Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 467/15
Data wyroku: 2015-07-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Anna Kalbarczyk, Jacek Matusik, Beata Tymoszów
Słowa kluczowe: Obrońca
Podstawa prawna: art. 439 § 1 pkt. 10 kpk

Sygn. akt VI Ka 467/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 lipca 2015 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Jacek Matusik
Sędziowie: SO Beata Tymoszów (spr.)
SO Anna Kalbarczyk
protokolant apl. prok. Bartłomiej Nowak
przy udziale prokuratora Agaty Stawiarz
po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2015 r.
sprawy:E. B. (1)z d.K.
córkiR.iB.ur. (...)wW.
oskarżonej o przestępstwa zart. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomaniioraz zart. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 12 k.k.
oraz
M. C. (1)z d.K.
córkiR.iB.ur. (...)W.
oskarżonej o przestępstwo zart. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 12 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców obu oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe wW.
z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt III K 826/14

I
w zaskarżonej części, w odniesieniu doM. C. (1)wyrok uchyla i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi-Południe wW.,

II
w pozostałej zaskarżonej części, w odniesieniu doE. B. (1)wyrok zmienia w ten sposób, że:

1
uchyla rozstrzygnięcie z punktu VII,

2
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.,art. 70 § 1pkt 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary łącznej roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby lat 5 (pięciu) i na podstawieart. 73 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.oddaje oskarżoną w okresie próby pod dozór kuratora sądowego,

3
na podstawieart. 63 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.na poczet orzeczonej kary grzywny zalicza oskarżonej okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 11 czerwca 2014 r. do dnia 30 lipca 2014 r.,

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokatA. B.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście 60/100) złotych tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonejM. C. (1)w postępowaniu odwoławczym; kwota ta obejmuje podatek VAT,

IV
zwalniaE. B. (1)od kosztów sądowych za II instancję, wydatkami w części na nią przypadającej obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie w sprawie o sygnaturze VI Ka 467/15 – sporządzone w odniesieniu doM. C. (1)(w trybieart. 457 § 2 k.p.k.)

Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2015r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Południe wW.uznał m.in.M. C. (1)za winną tego, że w maju 2014r. wW.przyul. (...), działając w krótkich odstępach czasu i wykonaniu z góry powziętego zamiaru , działając wspólnie i w porozumieniu zE. B. (1), wbrew przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, udzieliła dwukrotnie po 0,5 grama brutto, w tym razM. K.substancji psychotropowej w postaci amfetaminy w ilości 0,4 grama netto, przyjmując w zamian za 0,5 grama brutto w/w substancji kwotę po 20 złotych, to jest popełnienia występku zart. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 12 k.k.i na tej podstawie skazał ja na karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie, na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.,art. 70 § 1 pkt. 1 k.k., warunkowo zawiesił na okres próby lat 2 ( dwóch), orzekając nadto o przepadku dowodów rzeczowych.
Wyrok ten został zaskarżony przez obrońcę oskarżonej, który zarzucając – na podstawieart. 438 pkt. 3 k.p.k.- błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia, mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, iż zarówno przedmiotowa jak i podmiotowa stronaczynów, których dopuściła się oskarżonanie pozwala na przyjęcie, iż stanowią one wypadek mniejszej wagi, o jakim mowa w art. 59 ust. 3 cyt. ustawy, w konkluzji domagał się zmiany wyroku w zaskarżonej przezeń części, poprzez uznanie, iżM. C. (1)dopuściła się występku w postaci uprzywilejowanej, typizowanego wart. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomaniii wymierzenie jej kary łagodniejszej lub też uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wyrok w odniesieniu doM. C. (1)podlegał uchyleniu niezależnie od zarzutu i granic apelacji wniesionej na jej korzyść, wobec wystąpienia przesłanki, o jakiej mowa wart. 439 § 1 pkt. 10in finek.p.k.
W postępowaniu niniejszym ( na etapie śledztwa ), wobec powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do stanu poczytalności oskarżonej, wywołano wobecM. C. (1)opinię sądowo – psychiatryczną, odstępując jednocześnie od wyznaczenia jej obrońcy z urzędu, jako, że korzystała ona z pomocy obrońcy z wyboru. Interesy oskarżonej reprezentował ten sam obrońca, który konsekwentnie, do daty uprawomocnienia się wyroku, bronił współoskarżonej –E. B. (1). Wprawdzie biegli badającyC.nie stwierdzili ani ograniczenia jej poczytalności w odniesieniu do czynu zarzucanego ani też przeszkód do jej udziału w postępowaniu ( k. 85 i nast.) , ale przypomnieć trzeba, że opinia ta sporządzona została kilka miesięcy przed rozpoznaniem sprawy na rozprawie. Tymczasem przesłuchana wówczas oskarżona, wobec której nie stosowano tymczasowego aresztowania, podała:ja miałam wcześniej próbę samobójczą,dostaję proszki, po których jestem otumaniona i mam rozmowy z psychiatrą cały czas zażywam te leki(k. 273). Skoro, przy takich wypowiedziach oskarżonej, Sąd Rejonowy nie zasięgał uzupełniającej opinii biegłych – lekarzy psychiatrów, a w konsekwencji nie wydawał postanowienia o uznaniu obrony za zbędną, to przyjąć należało, że nie zachodził wypadek, o jakim mowa wart. 79 § 4 k.p.k.( w brzmieniu przed dniem 1 lipca 2015r.). Wprawdzie w dacie tej rozprawy, to jest 7 listopada 2014r., oskarżonąM. C.bronił obrońca ustanowiony w sprawie, ale jednocześnie przewodniczący składu Sądu dostrzegł , iż zachodzi sprzeczność interesów obu oskarżonych –E. B.iM. C., reprezentowanych przez tego samego obrońcę. Obrońca oświadczył wówczas, że będzie kontynuował obronę oskarżonejE. B.(wobec której nie zachodził wypadek obrony obowiązkowej), natomiast wnosił o ustanowienie drugiej z oskarżonych obrońcy z urzędu. Uwzględniając ów wniosek Sąd Rejonowy wyznaczył,M. C.obrońcę, tyle tylko, że uczynił to na podstawieart. 78 § 1 k.p.k.( a więc ze względu na jej sytuację majątkową, a nie wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego). Taka decyzja była nieprawidłowa ze względu na to, że – o czym wspomniano wyżej – nie zostały wyjaśnione ostatecznie kwestie możliwości uczestniczenia przezM. C.w postępowaniu sądowym i podjęcia samodzielnej obrony. Ma to znaczenie nie ze względu na kolejne czynności procesowe ( przesłuchanie świadków), jakie miały miejsce na następnym terminie rozprawy, w których już uczestniczył obrońca, lecz z powodu czynności przeprowadzonych w dniu 7 listopada 2014r. W tej dacie doszło bowiem do przesłuchania obu oskarżonych, co nastąpiło w sytuacji, gdyM. C.faktycznie nie korzystała z pomocy obrońcy. Wobec bowiem stwierdzonego konfliktu interesów, skutkującego wyznaczeniem innego obrońcy oczywistym jest, że udział dotychczasowego obrońcy nie mógł być uznany za rzeczywistą realizację nie tylko prawa oskarżonej do obrony (art. 6 k.p.k.), ale też obowiązku wynikającego zart. 79 § 1 pkt. 3 k.p.k.Jak wprost wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 marca 2013r. ( sygn. akt III KK 256/13)-Za bezwzględną przyczyną odwoławczą wymienioną wart. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.(brak obrońcy obligatoryjnego) można m. in. uznać sytuację, gdy oskarżony ma wprawdzie formalnie obrońcę, ale z uwagi na zachodzącą sprzeczność interesów tego oskarżonego i interesów innego oskarżonego reprezentowanego przez tego samego obrońcę, nie może on należycie spełniać swych powinności.
Z protokołu rozprawy z dnia 7 stycznia 2015r. ( k. 292) wynika wprost, że Sąd kontynuował uprzednio odroczoną rozprawę i nie ponowił odebrania wyjaśnień od oskarżonych. W tym stanie rzeczy należało uznać, że na części rozprawy, podczas której były prowadzone istotnie czynności dowodowe nie był obecny ( nie brał udziału) obrońca, którego udział był obowiązkowy, jako, że Sąd nie wypowiedział się ostatecznie, co do konieczności udziału obrońcy z urzędu - w związku z oświadczeniemM. C.co do kontynuowania przez nią leczenia psychiatrycznego. Zachodziła zatem sytuacja, o jakiej mowa wart. 439 § 1 pkt. 10 k.p.k., co nakazywało uchylenie zaskarżonego wyroku w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Mając na względzie fakt, że wyrok zaskarżony był wyłącznie na korzyść oskarżonej, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy rozważy też prawidłowo kwestię ustalenia, czy w razie ustalenia winy oskarżonej, zachowanie M>C.nie wyczerpuje znamion typu kwalifikowanego występku zart. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy orzekł jak na wstępie.