Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1549/14
Data wyroku: 2015-10-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janina Kacprzak, Anna Rodak, Beata Michalska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 27 i 28 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1549/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 października 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: SSA Beata Michalska
Sędziowie: SSA Janina Kacprzak (spr.)
del. SSO Anna Rodak
Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Sztuka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2015 r. wŁ.
sprawyZ. Z. (1)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wO.
o emeryturę
na skutek apelacjiZ. Z. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 20 października 2014 r. sygn. akt V U 1017/14

oddala apelację.
Sygn. akt III AUa 1549/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 października 2014 roku Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił odwołanieZ. Z. (1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wO.z dnia 30 czerwca 2014 roku odmawiającej przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury.
Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Z. Z. (1)ur. (...), w dniu 26 lutego 2014 roku złożył wniosek o emeryturę.
Decyzją z dnia 30 czerwca 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury zart. 27 i 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawca nie spełnia warunków do uzyskania emerytury, gdyż nie udowodnił wymaganego 25 –letniego okresu składkowego i nieskładkowego ani nawet 20-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, a jedynie 17 lat, 4 miesiące i 22 dni. Do stażu pracy nie zaliczono wnioskodawcy okresu pracy wgospodarstwie rolnym (...)od 15 października 1965r. do 15 października 1967r. orazS. M. (1)od 15 marca 1971r. do 15 lipca 1973r. ponieważ z tego tytułu nie był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych.
Od jesieni 1965r.Z. Z. (1)wykonywał prace przy zbiorze plonów w gospodarstwie rolnym o powierzchni ok. 5 ha należącym doF. F.. Oprócz odwołującego prace takie wykonywali jeszcze inni domownicy: żonaF. F.i jego córka. W kolejnych latach odwołujący wykonywał prace w tym gospodarstwie w okresie nasilonych prac. Wykonywał także inne prace talie jak przy parowaniu ziemniaków, wyrzucanie z obory obornika i następnie rozrzucenie go na polu. Za wykonaną pracę odwołujący otrzymywał wynagrodzenie odF. F.. Około 1970 r. grunty należące dotychczas doF. F.stały się własnościąS. M. (1)i jego żony.S. M. (1)te grunty obrabiał swoim sprzętem. Budynki znajdujące się w obrębie siedliska znajdowały się nadal w posiadaniu żonyF. F..S. M. (1)nigdy nie zawierał z odwołującym jakichkolwiek umów mocą, których odwołujący miał wykonywać pracę na jego gruntach. Czasami w latach 1965 – 67 odwołujący przy okazji prac na gruncieF. F.wykonywał także prace na gruncieS. M. (1). Ten ostatni nigdy odwołującemu nie płacił za wykonaną pracę.
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, żeZ. Z. (1)nie przysługuje prawo do emerytury przewidzianej wart. 27 i 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013r., poz. 1440 – tekst jednolity z późn. zm.) ponieważ nie udowodnił on - określonego w w/w przepisach - 25 – letniego okresu składkowego i nieskładkowego, ani też minimalnego 20-letniego okresu składkowego i nieskładkowego. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, co do kwestionowanego przez organ rentowy okresu pracy w gospodarstwie rolnym, Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że odwołującego w latach 1965 – 67 nie łączył zF. F., a w latach 1971 – 73 z żonąF. F.iS. M. (1), stosunek pracy albowiem odwołujący wykonywał na rzecz gospodarstwa tych osób co najwyżej dorywcze prace przypadające w okresach nasilonych prac polowych - przy zbiorach plonów w czasie żniw czy przy zbieraniu ziemniaków. Osoby zamieszkałe na wsi nie zawierały z rolnikami prowadzącymi gospodarstwa rolne umów o pracę, których przedmiotem byłoby wykonywanie prac przypadających w porze żniw czy zbioru ziemiopłodów. Między osobami wykonującymi takie prace a rolnikami nie dochodziło do powstania stosunku pracy nawet jeżeli zawarcie porozumienia następowało w formie ustnej albowiem umowy takie zawierały elementy typowe dla umów prawa cywilnego. Sposobowi wykonywania prac brak było cechy ciągłości, znamiennej dla stosunku pracy, a w każdym razie istniejące dowody nie pozwalały na jej ustalenie. Istota ciągłości świadczenia pracy tkwi w tym, że zobowiązanie pracownika nie polega na jednorazowym wykonaniu pewnej czynności lub na wykonaniu ich zespołu składającego się na określony rezultat, lecz wiąże się z wykonywaniem określonych czynności w powtarzających się odstępach czasu, w okresie istnienia względnie trwałej więzi prawnej łączącej pracownika z pracodawcą (tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1998 r. I PKN 517/98 OSNAPiUS 2000/4 poz. 138). Prace odwołującego były krótkotrwałe, wykonywane w czasie porach nasilonych prac rolniczych. Nie było więc warunków, aby zgłoszony okres potraktować jako okres składkowy. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., odwołanie wnioskodawcy oddalił.
W apelacji ubezpieczony zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego -art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przez niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że praca wykonywana przez odwołującego wgospodarstwie (...)i jego żony nie była wykonywana stale i nie przekraczała 4 godzin dziennie, podczas gdy odwołujący wykonywał pracę w gospodarstwie o powierzchni około 5,35 ha przekraczającą 4 godziny dziennie stale i codziennie w spornym okresie, rozpoczynając pracę wcześnie rano przy oprzątaniu zwierząt, przygotowaniu karmy, wyprowadzaniu zwierząt na pastwisko a następnie powtarzając te czynności późnym popołudniem, a w trakcie wzmożonych prac polowych polegających na orce, zasiewach, żniwach, wykopkach pracował od wczesnych godzin rannych do późnych godzin wieczornych;
2. naruszenie przepisów postępowania -art. 233 § 1 k.p.c.przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na dokonaniu tej oceny z całkowitym pominięciem części przeprowadzonych dowodów i sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że odwołujący w spornych okresach nie pracował stale wgospodarstwie rolnym (...)i jego żony gdyż gospodarstwo to było drobnotowarowe i nie było potrzeby wzmożonych prac w tym gospodarstwie poza okresem nasilonych prac polowych, ponadtoZ. Z. (2)nie łączyła zF. F., a po jego śmierci z jego żoną, umowa o pracę w gospodarstwie rolnym, czemu przeczą zeznania odwołującego się oraz świadkaS. M..
Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu oraz zasądzenie na rzecz ubezpieczonego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, za postępowanie przed sądami obu instancji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie może odnieść skutku.
Z. Z. (1), aby nabyć prawo do emerytury musiał spełnić warunki określone wart. 28w zw. zart. 27 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949r., którzy nie osiągnęli co najmniej 25-letniego okresu składkowego i nieskładowego, przysługuje emerytura, jeżeli łącznie spełnią następujące warunki:

1
osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 65 lat;

2
mają okres składowy i nieskładowy wynoszący co najmniej 20 lat.

Sąd Okręgowy stwierdził, żeZ. Z. (1)nie przysługuje prawo do emerytury albowiem nie udowodnił on 20 – letniego okresu składkowego i nieskładkowego. W toku postępowania odwołujący powoływał się na fakt pracy wgospodarstwie rolnym (...)od 15 października 1965r. do 15 stycznia 1967r. oraz żonyF. F.iS. M. (1)od 15 marca 1971r. do 15 lipca 1973r. i podnosił, że zaliczenie tego okresu spowoduje spełnienie przesłanki 20 lat stażu pracy. Stanowisko apelującego co do możliwości zaliczenia powyższych okresów do stażu pracy na podstawieart. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychjest błędne. Przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, albowiem dotyczy on pracy przypadającej przed dniem l lipca 1977r. w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, traktując je, jak okresy składkowe, jeżeli była to praca w gospodarstwie rolnym własnym lub jako domownik w gospodarstwie członków rodziny. Przepis ten dotyczy zatem rolników, których w tym czasie w ogóle nie obejmowano ubezpieczeniem społecznym. Tymczasem w niniejszej sprawie odwołujący wykazywał, że nie pracował w gospodarstwie rodzinnym ale u obcych ludzi, czyli na zasadzie umowy. Sporne okresy mogłyby być zaliczone do okresów składkowych, gdyby odwołujący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę lub innej umowy nazwanej, od której odprowadzono składki na ubezpieczenie społeczne. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do uznania, żeZ. Z. (1)pracował w tym czasie w ramach stosunku pracy lub w ramach innej umowy nazwanej, od której były odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne. Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika zaś bezspornie, że składki na ubezpieczenie nie były odprowadzane.
Sąd Apelacyjny w pełni podziela ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji. Sąd Okręgowy, ustalając stan faktyczny w przedmiotowej sprawie, nie dopuścił się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w przepisieart. 233 § 1 k.p.c.i w sposób uzasadniony uznał, że nie ma podstaw do zaliczenia wnioskodawcy do stażu pracy okresów pracy wgospodarstwach rolnych (...). Sąd Okręgowy trafnie uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy oceniony zgodnie z regułami logicznego myślenia i odniesiony do zasad doświadczenia życiowego pozwala jedynie na stwierdzenie, że wnioskodawca w spornych okresach uczestniczył w pracach gospodarskich w czasie nasilonych prac rolniczych. Prace odwołującego były krótkotrwałe, pozbawione cech ciągłości charakterystycznych dla stosunku pracy. Odwołujący zgłaszał się do pracy w celu wykonania z góry określonych czynności składających się na określony rezultat. Była to zatem praca świadczona w ramach umowy mającej cechy umowy zlecenia, co nie rodziło obowiązku ubezpieczenia, a zatem również nie stanowi podstawy do zaliczenia spornych okresów do stażu ubezpieczeniowego.
Podsumowując,Z. Z. (1)nie udowodnił, że legitymuje się 20 – letnim okresem składkowym i nieskładkowym, tym samym nie spełnił wszystkich warunków do nabycia prawa do emerytury określonej wart. 28w zw. zart. 27 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Z tych też względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł, jak sentencji wyroku.