:40 – płyta CD k. 51 w zw. z 01:18:00 – płyta CD k. 78/
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił wnioskodawcy z dniem 22 września 1999 roku zaświadczenie celem przedłożenia w Powiatowym Urzędzie Pracy, w którym wskazał, iż w okresie od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku podlegał obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczejT. S. (1).
/zaświadczenie – k. 29 akt ZUS/
W dniu 12 czerwca 2005 rokuS. S.wystąpił do organu rentownegoz wnioskiem o potwierdzenie, iż w okresach od 1984 do 1990 był osobą współpracującąwZakładzie (...).
/wniosek – k. 30 akt ZUS/
Decyzją z dnia 10 kwietnia 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury w obniżonym wieku. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku nie udowodnił wymaganego co najmniej 15 - letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a jedynie 9 lat, 6 miesięcy i 20 dni. Zakład Ubezpieczeń Społecznych rentowy nie zaliczył wnioskodawcy do zatrudnienia w szczególnych warunkach okresu od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku, z uwagi na podleganie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako osoba współpracująca.
/bezsporne, a nadto odpowiedź na odwołanie – k. 3-3 odwrót załączonych akt o sygn. VIII U 1781/12/
Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanieS. S.od decyzji z dnia 10 kwietnia 2012 roku, wskazując,iż wnioskodawca nie wykazał 15- letniego zatrudnienia w charakterze pracownika w szczególnych warunkach, albowiem w okresie od 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku był osobą współpracującą z bratemT. S. (1)przy prowadzeniu działalności gospodarczej w postaci garbarni.
/wyrok z dn. 28.06.2012 r. z uzasadnieniem – k. 14, 17-22 załączonych akt o sygn. VIII U 1781/12/
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelacjęS. S.od wyroku Sądu Okręgowego Łodzi z dnia 28 czerwca 2012 roku sygn. akt VIII U 1781/12.
/wyrok dn. 11.06.2013 r. z uzasadnieniem – k. 62, 66-68 załączonych akt o sygn. VIII U 1781/12/
W dniu 30 maja 2014 rokuS. S.złożył do Sądu RejonowegowZ.pozew przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie stosunku pracy. w latach 1984-1990.
/bezsporne, nadto pozew – k. 34-35 akt ZUS/
Zarządzeniem Sędziego Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 2 czerwca 2014 roku pismoS. S.zostało przekazane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych celem nadania sprawie dalszego biegu.
/zarządzenie – k. 36 akt ZUS/
Pismem z dnia 11 czerwca 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformowałS. S.o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu w okresie od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku.
/pismo – k. 39 akt ZUS/
Zaskarżoną decyzją z dnia z dnia 11 lipca 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.stwierdził, iżS. S.podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności w okresie od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku.. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż mając na uwadze obowiązujące w rozpatrywanym okresie przepisyustaw o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin, a także dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy Zakład stwierdził, żeS. S.spełniał warunki do objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, jako osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności, w okresie od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku, a ponadto fakt podleganiaS. S.obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w tym okresie, jako osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności, nie był kwestionowany, a płatnik składek opłacał należne z tego tytułu składki.
/decyzja – k. 42-47 akt ZUS/
Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o załączone do akt dokumenty, dokumenty znajdujące się aktach rentowych, w oparciu o osobowe źródła dowodowe w postaci zeznań świadków:J. S. (1),A. Z.,A. S.,W. K.orazD. U., w oparciu o zeznania zainteresowanego płatnika składekT. S. (1), a także częściowo w oparciu o zeznania wnioskodawcyS. S.w zakresie, w jakim można było na ich podstawie ustalić, że wnioskodawca rzeczywiście wykonywał na rzecz płatnika składekw spornym okresie pewne czynności, co nie przesądza o pracowniczym charakterze zatrudnienia.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawcyS. S.oraz świadków, w których wskazywali na zatrudnienie wnioskodawcy u zainteresowanego na podstawie umowy o pracę. Przede wszystkim należy wskazać ,iż od spornego okresu czasu upłynęło wiele lat natomiast wnioskodawca nigdy wcześniej nie kwestionował charakteru swojej pracy u brata jako osoby współpracującej. Umowa na piśmie nie została nigdy sporządzona. Dokumenty zgromadzone w aktach ZUS wskazują ,iż sam wnioskodawca w uprzednich latach nie kwestionował charakteru w jakim jest zgłoszony do ubezpieczeń .W tym przedmiocie sam kierował pisma do organu rentowego. Poddaje to w wątpliwość istnienie międzyT.iS. S.stosunku pracy. W szczególności przeczą temu kategoryczne zeznaniaT. S. (2), w których zaprzecza on aby w spornym okresie czasu między nimi istniała wola nawiązania stosunku pracy. To, że w chwili obecnejS. S.jest zainteresowany potraktowaniem spornego okresu jako świadczenia pracy wynika z faktu ,iż stara się on o przyznanie wcześniejszej emerytury i dopiero teraz zdał sobie sprawę ,że okres współpracy z bratem nie może być uznany za zatrudnienie w szczególnych warunkach. Trudno dać wiarę wnioskodawcy ,że przez tyle lat nie dążył do ustalenia ,że pracuje w ramach stosunku pracy. Cały materiał dowodowy w postaci dokumentów oraz zeznania zainteresowanegoT. S. (1)wskazują na to ,że w spornym okresie czasu wnioskodawca i zainteresowany chcieli ze sobą współpracować natomiast nie było jakiejkolwiek woli nawiązania między nimi stosunku pracy. ZeznaniaT. S. (1)w pełni zasługują na uwzględnienie znajdują one bowiem potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt a ponadto są spójne, konsekwentne i logiczne. Wszyscy świadkowie przyznali ,iż nie mają pełnej wiedzy jaka umowa łączyła braci, nie mięli wglądu w jakiekolwiek dokumenty i nigdy nie byli świadkami rozmów między braćmi w przedmiocie zatrudnienia . Wypowiedzi świadków dotyczą natomiast ich obserwacji czynionych niecodziennie i są ich przypuszczeniami co do charakteru świadczonej przez wnioskodawcę pracy. Nie sposób pominąć również okoliczności ,iż świadkowie są osobami znajomymi wnioskodawcy a świadekA. Z.wprost wypowiadał się negatywnie o organie rentowym prezentując wręcz wrogie stanowisko wynikające z własnych sporów. Zwrócić uwagę należy również na okoliczność ,iż z punktu widzenia osób trzecich wykonywanie czynności przez osobę współpracującą niejednokrotnie może być tożsame z czynnościami wykonywanymi przez pracownika. W ocenie Sądu do oceny w zakresie woli nawiązania stosunku pracy i wykonywania czynności w ramach tego stosunku przede wszystkim znaczenie mają zeznania strony i zainteresowanego jako stron potencjalnej umowy o pracę. Zeznania świadków, szczególnie w rozpoznawanej sprawie mają znaczenie posiłkowe bowiem żaden świadek na co dzień nie był zatrudniony przez zainteresowanego i nie przebywał w garbarni codziennie .W ocenie Sądu zeznania przesłuchiwanych w sprawie świadków nie zasługują na wiarę w zakresie ich zeznań ,iż wnioskodawcę i zainteresowanego łączył stosunek pracy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych a także oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów, odwołanie nie jest zasadne i jako takie podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w spornym okresie tj. od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku obowiązywałaustawa z dnia 18 grudnia 1976 roku o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin, zwana od dnia 1 maja 1989 rokuustawą o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin.
Zgodnie z treściąart. 26 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 roku o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin(tekst jednolity Dz. U. z 1983 r., Nr 31, poz. 147) członkowie rodzin ubezpieczonego oraz inne osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym, jeżeli współpracują przy prowadzeniu działalności w wymiarze co najmniej połowy czasu pracy obowiązującego pracowników gospodarki uspołecznionej. Osoby te zwane są dalej "osobami współpracującymi".
Stosownie do treści art. 26 ust. 2 przedmiotowej ustawy członkami rodziny w rozumieniu ust. 1 pkt 1 są: małżonek, dzieci własne i przysposobione, pasierbowie, dzieci obce przyjęte na wychowanie, rodzice, osoby przysposabiające, ojczym, macocha, teściowie, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo, zięciowie, synowe, szwagierki i szwagrowie.
W myśl zaśart. 26 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzinubezpieczeniu nie podlegają osoby współpracujące, które nie ukończyły 16 lat życia lub z którymi współpraca wykonywana jest przez okres krótszy niż sześć miesięcy, albo gdy zachodzą okoliczności określone wart. 2 ust. 1 pkt 2 i 3tj. osoby te są równocześnie pracownikami zatrudnionymi w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo są objęte odrębnymi przepisami w zakresie zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego lub mają ustalone prawo do emerytury lub renty, chyba że zgłoszą wniosek o objęcie ubezpieczeniem.
Z kolei art. 28 ust. 1 analizowanej ustawy stanowi, iż obowiązek ubezpieczenia osoby współpracującej powstaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym nastąpiło rozpoczęcie współpracy. Natomiast obowiązek ubezpieczenia osoby współpracującej ustaje z dniem zaprzestania działalności przez osobę, z którą istniała współpraca oraz z dniem zakończenia współpracy (art. 28 ust. 2).
Jednocześnie stosownie oart. 32 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzinobowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia osoby współpracującej ciąży na osobie prowadzącej działalność, o której mowa wart. 1. Składki na ubezpieczenie za osobę współpracującą opłaca osoba prowadząca działalność, a w wypadku kontynuowania przez osobę, która wykonywała współpracę, ubezpieczenia na podstawieart. 3 ust. 2- składkę opłaca ta osoba (art. 32 ust. 2)
W niniejszej sprawie bezopornym było, że zainteresowany płatnik składekT. S. (1)w spornym okresie prowadził na własny rachunek działalność gospodarcząZakład (...)wZ.i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu społecznemu na podstawie przepisówustawy z dnia 18 grudnia 1976 roku o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą i ich rodzin.
Kwestią sporną pozostawało natomiast, czy jego brat – wnioskodawcaS. S.w okresie od dnia 1 października 1984 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku podlegał ubezpieczeniu jako osoba współpracująca, czy też jako pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę.
Podkreślić w tym miejscu należy, że co do zasady wnioskodawca nie negował, iż został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności oraz że nie zawarł umowy o pracę z zainteresowanym. Odwołujący stał na stanowisku, iż w spornym okresie przez co najmniej 8 godzin dziennie wykonywał pracę jako pracownik na stanowisku garbarza albowiem słuchał poleceń brata i wykonywał zlecone mu przez niego czynności. Ponadto podnosił, iż nie był świadomy tego, iż okres współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie jest traktowany na równi z stosunkiem pracy.
Dla wyeliminowania wątpliwości, czy osoba bliska osobie prowadzącej działalność gospodarczą na własny rachunek jest pracownikiem, czy też pracę tą wykonuje faktycznie na podstawie innego rodzaju umów (np. o dzieło, zlecenie lub pełnomocnictwa) ustawodawca wprowadził pojęcie współpracy już wustawie z dnia 29 marca 1965 roku o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników, zmienionej następnie ustawą z 8 czerwca 1972 roku (Dz. U. Nr 23, poz. 165).
Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 listopada 1991 roku w sprawie III AUr 246/91, pub. OSA 1992/9/48 termin ustawowy "współpraca przy prowadzeniu działalności" jest określeniem sposobu wykonywania pracy, w zakładzie prowadzonym na własny rachunek przez osobę bliską właścicielowi z uwagi na stopień pokrewieństwa lub powinowactwo określony w wspomnianym wcześniejart. 26 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin, lub pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Współpraca ta nie wynika z treści umowy wiążącej obie strony i pozostaje bez względu na określone w umowie istotne elementy tego stosunku, a wyłącznie z więzi bliskości, jaka łączy strony. Ustawodawca zakłada bowiem, iż osoby związane więzią pokrewieństwa lub powinowactwa lub do tego stopnia bliskie sobie, że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym - nie mogą spełniać podstawowych elementów stosunku pracy tj. obowiązku osobistego świadczenia pracy w ściśle określonym czasie i miejscu, dysponowania pracą przez zatrudniającego, podporządkowania pracownika znajdującego wyraz w stałym nadzorze i kierownictwie, gotowość do wykonywania poleceń zatrudniającego i obowiązku przestrzegania toku pracy, istniejącego w danym zakładzie.
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż w zakładzie prowadzonym przez osobę bliską zatrudnienie członka rodziny na podstawie umowy o pracę może nastąpić, gdy poza współpracą osoba określona w art. 26 ust. 1 analizowanej ustawy wykonuje równocześnie zatrudnienie w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie.
Sąd Okręgowy w Łodzi podziela również pogląd Sądu Apelacyjnego w Łodzi (wyrokz dnia 20 maja 1993 roku, III AUr 343/93, OSA 1993/10/42), w którym to Sąd Apelacyjny stwierdza, iż jeżeli zainteresowany odpowiada warunkom określonym w tym przepisie, to obowiązek jego ubezpieczenia oparty jest wyłącznie na powołanej ustawie i nie ma on prawa wyboru między tym ubezpieczeniem, a ubezpieczeniem pracowniczym opartym na przepisachustawy z dnia 25 listopada 1986 roku o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.).
Reasumując wnioskodawca jako najbliższy członek rodziny ubezpieczonego wymieniony wart. 26 ust. 2 tej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślnikówi niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzinwspółpracujący przy prowadzeniu działalności w wymiarze ponad połowy etatu czasu pracy mógł być objęty wyłącznie ubezpieczeniem na podstawie tej ustawy jako osoba współpracująca.
Bez znaczenia zdaniem Sądu pozostaje zatem, czy wnioskodawca prowadził wspólne gospodarstwo domowe z zainteresowanym płatnikiem składek, charakter wykonywanych przez niego czynności, czy też godziny pracy, a nawet sposób wynagradzania skarżącego za nakład jego pracy na rzecz działalności gospodarczej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
W punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity Dz.U.2013.490).
Z./ odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawcy.
28.01.2016