Sąd Okręgowy w Zamościu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 6/15
Data wyroku: 2015-02-04 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Koszel, Halina Bork, Teresa Bodys
Słowa kluczowe: Dział Spadku
Podstawa prawna: art. 684 kpc, art. 622 § 2 kpc w zw. z art. 621 kpc, art. 623 kpc

Sygn. akt I Ca 6/15

POSTANOWIENIE
Dnia 4 lutego 2015 r.
Sąd Okręgowy w Zamościu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Bodys

Sędziowie:

SSO Halina Bork
SSO Elżbieta Koszel (spr.)

Protokolant: st. sekr. sąd. Grażyna Rozkres
po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015 r. w Zamościu
na rozprawie sprawy
z wnioskuA. K.
z udziałemM. U. (1),K. P.,Z. P.,
D. O.,A. P.iB. K. (1)
o dział spadku
na skutek apelacji uczestnikaK. P.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Zamościu
z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt I Ns 1382/12
postanawia:

I
oddalić apelację;

II
ustalić, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ca 6/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. Sąd Rejonowy w Zamościu ustalił, że:
I. w skład spadku po

W. S.
(synuA.iT.), zmarłym dnia(...)r. oraz w skład spadku po
F. S.
(córceG.iJ.), zmarłej dnia(...)r. wchodzi:
-działka nr (...)o powierzchni 0,34 ha, położona wP., gminaK., nie mająca urządzonej księgi wieczystej;
-działka nr (...)o powierzchni 0,6203 ha, położona wK., gminaK., nie mająca urządzonej księgi wieczystej;
-działka nr (...)o powierzchni 1,93 ha, położona w(...), gminaK., nie mająca urządzonej księgi wieczystej;
- wynoszący 1/2 udział we współwłasnościdziałki nr (...)o powierzchni 1,30 ha, położonej wP., gminaK., nie mającej urządzonej księgi wieczystej;
II. w skład spadku po
C. U.(córceW.iF.), zmarłej dnia(...)r. oraz w skład spadku po
M. U. (2)
(synuA.iA.), zmarłym dnia(...)r. wchodzi:
- wynoszący 1/2 udział we współwłasnościdziałki nr (...)o powierzchni 1,30 ha, położonej wP., gminaK., nie mającej urządzonej księgi wieczystej;
- wynoszący 1/2 udział we współwłasnościdziałki nr (...)o powierzchni 0,8596 ha, położonej wK., gminaK., nie mającej urządzonej księgi wieczystej ;
III. w skład spadku poB. P.(córceW.iF.), zmarłej dnia(...)r. wchodzi udział 1/2 we współwłasnościdziałki nr (...)o powierzchni 0,8596 ha, położonej wK., gminaK., nie mającej urządzonej księgi wieczystej;
IV. oddalił wniosek uczestnikaK. P.o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowych nieruchomości;
V. dokonał podziałudziałki nr (...)o powierzchni 0,8596 ha, położonej wK.na działki oznaczone numerami: nr(...)o powierzchni 0,0955 ha, nr(...)o powierzchni 0,1932 ha, nr(...)o powierzchni 0,1934 ha, nr(...)o powierzchni 0,1890 ha, nr(...)o powierzchni 0,1885 ha - opisane na mapie stanowiącej integralną część opinii biegłego geodetyK. K. (1), wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 18 lipca 2013 r. za nr(...);
VI. dokonał działu spadku poW. S.,F. S.,C. U.,M. U. (2)iB. P.w ten sposób, że:
a/ przyznał wnioskodawczyniA. K.na wyłączną własnośćdziałki: nr (...)o powierzchni 0,1934 ha i nr(...)o powierzchni 0,1890 ha, położone wK., powstałe w wyniku podziałudziałki nr (...), a nadtodziałkę nr (...)o powierzchni 0,6203 ha, położoną wK.;
b/ przyznał uczestnikowiK. P.na wyłączną własnośćdziałki: nr (...)o powierzchni 0,1932 ha i nr(...)o powierzchni 0,1885 ha – położone wK., powstałe w wyniku podziałudziałki nr (...), a nadto:działkę nr (...)o powierzchni 0,34 ha, położoną wP.działkę nr (...), o powierzchni 1,93 ha, położoną w(...)idziałkę nr (...)o powierzchni 1,30 ha, położoną wP.;
c/ przyznał wnioskodawczyniA. K.oraz uczestnikowiK. P.na współwłasność z udziałami po 1/2działkę nr (...)o powierzchni 0,0955 ha, położoną wK., gminaK., powstałą w wyniku podziału dotychczasowejdziałki nr (...);
VII. nakazał wnioskodawczyniA. K.oraz uczestnikowiK. P.wzajemne wydanie sobie nieruchomości przyznanych im postanowieniem;
VIII. zasądził od uczestnikaK. P.na rzecz wnioskodawczyniA. K.tytułem dopłaty kwotę 42 325 zł płatną w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia wraz z odsetkami ustawowymi w razie uchybienia terminowi płatności;
IX. wartość przedmiotu postępowania ustalił na kwotę 337 400 zł;
X. nakazał ściągnąć od wnioskodawczyniA. K.oraz uczestnikaK. P.na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 2 775,85 zł tytułem zwrotu wydatków wyłożonych tymczasowo ze Skarbu Państwa;
XI. zasądził od uczestnikaK. P.na rzecz wnioskodawczyniA. K.kwotę 500 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania.
Sąd Rejonowy ustalił,
że spadkodawcaW. S.zmarł w dniu(...)a jego żonaF. S.zmarła w dniu(...)r.
Postanowieniem z dnia 18 czerwca 1997 r. w sprawie I Ns 761/97 Sąd Rejonowy w Zamościu stwierdził, że spadek poW. S.na podstawie ustawy nabyła: żonaF. S.oraz córkiD. O.,C. U.iB. P.po 1/4 części każda z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne dziedziczy z mocy ustawy: żonaF. S.oraz córkiC. U.iB. P.- po 1/3 części. Spadek poF. S.na podstawie ustawy nabyły córki:D. O.,C. U.iB. P.po 1/3 części każda, z tym że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne dziedziczą: córkiC. U.iB. P.po 1/2 części każda.
W skład spadku poW. S.iF. S.wchodządziałki: nr (...)o powierzchni 0,34 ha, położona wP., gminaK., nr(...)o powierzchni 0,6203 ha, położona wK., nr(...)o powierzchni 1,93 ha, położona w(...)gminaK.oraz udział 1/2 we współwłasnościdziałki nr (...)o powierzchni 1,30 ha, położonej wP., gminaK..
W.iF.małż.S.stali się właścicielamidziałki nr (...)na podstawie aktu własności ziemi(...).
Własnośćdziałki nr (...)oraz udział 1/2 we współwłasnościdziałki nr (...)pierwotnie zostały uregulowane aktem własności ziemi nr(...)wydanym na rzeczF.S..
Aktem własności ziemi(...)wydanym na rzeczF.S.uregulowano również własnośćdziałki nr (...)o powierzchni 0,6203 ha, położonej wK.. Obecnie przedmiotowa działka, wobec zmian gruntowych, jest oznaczona nr(...).
W dacie wejścia w życieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, tj. w dniu 4 listopada 1971 r.F. S.pozostawała we wspólności ustawowej z mężemW. S.. Zawarli oni bowiem związek małżeński w dniu(...)r., zaś wspólność ustała w dniu śmierciW. S.tj. z dniem(...)r. Przedmiotowe nieruchomości weszły więc w skład majątku wspólnego małżonkówS..
SpadkobierczyniW.iF.małż.S.-C. U.zmarła(...)r. Postanowieniem z dnia 25 maja 2001 r. w sprawie I Ns 392/01, uzupełnionym w dniu 5 grudnia 2012 r. postanowieniem wydanym w sprawie niniejszej Sąd Rejonowy w Zamościu stwierdził, że spadek po niej, wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym, na podstawie ustawy dziedziczą: mążM. U. (2)oraz dzieciA. K.iM. U. (1)po 1/3 części każdy z nich.
MążC. M.U.zmarł(...)r. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2001 r. w sprawie I Ns 648/01, uzupełnionym postanowieniem z dnia 5 grudnia 2012 r. wydanym w sprawie niniejszej, Sąd Rejonowy w Zamościu stwierdził, że spadek poM. U. (2)wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym na podstawie ustawy dziedziczą jej dzieci:A. K.iM. U. (1), po 1/2 części każdy z nich.
W skład spadku poC. U.orazM. U. (2)wchodzi wynoszący 1/2 udział we współwłasnościdziałki nr (...)o powierzchni 1.30 ha, położonej wP.oraz udział 1/2 we współwłasnościdziałki nr (...)(poprzednio oznaczonej nr(...)) o powierzchni 0,(...), ha położonej wK.. Aktem własności ziemi nr(...)wydanym na rzeczC. U.stwierdzono bowiem, iż na podstawieustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. Nr 27, poz. 250) stała się ona z mocy prawa właścicielem udziału 1/2 części przedmiotowych nieruchomości.
W dniu 4 listopada 1971 rC. U.orazM. U. (2)pozostawali we wspólności ustawowej małżeńskiej. Zawarli oni związek małżeński(...)r., zaś wspólność ustała w dniu śmierciC. U.tj. z dniem(...)roku. Przedmiotowe nieruchomości weszły zatem do majątku wspólnego małżonkówU..
SpadkobierczyniW.iF.małż.S. A.P., zmarła w dniu(...)r.
Postanowieniem z dnia 25 października 2011 r. w sprawie I Ns 1179/11 Sąd Rejonowy w Zamościu stwierdził, że spadek poB. P.na podstawie ustawy nabyli: mążK. P.oraz dzieciZ. P.,B. K. (1)iA. P.po 1/4 części każdy z nich.
W skład spadku poB. P.wchodzi wynoszący 1/2 udział we współwłasności działki oznaczonej aktualnie nr(...)o powierzchni 0,8596 ha, położonej wK.. Aktem własności ziemi nr(...)wydanym na rzeczB. P.stwierdzono bowiem, iż na podstawieustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychstała się ona z mocy prawa właścicielem do udziału 1/2 nieruchomości położonej wP., oznaczonej w ewidencji gruntów uprzednio jakodziałka nr (...).
B. P.iK. P.zawarli związek małżeński w dniu(...)r., a zatem w dacie nabycia z mocy prawa przezB. P.udziału we współwłasności tej działki nie pozostawali oni we wspólności ustawowej małżeńskiej. ObecnieK. P.jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości jedynie na podstawie dziedziczenia po żonieB. P..
K.iB.małż.P.na początku lat 80 - tych wznieśli budynek mieszkalny na działce położonej wK.oznaczonej obecnie numerem(...). Około 1985 r. zamieszkali w tym budynku zF.S.. ObecnieK. P.wraz z dziećmi korzystają z około połowy przedmiotowej działki siedliskowej. Nadziałce nr (...)znajdował się też stary drewniany dom mieszkalny, w którym za zgodąF.S.jeszcze do 1983 r. mieszkała jej córkaD. O.z mężem.B. P.iC. U.uzgodniły, żedziałka siedliskowa nr (...)będzie w przyszłości podzielona na dwie równe części, były też zgodne, że całe gospodarstwo rolne ich rodziców małż.S., należy do nich wspólnie po połowie. MążB. K. (2)P.za właściciela wszystkich nieruchomości rolnych, po śmierciW. S., uważałF.S., do czasu śmierci tejże, uprawiał za jej zgodą grunty orne. Po śmierciF.S.od listopada 1996 r. działki nie były uprawiane, połowę należności podatkowych rozpoczęła opłać wnioskodawczyni. Zarówno samK. P., jak też osoby z jego otoczenia (sąsiedzi) i rodzina (w tym spadkobiercy małż.S.) po śmierci obydwojga małżonkówS.za właścicieli przedmiotowych działek po nich pozostałych uważali wszystkich spadkobierców.

Działka siedliskowa nr (...)jest aktualnie w posiadaniu uczestnikaK. P.. Biegły geodetaK. K. (1)w sprawie niniejszej opracował projekt podziału tej nieruchomości na działki oznaczone numerami:(...)o powierzchni 0,0955 ha,(...)o powierzchni 0,1932 ha,(...)o powierzchni 0,1934 ha,(...)o powierzchni 0,1890 ha oraz(...)o powierzchni 0,1884 ha.Działka nr (...)została zaprojektowana jak droga dojazdowa dodziałek (...). Projekt podziału biegły oznaczył na mapie wpisanej do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 18 lipca 2013 r. za numerem(...), stanowiącej integralną część sporządzonej przez niego opinii.
Według opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowegoJ. S. (1)aktualna wartość rynkowa poszczególnych działek wynosi: nr(...)– 35 100 zł, nr(...)– 18 900 zł, nr(...)– 4 100 zł, nr(...)– 6 300 zł. Wartość poszczególnych działek powstałych po podziale dotychczasowejdziałki nr (...)wynosi: nr(...)– 138 700 zł (w tym ogrodzenie stanowiące bezspornie nakład uczestnikaK. P.- 2000 zł), nr(...)–113 100 zł, nr(...)– 11 700 zł oraz nr(...)– 11 500 zł.
Taki stan faktyczny Sąd I instancji ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy, jak też w aktach spraw związkowych: I Ns 648/01, I Ns 1179/11, I Ns 392/01,I Ns 761/97 Sądu Rejonowego w Zamościu, których autentyczność i moc dowodowa nie były kwestionowane przez wnioskodawczynię ani uczestników.
Sądu Rejonowy obdarzył wiarą pisemne opinie biegłych:z zakresu geodezjiK. K. (1)oraz z zakresu wyceny nieruchomościJ. S., a także ustne wyjaśnienia do opinii biegłegoK. K. (1). Opinie te są precyzyjne, zostały sporządzone przez osoby dysponujące dużą wiedzą i doświadczeniem w dziedzinach objętych przedmiotem opiniowania. Ostatecznie żadna z opinii nie była kwestionowana przez wnioskodawczynię oraz uczestników.
Sąd I instancji obdarzył wiarą zeznania świadków:S. K.,H. K.,E. K.,W. O.,J. S. (2), a także zeznania wnioskodawczyniA. K.i uczestnikówK. P.,D. O.,M. U. (1)orazZ. P., jako zgodne co do okoliczności faktycznych i znajdujące potwierdzenie w zgromadzonych dokumentach. Wobec zgłoszonego wniosku o stwierdzenie zasiedzenia, Sąd uznał, że korespondujące ze sobą zeznania świadków nie potwierdziły okoliczności, abyK. P.wraz z żonąB. P.objęli przedmiotowe nieruchomości po śmierciW. S.jako posiadacze samoistni, władający z wolą władania rzeczą dla siebie, odpowiednio jako właściciele. Sam uczestnikK. P.przyznał, iż za właściciela całego majątku uważałF.S.do czasu jej śmierci. Dopiero od wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie uważa się za właściciela tych nieruchomości.
Sąd Rejonowy dokonał następującej oceny prawnej.
Stosownie doart. 684 k.p.c.Sąd ustala skład spadku ulegającego podziałowi na chwilę otwarcia spadku, jego zaś wartość - według cen z chwili dokonania działu.
Skład spadku poW. S.,F. S.,C. U.,M. U. (2)oraz poB. P.nie był sporny. Wartość nieruchomości określona w opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowegoJ. S. (1)również nie była kwestionowana, w tym nie był negowany fakt, iż budynek wzniesiony przezK. P.iB. P.nadziałce nr (...)stanowi ich wyłączny nakład. Nie wchodzi on zatem w skład majątku spadkowego poC. U., której przysługiwał udział 1/2 we współwłasności działki. Z tych względów ustalona przez biegłego wartość wydzielonej jako siedliskodziałki nr (...)nie uwzględnia wartości budynku mieszkalnego jako składnika gruntu. Nakładem małż.P.jest także wykonane przez nich ogrodzenie usytuowane nadziałce nr (...). Od kwoty 138 700 zł, jako wartościdziałki nr (...)przyznanej uczestnikowiK. P., należało odjąć kwotę 2 000 zł - wartość ogrodzenia. Wartość tej nieruchomości wyraża się więc kwotą 136 700 zł. Łączna rynkowa wartości nieruchomości będących przedmiotem działu wynosi 337 400 zł.
W sprawie o dział spadku mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zniesieniu współwłasności. Każdy ze współspadkobierców ma prawo do wskazania preferowanego przeze siebie sposobu działu.
Stosownie do treściart. 622 § 2 k.p.c.w zw. zart. 621 k.p.c., gdy wszyscy uczestnicy postępowania złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, Sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli projekt podziału nie sprzeciwia się prawu, ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu uprawnionych. Jeżeli zachodzą warunki do dokonania podziału w naturze, Sąd dokonuje tego podziału na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli z uwzględnieniem wszelkich okoliczności zgodnie z interesem społeczno - gospodarczym. Różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty pieniężne (art. 623 k.p.c.).
W okolicznościach sprawy wnioskodawczyni domagała się przyznania na jej wyłączną własność wydzielonychdziałek nr (...)orazdziałki (...), a nadto przyznania na współwłasność z uczestnikiemK. P.działki nr (...), jako drogi dojazdowej do pozostałych wydzielonych działek oraz dopłaty płatnej w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia.
UczestnikK. P.wnosił o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowych nieruchomości, jednocześnie oświadczył, iż w razie nie uwzględnienia tego wniosku wyraża zgodę na dział spadku w sposób wskazany przez wnioskodawczynię, jednakże nie zgodził się na uiszczenie dopłaty.
Uczestnik postępowaniaM. U. (1)zrzekł się swojego udziału spadkowego na rzecz wnioskodawczyni, zaś uczestnicyD. O.,A. F.,Z. P.iB. K. (1)zrzekli się swoich udziałów na rzeczK. P..
W ocenie Sądu Rejonowego uczestnikK. P.nie wykazał przesłanek niezbędnych do stwierdzenia zasiedzenia, a zatem jego wniosek w tym zakresie został oddalony. Zgodnie z treściąart. 172 § 1 k.c.posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 k.c.). Ze sformułowaniaart. 172 k.c.wynika, że do nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności nieruchomości konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: samoistnego posiadania oraz upływu czasu dwudziestu lub trzydziestu lat. Natomiast dobra wiara posiadacza nie jest samodzielną przesłanką nabycia własności nieruchomości tą drogą. Ma tylko takie znaczenie, że skraca termin zasiedzenia z trzydziestu do dwudziestu lat. Z treściart. 336 k.c.wynika, że posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto postępuje z rzeczą jak właściciel, o czym świadczą okoliczności dostrzegalne dla innych osób, wyrażając tym samym wolę wykonywania względem niej prawa własności. Samoistnym posiadaczem nieruchomości jest ten kto korzysta z niej z wyłączeniem innych osób, pobiera pożytki i dochody, a także uważa się za uprawnionego do rozporządzenia nią. Powszechnie przyjmuje się, że rodzaj posiadania (samoistne lub zależne) zdeterminowany jest przede wszystkim zakresem faktycznego władztwa nad rzeczą oraz faktem, czy odbywa się ono za wyraźną lub dorozumianą zgodą innej osoby (w tym właściciela). Posiadanie samoistne to władztwo nad rzeczą z wyłączeniem innych osób i niezależne od wyraźnej lub dorozumianej zgody innej osoby, w tym w szczególności niezależne od zgody i woli właściciela.
UczestnikK. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie udowodnił w żaden sposób, aby wraz ze swą żoną korzystał z przedmiotowych nieruchomości w okresie po śmierciW. S.jako posiadacz samoistny, aż do upływu zasiedzenia. Uczestnik sam przyznał, że po śmierciW. S.za właściciela przedmiotowych nieruchomości uważałF.S., to ona decydowała o sposobie użytkowania gruntów rolnych, zezwoliła też na budowę domu uczestnikowi i jego żonie, wyraziła zgodę na zamieszkiwanie przezD. O.w starym domu mieszkalnym. Władanie przedmiotowymi gruntami przez małż.P.w zakresie woli posiadania nie odpowiadało władaniu właścicielskiemu. Fakt posiadania jedynie zależnego, a nie samoistnego, potwierdzili również przesłuchani w sprawie świadkowie zeznając, iż powszechnie za właściciela była uważana po śmierci mężaF. S..
Niezależnie od tego, także element władztwa fizycznego w okresie prowadzącym do ewentualnego zasiedzenia budzi wątpliwości, skoro uczestnikK. P.przyznał, iż po śmierciF.S.grunty rolne leżały ugorem. W użytkowaniu uczestnika i jego żony byładziałka siedliskowa nr (...), jednak co do tej działki uczestnik również przyznawał, iż nie był jej samoistnym posiadaczem - nie uważał się za jej właściciela i aż do czasu wszczęcia postępowania w sprawie niniejszej nie władał nią z wolą władania dla siebie jak właściciel.
Biorąc pod uwagę zgodne stanowisko wnioskodawczyni i uczestników co do sposobu działu spadku Sąd I instancji przyznał wnioskodawczyniA. K.na wyłączną własnośćdziałki: nr (...)o powierzchni 0,1934 ha i nr(...)o powierzchni 0,1890 ha orazdziałkę nr (...)o powierzchni 0,6203 ha. UczestnikowiK. P.Sąd przyznał na wyłączną własnośćdziałki: nr (...)o powierzchni 0,1932 ha i nr(...)o powierzchni 0,1885 ha, nr(...)o powierzchni 0,34 ha, nr(...)o powierzchni 1,93 ha oraz nr(...)o powierzchni 1,30 ha. Na współwłasność z udziałami po 1/2 Sąd przyznał wnioskodawczyniA. K.oraz uczestnikowiK. P.działkę nr (...)o powierzchni 0,0955 ha.
Przy takim sposobie podziału wnioskodawczyni przysługuje dopłata od uczestnika. Określając jej wysokość Sąd uwzględnił, że udziałyB. P.iC. U., które odziedziczyły gospodarstwo rolne po rodzicach wynoszą po 1/2 części, wnioskodawczyni i uczestnikaK. P.w majątku spadkowym poW.iF.małż.S.orazC. U.iB. P.wynoszą po 1/2 części. Nie dotyczy to jedyniedziałki nr (...), bowiem stanowiła ona współwłasność po 1/2 części małżonkówS.iC. U.. DodatkowoC. U.w wyniku spadkobrania po rodzicach nabyła jeszcze udział 1/4 (tj. 1/2 spadku z udziału 1/2 przysługującego w przedmiotowej nieruchomości małż.S.). W konsekwencji obecny udziałA. K.wdziałce nr (...)wynosi 3/4 części, a udział uczestnikaK. P.wynosi 1/4 część.
Łączna wartość nieruchomości przyznanych na rzecz wnioskodawczyni wynosi 131 100 zł. Jej udział wdziałce nr (...)wynosił 3/4, a w pozostałych nieruchomościach 1/2, a zatem wyrażał się kwotą łączną 173 425 zł (tj. 18 900 zł jako wartość całejdziałki nr (...)x 3/4 = 14 175 zł; 318 500 zł jako wartość pozostałych działek : 2 = 159 250zł; 159 250 zł + 14 175 zł = 173 425 zł). UdziałK. P.wdziałce nr (...)wynosił 1/4 a pozostałych nieruchomościach 1/2, zatem wyrażał się kwotą łączną 163 975 zł (18 900 zł x 1/4 = 4725 zł; 159 250 zł + 4725 zł = 163 975 zł). W wyniku działu spadkuK. P.otrzymał składniki majątkowe o wartości 206 300 zł.
Z tych względów Sąd zasądził tytułem dopłaty odK. P.na rzeczA. K.kwotę 42 325 zł (173 425 zł – 131 100 zł = 42 325 zł).
Decydując o wysokościach i terminach dopłaty, w oparciu oart. 212 § 3 k.c., Sąd miał na względzie oświadczenieK. P., że nie dysponuje on oszczędnościami, które umożliwiałyby niezwłoczną spłatę na rzecz wnioskodawczyni. Będzie on musiał podjąć starania, aby zgromadzić niezbędne środki. W ocenie Sądu Rejonowego zasadne jest odroczenie terminu dopłaty na okres sześciu miesięcy, aby umożliwić uczestnikowi realne uzyskanie środków (np. z kredytu czy ze sprzedaży którejkolwiek nieruchomości). Dłuższy okres przewidziany na dopłatę godziłby w interesy ekonomiczne wnioskodawczyni.
Na podstawieart. 624 zd. 2 k.p.c.nakazano zainteresowanym wzajemne wydanie sobie nieruchomości przyznanych im sentencją postanowienia.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia treść 520§ 1 i 2 k.p.c.orazart. 83 ust. 2w zw. zart. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Apelacjęod postanowienia złożył uczestnik postępowaniaK. P., zaskarżając je w pkt VI a/ i b/ oraz w pkt VIII.
Apelujący zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Podnosząc taki zarzutK. P.wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia w objętych apelacją punktach poprzez przyznanie wnioskodawczyni dodatkowodziałki nr (...)o pow. 0,34 ha położonej wP.orazdziałki nr (...)o pow. 1,30 ha położonej wP.bez dopłat ze strony apelującego, zaś w przypadku żądania przez wnioskodawczynię jeszcze dopłaty, wnosił o dokonanie podziałudziałki nr (...)o pow. 1,93 ha, położonej w(...)oraz przyznanie wnioskodawczyni i uczestnikowi po połowie tej działki, a także uchylenie pkt VIII postanowienia.
Jako żądanie ewentualne, apelujący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesiony w niej zarzut nie jest trafny.
Zarzut apelacji dotyczy sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z zebranym materiałem dowodowym, a więc naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.Przepis ten, znajdujący zastosowanie w sprawie na mocyart. 13 § 2 k.p.c., stanowi, że Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem Sądu orzekającego wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego, przy uwzględnieniu całokształtu dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu tych dowodów mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Własne przekonanie Sądu musi być wynikiem logicznego powiązania wniosków z zebranymi w sprawie dowodami, a swobodna ocena odpowiadać warunkom określonym przez przepisy prawa procesowego, co oznacza możliwość oparcia przekonania Sądu na dowodach prawidłowo przeprowadzonych.
Skuteczne postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.wymaga natomiast zarówno sprecyzowania, które dowody miały zostać błędnie ocenione, jak też wykazania, że Sąd oceniając te dowody naruszył określone w wymienionym przepisie kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów, co miało wpływ na wynik sprawy. Nie jest zaś wystarczające tylko przekonanie strony o innej, niż przyjął Sąd, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. W związku z tym, o ile skarżący nie wykaże błędów logicznego rozumowania, sprzeczności oceny z doświadczeniem życiowym, braku wszechstronności czy też bezzasadnego pominięcia konkretnych dowodów, które prowadzą do wniosków odmiennych, nie można uznać, że Sąd naruszyłart. 233 § 1 k.p.c.(tak - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05, Lex nr 172176, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2004 r., II CK 369/03, Lex nr 174131, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2004 roku w sprawie IV CK 274/03, Lex nr 164852).
W rozpoznawanej sprawie apelująca nie przedstawiła argumentów, które czyniłyby zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisuart. 233 § 1 k.p.c.Natomiast dokonana przez Sąd Rejonowy wszechstronna ocena całokształtu przeprowadzonych w sprawie dowodów w żadnym razie nie wykracza poza wyznaczone tym przepisem granice swobodnej oceny. Wnioski wysnute przez Sąd I instancji w oparciu o przeprowadzone dowody i poczynione ustalenia pozostają z tymi dowodami w logicznym związku. W konsekwencji Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia Sądu Rejonowego i przyjmuje je za własne.
Apelacja nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów dotyczących sposobu podziału dokonanego przez Sąd, jednak z jej argumentacji wynika, że uczestnikK. P.nie zgadza się na uiszczenie dopłat należnych wnioskodawczyni, stąd wniosek o przyznanieA. K.jeszcze innych nieruchomości spadkowych w naturze.
Wnioskodawczyni nie zgadza się na taki sposób podziału majątku spadkowego (k. 288v., 289).
W tym kontekście należy uznać, że sposób działu spadku był uzgodniony przez wnioskodawczynię i uczestników przed Sądem I instancji. Uczestnicy do zamknięcia rozprawy nie zgłaszali innych propozycji dotyczących podziału w naturze, bądź innego podziału poszczególnych nieruchomości między osoby uprawnione z tytułu spadkobrania. Zgodnie zart. 622 § 2 k.p.c, w zw. zart. 688 k.p.c., gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu podziału, Sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku. Zaskarżone postanowienie odpowiada więc prawu i zasadniczo jest zgodne z wolą wnioskodawczyni i uczestników. Orzeczenie o dopłatach jest zgodne zart. 623 k.p.c,. w myśl którego Sądwyrównujeróżnice wartości przez dopłaty pieniężne (a więc jest do tego zobligowany), jeżeli takie różnice wystąpiły a uprawniony żąda dopłat. Postępowanie przed Sądem I instancji toczyło się ponad dwa lata, przy czym wstępny szacunek działek podany we wniosku zainicjowanym przezA. K.pozwalał obliczyć wartość poszczególnych nieruchomości. Tym bardziej po otrzymaniu opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomościJ. S. (1)istniała możliwość zmiany stanowiska w przedmiocie sposobu podziału nieruchomości w naturze. UczestnikK. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, innego sposobu podziału nieruchomości spadkowych nie postulował. Wnioski apelacji nie są więc uprawnione.
Z tych względów na mocyart. 385 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił apelację, jako bezzasadną.
Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego ma podstawę prawną wart. 520 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.