Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 12/15
Data wyroku: 2015-02-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Teresa Kołbuc, Małgorzata Klesyk, Beata Piwko
Słowa kluczowe: Oświadczenie Woli, Spadek
Podstawa prawna: art. 1019 k.c. w zw. z art. 84 k.c.

Sygn. akt II Ca 12/15

POSTANOWIENIE
Dnia 16 lutego 2015 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Teresa Kołbuc
Sędziowie:SSO Beata Piwko (spr.)
SSO Małgorzata Klesyk
Protokolant: st. prot. sąd. Agnieszka Baran
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2015 r.
sprawy z wnioskuP. G.iM. G.
z udziałem(...)weW.,(...)wW.,(...)wW.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
na skutek apelacji wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII Ns 295/14
postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie II (drugim) w całościi zatwierdzić uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie przezM. G.iP. G.oświadczenia w przedmiocie przyjęcia spadkuz dobrodziejstwem inwentarza poA. G., synuJ.iG., zmarłym 30 marca 2013 r. wC.; oddalić wniosek uczestnika(...)wW.o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
II Ca 12/15 Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w Kielcach postanowieniem z 13 sierpnia 2014r. zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia w terminie przezS. P.oświadczenia w przedmiocie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza poA. G.synuJ.iG.zmarłym 30 marca 2014r. wC., oddalił wnioskiM. G.iP. G., orzekł o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd ten ustalił stan faktyczny, z którego wynika, żeA. G.zmarł 30.03.2013r., miał trójkę dzieci, przed śmiercią mieszkał samotnie. W styczniu 2013r. przeszedł udar mózgu, cierpiał na cukrzycę i niedokrwienie kończyn dolnych. Od 2008r. nie opuszczał samodzielnie mieszkania. Na 10 dni przed śmiercią przebywał w zakładzie opiekuńczo- leczniczym wC.. W codziennych obowiązkach pomagała mu córka; spadkodawca ponadto korzystał z pomocy opiekunki.P. G.pracował „w delegacjach” 3,5 tygodnia w miesiącu. Ojca odwiedzał na krótko po to, aby dowiedzieć się jak się czuje.
M. G.27.02.2008r. został tymczasowo aresztowany, a następnie do 27.08.2012r. przebywał w zakładzie karnym.
A. G.nie mówił swoim dzieciom o swoich zadłużeniach finansowych.
O niespłaconych zobowiązaniach finansowychS. P.dowiedziała się w czerwcu 2013r.. 11.06.2013r.M. G.odebrał przesyłkę sadową zawierająca nakaz zapłaty w stosunku do spadkodawcy, a następnie przekazał ja siostrze.S. P. (1)w sprawie nakazu zapłaty kontaktowała się telefonicznie z biurem obsługi interesanta sądu, a także kierowała do sądu pisma. O kolejnych zadłużeniach spadkodawcyS. P.dowiedziała się z korespondencji przychodzącej do mieszkania wK.przyul. (...)w lutym 2014r. Wówczas rodzeństwo wspólnie przeszukało mieszkanie spadkodawcy, nie znalazło jednak żadnych dokumentów potwierdzających zaciągnięcie przez ojca zobowiązań finansowych.
M. G.iP. G.nie podejmowali żadnych czynności zmierzających do ustalenia rozstrzygnięcia sądu w sprawie, w której sąd wydał nakaz zapłaty przeciwko ich ojcu.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uwzględnił wniosekS. P.i na podstawieart.1019§1i2k.c.w zw. zart.84§1i2k.c.zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia w terminie przezS. P.oświadczenia w przedmiocie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza poA. G., a oddaliłM. G.iP. G..
Apelację od orzeczenia Sądu Rejonowego wnieśliM. G.iP. G., którzy zarzucili obrazę przepisu prawa materialnego, a to art.1016k.c. poprzez jego niezastosowanie. Skarżący ponadto wskazali w uzasadnieniu apelacji, że wszyscy razem starali się wspólnie działać w celu zakończenia powyższej sprawy. Wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie ich wniosku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna.
Sąd Okręgowy z urzędu dopuścił dowód z uzupełniającego przesłuchaniaM. G.iP. G.na okoliczność podejmowanych przez nich czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu majątkowego spadkodawcy, a w szczególności czy posiadał on długi, gdzie oraz w jakiej wysokości. W niniejszej sprawie wystąpiły wyjątkowe okoliczności uzasadniające dopuszczenie przez sąd z urzędu ww. dowodu. Sąd Rejonowy bowiem postanowieniem z 6.08.2014r. przesłuchał uzupełniająco tylkoS. G., nie podając przyczyny takiego procedowania. Dowód z przesłuchania stron ma charakter subsydiarny, a zatem potrzeba jego przeprowadzenia materializuje się wtedy, gdy pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.  Wart. 299 k.p.c.mowa jest o przesłuchaniu stron (obu stron). Sąd może wprawdzie przeprowadzić dowód z przesłuchania tylko jednej strony jednak warunkiem jest, aby przesłuchanie drugiej było niemożliwe. Jak wynika z treści tego przepisu, sąd nie przesłuchuje stron co do wszystkich faktów będących przedmiotem postępowania dowodowego, lecz tylko co do faktów spornych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i to jedynie wówczas, gdy albo przeprowadzone dowody nie pozwoliły wyjaśnić istoty sprawy albo gdy nie ma dowodów, które pozwoliłyby wyjaśnić tę istotę. W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy bezpodstawnie pominął dowód z uzupełniającego przesłuchania skarżących w charakterze strony. Mając jednak na uwadze, że postępowanie apelacyjne jest kontynuacją postępowania przed sądem pierwszej instancji, a sąd odwoławczy ma obowiązki analogiczne do obowiązków sądu pierwszej instancji - w tym obowiązek ustalenia stanu faktycznego (w oparciu o prawidłowo, zgodnie z przepisami o postępowaniu dowodowym, przeprowadzone dowody), oceny zebranego materiału dowodowego oraz subsumcji faktów pod wybraną normę prawą, Sąd Okręgowy uzupełnił postępowanie dowodowe w sposób wskazany powyżej.
Na podstawie przeprowadzonego dowodu Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił, żeS. P.podejmując czynności działała także w imieniu swoich braci. Rodzeństwo wspólnie podejmowało decyzje jakie kroki przedsiębrać zarówno w celu ustalenia czy ich ojciec miał długi, jakiego rodzaju one były, a także jaki będzie ich los po śmierci spadkodawcy. Zeznania skarżących są wiarygodne. Znalazły one potwierdzenie także w zeznaniachS. P., która na rozprawie 6.08.2014r. zeznała: „ja zajmowałam się tą sprawą i braci o tym informowałam telefonicznie”. Zasadą jest, że przy ocenie dowodów uwzględnia się wszelkie okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla mocy, wiarygodności poszczególnych dowodów, nie tylko treść danego przeprowadzonego dowodu, ale i wszelkie towarzyszące mu okoliczności, nie wyłączając składanych oświadczeń, wyjaśnień, wcześniejszych zachowań, w ramach wszechstronnego rozważenia materiału sprawy, w oparciu o które Sąd może wyrobić sobie przekonanie o wiarygodności określonego dowodu. Istotne jest w niniejszej sprawie zestawienie treści zeznań wnioskodawców choćby z treścią wniosku złożonego w niniejszej sprawie, a także faktu, że zarównoP. G., jak iM. G.udzielili pełnomocnictwa swojej siostrze do reprezentowania ich w przedmiotowej sprawie przed sądami. Reasumując w ocenie Sądu Okręgowego także skarżący podjęli w odpowiednim czasie działania zmierzające do ustalenia stanu spadku. Mając zaś na uwadze, wykształcenie skarżących, ich status społeczny i materialny zasadne jest przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki pozostawania w błędzie co do stanu majątku spadkowego także przezP. G.iM. G.. ( art.1019§1i2ik.c. w zw. z art84§1i2k.c.). Powyższe dało podstawę Sądowi II instancji do zmiany zaskarżonego orzeczenia na podstawie art.386§1k.p.c. w zw. z art.13§2k.p.c.
Niezasadny jest natomiast zarzut apelacji naruszenia prawa materialnego, art.1016k.c.
Z przepisu tego wynika, że spadkobierca, który nie złożył w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, jest uważany za przyjmującego spadek z dobrodziejstwem inwentarza, jeżeli przynajmniej jeden spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Orzeczenie Sądu I instancji nie zmieniało w żaden sposób tej zasady. Przepis ten bowiem określa zakres odpowiedzialności za długi spadkowe.
Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz uczestnika(...)I Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego ZamkniętegowW.kosztów postępowania apelacyjnego. Wnioski tego uczestnika zostały oddalone, apelacja wnioskodawców została uwzględniona.
SSO B.Piwko SSO T. Kołuc SSO M.Klesyk