Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 370/15
Data wyroku: 2015-06-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lucyna Morys-Magiera, Magdalena Balion-Hajduk, Maryla Majewska-Lewandowska
Słowa kluczowe: Zobowiązanie
Podstawa prawna: art. 191 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Sygn. akt III Ca 370/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Lucyna Morys - Magiera
Sędziowie:   SO Magdalena Balion - Hajduk (spr.)
SR del. Maryla Majewska - Lewandowska
Protokolant    Joanna Gołosz
po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwa Powiatu(...)
przeciwko MiastuK.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Raciborzu
z dnia 31 października 2014 r., sygn. akt I C 376/14

I
zmienia zaskarżony wyrok w pkt 2 i 3 w ten sposób, że:

1
w pkt 2 zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.742,33 (jeden tysiąc siedemset czterdzieści dwa 33/100) zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych od kwot:

- 5.529,50 (pięć tysięcy pięćset dwadzieścia dziewięć 50/100) zł za okres od dnia 8 września 2012 r. do dnia 11czerwca 2014 r.;
- 1000 (jeden tysiąc) zł za okres od dnia 19 września 2012 r. do dnia 11 czerwca 2014 r.;
- 11.000 (jedenaście tysięcy) zł za okres od dnia 9 kwietnia 2014 r. do dnia 11 czerwca 2014 r.;
2. w pkt 3 zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3,277 (trzy tysiące dwieście siedemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów procesu;
II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 508 (pięćset osiem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
SSR del. Maryla Majewska – Lewandowska SSO Lucyna Morys – Magiera SSO Magdalena Balion – Hajduk
Sygn. akt III Ca 370/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Raciborzu umorzył postępowanie części dotyczącej żądania zapłaty kwoty 17 529,50zł, oddalił powództwo Powiatu(...)przeciwko MiastuK.w pozostałej części i zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, że postanowieniem z dnia 28 lipca 2008 roku Sądu Okręgowego w Gliwicach umieszczono małoletniąA. G., mającą miejsce zamieszkania na terenieK.w rodzinie zastępczejA. S.iJ. S.wR.. Powiat(...)i MiastoK.zawarły 17 lutego 2009 roku porozumienie w sprawie umieszczenia małoletniejA. G.w rodzinie zastępczej oraz ponoszenia wydatków na jej utrzymanie, na mocy którego MiastoK.zobowiązało się do zapłaty na rzecz Powiatu(...)miesięcznie określonych świadczeń tytułem utrzymania małoletniej w rodzinie zastępczej. Rodzinie zastępczej przyznano świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w kwocie 1000zł. Porozumienie z 17 lutego 2009 roku wygasło z dniem 31 marca 2012 roku w związku z wejściem w życieustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Strony podjęły rozmowy i starania w celu zawarcia nowego porozumienia, ale ostatecznie jednak nie doszło do podpisania nowego porozumienia.
W okresie od stycznia 2012 roku do września 2013 roku Powiat(...)uiszczał kwoty 1000 złotych miesięcznie na rzecz rodziny zastępczej. Pismami z 20 sierpnia 2012 roku oraz 31 sierpnia 2012 roku Powiat(...)przesłał pozwanemu noty obciążeniowe na kwotę 5709,41 zł oraz 1000 zł, zaś MiastoK.odmówiło zapłaty tych świadczeń.
W dniu 12 czerwca 2014 roku MiastoK.zapłaciło na rachunek pozwanej kwotę 17 529,50 zł.
Sąd Rejonowy w zakresie w jakim powód cofnął powództwo postępowanie umorzył, zaś w pozostałej części uznał powództwo za bezzasadne. Powołał się na art. 191 ustawyust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z którym powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, zaś zgodnie z ust. 5 powiat, na terenie którego funkcjonują mogące przyjąć dziecko rodzina zastępcza, rodzinny dom dziecka lub placówka opiekuńczo-wychowawcza zawiera z powiatem, o którym mowa w ust. 1 porozumienie w sprawie przyjęcia dziecka oraz warunków jego pobytu i wysokości wydatków. Wydatki te ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce pozostawianie dziecka. Sąd Rejonowy wskazał, że w realiach niniejszej sprawy powód powinien był wystąpić do sądu z roszczeniem opartym naart. 64 k.c., który zawiera materialnoprawną regulację skutków wyroku sądowego stwierdzającego obowiązek złożenia oświadczenia woli. U stawą z dnia 25 lipca 2014 roku o zmianieustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczejzmieniono art. 191 ustawy i zmiana ta weszła w życie 19 września 2014 roku. Zgodnie z art. 191 ust. 13a powiat, na terenie którego umieszczono dziecko w pieczy zastępczej jest obowiązany do poinformowania o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej gminy oraz powiatu obowiązanych do ponoszenia na to dziecko wydatków w terminie czternastu dni od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, a nadto ust. 16 stanowi, że sprawa rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków stosuje się przepisyustawy k.p.a., tak więc w dacie wyrokowania, gdy nie zostało zawarte porozumienie powodowi przysługuje droga administracyjna w celu wyznaczenia właściwego podmiotu do zawarcia porozumienia czy też w celu przymuszenia powiatu zobowiązanego do ponoszenia wydatków w drodze administracyjnej. Niezależnie od tego Sąd Rejonowy stwierdził, że nie można uznać że sam przepis art. 191 ust. 5 stanowi źródło zobowiązania pozwanego. Sąd uznał, że nowe porozumienie między stronami nie zostało zawarte, strony nie doszły do porozumienia w zakresie uzgodnienia koniecznych postanowień umowy.
Sąd Rejonowy umorzył postępowanie na podstawieart. 203 k.p.c.w związku zart. 355 § 1 k.p.c., zaś pozostałym zakresie oddalił powództwo na podstawieart. 353 § 1 k.c.w związku zart. 72 § 1 k.c.oraz w związku zart. 191 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Sąd Rejonowy stwierdził również, że brak podstaw do zastosowaniaart. 5 k.c.O kosztach natomiast orzekł na podstawieart. 98w związku zart. 99 k.p.c.oraz203 § 2 k.p.c., obciążając nimi w całości powoda jako stronę, która przegrała proces. Zdaniem Sądu Rejonowego pozwanego nie można uznać za stronę przegrywającą proces, mimo że dokonał zapłaty kwoty głównej po wytoczeniu powództwa, ponieważ pozwany wyraźnie zaznaczył, iż zapłaty dokonuje w celu przerwania biegu naliczania odsetek, a także wobec braku zawarcia stosunku prawnego między stronami nie był on zobowiązany do zapłaty tej kwoty.
Powód w apelacji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, to jestart. 72 § 1 k.c.w związku zart. 180 pkt 2 i art. 191 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczejprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że strony nie zawarły porozumienia w sprawie warunków pobytu i wydatków na opiekę oraz wychowanie małoletniejA. G.w rodzinie zastępczej, pomimo że strony zawarły porozumienie, na podstawie którego małoletnia przebywała i przebywa w rodzinie zastępczej, a powód ponosił koszty jej umieszczenia w tej rodzinie, do których zwrotu jest zobligowany, zarzucił naruszenieart. 56 k.c.w związku zart. 5 k.c.przez jego nie zastosowanie iart. 405 k.c.w związku zart. 409 k.c.oraz art. 252 ustawy o finansach publicznych, a także naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż strony nie zawarły porozumienia w sprawie warunków pobytu i wydatków na opiekę oraz wychowanie małoletniej, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, pominięcie oświadczeń pozwanego o woli i wiedzy umieszczenia małoletniej w rodzinie zastępczej, co wiązało się z koniecznością zapłaty powodowi dochodzonego roszczenia, nie ustosunkowanie się pozwanego do zarzutów powoda o bezpodstawnym wzbogaceniu się jego kosztem na skutek unikania zwrotu powodowi przez pozwanego kosztów pobytu małoletniej w rodzinie zastępczej, błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że powództwo jest przedwczesne, mimo że pozwany uznał powództwo w trakcie procesu i zaspokoił roszczenie główne powoda, a także naruszenieart. 203 § 3w związku zart. 98 § 1 k.p.c.,art. 102 i 355 k.p.c.przez obciążenie powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego oraz nieobciążenie pozwanego kosztami procesu poniesionymi przez powoda, mimo że pozwany dał powód do wytoczenia procesu, uznał powództwo w trakcie procesu i zaspokoił roszczenie. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kwoty 1742,33zł tytułem odsetek ustawowych od kwot -5529,50 zł od 8 września 2012 roku do 11 czerwca 2014 roku w wysokości 1264,36 zł , - od 1000 zł od 19 września 2012 roku do dnia 11 czerwca 2014 roku w wysokości 227,23 zł, od kwoty 11 000 zł od 9 kwietnia 2014 roku do 11 czerwca 2014 roku w wysokości 250,74 zł oraz zasądzenie kosztów procesu przed sądem pierwszej instancji oraz kosztów postępowania odwoławczego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Okręgowy, zważył co następuje:
Apelacja jest uzasadniona.
Stan faktyczny nie był sporny, Sąd odwoławczy ustalenia te podziela, nie zgadza się jednak z oceną prawną tego stanu faktycznego. W dniu 17 lutego 2009 roku zostało zawarte porozumienie na podstawieustawy o opiece społecznej. Podczas obowiązywania tego porozumienia weszła w życieustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która wart. 191 ust. 5statuuje porozumienia zawierane pomiędzy powiatem, na terenie którego funkcjonują mogące przyjąć dziecko rodzina zastępcza, rodzinny dom dziecka lub placówka opiekuńczo-wychowawcza, a powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Ustawa ta nie zawiera żadnych przepisów międzyczasowych dotyczących takich porozumień.
Przepisart. 226 ust 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, na który powołał się Sąd Rejonowy  dotyczy decyzji wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych w sprawie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej dziecka lub osoby pełnoletniej przebywającej w rodzinie zastępczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletniości, ponoszonej przez rodziców, opłaty za pobyt w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej dziecka lub osoby pełnoletniej, przebywającej w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletniości, ponoszonej przez rodziców, które to decyzje zachowywały moc do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Sąd Okręgowy stanął jednak na stanowisku, że przepis ten nie dotyczy porozumień, o których mowa w art. 191 ustawy, ale decyzji o których mowa w art. 80 i następnychustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, dotyczących pomocy pieniężnej przyznawanej rodzinom zastępczym oraz prowadzącym rodzinne domy dziecka. Dlatego błędne jest ustalenie Sądu Rejonowego i stanowisko pozwanego, że porozumienie z 17 lutego 2009 r. wygasło.
Z uwagi na brak uregulowań dotyczących dotychczas obowiązujących porozumień, stwierdzić należy, że porozumienie z dnia 17 lutego 2009 roku zawarte pomiędzy stronami nie wygasło, co więcej zawiera ono kategoryczne postanowienie, że zostało ono zawarte na czas pobytu dziecka w rodzinie zastępczej i ulega rozwiązaniu z dniem zakończenia sprawowania opieki nad dzieckiem w rodzinie zastępczej. To porozumienie odwołuje się w § 3 do decyzji przyznającej, zmieniającej lub uchylającej świadczenie dla rodziny zastępczej, które Powiat(...)jest zobowiązany każdorazowo niezwłocznie przekazywać MiastuK.po jej wydaniu. Wygaśnięcie tych decyzji na mocy art. 226 ust. 4 ustawy nie rodzi konieczności zmiany porozumienia, , bo po tym terminie winny zostać wydawane kolejne decyzje, które z mocy porozumienia powinny być pozwanemu przekazywane i pozwany winien je realizować. Uprawniona jest również argumentacja Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej znajdująca się w piśmie Ministerstwa znajdująca się w aktach sprawy, że po wejściu w życie nowejustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczejnie ma powodów do zawierania nowych porozumień, chyba że zachodzi konieczność ich dostosowania do nowych regulacji, aneksowania czy gdy strony wyrażą wolę zawarcia porozumienia na nowo. Strony co prawda chciały zawrzeć nowe porozumienie, prowadziły w tym celu negocjacje, ale nie doszły do porozumienia, a zatem ciągle obowiązuje pomiędzy nimi porozumienie z 17 lutego 2009roku. W związku z tym pozwany winien na mocy art. 191 ust. 5 ustawy z tego porozumienia się wywiązać. Pozwany nie realizował porozumienia, należność główną uiścił powodowi dopiero w trakcie procesu, słusznym jest zatem żądanie zawarte w apelacji zasadzenia odsetek ustawowych na mocyart. 481 k.c.za okres opóźnienia w płatności.
Z tych przyczyn Sąd Okręgowy na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w sentencji.
Zasadna jest także apelacja co do kosztów postępowania. Sąd Rejonowy o kosztach w zakresie umorzonego postępowania orzekł na podstawieart. 203 k.p.c., gdy tymczasem skoro pozwany uregulował należność główną w toku procesu, o kosztach należało orzec na podstawieart. 98 k.p.c.zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na mocyart. 98 i 108 k.p.c.z zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, a złożyły się na nie opłata od apelacji wynosząca 208 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 300 zł.
SSR del. Maryla Majewska – Lewandowska SSO Lucyna Morys – Magiera SSO Magdalena Balion – Hajduk