Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 379/15
Data wyroku: 2015-05-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Ziołecka, Ewa Taberska, Aleksander Brzozowski

WYROK

W I M I E N I U

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 maja 2015 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym - Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Ziołecka (spr.)
Sędziowie: SSO Ewa Taberska
SSO Aleksander Brzozowski
1. Protokolant: apl. radc.M. O.
przy udziale Prokuratora Prokuratury Wojskowej del. do Prokuratury OkręgowejM. N.
po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2015 roku
sprawyP. N.oskarżonego zart. 178a § 1 k.k.
z powodu apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto wP.z dnia 16 stycznia 2015 roku, sygnatura akt VIII K 747/14
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto wP.do ponownego rozpoznania,
/-/A. B./-/M. Z./-/E. T.

UZASADNIENIE
Wyrokiem zaocznym z dnia 16 stycznia 2015 roku, Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP.uznał oskarżonegoP. N.za winnego tego, że w dniu 12 czerwca 2014 roku, wP., naulicy (...), prowadził w ruchu lądowym samochódo. (...)onumerze rejestracyjnym (...)będąc w stanie nietrzeźwości, 0,64 mg/l alkoholu wydychanym powietrzu przy pierwszym badaniu, 0,66 mg/l przy drugim badaniu, 0,50 mg /l, przy trzecim badaniu i 0,49 mg/l przy czwartym badaniu, to jest za winnego popełnienia przestępstwa zart. 178a § 1 k.k., i za to, na podstawieart. 178a § 1 k.k., Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie, na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 punkt 1 k.k., warunkowo zawiesił na okres 3 lat tytułem próby.
Na mocy zaśart. 71 § 1 k.k., Sąd Rejonowy wymierzył również oskarżonemu karę 40 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych, przy czym na poczet wykonania 2 stawek dziennych grzywny, Sąd Rejonowy, na podstawieart. 63 § 1 k.k., zaliczył oskarżonemu zatrzymanie w dniu 12 czerwca 2014 uznając, że pozostała do wykonania kara grzywny w kwocie 38 stawek dziennych.
Nadto, na podstawieart. 42 § 2 k.k., Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat, a na podstawieart. 49 § 2 k.k., środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 200 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Orzekając natomiast o kosztach, Sąd Rejonowy, na podstawieart. 624§ 1 k.p.k., zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych i od opłaty.
Wyrok powyższy w całości i na swoją korzyść zaskarżył oskarżonyP. N.,zarzucając obrazę przepisów postępowania i błąd w ustaleniach faktycznych, a w szczególności:
-art. 6 k.p.k.poprzez brak zawiadomienia oskarżonego o terminie rozprawy, która odbyła się w dniu 16 stycznia 2015 roku, pomimo, że adres do korespondencji i numer telefonu został podany, co oznacza, że oskarżony został pozbawiony prawa do obrony i możliwości wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie,
- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu sprawstwa i winy oskarżonego, podczas, gdyP. N.nie prowadził samochodu, stacyjka była wyłączona i nie było kluczyków w samochodzie, a sam oskarżony chciał otworzyć maskę, żeby wziąć akumulator.
Formułując powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienieP. N.od zarzucanego mu czynu, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Na odbywającej się w dniu 8 maja 2015 roku rozprawie apelacyjnej obecny obrońca oskarżonego poparł apelację własną oskarżonegoP. N.i, akcentując rozbieżności w zeznaniach świadków, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania celem wyjaśnienia rozbieżności i umożliwienia oskarżonemu realizację prawa do obrony.
Obecny prokurator natomiast wniósł o nie uwzględnienie apelacji i o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja oskarżonego spowodowała kontrolę odwoławczą niniejszej sprawy, a jej wniosek końcowy o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto wP.do ponownego rozpoznania zasługiwał na uwzględnienie, choć nie z przyczyn wskazanych przez skarżącego.
Sąd Okręgowy przypomina, że zgodnie z treściąart. 182 k.p.k.osoba najbliższa dla oskarżonego w rozumieniu wart. 115 § 11 k.k., może odmówić składania zeznań i o prawie tym świadka należy bezwzględnie uprzedzić, o czym wprost stanowiart. 191 § 1 k.p.k.Świadek, któremu przysługuje w myślart. 182 k.p.k.prawo do odmowy składania zeznań, ma prawo skorzystać z tego uprawnienia na każdym z etapów postępowania karnego. Świadek ów może złożyć zeznania na etapie postępowania przygotowawczego, a następnie, już w toku postępowania jurysdykcyjnego, zmienić zdanie i odmówić składania zeznań. Przepisart. 186 § 1 k.p.k.zakreśla świadkowi termin do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z uprawnienia, wynikającego zart. 182 k.p.k., do czasu rozpoczęcia pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym. W przypadku natomiast skorzystania przez świadka z prawa do odmowy składania zeznań, poprzednie zeznania świadka nie mogą służyć za dowód, ani być odtworzone, o czym wprost dalej stanowiart. 186 § 1 k.p.k.
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy zauważa, że w dniu 11 lipca 2014 roku, jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego, przesłuchana została w charakterze świadkaA. P.(k. 39-41 akt), która, co wynika z zeznań tejże to osoby, jest dla oskarżonegoP. N.osobą najbliższą w rozumieniuart. 115 § 11 k.k., to jest konkubiną.
Sąd rozstrzygający uznał, że w realiach przedmiotowej sprawy brak było konieczności bezpośredniego przesłuchania świadkaA. P.i, na odbywającej się w dniu 16 stycznia 2015 roku rozprawie, zadecydował o ujawnieniu bez odczytywania w trybieart. 392 § 1 k.p.k.zeznań, które wskazana świadek złożyła w dniu 11 lipca 2014 roku (k. 76 akt).
Takie procedowanie Sądu I instancji byłoby prawidłowe, ale tylko w przypadku, gdyby Sąd ten, po wezwaniu świadkaA. P.do osobistego stawiennictwa na wyznaczony termin rozprawy, pouczył ją o prawie do odmowy składania zeznań i gdyby uzyskał od świadka oświadczenie, że nie korzysta ona z uprawnienia, o którym mowa wart. 182 k.p.k.
Tymczasem lektura akt przedmiotowej sprawy dowodzi, że Sąd I instancji nie dokonał powyższych czynności. W dniu 16 stycznia 2015 roku Sąd Rejonowy zadecydował o ujawnieniu bez odczytywania znajdujących się na karcie 40 akt sprawy zeznań wspomnianego świadka zupełnie pomijając, żetakże na etapie postępowania jurysdykcyjnegoA. P.miała, wynikające wprost z treściart. 182 k.p.k., prawo do odmowy składania zeznań. Taki sposób procedowania Sądu I instancji nie jest prawidłowy i czyni zaskarżony wyrok wadliwym, gdyż zaniechanie Sądu Rejonowego bez wątpienia miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku. ŚwiadekA. P., pouczona o przysługującym jej także na etapie postępowania jurysdykcyjnego prawie do odmowy składania zeznań, być może skorzystałaby z przysługującego jej takiego uprawnienia . Oznaczałoby to, że materiał dowodowy w postaci zeznańA. P.nie mógłby być ani przedmiotem oceny sądu rozstrzygającego, ani materiałem na podstawie, którego Sąd I instancji mógłby czynić w sprawie ustalenia faktyczne.
Z uwagi na powyższe Sąd II instancji uchylił zaskarżony wyrok, zaś sprawę niniejszą przekazał Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto wP.do ponownego rozpoznania.
W kontekście ujawnienia z urzędu błędu proceduralnego, którego dopuścił się Sąd I instancji, rozprawianie się w chwili obecnej z zarzutami sformułowanymi we wniesionej apelacji byłoby przedwczesne, a w konsekwencji i zbyteczne.
Rozpoznając natomiast ponownie sprawę Sąd I instancji winien w pierwszej kolejności podjąć decyzję o przeprowadzeniu dowodu z bezpośredniego przesłuchania świadkaA. P.. Przeprowadzając natomiast ten dowód, Sąd Rejonowy winien mieć na uwadze to, że świadek ta - o ile nadal posiada status konkubinyP. N.- jest osobą najbliższą dla oskarżonego w rozumieniuart. 115 § 11 k.k., której, mocąart. 182 k.p.k., przysługuje prawo do odmowy składania zeznań. Sąd Rejonowy winien pamiętać przy tym o treściart. 191 § 2 k.p.k.i pouczyć wyżej wymienionego świadka o prawie do odmowy składania zeznań. Dopiero po uzyskaniu oświadczenia, żeA. P.nie korzysta z tego prawa, sąd rozstrzygający winien przystąpić do jej przesłuchania.
Po przeprowadzeniu zaś pełnego postępowania dowodowego, Sąd Rejonowy winien dokonać oceny materiału dowodowego zgodnie z wymogami określonymi wart. 7 k.p.k., prawidłowo ustalić stan faktyczny przedmiotowej sprawy i rozważyć, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie oskarżonegoP. N.za winnego dokonania zarzucanego mu czynu, czy też nie.
W przypadku natomiast uznania zasadności przedstawionego oskarżonemu zarzutu, Sąd I instancji, sporządzając pisemne uzasadnienie wydanego wyroku, winien dokładnie i szczegółowo,zgodnie z normami zawartymi wart. 424 k.p.k., przedstawić dokonaną przez siebie ocenę materiału dowodowego, dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne, uzasadnić zastosowaną do przypisanego oskarżonemu czynu kwalifikację prawną, jak i ewentualnie wymierzoną karę z uwzględnieniem wszystkich dyrektyw obowiązujących w tym przedmiocie tak, aby rozpoznając ewentualne przyszłe apelacje, Sąd Odwoławczy mógł dokonać oceny prawidłowości rozumowania Sądu I instancji.
/A. B./ /M. Z./ /E. T./