Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1159/14
Data wyroku: 2015-06-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Cierpiał, Ewa Cyran, Izabela Halik
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 FUS

Sygn. aktIII AUa 1159/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 czerwca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ewa Cyran
Sędziowie:  SSA Jolanta Cierpiał (spr.)
del. SSO Izabela Halik
Protokolant:  insp.ds.biurowości Agnieszka Perkowicz
po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. w Poznaniu
sprawyJ. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze
z dnia 31 marca 2014 r.  sygn. akt IV U 3569/13
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I i oddala odwołanie.

del. SSO Izabela Halik

SSA Ewa Cyran

SSA Jolanta Cierpiał

UZASADNIENIE
Decyzjąz dnia 15 października 2013 r., znak(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówiłJ. W.prawa do emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłJ. W..
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Wyrokiemz dnia 31 marca 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. IV U 3569/13, Sąd Okręgowy w Zielonej Górze zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznałJ. W.prawo do emerytury od dnia 19 października 2013 r. (pkt 1), zaś w pozostałym zakresie odwołanie od powyższe decyzji oddalił (pkt 2).
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia

i rozważania:
OdwołującyJ. W.urodził się (...)
Pismem złożonym w organie rentowym w dniu 19 września 2013 r. odwołujący wniósło przyznanie mu prawa do emerytury przewidzianej przepisemart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 t.j. z późn. zm.).
Sąd Okręgowy ustalił, iż w dacie zgłoszenia wniosku odwołujący nie pozostawał w zatrudnieniu oraz że na dzień 1.01.1999 r. organ rentowy uznał za udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 25 lata i 9 miesięcy i 9 dni, w tym żaden okres pracy w szczególnych warunkach.
Sąd I instancji ustalił, iż odwołujący zawarł zK. S.Zakładem (...)ul. (...)umowę o naukę rzemiosła – kominiarstwo na okres 24 miesięcy (od dnia 3 czerwca 1970 r. do 2 czerwca 1972 r.). Czas pracy ucznia dla wieku powyżej 16 lat wynosił 8 godzin dziennie, a w sobotę 6 godzin, czyli 46 godzin tygodniowo. W okresie nauki rzemiosła uczeń otrzymywał wynagrodzenie miesięczne w pierwszym roku nauki 150 zł,a w drugim roku nauki 320 zł. Umowa został spisana wCechu (...)wZ.w dniu 30 czerwca 1970 r. i zarejestrowana pod poz.(...).
Nadto Sąd Okręgowy ustalił, iż wnioskodawca w okresie od 26.10.1973 r. do 14.10.1975 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Przed odbyciem służby wojskowej był zatrudniony uK. S..
Po zakończeniu służby podjął pracę ponownie jako kominiarz od dnia 1.11.1975 r. u dyplomowanego mistrza kominiarskiegoS. P.. Sąd I instancji ustalił,że wnioskodawcaJ. W.podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu wZakładzie (...)od 1.11.1975 r. do 31.01.1989 r. Ponadtow okresie od 16.11.1975 r. do 31.12.1985 r. wnioskodawca był zatrudniony wZakładzie (...).
Następnie w okresie od dnia 1.02.1989 r. do 1.01.1998 r. wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą jako osoba fizyczna.
Ponadto z ustaleń Sądu I instancji wynika, iż wnioskodawca wycofał środki z OFE.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok,w którym uznał odwołanieJ. W.za zasadne (w przeważającej części).
Sąd Okręgowy wskazał bowiem, powołując się na treśćart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 t.j. z późn. zm.) w związku z§ 4 ust.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8 poz. 43), iż odwołujący legitymuje się wiekiem(...)lat, posiada na dzień 1.01.1999 r. wymagany przepisami okres składkowy i nieskładkowy ponad 25 lat oraz nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a także legitymuje się 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, albowiem w okresie zatrudnienia w okresach:

1
od 4.06.1970 r. do 16.10.1973 r. wZakładzie (...)wZ.,

2
od 16.11.1975 r. do 31.12.1985 r. wZakładzie (...)wZ.,

3
od 1.11.1975 r. do 31.01.1989 r. wZakładzie (...)wZ.,

stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę jako kominiarz, czyli pracę kwalifikowaną jako praca w szczególnych warunkach wymienioną pod poz. 7 w dziale IX wykazu Arozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U.z 1983 r., Nr 8, poz. 43). Sąd Okręgowy uznał bowiem, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci wskazanych dokumentów oraz zeznań świadków wynika, iż wnioskodawca w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał czynności kominiarza we wszystkich powyższych okresach zatrudnienia, w tym okresie zatrudnienia na podstawie umowy o naukę rzemiosła(co miało miejsce po ukończeniu przez wnioskodawcę 16 roku życia). Sąd Okręgowy wskazał, że po zakończeniu służby wojskowej wnioskodawca z dniem 1.11.1975 r. podjął zatrudnieniewZakładzie (...)i był tam zatrudniony do 31.01.1989 r., przy tym w okresie od 16.11.1975 r. do 31.12.1985 r. wnioskodawca był także zatrudniony wZakładzie (...)uB. P. (1). Przy czym w okresie pracy u dwóch braciP.u każdego z nich pracował po pół etatu i z reguły były to po trzy dni w tygodniu – zatem łącznie wnioskodawca pracował jako kominiarz w pełnym wymiarze czasu pracy (od poniedziałku do soboty), a więc spełnił wymóg pełnego wymiaru zatrudnienia w tygodniu.
Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy stwierdził, iż odwołujący z chwilą ukończenia 60-go roku życia spełnił wszystkie wymagane warunki, aby uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 184 ustawy, a w szczególności spełnił wymóg 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego orazart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.z dnia 15 października 2013 r., znak(...), w ten sposób, iż przyznałJ. W.prawo do emerytury od dnia 19 października 2013 r. (pkt 1). Natomiast w pozostałym zakresie(tj. odnośnie okresu od dnia złożenia wniosku o przyznanie emerytury do dnia ukończenia przez odwołującego wieku 60 lat) Sąd Okręgowy na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego orazart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanieJ. W.od powyższej decyzji (pkt 2), albowiem wnioskodawca złożył wniosek o świadczenie emerytalne przed ukończeniem 60 roku życia.
Apelacjęod powyższego wyroku wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1
naruszenieart. 184w zw. zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) w zw. z§ 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze{Dz. U. Nr 8, poz. 43) poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wnioskodawca spełnia wymogi do przyznania emerytury, mimo iż nie udowodnił wymaganego co najmniej 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych,

2
naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na przyjęciu, że wnioskodawca w spornym okresie tj. od 4.06.1970 r. do 1.10.1973 r., pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wZakładzie (...)wZ., mimo iż z materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca w okresie od 3.06.1970 r. do 2.06.1972 r. był uczniem (zawarł umowę o naukę rzemiosła – kominiarstwo) oraz przyjęcie, że w okresach od 1.11.1975 r. do 31.01.1989 r. wZakładzie (...)oraz od 16.11.1975 r. do 31.12.1985 r. wZakładzie (...)pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, iż pracował jednocześnie u dwóch braciS.iB. P. (1)w wymiarze pół etatu.

Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania wnioskodawcy od decyzji pozwanego z dnia 15.10.2013 r., nr(...), odmawiającej wnioskodawcy prawa do emerytury,

2
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi 1 instancji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
         :
Wniesioną przez organ rentowy apelację uznać należy za zasadną.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, w wyniku czego wyjaśnił istotne okoliczności sprawy, jednakże dokonał częściowo błędnej oceny zebranego materiału dowodowego w świetle zasady sędziowskiej oceny dowodów, przewidzianej przezart. 233 § 1 k.p.c.
Słusznie wskazuje bowiem apelacja, iż w świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego brak było podstaw, do przyjęcia, iż w całym okresie od 1.11.1975 r. do 31.01.1989 r. wnioskodawcaJ. W.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę jako kominiarz. Jak wynika bowiem z treści zeznań świadkaB. P. (2), złożonych na piśmie przed organem rentowym w dniu 9 listopada 2013 r.(k. 4), wnioskodawca pracował wZakładzie (...)w latach 1975-1985. Okoliczność, iż wnioskodawca pracował wZakładzie (...)w latach1975-1985 (a dokładnie od 16.11.1975 r. do 31.12.1985 r.) potwierdza również treść zaświadczenia wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.z dnia 30 lipca 2013 r.(k. 19 akt organu rentowego, załączonych do niniejszej sprawy).Ponadto powyższą okoliczność przyznał również sam wnioskodawca w treści informacji dotyczącej okresów składkowychi nieskładkowych, złożonej przez niego Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.w dniu 19 września 2013 r.(k. 9 -12 akt organu rentowego, załączonych do niniejszej sprawy).W informacji tej wnioskodawca wprost wskazał, iż pracował wZakładzie (...)od 16.11.1975 r. do 31.12.1985 r., na dowód czego przedłożył wspomniane zaświadczenia wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.z dnia 30 lipca 2013 r. Taki zresztą okres zatrudnienia uB. P. (1)przyjąłi Sąd Okręgowy w swych ustaleniach.
Jednocześnie z zeznań samego wnioskodawcy, złożonych podczas rozprawy w dniu 12 marca 2014 r. (k. 25 verte), jak i z dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego w postaci zaświadczeń z dnia 15 i 30 lipca 2013 r., wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.(k. 19 i 21 akt organu rentowego, załączonych do niniejszej sprawy),wprost wynika, iż wnioskodawca zarówno wZakładzie (...), jak i wZakładzie (...), pracował w wymiarze po 1/2 etatu.
Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż nawet gdyby uznać (pomijając nawet brak ciągłości ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia wZakładzie (...), wynikający z zaświadczenia ZUS z dnia 30 lipca 2013 r. -k. 19 akt organu rentowego, załączonych do niniejszej sprawy),iż w okresie od 16.11.1975 r. do 31.12.1985 r. wnioskodawcaJ. W.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę jako kominiarz, gdyż w okresie tym pracował w wymiarze 1/2 etatu wZakładzie (...)oraz 1/2 etatu wZakładzie (...), co dawało łącznie pełen wymiar czasu pracy, to brak jest podstaw by przyjąć, iż wnioskodawca wykonywał tę pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 1.11.1975 r. do 15.11.1975 r. oraz od 1.01.1986 r. do 31.01.1989 r. Ze szczegółowo opisanego wyżej materiału dowodowego wynika bowiem, iż w okresach tych wnioskodawcaJ. W.był zatrudniony jedynie wZakładzie (...)w wymiarze 1/2 etatu.
Ponadto stwierdzić należy, iż wnioskodawca w ciągu 30 dni po odbyciu służby wojskowejniepodjął zatrudnienia w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy – jak wynika bowiem z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego, wnioskodawca zakończył służbę wojskową w dniu 14 października 1975 r., podczas gdy zatrudnienie wZakładzie (...)(w wymiarze 1/2 etatu) rozpoczął w dniu 1.11.1975 r., zaś wZakładzie (...)(także w wymiarze 1/2 etatu) w dniu 16.11.1975 r., a więc pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych rozpoczął dopiero w dniu 16.11.1975 r., czyli 33 dni po zakończeniu służby wojskowej.
Nadto apelacja słusznie wskazuje, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca w okresie od dnia 3.06.1970 r. do dnia 13.10.1971 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wZakładzie (...)wZ.. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że wnioskodawca w okresie od dnia 3.06.1970 r. do dnia 2.06.1972 r. był zatrudniony jak uczeń na podstawie umowy o naukę rzemiosła (kominiarstwo) z dnia 15 sierpnia 1970 r.(k. 31), z której wynika co prawda, iż czas pracy wnioskodawcy, jako ucznia w wieku powyżej 16 lat, wynosił 8 godzin dziennie, a w sobotę 6 godzin, czyli 46 godzin tygodniowo, jednakże jednocześnie z umowy tej wynika, iż do czasu pracy wnioskodawcy podlegał wliczeniu czas dokształcania w wymiarze do 18 godzin tygodniowo, bez względu na to czy nauka odbywała się w godzinach pracy, czy poza godzinami pracy. Zaś obowiązek dokształcania do czasu ukończenia 18 lat życia, przewidziany wart. 12 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy(Dz. U. z 1958 r., Nr 45 poz. 226 ze zm.), nie oznaczał bowiem nic innego, jak zajęcia teoretyczne. Z uwagi na powyższe, twierdzeniom wnioskodawcy, że do czasu ukończenia 18. roku życia pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach przewidzianych dla stanowiska kominiarz, do pracy na którym był przyuczany, nie zasługują na uwzględnienie.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, zasadny okazał się również podniesiony w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 184 w zw. zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) w zw. z§ 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Zgodnie bowiem z treścią przepisuart. 184 ust. 1 i 2w zw. zart. 32 i art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U z 1998 r., Nr 162 poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o emeryturach i rentach”, w zw. z § 4 ust. 1 w zw. z§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8 poz. 43 ze zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura (tzw. wcześniejsza emerytura), jeśli spełnią następujące warunki: osiągną wiek 60 lat dla mężczyzn, na dzień wejścia w życia ustawy, tj. 1 stycznia 1999 r. osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie przystąpią do otwartego funduszu emerytalnego.
Jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy (co było z resztą bezsporne),J. W.osiągnął wiek(...)lat, posiadał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany przepisami okres składkowy i nieskładkowy ponad 25 lat i wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Jednakże sporne było, czy wnioskodawca osiągnął wymagany okres co najmniej 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach.
Z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Apelacyjny (opisanych szczegółowo powyżej) wynika, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawca osiągnął wymagany okres co najmniej 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach. Jak wynika bowiem z powyżej opisanych ustaleń faktycznych, wnioskodawca w okresie od 1.11.1975 r. do 15.11.1975 r. oraz od 1.01.1986 r. do 31.01.1989 r. (a więc w okresie 3 lat, 1 miesiąca i 15 dni) pracował jedynie wZakładzie (...)w wymiarze 1/2 etatu, co nie spełnia wymogu zawartego w § 4 ust. 1 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia w postaci wykonywania pracy w warunkach szczególnychstale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Ponadto brak jest podstaw do zaliczenia wnioskodawcy jako okresu pracy w warunkach szczególnych okresu odbywania służby wojskowej – tj. od 26.10.1973 r. do 14.10.1975 r., albowiem warunkiem wliczenia służby wojskowej do okresu zatrudnienia na podstawieart. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej(Dz.U. z 1967 r., Nr 44 poz. 220 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w 1975 r.), zwanej dalej „ustawą o powszechnym obowiązku obrony”, było zgodnie zust. 3tego przepisu podjęcie przez niego zatrudnienia w warunkach szczególnych w pełnym wymiarze czasu pracy z zachowanie terminu o którym mowa wart. 107 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r.o powszechnym obowiązku obrony, tj. w terminie 30 dni od dnia zwolnienia ze służby wojskowej. Jak wynika zaś z powyżej opisanych ustaleń faktycznych, wnioskodawca zakończył służbę wojskową w dniu 14 października 1975 r., podczas gdy zatrudnienie wZakładzie (...)(w wymiarze 1/2 etatu) rozpoczął w dniu 1.11.1975 r., zaś wZakładzie (...)(także w wymiarze 1/2 etatu) w dniu 16.11.1975 r., a więc pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych rozpoczął dopiero w dniu 16.11.1975 r., czyli 33 dni po zakończeniu służby wojskowej, co nie spełnia wymogu w postaci podjęcia pracy w warunkach szczególnychstale i w pełnym wymiarze czasu pracyw terminie 30 dni od dnia zwolnienia ze służby wojskowej.
Ponadto w ocenie Sądu Apelacyjnego brak jest również podstaw do zaliczenia wnioskodawcy jako pracy w warunkach szczególnych, pracy którą wykonywał jako uczeń w okresie od dnia 3.06.1970 r. do dnia 13.10.1971 r. Jak wynika bowiem z powyżej opisanych ustaleń faktycznych, podstawą zatrudnienia wnioskodawcy w tym okresie była umowa o naukę rzemiosła, zawarta w oparciu o przepisyustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy(Dz. U. z 1958 r., Nr 45 poz. 226 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o nauce zawodu”, zgodnie z którą do czasu ukończenia 18 lat życia uczeń obowiązany był do dokształcania się (art. 12 ust. 1 ustawy o nauce zawodu). Zgodnie zaś z art. 12 ust. 3 ustawy o nauce zawodu, młodociani zatrudnieni w celu nauki zawodu obowiązani są do dokształcania się w zakresie obranego zawodu. Natomiast przepis art. 13 ust. 3 ustawy o nauce zawodu stanowi, iż do czasu pracy młodocianych (art. 13 ust. 1 i 2) wlicza się czas dokształcania określonego w art. 12 ust. 3 bez względu na to, czy nauka odbywa się w godzinach pracy czy poza godzinami pracy, jednakże w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo. Już tylko z tej regulacji wynika, że wnioskodawca – jako uczeń rzemiosła w postaci kominiarstwa – nie mógł wykonywać i faktycznie nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kominiarz, do wykonywania którego to zawodu odbywał naukę. Dokształcanie w rozumieniu art. 12 ustawy o nauce zawodu nie oznaczało bowiem nic innego jak zajęcia teoretyczne(por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r., sygn. I UK 9/12). Z uwagi na powyższe twierdzenie wnioskodawcy, że do czasu ukończenia 18-go roku życia (tj. od dnia 3.06.1970 r. do dnia 13.10.1971 r.) pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach przewidzianych dla pracy jako kominiarz, do wykonywania którego to zawodu odbywał naukę, pozostaje poza ustaleniami faktycznymi sprawy. Z ustaleń tych bowiem wynika, że przez cały okres zatrudnienia na podstawie umowy o naukę zawodu (tj. od dnia 3.06.1970 r. do dnia 2.06.1972 r.) wnioskodawca posiadał status ucznia i niezależnie od znajdujących do niego zastosowanie ogólnych norm czasu pracy (zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o nauce zawodu młodocianego w wieku powyżej lat 16 obowiązuje normalny czas pracy stosowany w zakładzie pracy, który w przypadku wnioskodawcy, jako ucznia w wieku powyżej 16 lat, wynosił 8 godzin dziennie, a w sobotę 6 godzin, czyli 46 godzin tygodniowo), z uwagi na wynikający z umowy (oraz ustawy o nauce zawodu) obowiązek dokształcania się, nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych.
Powyższe przesądziło, iż należało stwierdzić, że wnioskodawca na dzień 1.01.1999 r. nie legitymował się wymaganym okresem 15-stu lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kominiarz (czyli pracy kwalifikowanej jako praca w szczególnych warunkach wymienioną pod poz. 7 w dziale IX wykazu A rozporządzenia). Do 1.01.1999 r. wnioskodawca wykonywał bowiem pracę jako pracownik jedynie w okresie od dnia 4.06.1970 r. do dnia 31.01.1989 r., a więc przez okres 18 lat, 7 miesięcy i 27 dni. Zaś z uwagi na fakt, iż w okresie tym, jako okresy pracy w warunkach pracy szczególnej, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kominiarz, nie podlegają zaliczeniu co najmniej następujące okresy:

–

od 1.11.1975 r. do 15.11.1975 r. oraz od 1.01.1986 r. do 31.01.1989 r. – tj. okres 3 lat, 1 miesiąca i 15 dni, w którym wnioskodawca pracował jedynie wZakładzie (...)w wymiarze 1/2 etatu,

od 26.10.1973 r. do 14.10.1975 r. – tj. okres 1 roku 11 miesięcy i 20 dni, w którym wnioskodawca odbywał służbę wojskową,

od dnia 3.06.1970 r. do dnia 13.10.1971 r. – tj. okres 1 roku 4 miesięcy i 11 dni, w którym wnioskodawca był zatrudniony do czasu ukończenia 18 lat życia jako uczeń,

tj. łącznie 6 lat 6 miesięcy i 6 dni, stwierdzić należy, iż wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. nie osiągnął wymaganego okresu co najmniej 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach (na dzień 1 stycznia 1999 r. dysponował on bowiem maksymalnie 12 latami 1 miesiącem i 21 dniami pracy szczególnej jako kominiarz).
Dodatkowo wskazać należy, iż wykonywanie przez wnioskodawcę zawodu kominiarza w okresie późniejszym – tj. do lutego 1989 r. do 1 stycznia 1998 r., nie podlegało doliczeniu do okresu 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach, albowiemrozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeodnosi się jedynie do pracowników i umożliwia wliczanie do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach jedynie pracę wykonywaną jako pracownik (§ 1, 2 i 4 rozporządzenia), zatem wliczeniu do tego okresu nie podlega wykonywanie przez wnioskodawcę zawodu kominiarza w ramach prowadzonej  działalności gospodarczej.
Reasumując, stwierdzić należało, iż apelujący nie osiągnął wymaganego przez art. 184 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia dla uzyskania prawa do emerytury w wieku(...)lat okresu co najmniej 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach, wykonywanych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W konsekwencji odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.z dnia 15 października 2013 r., znak(...), należało uznać – inaczej niż Sąd Okręgowy – za bezzasadne.
Kierując się powyższymi względami, zaskarżony wyrok należało na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienić i oddalić odwołanie, co uczynił Sąd Apelacyjny w sentencji wydanego wyroku.

del. SSO Izabela Halik

SSA Ewa Cyran

SSA Jolanta Cierpiał