Sąd Okręgowy w Łodzi
XIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XIII Ga 658/15
Data wyroku: 2016-01-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SSO Krzysztof Wójcik (ref.), SO Jarosław Pawlak, SR (del.) Beata Matysik
Podstawa prawna: art. 32 Konwencji CMR

Sygn. akt XIII Ga 658/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 4 maja 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wG.przeciwkoE. P.iZ. P.o zapłatę zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powódki w punkcie 1 – kwotę 2.583 euro wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 maja 2013 roku do dnia zapłaty oraz w punkcie 2 – kwotę 2.958 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 2400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego(wyrok k. 92).
Apelacjęod powyższego wyroku wnieśli pozwani, zaskarżając go w całości.
Skarżący zarzucili wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przepisówart. 32 ust.1-3 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)sporządzonej w Genewie 19 maja 1956 r.,art. 77 ust. 1 i 3 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r.- Prawo przewozoweorazart. 120 § 1 k.c.,art. 121 k.c.iart. 124 § 1 i 2 k.c.
Na tej podstawie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów postępowania apelacyjnego(apelacja k. 110- 113).
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie solidarnie od pozwanych kosztów postępowania apelacyjnego(odpowiedź na apelację k. 120-122).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje jako własne ustalenia faktyczne Sądu I instancji, uznając je za prawidłowe, a także podziela przedstawiony przez ten Sąd tok rozumowania.
W ocenie Sądu Okręgowego żaden z zarzutów apelacyjnych skoncentrowanych wyłącznie na stosowaniu przepisów o przedawnieniu roszczeń nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń i w konsekwencji słusznie uznał, że zarzut pozwanych w tym zakresie nie był zasadny.
Wskazać należy, że zgodnie zart. 32 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)sporządzonej w Genewie 19 maja 1956 r. (Dz.U. 1962 Nr 49, poz. 238) roszczenia, które mogą wyniknąć z przewozów podlegających niniejszej Konwencji przedawniają się z upływem 1 roku, z wyjątkiem roszczeń dotyczących złego zamiaru lub niedbalstwa zrównanego ze złym zamiarem przewoźnika, dla których przewidziano 3-letni termin przedawnienia. W przypadkach innych niż zaginięcie, uszkodzenie lub opóźnienie dostawy bieg przedawnienia liczony jest począwszy od upływu trzymiesięcznego terminu od dnia zawarcia umowy przewozu (art. 32 ust. 1 pkt c CMR). Zgodnie z art. 32 ust. 2 Konwencji CMR złożenie reklamacji przewoźnikowi zawiesza bieg przedawnienia do czasu jej pisemnego odrzucenia przez przewoźnika i zwrócenia załączonych do niej dokumentów. Przy czym dowód otrzymania reklamacji lub odpowiedzi na nią oraz zwrotu jej załączników ciąży na stronie, która się powołuje na ten fakt. Jak wynika z ust. 3. z zastrzeżeniem postanowień powyższego ustępu 2, zawieszenie przedawnienia normują przepisy prawa obowiązującego sąd rozpatrujący sprawę; to samo dotyczy przerwania biegu przedawnienia.
Z treści ust. 3 wynika, że zawarte w nim odesłanie do prawa krajowego dotyczy generalnie instytucji zawieszenia biegu przedawnienia. Nieuprawnione jest zatem wywodzenie z treści ust. 2 i 3 art. 32 CMR, iż zawieszenie biegu przedawnienia zostało ograniczone jedynie do przypadku wniesienia reklamacji w stosunku do przewoźnika. Przypadek zawieszenia biegu przedawnienia w razie wniesienia reklamacji w stosunku do przewoźnika reguluje ust. 2 powołanego przepisu. Natomiast na podstawie odesłania zawartego w ust. 3 w pozostałym zakresie do zawieszenia i przerwania biegu przedawnienia stosuje się przepisy prawa właściwego dla przewozu. Oznacza to, że pozostałe nieuregulowane w Konwencji CMR przypadki zawieszenia biegu przedawnienia zostały uregulowane odrębnie w przepisach krajowych.
W rozpatrywanej sprawie znajduje zatem zastosowanie przepisart. 77 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r.- Prawo przewozowe(Dz.U. z 2015 r. poz. 915) dotyczący zawieszenia biegu przedawnienia. Zgodnie z jego treścią bieg przedawnienia zawiesza się na okres od dnia wniesienia reklamacji lub wezwania do zapłaty do dnia udzielenia odpowiedzi na reklamację lub wezwania do zapłaty i zwrócenia załączonych dokumentów, najwyżej jednak na okres przewidziany do załatwienia reklamacji lub wezwania do zapłaty, t. j. na okres 3 miesięcy, gdyż jak wynika z art. 75 ust. 2 cytowanej ustawy reklamacje lub wezwanie do zapłaty uważa się za bezskuteczne, jeżeli dłużnik nie zapłacił dochodzonych należności w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia reklamacji lub wezwania do zapłaty. Z powyższego wynika, że w stosunkach przewozu międzynarodowego zawieszenie biegu przedawnienia następuje zarówno w przypadku wniesienia reklamacji, jak i wystosowania wezwania do zapłaty.
Wbrew stanowisku skarżących również z treści przytoczonego w apelacji uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt III CSK 150/07 nie wynika, aby ust. 2 art. 32 Konwencji CMR ograniczał zawieszenie biegu przedawnienia jedynie do przypadku wniesienia reklamacji. W powołanym rozstrzygnięciu Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do chwili wystąpienia zdarzeń określonych w art. 32 ust. 2 Konwencji (CMR), a stosowanie w tym zakresie przepisówustawy z dnia 15.11.1984 r. - Prawo przewozowejest wyłączone. W myśl powyższego stanowiska zgodnie z art. 32 ust. 2 zdanie pierwsze Konwencji CMR, reklamacja pisemna zawiesza bieg przedawnienia do dnia, w którym przewoźnik na piśmie odrzuci reklamację (poprawnie: odmówi jej uwzględnienia) i zwróci załączone do niej dokumenty i w tym zakresie nie stosuje sięart. 77 ust. 4 Prawa przewozowego. Podkreślenia jednak wymaga, iż stanowisko to zostało sformułowane w kontekście stanu faktycznego dotyczącego wyraźnie przypadku wniesienia reklamacji zlecającego wobec przewoźnika, a zatem przypadku regulowanego w sposób wyczerpujący w ust. 2 art. 32 Konwencji. Sąd Najwyższy analizując odmienne uregulowanie kwestii zawieszenia biegu przedawnienia w przypadku wniesienia regulacji zawarte w ust. 2 art. 32 Konwencji oraz wart. 77 ust. 4 Prawa przewozowegow zakresie okresu trwania zawieszenia, słusznie przyznał pierwszeństwo zastosowania przepisom Konwencji. Oznacza to, że w zakresie okresu trwania zawieszenia na skutek reklamacji uregulowanym w normach Konwencji wyłączone jest zastosowanie przepisów prawa krajowego. Skoro bowiem przypadek zawieszenia biegu przedawnienia w razie wniesienia reklamacji w stosunku do przewoźnika został szczegółowo uregulowany w ust. 2 art. 32 Konwencji, brak jest podstaw do stosowania w tym wypadku przepisów prawa krajowego. Natomiast nie jest to równoznaczne z wyłączeniem zastosowania innych poza reklamacją przypadków zawieszenia biegu przedawnienia. W ust. 3 art. 32 Konwencji wyraźnie zawarto zastrzeżenie, iż w pozostałych przypadkach zawieszenie przedawnienia normują przepisy prawa obowiązującego sąd rozpatrujący sprawę. Na podstawie tego odesłania zawieszenie biegu przedawnienia następuje również w przypadkach i na zasadach określonych w przepisach prawa krajowego w zakresie nieuregulowanym przez Konwencję. Oznacza to, że przepis ust. 2 art. 32 Konwencji nie wyłącza zastosowaniaart. 77 ust. 4 Prawa przewozowegow całości, a jedynie w zakresie, w jakim odmiennie przepis ten określa chwilę, do której trwa zawieszenie spowodowane wniesieniem reklamacji w stosunku do przewoźnika. Wywieść należy z tego wniosek akceptowany również w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie prawniczej, iż w pozostałym nieuregulowanym przez Konwencję CMR zakresie dotyczącym zawieszenia przedawnienia przepisyprawa przewozowegomają zastosowanie, a zatem skutek zawieszenia biegu przedawnienia powstaje również w przypadku wezwania do zapłaty, jak i wniesienia reklamacji przez przewoźnika względem zlecającego(por. m.in. Krzysztof Wesołowski, Umowa międzynarodowego przewozu drogowego towarów na podstawie CMR. Wolters Kluwer Warszawa 2013 r.).
Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty naruszenia ust. 1 i 3 pkt 4 art. 77 Prawa przewozu dotyczących terminu przedawnienia roszczeń określonego odmiennie niż w Konwencji CMR. Podkreślenia wymaga, że przepisy Konwencji CMR mają pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego, które jest stosowane w zakresie nieuregulowanym przez Konwencję. Skoro zatem w art. 32 ust. 1 określony został termin przedawnienia roszczeń w umowy przewozu, wyłącza to zastosowanie art. art. 77 ust. 1 i 3 pkt 4 Prawa przewozu.
Nie mają w niniejszej sprawie zastosowania również zasady ogólne dotyczące przedawnienia roszczeń określone wart. 118 k.c.Stosowane na gruncie Konwencji CMR, a takżeprawa przewozowegozasady odnośnie terminów przedawnienia roszczeń są określone odrębnie w stosunku doKodeksu Cywilnego. Przepisem szczególnym, o którym mowa wart. 118 k.c.jest każdy przepis ustawy przewidujący krótszy lub dłuższy termin przedawnienia. Takim przepisem jest właśnie art. 32 ust. 2 Konwencji CMR, który wprowadza ogólną zasadę, że roszczenia, które mogą wyniknąć z przewozów podlegających niniejszej Konwencji przedawniają się z upływem 1 roku, z wyjątkiem roszczeń dotyczących złego zamiaru lub niedbalstwa zrównanego ze złym zamiarem przewoźnika, dla których przewidziano 3-letni termin przedawnienia. Jest to zatem termin krótszy niż przewidziany wart. 118 kc.Termin ten nie dotyczy roszczeń dochodzonych na podstawie przepisówKodeksu Cywilnego, gdyż dla nich obowiązują zasady wynikające z tego kodeksu. Podobnie odrębnie w stosunku do ogólnych zasad zart. 120, 121 i art. 124 § 1 i 2 k.c.na gruncie stosunków przewozowych uregulowane zostały kwestie momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia oraz kwestię zawieszenia biegu przedawnienia. Przepisyprawa przewozowegostanowią regulację szczególną w stosunku do ogólnych zasad wyrażonych wKodeksie Cywilnym, a zatem jako lex specialis korzystają z pierwszeństwa zastosowania.
W przedmiotowej sprawie strony zawarły umowę przewozu międzynarodowego w dniu 29 marca 2013 roku. Roszczenie nie jest związane z wymienionymi w przepisie przypadkami zaginięcia, uszkodzenia lub opóźnienia towaru, a zatem stosuje się do niego termin biegu przedawnienia liczony począwszy od upływu trzymiesięcznego terminu od dnia zawarcia umowy przewozu. Trzymiesięczny termin od zawarcia umów zakończył się w dniu 29 czerwca 2013 roku, w związku z czym od dnia następnego, t. j. od dnia 30 czerwca 2013 roku rozpoczął bieg roczny termin przedawnienia dla roszczenia o wynagrodzenie za usługę przewozu.
Powód pismem z dnia 26 maja 2014 roku skierował do pozwanego wezwanie do zapłaty wynagrodzenia objętego pozwem. Wezwanie zostało doręczone pozwanej w dniu 3 czerwca 2014 roku i z tą chwilą zgodnie zart. 77 ust. 4 Prawa przewozowegobieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu na okres 3 miesięcy, t. j. do dnia 3 września 2014 roku. Uwzględniając powyższe roszczenie powódki przedawniało się w dniu 30 września 2014 roku. Postępowanie zostało zainicjowane skutecznie w dniu 9 września 2014 roku wnioskiem o wpisanie sprawy pod nowy numer (z uwagi na uprzednie zwrócenie pozwu wniesionego w dniu 8 lipca 2014 roku), a zatem przed upływem terminu przedawnienia. Ponieważ brak było jakichkolwiek okoliczności, które skutecznie podważałyby zasadność żądania, Sąd Rejonowy prawidłowo uwzględnił powództwo w całości.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako bezzasadną.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.Pozwani przegrali sprawę w całości, w związku z czym powinni zwrócić stronie przeciwnej poniesione przez nią koszty postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Wynagrodzenie pełnomocnika powódki zostało ustalone na podstawie§ 12 ust.1 pkt 1w zw. z§ 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 490).