Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 2774/14
Data wyroku: 2015-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Koźlińska, Krzysztof Wąsik, Jarosław Koczański
Słowa kluczowe: Podział Majątku Wspólnego
Podstawa prawna: art. 43 k.r.o., 45 k.r.o., 684 k.p.c.

Sygn. akt II Ca 2774/14

POSTANOWIENIE
Dnia 24 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Anna Koźlińska (sprawozdawca)

Sędziowie:

SO Krzysztof Wąsik
SR (del.) Jarosław Koczański

Protokolant: Małgorzata Łojewska
po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. w Krakowie
na rozprawie sprawy z wnioskuA. K. (1)
przy uczestnictwieZ. K.
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji uczestnika
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce
z dnia 21 lipca 2014 r., sygnatura akt I Ns 1175/11
postanawia:

1
odrzucić apelację w zakresie kwestionującym niedokonanie rozliczenia nakładów i wydatków zgłoszonego w piśmie uczestnika z dnia 26 stycznia 2012 roku;

2
w pozostałym zakresie apelację oddalić;

3
stwierdzić, że strony ponoszą koszty postępowania odwoławczego związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygnatura akt II Ca 2774/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 roku Sąd Rejonowy w Wieliczce w sprawie o podział majątku wspólnego : oddalił żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, ustalił skład wspólnego majątku , dokonał jego podziału przyznając część jego składników tj. ruchomości oraz nieruchomości w postacidziałek (...)Z. K., a pozostałe objęte punktem 2 postanowienia nieruchomości przyznającA. K. (2). Punktem 4 zaskarżonego postanowienia tytułem spłaty zasądzono odZ. K.na rzeczA. K. (2)kwotę 30 731,50 złotych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika , że niesporne były okoliczności obejmujące datę orzeczenia separacji -2 września 2008 roku oraz nabycie w trakcie trwania małżeństwa nieruchomości w postaci zabudowanejdziałki (...)wM., niezabudowanychdziałek (...)wM.oraz nieruchomości w postaci 6 działek położonych wG.. Poza sporem pozostawało także nabycie w trakcie związku stron objętych działem ruchomości. Ponadto sąd pierwszej instancji ustalił między innymi to , że po zawarciu związku małżeńskiego, strony do grudnia 1990 roku wspólnie zamieszkiwały oraz pracowały w Niemczech . Po zajściu w ciążęA. K. (2)wróciła do Polski i zamieszkała u matki uczestnika . W 1991 roku zamieszkała w wynajętym mieszkaniu wK., a od 1993 roku mieszkała w budynku na terenie nieruchomości wM.. Przez cały czas trwania wspólnościZ. K.pracował na terenie Niemiec , przebywając tam przez trzy tygodnie każdego miesiąca w sezonie wiosenno- letnim . W okresach od listopada do lutego, także przebywał w domu.A. K. (2)zajmowała się domem i dziećmi , które były zadbane i otoczone opieką .
W części obejmującej rozważania prawne sąd pierwszej instancji wskazał na przepisyart. 43 par 1 i 2 krioporaz stwierdził brak podstaw dla ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym, wobec nie spełnienia żadnej z przesłanek mogących uzasadniać uwzględnienie takiego żądania . Zdaniem sądu rejonowego dla ustalenia nierównych udziałów we wspólnym majątku, nie jest wystarczające odwoływanie się wyłącznie do wymiernych ekonomicznych proporcji w jakich małżonkowie przyczynili się do jego powstania, albowiem równoważne z nimi jest osobiste angażowanie się w wychowanie dzieci i praca w gospodarstwie domowym . Nie może też być podstawą dla modyfikowania ustawowych, równych udziałów we wspólnym majątku , aktualna wzajemna niechęć do siebie stron postępowania .W dalszej części uzasadnienia sąd rejonowy wskazując na przepisyart .567 par 3 kpciart.688 kpca w związku z tymart. 680-689 kpcorazart. 617 -625 kpc, zsumował wartość składników majątku wspólnego, która odpowiada kwocie 915 937 złotych , ustalił wartość udziałów na kwoty po 457 968 złotych oraz stwierdził , że skoro wnioskodawczyni otrzymała składniki o wartości mniejszej od połowy o 32 355 , 50 złotych uwzględniono jej wniosek o spłatę kwoty 30 731, 50 złotych.
Uczestnik w apelacji od powyższego postanowienia zaskarżając je w całości zarzucił :
-błąd w ustaleniach faktycznych a w konsekwencji naruszenieart. 43 par 2 krioppolegający na ustaleniu , że nie zachodzą ważne powody uzasadniające ustalenie nierównych udziałów , pomimo tego, że całokształt zgromadzonych dowodów wskazywał na zasadność takiego żądania;
-naruszenieart. 684 kpcpoprzez nieustalenie w orzeczeniu wartości wspólnego majątku ;
-naruszenieart. 45 par 1 krioppoprzez pominięcie wniosku uczestnika zgłoszonego w odpowiedzi na wniosek z dnia 26 stycznia 2012 roku o rozliczenie wydatków i nakładów poniesionych przez uczestnika z majątku osobistego na wspólny majątek, a w konsekwencji nie rozliczenie tych wydatków i nakładów.
Wskazując na powyższe zarzuty uczestnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości .
W uzasadnieniu apelacji uczestnik wyeksponował w sposób szczególny fakt związania się wnioskodawczyni z innym mężczyzną i zerwania wieloletniego pożycia małżeńskiego oraz to, że do wniosku o rozliczenie nakładów sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się ani w sentencji ani w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia .
Sąd Okręgowy zważył .
Apelacja jest bezzasadna pomimo , iż jest faktem całkowite pominięcie wniosku o rozliczenie nakładów zgłoszonego przez uczestnika w piśmie z dnia 26 stycznia 2012 roku. Powyższe uchybienie przepisom procedury nie wpływa jednak na pozytywna ocenę zaskarżonego postanowienia .
Stan faktyczny poprawnie ustalony przez sąd pierwszej instancji sąd odwoławczy przyjął za własny, czyniąc go tym samym podstawą faktyczną rozstrzygnięcia apelacyjnego.
Uchybienie polegające na całkowitym pominięciu żądań uczestnika zgłoszonych w piśmie z dnia 26 stycznia 2012 roku obejmujących wpłaty i wydatki czynione po ustaniu wspólności, niewątpliwie popełnione przez sąd pierwszej instancji, nie ma wpływu na ocenę poprawności zaskarżonego postanowienia . Co więcej w tym zakresie apelacja musiała na podstawieart. 370 kpculec odrzuceniu jako niedopuszczalna i skierowana przeciwko nie istniejącemu orzeczeniu. Przede wszystkim jednak żądania zawarte w piśmie z dnia 26 stycznia 2012 roku, a dotyczące wydatków czynionych po ustaniu wspólności, nie są roszczeniami, które mogą być rozpoznawane w postępowaniu o podział majątku wspólnego . Zgodnie z treściąart. 567 par 1 kpcw postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd rozstrzyga o tym jakie wydatki , nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi ( a przepisart. 45 par 1 kriopstanowi , iż każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów , które poczynił ze swego majątku osobistego na majątek wspólny). Majątek wspólny powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa (art. 31 par 1 kpc) , natomiast z chwilą orzeczenia separacji ustaje wspólność majątkowa zaś składniki wchodzące w skład majątku wspólnego stają się przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych . Rozliczeniu w sprawie działowej podlegają zatem nakłady poczynione do chwili trwania wspólności . Tymczasem wszystkie nakłady czy wydatki objęte żądaniem rozliczeń, zgłoszone w piśmie z dnia 26 stycznia 2012 roku miały być poczynione po prawomocnym orzeczeniu separacji . Są to zatem nakłady na przedmiot współwłasności a nie majątek objęty wspólnością ustawową . Po ustaniu wspólności nie istnieją także osobiste majątki stron o jakich mowa wart. 33 kriop.W powyższym zakresie rzeczywiście nie nastąpiło rozstrzygnięcie , lecz winno ono nastąpić w odrębnym procesie zainicjowanym omawianym pismem , które należy wyłączyć do odrębnej sygnatury .Przedstawionej oceny sytuacji objętej omawianym zarzutem nie może zmienić to, że w praktyce zdarza się objęcie postępowaniem działowym roszczeń dotyczących nakładów na majątek objęty w przeszłości wspólnością . Jednak ta sytuacja podyktowana pragmatyką, nie może w niniejszym postępowaniu odwoławczym , doprowadzić do przyjęcia wadliwości zaskarżonego orzeczenia .
Pozostałe zarzuty apelacji są całkowicie chybione .
Na wstępie należy wyjaśnić , że pomimo, iż pierwszy z zarzutów sformułowano jako zarzut błędnych ustaleń , w istocie skoro opisano go jako błędne przyjęcie braku podstaw do ustalenia nierównych udziałów , nie jest to zarzut kwestionujący poczynione ustalenia , lecz zarzut kwestionujący subsumpcje ustalonego stanu faktycznego, pod normę prawną stanowiącą podstawę do formułowania wniosku w tym przedmiocie. Tym niemniej z a ugruntowany w doktrynie i orzecznictwie należy uznać pogląd , że żądanie oparte na regulacji zawartej wart 43par 2 kriopjest uzasadnione w sytuacji w której spełnione są kumulatywnie przesłanka ważnego powodu przemawiającego za ustaleniem nierównych udziałów jak i przesłanka nierównomiernego przyczynienia się do powstania majątku.
Niekwestionowane apelacją ustalenia faktyczne w żadnym razie nie dawały podstaw do ustalenia innych aniżeli wynikające zart. 43 par 1kriopudziałów stron we wspólnym majątku. Przepisart. 43 par 2 kriopnie kataloguje ważnych powodów , które mogą dawać podstawy do żądania ustalenia nierównych udziałów . W świetle ustalonych przez sąd pierwszej instancji faktów nie można jednak stwierdzić jakiegokolwiek powodu dla odstępstwa od reguły wyrażonej przepisemart. 43 par 1 kriop. O istnieniu takiej przyczyny nie mogą decydować okoliczności, które ostatecznie spowodowały rozkład pożycia stron, tym bardziej , że uczestnik nie wskazuje jaki i czy w ogóle miały one wpływ na gromadzenie wspólnego majątku ( podobnie Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2013 roku IV CSK 553/12). Przepisart. 43 kriopw żadnym fragmencie nie odnosi się do przyczyn zawinienia w rozkładzie pożycia istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie rozwodu albo separacji . Wspomniany przepis jednoznacznie akcentuje w tym aspekcie przyczynianie się małżonków do powstania majątku. Apelacja nie wskazuje w jaki sposób okoliczności które doprowadziły do orzeczenia separacji przyczyniły się do mniejszego aniżeli udział uczestnika , udziału wnioskodawczyni w powstaniu dzielonego majatku . Wobec powyższego zarzut naruszeniaart. 43 par 2 kriopsąd odwoławczy uznał za całkowicie bezzasadny .
W myśl przepisuart. 43 par 3 kriopprzy ocenie stopnia w jakim każdy z małżonków przyczynił się do powstania wspólnego majątku uwzględnia się nakład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym . Objęte ustaleniami sądu pierwszej instancji wysiłki wnioskodawczyni nakierowane na opiekę nad dziećmi i prowadzenie domu, w pełni równoważą wysiłki uczestnika nakierowane na zarabianie pieniędzy . Taki podział obowiązków rodzinnych, który przez lata spełniał potrzeby rodziny stron, nie może obecnie prowadzić do przyjęcia że wnioskodawczyni nie przyczyniła się do powstania wspólnego majątku . Słusznie sąd pierwszej instancji wyeksponował w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia , że właściwa wykładnia pojęcia ,,przyczynianie się do powstania majątku” nie może być ograniczona do czysto ekonomicznego wymiaru .
Również z tej przyczyny zarzut naruszeniaart. 43 par 2 i 3 kriop, sąd odwoławczy uznał za całkowicie bezzasadny .
Chybiony jest także zarzut naruszeniaart. 684 kpcw opisany w apelacji sposób. Nałożony na sąd dokonujący działu przepisemart. 684 kpcobowiązek ustalenia składu i wartości majątku podlegającego podziałowi , nie oznacza bezwzględnej konieczności objęcia wartości majątku sentencją orzeczenia . Niewątpliwie wartość majątku musi być przedmiotem ustalenia faktycznego i tak też stało się w przedmiotowej sprawie . Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości pozwala stwierdzić , iż sąd wypełnił nałożony przepisemart. 684 kpcobowiązek.
Orzeczono na zasadzieart. 385 kpc.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 520 par 1 kpcuznając, że charakter postępowania działowego nie daje podstaw do odstępowania od reguły ponoszenia przez uczestników kosztów związanych z udziałem w sprawie, także na etapie apelacyjnym .