Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 951/14
Data wyroku: 2015-04-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Cyran, Wiesława Stachowiak, Katarzyna Wołoszczak
Słowa kluczowe: Renta Rodzinna
Podstawa prawna: art. 65, 67 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 65 i 66 kpc

Sygn. aktIII AUa 951/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 kwietnia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ewa Cyran
Sędziowie:  SSA Katarzyna Wołoszczak
SSA Wiesława Stachowiak /spr./
Protokolant:  insp.ds. biurowości Beata Tonak
po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015 r. w Poznaniu
sprawyA. P.działającej jako kuratorK. P. (1)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.W..
o datę przyznania renty rodzinnej
na skutek apelacjiA. P.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 18 marca 2014 r.  sygn. akt VII U 6318/13
zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznajeK. P. (1)prawo do renty rodzinnej od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r.

SSA Wiesława Stachowiak

SSA Ewa Cyran

SSA Katarzyna Wołoszczak

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.,decyzją z15 listopada 2013 rokuo znaku(...), skierowaną doA. P., będącej kuratorem osoby częściowo ubezwłasnowolnionejK. P. (1),po rozpoznaniu wniosku z 26 czerwca 2013 roku, wobec orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do pracyK. P. (1), przeliczył dla niego rentę rodzinną od 1 czerwca 2013 roku do 31 sierpnia 2016 roku.
A. P., działając jako kuratorK. P. (1), złożyła odwołanie od decyzji, domagając się wypłaty zaległej renty rodzinnej za okres od czerwca 2010 roku do czerwca 2013 roku.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z 18 marca 2014 roku w sprawie VII U. 6318/13 oddalił odwołanie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
11 kwietnia 2008 roku zmarłT. P., mąż odwołującej oraz ojciecK. P. (1).
28 kwietnia 2008 rokuK. P. (1)osobiście złożył wniosek rentę rodzinną.
UK. P. (1)(ur.(...)) rozpoznawano m.in. upośledzenie umysłowe stopnia lekkiego, osobowość typu borderline; ma on wykształcenie podstawowe specjalne.
Pismem z 16 lipca 2008 roku skierowanym do organu rentowegoK. P. (1)wniósł o wstrzymanie wypłaty renty na stałe, wskazując, że ma zamiar podjąć pracę, a nadto jest zdrowy i w pełni sił.
Decyzją z 5 sierpnia 2008 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznałK. P. (1)prawo do renty rodzinnej od 11 kwietnia 2008 roku, tj. od dnia
    śmierci ojca.

Decyzją z 7 sierpnia 2008 roku pozwany ustalił uprawnienie do świadczeńK. P. (1)w zbiegu z renta socjalną. Pozwany wskazał w treści decyzji, że wysokość renty socjalnej pobieranej w zbiegu to 534,48 zł.
16 marca 2009 rokuK. P. (1)złożył wniosek o wstrzymanie wypłaty renty.
Decyzją z 17 marca 2009 roku ZUS wstrzymał wypłatę renty rodzinnej od 16 marca 2009 roku.
Decyzją z 13 maja 2009 roku, skierowaną do matkiK. P. (1)-A. P., pozwany, po rozpoznaniu wniosku z 4 maja 2009 roku, przeliczył rentę rodzinną dlaK. P. (1)w okresie od  1 czerwca 2009 roku do 30 czerwca 2010 roku.
K. P. (1)pobierał rentę rodzinną i rentę socjalną do 31 marca 2010 roku, tj. do dnia kiedy wypłatę świadczenia wstrzymano na jego wniosek.
Sąd Rejonowy w Gostyniu postanowieniem z 9 października 2012 roku, w sprawie III RNs 133/12 z urzędu ustanowił kuratelę nad częściowo ubezwłasnowolnionymK. P. (1)i powołał na kuratora ubezwłasnowolnionego jego matkę -A. P.. Sąd Rejonowy w Lesznie Wydział Zamiejscowy Rodzinny w Gostyniupostanowieniem z 21 maja 2013 roku w sprawie IX RNs 69/13 zezwoliłA. P.na dokonanie czynności prawnej w imieniu częściowo ubezwłasnowolnionegoK. P. (1), polegającej na wystąpieniu z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie prawa do renty rodzinnej należnej ubezwłasnowolnionemuK. P. (1)i odbiorze tych świadczeń rentowych.
Decyzją z 19 kwietnia 2013 roku pozwany podjął wypłatę renty socjalnej dlaK. P. (1)od 1 maja 2013 roku.

    Wnioskiem z 26 czerwca 2013 rokukuratorK. P. (1)-A. P.wniosła o wznowienie wypłaty renty rodzinnej dla syna

    załączając odpis postanowienia z 21 maja 2013 roku w sprawie. IX RNs 69/13 Sądu Rejonowego w Lesznie o zezwoleniu jej na dokonanie czynności prawnej w imieniu częściowo ubezwłasnowolnionegoK. P. (1).
Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 19 sierpnia 2013 roku stwierdzono, żeK. P. (1)jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do 31 sierpnia 2016 roku.
Decyzją z 15 listopada 2013 roku, adresowaną doA. P., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.przyznał rentę socjalną uprawnionemuK. P. (1), wyjaśniając, że Powiatowo - Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania Niepełnosprawności stwierdził, żeK. P. (1)jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe. ZUS wskazał, że renta socjalna przysługuje na stałe.
Jednocześnie wobec orzeczenia przez Lekarza Orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do pracy pozwany wydał 15 listopada 2013 roku zaskarżoną decyzję, którą przeliczył od 1 czerwca 2013 roku, tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku, do 31 sierpnia 2016 roku rentę rodzinną dlaK. P. (1).
Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie podlegało oddaleniu ze względu na brak legitymacji czynnejA. P.do jego wniesienia i prowadzenia procesu w imieniuK. P. (1), osoby częściowo ubezwłasnowolnionej.
Sąd I instancji powołał regulacje dotyczące osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, jaką jestK. P. (1). Ubezwłasnowolniony częściowo ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych (art. 15 k.c.). Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę (art. 16 § 2 k.c.); pełniący ją kuratorjest powołany do reprezentowania tej osobyi zarządu jej majątkiemtylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi(art. 181 k.r.o.).
Powyższe, jak wskazał Sąd Okręgowy, odnosi się do szeregu czynności prawnych prawa materialnego (np. zawarcia umowy w drobnych sprawach życia codziennego), jednakże nie rozwiązuje kwestii możliwości wniesienia odwołania do sądu przez taką osobę (jest to czynność prawna prawa procesowego).
W ocenie Sądu I instancji, wykładniaart. 66 k.p.c.w zw. zart. 65 § 2 k.p.c.prowadzi do wniosku, że zdolności procesowej nie posiada nie tylko osoba pozbawiona całkowicie zdolności do czynności prawnych, ale także osoba ograniczona w tej zdolności w sprawach wynikających z tych czynności prawnych, których osoba ta nie mogłaby dokonywać samodzielnie. Z ustawowych uregulowań wynika, że są dwie postaci kurateli dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, a mianowicie:
1) gdy kurator nie jest uprawniony do reprezentowania i do zarządu jej majątkiem - z treściart. 181 § 1 k.r.o.wynika, że jest to reguła,
2) gdy sąd opiekuńczyposzerzyzakres uprawnień kuratora do reprezentowania osoby poddanej kurateli i zarządu jej majątkiem.
Ta druga postać kurateli jestcelowa, gdy z okoliczności konkretnej sprawy wynika, że osoba, dla której ustanowiono kuratora, będzie miała trudności w realizowaniu swoich spraw życiowych.
Nadto Sąd Okręgowy wskazał, że podziela pogląd, zgodnie z którym w drodze argumentua minori ad maiusnależy uznać, że możliwe są sytuacje pośrednie, w razie wystąpienia których sąd opiekuńczy skorzysta z możliwości przewidzianej w art. 181 § 1 tylko częściowo, np. przyznaje kuratorowi tylko prawo zarządu majątkiem ubezwłasnowolnionego częściowo i prawo reprezentowania w sprawach związanych z tym zarządem.Poszerzenie zakresu kurateli przez sąd opiekuńczy może nastąpić również w okresie późniejszym, gdy kurator już wykonuje swoje obowiązki, a zaistnieje taka potrzeba.
W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że Sąd Rejonowy w Gostyniu prawomocnym postanowieniem  z 9 października 2012 roku, w sprawie III RNs 133/12 ustanowił kuratelę nad częściowo ubezwłasnowolnionymK. P. (1)i powołał na kuratora ubezwłasnowolnionegoA. P.. W powyższym postanowieniu brak jest jednak informacji o poszerzeniu zakresu uprawnień kuratora do reprezentowania osoby poddanej kurateli, a Sąd Okręgowy nie jest upoważniony do przyjęcia, że intencją sądu opiekuńczego było poszerzenie uprawnień kuratora.
Okoliczność, że pozwany skierował zaskarżoną decyzję doA. P.nie oznacza jeszcze, że ma ona jako kurator, legitymację czynną do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie. Z odpisu postanowienia z 21 maja 2013 roku w sprawie IX RNs 69/13 Sądu Rejonowego w Lesznie Zamiejscowego Wydziału Rodzinny z/s w Gostyniu o zezwoleniu wnioskodawczyniA. P.na dokonanie czynności prawnej w imieniu częściowo ubezwłasnowolnionegoK. P. (1),wynika jedyniejej uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie prawa do renty rodzinnej należnej ubezwłasnowolnionemuK. P. (1)i odbiorze tych świadczeń rentowych. Nadto żądanie objęte wnioskiem zostało przyznane przez organ rentowy, a samK. P. (1)nie zgadza się na prowadzenie niniejszej sprawy. Do zakończenia postępowania sądowego odwołująca nie dysponowała żadnym nowym zezwoleniem sądu opiekuńczego o poszerzeniu jej uprawnień jako kuratora.
Dodatkowo Sąd Okręgowy zaznaczył, że dopiero uprawomocnienie się w/w postanowienia z 9 października 2012 roku w sprawie III RNs 133/12 umożliwiło odwołującej skutecznie wystąpić do ZUS z wnioskiem o dalszą rentę rodzinną na rzecz osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, której sytuacja procesowa, jak opisano powyżej, całkowicie różni się od sytuacji prawnej osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, nieposiadającej zdolności prawnej i procesowej.
Powyższe skutkowało oddaleniem odwołania, jednakże, wyjątkowo, bez merytorycznego rozpoznania zasadności powództwa. Sąd I instancji powołał także wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 1999 roku w sprawie II CKN 173/98, w którym stwierdzono, że legitymacja czynna jest problemem prawa materialnego. Brak legitymacji czynnej, jako zarzut z zakresu prawa materialnego, prowadzi nie do odrzucenia pozwu, lecz do oddalenia powództwa.
Sąd I instancji wskazał także, że z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż renta rodzinna została przyznanaK. P. (1)od pierwszego dnia miesiąca złożonego wnioskuz 26 czerwca 2013 roku, co jest zgodnezart. 129 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Reguła ustanowiona w/w przepisie wyklucza możliwość wstecznego wypłacania świadczeń, tj. za okres po nabyciu prawa, a przed złożeniem wniosku.
Odwołująca wniosła apelację, zaskarżając wyrok w całości.
Apelująca domagała się wypłaty należnej synowi renty rodzinnej podnosząc w uzasadnieniu argumenty jak w odwołaniu od zaskarżonej decyzji ZUS.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd I instancji nie rozpoznał zasadności odwołania - nie skontrolował zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznając, żeA. P.nie ma legitymacji czynnej do wystąpienia z powództwem.
Sąd II instancji nie podzielił argumentacji przedstawionej przez Sąd Okręgowy w powyższym zakresie.
Treść uzasadnienia wyroku wskazuje, że Sąd Okręgowy formułując ostateczny wniosek, rozstrzygające i zasadnicze znaczenie przyznał regulacji zart. 181 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którą kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi.
Tymczasem dla prawidłowej oceny tego, czyA. P.ma legitymację czynną w postępowaniu, pierwszorzędne znaczenie mają normykodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 16 § k..c, osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw (§1 ).
Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę (§ 2).
Wart. 17 k.c.prawodawca postanowił, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.
Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela (art. 18 § 1 k.c.).
Stosownie do art. 19 k..c, jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.
Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może na mocyart. 20 i 21 k.c.bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego i rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.
Kodeks postępowania cywilnegoart. 65 § 1stanowi, że zdolność do czynności procesowych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa wart. 64 § 11.
Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność procesową w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie (§ 2).
Zgodnie zart. 66 k.p.c., osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe tylko przez swego przedstawiciela ustawowego.
Co istotne, Sąd I instancji słusznie skonstatował, że wykładaniaart. 66 k.p.c.w zw. zart. 65 §2 k.p.c.prowadzi do wniosku, że zdolności procesowej nie posiada nie tylko osoba pozbawiona całkowicie zdolności do czynności prawnych, ale także osoba ograniczona w tej zdolności w sprawach wynikających z tych czynności prawnych, których osoba ta nie mogłaby dokonywać samodzielnie.
Błędnie jednak Sąd I instancji przyjął, że o legitymacji procesowej kuratora przesądza reguła zart. 181 k.r.o.
Rozstrzygające znaczenie ma bowiem ocena tego, czy czynność prawna dotycząca ubezwłasnowolnionego, w związku z którą ma toczyć się postępowanie sądowe, należy do czynności określonych wart. 17 k.c., czy też do czynności określonych wart. 20 – 22 k.c.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z 30 września 1977 roku w sprawie III CRN. 132/77 wskazał, że kurator osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest powołany do wyrażenia zgody na zaciągnięcie przez nią zobowiązań lub rozporządzenia swoim prawem (art. 17 k.c.) również w tym wypadku, gdy postanowienie sądu opiekuńczego nie zawiera uprawnienia kuratora do reprezentowania osoby częściowo ubezwłasnowolnionej i do zarządzania jej majątkiem (art. 181 § 1 k.r.o.).
W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd Najwyższy wskazał także, że zgodnie zart. 63 § 2 k.p.c.osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność procesową w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie. Prawo procesowe odsyła więc do przepisów prawa cywilnego ocenę, jakich czynności prawnych może dokonywać samodzielnie osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych i od tej oceny uzależnia jej zdolność procesową. Zart. 17 k.c.wynika z kolei, że osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych nie może ważnie zaciągać zobowiązań lub rozporządzać swoim prawem bez zgody swego przedstawiciela ustawowego.
W sytuacji, gdy kurator osoby częściowo ubezwłasnowolnionej został powołany w myślart. 181 § 1 k.r.o.przez sąd opiekuńczy do reprezentowania tej osoby i zarządzania jej majątkiem, nie budzi wątpliwości, że zarówno wyrażenie zgody na dokonanie czynności przewidzianych wart. 17 k.c, jak i reprezentowanie osoby częściowo ubezwłasnowolnionej w postępowaniu sądowym należy zgodnie zart. 66 k.p.c.do kuratora.
W ocenie Sądu Najwyższego, okoliczność, że sąd opiekuńczy nie przyznał kuratorowi osoby częściowo ubezwłasnowolnionej uprawnień przewidzianych wart. 181 § 1 k.r.o., oznacza, że kurator nie może zarządzać majątkiem osoby częściowo ubezwłasnowolnionej ani nie może jej reprezentować we wszystkich dokonywanych przez nią czynnościach prawnych. Nie oznacza to jednak pozbawienia kuratora tych uprawnień, które wynikają z wyraźnych przepisów prawa cywilnego, a do nich należy wyrażenie zgody, stosownie doart. 17 k.c., na zaciąganie przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną zobowiązań lub rozporządzenie przez nią swoim prawem.
Zajęcie innego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, że z jednej strony częściowo ubezwłasnowolniony nie mógłby samodzielnie zaciągać zobowiązań lub rozporządzać swoim prawem, z drugiej zaś strony nie byłoby osoby, która mogłaby na te czynności wyrazić zgodę. Każdorazowe ubieganie się w sądzie opiekuńczym o umocowanie kuratora do wyrażenia takiej zgody, niezależnie od trudności natury praktycznej, nie znalazłoby wyraźnego oparcia w przepisach prawa.
Sąd Najwyższy wskazał ponadto, że wykładaniaart. 66 k.p.c.w związku zart. 65 § 2 k.p.c.prowadzi do wniosku, że zdolności procesowej nie posiada nie tylko osoba pozbawiona całkowicie zdolności do czynności prawnych, ale także osoba ograniczona w tej zdolności w sprawach wynikających z czynności prawnych, których osoba ta nie mogłaby dokonywać samodzielnie. Odmienne jednak niż Sąd I instancji, Sąd Najwyższy uznał, że w tym zakresie przedstawicielem ustawowym osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest jej kurator ustanowiony zgodnie zart. 16 § 2 k.c., któremu nie jest w tym celu potrzebne szczególne upoważnienie sądu opiekuńczego.
Niepodobna przyjąć, że w wypadku częściowego ubezwłasnowolnienia istnieje luka w prawie, polegająca na tym, że chociaż osoba częściowo ubezwłasnowolniona powinna być w pewnych sytuacjach reprezentowana przez swego przedstawiciela, osoby tego przedstawiciela brak. Przeciwnie, należy przyjąć, że w tym zakresie przedstawicielem ustawowym osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest jej kurator ustanowiony zgodnie zart. 16 § 2 k.c.i że nie jest mu w tym celu potrzebne szczególne upoważnienie sądu opiekuńczego. Przepisart. 181 § 1 k.r.o.przewidujący, że sąd opiekuńczy może upoważnić kuratora do reprezentowania osoby częściowo ubezwłasnowolnionej i do zarządzania jej majątkiem, oznacza tylko możliwość rozszerzenia uprawnień kuratora poza ramy przedstawicielstwa wynikającego z innych przepisów prawa, nie może zaś być interpretowany w tym sensie, że kurator, któremu sąd opiekuńczy nie przyznał uprawnień przewidzianych wart. 181 § 1 k.r.o., nie może być przedstawicielem osoby częściowo ubezwłasnowolnionej nawet w tym zakresie, który wynika z przepisów prawa cywilnego materialnego i formalnego.
Zaskarżona decyzja dotyczy zakresu uprawnieniaK. P. (1)do świadczenia rentowego. Odwołująca dążyła do ustalenia, że przysługuje onoK. P. (1)w znacznie szerszym zakresie niż przyjął organ rentowy.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, nalazło przyjąć, że chodzi o szeroko rozumiane rozporządzanie prawem iA. P.ma zdolność procesową jako kurator ubezwłasnowolnionego częściowoK. P. (1).
Odwołanie odwołującej zasługiwało na uwzględnienie.
Organ rentowy uzasadnił zaskarżoną decyzję, ma mocy której przeliczył rentę rodzinną dla ubezpieczonegoK. P. (1)od 1 czerwca 2013 roku, uregulowaniem zart. 129 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten stanowi, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że odwołująca wielokrotnie zwracała się w mieniu syna o podjęcie wypłaty wstrzymanej renty, ale jej wnioski nie były pozytywnie rozpatrywane. Organ wskazał, że odwołująca nie była stroną postępowania, nie była ustanowiona pełnomocnikiem syna i nie legitymowała się żadnym innym tytułem prawnym do reprezentowania jego interesów. W ocenie pozwanego, dopiero postanowienie Sądu Rejonowego w Lesznie Zamiejscowego Wydziału Rodzinnego w Gostyniu z 21 maja 2013 roku dałoA. P.możliwość skutecznego zgłoszenia wniosku o rentę rodzinną.
Stanowisko pozwanego jest nieuprawnione.
W ocenie Sądu II instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy, organ rentowy powinien był uznać, że odwołująca zgłosiła wniosek o rentę rodzinna dla syna ustnie 10 października 2010 roku. Wówczas odwołująca zgłosiła się u pozwanego, na którą to okoliczność spisano protokół (k. 173 akt ZUS). Z treści protokoły wynika, żeA. P.domagała się przyznania prawa do renty synowi i m.in. zobowiązała się do przekazania organowi rentowemu informacji w przedmiocie ustalenia opiekuna prawnego dlaK. P. (1).
Istotnym jest zdaniem Sądu Apelacyjnego, że pozwany był w posiadaniu obszernej dokumentacji dotyczącej ubezpieczonego, na podstawie której miał podstawy choćby domniemywać, że opieka nad nim, nie przesadzając jej zakresu, jest konieczna. W takiej sytuacji zasadnym było przyjecie wniosku odwołującej i zawieszenie postępowania do czasu uregulowania na drodze sądowej kwestii opieki nad synem skarżącej.
Powyższe uzasadnia treść dodanego do ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z mocą obowiązującą od 1 maja 2011 roku, art. 136b ustawy emerytalnej, który stanowi, że jeżeli z akt sprawy wynika konieczność ustanowienia dla osoby uprawnionej do emerytury lub renty opiekuna prawnego, do czasu jego ustanowienia świadczenia mogą być wypłacane osobie sprawującej faktyczną opiekę nad emerytem lub rencistą, po uprzednim pouczeniu o konieczności poinformowania organu rentowego o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części oraz o obowiązku zwrotu świadczenia przez tę osobę, w przypadku gdy zostało pobrane nienależnie (ust. 1).
Świadczenie jest wypłacane osobie sprawującej faktyczną opiekę nad emerytem lub rencistą na podstawie oświadczenia o sprawowaniu tej opieki, potwierdzonego przez organ, który z racji wykonywanych zadań posiada informacje dotyczące sprawowania tej opieki (ust. 2).
W chwili składania przez odwołującą wniosku przepis powyższy nie obowiązywał jednakże jego wprowadzenie prze prawodawcę, świadczy o tym, że sytuacje takie jak w niniejszej sprawie nie są sporadyczne i organ rentowy nie powinien pomijać przy rozstrzyganiu informacji na temat ubezpieczonych, którymi dysponuje.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznałK. P. (1)prawo do renty rodzinnej od 1 października 2010 roku do 31 sierpnia 2016 roku.  W okresie poprzedzającym datę przyznania świadczenia (czerwiec 2010 – wrzesień 2010) oddalenie odwołania było zasadne.

SSA Wiesława Stachowiak

SSA Ewa Cyran

SSA Katarzyna Wołoszczak