Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1366/14
Data wyroku: 2015-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Elżbieta Zarzecka, Marek Szymanowski, Maryla Pannert
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 385 kpc, 32, 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn. Dz.U z 2009r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.), art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U Nr 257 poz. 1726) § 2 i 4 rozp. RM z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U Nr 8 poz. 43 ze zm.).

Sygn.akt III AUa 1366/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lutego 2015r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.)
Sędziowie: SA Maryla Pannert
SA Dorota Elżbieta Zarzecka
Protokolant:  Agnieszka Charkiewicz
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. wB.
sprawy z odwołaniaJ. Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o emeryturę
na skutek apelacji wnioskodawcyJ. Z.
od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt III U 959/13

I

oddala apelację,

II

zasądza odJ. Z.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

Sygn. akt III AUa 1366/14

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń SpołecznychO.B.decyzją z dnia 5 listopada 2012 roku, wydaną na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz.1227 ze zm.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) odmówiłJ. Z.przyznania prawa do emerytury. Zdaniem organu rentowego wnioskodawca nie udowodnił wymaganego, co najmniej 15 – letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. W tym zakresie organ rentowy nie uwzględnił wnioskodawcy okresów zatrudnienia od dnia 11 października 1979 roku do dnia 31 grudnia 1986 roku w Urzędzie Wojewódzkim wS.i od dnia 12 stycznia 1991 roku do dnia 31 grudnia 1996 roku wZakładzie (...)Urzędu Wojewódzkiego wS.z uwagi na brak świadectw pracy w warunkach szczególnych. Podniósł, iż z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby w tych okresach wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych.
W odwołaniu od powyższej decyzjiJ. Z.domagał się uwzględnienia spornych okresów do stażu pracy w warunkach szczególnych i przyznania prawa do wcześniejszej emerytury. Powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w Suwałkach z dnia 8 maja 2012 roku w sprawie sygn. IV P 38/12 ustalający, iż od dnia 11 października 1979 roku do dnia 31 grudnia 1986 roku i od dnia 12 stycznia 1991 roku do dnia 31 grudnia 1996 roku odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych i wykonywał prace w warunkach szczególnych.
Sąd Okręgowy w Suwałkachpo rozpoznaniu powyższego odwołania, wyrokiem z dnia 25 stycznia 2013 roku zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałJ. Z.prawo do emerytury od dnia 21 sierpnia 2012 roku. Sąd Okręgowy ustalił, żeJ. Z.(ur. (...)) posiada na dzień 1 stycznia 1999 roku ogólny staż ubezpieczeniowy wyniósł 31 lat 2 miesiące i 24 okresów składkowych i nieskładkowych. Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy zaliczył 6 lat i 23 dni, uwzględniając na podstawie świadectwa pracy w warunkach szczególnych zatrudnienie od dnia 18 września 1973 roku do dnia 10 października 1979 roku w Wojewódzkiej Kolumnie(...)Sanitarnego wS.na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych. Resztę brakującego okresu pracy w warunkach szczególnych Sąd Okręgowy przyjął, odwołując się do prawomocnego wyroku Sąd Rejonowego w Suwałkach z dnia 8 maja 2012 roku (sygn. IV P 38/12), którym to wyrokiem uwzględniono powództwoJ. Z.przeciwko(...)wB.o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach i przyjęto, iż wnioskodawca w okresie od dnia 11 października 1979 roku do dnia 31 grudnia 1986 roku i od dnia 12 stycznia 1991 roku do dnia 31 grudnia 1996 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych określone w Wykazie ADziale XIV pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskrzenia, a nawet bez uzasadnienia.
Na skutek apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w Białymstoku uchylił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 25 stycznia 2013 roku i przekazał sprawę temu do ponownego rozpoznania uznając, iż Sąd Okręgowy nie poprowadził postępowanie dowodowego w sprawie, a jedynie oparł się na wyroku Sądu Rejonowego w Suwałkach, w której wnioskodawca pozwał byłego pracodawcę o ustalenie pracy w szczególnych warunkach, a postępowanie to w zasadzie nawet nie było sporne (nie wniesiono nawet o uzasadnienie wyroku).
Po ponownym rozpoznaniu sprawySąd Okręgowy w Suwałkach wyrokiem z dnia 16 czerwca 2014 roku odwołanie oddalił.
Sąd Okręgowy ustalił, że organ rentowy decyzjami z dnia 9 września 2011 roku i z dnia 20 października 2011 roku odmówiłJ. Z.(urodzony w dniu (...)) prawa do wcześniejszej emerytury, ponieważ nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego świadczył pracę bezpośrednio przed dniem ustalenia prawa do emerytury i nie uwodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Na skutek odwołania od obu decyzji. Sąd Okręgowy w Suwałkach prawomocnym wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 roku odwołanie oddalił. W dniu 21 sierpnia 2012 roku odwołujący ponownie wystąpił z wnioskiem o emeryturę, udowodniając na dzień 1 stycznia 1999 roku wnioskodawca 31 lat 2 miesiące i 24 okresów składkowych i nieskładkowych. Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy zaliczył 6 lat i 23 dni uwzględniając zatrudnienie w Wojewódzkiej(...)wS.od dnia 18 września 1973 roku do dnia 10 października 1979 roku na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych.
Na podstawie świadectw pracy Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca w okresie od dnia 11 października 1979 roku do dnia 31 grudnia 1986 roku był zatrudniony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w Urzędzie Wojewódzkim wS.na stanowisku rzemieślnika specjalisty (prawidłowo: na stanowisku mechanika, a ostatnio - na stanowisku rzemieślnika specjalisty) oraz od dnia 12 stycznia 1991 roku do dnia 31 grudnia 1996 roku w Zarządzie Administracyjno-Gospodarczym Urzędu Wojewódzkiego wS.jako mechanik samochodowy-diagnostyk.(...)Urząd Wojewódzki wB.(następca prawny) odmówił wystawienia świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Na skutek pozwu o ustalenie (przeciwko(...)) Sąd Rejonowy w Suwałkach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych prawomocnym wyrokiem z dnia 8 maja 2012 roku (sygn. IV P 38/12) ustalił, iż wnioskodawca w okresie od dnia 11 października 1979 roku do dnia 31 grudnia 1986 roku i od dnia 12 stycznia 1991 roku do dnia 31 grudnia 1996 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych określone w Wykazie ADziale XIV pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
Na podstawie akt osobowych Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca zajmował stanowiska: mechanika samochodowego (od dnia 11 października 1979 roku), rzemieślnika specjalisty (od dnia 1 października 1983 r.), mechanika (od dnia 12 stycznia 1991 roku) oraz mechanika samochodowego-diagnosty (od dnia 1 lipca 1996 roku). Do obowiązków wnioskodawcy na stanowisku mechanika należało m.in. naprawa i przegląd pojazdów samochodowych na podstawie karty napraw; specjalizowanie się w diagnostyce silnika oraz naprawach instalacji elektrycznej; dbanie o porządek i właściwe rozmieszczenie narzędzi i urządzeń na stanowiskach naprawczych i diagnostycznych; przestrzeganie przepisów BHP i p.poż.; wdrażanie postępu technicznego na stanowiskach obsługowo-naprawczych, wnioskowanie do wymiany lub regeneracji uszkodzonych zespołów i części i wykonywanie innych czynności zleconych przez kierownikaOddziału (...). W aktach osobowych znajduje się również zakres obowiązków wnioskodawcy na stanowisku mechanika-diagnostyka.
Sąd Okręgowy ustalił, że w dniach 5 czerwca 1976 roku i 5 czerwca 1977 roku (prawidłowo: 5 maja 1977 roku) wnioskodawca ukończył kursy diagnostyki samochodowej, natomiast w dniu 15 października 1976 roku - kurs legalizacji szybkościomierzy i drogomierzy pojazdów.
W spornych okresach razem z wnioskodawcą jako mechanicy pracowali równieżC. C. (1),L. C.iP. S.. Na podstawie akt osobowych tych pracowników Sąd Okręgowy ustalił, że brygadzistą w warsztacie byłL. C.. Do jego zakresu obowiązków należało przygotowywanie i kierowanie pracą warsztatów naprawczych (wyznaczanie zadań do wykonania dla mechaników, kwalifikowanie zespołów, części do wymiany lub naprawy, pobieranie z magazynów części zamiennych etc.), dbanie o porządek, właściwe rozmieszczenie przyrządów i narzędzi na warsztacie, wykonywanie napraw i przeglądów pojazdów zgodnie z kartą napraw, specjalizowanie się w naprawach silników i instalacji elektrycznych oraz blacharki.P. S.iC.C., którzy w spornych okresach również byli mechanikami i obowiązywał ich zakres obowiązków praktycznie taki sam, jak wnioskodawca, specjalizowali się natomiast w naprawach układów jezdnych i kierowniczych oraz wkładów zasilania i wydechu. W dniu 1 października 1983 roku każdy z pracowników, w tym wnioskodawca, został przeniesiony na stanowisko rzemieślnika-specjalisty, a w dniu 1 stycznia 1989 r. - na stanowisko konserwatora-mechanika, przy czym wnioskodawcę - na stanowisko kontrolera technicznego. Sąd Okręgowy nie badał tego okresu pod kątem pracy w warunkach szczególnych, albowiem nie zachowały się zakresy obowiązków na stanowisku rzemieślnika specjalisty.
Na podstawie zeznań świadkówH. O.,W. M.(obaj zeznawali w sprawie IV P 38/12) orazA. S.Sąd Okręgowy ustalił, że warsztat samochodowy UW był odrębna jednostką i zajmował się obsługą - konserwacją i naprawą całego taboru Urzędu Wojewódzkiego wS., tj. samochodów osobowych (W.,P.,F.) oraz dostawczych (Ż.iN.). UW dysponował ok. 20 pojazdami, które w przeważającej części były nowe. W warsztacie znajdowały się 4 kanały i pracowało 4-5 mechaników. Na terenie warsztatu znajdowała się również stacja paliw. Zeznający świadkowie potwierdzili, iż brygadzistą w warsztacie byłL. C..
Zgodnie z dalszymi ustaleniami Sądu Okręgowego, do zadań wnioskodawcy należała naprawa i remont samochodów osobowych znajdujących się na stanie UW, które wykonywał również w kanałach. Rodzaj napraw był uzależniony od rodzaju usterki. Jak wynika z zeznań świadkaA. S., który w spornym okresie był kierownikiem działu transportu, praca diagnosty polegała na sprawdzeniu układu zawieszenia, prawidłowości układu hamulcowego w celu dopuszczenia pojazdu do dalszego użytkowania. Diagnostyka była przeprowadzana po stwierdzeniu jakikolwiek nieprawidłowości przez kierowcę. Natomiast rzemieślnik-specjalista brał udział w naprawie pojazdów oraz procesie diagnostycznym. Zakres obowiązków rzemieślnika i diagnosty był tożsamy z zakresem obowiązków mechanika samochodowego. Jego zdaniem naprawy były wykonywane przez większość czasu pracy w kanałach, gdyż wynikało to z procesu naprawczego. Pozostali świadkowie wskazywali, iż wnioskodawca był mechanikiem, który z zasady stale pracował w kanale. Odwołujący wykonywał również coroczny przegląd samochodów, gdyż wymagały tego przepisy.
Oceniając stan faktyczny sprawy, Sąd Okręgowy odwołał się doart. 184 ust. 1 i 2w zw. zart. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz.1227) oraz§ 2, 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Sąd Okręgowy przyjął, że w spornych okresach wnioskodawca pracował jako mechanik samochodowy, mimo że zajmował stanowiska rzemieślnika-specjalisty czy mechanika samochodowego-diagnostyka. Miał na uwadze, iż UW dysponował 4 stanowiskami remontowymi dla 4 mechaników.
Zdaniem Sądu Okręgowego, z uwagi na obsadę w warsztacie i rodzaj taboru UW, który w przeważającej części stanowiły nowe samochody osobowe, nie było podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca był mechanikiem samochodowym, który jako jedyny stale pracował w kanałach. W ocenie Sądu, nie potwierdziło się, aby UW dysponował samochodami ciężarowymi czy specjalistycznymi. Również analiza akt osobowych pozostałych pracowników warsztatu wskazywała, iż byli oni zatrudnieni na tych samych stanowiskach co wnioskodawca, a zmiany organizacyjne następowały równocześnie i obejmowały wszystkich pracowników. W oparciu o zakresy obowiązków mechaników, Sąd Okręgowy uznał, że generalnie byli oni zobowiązani do wykonywania tych samych prac, z tym że wnioskodawca specjalizował się w pracach związanych z diagnostyką silnika i naprawami instalacji elektrycznej, a pozostali mechanicy w naprawach układów jezdnych i kierowniczych oraz układów zasilania i wydechu. Ponadto świadkowie wskazywali, iż w przeważającej części czasu pracy wnioskodawca wykonywał prace w kanałach remontowych, co nie jest równoznaczne z pracą stałą i w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd Okręgowy miał na uwadze, iż praca mechanika, który stale i w pełnym wymiarze czasu pracy odbywa się w kanałach, wymaga również okresowego „wyjścia z kanału" z uwagi na dokonania naprawy poza kanałem czy skorzystania z przerwy na posiłek. Natomiast w przypadku wnioskodawcy uznał, iż zakres prac remontowych, naprawczych czy diagnostycznych był uzależniony od rodzaju awarii. Zdaniem Sądu Okręgowego, z zakresów obowiązków wynika, iż nastąpił podział prac pomiędzy pracowników warsztatu i odwołujący miał przydzielone prace związane z naprawą instalacji elektrycznej, co nie wymagało pracy w kanale. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do podważania wiarygodności i rzetelności dokumentacji znajdującej się w aktach osobowych.
Konkludując, Sąd Okręgowy nie uznał, aby odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako mechanik samochodowy w kanałach remontowych. Sąd nie kwestionował, iż odwołujący pracował jako mechanik samochodowy w kanałach remontowych, jednak podkreślił, że warunkiem zaliczenia takiej pracy do wykonywanej w warunkach szczególnych, jest wykonywanie jej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd Okręgowy nie zaliczył wnioskodawcy do stażu pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia w Urzędzie WojewódzkimS.od dnia 11 października 1979 roku do dnia 31 grudnia 1986 roku i od dnia 12 stycznia 1991 roku do dnia 31 grudnia 1996 roku. Tym samym ocenił, że wnioskodawca nie spełnił ostatniej przesłanki wymaganej przy ubieganiu się o wcześniejszą emeryturę, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
W związku z powyższym, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.Sad Okręgowy orzekł, jak w sentencji wyroku.
Apelację od wyroku Sądu OkręgowegowywiódłJ. Z., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

I
naruszenie przepisuart 233 § 1 k.p.c.w zakresie oceny dowodów i ustalenia faktów a w szczególności:

1
dokonanie niewłaściwej oceny charakteru pracy w Urzędzie Wojewódzkim wS.i jednostkach organizacyjnych Urzędu Wojewódzkiego powodującej, że okresy pracy u tych pracodawców nie zostały zaliczone do okresów pracy w warunkach szczególnych, pomimo iż faktycznie praca była wykonywana przez odwołującego w warunkach szczególnych;

2
błędy w ustaleniach faktycznych polegające między innymi na przyjęciu, iż odwołujący w okresie od dnia 12 stycznia 1991 roku do dnia 31 grudnia 1996 roku świadczył pracę na stanowisku mechanika-diagnosty, podczas gdy ze świadectwa pracy wynika, iż świadczył pracę na stanowisku mechanika, w spornych okresach razem z nim pracowali trzej mechanicy, podczas gdy:

-

L. C.pracował do 1990 roku,

C. C. (1)pracował od 1977 roku do 1999 roku,

P. S.pracował od 1976 roku do 1986 roku,

II
naruszenia prawa materialnego -art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz§ 2 i 4 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wobec niezaliczenia wnioskodawcy okresu pracy w warunkach szczególnych od dnia 11 października 1979 roku do dnia 31 grudnia 1986 roku i od dnia 12 stycznia 1991 roku do dnia 31 grudnia 1996 roku, poprzez zbyt rygorystyczną wykładnię pracy stałej i w pełnym wymiarze czasu.

Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji ZUS i orzeczenie, iż wnioskodawca ma prawo do wcześniejszej emerytury, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył:

Apelacja jest niezasadna.
Sąd Apelacyjny w pełni aprobuje stanowisko Sądu Okręgowego, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy dokonał właściwych ustaleń faktycznych w sprawie i przeprowadził właściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, które to ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Nie można zatem podzielić zarzutu obrazyart. 233 § 1 k.p.c., określającego Sądowi granice swobody oceny dowodów. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwemart. 233 § 1 k.p.c.zawiera przede wszystkim nakaz - nie doznający wyjątku - aby wyrażona ocena w aspekcie wiarygodności dokonana była na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału w sprawie oraz uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002 r., IV CKN 1256/00, LEX nr 80267; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2000 r., III CKN 562/98(...); postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2002 r., II CKN 691/99, LEX nr 54339, Prok. i Pr.-wkł.(...)).Takiemu obowiązkowi Sąd Okręgowy sprostał, wskazując w sporządzonym uzasadnieniu, na jakich dowodach się oparł i dlaczego.
Kwestią sporną w niniejszej sprawy było ustalenie, czy okres zatrudnienia w Urzędzie Wojewódzkim wS.od dnia 11 października 1979 roku do dnia 31 grudnia 1986 roku oraz wZakładzie (...)Urzędu Wojewódzkiego wS.od dnia 1 stycznia 1991 roku (a w zasadzie od dnia 1 stycznia 1987 r.) do dnia 31 grudnia 1996 roku można zaliczyć wnioskodawcy do stażu pracy w warunkach szczególnych, który w konsekwencji uprawniałby ubezpieczonego do uzyskania świadczenia emerytalnego z tego tytułu.
W kontekście tak przedstawianego zagadnienia, Sąd Apelacyjny podziela ugruntowane już orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym wcześniejsza emerytura jest dla powszechnego systemu świadczeń emerytalnych instytucją wyjątkową, określającą szczególne uprawnienia uprzywilejowanego kręgu podmiotów, stąd wymaga ścisłej wykładni i spełnienia ściśle określonych przez prawo warunków, które to warunki wyznaczaart. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm., zwana dalej: ustawa emerytalna) oraz przepisyRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43, zwane dalej: rozporządzenie). Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2008 roku, I UK 210/2007 OSNP 2009/5-6 poz. 75, z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/2007, z dnia 4 października 2007 r., I UK 111/2007 Lex Polonica nr 1800555, z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/2007 OSNP 2008/21-22 poz. 329, z dnia 14 września 2007 r., III UK 27/2007 OSNP 2008/21-22 poz. 325).Rozporządzenie to bowiem wymienia enumeratywnie rodzaje wykonywanych prac, które uznawane są za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. I do takich prac zaliczają się m.in. prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych (Wykaz A Dział XIV poz. 16 rozporządzenia).
Analizując okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy, zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy mógł uznać, że wnioskodawca w spornych okresach zatrudnienia w Urzędzie Wojewódzkim wS.lub w jego jednostkach organizacyjnych wykonywał pracę związaną z zawodem mechanika, niezależnie od nazwy zajmowanego stanowiska. Zważyć trzeba, że w tym czasie w zakładzie pracy było czterech mechaników (L.iC. C. (1)orazP. S.) i cztery stanowiska pracy. Każde stanowisko pracy mechanika było wyposażone w kanał remontowy, na którym były naprawiane głównie nowe samochodowy osobowe. W zakładzie pracy miały miejsce zmiany organizacyjne stanowisk pracy, które obejmowały wszystkich czterech mechaników w tym samym czasie. W zakresie tych zmian, od dnia 1 października 1983 roku wskazani mechanicy (także wnioskodawca) zajmowali stanowisko rzemieślnika-specjalisty, a następnie w dniu 1 stycznia 1989 roku – stanowisko konserwatora-mechanika, poza wnioskodawcą, który od dnia 1 stycznia 1989 roku wykonywał pracę kontrolera technicznego. Obowiązki wnioskodawcy na stanowisku rzemieślnika - zgodnie z zeznaniamiA. S.(kierownik działu transportu) - były związane z procesem naprawczym jednostek samochodowych i diagnozowaniem stwierdzonych przez kierowców nieprawidłowości. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy mógł wywieźć, że wnioskodawca przez cały sporny okres zatrudnienia wykonywał pracę mechanika na stanowiskach rzemieślnika-specjalisty, kontrolera technicznego czy mechanika-diagnostyka.
Przechodząc do oceny poszczególnych okresów zatrudnienia wnioskodawcy pod kątem spełnienia kryterium wykonywania prac w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego w zakresie niezaliczenia do prac wykonywanych w tych warunkach okresu świadczenia pracy na stanowisku mechanika od dnia 11 grudnia 1990 roku do dnia 11 stycznia 1991 roku oraz od dnia 2 stycznia 1997 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku. Co wynika z akt osobowychJ. Z., w tych okresach zatrudnienia wnioskodawca świadczył pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy (1/2 etatu) i przez to nie spełnił jednej z podstawowych przesłanek zakwalifikowania tego okresu do stażu pracy w szczególnych warunkach – jego praca nie było bowiem świadczona w pełnym wymiarze czasu pracy. Z tych też powodów badanie wskazanych okresów zatrudnienia pod kątem świadczenia przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach było niecelowe.
Co do pozostałych spornych okresów zatrudnienia w Urzędzie Wojewódzkim wS.(od dnia 11 października 1979 roku do dnia 31 grudnia 1986 roku) oraz wZakładzie (...)Urzędu Wojewódzkiego wS.(od dnia 1 stycznia 1987 roku do dnia 31 grudnia 1996 roku), zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy zasadnie uznał, że w tych okresach wnioskodawca nie wykonywał pracy przy naprawie pojazdów samochodowych w kanałach remontowych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że wnioskodawca w tych okresach – poza pracą w kanale remontowym - bezsprzecznie wykonywał szereg innych czynności niezwiązanych z pracą w kanałach remontowych. I tak, ze zgromadzonej dokumentacji z akt osobowych (pismo z dnia 16 sierpnia 1979 r. o zatrudnienie) wyraźnie wynika, że wnioskodawca ubiegał się o stanowisko diagnostyka samochodowego w Urzędzie Wojewódzkim wS.(k. 1 akt osobowych części B), a posiadane uprawnienia diagnostyczne (ukończona zasadnicza szkoła zawodowa w zawodzie mechanika samochodowo-ciągnikowego i kurs diagnostyków samochodowych) stanowiły element decydujący przy przyjęciu wnioskodawcy do pracy (k. 2 akt osobowych części B). Okoliczność, że tę pracę wnioskodawca zobowiązał się wykonywać, potwierdza zakres jego obowiązków na stanowisku mechanika-diagnostyka, podpisany przez wnioskodawcę w dniu 12 listopada 1981 roku. Zgodnie z tym zakresem czynności, wnioskodawca - poza naprawami i przeglądem pojazdów samochodowych na podstawie karty napraw -specjalizował się w diagnostyce silnika oraz naprawach instalacji eklektycznej. Już z tych względów zatrudnienie wnioskodawcy na stanowiskach, w których zobowiązał się do świadczenia pracy mechanika-diagnostyka samochodowego, nie mogło być przypadkowe. A skoro do takich czynności został zobowiązany, to jego praca nie mogła być i nie była świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w kanałach remontowych.
Również z zeznań świadków nie wynika, aby wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy naprawiał pojazdy samochodowe w kanałach remontowych. Ustalenie, że podstawowym elementem pracy wnioskodawcy jako diagnostyka samochodowego była ocena stanu technicznego pojazdów samochodowych celem dopuszczenia ich do eksploatacji (zeznania świadkaA. S., k. 84v), nie pozostawia wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego, że ocena stanu technicznego dotyczyła całego pojazdu, zatem zarówno elementów zespołów pojazdów samochodowych weryfikowanych w kanale remontowym, jak i poza nim.
Sąd Apelacyjny, podobnie jak Sąd Okręgowy, nie kwestionuje tego, że wnioskodawca naprawiał pojazdy samochodowe w kanałach remontowych. Jednakże praca w kanale remontowym w przeważającym zakresie, bo na taką wskazują wnioskodawca i zeznający w sprawie świadkowieA. S.,W. M.iH. O., nie spełnia wymogu pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jeżeli weźmie się pod uwagę zeznania tych świadków oraz fakt, że pracujący wówczas mechanicy w osobachL.iC. C. (1)orazP. S.wykonywali właściwie takie same czynności, co wnioskodawca, z tą tylko zmianą, że specjalizowali się w naprawach układów jezdnych i kierowniczych oraz wkładów zasilania i wydechu (zakresy czynności z akt osobowychL.iC. C. (1)orazP. S.), to można wywieźć, iż wnioskodawca nie był mechanikiem, który w zakresie swoich obowiązków miał za zadanie wyłącznie naprawę pojazdów samochodowych w kanałach remontowych. Tylko bowiem takie ustalenie uzasadniałoby zaliczenie wnioskodawcy wykonywaną przez niego pracę jako pracę w szczególnych warunkach. Materiał dowodowy sprawy w żaden sposób nie potwierdza, aby naprawą elementów zespołów pojazdów samochodowych poza kanałem zajmowali się pozostali mechanicy. Z tych powodów nie można uznać, że wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy naprawiał pojazdy samochodowe w kanałach remontowych.
Nadmienić przy tym należy, że praca mechanika w kanale nigdy nie trwa faktycznie, efektywnie „pełnych” 8 godzin, jednak czasem pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie jest czas, w którym praca ta jest efektywnie rzeczywiście wykonywana, lecz czas, w którym pracownik pozostaje w gotowości do świadczenia na rzecz pracodawcy pracy tego rodzaju. W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą oceny nie było jednak to, ile godzin wnioskodawca efektywnie świadczył pracę w kanale remontowym, ale to, czy rodzaj świadczonej przez niego pracy odpowiadał definicji (istocie) pracy wykonywanej w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych. Jeżeli wnioskodawca pracował zarówno w kanale remontowym, jak i poza nim, to oznacza, że nie była mu powierzona stale i wyłącznie praca w kanałach remontowych. Bowiem prace, o jakich stanowi Wykaz A Dział XIV pkt 6 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, to prace, przy wykonywaniu których stałym i jedynym stanowiskiem pracy pracownika jest stanowisko ulokowane w kanale remontowym, a praca w kanale remontowym należy do podstawowych obowiązków pracownika.
Co wynika z materiału dowodowego sprawy, istotą pracy wnioskodawcy na stanowisku mechanika w tych spornych okresach nie była wyłącznie naprawa pojazdów samochodowych w kanałach remontowych. Zakres jego obowiązków pracowniczych wykraczał bowiem poza pracę w kanale remontowym i to miało decydujące znaczenie dla uznania, że wnioskodawca w spornych okresach zatrudnienia nie pracował w szczególnych warunkach w rozumieniu§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Apelacja nie zawiera zarzutów, które skutkowałoby zmianą wyroku Sądu Okręgowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na zasadzieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.oraz§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 490 z zm.) – pkt II sentencji wyroku.