Sąd Okręgowy we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 794/14
Data wyroku: 2015-02-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Burian
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 k.c.

Sygn. akt I C 794/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lutego 2015r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący  SSO Beata Burian
Protokolant   Błażej Łój
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015r.
sprawy z powództwa(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa
przeciwkoD. W. (1)
o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej

I
uznaje za bezskuteczną w stosunku do(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa umowę darowizny odrębnej własności lokalu mieszkalnego położonego weW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...)oraz związanego z tym prawem udziału w prawie własności nieruchomości wspólnej i w prawie użytkowania wieczystego gruntu, dla których prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)zawartą w dniu 4 marca 2013r. przed notariuszemB. G.w formie aktu notarialnego wpisanego do rep. A pod nr(...)przezT. C.iZ. C.zD. W. (1), której przysługuje wierzytelność w stosunku doZ. C.o zapłatę kwoty 176244zł95gr z ustawowymi odsetkami oraz wierzytelność o zapłatę kwotę 5821zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

II
uznaje za bezskuteczną w stosunku do(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa umowę darowizny udziału wynoszącego(...)w prawie użytkowania wieczystegodziałki nr (...), obrębM., położonej weW.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...)zawartą w dniu 4 marca 2013r. przed notariuszemB. G.w formie aktu notarialnego wpisanego do rep. A pod nr(...)przezT. C.iZ. C.zD. W. (1), której przysługuje wierzytelność w stosunku doZ. C.o zapłatę kwoty 176244zł95gr z ustawowymi odsetkami oraz wierzytelność o zapłatę kwotę 5821zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

III
uznaje za bezskuteczną w stosunku do(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa umowę darowizny odrębnej własności lokalu mieszkalnego położonego wJ.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Oławie prowadziksięgę wieczystą (...)oraz związanego z tym prawem udziału w prawie własności nieruchomości wspólnej, dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)zawartą w dniu 4 marca 2013r. przed notariuszemB. G.w formie aktu notarialnego wpisanego do rep. A pod nr(...)przezT. C.iZ. C.zD. W. (1), której przysługuje wierzytelność w stosunku doZ. C.o zapłatę kwoty 176244zł95gr z ustawowymi odsetkami oraz wierzytelność o zapłatę kwotę 5821zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

IV
zasądza od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 8950zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3600zł kosztów zastępstwa procesowego;

I C 794/14

UZASADNIENIE
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowo akcyjna wytoczyła powództwo przeciwkoD. W. (1)o uznanie za bezskuteczną:
-umowy darowizny lokalu mieszkalnego położonego weW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...)zawartej w dniu 4 marca 2013r. przed notariuszemB. G.w formie aktu notarialnego wpisanego do rep. A pod nr(...)przezT. C.iZ. C.zD. W. (1),
-umowy darowizny udziału wynoszącego(...)w prawie użytkowania wieczystegodziałki nr (...), obrębM., położonej weW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...)zawartej w dniu 4 marca 2013r. przed notariuszemB. G.w formie aktu notarialnego wpisanego do rep. A pod nr(...)przezT. C.iZ. C.zD. W. (1),
-umowy darowizny lokalu mieszkalnego położonego wJ.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Oławie prowadziksięgę wieczystą (...)zawartej w dniu 4 marca 2013r. przed notariuszemB. G.w formie aktu notarialnego wpisanego do rep. A pod nr(...)przezT. C.iZ. C.zD. W. (1),
w stosunku do strony powodowej, której przysługuje wierzytelność wobecZ. C.o zapłatę kwoty 176244zł95gr z ustawowymi odsetkami, w tym
-od kwoty 2382zł44gr za okres od dnia 5 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 2056zł33gr za okres od dnia 10 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 14059zł50gr za okres od dnia 10 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 5674zł78gr za okres od dnia 13 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 23219zł57gr za okres od dnia 19 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 4462zł80gr za okres od dnia 27 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 9312zł18gr za okres od dnia 9 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 8930zł88gr za okres od dnia 13 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 90zł28gr za okres od dnia 18 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 6762zł58gr za okres od dnia 21 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 4865zł74gr za okres od dnia 26 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 5586zł73gr za okres od dnia 27 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 4217zł03gr za okres od dnia 1 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 8282zł96gr za okres od dnia 1 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 6858zł47gr za okres od dnia 2 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 1904zł50gr za okres od dnia 2 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 8164zł04gr za okres od dnia 8 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 226zł94gr za okres od dnia 8 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 7069zł33gr za okres od dnia 13 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 9518zł50gr za okres od dnia 14 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 4225zł54gr za okres od dnia 15 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 5432zł54gr za okres od dnia 16 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 1075zł24gr za okres od dnia 21 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 17149zł39gr za okres od dnia 27 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 7063zł36gr za okres od dnia 28 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 61zł55gr za okres od dnia 30 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 191zł84gr za okres od dnia 30 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 328zł39gr za okres od dnia 8 maja 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 7071zł52gr za okres od dnia 26 maja 2013r. do dnia zapłaty,
oraz wierzytelność o zapłatę kwotę 5821zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Uzasadniając żądanie wyjaśniono, iżZ. C.jest dłużnikiem strony powodowej z tytułu umów sprzedaży zawartych w okresie od grudnia 2012r. do marca 2013r. na łączną kwotę 176244zł95gr. Wierzytelność strony powodowej jest stwierdzona nakazem zapłaty wydanym przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie X GNc 1181/13. Wszczęta przeciwko dłużnikowi egzekucja okazała się bezskuteczna albowiem nie posiada on żadnego majątku, z którego można by uzyskać zaspokojenie. W czasie postępowania egzekucyjnego ustalono, iż w dniu 4 marca 2013r. dłużnik zawarł ze swoją córkąD. W. (1)umowę darowizny trzech nieruchomości. Miało to miejsce w okresie zaciągania przez dłużnika zobowiązań względem strony powodowej albowiem ostatnia umowa sprzedaży została zawarta w dniu 26 marca 2013r. Z dniem 31 lipca 2013r.Z. C.zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Dnia 2 sierpnia 2013r. dłużnik wpisał do Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej informację o zmianie małżeńskiego ustroju majątkowego na rozdzielny. Okoliczności te świadczą o tym, że dłużnik działał z zamiarem pokrzywdzenia strony powodowej zaciągał bowiem zobowiązania bez zamiaru ich uregulowania wyzbywając się jednocześnie składników majątkowych, które umożliwiłyby zaspokojenie wierzytelności w drodze egzekucji. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że wierzyciel, którego dłużnikiem jest jeden z małżonków może żądać na podstawieart. 527 § 1 k.c.uznania za bezskuteczną w stosunku do siebie czynności prawnej dokonanej przez obu małżonków i dotyczącej ich majątku wspólnego.
D. W. (1)w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że nie wiedziała, iż zawierając umowę darowizny jej rodzice działali ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli i przy dochowaniu należytej staranności nie mogła się o tym dowiedzieć. W dniu 4 marca 2013r. nie istniała wierzytelność strony powodowej o zapłatę kwoty 107000zł. Poza tym w konsekwencji przeniesienia na nią własności nieruchomości jej rodzice nie stali się niewypłacalni albo niewypłacalni w większym stopniu.Z. C.posiada majątek, z którego wierzyciel mógłby się zaspokoić. Majątkiem tym są samochody markiH. (...),C. (...),C. (...), maszyny i urządzenia, kaucje gwarancyjne wymagalne w latach 2015, 2016 i 2017, udział w nieruchomości położonej wW.. Przeniesione na pozwaną nieruchomości są obciążone hipotekami. Okoliczność ta ma znaczenie dla oceny czy dłużnik stał się niewypłacalny lub niewypłacalny w większym stopniu oraz czy rozporządzenie tymi składnikami majątkowymi spowodowało, że strona powodowa utraciła możliwość zaspokojenia z nich swoich wierzytelności. Ponadto w dniu 26 czerwca 2014r.D. W. (1)złożyłaZ. C.oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli o zawarciu w dniu 4 marca 2013r. umowy darowizny jako złożonego pod wpływem błędu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Z. C.od 6 lipca 1998r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwąZakład Usługowo Handlowy (...)Z. C..
dowód: zeznania świadkaZ. C.k. 209 i 211;
przesłuchanie pozwanejD. W. (1)k. 209 i 211;
D. W. (1)od roku 2005 do kwietnia 2013r. była zatrudniona przezZ. C.. W ramach obowiązków zajmowała się aktami pracowniczymi.Z. C.zwolniłD. W. (1)wtedy, gdy zaprzestano jemu płacić należności.
dowód: zeznania świadkaZ. C.k. 209 i 211;
przesłuchanie pozwanejD. W. (1)k. 209 i 211;
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowo - akcyjna w okresie od grudnia 2012r. do marca 2013r. zawarła zeZ. C.prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą (...).C.szereg umów sprzedaży. Część umów sprzedaży została zawarta po dniu 4 marca 2013r.:
- umowa sprzedaży przepustnicy, dysku żeliwnego i kołnierza szyjkowego za cenę 328zł39gr została zawarta w dniu 8 marca 2013r. w związku z czym wystawionofakturę (...);
- umowa sprzedaży kołnierzy szyjkowych, przepustnic, zaworów, osadników, filtrów, szyn kolanek, rur, muf, zwężek za cenę 7071zł52gr została zawarta w dniu 26 marca 2013r. w związku z czym wystawionofakturę (...).
Pismem z dnia 8 kwietnia 2013r.Z. C.zwrócił się do(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki komandytowo akcyjnej z prośbą o wydłużenie terminów płatności oświadczając, iż dług wobec strony powodowej uznaje w całości i zobowiązuje się go spłacić w jak najszybszym terminie.
W dniu 9 stycznia 2014r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu wydał nakaz zapłaty, którym zasądził odZ. C.na rzecz(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki komandytowo akcyjnej kwotę 176244zł95gr z ustawowymi odsetkami, w tym
-od kwoty 2382zł44gr za okres od dnia 5 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 2056zł33gr za okres od dnia 10 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 14059zł50gr za okres od dnia 10 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 5674zł78gr za okres od dnia 13 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 23219zł57gr za okres od dnia 19 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 4462zł80gr za okres od dnia 27 lutego 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 9312zł18gr za okres od dnia 9 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 8930zł88gr za okres od dnia 13 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 90zł28gr za okres od dnia 18 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 6762zł58gr za okres od dnia 21 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 4865zł74gr za okres od dnia 26 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 5586zł73gr za okres od dnia 27 marca 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 4217zł03gr za okres od dnia 1 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 8282zł96gr za okres od dnia 1 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 6858zł47gr za okres od dnia 2 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 1904zł50gr za okres od dnia 2 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 8164zł04gr za okres od dnia 8 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 226zł94gr za okres od dnia 8 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 7069zł33gr za okres od dnia 13 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 9518zł50gr za okres od dnia 14 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 4225zł54gr za okres od dnia 15 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 5432zł54gr za okres od dnia 16 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 1075zł24gr za okres od dnia 21 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 17149zł39gr za okres od dnia 27 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 7063zł36gr za okres od dnia 28 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 61zł55gr za okres od dnia 30 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 191zł84gr za okres od dnia 30 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 328zł39gr za okres od dnia 8 maja 2013r. do dnia zapłaty,
-od kwoty 7071zł52gr za okres od dnia 26 maja 2013r. do dnia zapłaty,
oraz kwotę 5821zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
dowód: akta Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn.. X GNc 1181/13, zwłaszcza faktury, pismoZ. C.z dnia 8.04.2013r., nakaz zapłaty wydany w dniu 9.01.2014r. w postępowaniu nakazowym;
zeznania świadkaZ. C.k. 209 i 211;
przesłuchanie za stronę powodową Wiceprezesa ZarząduA. L.k. 209 i 211;
przesłuchanie pozwanejD. W. (1)k. 209 i 211;
Postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwkoZ. C.okazało się bezskuteczna albowiem dłużnik nie posiada majątku. W toku postępowania nie ustalono aby do dłużnika należały jakieś ruchomości. Dokonano zajęć rachunków bankowych dłużnika w(...) Banku (...) S.A.,(...) S.A.,(...) Bank S.A.,(...) Bank S.A.w związku z czym nastąpił zbieg egzekucji z postępowaniami egzekucyjnymi prowadzonymi przez innych komorników sądowych. Dokonano zajęcia rachunku bankowego dłużnika w(...) Bank (...) S.A.jednak na rachunku tym nie było żadnych środków. Dokonano także zajęcia wierzytelnościZ. C.w stosunku do(...) S.A.o zapłatę 47417zł41gr tytułem zwrotu zatrzymanych kaucji gwarancyjnych, których wymagalność jeszcze nie nastąpiła. W związku z zajęciem wierzytelności w(...) S.A.również nastąpił zbieg egzekucji sądowych.Z. C.ma około 20 wierzycieli. Jego zadłużenie wynosi około 1800000zł. Pierwsze postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w lipcu 2013r. Od kwietnia 2013r. zaprzestał płacenia swoich zobowiązań.
dowód: akta postępowania egzekucyjnego prowadzonego przezA. K.przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Krzyków sygn. Km 199/14, zwłaszcza pisma(...) S.Az dnia 4.04.2014r., 24.04.2014r., 6.08.2014r., protokół z dnia 26.04.2014r., pismo(...) S.A.z kwietnia 2014r., pismo(...) Bank (...) S.A.z dnia 5.05.2014r., pism(...) S.A.z dnia 5.05.2014r., 17.06.2014r., 26.06.2014r., pism(...) Bank S.A.z dnia 12.05.2014r., 26.06.2014r., 5.08.2014r., pismaK.z dnia 16.05.2014r., 23.06.2014r., pismo(...) Bank S.A.z dnia 29.07.2014r.;
zeznania świadkaZ. C.k. 209 i 211;
przesłuchanie za stronę powodową Wiceprezesa ZarząduA. L.k. 209 i 211;
przesłuchanie pozwanejD. W. (1)k. 209 i 211;
W dniu 4 marca 2013r.Z. C.wraz ze swoją małżonkąT. C.darowaliD. W. (1)odrębną własność lokalu mieszkalnego położonego weW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...)oraz związany z tym prawem udział w prawie własności nieruchomości wspólnej i w prawie użytkowania wieczystego gruntu, dla których prowadzona jestksięga wieczysta nr (...), udział wynoszący(...)w prawie użytkowania wieczystegodziałki nr (...), obrębM., położonej weW.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...), odrębną własność lokalu mieszkalnego położonego wJ.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Oławie prowadziksięgę wieczystą (...)oraz związany z tym prawem udział w prawie własności nieruchomości wspólnej, dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...).D. W. (1)jest córkąT.iZ. C..
Pozwana 8 lat przed zawarciem umowy darowizny zamieszkała w lokal mieszkalnym położonym wJ.przyul. (...).
dowód: akt notarialny sporządzony w dniu 4.03.2013r. przez notariuszaB. G.z Kancelarii Notarialnej weW.wpisany do rep. A pod nr(...)k. 22-24;
zeznania świadkaZ. C.k. 209 i 211;
przesłuchanie pozwanejD. W. (1)k. 209 i 211;
Nieruchomość lokalowa położona weW.przyul. (...)obciążona jest hipoteką umowną ustanowioną na rzecz(...) Banku (...) S.A.celem zabezpieczenia spłaty kredytu, odsetek i kosztów bankowych do kwoty 150100zł. Nieruchomość lokalowa położona wJ.przyul. (...)obciążona jest dwoma hipotekami umownymi ustanowionymi na rzecz(...) Bank S.A.celem zabezpieczenia spłaty kredytu, odsetek i kosztów bankowych do kwoty 150000zł.
dowód: odpis zksięgi wieczystej (...)aktualny na dzień 18.07.2014r. k. 146 - 148;
odpis zksięgi wieczystej (...)aktualny na dzień 9.09.2014r. k. 224-225;
przesłuchanie pozwanejD. W. (1)k. 209 i 211;
W dniu 24 marca 2013r. ustała małżeńska wspólność majątkowa łącząca dłużnika zT. C..
dowód: informacja z Centralnej Ewidencji i(...)o Działalności Gospodarczej z dnia 13.05.2014r. k. 84-85;
Z dniem 31 lipca 2013r.Z. C.zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej.
dowód: informacja z Centralnej Ewidencji i(...)o Działalności Gospodarczej z dnia 13.05.2014r. k. 84 i 86;
zeznania świadkaZ. C.k. 209 i 211;
W dniu 26 czerwca 2014r.D. W. (1)złożyłaT. C.iZ. C.oświadczenie, iż z powodu błędu uchyla się od skutków prawnych oświadczenia woli o zawarciu w dniu 4 marca 2013r. umowy darowizny.
dowód: oświadczenie z dnia 26.06.2014r. k. 129-130;
zeznania świadkaZ. C.k. 209 i 211;
Położona wW.nieruchomość gruntowa stanowiącadziałkę (...)o powierzchni 0,3 ha, dla której Sąd Rejonowy w Trzebnicy prowadziksięgę wieczystą (...)jest przedmiotem współwłasności sześciu osób, w tymZ. C., któremu przysługuje udział wynoszący 201/336 (6/14 + 57/336). Nieruchomość ta jest obciążona trzema hipotekami przymusowymi o łącznej wartości 643194zł63gr.
dowód: odpis zwykły zksięgi wieczystej (...)aktualny na dzień 24.07.2014r. k. 164-168;
zeznania świadkaZ. C.k. 209 i 211;
przesłuchanie pozwanejD. W. (1)k. 209 i 211;
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa uchwałą nr(...)podjętą w dniu 23 czerwca 2014r. przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie została przekształcona w spółkę komandytową.
dowód: informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców KRS numer(...)aktualna na dzień 27.01.2015r. k. 236-242;
Sąd zważył co następuje:
Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na dowodach z dokumentów, zeznaniach świadkaZ. C., przesłuchaniu stron, za stronę powodową Wiceprezesa ZarząduA. L.i pozwanejD. W. (1).
Sąd pominął wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego zgłoszony przez stronę powodową na okoliczność powstania niewypłacalnościZ. C.i wartości nieruchomości darowanychD. W. (1)przezZ. C.z uwzględnieniem obciążających je praw i możliwości strony powodowej uzyskania z nich zaspokojenia albowiem pomimo zobowiązania do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego pod rygorem pominięcia dowodu z opinii biegłego sądowego nie została ona uiszczona w zakreślonym terminie (art. 1304§ 5 k.p.c.).
Wytaczając powództwo(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa domagała się uznania za bezskuteczną umów darowizny trzech nieruchomości, tj. lokalu mieszkalnego położonego weW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...), udziału wynoszącego(...)w prawie użytkowania wieczystegodziałki nr (...), obrębM., położonej weW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...)i lokalu mieszkalnego położonego wJ.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Oławie prowadziksięgę wieczystą (...), zawartych w dniu 4 marca 2013r. przed notariuszemB. G.w formie aktu notarialnego wpisanego do rep. A pod nr(...)przezT. C.iZ. C.zD. W. (1)za bezskuteczne względem strony powodowej, której przysługuje wierzytelność o zapłatę przezZ. C.kwoty 176244zł95gr z ustawowymi odsetkami oraz kwoty 5821zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Z treściart. 527 k.c.wynika, że gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Wierzycielowi przysługuje zatem skarga pauliańska jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione przesłanki:
-dokonanie z pokrzywdzeniem wierzycieli
-czynności prawnej z osobą trzecią
-która uzyskała korzyść majątkową
-przez dłużnika działającego ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli
-przy czym osoba trzecia wiedziała o świadomości dłużnika albo z łatwością mogła się dowiedzieć.
Ciężar udowodnienia tych przesłanek spoczywa na wierzycielu /art. 6 k.c./. Jednak w sytuacji, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli /art. 527 § 3 k.c./. Domniemanie to zwalnia wierzyciela z obowiązku udowodnienia wiedzy osoby trzeciej o świadomości dłużnika. Może jednak zostać wzruszone przez osobę trzecią poprzez wykazanie, że mimo istnienia bliskiego stosunku nie wiedziała o tym, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Poza tym, jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli /art. 528 k.c./. Jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli; to samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny /art. 529 k.c./. Przepisy te stosuje się także w sytuacji, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli /art. 530 k.c./.
W toku postępowania ustalono, iż(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa jest wierzycielemZ. C.skoro podmioty te zawarły szereg umów sprzedaży. Zgodnie bowiem z treściąart. 353 k.c.wierzycielem jest strona stosunku cywilnoprawnego uprawniona do żądania świadczenia od drugiej strony, tj. dłużnika. Wierzytelność o zapłatę kwoty 168845zł40gr powstała przed dniem 4 marca 2013r. albowiem przed tym dniem strona powodowa zawarła zeZ. C.umowy sprzedaży materiałów hydraulicznych za taką cenę. Ustalenie przez strony, iż termin zapłaty ceny nastąpi później niż zawarcie umowy nie ma znaczenia dla powstania między nimi zobowiązania ale wpływa na jego wymagalność. Wierzytelność będąca przedmiotem skargi pauliańskiej nie musi być zaś wymagalna. Należy jednak pamiętać, że zart. 458 k.c.wynika, iż jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny albo jeżeli wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, zabezpieczenie wierzytelności uległo znacznemu zmniejszeniu, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia bez względu na zastrzeżony termin. Wierzytelność o zapłatę kwoty 7399zł91gr powstała co prawda po dniu 4 marca 2013r. albowiem po tym dniu strona powodowa sprzedałaZ. C.materiały hydrauliczne za taką kwotę ale okoliczność ta nie stanowi przeszkody w merytorycznym rozpoznaniu zgłoszonego przez(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa żądania. Co do zasady bowiem wierzytelność chroniona skargą paulińską powinna już istnieć w chwili dokonywania przez dłużnika z osobą trzecią zaskarżonej czynności prawnej. Jednak przepisart. 530 k.c.dopuszcza możliwość zaskarżenia przez wierzyciela skargą pauliańską także czynności prawnej dłużnika dokonanej przed powstaniem jego wierzytelności. Wierzytelność ta musi istnieć najpóźniej w chwili zamknięcia rozprawy. Nakazem zapłaty wydanym w dniu 9 stycznia 2014r. w sprawie X GNc 1181/13 Sąd Okręgowy we Wrocławiu zasądził odZ. C.na rzecz(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa kwotę 176244zł95gr z ustawowymi odsetkami oraz kwotę 5821zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
W dniu 4 marca 2013r.Z. C.wraz z małżonkąT. C.zawarł zD. W. (1)umowę darowizny trzech nieruchomości, tj. lokalu mieszkalnego położonego weW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...), udziału wynoszącego(...)w prawie użytkowania wieczystegodziałki nr (...), obrębM., położonej weW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków prowadziksięgę wieczystą (...)i lokalu mieszkalnego położonego wJ.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Oławie prowadziksięgę wieczystą (...).
W konsekwencji zawarcia tej umowyD. W. (1)uzyskała nieodpłatnie korzyść majątkową w postaci dwóch nieruchomości lokalowych oraz udziału w nieruchomości gruntowej, aZ. C.stał się niewypłacalny co najmniej w wyższym stopniu niż był przed jej dokonaniem, skoro wszczęte i prowadzone przeciwko niemu po tym dniu postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne z powodu braku majątku, z którego mogłoby nastąpić zaspokojenie wierzyciela. Pokrzywdzenie wierzyciela powstaje bowiem na skutek takiego stanu faktycznego majątku dłużnika, który powoduje niemożność lub utrudnienie albo opóźnienie zaspokojenia wierzyciela. Natomiast dłużnik jest niewypłacalny, gdy cały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów. Do skorzystania przez wierzyciela ze skargi pauliańskiej wystarczy, gdy niewypłacalność dłużnika uniemożliwia zaspokojenie wierzytelności tego wierzyciela.
Jeśli chodzi o wiedzęD. W. (1)o działaniu jej ojca ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli to jak to już wcześniej wyjaśniono, z uwagi na domniemanie wynikające z treściart. 527 § 3 k.c., na stronie powodowej nie spoczywa już ciężar udowodnienia tego faktu, a pozwana w toku postępowania nie wykazała, iż takiej wiedzy nie miała. Ponadto ponieważD. W. (1)zawierając w dniu 4 marca 2013r. umowę uzyskała odZ. C.korzyść majątkową nieodpłatnie, strona powodowa korzysta z ochrony przewidzianej przepisemart. 528 k.c., zgodnie z którym jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. W świetle treści tego przepisu okoliczność, czy osoba trzecia wiedziała lub mogła się dowiedzieć, że dokonując czynności prawnej z dłużnikiem działa z pokrzywdzeniem wierzyciela, nie ma znaczenia w przypadku, gdy w wyniku tej czynności uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie. W tym przypadku wierzyciel zwolniony jest z obowiązku wykazania świadomości osoby trzeciej pokrzywdzenia wierzyciela, a osoba trzecia nie może się bronić przez wykazanie, że nie wiedziała lub przy należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał z pokrzywdzeniem wierzyciela. Korzyść majątkowa jest otrzymana bezpłatnie jeżeli w wyniku czynności prawnej osoba która jej dokonała nie otrzymała korzyści stanowiącej jej ekwiwalent. Zatem nawet gdybyD. W. (1)w toku postępowania wykazała, że faktycznie nie wiedziała o tym żeZ. C.zawierając z nią umowę działał ze świadomością pokrzywdzenia strony powodowej lub przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się o tym dowiedzieć to i tak(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa mogła by się skutecznie domagać uznania za bezskuteczną wobec siebie umowy darowizny z dnia 4 marca 2013r.
Gdy idzie o wiedzęZ. C., iż zawarcie w dniu 4 marca 2013r. umowy darowizny zD. W. (1)następuje z pokrzywdzeniem wierzycieli to również i w tym wypadku ciężar dowodu nie spoczywa na stronie powodowej skoro postępowanie egzekucyjne wszczęte przez stronę powodową po tym dniu okazało się bezskuteczne z powodu braku majątku, z którego mogłoby nastąpić zaspokojenie wierzyciela. Jak wynika bowiem z treściart. 529 k.c.jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Pozwana w toku postępowania nie wykazała, iż takiej świadomości jej ojciecZ. C.nie miał.
Co do przysługującej(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa wierzytelności o zapłatę kwoty 7399zł91gr trzeba uznać, iż zawierając w dniu 4 marca 2013r. umowę darowiznyZ. C.działał w zamiarze pokrzywdzenia strony powodowej jako przyszłego wierzyciela. Wierzytelność ta powstała bowiem po dniu 4 marca 2013r., czyli pod dniu dokonania przez dłużnika zaskarżonej skargą pauliańską czynności prawnej i zgodnie z treściąart. 530 k.c.w tym przypadku następuje zaostrzenie podmiotowych przesłanek zaskarżenia odnoszących się do dłużnika. Mianowicie do uwzględnienia żądania uznania czynności prawnej za bezskuteczną nie wystarczy, że dłużnik w chwili dokonywania zaskarżonej czynności miał świadomość możliwości pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli ale jeszcze musi on działać w takim zamiarze. Jak bowiem ustalono w toku postępowaniaZ. C.współpracował ze stroną powodową w okresie od grudnia 2012r. do marca 2013r. zawierając w grudniu 2012 roku 5 umów sprzedaży materiałów hydraulicznych, w styczniu 2013r. 8 umów sprzedaży, lutym 2013r. 10 umów sprzedaży i w marcu dwie umowy sprzedaży (zob. faktury znajdujące się w aktach Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. X GNc 1181/13). W czasie składania zeznań wyjaśnił on, że w owym czasie uczestniczył w trzech budowach. Zatem w chwili zawierania w dniu 4 marca 2013r. umowy darowizny zD. W. (1)Z. C., co najmniej musiał liczyć się z tym, że w związku ze swoją działalnością gospodarczą będzie miał w przyszłości wierzycieli. Zdawał sobie również sprawę ze skutków dokonania tej darowizny dla swego majątku. Jak zeznał już w kwietniu 2013r. zaprzestał on płacenia swoich zobowiązań a pierwsze postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w lipcu tego samego roku. Co prawda w chwili dokonania darowizny miał ziemię wW.i dużo sprzętu a prowadzona przez niego działalność gospodarcza miała około 3000000zł obrotu. Jednak poza darowanymi nieruchomościamiZ. C.nie miał żadnego majątku trwałego pozwalającego na przeprowadzenie ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Nieruchomość wW.była przedmiotem współwłasności i ostatecznie jak wynika z przesłuchaniaZ. C.i pozwanej została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa i w chwili obecnej nie należy już do dłużnika. Jeśli chodzi o sprzęt to nie wiadomo co nim było i jakiej był wartości. Gdy idzie o uzyskiwane dochody to na jednej budowie dłużnik nie otrzymał wynagrodzenia, druga i trzecia budowa zaczęła się opóźniać w terminie, a czwartą wstrzymano. W ocenie Sądu wbrew twierdzeniom pozwanej iZ. C.jedynym celem dokonania darowizny było uniemożliwienie uzyskania z darowanych nieruchomości zaspokojenia przez wierzycieli, w tym wierzycieli przyszłych. Od lipca 2013r. zaprzestaje on bowiem prowadzenia działalności gospodarczej. Przy czym w chwili obecnej ma około 20 wierzycieli a jego zobowiązania wynoszą około 1800000zł. Poza tym na uwagę zasługuje okoliczność, iż w tym samym czasie, tj. w dniu 24 marca 2013r. ustaje małżeńska wspólność majątkowa łącząca dłużnika zT. C.. Zupełnie niewiarygodne w ocenie Sądu są twierdzeniaZ. C.i pozwanej, że jedyną przyczyną dokonania darowizny była chęć uniknięcia problemów związanych ze sprawami spadkowymi wobec faktu, iż dłużnik ma jedno dziecko -D. W. (1).
Skoro czynność prawna dokonana przezD. W. (1)w dniu 4 marca 2013r. zT. C.iZ. C.będącym dłużnikiem(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowa została dokonana z pokrzywdzeniem strony powodowej, o czym zarówno dłużnik jak i pozwana wiedzieli, na podstawie powołanych przepisów, należało orzec jak w punkcie I wyroku.
Wnosząc o oddalenie powództwaD. W. (2)zarzuciła, że konsekwencji przeniesienia na nią własności nieruchomości jej rodzice nie stali się niewypłacalni albo niewypłacalni w większym stopniu.Z. C.posiada bowiem majątek, z którego wierzyciel mógłby się zaspokoić. Majątkiem tym są samochody markiH. (...),C. (...),C. (...), maszyny i urządzenia, kaucje gwarancyjne wymagalne w latach 2015, 2016 i 2017, udział w nieruchomości położonej wW.. Poza tym przeniesione na pozwaną nieruchomości są obciążone hipotekami co świadczy o braku pokrzywdzenia wierzyciela skoro rozporządzenie tymi składnikami majątkowymi nie spowodowało, iż strona powodowa utraciła możliwość zaspokojenia z nich swoich wierzytelności. Ponadto złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych zawartej umowy darowizny z powodu błędu.
Jeśli chodzi o zarzut, iż dłużnikZ. C.nadal posiada majątek, z którego strona powodowa mogłaby zaspokoić swoje wierzytelności to zgodnie z treściąart. 533 k.c.osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika. Jednak chodzi tu rzeczywiście istniejące mienie dłużnika, które z uwagi na swoją wartość może posłużyć wierzycielowi do zaspokojenia jego roszczeń. Pozwana oprócz wymienienia pewnych przedmiotów majątkowych w żaden sposób nie wykazała, że przeprowadzenie z nich postępowania egzekucyjnego pozwoli na zaspokojenie strony powodowej. Poza tym w czasie przesłuchania zarównoZ. C.jak iD. W. (1)zeznali, iż z mienia wskazanego przez pozwaną nadal dłużnik posiada tylko samochódC. (...), który jest wart 1500zł. Nieruchomość położona wW.została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa a uzyskane z tego tytułu odszkodowanie zostało zajęte przez komornika na poczet wierzytelności(...) sp. z o.o.Z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego wynika, że rzeczywiścieZ. C.przysługuje wierzytelność w stosunku do(...) S.A.o zapłatę kwoty 47417zł41gr tytułem zwrotu zatrzymanych kaucji gwarancyjnych, których wymagalność jeszcze nie nastąpiła. Jednak kwota ta nie jest w stanie w całości zaspokoić wierzytelności strony powodowej a poza tym nie jest jeszcze wymagalna.
Gdy idzie o zarzut, że darowaneD. W. (1)nieruchomości obciążone są hipotekami w związku z czym rozporządzenie tymi składnikami majątkowymi nie spowodowało pokrzywdzenia wierzyciela gdyż strona powodowa w konsekwencji dokonanej darowizny nie utraciła możliwość zaspokojenia z nich swoich wierzytelności. Z dołączonych do akt sprawy odpisów ksiąg wieczystych rzeczywiście wynika, że na nieruchomościach będących przedmiotem darowizny zawartej przezZ. C.zD. W. (1)zostały ustanowione hipoteki. Jednak oprócz tego pozwana nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na ustalenie stosunku wartości tych hipotek do wartości rynkowej nieruchomości, na której zostały one ustanowione. Ustalenie to zaś pozwoliłoby na ocenę, czy wierzytelność zabezpieczona hipoteką na danej nieruchomości, wyczerpuje wartość tej nieruchomości, w szczególności, czy w przypadku egzekucji z danej nieruchomości środki pieniężne uzyskane z jej sprzedaży w jakiejkolwiek części pozwolą na zaspokojenie innych wierzycieli niż tylko tych, których wierzytelności były zabezpieczone hipotecznie.
Fakt, iżD. W. (1)złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych zawartej zT.iZ. C.w dniu 4 marca 2013r. umowy darowizny nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z treściąart. 88 k.c.uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu następuje jednostronną czynnością prawną i wymaga zachowania zwykłej formy pisemnej dla celów dowodowych. Przedmiotem umowy darowizny zawartej przezD. W. (1)zT.iZ. C.były zaś nieruchomości. Jak wynika zaś z treściart. 158 k.c.każda czynność prawna mająca za przedmiot nieruchomości wymaga zachowania formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Dlatego też złożone przez pozwaną oświadczenie woli o uchyleniu się od skutków prawnych umowy darowizny z dnia 4 marca 2013r. nie mogło doprowadzić do przeniesienia własności darowanych nieruchomości z powrotem na darczyńców ale wywołało jedynie skutek zobowiązujący, oczywiście pod warunkiem że zostało złożone w sytuacji spełnienia przesłanek zart. 84 k.c., czego Sąd w niniejszym postępowaniu nie badał. ZatemD. W. (1)nadal jest legitymowana biernie w niniejszym postępowaniu jako osoba, z którą dłużnikZ. C.dokonał czynności prawnej rozporządzającej z pokrzywdzeniem wierzycieli, na skutek której pozwana uzyskała korzyść majątkową.
W tych okolicznościach orzeczono jak na wstępie.
Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na treściart. 98w związku zart. 108 k.p.c.Na poniesione przez stronę powodową koszty składa się wpis od pozwu w kwocie 5350zł oraz kwota 3600zł wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego adwokatem ustalona zgodnie z§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jednolity Dz.U. z 2013 poz. 461 z późn. zm.).