Sąd Okręgowy w Olsztynie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 461/15
Data wyroku: 2015-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Firkowski, Dorota Lutostańska, Małgorzata Tomkiewicz
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: art.437§2kpk

Sygn. akt VII Ka 461/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym
w składzie:
Przewodniczący:  SSO Dariusz Firkowski (spr.),
Sędziowie  SO Małgorzata Tomkiewicz,
SO Dorota Lutostańska,
Protokolant  st. sekr. sądowy Monika Tymosiewicz
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Janusza Płońskiego
po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015r.
sprawyS. O.
oskarżonego o przestępstwo zart. 286§1 kkw zb zart. 270§1 kkw zw. zart. 11§2 kk,art. 233§1 i 6 kkw zb. zart. 270§1 kkw zw. zart. 11§2 kk,art. 270§1 kkw zw. zart. 12 kk.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Giżycku V Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Węgorzewie z dnia 6 marca 2015 r., sygn. akt V K 144/14
I zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że:
- w ramach rozstrzygnięcia z pkt I b sentencji oskarżonegoS. O.uznaje za winnego tego , że w okresie od 6 listopada 2013 r. do 10 stycznia 2014 r. wW.działając z góry powziętym zamiarem w miejscowym(...)w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania wsparcia w postaci świadczeń finansowych po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń w dniach 18 listopada 2013 r. i 10 stycznia 2014 r. złożył niezgodne z prawdą oświadczenia mające służyć za dowód w postępowaniu w zakresie tego, iż jego synK. O.jest zarejestrowany jako bezrobotny w(...)wW., a nadto w celu użycia za autentyczne dokonał podrobienia dokumentów w postaci oświadczeńK. O.na których podrobił podpisy wymienionego, a następnie powyższych dokumentów użył w toku postępowania administracyjnego w zakresie przyznania wsparcia finansowego oraz w dniu 10.12.2013 r. wW.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu użycia za autentyczne dokonał przerobienia dokumentu w postaci zaświadczenia(...)wW.z dnia 6.08.2013 r. stwierdzającego, iżK. O.jest zarejestrowany w(...)wW.jako osoba bezrobotna , w ten sposób iż utworzył trzy kopie tego dokumentu opatrzone datami 31.10.2013 r., 13.11.2013 r. i 10.12.2013 r. a następnie przerobionych kopii tego zaświadczenia użył jako autentycznych w miejscowym(...)w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania wsparcia finansowego z tym, że czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi, to jest popełnienia czynu zart. 233 §1 i 6 kkw zb. zart. 270 §2a kki zart. 286§3kkw w zw. zart. 11 §2 kk,
- za podstawę warunkowego umorzenia postepowania przyjmujeart. 66§1 i 2 kk,art. 67§ 1 kk,
II w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,
III zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze,
IV zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataW. B.kwotę 420 ( czterysta dwadzieścia ) zł tytułem opłaty za obronę z urzędu oskarżonegoS. O.wykonywanej w postępowaniu odwoławczym oraz kwotę 96,60 (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy ) zł tytułem podatku VAT od tej opłaty.
Sygn. akt VII Ka 461/15

UZASADNIENIE
S. O.został oskarżony o to, że:
I w dniu 4.10.2013 r. wW.działając z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dopuścił się oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd urzędników miejscowego(...)w zakresie własnej sytuacji rodzinnej, jak również w celu użycia za autentyczne dokonał podrobienia dokumentu w postaci oświadczeniaK. O.na którym podrobił podpisy wymienionego a następnie powyższy dokument użył w toku postępowania administracyjnego w zakresie przyznania wsparcia finansowego, czym doprowadził do wypłaty nienależnych świadczeń finansowych w postaci zasiłku okresowego na podstawie decyzji z dnia 25.10.2013 r. w łącznej wysokości 1.100,85 zł , doprowadzając do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, działając na szkodę(...)wW.,
tj. o czyn zart.286 §1 kkw zb. zart. 270 §1 kkw zw. zart. 11 §2 kk
II w dniu 18.11.2013 r. wW.w miejscowym(...)w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania wsparcia w postaci świadczeń finansowych po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń złożył niezgodne z prawdą oświadczenie mające służyć za dowód w niniejszym postępowaniu w zakresie tego, iż jego synK. O.jest zarejestrowany jako bezrobotny w(...)wW., a nadto w celu użycia za autentyczne dokonał podrobienia dokumentu w postaci oświadczeniaK. O.na którym podrobił podpisy wymienionego, a następnie powyższy dokument użył w toku postępowania administracyjnego w zakresie przyznania wsparcia finansowego,
tj. o czyn zart. 233 §1 i 6 kkw zb. zart. 270 §1 kkw zw. zart. 11 §2 kk
III w dniu 10.12.2013 r. wW.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu użycia za autentyczne dokonał przerobienia dokumentu w postaci zaświadczenia(...)wW.z dnia 6.08.2013 r. stwierdzającego, iżK. O.jest zarejestrowany w(...)wW.jako osoba bezrobotna , w ten sposób iż utworzył trzy kopie tego dokumentu opatrzone datami 31.10.2013 r., 13.11.2013 r. i 10.12.2013 r. a następnie niniejszych przerobionych kopii tego zaświadczenia użył jako autentycznych w miejscowym(...)w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania wsparcia finansowego związanego z dożywianiem dziecka,
tj. o czyn zart. 270 §1 kkw z.w. zart. 12 kk
IV w dniu 10.01.2014 r. wW.w miejscowym(...)w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania wsparcia w postaci świadczeń finansowych po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń złożył niezgodne z prawdą oświadczenie mające służyć za dowód w niniejszym postępowaniu w zakresie tego, iż jego synK. O.jest zarejestrowany jako bezrobotny w(...)wW., a nadto w celu użycia za autentyczne dokonał podrobienia dokumentów postaci oświadczeniaK. O.na którym podrobił podpisy wymienionego, a następnie powyższy dokument użył w toku postępowania administracyjnego w zakresie przyznania wsparcia finansowego,
tj. o czyn zart. 233 §1 i 6 kkw zb. zart. 270 §1 kkw zw. zart. 11 §2 kk
Sąd Rejonowy w Giżycku V Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Węgorzewie wyrokiem z dnia 6 marca 2015 r., sygn. akt V K 144/14
I oskarżonegoS. O.uznał za winnego tego, że:
a/ w dniu 4.10.2013 r. w działając z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dopuścił się oszustwa polegającego na wprowadzeniu w błąd urzędników miejscowego(...)Ośrodka(...)(...)wW.w zakresie własnej sytuacji rodzinnej, jak również w celu użycia za autentyczne dokonał podrobienia dokumentu w postaci oświadczeniaK. O., na którym podrobił podpisy wymienionego a następnie powyższy dokument użył w toku postępowania administracyjnego w zakresie przyznania wsparcia finansowego, czym doprowadził do przyznania nienależnych świadczeń finansowych w postaci zasiłku okresowego na podstawie decyzji z dnia 25.10.2013 r. w łącznej wysokości 1.100,85 zł, doprowadzając do niekorzystnego rozporządzenia mieniem na kwotę 684zł, działając na szkodę(...)wW., z tymże czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi to jest popełnienia czynu zart. 286§3kkw zb. zart. 270§2akk w zw. zart. 11 §2kkoraz tego, że
b/ w okresie od 6.11.2013r do 10.01.2014r działając z góry powziętym zamiarem w toku postępowania administracyjnego w(...)Ośrodku(...)(...)w

W.w przedmiocie przyznania wsparcia w postaci świadczeń finansowych przedłożył fałszywe oświadczenia z dnia 18.11.2013r i 10.01.2014r w zakresie tego, iż jego synK. O.jest zarejestrowany jako bezrobotny w(...)Urzędzie(...), na których to oświadczeniach podrobił podpis syna, a także utworzył trzy kopie zaświadczenia z(...)Urzędu(...)wW.z dnia 06.08.2013r stwierdzającego, iż jego synK. O.jest osobą bezrobotną, w których wstawił daty 31.10.2013r, 13.11.2013r i 10.12.2014r a następnie przerobionych kopii użył w toku postępowania administracyjnego, z tym że czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi to jest popełnienia czynu kwalifikowanego zart. 270§2a kkw zb. z art.l2kk
i na podstawieart. 66§1 i §3kk,art. 67§ 1 kkpostępowanie karne wobec oskarżonego warunkowo umarzył na okres próby 2 (dwa) lat.
Powyższy wyrok w całości na niekorzyść oskarżonegoS. O.zaskarżył prokurator i zarzucił mu:
1 / obrazę przepisu prawa materialnego, a mianowicieart. 66§3kk, poprzez jego zastosowanie jako podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania, w przypadku przyjęcia iż oskarżony wyczerpał swoim zachowaniem znamiona występków zart. 286§3 kkw zb. zart. 270§2a kkw zw. zart. 11§2 kkoraz zart. 270§2a kkw zw. zart. 12 kkzagrożonych karą pozbawienia wolności do 2 lat, a zwłaszcza w przypadku drugiego z przypisanych oskarżonemu czynów brak szkody i pokrzywdzonego uniemożliwia przyjęciaart. 66§3 kkjako podstawy warunkowego umorzenia postępowania,
2/ obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wyroku, a mianowicie:
a/art.424§1 pkt.2 kpk, poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia podstawy prawnej wyroku, a w szczególnościart. 66§3 kk, co uniemożliwia przeprowadzenie polemiki z argumentacją Sądu I instancji w tym zakresie,
b/art. 424§2 kpk, poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przyczyn zaniechania orzeczenia obowiązku naprawienia szkody, pomimo zgłoszonego przez prokuratora wniosku w tym zakresie,
c/art.399§1 kpkpoprzez uprzedzenie na rozprawie w dniu 27.02.2015 r. o możliwości zakwalifikowania czynów : I zart. 286§3 kkw zw. zart. 270§2a kk, II zart. 270§2a kkoraz III i IV zart. 270§2a kk, a następnie przyjęcie w zaskarżonym orzeczeniu innej konstrukcji prawnej polegającej na orzeczeniu w zakresie czynów
III i IV jednego występku zart. 270§2a kkw zw. zart. 12 kk,
3/ błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za postawę orzeczenia, poprzez przyjęcie, iż:
a/ w przedmiotowej sprawie zarówno wina oskarżonegoS. O.jak również społeczna szkodliwość zarzucanego mu czynu nie są znaczne, a nadto że jego zachowanie uzasadnia warunkowe umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy ujawnione w tej sprawie okoliczności, w tym umyślne wyłudzenie przy użyciu uprzednio podrobionego dokumentu w postaci oświadczenia zasiłku w wysokości 684 zł. oraz późniejsze pięciokrotne podrobienie dokumentów, wskazuje iż brak jest podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia w tej sprawie,
b/ oskarżony w dniu 10.12.2014 r. dokonał przerobienia dokumentu w postaci zaświadczenia(...)wW.z dnia 06.08.2013 r. stwierdzającego, iżK. O.jest zarejestrowany w(...)wW.jako osoba bezrobotna, w ten sposób iż utworzył kopie tego dokumentu opatrzone tą datą, a następnie niniejszej przerobionej kopii tego zaświadczenia użył jako autentycznej w miejscowym(...)w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania wsparcia finansowego związanego z dożywianiem dziecka ( co stanowi element składowy czynu przypisanego oskarżonemu w pkt. 1 b zaskarżonego wyroku ), podczas gdy czynu tego oskarżony dopuścił się w dniu 10.12.2013 r.,
c/ brak jest podstaw do uznania, iż działanie oskarżonego opisane w pkt. II i IV aktu oskarżenia nie wyczerpuje znamion występku zart. 233§1 i 6 kk, gdyż MOPS wW.nie był uprawniony na podstawie ustawy o pomocy społecznej do odbierania oświadczeń z uprzedzeniem o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń w trybieart. 233§1 kk, podczas gdy z zeznań świadkaD. G.wynika iż MOPS wW.działa w tym zakresie na podstawieustawy o pomocy społecznej, a szczegółową podstawą prawną do odbierania oświadczeń z uprzedzeniem o odpowiedzialności karnej w toku postępowań administracyjnych o przyznanie wsparcia finansowego przez organy opieki społecznej stanowiart. 14 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej( t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ) w zw. zart. 75§2 kodeksu postępowania administracyjnego,
d/ ujawnione w przedmiotowej sprawie okoliczności wskazują, iż czynyS. O.kwalifikowane zart. 286§1 kkoraz zart. 270§1 kk, stanowią wypadki mniejszej wagi, podczas gdy ujawnione w tej sprawie okoliczności, w tym umyślne wyłudzenie przy użyciu uprzednio podrobionego dokumentu w postaci oświadczenia zasiłku w wysokości 684 zł. oraz późniejsze pięciokrotne podrobienie dokumentów poprzez utworzenia fałszywych kopii zaświadczenia jak też podrobienie dwóch oświadczeń, wskazuje iż brak jest podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego wG.V Zamiejscowego Wydziału Karnego wW.i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja w zakresie podniesionych zarzutów generalnie jest zasadna. Jednakże uznać należy, że możliwe w sprawie było wydanie wyroku reformatoryjnego bez konieczności uchylenia orzeczenia i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania. Możliwa był zmiana ustaleń faktycznych na niekorzyśćS. O.albowiem nie pociągnęła ona za sobą zmiany orzeczenia na surowszą karę pozbawienia wolności -art.454§2 kpk
Stwierdzić zatem należy, że Sąd I instancji prawidłowo ( z zastrzeżeniem, o którym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia ) zgromadzone w sprawie dowody Sąd meriti poddał włąściwej analizie i ocenie, zgodnie z dyrektywami określonymi wart. 4 k.p.k.Także przeprowadzone w oparciu o tę analizę wnioskowanie jest logiczne, zgodne z przesłankami wynikającymi zart. 7 kpki przekonująco uzasadnione w pisemnych motywach skarżonego wyroku. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji wnikliwe zweryfikował tezy aktu oskarżenia co do pkt. I i III w granicach niezbędnych dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia winy i kwalifikacji prawnej przypisanych oskarżonemu czynów. Także trafne są ustalenia co do przypisaniaS. O.zachowań z pkt. II i IV aktu oskarżenia w zakresie wyczerpującym znamiona czynu zart.270§2 a kk.
Natomiast rację ma skarżący kwestionując niezasadne wyeliminowanie z opisu czynu zachowań wyczerpujących dyspozycjeart.233§1i6kk. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem wyrażonym w apelacji co do tego, że ustawa o pomocy społecznej poprzez art.14 odwołuje się do kodeksu postepowania administracyjnego. Tenże kodeks wart.75§2 kkzawiera szczegółową podstawą prawną do odbierania oświadczeń z uprzedzeniem o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Tym samym uzasadniona jest w zakresie przypisanegoS. O.zachowania wskazana wyżej kwalifikacja prawna.
Trafnie również skarżący podnosi, że doszło do błędnego ustalenia w zakresie daty „ 10.12.2014” wskazanej przez Sąd I instancji w pkt.1b sentencji albowiem właściwą datą jest „10.12.2013” przy czym podnieść należy, że w tym wypadku doszło jedynie do omyłki w redakcji orzeczenia.
Trafny co do zasady był także zarzut dotyczący braku zobowiązania oskarżonego do naprawienia szkody albowiem w chwili wyrokowania nie został ona naprawiona. Jednakże w toku rozprawy odwoławczej nie był on już aktualny albowiem jak wynika z informacji jak na k.274-275oskarżony spłacił całość zadłużenia i tym samym pokrył szkodę w kwocie 684 zł.
Prawidłowo również prokurator zarzucił obrazęart.66§3 kkalbowiem wobec przyjętej kwalifikacji przypisanych oskarżonemu czynów podstawą warunkowego umorzenia postepowania winny stanowićart.66§1i2kk.
W ocenie Sądu Okręgowego nie jest natomiast trafny zarzut kwestionujący przyjęcie przez Sąd I instancji wypadków mniejszej wagi zart.286§3 kki zart.270§2 kki w konsekwencji warunkowe umorzenie postepowania w sprawie oskarżonegoS. O..
Podkreślić należy, że okolicznościami rzutującymi na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu są stosownie doart. 115§2 k.k.rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, waga naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywacja sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.
W świetle dokonanych ustaleń oraz zaprezentowanej oceny przeprowadzonych dowodów, w tym również wyjaśnień oskarżonego za trafne uznać należy przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że spełnione zostały wobec oskarżonego wszystkie przesłanki do zastosowania warunkowego umorzenia postępowania karnego. Sąd Rejonowy, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie i przedstawił argumentację, która doprowadziła do uznania, że stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonego nie jest znaczny a Sąd Okręgowy stanowisko powyższe podziela.
Chybione jest także odwołanie się poprzez zarzut sformułowany w pkt.2 c/ apelacji do nieprawidłowego uprzedzenia o zmianie kwalifikacji albowiem nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie w zakresie dotyczącym wskazanej kwalifikacji.
Mając powyższe na uwadze zaskarżony wyrok zmieniono w ten sposób, że:
- w ramach rozstrzygnięcia z pkt I b sentencji oskarżonegoS. O.uznano za winnego tego , że w okresie od 6 listopada 2013 r. do 10 stycznia 2014 r. wW.działając z góry powziętym zamiarem w miejscowym(...)w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania wsparcia w postaci świadczeń finansowych po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń w dniach 18 listopada 2013 r. i 10 stycznia 2014 r. złożył niezgodne z prawdą oświadczenia mające służyć za dowód w postępowaniu w zakresie tego, iż jego synK. O.jest zarejestrowany jako bezrobotny w(...)wW., a nadto w celu użycia za autentyczne dokonał podrobienia dokumentów w postaci oświadczeńK. O.na których podrobił podpisy wymienionego, a następnie powyższych dokumentów użył w toku postępowania administracyjnego w zakresie przyznania wsparcia finansowego oraz w dniu 10.12.2013 r. wW.działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu użycia za autentyczne dokonał przerobienia dokumentu w postaci zaświadczenia(...)wW.z dnia 6.08.2013 r. stwierdzającego, iżK. O.jest zarejestrowany w(...)wW.jako osoba bezrobotna , w ten sposób iż utworzył trzy kopie tego dokumentu opatrzone datami 31.10.2013 r., 13.11.2013 r. i 10.12.2013 r. a następnie przerobionych kopii tego zaświadczenia użył jako autentycznych w miejscowym(...)w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania wsparcia finansowego z tym, że czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi, to jest popełnienia czynu zart. 233 §1 i 6 kkw zb. zart. 270 §2a kki zart. 286§3kkw w zw. zart. 11 §2 kk,
- za podstawę warunkowego umorzenia postępowania przyjętoart. 66§1 i 2 kk,art. 67§ 1 kki w pozostałej części jako prawidłowy utrzymano go w mocy –art.437§2 kpk,art.438pkt.1-4 kpk.
Na podstawieart.624§1 kpkzwolniono oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze albowiem przemawiają za tym względy słuszności i jego sytuacja materialna.
W myślart.29 ustawy prawo o adwokaturzezasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokataW. B.kwotę 420 ( czterysta dwadzieścia ) zł tytułem opłaty za obronę z urzędu oskarżonegoS. O.wykonywanej w postępowaniu odwoławczym oraz kwotę 96,60 (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy ) zł tytułem podatku VAT od tej opłaty.