Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 617/15
Data wyroku: 2015-07-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Nowicka de Poraj, Sławomir Jamróg, Józef Wąsik
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art. 931 § 1 kc, art. 991 § 1 kc, art. 278 § 1 kpc

Sygn. akt I ACa 617/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 lipca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Hanna Nowicka de Poraj

Sędziowie:

SSA Józef Wąsik (spr.)
SSA Sławomir Jamróg

Protokolant:

sekr.sądowy Katarzyna Rogowska

po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2015 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaR. I.
przeciwkoK. T. (1)
o zapłatę
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie
z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt I C 461/13

1
oddala apelację;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2 700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem kosztów postepowania apelacyjnego.

SSA Józef Wąsik SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Sławomir Jamróg
Sygn. akt I A Ca 617/15

UZASADNIENIE
PowódkaR. I.w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemuK. T. (1)domagała się zasądzenia kwoty 82.479 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem zachowku po swoim ojcuL. T. (1)zmarłym 11 maja 2011 r. Na uzasadnienie żądania wskazała, że powódka oraz pozwany są spadkobiercami poL. T. (1)w udziałach wynoszących po 1/3 części. Spadek poL. T. (1)nie obejmował żadnych wartościowych rzeczy. Powódka nadmieniła również, że nie otrzymała od spadkodawcy żadnej darowizny. Podała także, że w dniu 06.05.1994 r.L.iG. T.przenieśli na rzeczK. T. (2)na mocy umowy darowizny spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)o pow. 45,20 m2wbudynku nr (...)przyul. (...)wT.oraz własnośćlokalu mieszkalnego nr (...)wbudynku nr (...)przyul. (...)wT.o łącznej powierzchni użytkowej 233,9 m2wraz z przynależącym do niego pomieszczeniem piwnicy i strychu, udziały wlokalach użytkowych nr (...)znajdujących się w tym budynku oraz własność nieruchomości gruntowej oznaczonej jakodziałka nr (...)o pow. 498 m2obj. KW nr(...). Powódka wskazała, że łączna wartość darowizn uczynionych przez spadkodawcę na rzecz pozwanego wynosi nie mniej niż 494.875 zł. wobec czego należny powódce zachowek wynosi 82.479 zł.
Pozwanyuznał powództwo do kwoty 17.826,40 zł., zaś w pozostałym zakresie wniósł o oddalenie powództwa. Wniósł o rozłożenie świadczenia na 12 równych miesięcznych rat. Wskazał, że taka kwota odpowiada realnej wartości 1/12 części nieruchomości, co do których jest wyłącznym właścicielem i 1/36 części tych odrębnych lokali, których jest współwłaścicielem w 1/3 części. W ocenie pozwanego podane w pozwie wartości darowizn odrębnych własności lokali i przedmiotowego własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego zostały zawyżone. W odniesieniu do lokalu spółdzielczego przyznał, że jego wartość rynkowa jest rzeczywiście wyższa niż pozostałych lokali, wskazując jednocześnie, że w związku z przydziałem lokalu mieszkalnego przyul. (...)typu własnościowego zachodziła konieczność pokrycia przez małżonkówG. T.i spadkodawcę tzw. wkładu budowlano-mieszkaniowego. Z uwagi na fakt, że wymienieni nie dysponowali takimi środkami matka pozwanegoG. T.uzyskała wyłącznie na swoją rzecz od swoich rodziców na ten cel darowiznę w kwocie 100.000 starych złotych, z której wpłaciła 97.000 zł starych złotych jako tzw. środki własne do spółdzielni tytułem rozliczenia wkładu budowlano-mieszkaniowego. Podkreślił ponadto, że kwota 100.000 starych złotych, którąG. T.otrzymała od swoich rodziców była faktycznie spłatą na jej rzecz z udziału należnego ze spadku po rodzicachG. T.. Podniósł także, że wkład budowlano - mieszkaniowy powstał w następujący sposób: 21.900 starych złotych zaliczono z wkładu mieszkaniowego pochodzącego z odrębnego majątkuL. T. (1)związanego z lokalem w bloku przyul. (...)oznaczonego nr(...). Pozostała część została wpłacona przezG. T.w kwocie 97.000 starych złotych, co pozwoliło na uzyskanie bonifikaty w spłacie kredytu spółdzielczego w kwocie 75.300 zł., zatem ostatecznie wartość wkładu budowlanego wyniosła 194.200 zł. Pozwany wskazał, że nakład z majątku odrębnegoG. T.stanowił 88,7% w kosztach nabycia tego lokalu, zatem wartość darowizny na rzecz pozwanego wyznacza ułamek w wysokości ½ z 11,3% czyli 5,65% aktualnej wartości prawa.
Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015r Sąd Okręgowy w Tarnowie:
1/ zasądził od pozwanegoK. T. (1)na rzecz powódkiR.
I.kwotę 27.331,42 zł z ustawowymi odsetkami od 27 maja 2013 r. do dnia zapłaty;
2/ w pozostałym zakresie powództwo oddalił;
3/ koszty postępowania pomiędzy stronami wzajemnie zniósł;
4/ nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Tarnowie od pozwanegoK. T. (1)kwotę 1.348,81 zł, a od powódkiR. I.– z zasądzonego roszczenia – kwotę 6.314,64 zł tytułem kosztów sądowych.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
SpadkodawcaL. T. (1)zmarł w dniu 11 maja 2011 r. spadek po nim nabyli z ustawy wprostG. T.,R. I.iK. T. (1)po 1/3 części.
W latach 70 – tych XX wieku spadkodawca i jego małżonka rozpoczęli starania o uzyskanie większego mieszkania. Przydziałem(...) Spółdzielni Mieszkaniowejz dnia 12.03.1977 r. uzyskali lokal mieszczący się przyul. (...)na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Aby uzyskać prawo do tego lokaluG. T.iL. T. (1)musieli pokryć wkład budowlany, na pokrycie którego zaliczono wkład wniesiony przezL. T. (1)na mieszkanie przyul. (...)w kwocie (po denominacji) 2,19 zł., środki wpłacone przezG. T.iL. T. (1)w kwocie 9,70 zł. (po denominacji) oraz bonifikatę przyznaną przez NBP w kwocie 7,53 zł (po denominacji), co w sumie pokryło cały wymagany wkład budowlany w kwocie 19,42 zł. (po denominacji). Na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w dniu 29.05.2003 r.G. T.iL. T. (1)rozszerzyli wspólność majątkową małżeńską na przedmioty nabyte przez nich w czasie związku małżeńskiego z jakiegokolwiek tytułu.
Na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 06.05.1994 r.L. T. (2)iG. T.przenieśli naK. T. (1)spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wT.o pow. 45,20 m2.
Na podstawie umowy darowizny zawartej przed notariuszem w dniu 5 stycznia 2004 r.L. T. (1)iG. T.przenieśli na rzeczK. T. (1)własnośćdziałki o nr (...)o pow. 0,0498 ha oraz lokalu mieszkalnego przyul. (...)wT.o pow. 127 m2­oraz przynależną do niego piwnicę o pow. 34,7 m2i strych o pow. 71,5 m2. Strony ustaliły ponadto prawo dożywotniego nieodpłatnego użytkowania tego lokalu i działki na rzecz darczyńców. Ponadto na mocy tej umowyL. T. (1)iG. T.przenieśli na rzeczK. T. (1)udziały wynoszące 1/3 części we własności lokalu użytkowego położonego przyul. (...)wT.o pow. 57,5 m2i lokalu użytkowego przyul. (...)wT.o pow. 47,3 m2.
Lokale użytkowe położone przyul. (...)w dniu dokonania darowizny był w złym stanie technicznym. Znajdowały się w nim kaloryfery, jednak CO było odcięte, a rury były zaczopowane. W łazience i w pomieszczeniu, w którym kiedyś znajdowała się kuchnia były płytki ceramiczne w standardzie z lat 70-tych, zaś na podłogach były płytki PCV. Okna były zniszczone, miały co najmniej kilkadziesiąt lat, pod koniec lat 90-tych wymieniono dwa z nich. Stan tego lokalu nie zmienił się w porównaniu ze stanem, w jakim znajduje się obecnie, poza naturalnym zużyciem.
Mieszkanie znajdujące się przyul. (...)w chwili dokonania darowizny znajdowało się w dobrym stanie technicznym. Na początku lat 90-tych mieszkanie to było remontowane.
Mieszkanie przyul. (...)było remontowane ostatnio na przełomie lat 80-tych i 90- tych stan tego mieszkania nie zmienił się od tamtego czasu, poza śladami zwykłego zużycia.
Stan wszystkich lokali będących przedmiotem darowizny nie zmienił się od momentu jej dokonania do dnia dzisiejszego, poza zwykłymi śladami zużycia. Pozwany wraz ze spadkodawcą dokonywał we wszystkich lokalach drobnych remontów obejmujących m. in. wymianę dachówek, malowanie, wymienię niektórych okien, osuszenie kamienicy przyul. (...).
Pismem z dnia 29.04.2013 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 80.000 zł. tytułem zachowku poL.T.w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego pisma. Pismo to zostało doręczone w dniu 2 maja 2013 r.
Wartość przedmiotu darowizny kształtuje się następująco:
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego poł. przyul. (...)– 128.592 zł,
-lokal numer (...)przyul. (...)– 93.127 zł (wartość lokalu 278.362 zł, wartość dożywotniego użytkowania obciążającego lokal 185.235 zł),
- udział wynoszący 1/3 części w prawie własnościlokalu użytkowego nr (...)– 22.001,67 zł,
- udział wynoszący 1/3 części w prawie własnościlokalu użytkowego nr (...)– 18.099,33 zł,
-działka nr (...)z zabudowaniami – 66.157 zł (wartość nieruchomości 97.639 zł, wartość dożywotniego użytkowania obciążającego nieruchomość – 31.482 zł).
Łączna wartość przedmiotu darowizny wg cen obecnych wynosi 327.977 zł.
Ustalając wartość przedmiotu darowizny Sąd oparł się na opinii sporządzonej przez inż.K. D.- biegłego z zakresu budownictwa i wyceny nieruchomości. Opinia ta została przygotowana przez kompetentną osobę dysponującą odpowiednim zasobem wiedzy i doświadczenia po uprzedniej gruntownej analizie całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy oraz po dokonaniu oględzin wycenianych nieruchomości. Opinia ta cechowała się zdaniem Sądu I Instancji wewnętrzną spójnością, rzeczowością, logicznością i konsekwencją. Wprawdzie opinia ta była kwestionowana przez powódkę, jednak biegły odpowiedział rzeczowo i przekonująco na wszystkie sformułowane przez powódkę zarzuty. Wnioski z tej opinii zostały sformułowane w sposób jasny i przekonujący. Z tej też przyczyny Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego uznając, że samo niezadowolenie strony z wniosków opinii nie jest wystarczającym argumentem przemawiającym za powtórzeniem czynności dowodowej.
W cenie Sądu Okręgowego, roszczenie powódki co do zasady jest usprawiedliwione. Zgodnie zart. 991 kczstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy należą się, jeżeli uprawnionym jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że powódka jest osobą uprawnioną z ustawy do dziedziczenia po swoim ojcuL. T. (1). Wynika to zart. 931 § 1 k.c., jak również zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 30 maja 2012 r. Z tego względu powódka, jako zstępna spadkodawcy zgodnie z powołanym na wstępie przepisemart. 991 § 1 kc, jest uprawniona do zachowku po ojcu. Biorąc pod uwagę, że jej udział spadkowy wynosi 1/3, przysługuje jej kwota pieniężna odpowiadająca 1/6 wartości substratu zachowku, który stanowi wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością doliczonych darowizn.
Dalej wskazać należy, że obie darowizny dokonane przez spadkodawcę na rzecz pozwanego należało doliczyć do spadku stosownie doart. 993-995 kc.Ze względu na fakt, iż w chwili śmierci spadkodawca nie posiadał majątku substratem zachowku jest wyłącznie wartość darowizn uczynionych przez spadkodawcę na rzecz pozwanego.
Wartość majątku otrzymanego od rodziców przez pozwanego wynosi 327.977 zł. Biorąc pod uwagę, że darowizny dokonane zostały z majątku wspólnego, a regułą jest, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, Sąd przyjął że wartość darowizn spadkodawcy na rzecz pozwanego osiągnęła kwotę 163.989 zł.
W tych okolicznościach Sąd ustalił substrat zachowku na kwotę 163.989 zł. Udział powódki w spadku poL. T. (1)wynosi 1/3 części. W chwili otwarcia spadku nie była ona osobą małoletnią ani niezdolną do pracy, więc przysługuje jej zachowek w wysokości ½ udziału, który by jej przysługiwał przy dziedziczeniu ustawowym, a więc 1/6 substratu zachowku. W tej sytuacji kwota należna powódce tytułem zachowku wynosi 27.331,42 zł i taką też kwotę zasądzono na rzecz powódki w pkt. I wyroku na podstawieart. 991 § 1 kc.W pozostałym zakresie powództwo oddalono. O odsetkach orzeczono na podstawieart. 481 § 1w zw. zart. 455 kc.
Sąd nie uwzględnił żądania pozwanego rozłożenia na raty zasądzonego świadczenia. Pozwany uzyskał w formie darowizny znaczący majątek nieruchomości. Część tego majątku może przynosić pożytki cywilne. Od długiego czasu pozwany był świadomy, że ciąży na nim obowiązek uregulowania zachowku i nawet na początkowym etapie postępowania uznawał powództwo do kwoty 25.000 zł (vide – odpowiedź na pozew z 4 lipca 2013 r.). Wynik postępowania okazał się bardzo zbliżony do pierwotnego stanowiska pozwanego. W tej sytuacji nie znajduje uzasadnienia decyzja nakazująca powódce dalsze oczekiwanie na realizację należnego jej prawa przy definitywnym pozbawieniu jej prawa do części odsetek za opóźnienie. Taki właśnie skutek miałoby rozłożenie na raty zasądzonego świadczenia. Zasądzona kwota nie należy do szczególnie wysokich w obecnych realiach ekonomicznych i należy oczekiwać od pozwanego zgromadzenia tej kwoty, nawet przy skorzystaniu z ofert instytucji kredytowych celem niezwłocznego zaspokojenia słusznych roszczeń powódki.
O kosztach postępowania orzeczono na postawieart. 100 kpci13 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Biorąc pod uwagę, że powództwo zostało uwzględnione jedynie w 1/3, powódka powinna ponieść 2/3 kosztów postępowania, a pozwany 1/3 tych kosztów. Łączne koszty postępowania wyniosły 14.897,45 zł i składają się na nie:
- opłata od pozwu - 4.124 zł,
- koszt opinii biegłego – 3.539,45 zł,
- wynagrodzenia pełnomocników z opłatą skarbową – 2 x 3617 zł.
Ze względu na wynik sprawy powódkę powinna obciążać tytułem kosztów kwota 9.931,64 zł, a pozwanego 4.965,81 zł. Każda ze stron pokryła już koszty udziału własnego pełnomocnika (po 3617 zł), stąd konieczne stało się pobranie od pozwanego kwoty 1.348,81 zł, a od powódki – z zasądzonego roszczenia – kwoty 6.314,64 zł.
Apelację od tego wyrokuw części oddalającej powództwo, wniosła powódka, zarzucając:
1/ naruszenie przepisu postępowaniaart. 278 § 1w zw. zart. 286, art. 289 i art. 271 § 1 kpcpoprzez zaniechanie wezwania biegłego inż.K. D.na rozprawę celem przesłuchania i ustnego wyjaśnienia opinii oraz umożliwienia Stronom zadawania pytań biegłemu, które to naruszenie mogło to mieć wpływ na ocenę dowodów, a przez to na treść zaskarżonego orzeczenia;
2/ naruszenie przepisu postępowaniaart. 233 § 1 kpcpoprzez bezkrytyczne przyjęcie konkluzji wyrażonej w opinii biegłego oraz uchylenie się od sprawdzenia poziomu wiedzy biegłego, poprawności poszczególnych elementów opinii, a w tym danych i źródła pochodzenia danych przyjętych za podstawę opinii biegłego, które to naruszenie mogło to mieć wpływ na ocenę dowodów, a przez to na treść zaskarżonego orzeczenia.
W związku z powyższym wniosła o:
1/ dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia aktualnejwartości rynkowej niżej wymienionych składników majątkowych:
- spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego wT.przyul. (...),
-lokalu mieszkalnego nr (...)w budynku przyul. (...)wT.objętegoKW (...),
-lokalu użytkowego nr (...)w budynku przyul. (...)wT.objętegoKW (...),
-lokalu użytkowego nr (...)w budynku przyul. (...)wT.objętegoKW (...),
-działki nr (...)obręb 106 objętejKW (...),
- przy uwzględnieniu prawa dożywotniego nieodpłatnego użytkowanialokalu mieszkalnego nr (...)idziałki nr (...)ustanowionego w § 3 umowy darowizny z 05.012004 r,
2/ zmianę zaskarżonego wyroku poprzez dodatkowe zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 55 247,58 pin z odsetkami w wysokości ustawowej liczonymi od dnia 2705.2013 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie w części co do pkt II, pkt III i pktIV i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji zważył, co następuje:
Apelacja jest nie uzasadniona. Sąd I Instancji trafnie zastosował przepisy prawa procesowego i materialnego. Poczynił też prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny w całości uznał za swoje.
Przede wszystkim nie może odnieść skutku zarzut naruszeniaart. 278 § 1w zw. zart. 286 i 271 § 1 k.p.c.poprzez zaniechanie wezwania biegłego inż.K. D.na rozprawę celem przesłuchania i ustnego wyjaśnienia opinii oraz umożliwienia stronom zadawania pytań biegłemu, gdyż nie podniesiono zastrzeżenia w trybieart. 162 k.p.c.wobec pominięcia tej czynności przez Sąd Okręgowy.
Powódka nie składała takiego wniosku, a w piśmie z dnia 19 lutego 2014 r. w którym odniosła się do treści opinii, wnosiła o zobowiązanie biegłego do złożenia wyjaśnień konkretnych kwestii i uzupełnienia opinii, co biegły uczynił na zlecenie Sądu.
Zatem nietrafny jest zarzut dotyczący zaniechania wezwania biegłegosądowego na rozprawę, skoro składał on opinię uzupełniającą na piśmie w związkuz zarzutami do jej treści a przepisart. 286 k.p.c.niewątpliwie pozostawia decyzję ozażądaniu ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie Sądowi. Należy przy tymodróżnić ustne wyjaśnienie dotyczące złożonej już opinii od opinii dodatkowej (uzupełniającej). Wyjaśnienie biegłego złożone na rozprawie nie jest przecież dowodem ale służy sprecyzowaniu przyjętych metod, formy i wniosków opiniinatomiast przeprowadzona w sprawie opinia dodatkowa stanowi już odrębnydowód. Skoro Powódka nie wykazała, w jaki sposób nieodebranie od biegłegowyjaśnień na rozprawie mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia,przeto podniesiony w tym zakresie zarzut nie może być uznany za zasadny.
Zgodnie zart. 286 k.p.c, Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, iż wezwanie biegłego w celu złożenia ustnych wyjaśnień do opinii uzależnione jest od decyzji sądu, który powinien mieć na uwadze, czy opinia jest jasna i przekonywująca, rodzaj zgłoszonych zarzutów, w szczególności ich szczegółowość i uzasadnienie (por. wyrok z dnia 17 grudnia 1999 r. II UKN 273/99 OSNAPiUS 2001/8 poz. 284, z dnia 4 grudnia 2007r. I UK 160/2007 OSNP 2009/1-2 poz. 21, z dnia 15 lipca 2010 r. IV CSK 84/2010). Tak więc, wbrew zarzutowi apelacji, nie w każdym przypadku istnieje konieczność złożenia ustnych wyjaśnień przez biegłego, choć ma rację apelująca, że tak zwykle się dzieje.
Równie bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania a mianowicieart. 233 § 1 k.p.c.skoro Sąd Okręgowy w Tarnowie trafnie ocenił przedmiotową opinię biegłego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I Instancji, gdyż biegły rzeczowo i przekonywująco odpowiedział w opinii uzupełniającej na wszystkie sformułowane przez powódkę zarzuty. W sprawie niniejszej opinia biegłego sądowego jest jasna i kompletna oraz w pełni odnosi się do zagadnień będących jej przedmiotem. Wnioski biegłego nie budzą wątpliwości w świetle zasad wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a jednocześnie opinia została sporządzona w sposób umożliwiający prześledzenie, z punktu widzenia zasad wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, analizy przez biegłego zagadnień będących przedmiotem opinii.
Powód nie podważył skutecznie ani materiału, w oparciu o który opinia została sporządzona, ani wypływających z niej wniosków. Zarówno zawarte w opinii ceny rynkowe i ilość transakcji przybranych do porównania zostały poddane przez biegłego dokładnej i wnikliwej analizie, rozważone pod wszelkimi możliwymi kątami i skonfrontowane nie tylko z wiedzą biegłego lecz przede wszystkim z doświadczeniem zawodowym, zaś spostrzeżenia przedstawione we wnioskach końcowych. Wyrwane przez apelującego z kontekstu całej opinii wybrane elementy dotyczące ustalenia wartości nieruchomości (np. odniesienia się do wartości bonów skarbowych) nie mogą zmienić oceny opinii biegłego na negatywną, gdyż jest to tylko jedno z kryteriów ustalenia wartości nieruchomości i świadczy o erudycji biegłego.
W takim stanie rzeczy nie zachodziły podstawy do dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego z tej samej dziedziny.
Bezzasadny jest zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.Z materiału dowodowego Sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne.
Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok SN z 27 września 2002 r., sygn. II CKN 817/00).
Konsekwencją prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest poprawność zastosowania prawa materialnego.
Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty, Sąd Apelacyjny oddalił apelację na podstawieart. 385 k.p.c.
Mając na uwadze wynik sprawy, Sąd Apelacyjny zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, na podstawieart. 98 k.p.c.
SSA Józef Wąsik SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Sławomir Jamróg