Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1733/14
Data wyroku: 2015-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wincenty Ślawski, Lilla Mateuszczyk, Krzysztof Kacprzak
Słowa kluczowe: Nieważność Umowy
Podstawa prawna: art. 58 k.c.

Sygn. akt I ACa 1733/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 maja 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSA Wincenty Ślawski
Sędziowie: SSA Lilla Mateuszczyk (spr.)
del. SSO Krzysztof Kacprzak
Protokolant: st. sekr. sąd. Jacek Raciborski
po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. w Łodzi na rozprawie
sprawy z powództwaFundacji (...)wŁ.
przeciwkoGminie M.K.orazZ. D.
o ustalenie nieważności czynności prawnej
na skutek apelacji strony powodowej
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 6 października 2014 r. sygn. akt I C 1308/13

1
oddala apelację;

2
nie obciąża strony powodowej kosztami postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 1733/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 6 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Łodzi, w sprawiez powództwaFundacji (...)wŁ.przeciwkoGminie M.K.iZ. D.o uznanie umów z dnia 3 kwietnia 2013 r. nr(...)i(...)za nieważne, ewentualnie bezskuteczne, oddalił powództwo i nie obciążył strony powodowej kosztami procesu.
Uzasadniając wydane orzeczenie Sąd Okręgowy wskazał, że na podstawie uchwałynr(...)z dnia 28 stycznia 2013 roku w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie GminyK.w 2013 roku, BurmistrzK.zobowiązany został do zapewnienia interwencyjnego wyłapywania bezdomnych zwierząt oraz przetrzymywania zwierząt bezdomnych stwarzających zagrożenie dla ludzi i zwierząt w Przytulisku lub Schronisku. Ponadto, stosownie do § 9 uchwały, realizacja zadania związanego z edukacją mieszkańców gminy w zakresie opieki nad zwierzętami, powinna być realizowana przez prowadzenie akcji adopcyjnych zwierząt bezdomnych.
Zgodnie z w/w uchwałą wybór miejsca przetrzymywania bezdomnych psów z terenu GminyK.miał nastąpić na podstawie właściwych przepisówustawy Prawo zamówień publicznych. Ponadto, zgodnie z postanowieniami w/w uchwały, pracownik(...)działającego w imieniu BurmistrzaK.zobowiązany został do prowadzenia rejestracji zwierząt wyłapanych poprzez rejestrację w katalogu, wykonywania zdjęć, spisania umowyz numerem czipu.
GminaK.wypełniając swój ustawowy obowiązek, wynikający z w/w uchwały, zawarła umowę z podmiotem „Hotel dla(...)i Ptactwa DomowegoL. S.”W., GminaB.. Schronisko to przyjęło z terenu GminyK.w latach 2005 – 2012 łącznie 447 sztuk zwierząt.
W/w podmiot wypowiedział w 2013 roku GminieK.umowę.
Wobec powyższego, Gmina została zmuszona do ogłoszenia zamówieniadot. przejęcia ze schroniska wW.psów należących do GminyK.oraz sukcesywnego odławiania i przyjęcia do schroniska bezpańskich psów z terenu GminyK.. Przetarg wygrałZ. D.. Jego oferta spełniała wszystkie wymagania zawarte w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, a ponadto była to jedyna oferta złożona w przetargu.
GminaK.przed podpisaniem umowy zZ. D.sprawdziła, czy pozwany posiada wszystkie wymagane pozwolenia. Ponadto, w celu zaciągnięcia opinii odnoście działalności schroniska, pracownicy Gminy skontaktowali sięz pracownikami innych gmin współpracujących ze schroniskiem wR.. Opinie były pozytywne. Przed podpisaniem umowy pracownicy pozwanej Gminy nie zweryfikowali samodzielnie warunków panujących w schronisku.
Przeprowadzona wSchronisku (...)w latach 2011 -2012 przez Najwyższą Izbę Kontroli kontrola wykazała:

⚫

że zwierzęta nie mają zapewnionych warunków chroniących przez zimnem oraz niekontrolowanym przemieszczaniem się pomiędzy boksami,

brak wyznaczenia osobnych pomieszczeń dla samic z oseskami,

niezapewnienie możliwości korzystania z odpowiednich wybiegów przez psy,

brak utwardzenia powierzchni kojców powodujący uzależnienie jej stanu od warunków pogodowych,

przypadki niezapewnienia separacji zwierząt zdrowych od chorych,

brak wyłożenia podłoża w boksach materiałem łatwym do mycia i odkażani, brak zgodnego z przepisami wykazu zwierząt przebywających w schronisku oraz zezwoleń na odławianie bezdomnych psów.

Kontrolowane schronisko zostało ocenione wówczas negatywnie.
W dniu 3 kwietnia 2013 roku GminaK.zawarła zZ. D.prowadzącym działalność pod nazwą „Schronisko (...)”, w drodze przetargu nieograniczonego, przeprowadzonego zgodnie z przepisamiUstawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo Zamówień Publicznychdwie umowy:

⚫

nr(...), której przedmiotem było:

a
przejęcie 200 sztuk psów będących własnością GminyK.przebywających w schronisku w miejscowościW., przy czym planowany odbiór wszystkich psów ze schroniska wW.miał nastąpić nie później niż do dnia 11 kwietnia 2013 roku (włącznie),

b
zapewnienie właściwych warunków pobytów psów w schronisku tj. opiekę, wyżywienie, nadzór weterynaryjny, profilaktykę oraz lecznictwo,

c
sporządzanie i przekazywanie zamawiającemu kwartalnych sprawozdańi zestawień psów z terenu GminyK.przebywających w schronisku.

Strony w przedmiotowej umowie ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe (zamawiający ponosi koszty za przyjazd, odebranie i przyjęcie psa do schroniska – cena netto 1.219,51 zł, cena brutto 1.500 zł, ogółem wartość umowy brutto określono na kwotę nie więcej niż 300.000 zł).

⚫

⚫

⚫

nr(...), której przedmiotem było:

a
przybycie na wskazane miejsce na terenie GminyK., gdzie znajduje się bezpański pies oraz jego odłowienie. Przyjęto, że liczba psów do odłowienia wynosi 60 sztuk,

b
dostarczanie do schroniska odłowionych psów,

c
zapewnienie właściwych warunków pobytu psów w schronisku tj. opiekę wyżywienie, nadzór weterynaryjny, profilaktykę oraz lecznictwo,

d
sporządzenie i przekazywanie zamawiającemu kwartalnych sprawozdańi zestawień psów z terenu GminyK.przebywających w schronisku.

Koszt odłowienia bezpańskiego psa (przyjazd, odebranie i przyjęcie psa) ustalona na kwotę 1.382,11 zł netto, 1.700 zł brutto, ogółem wartość umowy została określona na kwotę nie większą niż 102.000 zł.
GminaK.zdecydowała się na wynagrodzenie ryczałtowe chcąc tym samym zmobilizować schronisko do dokonywania adopcji zwierząt.
Po podpisaniu w/w umówSchronisko (...)wR.przystąpiło do przejęcia psów ze schroniska wW..W miesiącu kwietniu 2013 rokuSchronisko (...)wR.przejęło 182 sztuki psów, w czerwcu 2013 roku – 2 sztuki. Stan przejętych psów na dzień 18 lipca 2013 roku wynosił 173 sztuki – 3 sztuki psów zostało oddanych do adopcji, 6 sztuk padło, 2 sztuki zbiegły. Do 18 lipca 2013 roku GminaK.nie przeprowadzała kontroli w schronisku.
W dniu 8 listopada 2013 roku pracownicy Urzędu Miejskiego wK.przeprowadzili w schronisku należącym do pozwanego kontrolę. Sprawdzono kilka losowo wybranych psów. Psy zostały wytypowane przez pracowników Urzędu MiejskiegowK.. Porównano odczyt z czytnika czipów i zgodności wyglądu zwierzęcia ze zdjęciem w karcie zwierzęcia. Sprawdzono także stan ogólny schroniska, stan psów oraz sposób sprawowania opieki weterynaryjnej. W trakcie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną tj. zdjęcia obiektów, sprzętu i zwierząt. Sprawdzono karty zwierząt.
Wyniki kontroli wykazały, że psy przebywające w schronisku żyją i przebywająw przyzwoitych warunkach (tj. przebywają w boksach wg. płci, wielkości i zachowania, psy agresywne mają oddzielne boksy od innych zwierząt, liczba psów w boksach od 3 do 5,w boksach znajdują się otwarte wybiegi oraz wydzielone zakryte ścianami i dachami legowiska), są w odpowiedni sposób karmione, mają zapewnioną opiekę weterynaryjną, dozór i opiekę zapewnia wykwalifikowana kadra pracowników (18 pracowników).W protokole kontroli podkreślono, żeSchronisko (...)wR.w sposób prawidłowy wywiązuje się z zawartej z GminąK.umowy. Wskazano, że stan psów na dzień kontroli wynosi 159, jednakże nie liczono psów, ich liczbę wskazał właściciel schroniska.
GminaK.nie miała zastrzeżeń co do prowadzenia schroniska wR..Co do kontroli w schronisku z listopada 2013 roku strona powodowa nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń.
Sąd Okręgowy, dokonując oceny zasadności powództwa podniósł, żeFundacja (...)ma interes prawny do występowania w niniejszym procesie. Istnienia interesu prawnego można upatrywać w celach działania Fundacji, które są formułowane na gruncie przepisów prawa materialnego tj.art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach(Dz.U. z 1991 r. nr 46, poz. 203 ze zm.). Przepis ten wymaga, aby statut fundacji określał m.in. jej cele. Jeśli chodzi o stronę powodową to do jej statutowych zadań należy niesienie pomocy porzuconym i krzywdzonym zwierzętom, głownie poprzez umieszczanie ichw schronisku, udzielanie pomocy placówkom niosącym pomoc zwierzętom bezdomnym, wspieranie wszelkich działań w zakresie zwalczania bezdomności zwierząt, ochrony środowiska i ochrony zwierząt.Cele te Fundacja realizuje m.in. poprzez ochronę zwierząt, wspieranie schronisk dla zwierząt, działalność adopcyjną, leczenie zwierząt, propagowanie sposobu życia wolnego od okrucieństwa wobec zwierząt, bieżące interwencje w przypadku niehumanitarnego i niezgodnego z ich naturą traktowania zwierząt. W ocenie Sądu Okręgowego, w/w cele Fundacji, niewątpliwie wskazują, że w przypadku rozstrzygnięć dotyczących losu bezdomnych zwierząt strona powodowa będzie posiadała interes prawny.
Nie mniej jednak, zdaniem Sądu I instancji, wykazanie istnienia interesu prawnego nie było wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności kwestionowanych umów. Zgodnie bowiem zart. 58 § 1 k.c.nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy. Podstawowy zarzut merytoryczny sformułowany w pozwie dotyczył braku uprawnień pozwanej gminy do przeniesienia własności psów. Jednak w ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone umowy takiego rozporządzenia w ogóle nie zawierają,a stanowią jedynie o „przejęciu psów, zapewnieniu im właściwej opieki oraz sporządzaniui przekazywaniu sprawozdań”. Zapis taki nie może być, zdaniem Sądu pierwszej instancji, uznany za przeniesienie własności psów, ale za przeniesienie obowiązków w zakresie opieki, która nie tylko zgodnie z treścią umowy miała być właściwą, ale również miała w trakcie obowiązywania umów podlegać kontroli gminy. Sąd Okręgowy podkreślił, że wywiązywania się lub nie kontrahenta z zapisów umowy nie może stanowić o jej ważności, chyba że pewne zapisy od początku miały charakter pozorny i strony faktycznie umówiły się o coś innego.
Zdaniem Sądu I instancji również chybionym jest zarzut, że umowy są nieważne gdyż zostały zawarte w oparciu o uchwałę Nr XXVII/5/2013 Rady Miejskiej wK.z dnia 28 stycznia 2013 roku w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie GminyK.w 2013 roku, która to uchwała nie zawiera uregulowań w zakresie postępowania z wyłapywanymi zwierzętamiw sytuacji umieszczania ich w schronisku, a także nie zapewnia kontroli tego, jak podmiot prowadzący schronisko wywiązuje się z przyjętych na siebie obowiązków. Umowy zostały bowiem zawarte zgodnie z w/w uchwałą, na podstawie właściwych przepisówustawy Prawo zamówień publicznychtj. w ramach przetargu publicznego. Wybrany został podmiot, który spełniał wszystkie wymagania zawarte w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia. Ponadto, umowy te nie przenoszą własności bezpańskich zwierząt, ale zawierają szczegółowe uregulowania w zakresie postępowania z wyłapywanymi zwierzętami w sytuacji umieszczania ich w schronisku m.in. poprzez zapewnienie właściwych warunków pobytów psów w schronisku tj. opieki, wyżywienia, nadzoru weterynaryjnego, profilaktyki oraz lecznictwa. W umowach został określony także sposób prowadzenia kontroli podmiotu prowadzącego schronisko. Mianowicie na podmiot ten nałożono obowiązek sporządzaniai przekazywania zamawiającemu kwartalnych sprawozdań i zestawień psów z terenu GminyK.przebywających w schronisku.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu Okręgowego, przedmiotowe umowy należało uznać za zgodne z ustawą oraz z zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, umowy te również nie zmierzały do obejścia prawa, co w konsekwencji skutkowało oddaleniem powództwa w całości.
Na podstawieart. 102 k.p.c., mając na uwadze cel działania powoda, którym była troska o dobrostan bezpańskich zwierząt, Sąd Okręgowy nie obciążył strony powodowej kosztami procesu.
Apelację na powyższe orzeczenie wniosła strona powodowa, zaskarżając je w całościi zarzucając naruszenie:

I
prawa materialnego, a to:

1
art. 58 § 1 k.c.w zw. zart. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierzątpoprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że skarżone umowy zostały zawarte zgodnie z ustawą, w sytuacji gdy zgodnie z treścią kwestionowanych umów, pozwanyZ. D.przejął w dożywotnie utrzymanie 200 sztuk psów będących własnością gminyK., a więc gmina wyzbyła się własności przedmiotu, co do którego miała obowiązek zapewnić opiekę;

2
art. 58 § 2 k.c.w zw. zart. 65 k.c.poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że kwestionowane umowy są zgodne z zasadami współżycia społecznego, pomimo iż zarówno z treści umowy, jak i stanowiska pozwanegoZ. D.wynika, że celem i zamiarem stron było przeniesienie własności zwierząt, a ponadto podpisanie umów nie zapewniało kontroli tego, jak podmiot prowadzący schronisko wywiązuje się z przyjętych na siebie obowiązków;

II
prawa procesowego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, w szczególnościart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.cw zw. zart. 328 § 2 k.p.c.poprzez dokonanie oceny zgromadzonych dowodów w sposób dowolny, jednostronny, wybiórczy oraz sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego, w szczególności poprzez:

a
bezkrytyczne przydanie waloru wiarygodności zeznaniom strony pozwanej oraz świadkomM. K.iA. B.(których zeznania w części są wzajemnie sprzeczne), w szczególności co do: celu i zamiaru stron kwestionowanych umów w kontekście ich odmiennej interpretacji przez pozwanych, sposobu wykonywania przez pozwaną gminę rzekomej opieki - w sytuacji, gdy oprócz kwartalnego obowiązku sprawozdawczego ciążącego na wykonawcy zamówienia, gmina nie ma żadnej możliwości decydowania o losie zwierząt umieszczonych w schroniskui sprawdzenia wiarygodności sprawozdań przesyłanych przez wykonawcę zamówienia (np. brak umów adopcyjnych, informacji dot. przyczyn padnięć), co ewidentnie świadczy o faktycznym przeniesieniu własności psów naZ. D., przy jednoczesnym odmówieniu wiarygodności zeznaniomA. J., pomimo, że zeznania te - wbrew ocenieSądu I instancji - znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym (m.in. załączone do akt niniejszego postępowania nagranietelewizji (...)z grudnia 2013 roku ze schroniska wR., artykuły internetowe z 2013 roku dotyczące warunków przebywania zwierzątw schronisku prowadzonym przezZ. D.);

b
uznanie, że w wyniku zawarcia kwestionowanych umów nie doszło do przeniesienia własności zwierząt, pomimo, iż z całokształtu zgromadzonegow sprawie materiału dowodowego wynika, że Gmina poprzez brak nadzoru, kontroli oraz zainteresowania warunkami bytowymi i losem umieszczonych w schronisku zwierząt, uzewnętrzniła fakt przeniesienia własności zwierząt naZ. D., pozostawiając mu wszelkie decyzje co do rozstrzygania o dalszym ich losie.

W konkluzji strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za obie instancje.
W odpowiedzi na apelację pozwana gmina wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Za chybiony przede wszystkim trzeba uznać zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c., którego strona skarżąca upatruje w dokonaniu przez Sąd Okręgowy dowolnej, jednostronnej, wybiórczej oraz sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oceny dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie..
Nie można zgodzić się z tym zarzutem. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego została dokonana bowiem w sposób zgodny z treściąart. 233 § 1 k.p.c., co znalazło swój wyraz w należytym uzasadnieniu wyroku (art. 328 § 2 k.p.c.). Zaznaczyć należy przy tym, że zarzut naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.byłby skuteczny wówczas, gdyby strona skarżąca wykazała uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (por. Sąd Najwyższy w wyrokuz dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CK 314/05, LEX nr 172176). Ocena mocyi wiarygodności dowodów, przeprowadzona w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia, mogłaby być skutecznie podważona w postępowaniu odwoławczym tylko wówczas, gdyby wykazano, że zawiera ona błędy logiczne, wewnętrzne sprzeczności, jest niepełna itp.
W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w sposób wszechstronny, bezstronny i zgodniez zasadą swobodnej oceny dowodów dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków. Ocena dowodów należy do Sądu orzekającegoi nawet w sytuacji, w której z dowodu można było wywieść wnioski inne niż przyjęte przez Sąd, do naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.dojść może tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych i tylko wtedy przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona.
Podnoszone przez stronę powodową zarzuty stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem przyjętym przez Sąd Okręgowy. Strona skarżąca nie wskazała żadnych merytorycznych uwag, które pozwoliłyby dowieść, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, a tym bardziej, że zawiera błędy logiczne, wewnętrzne sprzeczności, bądź jest niepełna.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd Okręgowy słusznie ocenił, iż nie doszło w wyniku zawarcia kwestionowanychumów nr (...)do przeniesienia własności zwierząt i w sposób właściwy przyjął, że w toku postępowania dowodowego nie potwierdzono aby w/w umowy były zawarte niezgodnie z ustawą bądźz zasadami współżycia społecznego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na podstawie uchwały nr XXVII/5/2013 z dnia 28 stycznia 2013 roku w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie GminyK.w 2013 roku, BurmistrzK.zobowiązany został do zapewnienia interwencyjnego wyłapywania bezdomnych zwierząt oraz przetrzymywania zwierząt bezdomnych stwarzających zagrożenie dla ludzi i zwierząt w Przytulisku lub Schronisku. Zawarcie w dniu 3 kwietnia 2013 roku przez GminęK.zZ. D., prowadzącym działalność pod nazwą „Schronisko (...)”, dwóchumów nr (...)było realizacją tej uchwały. Na ich podstawieZ. D.zobowiązał się do przejęcia 200 sztuk psów będących własnością GminyK.przebywających w schronisku w miejscowościW., zapewnienia przejętym psom właściwych warunków w schronisku tj. opiekę, wyżywienie, nadzór weterynaryjny, profilaktykę oraz lecznictwo oraz sporządzaniei przekazywanie zamawiającemu kwartalnych sprawozdań i zestawień psów przebywających w schronisku z terenu GminyK.. NadtoZ. D., przyjął na siebie obowiązek odławiania bezpańskich psów na terenie GminyK., dostarczania ich do schroniska, zapewnienia zwierzętom właściwych warunków pobytu oraz sporządzeniai przekazywanie GminieK.kwartalnych sprawozdań i zestawień psów przebywających w schronisku z terenu GminyK.. Z kolei GminaK.zobowiązała się do zapłatyZ. D.ustalonego wynagrodzenia ryczałtowego.
W tym miejscu wskazać należy, że strona powodowa w przedmiotowej sprawie domaga się uznania za nieważneumów nr (...)zawartych w dniu3 kwietnia 2013 r. pomiędzy GminąK., aZ. D.jako zawartych w celu obejścia ustawy i sprzecznych z zasadami współżycia społecznego. Strona powodowa opiera swoje twierdzenia naart. 58 k.c., który stanowi, że czynność prawna sprzecznaz ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy (§ 1), nieważna jest też czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (§ 2). Zgodnie z przyjętym w doktrynie stanowiskiem czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, które z punktu widzenia formalnego (pozornie) nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości (w znaczeniu materialnym) zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez nią zakazane. O tym, że czynności prawna jest sprzecznaz zasadami współżycia społecznego mówimy natomiast, gdy jej treść pozostaje z nimiw kolizji.
Zdaniem strony powodowej naruszeniem zasad współżycia społecznego było przeniesienie własności psów na rzeczZ. D.. Pozwana GminaK.nie miała uprawnień do dokonania takiej czynności prawnej, skoro psy nie były jej własnością. Gmina była jedynie zobowiązana do sprawowania nad nimi opieki. Zwrócić jednakże należy uwagę, co zauważył Sąd I instancji, że kwestionowane umowy nie zawierają nigdzie zapisu mówiącego o przeniesieniu własności psów. Obydwie umowy stanowią jedynie o przeniesieniu psów i zapewnieniu im właściwej opieki i warunków oraz sporządzaniu i przekazywaniu sprawozdań. Wprawdzie w treści umów użyte zostało sformułowanie „psów będących własnością” jednakże brak jest rozporządzeniao przeniesieniu tejże własności na rzeczZ. D.. Z treści umów wynika jednoznacznie, że psy pozostają w dalszym ciągu własnością GminyK., a przeniesione zostają jedynie obowiązki w zakresie opieki, która miała być właściwa i podlegać kontroli gminy.Z. D.został bowiem zobowiązany do zapewnienia zwierzętom opieki, wyżywienia, nadzoru weterynaryjnego, profilaktyki i lecznictwa oraz sporządzaniai przekazywania kwartalnych sprawozdań i zestawień psów przebywających w schronisku.
Treść zawartej zZ. D.umowy w dostatecznym stopniu wypełniała dyspozycje uchwały Rady Miejskiej wK.z dnia 28 stycznia 2013 r. Gmina zlecała, na podstawie tej umowy usługę opieki nad zwierzętami zastrzegając w jej treści odpowiednie warunki, w jakich zwierzęta miały przebywać i sposób kontroli realizacji tej usługi. Za nieuzasadniony uznać zatem należy zarzut, że zamiarem Gminy było obejścieustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt(Dz.U. 1997 nr 111 poz. 724 ze zm.) poprzez wyzbycie się własności przedmiotu, co do którego miała obowiązek zapewnić opiekę. Strona powodowa, powołując się w tym zakresie na art. 11 ust. 1 w/w ustawy nie zwraca jednakże uwagi na fakt, że zgodnie zart. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca1990 r. o samorządzie gminnym(Dz.U. 1990 nr 16, poz. 95 ze zm.) do kompetencji rady gminy należy stanowienie uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji tego organu, w tym również, wynikającego zart. 11 ust. 1 ustawy z dnia21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywania. Rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa wart. 11 ust. 1, jest obowiązana określić, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Mając powyższe na względzie nie sposób uznać, aby GminaK.zawierając umowy zZ. D., w oparciu o uchwałę Rady Miejskiej wK.nr(...)z dnia 28 stycznia 2013 r. w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie GminyK.w 2013 r., czyniła to w celu obejścia prawa.
Inną rzeczą jest realizacja zawartej umowy przez jej wykonawcę. Przedstawiana przez stronę powodową negatywna ocena opieki sprawowanej nad zwierzętami została dokonanaex post– z perspektywy czasu i nie może być podstawą stwierdzenia nieważności umowy łączącej pozwanych. Oceny zgodności treści umowy z zasadami współżycia społecznego, w celu ustalenia, czy umowa ta jest ważna, czy też wypełnia przesłanki nieważnościzart. 58 § 1 k.c., Sad dokonujeex ante– na podstawie jej treści.
Późniejsze ujawnienie nienależytego wykonania umowy może być podstawą jej rozwiązania, a nawet zgłoszenia do organu ścigania.
Nie znajduje również potwierdzenia zarzut braku kontroli GminyK.nad tym czy podmiot prowadzący schronisko wywiązuje się z przyjętych na siebie obowiązków. Jak wynika z treści obydwu umówZ. D.zobowiązany był do sporządzaniai przekazywania Gminie kwartalnych sprawozdań i zestawień psów przebywającychw schronisku z terenu GminyK.. Jednocześnie Gmina miała możliwość przeprowadzenia kontroli schroniska, co też miało miejsce w dniu 8 listopada 2013 r. Pracownicy Urzędu Miejskiego wK.dokonali wtedy inspekcji schroniska prowadzonego przezZ. D., sprawdzili ogólny stan schroniska, stan psów oraz sposób sprawowania opieki weterynaryjnej, sprawdzono również kilka losowo wybranych psów pod kątem odczytów z czytnika czipów i zgodności wyglądu zwierzęcia ze zdjęciem w karcie zwierzęcia. Nie można tym samym zgodzić się ze stroną powodową, jakoby GminaK.nie miała możliwości kontrolowania schroniska i podejmowanych przez nie działań.
Analiza treści zawartych umów, jak również sposób i tryb ich zawarcia, wskazują, żeumowy nr (...)nie zostały zawarte niezgodnie z ustawą bądź w celu jej obejścia i nie są niezgodne z zasadami życia społecznego. Tym samym nie znajduje również potwierdzenia zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy prawa materialnego, którego strona skarżąca upatruje w niezastosowaniuart. 58 § 1 k.c.w zw. zart. 11 ust. 1 ustawy z dnia21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierzątorazart. 58 § 2 k.c.w zw. zart. 65 k.c.
Reasumując powyższe należy stwierdzić, że wyrok Sądu pierwszej instancji jest prawidłowy. W konsekwencji Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną na podstawieart. 385 k.p.c.
Sąd Apelacyjny, mając na uwadze cel działania strony powodowej, w oparciuoart. 102 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.nie obciążył jej kosztami postępowania apelacyjnego.