Sąd Okręgowy w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 602/14
Data wyroku: 2015-01-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Zrębiec, Sztorc Mariusz, Grażyna Artymiak
Słowa kluczowe: Zniewaga
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk

Sygn. akt II Ka 602/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 stycznia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Grażyna Artymiak (spr.)
Sędziowie: SSO Sztorc Mariusz
SSO Dariusz Zrębiec
Protokolant: st.sekr.sądowy Ewa Gronko
przy udziale oskarżycielki prywatnejL. V.
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r.
sprawyC. W.
oskarżonego o przestępstwo zart. 212 § 1 kk,art. 216 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki prywatnej
od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Strzyżowie
z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygnatura akt XIV K 131/13
uchylazaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt II Ka 602/14

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 28 stycznia 2015r.
L. V.zawiadamiając o popełnionym na jej szkodę przestępstwie wniosła o przesłanie zawiadomienia jako skargi inicjującej postępowanie w sprawie o przestępstwo prywatnoskargowe. W zawiadomieniu nie zakwalifikowano czynu, o popełnieniu którego zawiadamiająca zgłaszała, wskazując, żeC. W.w dniu 14 stycznia 2013 r. powiedział, żeZ. B.nie wie, że mieszka ze złodziejem oraz wyzywał pokrzywdzoną używając słów: „kurwo, szmato, pojebana Ukrainko”. Zgłaszająca wskazała, że nie życzy sobie abyC. W.ją wyzywał i pomawiał. W końcowej części zgłoszenia wskazała natomiast, żeC. W.mówił do jej sąsiadkiH., żeby się z nią nie zadawała, nie wpuszczała do domu, bo zgłaszająca jest złodziejką (k. 3). Skardze tej nadano bieg w trybieart. 488 § 1 kpk.
Sąd Rejonowy w Rzeszowie XIV Zamiejscowy Wydział Karny z/s w Strzyżowie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2014 r. (sygn. akt XIV K 131/13) uniewinnił oskarżonegoC. W.od popełnienia czynów, polegających na tym, że:

1
W dniu 14 stycznia 2013 roku wS.powiedział doZ. B.„nie wiesz z kim ty mieszkasz pod jednym dachem – mieszkasz ze złodziejem, który okradł chiński sklep wS.”, czym pomówiłL. V., które mogło ją poniżyć w opinii publicznej, tj. przestępstwa zart. 212 § 1 kk.

2
W dniu 14 stycznia 2013 roku wS.znieważyłL. V.słowami wulgarnymi „kuro, szmato, pojebana Ukrainko”, tj. przestępstwa zart. 216§1 kk.

Jednocześnie Sąd Rejonowy na podstawieart. 632 pkt 1 kpkw zw. zart. 624 § 1 kpkzwolnił w całości oskarżycielkę prywatnąL. V.od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej wS.kwotę 708,48 złotych tytułem udziału w sprawie pełnomocnika z urzędu oskarżycielki prywatnej - adwokataE. H..
Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżycielki prywatnej. Zaskarżając orzeczenie w całości, zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a skutkującego uniewinnieniem oskarżonegoC. W.od zarzucanego mu czynu, podczas gdy okoliczności sprawy oraz materiał dowodowy prowadzą do wniosków przeciwnych.
Wskazując na powyższe pełnomocnik oskarżycielki prywatnej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie oskarżonegoC. W.za winnego zarzucanego mu czynu ewentualnie uchylenie zaskarżanego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pełnomocnika oskarżycielki prywatnej zasługuje na uwzględnienie, jednakże może odnieść skutek w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Z uwagi na brzmienieart. 454 § 1 kpknie jest możliwa postulowana przez Skarżącą jakakolwiek zmiana zaskarżonego wyroku.
Dokonana przez Sąd ocena materiału dowodowego jest dowolna. Nie może bowiem pozostać pod ochronąart. 7 kpk, przeciwstawienie wyjaśnień oskarżonego i zeznań pokrzywdzonej, przy pominięciu przy ocenie wiarygodności ich wypowiedzi zeznań innych świadków, jak również opinii psychologicznej biegłej. Sporządzone uzasadnienie jest pobieżne, ogólnikowe i zawiera sprzeczności, które jedynie potwierdzają tendencyjność oceny zeznań oskarżycielki prywatnej. Przy uwzględnieniu treści wyjaśnień oskarżonego oraz zeznańZ. B.iE. Z., nie sposób uznać za przekonującą argumentacji Sądu o przyczynach odrzucenia zeznań pokrzywdzonej jako niewiarygodnych. Sąd odwołując się do treści przyjęcia skargi w zestawieniu z zeznaniami pokrzywdzonej wskazuje, że w obu tych dokumentach oskarżycielka prywatna posługuje się innymi słowami wulgarnymi, co - według Sądu Rejonowego - „uniemożliwia określenie, jakich to słów wulgarnych rzekomo miał użyć oskarżony”. Podczas, gdy zestawienie treści zgłoszenia skargi o popełnieniu przestępstwa prywatnoskargowego z zeznaniami świadka z k. 58 nie prowadzi do takiego wniosku, jak wyciągnięty przez Sąd Rejonowy, albowiem słowa wskazane w zgłoszeniu (k. 3) i użyte przezL. V.podczas zeznań odbiegają treścią tylko w zakresie jednego zwrotu, a mianowicie w zgłoszeniu skargi poza słowami: „kurwo, szmato”, występuje zwrot: „pojebana Ukrainko” (w części wstępnej wyroku zapisany nieortograficznie), podczas gdy w zeznaniach (k. 58) pokrzywdzona używa słów: „szmata, kurwa” i zwrotu „ruska prostytutka”. Jeżeli Sąd dostrzegł sprzeczność w wypowiedzi świadka, winien poprzez zadanie pytań ustalić wersję pokrzywdzonej, zwłaszcza żeL. V., wprawdzie posługuje się językiem polskim, to jednak nie jest to jej język ojczysty. Sąd zaniechał obowiązku dążenia do ustalenia prawdy. Tym bardziej, że ani zeznaniaZ. B.iE. Z.nie wykluczały prawdziwości twierdzeń oskarżycielki prywatnej.Z. B.potwierdzając wymianę zdań między oskarżonym a oskarżycielką prywatną, jednocześnie wskazywał bowiem, że nie był obecny przez cały czas w pomieszczeniu, w którym oni przebywali. Natomiast z zeznańE. Z.wcale nie wynika, by przekazywała oskarżonemu wyłącznie informację o tym, żeL. V.ukradła portfel z lady w chińskim sklepie. Świadek ten wskazuje, że była w tym sklepie i słyszała jak paniA.posądziłaL. V., że ukradła portfel i dalej wskazywała, że pokrzywdzona się rozpłakała i krzyczała, że nie ukradła i nie jest złodziejką. DalejE. Z.zeznała, że w innym sklepie, gdy spotkała oskarżonego, to mu to przekazała. Sąd zaniechał ustalenia, w jakim zakresie świadek przekazałC. W.informacje dotycząceL. V., a w sposób nieuprawniony ograniczył się w ustaleniach, żeE. Z.przekazała oskarżonemu zasłyszaną informację, a dalej wyciągnął wniosek, że oskarżony przekazałZ. B., to co usłyszał, chociaż nie do końca wiadomo, z treści depozycji świadkaE. Z., co mógł od niej usłyszećC. W..
Nadto zauważyć należy, że ze zgłoszenia skargi o popełniony przestępstwie prywatnoskargowym na szkodęL. V.wynika, że nie tylko doZ. B.oskarżony mówił, że jest ona złodziejką, ale takżeC. W.mówił do jej sąsiadkiH., żeby się z nią nie zadawała, nie wpuszczała do domu, bo jest złodziejką. Sąd tą okoliczność w ogóle pominął. Również w swoich zeznaniachL. V.wskazała, iż jej koleżanka wiedziała, że ona ukradła, od oskarżonego. Zatem z tych wypowiedzi wynika, żeC. W.miał zdaniem oskarżycielki prywatnej przekazywać informacje o dokonanej przez nią kradzieży, nie tylkoZ. B.. Sąd zaniechał, ustalenia czy sąsiadkaH.ze zgłoszenia (k. 3) i koleżanka z zeznań (k. 58) to ta sama osoby, czy też dwie różne. Wystarczyło zadanie prostego pytania w tym zakresie. Sąd tego zaniechał. Pomijając, tą okoliczność, że zgłaszając skargę w tej skardze zawarty był opis nie tylko pomawiania jej przez oskarżonego wobecZ. B., ale także wobec sąsiadkiH.. Sąd pomija tą okoliczność. Pominięcie zaś tej okoliczności, pozbawia poprawności wyciągnięte przez Sąd Rejonowy dalsze wnioski, odnośnie przyjęcia, że oskarżony „nie miał zamiaru bezpośredniego popełnienia pomówienia”. Nielogiczne i dowolne jest również stwierdzenie, że nie wyczerpał znamion czynu zart. 212 § 1 kk, skoro przekazał to, co usłyszał odE. Z..
Pomówienie bowiem polega na podnoszeniu zarzutów o treści zniesławiającej (takim może być oskarżenie kogoś o kradzież), co może być czynione przez sprawcę po raz pierwszy lub też może stanowić powtórzenie zasłyszanych zarzutów i ich rozpowszechnianie. Relacjonowanie wypowiedzi innej osoby nie wyłącza zatem odpowiedzialności karnej za pomówienie. Należy wówczas zwrócić uwagę na to, czy osoba cytująca wypowiedź dystansuje się od niej, przekazuje jedynie informację, wyraża swój przeciwny pogląd, czy też rozpowszechnia zarzut i poniża pokrzywdzonego. Zeznań pokrzywdzonej, a do tej części jej wypowiedzi Sąd się nie odniósł i nie ocenił, czy są jej zeznania wiarygodne czy też nie, wynika iż oskarżony o posądzeniu jej o kradzież mówił nie tylko doZ. B., ale także do jej koleżanki. Z treści zgłoszenia wynika, że oskarżony o tym, że zgłaszająca jest złodziejką mówił do sąsiadkiH.. Zaniechania Sądu w tym zakresie sprawiają, że jego orzeczenie musi zostać uznane za przedwczesne i nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym, którym dysponował, a który poddał jedynie wybiórczej ocenie. Wadliwa ocena materiału dowodowego, może pociągać za sobą czynienie błędnych ustaleń faktycznych.
W realiach niniejszej sprawy ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pociągają za sobą błędność wniosków, a przynajmniej poprzez skrótowość i powierzchowność uzasadnienia, dostarczają argumentów, iż Sąd I instancji błędnie interpretuje znamiona typu czynu zabronionego zart. 212 § 1 kk. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku wskazuje, że oskarżony „nie miał zamiaru bezpośredniego popełnienia pomówienia”. Nie odnosi się w ogóle co do drugiej postaci umyślności. Wszak przestępstwo zniesławienia może być popełnione tylko umyślne, ale zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i wynikowym (ewentualnym). W razie czynienia przez sprawcę zarzutu niepublicznie umyślnością musi być przez niego objęta nieprawdziwość zarzutu. Sprawca stawiając nieprawdziwy zarzut musi wiedzieć o jego nieprawdziwości, albo co najmniej się na to godzić. Stąd tak istotne są zeznaniaE. Z., czy poinformowała oskarżonego o posądzeniuL. V.o kradzież (wyłącznie), czy także o tym, że oskarżyciela prywatna zaprzeczyła stawianym jej zarzutom. Pamiętać także należy, że jeżeli sprawca pomówienia jest przekonany o prawdziwości wypowiadanego zarzutu, który następnie okazał się nieprawdziwy, to należy rozważyć zastosowanie instytucji błędu co do okoliczności stanowiącej znamię typu czynu zabronionego. W tym zakresie Sąd Rejonowy zaniechał jakichkolwiek rozważań. Jego wnioski pozbawione uzasadnienia, pomijające istotne okoliczności stanu fatycznego opisanego przez pokrzywdzoną w skardze, nie pozwalają na kontrolę poprawności rozumowania.
Mając na uwadze powyżej wskazane uchybienia w zakresie prowadzonego przez Sąd postępowania dowodowego, a następnie wadliwą ocenę zebranych dowodów, jak również wadliwość pisemnego uzasadnienia uniemożliwiającą ocenę poprawności wyciągniętych przez Sąd wniosków, co do kwestii podstaw wyłączenia odpowiedzialności oskarżonego za zarzucanemu przez oskarżycielkę prywatną czyny, Sąd odwoławczy na podstawieart. 437 § 2 kpk,art. 449 kpki456 kpkuchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowego do jej ponownego rozpoznania.
W pierwszej kolejności istotnym jest ustalenie zakresu oskarżenia, rzecz mianowicie w tym, by ustalić w sposób stanowczy, czy oskarżycielka prywatna żąda ściganiaC. W.z powodu jej znieważenia (art. 216 § 1 kk) i pomówienia jej wyłącznie w obecnościZ. B., czy także pomówienia jej wobec sąsiadkiH.(ewentualnie koleżanki). Ponieważ oskarżycielka prywatna korzysta z pomocy prawnej pełnomocnika z urzędu, rzeczą Sądu - w ramach podejmowanych czynności jeszcze przed wyznaczeniem terminu rozprawy głównej, będzie wezwanie oskarżycielki prywatnej o sprecyzowanie zarzutów skargi prywatnej. Z uwagi na rodzaj postępowania Sąd na każdym etapie musi mieć na względzie także możliwość pojednania się stron i ugodowego zakończenia tegoż postępowania.
Jeżeli do jednak nie dojdzie do ugodowego zakończenia postępowania, nie przesądzając treści orzeczenia Sądu I instancji, w toku ponownego rozpoznania koniecznym będzie powtórzenie wszystkich czynności dowodowych, w tym szczegółowe i dokładne przesłuchanie pokrzywdzonej, zmierzające także do ujawnienia danych osób (osoby), o której mówi w swoich wypowiedziach. Chodzi mianowicie o ustalenie koleżanki oskarżonej, do której o kradzieży (rzekomo) dokonanej przezL. V.mówił oskarżony i sąsiadkiH., chyba że koleżanka i sąsiadka to jedna i ta sama osoba. Z uwzględnieniem uwag wskazanych powyżej należy przesłuchać świadkaE. Z., chodzi mianowicie o to, co usłyszała w sklepie, czy w czasie wypowiedzi paniA.była obecna pokrzywdzona i w tym czasie zaprzeczyła dokonaniu kradzieży, czy też wszystko, co świadek mówił było relacją z wypowiedzi paniA.. Przesłuchanie nadto tej osoby, jako głównego źródła informacji o posądzeniuL. V.o dokonanie kradzieży, jest istotnym elementem, dla oceny, czy zarzut czyniony oskarżycielce prywatnej przez oskarżonego był prawdziwy. Jednocześnie rozszerzenie liczby źródeł dowodowych zwiększy nie tylko materiał dowodowy, który pozwoli ocenić Sądowi zasadność stawianych oskarżonemu zarzutów przez oskarżycielkę prywatną, ale także będzie dodatkowym środkiem służącym do weryfikacji wyjaśnień oskarżonego i zeznań pokrzywdzonej z punktu widzenia oceny ich wiarygodności. Po przeprowadzeniu całego postępowania dowodowego kierując się zasadami dążenia do ustalenia prawdy (art. 2 § 2 kpk) i obiektywizmu (art. 4 kpk), Sąd następnie dokona oceny zebranych dowodów, z zachowaniem dyspozycjiart. 7 kpk. Dopiero wtedy na podstawie całokształtu zebranego i ocenionego materiału dowodowego, wyda orzeczenie w kwestii odpowiedzialności oskarżonego, prawidłowo - z uwzględnieniem wskazańart. 424 kpk, o ile zajdzie taka potrzeba, swoje stanowisko uzasadni.