Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 1000/14
Data wyroku: 2015-06-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Barbara Jankowska - Kocon, Janusz Kasnowski, Bartosz Rogowski
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 415 k.c.

Sygn. akt II Ca 1000/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia

11 czerwca 2015r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący

SSO Barbara Jankowska - Kocon

Sędziowie

SO Janusz Kasnowski (spr.)
SR del. Bartosz Rogowski

Protokolant

sekr. sądowy Tomasz Rapacewicz

po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015r. w Bydgoszczy

na rozprawie

sprawy z powództwaP. S.

przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą wŁ.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

na skutek apelacji powodaP. S.

od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy

z dnia 8 września 2014r. sygn. akt. XII C 40/14

1
oddala apelację;

2
zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1800zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

II Ca 1000/14

UZASADNIENIE
PowódP. S.w pozwie przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.domagał się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 2 września 1999r. w sprawie III K 509/99 – w jego punkcie 3 (trzecim), zaopatrzonego w klauzule wykonalności postanowieniem tego Sądu z dnia 26kwietnia 2013r. w sprawie o sygn. III Ko 508/13.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 września 2014r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy oddalił powództwoP. S.i zasądził od niego na rzecz pozwanego kwotę 3 617zl tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 23.03.1998r. powód zawarłumowę leasingu operacyjnego nr (...)z poprzednikiem prawnym pozwanej(...) sp. z o.o.wŁ., tj. Konsorcjum(...)SA wK.. Przedmiotem umowy był sprzęt komputerowy o łącznej wartości 51442,66 zł. W treści umowy uzupełnionej ogólnymi warunkami zastrzeżono, że w przypadku zwłoki w zapłacie dwóch kolejnych rat leasingu, leasingodawca może rozwiązać umowę ze skutkiem natychmiastowym, co skutkuje m.in. prawem żądania wpłaty zaległych opłat wraz z odsetkami, pozostałych rat ustalonych harmonogramem oraz zwrotem przedmiotu leasingu. Powód nie wywiązał się z postanowień umownych w sposób należyty, a jego zaległość w zapłacie rat leasingowych już na dzień 01.07.1998r. wynosiła 5819,40 zł. Skutkowało to rozwiązaniem umowy wiążącej strony oraz powstaniem po stronie powoda obowiązku zapłaty świadczenia pieniężnego, a nadto zobowiązaniem do zwrotu przedmiotu leasingu. Powód nie wywiązał się z żadnego z powyższych obowiązków w terminie, co spowodowało złożenie przez pierwotnego wierzyciela zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przez powoda przestępstwa przywłaszczenia. Prawomocnym wyrokiem z dnia 02 września 1999r. wydanym przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy w sprawie III K 509/99 powódP. S.uznany został za winnego popełnienia przestępstwa przywłaszczenia oddanego w leasing na podstawie w/w umowy z dnia 23.03.1998r. sprzętu komputerowego o łącznej wartości 51442,17 zł, za co został skazany na karę jednego roku pozbawienia wolności. W związku z warunkowym zawieszeniem wykonania kary Sąd zastosował wobec powoda środek probacyjny w postaci obowiązku naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem, poprzez zapłatę kwoty 51442,17 zł na rzecz Konsorcjum(...)SA wK.w terminie dwóch lat od uprawomocnienia się wyroku, o czym orzeczono w pkt 3 sentencji w/w wyroku z dnia 02 września 1999r., stanowiącego przedmiot roszczenia zgłoszonego w przedmiotowym powództwie opozycyjnym. Wyrok uprawomocnił się z dniem 09.09.1999r.} zatem termin wymagalności roszczenia o zapłatę odszkodowania następował z dniem 09.09.2001r. Wierzytelność wynikającą z pkt 3 sentencji wyroku z dnia 02 września 1999r. nabyła od Syndyka Konsorcjum(...)SA wK.spółka pozwana w niniejszej sprawie, która uzyskała tytuł wykonawczy wystawiony na swoją rzecz na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy wydanego w dniu 26kwietnia 2013r. sprawie III Ko 508/13.
W dniu 16 września 1999r. powód zawarł z pierwotnym wierzycielem, leasingodawcą Konsorcjum(...)SA wK.ugodę, na mocy której zobowiązał się do ratalnej spłaty wszystkich zaległych wierzytelności wynikających zumowy leasingu nr (...), wynoszących na dzień podpisania ugody łącznie 11 592,48 zł, na co składała się należność główna 8729,10 zł oraz odsetki w kwocie 2863,38 zł. Powód wywiązał się z postanowień ugody jedynie w części, tj. co do kwoty 4400 zł. Obecnie egzekucję w sprawie Km 868/13 opartą na spornym tytule egzekucyjnym opatrzonym klauzulą wykonalności z zaznaczeniem przejścia uprawnień, na wniosek następcy prawnego leasingodawcy, tj. pozwanej w niniejszej sprawie(...) sp. z o.o.wŁ., prowadzi Komornik SądowyA. K.działający przy Sądzie Rejonowym dlaŁ.
Przechodząc do oceny prawnej tych ustaleń Sąd Rejonowy stwierdził, że kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy okazał się dokument w postaci ugody zawartej między powodem i Konsorcjum(...)SA w dniu 16.09.1999r.
Według twierdzeń powoda na podstawie ugody, tj. już po powstaniu spornego tytułu wykonawczego między stronami doszło do ponownego uregulowania wiążącego je zobowiązania z tytułu umowy leasingu operacyjnego, w tym w zakresie objętym pkt 3 sentencji wyroku z dnia 02 września 1999r. w sprawie III K 509/99, poprzez zmianę wysokości wszystkich świadczeń określonych ugodą a także sposobu i terminu ich spłaty. W ocenie Sądu, stanowisko powoda nie znajduje żadnego oparcia w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów, a w szczególności w treści wystarczająco jasno sformułowanej treści pisemnej ugody z dnia 16.09.1999r. Z dokumentu tego wynika bowiem jednoznacznie, że jej postanowieniami strony objęły „zaległości" z tytułu „umowy leasingu", których wartość na dzień podpisania ugody wynosiła łącznie 11 592,48 zł, na co składały się kapitał główny w wysokości 8 729,10 zł oraz odsetki w wysokości 2863,38 zł. Wynika stąd jednoznacznie, że przedmiotem ugody wiążącej strony były wyłącznie świadczenia należne poprzednikowi prawnemu pozwanej spółki z tytułu umowy. Wierzytelność zasądzona tytułem wykonawczym objętym roszczeniem obecnego pozwu zasądzona została natomiast tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzoną przestępstwem, na co wyraźnie wskazuje treść pkt 3 sentencji wyroku karnego z dnia 02 września 1999r. Co więcej, umowa leasingu wiążąca strony nie przewidywała na rzecz leasingodawcy zapłaty wartości przedmiotu leasingu po jej zakończeniu, a jedynie fizyczny zwrot przedmiotu leasingu. Pozwany na podstawie dowodów z dokumentów dowiódł, że jego poprzednik prawny skutecznie przerwał bieg terminu przedawnienia przedmiotowego roszczenia odszkodowawczego przynajmniej w roku 2006, inicjując przeciwko pozwanemu egzekucję w sprawie Km 2408/06 umorzoną postanowieniem z dnia 01.02.2008r. w innym trybie niż wskutek bezczynności wierzyciela. Mając na uwadze, iż w myślart. 125 § 1 kcroszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu w każdym wypadku przedawniają się dopiero z upływem lat dziesięciu od dnia ich wymagalności, roszczenie odszkodowawcze stwierdzone spornym tytułem wykonawczym także w oparciu o wymienione wyżej ogólne przepisy o przedawnieniu nie mogłoby ulec przedawnieniu wcześniej niż z dniem 01.02.2018r., przy czym zauważyć należy, że na skutek ponownego wszczęcia egzekucji wobec powoda przez pozwanego prowadzonej obecnie przez komornikaA. K.w sprawie Km 868/13 bieg terminu przedawnienia kolejny raz uległ przerwaniu.
W tym stanie rzeczy brak było - w ocenie Sądu - podstaw dla uwzględnienia tak zarzutu przedawnienia roszczenia zgłoszonego przez powoda, jak i zarzutu wygaśnięcia zobowiązania w związku z zawartą z poprzednikiem prawnym pozwanej ugodą z dnia 16.09.1999r. Dlatego też Sąd Rejonowy oddali l powództwo w sprawie, jako nieuzasadnione (na podstawieart. 840 § 1 pkt 2 kpca contrario). O kosztach procesu orzekł po myśliart. 98 § 1 i 3 kpcw związku zart. 108§1 kpcuwzględniając zasadę odpowiedzialności stron za wynik postępowania oraz zasadę kosztów celowych, co bliżej uzasadnił.
W apelacji od wyroku powódP. S.domagał się jego zmiany poprzez uwzględnienie powództwa w całości (w treści podanej w pozwie) oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych.
Apelujący zarzucił Sądowi Rejonowemu:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, a dokładniejart.118 kcorazart.3531kciart.4421§ 2 kc;
- naruszenie przepisów postępowania, a dokładniejart.233 § 1 kpcorazart.840§1 pkt 2 kpc.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący wywodził, że w drodze zawartej ugody strony umowy leasingu z dnia 23 marca 1998r. mogły na nowo określić wszystkie zobowiązania z niej wynikające, w tym obowiązek naprawienia szkody określony w punkcie 3 (trzecim) wyroku karnego z dnia 2 września 1999r. Kwota odszkodowania przewidzianego w tym wyroku stanowiła też „zaległość”, bowiem wyrok uprawomocnił się w dniu 9 września 1999r., a więc przed zawarciem ugody, przez co w dniu jej zawarcia leasingodawca miał już wierzytelność wobecP. S., którą – zdaniem skarżącego – ugoda także obejmuje i modyfikuje.
Apelujący wywodził też, że termin przedawnienia roszczeń należy liczyć od dnia zawarcia ugody, która na nowo określiła zobowiązania wynikające z umowy leasingu i terminy ich zapłaty. Dlatego dla oceny przedawnienia roszczeń pozwanego zastosowanie winien mieć 3 letni termin przedawnienia (jak dla spraw związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej) przewidziany wart.118 kc, a nie termin przewidziany wart.4421§ 2 kc, jak uznał Sąd Rejonowy. Poza tym postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi (tu pozwanemu) nie spowodowały przerwania biegu przedawnienia, gdyż – jak twierdził skarżący:nie odnosiły się do ugody zawartej w dniu 16 września 1999r., która modyfikowała obowiązek powoda określony w punkcie 3 wyroku karnego z dnia 2 września 1999r. w sprawie III K 509/99(apelacja powoda – k.140 – 146).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda nie znajduje uzasadnienia. Sąd Rejowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia, przez co Sąd odwoławczy przyjmuje te ustalenia także za podstawę swego orzeczenia. Podziela też ocenę prawną tych ustaleń z wnioskiem końcowym, że powód nie wykazał, aby po powstaniu jego zobowiązania wobec pozwanego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego jego zobowiązanie wygasło albo nie mogło być egzekwowane (jak wymagaart.840 § 1 pkt 2kpc).
Zgodzić się należy z apelującym, że w ramach zawieranej ugody (umowy) strony mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby nie sprzeciwiało się to naturze stosunku prawnego, ustawie czy zasadom współżycia społecznego (zgodnie z ogólną zasadą przewidzianą wart.3531kc). W świetle tego ugoda zawarta przez powoda z leasingodawcą (uprzednim wierzycielem) w dniu 16 września 1999r. była jak najbardziej dopuszczalna i co istotne ważna. Jednak wbrew twierdzeniom powoda nie usunęła jego odpowiedzialności za dług, który powstał z racji przywłaszczenia rzeczy będących przedmiotem leasingu, których nie zwrócił wierzycielowi po skutecznym wypowiedzeniu mu umowy, za co został skazany prawomocnym wyrokiem karnym, w którym dodatkowo zobowiązano powoda do naprawienia szkody w konkretnej wysokości. Ugoda, choć zawarta już po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie karnej, w sposób jednoznaczny odnosiła się jedynie dozaległości wynikających z realizacjiumowy leasingu operacyjnego nr (...), któreP. S.(tu powód) zobowiązał się zapłacić wierzycielowi, a które na dzień podpisania ugody wynosiły 11 592,48 zł i obejmowały należność główną w kwocie 8729,10 zł oraz odsetki kwocie 2863,38zł (ugoda - k.10). Tak ujęta treść ugody nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, że w ramach zaległości w realizacji umowy leasingowej mieszczą się także należności odszkodowawcze powstałe wskutek dokonania przez powoda (leasingobiorcę) przestępstwa przywłaszczenia ruchomości wydanych mu w ramach umowy leasingowej, co w oczywisty sposób nie wiąże się z wykonaniem umowy. Zważywszy na charakter tego zobowiązania i jego wysokość przekraczającą 50 000 zł przyjąć należy, że gdyby taka była wola stron ugody, to dałyby temu wyraz wprost w ugodzie. Nie bez znaczenia jest też okoliczność podniesiona przez pozwanego w odpowiedzi na apelację, że w piśmie złożonym do sprawy egzekucyjnej prowadzonej w oparciu o zaskarżony tytuł wykonawczy powód nie czynił zastrzeżeń ani do tego tytułu, ani do zasadności wszczęcia wobec niego egzekucji. Wyjaśniał jedynie, że znalazł się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, że obecnie nie pracuje i nie posiada żadnego majątku, ale zamierza wyjechać do Norwegii, gdzie ma zapewnioną dobrą pracę ze stałym wynagrodzeniem i będzie się starał spłacić zadłużenie (pismo powoda z dnia 16.02.2007r. w sprawie KM 2408/06 – k.22). W tym stanie rzeczy – wbrew twierdzeniom skarżącego - zgodzić się należy z Sądem Rejonowym, że ugoda zawarta w dniu 16 września 1999r. w ramachzaległości w realizacji umowy leasingowejnie obejmowała odszkodowania obciążającego dłużnika za przywłaszczenie przedmiotu leasingu określonego w wyroku sądu karnego, a próba zaprezentowania odmiennej oceny przez powoda została poczyniona li tylko na użytek tego postępowania i w celu uchylenia się od odpowiedzialności.
Zatem nie znajduje uzasadnienia zarzut drugi apelacji powoda, jak i zarzut pierwszy w części dotyczącej rzekomego naruszenia przez Sąd Rejonowyart.3531kc.
Za chybiony uznać należało także zarzut pierwszy apelacji w pozostałym zakresie, a mianowicie, że roszczenie pozwanego uległo przedawnieniu. W szczególności nie uległo przedawnieniu do czasu prawomocnego skazania powoda w sprawie karnej i nałożenia na niego obowiązku naprawienia szkody, gdyż od chwili jej powstania nie upłynął okres przewidziany wart.442§1 kc(przed jego uchyleniem) do dochodzenia odszkodowania przez uprawnionego (poprzedniego wierzyciela), a od chwili wydania wyroku karnego i upływu zakreślonego w nim terminu do naprawienia szkody przez powoda (tj. od dnia 09.09.2001r.) nie upłynął 10 letni okres przedawnienia przewidziany wart.125 § 1 kc.Nie upłynął z tej przyczyny, że jego bieg uległ przerwaniu wskutek wszczęcia przez wierzyciela w listopadzie 2006r. postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika (tu powoda), które nie przyniosło pozytywnego rezultatu dla uprzedniego wierzyciela (por. akta sprawy V KM 2408/06). Po zakończeniu tego postępowania, jak trafnie wskazał już Sąd Rejonowy, termin przedawnienia rozpoczął swój bieg na nowo (zgodnie z zasadą wyrażoną wart.123 § 1 pkt 1 i art.124 § 1 kc). Ponownie uległ przerwaniu wskutek wszczęcia w czerwcu 20013r. postępowania egzekucyjnego przez nowego wierzyciela (tu pozwanego) w sprawie KM 868/2013, które do dziś nie uległo zakończeniu (akta komornicze w załączeniu). W tych okolicznościach jest oczywiste, że – wbrew twierdzeniom apelującego – nie upłynął aktualnemu wierzycielowi (tu pozwanemu) 10 letni termin do dochodzenia należności przewidziany wart.125 § 1 kc.
Mając zatem wskazane okoliczności na uwadze i podzielając argumenty przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, jako nieuzasadnioną (na podstawieart.385 kpc). O kosztach postępowania apelacyjnego w sprawie orzekł po myśliart.98§1 i 3 kpc.