Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1374/15
Data wyroku: 2015-12-23 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 6 k.c.

Sygn. akt III Ca 1374/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 3 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w Zgierzu w sprawie o sygn. akt I C 321/15 z powództwa(...)Wierzytelności Detalicznych Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Funduszu Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wW.przeciwkoT. N.o zapłatę kwoty 31 635,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty oddalił powództwo.
Apelację od powyższego orzeczenia wniósł powód, będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w części, tj. w zakresie w jakim Sąd oddalił powództwo co do kwoty 20 437,83 zł tytułem należności głównej kapitału kredytu wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa oraz w odniesieniu o orzeczeniu o kosztach procesu.
Skarżonemu wyrokowi apelant zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj.art. 6 k.c.poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że powód nie zadośćuczynił spoczywającemu na nim ciężarowi dowodu i nie wykazał faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w zakresie kapitału kredytu, co stoi w sprzeczności z przedłożoną do pozwu dokumentacją;
2. naruszenie przepisów prawa procesowegoart. 232 zd.1 k.p.c.poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że powód nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia okoliczności, że wywodzi skutki prawne, a to wysokości roszczenia dochodzonego tytułem kapitału kredytu, podczas gdy powód zaoferował w sprawie wzajemnie się uzupełniające dowody w postaci:
- umowy kredytu restrukturyzacyjnego nr(...)z dnia 9.06.2010 r. (umowa kredytowa) wykazując treść stosunku zobowiązaniowego łączącego pozwaną z wierzycielem pierwotnym, prawa i obowiązki stron, wysokość zadłużenia pozwanej objętego restrukturyzacją;
- zaświadczenia z dnia 6.06.2011 r. wskazującego datę rozwiązania umowy kredytowej, a co za tym również datę wymagalności całego roszczenia;
- (...)wraz z wnioskiem skierowanym do Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 20.10.2011 r. o nadanie(...)klauzuli wykonalności, jakie udowodniają wysokość zobowiązania strony pozwanej na dzień wystawienia(...)i wymagalności roszczenia oraz dowodzą, że wierzyciel pierwotny podjął działania zmierzające do ochrony swoich praw na drodze postępowania sądowego;
- umowy zmiany umowy spółki komandytowej z dnia 8.10.2014 r. wraz z wyciągiem z wykazu wierzytelności sporządzonego w formie elektronicznego załącznika do tej umowy, umowy świadczenia w miejsce wykonania z dnia 24.10.2014 r. wraz z wyciągiem z wykazu wierzytelności sporządzonego w formie elektronicznego załącznika do tej umowy, odpisu pełnego(...) Bank (...) S.A., odpisu pełnego KRS(...) Spółka Akcyjna, odpis(...) sp. z o.o.wW., odpisu(...) sp. z o.o.sp. k., postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 23.09.2011 r. sygn. WA.XII NS-REJ.KRS/(...)z poświadczeniem notarialnym zgodności odpisu z oryginałem Repertorium A nr 12123/2-11,W.z Decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29.08.2011 r.(...)/(...)/700/57/40/11/AK z poświadczeniem notarialnym zgodności odpisu z oryginałem Repertorium A nr 1714/2011 na dowód skutecznego nabycia przez powoda wierzytelności wobec pozwanej, wynikającej z umowy kredytowej oraz przysługującej powodowi legitymacji czynnej, a także wysokości wierzytelności na dzień jej nabycia;
- podpisanego wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu(...)z dnia 2.01.2015 r. (wyciąg z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytazycyjnego) wykazującego istnienie i obowiązek spełnienia świadczenia przez stronę pozwaną oraz nabycie prze stronę powodową dochodzonej wierzytelności;
- pełnomocnictwa do podpisywania wyciągów z ksiąg rachunkowych powoda wraz z dokumentami potwierdzającymi umocowanie osób podpisujących pełnomocnictwo;
- pisma z dnia 4.11.2014 r. jako dowód poinformowania strony pozwanej o zmianie wierzyciela oraz wezwania pozwanej do dobrowolnej spłaty zadłużenia;
które to dokumenty potwierdzają zarówno istnienie zobowiązania, jego wymagalność oraz wysokość w zakresie kapitału kredytu;
3. naruszenie przepisów prawa procesowego zart. 233 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, a nadto wyciągniętego z zebranego materiału dowodowego wniosków nielogicznych, sprzecznych z tym materiałem co przemawia za tym, że:
a/ Sąd I instancji bezzasadnie przyjął, że powód nie wykazał wysokości dochodzonego roszczenia w zakresie kapitału kredytu, podczas gdy powyższe wynika z przedłożonych w sprawie dokumentów, w szczególności(...)wraz z wnioskiem w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności oraz wyciągów z elektronicznych załączników do umowy zmiany umowyspółki (...)sp. o.o. oraz umowy świadczenia w miejsce wykonani z dnia 24.10.2014 r.;
b/ Sąd I instancji nie uwzględnił mocy dowodowej wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu sekuratyzacyjnego nr(...)z dnia 2.01.2015 r. dla wykazania zasadności roszczenia powoda w zakresie kapitału kredytu, w sytuacji gdy z jego treści wynika jednoznacznie wysokość wierzytelności, a nadto konkretyzuje on także podstawę zobowiązania.
W konkluzji do tak sformułowanych zarzutów apelujący wnosił o zmianę wyroku w zaskarżonej części i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 20437,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty oraz zasądzenie na rzecz powoda od pozwanej zwrotu kosztów procesu za pierwszą instancję w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z uiszczoną opłatą skarbową od pełnomocnictwa, a także o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie zaś o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja podlega oddaleniu.
Sąd Okręgowy podziela poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne, przyjmując je za własne i uznaje, że nie zachodzi aktualnie procesowa potrzeba szczegółowego ich powielania.
Sąd odwoławczy po przeanalizowaniu treści apelacji stanął na stanowisku, że sformułowane w niej zarzuty naruszeniaart. 233 k.p.c.,art. 232 zd. 1 k.p.c.orazart. 6 k.c.należy omówić łącznie, ponieważ de facto każdy z tych zarzutów dotyczy dokonanej przez Sąd I instancji oceny dowodów przedstawionych przez powoda.
Wbrew wywodom skarżącego w przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy prawidłowo dokonał rozkładu ciężaru dowodu pomiędzy stronami.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego(zob. wyrok SN z 27.09.2002r., IV CKN 1316/00, LEX nr 80273).
Po zapoznaniu się z całym dostępnym materiałem aktowym Sąd II instancji doszedł do przekonania, że Sąd I instancji nie naruszył żadnego z przedstawionych wyżej kryteriów oceny dowodów. Sąd Rejonowy odniósł się do zaoferowanych przez stronę powodową dowodów i prawidłowo ustalił, że zarówno powodowi, jak i jego poprzednikom prawnym przysługiwała względem pozwanej wierzytelność, jednakże – wbrew przeciwnym sugestiom apelanta – należy zgodzić się z poglądem Sądu pierwszej instancji, że powód nie udowodnił, iż dochodzone roszczenie przysługuje mu w wysokości wynikającej z żądania pozwu.
W szczególności nie przeczy zasadom logicznego rozumowania, obowiązującym przepisom, jak i doświadczeniu życiowemu odmowa uznania za udowodnioną wysokości wierzytelności na podstawie wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego oraz innych dokumentów, takich jak: umowa kredytu restrukturyzacyjnego zawarta przez pozwaną w dniu 9.06.2010 r., zaświadczenie z 6.06.2011 r. wskazujące na datę rozwiązania w/w umowy, bankowy tytuł egzekucyjny, umowy zmiany umowy spółki i skutecznego nabycia przez powoda wierzytelności wobec pozwanej, pełnomocnictwa do podpisywania wyciągów z ksiąg rachunkowych powoda, pisma informującego pozwaną o zmianie wierzyciela. Trzeba bowiem mieć na uwadze okoliczność, że pozwana zaprzeczyła, iż żądne roszczenie przysługuje powodowi w dochodzonej wierzytelności, podnosząc, że z dokumentów załączonych do pozwu nie wynika w jaki sposób sporna należność została wyliczona. Wobec tego trafnie Sąd Rejonowy skonstatował, że reguły rozkładu ciężaru dowodu wyrażone wart. 6 k.c.nakazywały udowodnienie wysokości wierzytelności przez stronę powodową poprzez wykazanie należytej inicjatywy dowodowej. Jedynie przedłożenie przez powoda dokumentacji ilustrującej przebieg operacji płatniczych realizowanych przez pozwaną i dokumentacji obrazującej sposób rozliczania dokonanych spłat ratalnych oraz naliczania odsetek mogło stanowić dowód na to, że faktycznie pozwana jest dłużnikiem wierzytelności w żądanej wysokości. Dysponując historią wierzytelności Sąd mógłby skontrolować pod względem rachunkowym zasadność dochodzonej pozwem kwoty.
Dokumenty w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego oraz wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego - jak słusznie podkreślił Sąd Rejonowy - nie mogą bowiem stanowić dowodu na istnienie zobowiązania pozwanej co do wysokości, zwłaszcza wobec wyrażonego wprost w toku rozprawy stanowiska pozwanej, która zakwestionowała wysokość żądania powoda. Sąd II instancji zważył, że w/w dowody, na które powołuje się skarżący są dokumentami prywatnymi, których formalna moc dowodowa, zgodnie zart. 245 k.p.c., bez poparcia ich odpowiednimi dokumentami źródłowymi, wobec stanowiska strony przeciwnej, jest znikoma. Słusznie Sąd Rejonowy zauważył, żeart. 194 ustawy z 27.05.2004 r. o funduszach inwestycyjnychzostał uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 11.07.2011 r. (P 1/10, Dz.U. 2011, Nr 152, poz. 900) za niezgodny zKonstytucjąw zakresie, w jakim w sporze z konsumentem (przybierającym postać postępowania cywilnego) nadaje wyciągowi z ksiąg rachunkowych moc prawną dokumentu urzędowego. Oznacza to, że dokument taki jest wyłącznie dowodem złożenia oświadczenia przez stronę powodową, że służy jej wierzytelność wobec pozwanej i jako dokument prywatny podlega ocenie, jak każdy inny dowód w postępowaniu cywilnym, według reguł wskazanych wart. 233 § 1 k.p.c.(zob. np. wyrok SA w Białymstoku z 6.06.2013 r., III AUa 1237/12, LEX nr 1324656). W tym miejscu należy przypomnieć, że dokumenty prywatne nie korzystają z domniemania zgodności treści dokumentu z prawdą i na tym polega podstawowa różnica ich mocy dowodowej w stosunku do dokumentów urzędowych. Powyższe generalnie nie przeszkadza temu by Sąd na zasadach ogólnych przyznał wiarygodność treści dokumentu prywatnego i włączył tak dokonane ustalenia faktyczne do podstawy wyrokowania, jednakże w realiach rozpoznawanej sprawy ocena wiarygodności załączonego przez stronę powodową dowodu w postaci wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego i w konsekwencji poczynienie w oparciu o ten dowód wiążących ustaleń faktycznych nie było możliwe z uwag na to, iż brak było jakichkolwiek innych dowodów, z którymi można byłoby skonfrontować treść wskazanych ksiąg i ocenić, czy odpowiada ona prawdzie. Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w uzasadnieniu uchwały z 7.10.2009 r., III CZP 65/09, (LEX nr 522989), iż sam wpis w księgach rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego nie przesądza jeszcze o tym, że konkretna wierzytelność faktycznie istnieje, albowiem celem prowadzenia ksiąg rachunkowych funduszu jest jedynie wykazanie dokonywanych operacji zakupu, lub sprzedaży w celach finansowych, co oznacza, że sam fakt dokonania zapisu w księgach funduszu o istnieniu wierzytelności nie wiąże się z domniemaniem prawnym, że wierzytelność ta rzeczywiście istnieje. Organy funduszu nie mają wystarczających kompetencji do zbadania ani tego, czy nabywana wierzytelność faktycznie istnieje, ani jej wysokości. W ocenie Sądu II instancji argumenty skarżącego zawarte w uzasadnieniu środka odwoławczego zmierzają tak naprawdę do wykazania, że Sąd Rejonowy wobec braku szczegółowej historii spornej wierzytelności, tzn. historii dokonanych przez pozwaną spłat ratalnych z tytułu umowy kredytu i sposobu zarachowania tych rat na poczet wierzytelności głównej oraz sposobu naliczania odsetek, powinien był w drodze domniemania poczynić odmienne ustalenia faktyczne na podstawie wskazanych przez powoda faktów. Oceny tej nie zmienia załączony do akt dokument w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego, bowiem stanowi on zbiorczy rezultat pewnego procesu związanego z zarachowywaniem wpłat dokonywanych przez pozwaną, natomiast nie wskazuje metodyki rozliczenia tychże spłat i podaje szczegółowego sposobu ich zarachowania, po to aby możliwym było dokonanie kontroli, czy na tym etapie nie pojawiły się jakieś błędy, bądź nieprawidłowości. Wreszcie dowodem istnienia wierzytelności i jej wysokości nie jest też umowa o świadczenie w miejsce wykonania z 24.10.2014 r. bo umowa ta jest jedynie dowodem powstania i istnienia stosunku prawnego między zawierającymi ją podmiotami.
Innymi słowy - powód nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów na to, jaka jest rzeczywista wysokość przedmiotowej wierzytelności. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący nie zdołał przedstawić jakichkolwiek merytorycznych argumentów, które poddawałyby w wątpliwość prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Apelujący powinien mieć na względzie to, że reguły dowodzenia w procesie cywilnym (art. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.) zobowiązują strony do wskazywania dowodów, z których wywodzą one skutki prawne.
Reasumując - stanowisko Sądu Rejonowego zasługuje na pełną aprobatę, albowiem powód nie udźwignął ciężaru dowodu w zakresie wykazania wysokości przysługującej mu od pozwanej wierzytelności.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił apelację zgodnie zart. 385 k.p.c.