Sąd Okręgowy w Olsztynie
IX Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ca 86/15
Data wyroku: 2015-04-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Charukiewicz, Dorota Ciejek, Krystyna Skiepko
Słowa kluczowe: Eksmisja
Podstawa prawna: ustawa o ochronie praw lokatorów (...), art. 691 kc, art. 386 § 1 kpc
Teza: Faktyczne wspólne pożycie oznacza tylko relację, która może istnieć pomiędzy osobami pozostającymi w stosunkach takich, jakie charakteryzują małżonków.

Sygn. akt IX Ca 86/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Bożena Charukiewicz (spr.)

Sędziowie:

SO Dorota Ciejek
SO Krystyna Skiepko

Protokolant:

sekr. sądowy Ewelina Gryń

po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. w Olsztynie na rozprawie
sprawy z powództwa Gminy MiejskiejK.
przeciwkoM. P.
o opróżnienie lokalu mieszkalnego
na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Kętrzynie
z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt I C 78/14,

I
zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że utrzymuje w mocy w całości wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 7 kwietnia 2014 roku,

II
nie obciąża pozwanej kosztami procesu na rzecz powódki za instancję odwoławczą.

Sygn. akt IX Ca 86/15

UZASADNIENIE
Powódka Gmina MiejskaK.wniosła o nakazanie pozwanejM. P.aby opróżniła i pozostawiła w stanie wolnym od osób i rzeczylokal mieszkalny nr (...)położony wK.przyul. (...).
W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 4 lipca 2013r. zmarłS. K., najemca tego lokalu. Do powódki zgłosiła się pozwana z żądaniem przyznania jej prawa do lokalu. Twierdziła, że do śmierci opiekowała się zmarłym, ale nie była jego konkubiną. Wobec faktu, że nie należy ona do kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu, powódka domaga się wydania jej spornego lokalu.
PozwanaM. P.nie stawiła się na rozprawie, nie żądała przeprowadzenia rozprawy podczas swojej nieobecności oraz nie składała w sprawie wyjaśnień.
Wyrokiem zaocznym z dnia 7 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie uwzględnił powództwo w całości.
W sprzeciwie od wyroku zaocznego pozwanaM. P.wniosła o oddalenie powództwa.
W uzasadnieniu wskazała, że z najemcą lokalu była w związku nieformalnym, ponieważ nie posiadała rozwodu z mężem. Pomiędzy nimi była duża różnica wieku, więc dla pozwanej była to sytuacja bardzo krępująca, by opowiadać o tym ludziom obcym, nadto nadal miała oficjalnie męża. Ponadto jest osobą bezrobotną, żyjącą w niedostatku, spełnia zatem przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego.
Wyrokiem z dnia 26 września 2014 r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie uchylił wyrok zaoczny z 7 kwietnia 2014 r. i oddalił powództwo.
Sąd Rejonowy ustalił, że we wrześniu 2010r. pozwana wprowadziła się dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego wK.przyul. (...), którego głównym najemcą byłS. K..S. K.zameldował pozwaną w tym lokalu. Pozwana była zamężna z innym mężczyzną.
Pozwana podjęła się opieki nadS. K., który był osobą niedołężną. Pozwana sprzątała, gotowała, prała robiła zakupy, przynosiła obiady ze stołówki, podawała mu leki. Kiedy leżał w szpitali odwiedzała go często, razem wychodzili na spacery. Zawoziła go do lekarza. Z czasem pomiędzy nimi rozwinęło się uczucie wzajemnej troski i zaufania, głębokiej przyjaźni. PomiędzyS. K.a pozwaną pojawiła się więź duchowa.S. K.z czułością zwracał się do pozwanej w towarzystwie gości. Więzi fizycznej pomiędzy nimi nie mogło być z uwagi na stan zdrowia najemcy. Pozwana iS. K.żyli jak małżeństwo. Pozwana z oddaniem opiekowała sięS. K.. Zakupy były robione ze wspólnych pieniędzy. Wspólnie spędzali święta. Z ogromną troską i uczuciem pozwana opiekowała sięS. K.. Nie zostawiała go samego, jedynie kiedy wychodziła po zakupy.
S. K.zmarł 4 lipca 2013r. W trakcie rozmowy z pracownikiem powódki pozwana nie wiedziała, że jest to ważne, iż była w związku zeS. K.. Wstydziła się przed obcą osobą przyznać, iż mogła być konkubiną o wiele starszego od niej mężczyzny. Pozwana bardzo tęskni zaS. K.i bardzo jej go brakuje, odwiedza często jego grób. Pozwana uiszcza opłaty za użytkowanie mieszkanie. Nie ma żadnego zadłużenia z tego tytułu.
W ocenie Sądu Rejonowego pozwana na podstawieart. 691 § 1 k.c.wstąpiła w stosunek najmu po zmarłymS. K.. Pozwana pozostawała bowiem z najemcą we wspólnym pożyciu. MiędzyS. K.a pozwaną istniała więź gospodarcza, uczuciowa, fizyczna. Pozwana zamieszkiwała zeS. K.do chwili jego śmierci. Był on w stosunku do pozwanej czuły i wrażliwy, pozwana przytulała się do niego, on gładził ją po ręce, ona także gładziła go i głaskała. Były to przejawy więzi uczuciowej poprzez więź fizyczną, która w aktualnym wówczas stanie zdrowia najemcy była możliwa i dopuszczalna tylko w takim zakresie. Pozwana wychodziła z najemcą na spacer, wówczas trzymali się pod rękę. Najemca był dla pozwanej czuły i wrażliwy. Także w przypadku małżeństwa więź fizyczna wygląda inaczej w różnym wieku małżonków. W związku z tym pozwana dysponuje tytułem prawnym do spornego lokalu. W konsekwencji roszczenie eksmisyjne powódki było bezzasadne.
Powyższy wyrok zaskarżyła w całości powódka. W apelacji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart. 691 k.c.i przyjęcie, że zachodzą przesłanki wstąpienia przez pozwaną w stosunek najmu po śmierci najemcyS. K., pomimo, że pozwana nie należy do kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu;
- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart. 222 k.c.i przyjęcie, że pozwanej przysługuje skuteczne względem powoda uprawnienie do władania należącego do niego lokalu mieszkalnego położonego wK.przyulicy (...)w sytuacji, gdy nie ma tytułu prawnego do władanie wskazanym lokalem;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 233 k.p.c.przez niedokonanie w sposób wszechstronny oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i tym samym wyrażające się błędną oceną ustalonego w sprawie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że relacje łączące pozwaną ze zmarłym można traktować jak związek kobiety i mężczyzny (konkubinat), podczas gdy w ocenie powódki zarówno doświadczenie życiowe jak i logiczne rozumowanie wskazuje, że była to relacja opiekunki z podopiecznym.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa ewentualnie wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu powódka podniosła, że między pozwaną a najemcą brak było więzi fizycznej, a zatem wykluczone jest przyjęcie, że osoby te pozostawały we wspólnym pożyciu. Bez wątpienia istniała między nimi więź opiekunka – podopieczny.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna.
Sąd Okręgowy nie podziela ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego. W konsekwencji inaczej ocenia uprawnienie powódki do żądania opróżnienia, opuszczenia i wydania spornego lokalu. Podziela zarzuty podniesione przez skarżącą w apelacji.
Pozwana wywodziła swoje uprawnienie do lokalu stanowiącego własność powódki zart. 691 § 1 k.c., przeciwstawiając tym samym prawo powódki do wydania tego lokalu.
Przepis ten stanowi, że w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci (art. 691 § 2 k.c.) W razie braku osób wymienionych powyżej stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa (art. 691 § 3 k.c.).
„Wspólne pożycie”, które daje uprawnienie do wstąpienia w stosunek najmu jest terminem, który w polskim ustawodawstwie jest używany tylko w znaczeniu pożycia małżeńskiego. „Faktyczne wspólne pożycie” oznacza tylko relację, która może istnieć pomiędzy osobami pozostającymi w stosunkach takich, jakie charakteryzują małżonków. Do kręgu osób, które mogą wstąpić w stosunek najmu po zmarłym najemcy można więc zaliczyć, poza osobami należącymi do trzech pierwszych grup uprawnionych, tylko osobę, która pozostawała z najemcą w stosunkach obejmujących również więź fizyczną (uchwała Sądu Najwyższego z 21 maja 2002 r., syg. akt III CZP 26/02).
Nie można uznać za prawidłowe ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego, z których wynika, że pozwana utrzymywała z najemcą stosunki takie jak w małżeństwie. Z twierdzeń pozwanej na rozprawie apelacyjnej wynika, że między nią a najemcą nie było więzi fizycznej, a zmarłego najemcę darzyła uczuciem przyjacielskim. Twierdzenia te korespondują z zeznaniami świadkaK. P., która opisywała relacje pozwanej z najemcą, eksponując w nich różnicę wieku między pozwaną a najemcą oraz jego ciężki stan. Świadek wprost wskazała cel wspólnego zamieszkania stron jakim była choroba najemcy i chęć zaopiekowania się nim przez pozwaną. Wyklucza to jednoznacznie uznanie, że pozwana pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Relacje te miały charakter opiekunka – podopieczny i nie wykraczały poza ten zakres pomimo pewnych stwierdzeń powódki, która w ten sposób chciała uzyskać prawo do przedmiotowego lokalu. Tym samym nie ma podstaw do uznania, że pozwana wstąpiła z chwilą śmierci najemcy w stosunek najmu tego lokalu. W konsekwencji pozwanej nie przysługuje skuteczne względem powódki będącej właścicielem spornego lokalu, uprawnienie do władania tym lokalem. W związku z tym żądanie wydania lokalu jest zasadne.
Niezależnie od statusu pozwanej brak jest przesłanek do orzeczenia o uprawnieniu pozwanej do otrzymania lokalu socjalnego, bowiem jak wynika z oświadczenia pozwanej na rozprawie apelacyjnej posiada ona prawo do zamieszkania w innym lokalu niż dotychczas używany. Pozwana pozostaje w związku małżeńskim, w trakcie którego małżonkowie zawarli umowę najmu lokalu, zajmowanego obecnie wyłącznie przez męża powódki. Tym samym pozwana dysponuje również tytułem prawnym do tego lokalu. Jest to jednocześnie negatywna przesłanka orzeczenia o uprawnieniu pozwanej do lokalu socjalnego zgodnie zart. 14 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego(j.t. Dz.U. 2014,poz. 150).
Mając zatem na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.orzekł, jak w wyroku.
Biorąc pod uwagę trudną sytuację życiową i majątkową pozwanej Sąd Okręgowy nie obciążył pozwanej kosztami postępowania apelacyjnego (art. 102 k.p.c.).