Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 619/15
Data wyroku: 2015-11-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Tatarczyk, Leszek Dąbek, Ewa Buczek – Fidyka
Słowa kluczowe: Przedawnienie Roszczeń, Szkoda Górnicza
Podstawa prawna: art. 92 ustawy z 4.2.1994 r. , art. 442 ^1^ § 1 k.c.

Sygn. akt III Ca 619/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Tatarczyk (spr.)
Sędzia    SO Leszek Dąbek
SR (del.) Ewa Buczek – Fidyka
Protokolant    Aleksandra Sado-Stach
po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...)wR.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwK.
o zobowiązanie
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I Cgg 6/14

1
oddala apelację;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanej 1200 (tysiąc dwieście) złotych z tytułu kosztów postępowania odwoławczego.

SSR (del.) Ewa Buczek-Fidyka SSO Tomasz Tatarczyk SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 619/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 28 stycznia 2015 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, którym powódka dochodziła naprawienia szkody w budynku położonym wR.przyulicy (...)w postaci spękań ścian elewacji i nadproży okiennych wiążąc powstanie szkody z ruchem zakładu górniczego pozwanej i zasądził od powódki na rzecz pozwanej 2417 zł z tytułu kosztów procesu. Sąd ustalił, że w dniu 15 lipca 2010 roku powódka złożyła u pozwanej wniosek o naprawienie szkody wskazując rok 2010 jako rok ujawnienia się szkody. Pismem z 11 sierpnia 2010 r. pozwana odmówiła ugodowego załatwienia sprawy wywodząc że eksploatacja górnicza w rejonie położenia spornego budynku prowadzona była do 2003 roku. W rejonie położenia spornego budynku powódka posiada inne budynki, w tym budynek położony przyulicy (...), co do którego również w 2010 r. złożyła wniosek o naprawienie szkód, a następnie w 2012 r. wytoczyła powództwo przeciwko pozwanej. Sąd stwierdził, że w sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisyustawy z 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górniczealbowiem zdarzenie wyrządzające szkodę i jej powstanie miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2012 r., kiedy to weszła w życie nowaustawa Prawo geologiczne i górnicze. Podzielił w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z 22 listopada 2013 r., w której wskazano, że do spraw o naprawienie szkód wywołanych ruchem zakładu górniczego, w których zdarzenie wywołujące szkodę, jak i jej powstanie miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2012 r. stosuje się przepisyustawy z 4 lutego 1994 roku Prawo geologiczne i górnicze. Poza sporem pozostawał fakt, że szkoda w budynku objętym żądaniem pozwu powstała przed dniem 1 stycznia 2012 r. Ponieważustawa z 4 lutego 1994 r.nie zawierała regulacji przedawnienia roszczeń, stosownie do jejart. 92, przedawnienie ocenić należało według przepisówkodeksu cywilnegoW myślart. 4421§ 1 k.c, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia; jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Powódka o szkodzie dowiedziała się najpóźniej w dniu 15 lipca 2010 r., kiedy został sporządzony wniosek o naprawienie szkody. Bez wątpienia posiadała również wówczas wiedzę co do tego, kto jest obowiązany do naprawienia szkody. W rezultacie ustalił Sąd, że trzyletni termin przedawnienia upłynął w dniu 15 lipca 2013 r. Ponieważ pozew złożony został w dniu 8 lipca 2014 r., za zasadny uznał zgłoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia. Z uwagi na przedawnienie roszczeń powództwo oddalił. Stwierdził Sąd brak podstaw do uznania, że podniesienie przez pozwaną zarzutu przedawnienia stanowiło nadużycie prawa i było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Podkreślił, że powódka jest podmiotem, który profesjonalnie zajmuje się zarządzaniem nieruchomościami, a w ramach spółdzielni funkcjonuje dział prawny zatrudniający radców prawnych. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że powódka wielokrotnie podejmowała w różnej formie działania zmierzające do naprawienia szkód powstałych w budynkach wchodzących w skład jej zasobów. W tych okolicznościach to powódkę obciążało ryzyko zaniechania podjęcia czynności zmierzających do przerwania biegu przedawnienia. Nie przyjął Sąd argumentacji powódki, że sondażowo wytoczyła tylko jedno powództwo dotyczące naprawienia szkód w budynku licząc na to, że uzyskana opinia biegłego i ewentualne korzystne rozstrzygnięcie sądu skłoni stronę pozwaną do ugodowego załatwienia spraw dotyczących pozostałych budynków. Podkreślił, że wyrok w sprawie dotyczącej budynku przyulicy (...)zapadł przed upływem terminu przedawnienia roszczeń dochodzonych w obecnie rozpatrywanej sprawie, zatem powódka przed upływem terminu przedawnienia dysponowała opinią biegłego, na którą powołała się w niniejszym postępowaniu. O kosztach procesu rozstrzygnął Sąd w oparciu oart. 98 § 1 i 3 k.p.c.
W apelacji powódka zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni i niezastosowaniuart. 149 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górniczepomimo tego, że winien on znaleźć zastosowanie z uwagi na to, iż przed wejściem w życie ustawy z 2011 r. roszczenia powódki nie uległy przedawnieniu na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2011 r., naruszenie prawa procesowego -art. 316 k.p.c.przez nieuwzględnienie stanu prawnego istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, w szczególności obowiązującego od 1 stycznia 2012 r. przepisu art. 149 ustawy Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r., jak również faktu, iż zdarzenie na jakie powołała się pozwana, tj. upływ terminu przedawnienia nie miało miejsca. W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się zmiany wyroku poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenia kosztów postępowania, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od powódki kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Prawidłowo stwierdził Sąd Rejonowy, że w sprawie naprawienia szkód, których dotyczyło żądanie pozwu zastosowanie znajdowały przepisyustawy z 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze.
W dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życia nowaustawa Prawo geologiczne i górnicze- ustawa z 9 czerwca 2011 r., która nie zawiera przepisów przejściowych wskazujących właściwe prawo materialne, jakie należy zastosować do oceny stosunków prawnych powstałych przed dniem 1 stycznia 2012 r.
Zgodnie z zasadą nieretroakcji, wyrażoną wart. 3 k.c., roszczenie podlega ocenie w oparciu o przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie zdarzenia.
Do spraw o naprawienie szkód wywołanych ruchem zakładu górniczego, w których zdarzenie wywołujące szkodę, jak i jej powstanie, miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2012 r. stosuje się przepisyustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze( uchwała SN z 22.11.2013 r., III CZP 75/13 ).
Sądowe dochodzenie roszczeń o naprawienie szkód wyrządzonych ruchem zakładu górniczego jest możliwe po wyczerpaniu postępowania ugodowego.
Powódka powołała w pozwie fakt zgłoszenia pozwanej roszczeń wnioskiem z 15 lipca 2010 r., wskazała w pozwie, że szkody w postaci spękania ścian elewacji i nadproży okiennych, które są przedmiotem żądania pozwu, ujawniły się w 2010 r. We wniosku z 15 lipca 2010 r., skierowanym do pozwanej powołała rok 2010, jako rok ujawnienia szkody wynikłej z robót górniczych.
Skoro zgłoszenie pozwanej żądania naprawienia szkód nastąpiło przed wejściem w życie ustawy z 9 czerwca 2011 r., zdarzenie wywołujące szkodę, jak i jej powstanie miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2012 r.
Prawidłowe i niekwestionowane w apelacji są ustalenia Sądu Rejonowego, że o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia powódka dowiedziała się najpóźniej w dniu 15 lipca 2010 r.
Odpowiedzialność za szkody wywołane eksploatacją pokładów węgla jest ujmowana jako odpowiedzialność deliktowa i przepisy, które jej dotyczą określają zdarzenie stanowiące czyn niedozwolony, z którym łączą obowiązek odszkodowawczy oznaczonej osoby i wyznaczają treść tego obowiązku.
Działalność pozwanej we wnętrzu ziemi wywołała szkodę w budynku powódki, w rezultacie powstał pomiędzy stronami stosunek prawny, który zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz podlega regulacji przepisów prawa obowiązujących w chwili jego powstania. Przepis prawny przewidujący, że określone zdarzenie powoduje powstanie stosunku zobowiązaniowego w istocie reguluje w całości skutki tego zdarzenia. Z zasady nieretroakcji wynika założenie, że w razie wątpliwości uznać należy, iż nowy przepis prawny nie ma mocy wstecznej ( por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12.10.2012 r., I ACa 636/12 w sprawie, w której termin przedawnienia, po przerwaniu, biegł na nowo od 2009 r. ).
Inaczej niż w przypadku przepisów wprowadzających kodeks cywilny oraz w przypadku ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny wprowadzającej nową regulację przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym,ustawa z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górniczenie zawiera przepisów przejściowych wskazujących właściwe prawo materialne, jakie należy zastosować do oceny stosunków prawnych powstałych przed dniem 1 stycznia 2012 r., zatem nie wyłącza ani w żaden sposób nie ogranicza ta ustawa zasady wyrażonej wart. 3 k.c.
Wbrew zatem zarzutom apelacji, nie naruszył Sąd Rejonowyart. 149 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, skoro przepis ten określający termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ruchem zakładu górniczego nie miał w sprawie zastosowania, gdyż stosunek prawny łączący strony powstał przed wejściem w życieustawy z 9 czerwca 2011 r.i podlegał regulacji dotychczasowej. Niezasadny wobec tego jest również zarzut apelacji naruszeniaart. 316 k.p.c.
W myślart. 92 ustawy z 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, zgłoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia roszczeń prawidłowo ocenił Sąd Rejonowy według przepisówkodeksu cywilnego.
Stosownie doart. 4421§ 1 k.c., roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia; jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
Ponieważ o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia powódka dowiedziała się najpóźniej w dniu 15 lipca 2010 r., trzyletni termin przedawnienia upłynął 15 lipca 2013 r.
Powództwo wytoczyła powódka 8 lipca 2014 r., przeto po upływie terminu przedawnienia, co uprawniało pozwaną, zgodnie zart. 117 § 2 k.c., do uchylenia się od zaspokojenia roszczenia.
Słusznie nie znalazł Sąd Rejonowy podstaw do stwierdzenia, że podniesienie przez pozwaną zarzutu przedawnienia stanowiło nadużycie prawa w rozumieniuart. 5 k.c.Podkreślił przy tym profesjonalny charakter działalności powódki w zakresie zarządzania nieruchomościami, fakt korzystania przez powódkę z fachowej obsługi prawnej i uzyskania przez nią, przed upływem terminu przedawniania, informacji potwierdzających wpływ robót górniczych na obiekty zlokalizowane w rejonie położenia budynku objętego żądaniem pozwu. Tych ocen Sądu Rejonowego apelacja nie podważa.
Uwzględnienie zarzutu przedawnienia prowadzić musiało do oddalenia powództwa.
Z przytoczonych względów apelacja podlegała oddaleniu, o czym Sąd odwoławczy orzekł działając na podstawieart. 385 k.p.c.Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego oparte zostało oart. 98 § 1 i 3 k.p.c.; powódka będąc stroną przegrywającą obowiązana jest zwrócić pozwanej, na jej żądanie, koszty zastępstwa prawnego w tym postępowaniu.
SSR del. E. Buczek-Fidyka SSO T. Tatarczyk SSO L. Dąbek