Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 672/14
Data wyroku: 2015-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agata Kłosińska

Sygn. akt I Ns 672/14

POSTANOWIENIE
Dnia 30 czerwca 2015 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodnicząca: Sędzia S.R. Agata Kłosińska
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Milena Bartłomiejczyk
po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 roku w Łodzina rozprawie
sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu SkarbowegoŁ.
z udziałemK. D.,P. D.,Ł. D.iJ. D.
o stwierdzenie nabycia spadku poA. D.

1
stwierdza, że spadek poA. D.z domuB., córceW.iJ.zmarłej w dniu 21 lipca 2012 roku wŁ., ostatnio stale zamieszkałejwŁ., na podstawie ustawy nabyły dzieci:K. D.(córkaA. J.iA.),P. D.(córkaA. J.iA.),Ł. D.(synA. J.iA.),J. D.(córkaA. J.iA.) po ¼ (jednej czwartej) części każdez nich;

2
oddala wniosek Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu SkarbowegoŁ.o zasądzenie kosztów postępowania;

3. ustala, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim
Sygn. akt I Ns 672/14

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 29 kwietnia 2014 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu SkarbowegoŁ.wniósł o stwierdzenie, że spadekpo zmarłej w dniu 3 lutego 2012 r.A. D.ostatnio stale zamieszkałej wŁ.przyul. (...), nabyły jej dzieci:K. D.,P. D.,Ł. D.iJ. D.. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż posiada interes prawny we wniesieniu przedmiotowego wniosku bowiem po spadkodawczyni pozostały zaległe zobowiązania podatkowe. Podniósł, iż zgodnie z treściąart. 97 § 1 ustawy ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 rokuspadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. W celu wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności spadkobiercyza zaległości podatkowe niezbędne jest potwierdzenie nabycia spadku, stanowiące dowód przejścia na spadkobiercę praw i obowiązków po zmarłej. Wnioskodawca wskazał ponadto, iż zmarła w chwili śmierci była wdową powołując się w tym zakresie na treść załączonego do wniosku aktu zgonu.
/wniosek, k. 2/
Zarządzeniem z dnia 13 maja 2014 r. uczestnicy postępowania zostali wezwanina termin rozprawy wyznaczonej na dzień 9 września 2014 roku do stawienia się osobiście w celu odebrania zapewnienia spadkowego pod rygorem obciążenia kosztami ogłoszeńw prasie w przypadku niestawiennictwa, z zaznaczeniem, iż stawiennictwo jednego z nich jest wystarczające do odebrania zapewnienia spadkowego.
/zarządzenie, k. 12/
Wezwanie zostało wysłaneŁ. D.iJ. D.na adresul. (...),(...)-(...) Ł.orazP. D.na adresul. (...),(...)-(...) Ł.i doręczone ww. osobom przez awizo w dniu 10 czerwca 2014 r.
/zarządzenia, k. 14 – 16/
UczestniczceK. D.wezwanie, wysłane na adresul. (...)wŁ., zostało doręczone w dniu 23 maja 2014 r. Odbierającym byłaJ. D..
/potwierdzenie odbioru k. 17/
Ponownie przesłaneŁ. D.iJ. D.przesyłki wróciły do nadawcy z adnotacją „po terminie awiza”.
/przesyłki, k. 19 – 20/
Z uwagi na niestawiennictwo uczestników postępowania oraz wynikającą z niego niemożność odebrania zapewnienia spadkowego, postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 9 września 2014 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi na podstawieart. 672 k.p.c.wezwał przez ogłoszenie do wzięcia udziału w spawie spadkobiercówA. D., pod rygorem ich pominięcia w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Ogłoszenie zastało zamieszczone wGazecie (...)o zasięgu ogólnokrajowymw dniu 24 października 2014 roku oraz wywieszone w budynku Sądu i lokalu Urzędu MiastaŁ.DelegaturaŁ.
/protokół z rozprawy z dnia 9 września 2014 r. k. 21, treść ogłoszenia w gazecie, k. 28, potwierdzenie z(...)k. 37-38, potwierdzenie z Sądu, k. 31-32/
Zarządzeniem z dnia 26 marca 2015 r. uczestnicy postępowania zostali ponownie wezwani do osobistego stawiennictwa na rozprawie wyznaczonej na dzień 30 czerwca 2015 r. celem odebrania zapewnienia spadkowego.
/zarządzenie, k. 33/
Wezwanie dlaŁ. D.iJ. D.zostało doręczone przez awizo w dniu 8 maja 2015 r., zaś dlaP. D.w dniu 2 maja 2015 r. UczestniczkaK. D.odebrała wezwanie osobiście w dniu 15 kwietnia 2015 r.
/zarządzenia k. 35, 36, 42, potwierdzenie odbioru k. 41/
Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. stawiła się uczestniczkaK. D., reprezentowana przez pełnomocnika.
Pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o zasądzenie od uczestników kosztów postępowania na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.Pełnomocnik uczestniczkiK. D.wniósł o odroczenie rozprawy z uwagi na fakt, iż jego mocodawczyni otrzymała jedynie wezwanie na termin rozprawy, nie otrzymała zaś odpisu wniosku. Oświadczył ponadto, iż uczestniczka zamierza złożyć wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. D..
Uczestniczka oświadczyła, iżP. D.nie zamieszkuje przyul. (...)od około 4 lat, aJ. D.naul. (...)od lat 15. Wskazała, iż prawidłowy adres zamieszkania uczestników postępowaniaJ. D.,Ł. D.P. D.toul. (...)Ł..
/protokół rozprawy z dnia 30 czerwca 2015 r. k. 45-47/
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. D.z domuB., córkaW.iJ.zmarła dnia 21 lipca 2012 roku wŁ., gdzie ostatnio stale zamieszkiwała W chwili śmierci była wdową.
Spadkodawczyni pozostawiła czworo dzieci -P. D.,K. D.,J. D.orazŁ. D.. Spadkodawczyni nie sporządziła testamentu. Żaden ze spadkobierców nie zrzekł się dziedziczenia ani nie został uznany za niegodnego dziedziczenia, nie składał także oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku poA. D.. Postępowanie spadkowe po spadkodawczyni wcześniej się nie toczyło. W skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne ani nieruchomość.
/akt zgonu k. 6, akty urodzenia k.7-10, zapewnienie spadkowe, k. 46, notatka urzędowa, k. 34/
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawca Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu SkarbowegoŁ.jako wierzyciel zmarłej spadkodawczyni posiada interes prawny do wystąpienia z wnioskiemo stwierdzenie nabycia spadku poA. D..
Zgodnie z regulacją zawartą wart. 924 i 925 k.c., spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, z którą to chwilą spadkobiercy z mocy samego prawa nabywają spadek. Nabycie spadku oznacza wstąpienie w ogół praw i obowiązków, niezależnie od swojej woli czy wiedzy w tym przedmiocie.
Zgodnie zart. 926 § 1 i § 2 k.c.powołanie do spadku może wynikać bądźz przepisów ustawy, bądź z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Przeprowadzone postępowanie spadkowe nie wykazało, aby spadkodawczyniA. D.sporządziła testament. Dlatego też, porządek dziedziczenia w niniejszym postępowaniu wyznaczają przepisyustawy kodeks cywilny.
W pierwszej kolejności do dziedziczenia z ustawy powołani są małżonek i dzieci spadkodawcy. Dziedziczą oni w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku (art. 931 § 1 k.c.).
W niniejszej sprawie nie mają zastosowania dalsze przepisy ustawy z uwagi na fakt, iżA. D.zmarła jako wdowa i pozostawiła zstępnych -P. D.,J. D.,K. D.iŁ. D.- których istnienie wyłączaod spadkobrania dalszych krewnych.
Sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi (art. 669 k.p.c.). Sąd spadku z urzędu bada, kto jest spadkobiercą (art. 670 k.p.c.). Na podstawieart. 671 § 1 k.p.c.za dowód, że nie ma innych spadkobierców, może być przyjęte zapewnienie złożone przez zgłaszającego się spadkobiercę. Wystarczającym jest odebranie zapewnienia spadkowego od tylko jednego ze spadkobierców (por. Demendecki T., Komentarz aktualizowany do art.671 Kodeksu postępowania cywilnego [w:] Komentarz do ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, LEX/el., 2015). Jeżeli jednak zapewnienie nie było złożone albo jeżeli zapewnienie lub inne dowody nie będą uznane przez Sąd za wystarczające, postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie (art. 672 k.p.c.).
Przesyłki listowe zawierające wezwanie oraz odpis wniosku wraz z pouczeniem skierowane doŁ. D.,P. D.iJ. D.wróciły od operatora pocztowego z adnotacją„po terminie awiza”. Wobec powyższego, na podstawieart. 139 § 1 k.p.c.zasadnym było uznanie wezwań za doręczone z dniem 10 czerwca 2014 r. Przesyłka dlaK. D.zawierająca wezwanie oraz odpis wniosku wraz z pouczeniem została doręczona w dniu 23 maja 2015 r. do rąk siostry adresatki -J. D.. Mając na względzie treść przepisuart. 138 § 1 k.p.c.należy uznać iż przedmiotowe doręczenie było skuteczne. Co więcej, prawidłowość doręczenia na adresul. (...),(...)-(...) Ł., potwierdza fakt, iż uczestniczkaK. D.osobiście odebrała wezwanie na rozprawę w dniu 30 czerwca 2015 r. wysłane na ten sam adres i na rozprawie tej się stawiła. Warto podkreślić, że podniesiona przez uczestniczkęK. D.okoliczność iż pozostali uczestnicy postępowania nie zamieszkują pod adresami wskazanymi przez wnioskodawcę nie została w żaden sposób uprawdopodobniona.
Z uwagi na niemożność odebrania zapewnienia spadkowego, wobec niestawienia się prawidłowo wezwanych uczestników na rozprawie w dniu 9 września 2014 r., Sąd dokonał ogłoszeń na podstawieart. 672 k.p.c., w wyniku których nikt więcej nie zgłosił się do udziału w sprawie.
Jednakże po dokonaniu ogłoszeń, na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. stawiła się córka spadkodawczyni -K. D., co umożliwiło odebranie od niej zapewnienia spadkowego.
W oparciu o jego treść, jak również mając na względzie treść aktów stanu cywilnego oraz fakt niezgłoszenia się innych spadkobierców pomimo dokonania ogłoszeń ustalono, iż jedynymi zstępnymiA. D.są uczestnicy postępowania. Ponadto nie ustalono aby po stronie spadkobierców ustawowych zaistniały przeszkody w dojściu do dziedziczenia. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby którykolwiek ze spadkobierców zawarł ze spadkodawczynią umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia, odrzucił spadek po niej (w tym zakresie Sąd ustalił również z urzędu, iż nie ma zarejestrowanych oświadczeń o odrzuceniu spadku poA. D.), bądź też został uznany za niegodnego dziedziczenia.
Dla porządku stwierdzić należy, iż spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył w terminie oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku, może uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu (art. 1019 § 2 k.c.). Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd. Jeżeli wskutek zatwierdzenia przez sąd uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia ulega zmianie krąg osób, co do których nabycie spadku zostało już stwierdzone albo zarejestrowany został akt poświadczenia dziedziczenia, Sąd z urzędu na podstawieart. 690 § 2 k.p.c.zmienia postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo uchyla zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia i orzeka w tym przedmiocie.
Oświadczenie pełnomocnika uczestniczkiK. D., iż zostanie złożonyw jej imieniu wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożeniaw terminie oświadczenia o odrzucenia spadku poA. D.nie stanowiło, w ocenie Sądu, podstawy do zawieszenia postępowania bowiem na chwilę zamknięcia rozprawy przedmiotowy wniosek nie został złożony. Zgodnie z treściąart. 316 § 1 k.p.c., który poprzezart. 13 § 2 k.p.c.ma zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym, Sąd bierzeza podstawę stan rzeczy istniejący w dacie zamknięcia rozprawy o ile jest on wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W analizowanej sprawie przeprowadzone postępowanie pozwoliło ustalić zupełny krąg spadkobierców.
Tylko uzupełniająco warto wskazać, iż spadkodawczyni zmarła w lipcu 2012 rokua wniosek o stwierdzenie praw do spadku po niej został wniesiony w kwietniu 2014 roku (doręczony 23 maja 2014 roku). Ponadto wezwanie na termin rozprawy wyznaczonej na dzień 30 czerwca 2015 roku zostało doręczoneK. D.w dniu 15 kwietnia 2015 roku. W konsekwencji uczestniczka postępowania miała wystarczająco dużo czasu na złożenie wniosku o uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. D..
Jednakże, jak zostało wskazane powyżej, stwierdzenie nabycia spadku nie stoina przeszkodzie uchyleniu się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożeniaw terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Skuteczne zaś uchylenie się od skutków prawnych uchybienia terminowi do złożenia przedmiotowego oświadczeniai jego złożenie, będzie stanowiło podstawę do zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji postanowienia, stwierdzając, iż spadek poA. D.z domuB., córceW.iJ., zmarłej w dniu 21 lipca 2012 r. wŁ., ostatnio stale zamieszkałej wŁ., na podstawie ustawy nabyły dzieci:K. D.,P. D.,Ł. D.iJ. D.po ¼ części każde z nich.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.Zgodniez jego brzmieniem każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątki od tej zasady zostały ustanowione w dalszych paragrafachart. 520, stanowiąc, iż jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników (§ 2). Paragraf 3 zaś stanowi, iż jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie.W orzecznictwie i doktrynie zwraca się uwagę, iż w postępowaniu nieprocesowym nie ma „pojedynku" dwóch przeciwstawnych sobie stron, dlatego też nie można mówićo przegrywającym, który powinien zwrócić koszty postępowania wygrywającemu (por.art. 98 § 1). Przeciwnie, z treści całegoart. 520wynika, że ustawodawca zakłada, że w zasadzie uczestnicy postępowania są w tym samym stopniu zainteresowani jego wynikiem,a orzeczenie sądu udziela ochrony prawnej każdemu uczestnikowi. Dlatego ten, kto poniósł koszty sądowe lub koszty zastępstwa procesowego, nie uzyska zwrotu wydanych kwot od innego uczestnika, ale i nie jest obowiązany do zwracania kosztów poniesionych przez innego uczestnika (tak. Bodio Joanna, Demendecki Tomasz, Jakubecki Andrzej, Marcewicz Olimpia, Telenga Przemysław, Wójcik Mariusz P [w] Komentarz do art.520 kodeksu postępowania cywilnego, LEX/el. 2010; Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 grudnia 1999 roku, III CKN 497/98, OSNC za 2000 r., nr 6, poz. 116). Stanowisko takie uzasadnione jest niezależnością i samodzielnością udziału w tym postępowaniu każdego uczestnika (B.J.,Z. A.artykuł Palestra.1995.7-8.58, Lex nr 11671/1).
Innymi słowy zasada przewidziana wart. 520 § 1 k.p.c.jest nienaruszalna wtedy, gdy uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub - mimo braku tej równości - ich interesy są wspólne. W pozostałych wypadkach sąd może od niej odstąpić i na żądanie uczestnika, albo z urzędu - jeżeli uczestnik działa bez adwokata lub radcy prawnego orzec według dyrektyw określonych wart. 520 § 2 lub 3 k.p.c.(postanowienie SN z dnia 22 marca 2012 r., V CZ 155/11, LEX nr 1164757).
Podkreślić również należy, iż nie bez znaczenia pozostaje to, jakie czynności procesowe podejmuje dany uczestnik w konkretnej sprawie. Uznaje się, że w sytuacji gdy uczestnik nie wysuwa żadnych żądań ani nie składa wniosków dotyczących rozstrzygnięcia, brak jest podstaw do nakładania na niego obowiązku zwrotu kosztów,a tym bardziej obciążenia go kosztami(por. uzasadnienie orzeczenia SN z 25 lipca 1960 r., 1 CR 640/60, LexisNexis nr 365306).
W świetle powyższych ustaleń Sąd nie znalazł w niniejszej sprawie przesłanek do zastosowaniaart. 520 § 2 k.p.c.podnoszonego przez wnioskodawcę, jak również§ 3komentowanego przepisu. Wnioskodawca jako wierzyciel spadkodawczyni był co najmniej w równym stopniu co jej spadkobiercy zainteresowany wynikiem sprawy.
Tym samym żądanie wnioskodawcy zasądzenia kosztów postępowania na jego rzecz od uczestników nie znalazło uzasadnienia, a przedmiotowy wniosek podlegał oddaleniu(vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 roku, III CKN 497/98).
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt. 2 i 3 sentencji postanowienia.