Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 863/14
Data wyroku: 2015-10-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kicman
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 7 i 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1403 ze zm.)

Sygn. akt III U 863/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 października 2015 r.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
PrzewodniczącySSO Anna Kicman
Protokolantst. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica
po rozpoznaniu w dniu7 października 2015 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawyL. K.
przy udzialeR. K.
przeciwkoPrezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o uchylenie decyzji ostatecznej o podleganiu i ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników
na skutek odwołaniaL. K.
od decyzjiPrezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia10 czerwca 2014 r.,znak: PU-(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iż zainteresowanyR. K.podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 26 stycznia 2014 r. i w związku z tym istniał obowiązek opłacania składek zaR. K.w w/w okresie.
Sygn. akt III U 863/14

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 7 października 2015 r.
Decyzją z dnia 10 czerwca 2014 r. znak: PU(...)Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego uchylił decyzję z dnia 17 września 2013 r. znak PU-(...)o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, a także decyzję z dnia 28 stycznia 2014 r., znak PU-(...)o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników.
W podstawie prawnej organ rentowy odwołał się doart. 59 ust. 3w zw. zart. 36 ust. 1 pkt 1 i art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.o ubezpieczeniu społecznym rolników(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz.1403 z późn. zm.), art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (teks jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.) w zw. zart. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267).
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 13 września 2013 r. do rolniczego organu rentowego wpłynęły dokumenty w celu ubezpieczeniaR. K.jako domownika. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, Prezes KRUS decyzją z dnia 17 września 2013 r. stwierdził podleganieR. K.ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownika począwszy od dnia 1 stycznia 2013 r. Następnie w dniu 27 stycznia 2014 r. do organu rentowego wpłynęły zgodne oświadczenia rolnikaL. K.oraz domownikaR. K.z informacją, żeR. K.nie pracujew gospodarstwie rolnym(...). W związku z tym, Prezes KRUS decyzją z dnia 28 stycznia 2014 r. stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolnikówR. K.jako domownika od dnia 27 stycznia 2014 r.
W dniu 5 maja 2014 r. organ rentowy uzyskał informację, iżR. K.począwszy od dnia 1 maja 2011 r. prowadzi działalność na własny rachunek w Niemczech, a fakt ten nie był znany organowi rentowemu w dniu wydania decyzji, tj. w dniu 17 września 2013 r.
Na podstawie powyższego Prezes KRUS uchylił decyzję o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, a także decyzję o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników pozostawiając tym samym w mocy stan faktyczny na dzień 1 października 2002 r. o niepodleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników przezR. K.począwszy od wskazanego dnia.
W dniu 8 lipca 2014 r. wnioskodawczyniL. K.złożyła odwołanie od powyższej decyzji zaskarżając ją w całości odnośnie ustania ubezpieczenia społecznego rolników dotyczącego domownikaR. K.oraz bezzasadne przyjęcie, że nie podlega on ubezpieczeniu społecznemu od dnia 1 października 2012 r. i jednocześnie wniosłao uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyjęcie, że domownikR. K.podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik, aż do ustania tego ubezpieczenia z dniem 31 grudnia 2012 r.
W uzasadnieniu wskazała, że w jej ocenie, na podstawie dotychczasowej sytuacji faktycznej i prawnej, ubezpieczenie społeczneR. K.jako domownika istniało do końca grudnia 2012 r. Wówczas opłacane były składki na ubezpieczenie społeczne i jej zdaniem nie zaistniała też żadna okoliczność, która ubezpieczenia te czyniłaby bezskutecznym. Zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji brak jest podstaw do zmiany okresu ubezpieczenia.
Ostatecznie wnioskodawczyni wniosła o ustalenie, żeR. K.podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 stycznia 2013 r. do 26 stycznia 2014 r.
W odpowiedzi na odwołanie Prezes KRUS wniósł o jego oddalenie.
W uzasadnieniu rolniczy organ rentowy podniósł, żeR. K.został włączony do ubezpieczenia społecznego rolników w pełnym zakresie, począwszy od dnia 14 listopada 2000 r. na mocy decyzji Prezesa KRUS z dnia 6 grudnia 2000 r. Następnie decyzją z dnia 20 września 2002 r. Prezes KRUS stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolnikówR. K.w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno – rentowego od dnia 1 października 2002 r. z uwagi na nabycie przez zainteresowanego prawa do świadczenia rentowego. Następnie w dniu 13 września 2013 r.L. K.dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego rolników synaR. K.jako domownika mieszkającegoi pracującego w jej gospodarstwie rolnym od dnia 1 stycznia 2013 r. Również w tym samym dniu,R. K.złożył oświadczenie, że nie podlega innemu ubezpieczeniu, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje za granicą, a od 1 stycznia 2013 r. pracuje w gospodarstwie rolnym rodziców, w następstwie czego Prezes KRUS decyzją z dnia 17 września 2013 r. stwierdził podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników przezR. K., w pełnym zakresie od dnia 1 stycznia 2013 r. jako domownikaw gospodarstwie rolnym(...)
Następnie w dniu 9 stycznia 2014 r. KRUS otrzymał pismoz(...)(...)wR., z którego uzyskał informację, żeR. K.ubiega się o świadczenie rodzinnew Niemczech. Po przeprowadzonej wizytacji w domu PaństwaK., organ rentowy ustalił, żeR. K.nie mieszka w Niemczech, a jedynie jego żona, która także pobiera zasiłek na dzieci. Ponadto ustalono również, że od dnia 27 stycznia 2014 r.R. K.zrezygnował z pracyw gospodarstwie rolnym u matki, na skutek czego wnioskodawczyni zwróciła się z prośbą o wyłączenie syna z ubezpieczenia społecznego rolników od wskazanego wyżej dnia.
W oparciu o powyższe, Prezes KRUS decyzją z dnia 28 stycznia 2014 r. stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolnikówR. K.w pełnym zakresie od dnia 27 stycznia 2014 r. Jednakże wobec uzyskania informacji w dniu 5 maja 2014 r. z niemieckiej instytucji, że uprawniony od 1 maja 2011 r. pracował Niemczech jako osoba prowadząca działalność na własny rachunek, Prezes KRUS postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r. działając z urzędu wznowił postępowanie i w rezultacie wydał zaskarżoną decyzję.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia 6 grudnia 2000 r., znak:(...), Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdziła, że zainteresowanyR. K.podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników – ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu oraz ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu i jednocześnie istnieje obowiązek opłacania z tego tytułu składek od 14 listopada 2000 r., a do opłacania składek obowiązana jestL. K..
W dniu 24 lipca 2002 r. uprawniony złożył wniosek o rentę inwalidzką rolniczą, oświadczając w nim, iż jest domownikiem w gospodarstwie rolnym. Na mocy decyzji z dnia 10 września 2002 r.R. K.nabył prawo do świadczenia rentowego począwszy od dnia 1 lipca 2002 r. i pobierał je do dnia 31 grudnia 2012 r.
W dniu 13 września 2013 r.L. K.ponownie zgłosiła do ubezpieczenia społecznego rolników synaR. K.. W aktach rolniczego organu rentowego zalega zaświadczenie z dnia 13 września 2013 r. wystawione przez Urząd GminyF., z którego wynika, że wrazz mężemJ. K., figuruje jako podatnik podatku rolnego z gruntów; oświadczenieL. K.z dnia 13 września 2013 r. o prowadzeniu działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym; oświadczenieR. K.z dnia 13 września 2013 r. o niepodleganiu innemu ubezpieczeniu oraz nieprowadzeniu działalności gospodarczej i nieposiadaniu gruntów rolnych; oświadczenieR. K.z dnia 13 września 2013 r. z którego wynika, że pracuje w gospodarstwie rolnym, a od 1 stycznia 2013 r. nie pracował za granicą; zaświadczenie z dnia 13 września 2013 r. wystawione przez Urząd GminyF., z którego wynika, że uprawniony figuruje jako podatnik podatku rolnego z gruntów.
Decyzją z dnia 17 września 2013 r. znak(...)Prezes KRUS stwierdził podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników przezR. K.od 1 stycznia 2013 r. i jednocześnie zobowiązałL.iJ. K.do opłacania składek za ww. osobę.
W dniu 9 stycznia 2014 r. do organu rentowego wpłynęło pismoz(...)Polityki Społecznej wR., którym zwrócono się o udostepnienie danych dotyczących podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przezR. K., podnosząc, że informacja ta konieczna jest do właściwego załatwienia sprawy dla instytucji właściwej do wypłaty świadczeń rodzinnych, w związku z ubieganiem się o w/w świadczenie przez PaństwaK.na terenie Niemiec.
Prezes KRUS decyzją z dnia 28 stycznia 2014 r. stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w stosunku doR. K.w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego oraz emerytalno – rentowego, począwszy od 27 stycznia 2014 r.
W dniu 5 maja 2014 r. do KRUS wpłynęła dokumentacja z niemieckiej instytucji(...)H.–F., którą w dniu 26 maja 2014 r. przetłumaczono na język polski, a wynika z niej, żeR. K.pracował jako osoba prowadząca działalność na własny rachunekw Niemczech począwszy od dnia 1 maja 2011 r.
Decyzją z dnia 26 maja 2014 r. Prezes KRUS postanowił wznowić postępowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi z dnia 17 września 2013 r. i z dnia 28 stycznia 2014 r.
W rezultacie zaskarżoną decyzją z dnia 10 czerwca 2014 r. Prezes KRUS uchylił decyzje z dnia 17 września 2013 r. (o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników) i z dnia 28 stycznia 2014 r. (o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników).
Dowód:
- decyzja KRUS z dnia 6.12.2000 r.,
- wniosek o rentę inwalidzką rolniczą z dnia 24.07.2002 r.,
- decyzja Prezesa KRUS z dnia 10.09.2002 r.,
- decyzja Prezesa KRUS z dnia 20.09.2002 r.,
- wypis z decyzji z dnia 7.10.2005 r.,
- decyzja Prezesa KRUS z dnia 17.11.2006 r.,
- decyzja Prezesa KRUS z dnia 17.12.2009 r.,
- zgłoszenie z dnia 13.09.2013 r.,
- zaświadczenie z dnia 13.09.2013 r.,
- oświadczeniaL.iR. K.z dnia 13.09.2013 r.,
- decyzja Prezesa KRUS z dnia 17.09.2013 r.,
- pismo(...)R.z dnia 9.01.2014 r.,
- oświadczenie z dnia 20.01.2014 r.,
- oświadczenia z dnia 27.01.2014 r.,
- decyzja Prezesa KRUS z dnia 28.01.2014 r.,
- dokumentacja niemieckiej instytucji,
- decyzja Prezesa KRUS z dnia 26.05.2014 r.,
- decyzja Prezesa KRUS z dnia 10.06.2014 r.,
w aktach organu rentowego.
Sąd ustalił, żeR. K.po ukończeniu szkoły zawodowej pomagał w gospodarstwie rolnym rodziców. Podczas przygotowywania opału na zimę uległ wypadkowi, w którym stracił trzy palce u ręki. Na mocy decyzji KRUS otrzymał świadczenie rentowe, które pobierał do 31 grudnia 2012 r.
W międzyczasie uprawniony zawarł związek małżeński, z którego urodziło się troje dzieci. Początkowo małżonkowie mieszkali u rodzicówR. K., jednakże z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną,w 2011 r. zainteresowany na krótki okres wyjechał do Niemiec. Rozpoczął starania o mieszkanie socjalne w Niemczech i w tym celu musiał zarejestrować działalność na własny rachunek, gdyż warunkiem otrzymania mieszkania, było zameldowanie w Niemczech oraz stała praca.
Sąd ustalił również, że w rezultacieR. K.nie podjąłw Niemczech stałej pracy, z uwagi na brak znajomości języka oraz swoje inwalidztwo, a okres ubezpieczenia wynosił jedynie jeden miesiąc (kwiecień 2011 r.). Powrócił doK.i w dalszym ciągu pracował w gospodarstwie rolnym rodziców.
Gospodarstwo rolne rodziców wnioskodawcy jest niewielkie. Uprawiano w nim zboże, ziemniaki, koszono trawę, niezbędną w hodowli zwierząt.W spornym okresie rodzice wnioskodawcy posiadali krowy, świnie, drób.
ZainteresowanyR. K.wraz z żoną i dziećmi w styczniu 2014 r. wyjechał na stałe do Niemiec. Do momentu wyjazdu cały czas pracował jednak w gospodarstwie rolnym rodziców. Pracował przez co najmniej 4 godziny dziennie, wykonywał wszystkie prace niezbędne w gospodarstwie, był zresztą jedynym mężczyzną mogącym pracować w gospodarstwie (ojciec wnioskodawcy już wówczas ciężko chorował).
Sąd ustalił nadto, żeR. K.w okresie od 1 maja 2011 r. do 6 sierpnia 2014 r. nie był ubezpieczony w(...)B.Wirtembergiiw Niemczech.
Dowód:
- pismoR. K.z dnia 25.09.2014 r.,
- pismo(...)B.W.z dnia 12.11.2014 r.,
- przesłuchanie świadków:J. F., k. 65,
K. R., k. 65,
- przesłuchanie wnioskodawczyniL. K., k. 65.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowodyz dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego oraz zgromadzonych w ramach toczącego się w sprawie sądowego postępowania dowodowego, których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c., a nadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Ponadto ustalenia stanu faktycznego Sąd oparł na zeznaniach świadkówJ. F.iK. R., a także wnioskodawczyniL. K.. Wnioskodawczyni i świadkowie potwierdzili, żeR. K.w spornym okresie mieszkał w domu rodzinnym i pracowałw gospodarstwie rolnym rodziców.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków i wnioskodawczyni, jako zgodne z dowodami z dokumentów. Zeznania te wzajemnie się potwierdzająi uzupełniają w zakresie ustaleń dotyczących pracyR. K.w gospodarstwie rolnym rodziców.

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawczyniL. K.należy uznać za uzasadnione.
Art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t. j. Dz. U. 2013 r., poz. 1403 ze zm.) stanowi, że ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega mocy ustawy:
1) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny,
2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1, jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Z art. 16 ust. 1 cytowanej ustawy wynika, że ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu podlega z mocy ustawy:
1) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny;
2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1;
3) osoba pobierająca rentę strukturalną współfinansowaną ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji(...) Funduszu (...)i(...)lub ze środków pochodzących z(...) Funduszu Rolnegona rzecz(...)O.(...);
4) małżonek osoby, o której mowa w pkt 3, jeżeli renta strukturalna współfinansowana ze środków pochodzących z(...)(...) Funduszu (...)lub ze środków pochodzących z(...) Funduszu Rolnegona rzecz(...)O.(...)wypłacana jest ze zwiększeniem na tego małżonka.
Przepisów ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 nie stosuje się do osoby, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty, lub ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (ust. 3 art. 16).
Według art. 3a ust. 1 powołanej ustawy ubezpieczenie ustaje od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, z zastrzeżeniem ust. 3.
Jednocześnie wskazać należy, iż przez osobę podlegającą innemu ubezpieczeniu społecznemu rozumie się osobę podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych lub objętą przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 6 pkt 13 cyt. ustawy).
Istotą sporu w niniejszym postępowaniu było ustalenie, czyR. K.w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 26 stycznia 2014 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Postępowanie dowodowe wykazało, że decyzja Prezesa KRUS z dnia 10 czerwca 2014 r. okazał się błędna. W pierwszej kolejności Sąd przeprowadził dowody na okoliczność wykazania okresu ubezpieczeniaR. K.na terenie Niemiec i ustalił, że nie podlegał on temu ubezpieczeniu w spornym okresie, a nawet w okresie wcześniejszym, bo od 1 maja 2011 r. do 6 sierpnia 2014 r.
Ponadto Sąd ustalił, żeR. K.spełnił warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym jako domownik rolnika. Był bowiem osobą bliską rolnikowi, ukończył 16 lat, pozostawał z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym i zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego oraz stale pracował w tym gospodarstwie rolnym i nie był związanyz rolnikiem stosunkiem pracy.
W oparciu o dowody z zeznań świadków i wnioskodawczyni, a takżez oświadczenia zainteresowanego ustalono, że do momentu ostatecznego wyjazdu z Polski, zainteresowany pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, pomagał im w prowadzeniu tego gospodarstwa i nie podlegał w tym czasie innemu ubezpieczeniu społecznemu, a więc spełnił wszystkie warunki ustawowe do ubezpieczenia jako domownik. Wcześniejsze wyjazdy jak np.w kwietniu 2011 r. wynikały jedynie z poszukiwania pracy, co w tamtym okresie nie powiodło się, a same wyjazdy były krótkotrwałe. W oparciuo powyższe Sąd ustalił, że zainteresowany winien być wyłączonyz ubezpieczenia społecznego rolników dopiero po dniu 26 stycznia 2014 r.,a więc wówczas, kiedy złożył oświadczenie o zaprzestaniu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.
Należy w tym miejscu przywołać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r. (II URN 3/95, OSNP 1996/16/239), zgodnie z którymw postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte w § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 237, poz. 1412) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami.
W związku z powyższym zaskarżona decyzja podlegała zmianiew zakresie, że zainteresowanyR. K.począwszy 1 stycznia 2013 r. do 26 stycznia 2014 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolnikówi w związku z tym istniał również obowiązek opłacania składek za wskazany okres.
Mając na uwadze powyższe w oparciu oart. 47714§ 2 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w sentencji wyroku.