Sąd Rejonowy w Olsztynie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV P 96/15
Data wyroku: 2015-07-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Nawacka

Sygn. akt IV P-Pm-upr 96/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 03 lipca 2015 r.
Sąd Rejonowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR Katarzyna Nawacka

Protokolant:

st. sekr. sądowy Joanna Racis

po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. w Olsztynie
na rozprawie sprawy z powództwa Jednostki Wojskowej nr(...)wW.
przeciwkoT. S.iK. R.
o zapłatę

powództwa oddala
Sygn. akt IV P pm upr 96/15

UZASADNIENIE
Jednostka Wojskowo nr(...)wW.w pozwie skierowanym przeciwkoT. S.iK. R.wniosła o zwrot wypłaconych odpraw odpowiednio w wysokości 8 691 zł i 5 459,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazała iż stosunek pracy z pozwanymi został rozwiązany w oparciu o art. 1 ust. 1. ustawy z dnia 31 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyny dotyczących pracowników z uwagi na likwidację jednostki Wojskowej(...)wO.. Pozwani odwołali się od przedmiotowych wypowiedzeń i Sąd wyrokami z dnia 15 i 19 czerwca 2012 r. w sprawach o sygn. akt. IV P(...)i IVP(...)uznał iż rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z naruszeniem prawa i zasądził odszkodowanie. W ocenie strony powodowej z dniem uprawomocnienia się powyższego orzeczenia wypłacona odprawa stała się nienależna, gdyż „ zasądzenie na rzecz pracownika odszkodowania w związku z ustaleniem braku przyczyn niedotyczących pracownika wypowiedzenia mu umowy o pracę jest równoznaczne z koniecznością stwierdzenia iż odpadła podstawa wypłaty odprawy pieniężnej w związku z czym przybrała ona charakter świadczenia nienależnego w myślart. 410§2 k. c.”
W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództw w całości. W uzasadnieniu wskazali, iż zgodnie zart. 411 pkt 1 kcnie można żądać zwrotu świadczenia jeżeli spełniający świadczenie wiedział że nie był do świadczenia zobowiązany. Pozwany wypowiadając powodom umowy o pracę zdawał sobie sprawę iż naruszaart. 23(1) k.p.a mimo to zdecydował się na wypowiedzenie umów o pracę w trybie ustawy o zwolnieniach grupowych wypłacając im odprawę o której wiedział, że się nie należą. Ponadto pozwani wskazali, iż środki pieniężne, które uzyskali zużyli na zwyczajowe koszty życia.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Pozwani zatrudnieni byli do dnia 31 grudnia 2011 r. w Jednostce Wojskowej nr(...). We wrześniu 2011 r. pozwani wraz z ok. 70 – cioma pracownikami otrzymali wypowiedzenia umowy o pracę z w trybie art. 1 ust. 1. ustawy z dnia 31 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyny dotyczących pracowników z uwagi na planowaną likwidację tej jednostki. Dotychczasowe zadania jednostki zostały rozdzielono na dwa podmioty

1

(...), który otrzymał zadania oddziału gospodarczego oraz zaczął funkcjonować na bazie mienia i wyposażenia likwidowanej jednostki(...)( „ przejął „ też umowy który stroną była likwidowana jednostka(...). )

2

(...)wW.która przejęła zadania w postaci przechowywania , dystrybucji, rotacji technicznych środków materiałowych, które to zadania miały być realizowane poprzez składy materiałowe, które m.in. należały do likwidowanej jednostki(...). Jednostka ta miała funkcjonować na bazie majątku likwidowanego(...)Okręgu(...)oraz części zadań i majątku likwidowanej jednostki(...)oraz(...)

Celem wspomnianego procesu było spłaszczenie struktur, zmniejszenie ilości jednostek wojskowych i związana przy tymczęściowa redukcja zatrudnienia.
W związku z tym, iż proces przekazywania zadań i mienia z likwidowanej jednostki(...)do tworzonego(...)był etapowy i rozciągnięty w czasie ( od marca do grudnia 2011 r. ), stopniowo pracownicy jednostki(...)zmieniali zatrudnienie na(...)( świadcząc pracę przez pewien czas po pół etatu dla każdego z pracodawców by później świadczyć pracę jedynie na rzecz nowo powstałej jednostki ). W ten sposób zatrudnienie w nowej jednostce znalazło(...)były pracowników JW.(...)pracowników oddziału wart cywilnych przeszło do nowej jednostki w trybie ar.t 23(1)kp. Z uwagi na limity zatrudnienia w nowo powstałych jednostkach ((...)wO.i(...)w(...)) około(...)pracowników likwidowanej jednostki

    nie znalazło nowego zatrudnienia,w tym pozwaniT. S.iK. R.. Spośród tych osób jedynie 8 – osób odwołało się od wręczonych im wypowiedzeń podnosząc iż naruszają oneart. 23 (1)§6 kpzgodnie z którym „

    przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy” . Argumentację pozwanych podzielił Sąd Rejonowy w Olsztynie w wyrokach z dnia 15 i 19 czerwca 2012 r. w sprawie IV P(...)i IV P(...), ustalając iż w istocie doszło do przejścia w trybieart. 23(1) kpczęści likwidowanej jednostki(...)na(...)wO.oraz na(...)wW.i zasądził na rzecz pozwanejT. S.od(...)wO.odszkodowanie w wysokości 8 050,77 zł, zaś na rzecz pozwanegoK. R.od(...)wO.kwotę 7 917,81 zł. ( ustalając iż ta część zakładu pracy w której pracę świadczyli pozwani przeszła do(...)wO.)
(dowód: dokumenty w aktach sprawy IV P(...)IV P(...), zeznania D.N.k. 46v-48, K.I.k. 51v-57 zeznań pozwanych k. 63v-65 )

Sąd zważył, co następuje:
Roszczenie powódki w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie ulega wątpliwości, iż Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany wcześniejszym, zapadłym wyrokiem w sprawie IV P(...)i IV P(...)zasądzającym odszkodowanie na rzecz pozwanych ( por. wyrok SN z dnia z dnia 22 czerwca 2011 r. II PK 4/11
     OSNP 2012/15-16/192 )

Podkreśla się przy tym, iż chociaż powagą rzeczy osądzonej objęta jest w zasadzie jedynie sentencja wyroku, a nie jego uzasadnienie, to jednocześnie w orzecznictwie trafnie zwraca się uwagę, że powaga rzeczy osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu (tak np. Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 15 marca 2002 r., II CKN 1415/00, LEX nr 53284 oraz z dnia 29 marca 2006 r., II PK 163/05, OSNP 2007 nr 5-6, poz. 71). W szczególności, powagą rzeczy osądzonej mogą być objęte ustalenia faktyczne w takim zakresie, w jakim indywidualizują one sentencję jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu i w jakim określają one istotę danego stosunku prawnego. Chodzi jednak tylko o elementy uzasadnienia dotyczące rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, w których sąd wypowiada się w sposób stanowczy, autorytarny o żądaniu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2004 r., V CK 528/03, LEX nr 188496 oraz z dnia 21 września 2005 r., V CK 139/05, LEX nr 186929).
W związku z powyższym Sąd jest związany ustaleniami ujętymi w stanie faktycznym sprawy, gdyż wynikają one z uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie IV P(...)i IV P(...)i były one koniecznymi przesłankami rozstrzygnięcia w tamtejszej sprawie. Niezależnie od tego ustalenia te wynikają z zeznań, zeznania D.N.,K.I.oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy IV P(...)i IV P(...). O dopuszczenie tych dokumentów oraz zeznań świadków strony zgodnie wnioskowały ( k. 97 ). W orzecznictwie konsekwentnie zaś dopuszcza się możliwość zaliczenia w poczet materiału dowodowego dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu ( w tym protokołów zeznań świadków ) w sytuacji, gdy strony procesu na powyższe wyrażą zgodę ( o to wnoszą ) i nie żądają powtórzenia tych dowodów przed sądem orzekającym ( por. uzasadnienie wyroku SN z dnia z dnia 23 czerwca 2010 r. Sąd Najwyższy PK 372/09 M.P.Pr. 2010/11/597 )
Przechodząc do merytorycznego rozstrzygnięcia sporu wskazać należy, iż powódka stoi na stanowisku iż zasądzenie na rzecz pozwanych odszkodowań w sprawie IV P(...)i IV P(...)w związku z niezgodnym z prawem wypowiedzeń umów o pracę w sposób automatyczny przesądza o tym iż wypłacone pracownikom odprawy stały się świadczeniami nienależnymi. Precyzyjniej rzecz ujmując pracodawca twierdzi iż skoro przyczyna wypowiedzenia – likwidacja jednostki okazało się pozorna – to brak jest podstaw do wypłaty odpraw, które zostały wypłacone właśnie w związku z jej likwidacją. Dla uzasadnienia swych racji powołuje się przy tym na liczne orzecznictwo w tym przedmiocie (por. wyrok SN z dnia 22 czerwca 2011 r. II PK 4/11
     OSNP 2012/15-16/192, wyrok SNz dnia 5 października 2007 r. II PK 29/07 ). Zauważyć należy, iż w sprawach na kanwach których zapadły owe wyroki zostało wprost ustalone, iż przyczyna wypowiedziana – np. likwidacja stanowiska była pozorna ( w rzeczywistości go nie zlikwidowano ), a zatem odpadła przyczyna w związku z którą wypłacono odprawę ( art. 10 ustawy z dnia 31 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyny dotyczących pracowników ). Niniejszy zaś stan faktyczny nie jest tożsamy a wręcz różni się w zasadniczych kwestiach od spraw w których zapadły tamte orzeczenia i poglądy tam wyrażone w ocenie Sądu nie mogą być wprost odnoszone do niniejszej sprawy.
Punktem wyjścia a zarazem kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest wskazanie iż odszkodowania zasądzone na rzecz pozwanych w sprawie IV P(...)i IV P(...)były w istocie związane z naruszeniem przez pracodawcęart. 23(1) §6 kp. W myśl tego przepisu „

    przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy”. Jak słusznie wskazał Sąd w uzasadnieniach wyroków w sparwach IV P(...)i IV P(...)celem wskazanej regulacji jest ochrona pracowników, którzy z racji samego przejścia zakładu pracy nie mogą zostać pozbawieniu pracy. Przepis ten, zwłaszcza w kontekście podnoszonych przez nowo powstałe jednostki argumentacji, iż nie mogły przyjąć wszystkich dotychczasowych pracowników ze względu na

    narzucone limity zatrudnienia( związane bezpośrednio z celem reorganizacji jaką było spłaszczenie struktur i idące zatem zmniejszenie ilości jednostek ) nie wyklucza późniejszej po przejęciu w trybieart. 23( 1) kpwypowiedzenie umów niektórym pracownikom ( właśnie z powołaniem się na reorganizację i limity zatrudnienie ) ale w ramach doboru pracowników do zwolnienia. Tymczasem jak wskazał tenże Sąd poprzez wręczeniem niektórym pracownikom definitywnych wypowiedzeń (około 70 – ciu osobom ) i przeprowadzenie z pozostałymi „ transferu „ nie przy pomocyart. 23( 1 ) kpale przy wykorzystaniu mechanizmu rozwiązania ze starą jednostką umowy o pracę i nawiązania nowego stosunku pracy z nową jednostką ( efekt ten sam co przy wykorzystaniu instytucjiart. 23( 1) kplecz bez gwarantowanej tym przepisem niezmienności warunków pracy i płacy na czas transferu ) pracodawcy w istocie „ominęli „ bezwzględnie obowiązujące regulacje zart. 23(1) kpi dokonali redukcji mimo zakazu zart. 23(1)§6 kpz pominięciem doboru osób do zwolnienia.
Wywód ten wskazuje, iż zasądzone odszkodowania w sprawach IV P(...)i IVP(...)w istocie nie były związane z ustaleniem, iż likwidację stanowisk pozwanych były pozorne, bo tak w istocie nie było. Skoro bowiem jednostki(...)wO.i(...)w W-wie nie zaproponowały pozwanym ( i ok. 70 –ciu innym pracownikom ) tak jak pozostałym pracownikom takich samych jak dotychczas bądź podobnych stanowisk w nowych jednostkach ( 123 pracowników likwidowanej jednostki zaproponowano prace na tożsamych lub podobnych stanowiskach w(...)wO.) ze względu na mniejsze limity etatowe ( podkreślał to też w mowie końcowej pełn. powoda ) to świadczy to o niczym innym jak o tym, iż w rzeczywistości stanowiska te zostały zlikwidowane. Skoro tak to wypłacona odprawa miała swoje zakotwiczenie w regulacji art. 1 ust. 1. i art. 10 ustawy z dnia 31 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyny dotyczących pracowników. Przesłanką zaś zasądzonego w sprawie IV P(...)i IV P(...)na rzecz powodów odszkodowania nie było ustalenia iż likwidacja stanowiska powodów była pozorna ( brak zapotrzebowania na pracę pozwanych w nowych jednostkach świadczyć może jedynie o tym i niczym innym, że ich stanowiska pracy zostały objęte redukcją ) ale naruszenie bezwzględnie obowiązującej normy zart. 23(1)§6 kp, która zakazuje wypowiadać umów o pracę jedynie z powodu transferu ( a de facto zakazuje przy okazji przejścia zakładu pracy dokonywania redukcji zatrudnienia bądź wybiórczego „przekazywania „ w związku z transferem zakładów ). Reasumując w ocenie Sądu rozstrzygnięcia zapadłe w sprawach IV P(...)i IV P(...)wbrew twierdzeniom strony powodowej nie niweczyło i nie niweczy podstawy wypłaty pozwanym odpraw w oparciu o regulacje ustawy o tzw. zwolnieniach grupowych.
Na ten właśnie brak automatyzmu zwrotu odprawy w przypadku korzystnego rozstrzygnięcia na rzecz pracownika sporu co do przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę i odnoszenia każdego przypadku żądania zwrotu odprawy do okoliczności sprawy trafnie zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w rozstrzygnięciu zapadłym w sprawy II PK 102/11 z dnia 25.01.2012 r. OSNP 2012/23-24/289.
Dodatkowo należy też wskazać, iż żądanie odpraw sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego w sytuacji gdy większości pracowników z likwidowanej jednostki(...)zaproponowano prace w nowo tworzonej jednostce(...)i którym wypłacono odprawy z ustawy o zwolnieniach grupowych ( por. przykładowo wyroki zapadłe w prawomocnie zakończonych sprawach IV P  281/12  IV P 730/13, IV P 731/13, IV P 729/13 i szeregu innych ) a pozwanym nie dość że nie zaproponowano pracy w nowej jednostce ani nie przejęto w trybieart. 23(1) kpc„ pozostawiając ich na pastwę losu „ ( osoby te pozostawały bez pracy utrzymując się na zasiłku dla bezrobotnych ) to jeszcze powodowy pracodawca kieruje wobec niż żądanie zwrotu odpraw. Biorąc pod uwagę powszechnie rozumianą zasadę sprawiedliwości i etycznego postępowania trudno zbić w niniejszej sprawie argumenty iż postępowanie strony powodowej żądającej zwrotu odpraw pozostaje w sprzeczności ze wskazanym wyżej zasadami.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.