Sąd Rejonowy w Wieluniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 153/15
Data wyroku: 2015-12-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewelina Puchalska
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 kc

Sygn. akt I C 153/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 grudnia 2015 roku
Sąd Rejonowy w Wieluniu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Ewelina Puchalska
Protokolant: staż. urzęd.K. C.
po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 roku w Wieluniu
sprawy z powództwaZ. P. (1),W. P.,S. P. (1),J. P. (1),M. P. (1)iM. P. (2)
przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wW.
o zadośćuczynienie

1
zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu GwarancyjnegowW.na rzecz powodaJ. P. (1)kwoty:

a
12 500 zł (dwanaście tysięcy pięćset złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 22 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia,

b
2 417 zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego,

2
zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu GwarancyjnegowW.na rzecz powódkiM. P. (1)kwoty:

a
12 500 zł (dwanaście tysięcy pięćset złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 22 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia,

b
5 000 zł (pięć tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 11 grudnia 2015 roku do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia,

c
972 zł (dziewięćset siedemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego,

3
zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu GwarancyjnegowW.na rzecz powodaM. P. (2)kwoty:

a
10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 15 sierpnia 2014 roku do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia,

b
343 zł (trzysta czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego,

4
oddala powództwo w pozostałej części w zakresie roszczeń powodówJ. P. (1),M. P. (1),M. P. (2), a także w całości w zakresie roszczeń powodówZ. P. (1),W. P.iS. P. (1),

5
nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wieluniu tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych:

a
z roszczenia zasądzonego na rzecz powódkiM. P. (1)w pkt. 2 a) wyroku kwotę 553,46 zł (pięćset pięćdziesiąt trzy złote 46/100),

b
z roszczenia zasądzonego na rzecz powodaM. P. (2)w pkt. 3 a) wyroku kwotę 376 zł (trzysta siedemdziesiąt sześć złotych),

6
nakazuje pobrać od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wieluniu tytułem pozostałej części nieuiszczonych kosztów sądowych kwotę 2 416 zł (dwa tysiące czterysta szesnaście złotych),

7
nie obciąża powodówZ. P. (1),W. P.iS. P. (1)kosztami procesu.

Sygn. akt I C 153/15

UZASADNIENIE
PowódkaZ. P. (1)wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.tytułem zadośćuczynienia za śmierć męża kwoty 40 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 15 sierpnia 2014 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 4 800 zł wraz z opłatami od pełnomocnictw.
PowódkaW. P.wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.tytułem zadośćuczynienia za śmierć ojca kwoty 40 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 22 sierpnia 2014 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 4 800 zł wraz z opłatą od pełnomocnictwa.
PowódS. P. (1)wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.tytułem zadośćuczynienia za śmierć ojca kwoty 40 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 22 sierpnia 2014 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 4 800 zł wraz z opłatą od pełnomocnictwa.
PowódJ. P. (1)wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.tytułem zadośćuczynienia za śmierć syna kwoty 12 500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 22 sierpnia 2014 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 4 800 zł wraz z opłatą od pełnomocnictwa.
PowódkaM. P. (1)wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.tytułem zadośćuczynienia za śmierć syna kwoty 12 500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 22 sierpnia 2014 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 4 800 zł wraz z opłatą od pełnomocnictwa.
Pismem z dnia 04 grudnia 2015 r. powódka rozszerzyła powództwoo dodatkową kwotę 12 500 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia doręczenia pisma do dnia zapłaty (k. 160).
PowódM. P. (2)wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.tytułem zadośćuczynienia za śmierć syna kwoty 17 500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 15 sierpnia 2014 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 4 800 zł wraz z opłatą od pełnomocnictwa.
Pozwany Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wW.nie uznał powództwa, wniósł o oddalenie wszystkich żądań oraz o zasądzenie kosztów procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:
W dniu 08 sierpnia 2005 r. wD.K. M., kierującsamochodem osobowym markiF. (...)onr rej. (...), którego pasażerem byłS. P. (2), naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym i zjeżdżając na przeciwległy pas ruchu uderzył w nadjeżdżający z naprzeciwka samochód ciężarowy, w następstwie czego zarówno kierującyK. M., jak i pasażerS. P. (2)zmarli.(bezsporne)
Zarówno kierującyK. M., jak pasażerS. P. (2)w chwili zdarzenia znajdowali się w stanie nietrzeźwości, obaj mieli 2,9‰ alkoholu we krwi. Dodatkowo pojazd, którym jechali nie był objęty ubezpieczeniem oc.(bezsporne)
S. P. (2)w chwili zdarzenia miał niespełna 26 lat. Był żonaty wZ. P. (1), z którą miał dwoje dzieci:W. P., która w chwili śmierci ojca miała 7 lat iS. P. (1), który miał 1,5 roku. Mieszkali oni razem wZ.koło Białej. Ok. 5 km dalej mieszkali wówczas i nadal mieszkają rodziceS. M.iJ. P. (2). Mieszka z nimi również synM., któryw chwili wypadku brata miał 24 lata.S. P. (2)pracował razem z ojcemi bratem w jednym zakładzie – szkółce krzewów ozdobnych wB.. Po pracy często odwiedzał swoich rodziców, pomagał im. Tylko on miał samochód, więc zawoził ich tam, gdzie tego potrzebowali. WŚ.przyjeżdżał ze swoją rodziną w odwiedziny do rodziców i brata. W dniu kiedy wydarzył wypadek, ok. 5 rano, poszkodowany wracał z kolegami ze spotkania, gdzie spożywał alkohol. Decyzją swoich rodziców, bez sprzeciwu żony,S. P. (2)pochowany został w grobie swoich dziadków.(dowód: zeznania świadkaH. B.min. 01:12-01:24, zeznania powódkiZ. P.min. 00:04:27-00:18 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:10—00:28, zeznania powódkiM. P.min. 00:18:36-00:26 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:28:20-00:40, zeznania powodaJ. P.min.00:27-00:37 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:40-00:50, płyta k. 188)
PowódkaZ. P. (1)ma 34 lata. W chwili wypadku była w domu z dziećmi. Nie spodziewała się, że mąż spożywa alkohol, bo miał odwieść swoją mamę do lekarza, o co później, gdy zmarł, miała do niego żal. Powódka o wypadku dowiedziała się telefonicznie od koleżanki. Zawiozła dzieci do swojej mamy i pojechała do męża do szpitala, gdzie powiadomiono ją że mąż nie przeżył wypadku. Powódka po śmierci męża przyjmowała ziołowe leki uspokajające, wówczas jeszcze karmiła dziecko piersią. Nie korzystała z pomocy lekarskiej. Przekazała informację o śmierci syna teściowi i swojej córce. Na pewien czas przeprowadziła się z dziećmi do swojej mamy, ale kiedy córka poszła do szkoły, wróciła z powrotem doZ.. Tęskniła za mężem, ale nie okazywała tego przy dzieciach, płakała w nocy. Przez około rok odczuwała negatywne emocje do męża, o to, że została sama z dziećmi. Przez około 3 lata było jej żal z powodu sytuacji w jakiej się znalazła. Trudno jej było także pod względem finansowym. Od ok. 3 lat powódka jest w stałym związku, mieszkaz partnerem. Powódka z dziećmi odwiedza grób męża wB.w Święto Zmarłych.
Jej córkaW.ma 17 lat. Jest zamknięta w sobie, nie do końca akceptuje nowego partnera matki. To ona najbardziej przeżyła śmierć ojca. Była z nim silnie związana, dlatego ciężko było jej w szkole przez pierwsze lata po jego śmierci. Buntowała się, nie chciała słuchać matki. Dzisiaj wspomina ojca przy okazji świąti uroczystości rodzinnych. Przechowuje jego zdjęcia. Obecnie uczy się dobrze, nie sprawia problemów wychowawczych.
S. P. (1)nie pamięta ojca. W chwili jego śmierci miał zaledwie 1,5 roku. Teraz ma prawie 12 lat. Jest gadułą, ma dobre relacje z partnerem swojej mamy.
(dowód: zeznania świadkaH. B.min. 01:12-01:24, zeznania powódkiZ. P.min. 00:04:27-00:18 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:10—00:28, płyta k. 188)
PowódkaM. P. (1)ma 51 lat. Choruje na cukrzycę. W chwili śmierci syna pracowała w rodzinnym gospodarstwie rolnym. Czasami zajmowała się dziećmi synaS.. O śmierci syna dowiedziała się od męża. Przeżyła szok, do dziś przeżywa jego śmierć. Powódka od chwili śmierci syna nie spotyka się z jego dziećmi, ani synową. Widuje się z nimi jedynie przy grobie syna w Święto Zmarłych. Nie są ze sobą skłóceni, ale kontakty rodzinne ustały po śmierciS. P. (2). Aktualnie powódka utrzymuje się z renty w wysokości 420 zł. Cieszy się z obecności w domu 7-letniego wnuka, który jest synemM. P. (2). Smutno jest jej przy okazji świąt i uroczystości, kiedy nie ma wśród nich synaS.. (dowód: zeznania powódkiM. P.min. 00:18:36-00:26 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:28:20-00:40, zeznania powodaJ. P.min.00:27-00:37 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:40-00:50, zeznania powodaM. P.min.00:37:30-00:42 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:57-01:08, płyta k. 188)
PowódkaM. P. (1)jest osobą upośledzoną w stopniu lekkim na pograniczu umiarkowanego. Leczona była z poradni zdrowia psychicznego. Po raz pierwszy powódka zgłosiła się do psychiatry w 2002 r. Wówczas rozpoznano depresję reaktywną – obawiała się zwolnienia z pracy. Po tej wizycie powódka nie kontynuowała leczenia. Kolejny raz zgłosiła się do psychiatry w marcu 2005 r.z rozpoznaniem ociężałość umysłowa, zaburzenia lękowe. W tym okresie występowały już u powódki organiczne zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym. W krótkim okresie czasu po śmierci syna powódka była hospitalizowana w szpitalu psychiatrycznym w związku z reakcją sytuacyjną o obrazie epizodu depresyjnego. Nastąpiły dekompensacja. W późniejszym czasie po śmierci syna powódka wielokrotnie była hospitalizowana w szpitalu psychiatrycznym z rozpoznaniem zaburzenia depresyjne nawracające. Proces żałoby u powódki zatrzymał się, nie nastąpiło otwarcie na nowe obiekty i cele. Proces żałoby miał charakter patologiczny (żałoba powikłana), do dnia dzisiejszego żałoba nie została zakończona. Pomimo wielokrotnej hospitalizacji nie udało się uzyskać zadawalającej długotrwałej remisji. Czynnikiem istotnym w stanie zdrowia psychicznego powódki jest organiczne uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego mające charakter długotrwały, będące skutkiem chorób somatycznych. Śmierć syna spowodowała u powódki 7% uszczerbek na jej zdrowiu psychicznym o charakterze długotrwałym.(dowód: pisemna opinia biegłego sądowego lekarza psychiatryJ. K.k. 149-152)
PowódJ. P. (1)ma 67 lat. Obecnie jest na emeryturze, uzyskuje świadczenie w wysokości 1 470 zł. Ma problemy z sercem, przyjmuje leki. O śmierci syna pierwsza powiedziała mu jego szefowa. Był zaskoczony, bo zgodnie z ustaleniami tego dnia syn miał zawieść powódkęM. P. (1)do lekarza. Powód na wieśćo śmierci syna przeżył szok. Nie może nadal uwierzyć, że syn nie żyje. W pracy po śmierci syna było mu ciężko, bo wcześniej często go widywał. Kiedy widział ciągnik, którym w zakładzie jeździł syn, ogarniał go smutek. Powód nie zażywał leków po śmierci syna.S. P. (2)czasami zwierzał się powodowi, że żona podejrzewa go o zdradę małżeńską. Teraz jest mu przykro, że wnukiW.iS.go nie odwiedzają. Powód, ani synM.nie mają samochodu. Kiedy powód musi jechać gdzieś dalej prosi o zwiezienie kuzyna. Wcześniej mógł liczyć na pomoc synaS..(dowód: zeznania powodaJ. P.min.00:27-00:37 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:40-00:50, płyta k. 188)
PowódM. P. (2)ma 34 lata. Dwa lata po śmierci brata założył rodzinę. Razem z żoną i 7-letnim synem mieszka z rodzicami. Zarabia 1 680 zł. Żona powoda nie pracuje. Powód pozostawał w dobrych relacjach z bratem, który był od niego starszy o 2 lata. W dzieciństwie mieli wspólne zainteresowania, znajomych. KiedyS. P. (2)ożenił się bracia nadal często się widywali, także w pracy, wzajemnie sobie pomagali.S. P. (2)mówił czasami bratu, że żona jest o niego zazdrosna. O śmierci brata powoda powiadomił ojciec. Powód zwolnił się tego dnia z pracy, żeby pomóc rodzicom i bratowej w przygotowaniach do pogrzebu. Powód nie zażywał leków po śmierci brata. Dzisiaj nie utrzymuje kontaktów z bratową i jej dziećmi. Spotyka ich przy grobie brata.(dowód: zeznania powodaM. P.min.00:37:30-00:42 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami min. 00:57-01:08, płyta k. 188)
Dnia 27 stycznia 2014 r. pozwany otrzymał od powodów żądania zapłaty na ich rzecz zadośćuczynień szczegółowo wyliczonych w piśmie z dnia 23 stycznia 2014 r.(bezsporne, pismo w aktach szkody na s. 5 - płyta k. 135 plik o rozmiarze(...))
Pozwany uznał swoją odpowiedzialność za szkodę wobec powodówZ. P. (1),W. P.,S. P. (1),M. P. (1)iJ. P. (1)ustalił należne im zadośćuczynienia w następujących wysokościach, które pomniejszyło 50% przyczynienie poszkodowanego tj.:
-Z. P. (1)na kwotę 40 000 zł, przy czym wpłacił 20 000 zł,
-W. P.na kwotę 40 000 zł, przy czym wypłacił 20 000 zł,
-S. P. (1)na kwotę 40 000 zł, przy czym wypłacił 20 000 zł,
-M. P. (1)na kwotę 25 000 zł, przy czym wypłacił 12 500 zł,
-J. P. (1)na kwotę 25 000 zł, przy czym wypłacił 12 500 zł.
DodatkowoZ. P. (1),W. P.iS. P. (1)pozwany wypłacił po 15 000 zł (łącznie 45 000 zł) tytułem odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej. Nadto pozwany przyznałW. P.iS. P. (1)miesięczne renty po 200 zł na każde dziecko, które wypłaca kwartalnie.(bezsporne)
PoszkodowanyS. P. (2)nie posiadał ubezpieczenia na życie.(oświadczenie powódkiZ. P.złożone na rozprawie w dniu 15.12.2015r. min. 00:49 płyta k. 188)
Decyzją z dnia 21 sierpnia 2014 r. pozwany odmówił przyznania zadośćuczynienia powodowiM. P. (2), wskazując, iż nie wykazał on krzywdy jaką poniósł po śmierci brata. Postępowanie likwidacyjne w zakresie zadośćuczynienia w stosunku do powódkiZ. P. (1)pozwany zakończył decyzjąz dnia 14 sierpnia 2014 r., a w stosunku do pozostałych powodów (pozaM. P. (2)) w dniu 21 sierpnia 2014 r.
Ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, w zakresie sytuacji rodzinneji osobistej powodów spowodowanej śmierciąS. P. (2)Sąd dokonał na podstawie zeznań powodów oraz świadkaH. B. (2), które niemalże w całości uznał za wiarygodne, spójne i wzajemnie się uzupełniające. Sąd nie dał jednak wiary zeznaniom świadka oraz powodów, iż relacjeS. P. (2)i jego żonyZ. P. (1)były poprawne i nie zakłócone. Po pierwsze bowiem zeznania powodówi świadka w tym zakresie nie były do końca spójne. O zazdrości i pewnych nieporozumieniach zeznawaliJ. P. (1)iM. P. (2), przy czym ich zeznaniaw porównaniu do oświadczeń, które złożyli pozwanemu w postępowaniu likwidacyjnym były już zachowawcze i wycofane. Powodowie nie potrafili dokładnie wyjaśnić dlatego wcześniej wskazywali na problemy małżeńskieS. P. (2), twierdząc, że był on na skraju załamania nerwowego, a zeznając w procesie niewiele mieli do powiedzenia o problemie wskazywanym wcześniej. Jednocześnie nie zaprzeczyli, że tego rodzaju oświadczenia zostały przez nich złożone. Z kolei świadekH. B. (2)zeznała, że nie wie czy małżonkowie mieli problemy małżeńskie, bo z nimi nie mieszkała. Jednak na pewne problemy małżeńskieS. P. (2)i jego żony logicznie wskazywać mogą także same okoliczności zdarzenia, to że wypadek miał miejsce nad ranem, kiedy poszkodowany z grupą znajomych będących wyraźnie nietrzeźwych wracał nie wiadomo skąd, podczas gdy jego żona z dziećmi była samaw domu. Nie do końca zrozumiała, w świetle rzekomych poprawnych relacji małżonków, była także decyzja dotycząca pochówkuS. P. (2)w grobie jego dziadków. Niewytłumaczalne natomiast w ogóle są istniejące obecnie relacje dziadkówJ.iM. P. (1)z ich wnukamiW.iS., a właściwie ich zupełny brak, przy dzielącej ich zaledwie kilkukilometrowej odległości.
Ustaleń w zakresie zdrowia psychicznego powódkiM. P. (1)i wpływu śmierci jej syna na stan tego zdrowia Sąd dokonał na podstawie opinii biegłego sądowego lekarza psychiatryJ. K. (2), uznając ją opinię za zrozumiałą, rzetelnąi wynikającą z fachowej wiedzy, jaką biegła dysponuje.
Sąd oddalił wniosek pozwanego o przeprowadzenie przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wW.wywiadu środowiskowego na okoliczność stosunków i relacji panujących w rodzinie powodów, problemu alkoholowegoS. P. (2), jego relacji z żoną, albowiem przepisyustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej(t. jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 153 ze zm.), która obowiązuje pracowników socjalnych przy wykonywaniu przez nich obowiązków, nie przewidują przeprowadzania wywiadu środowiskowego na potrzeby prowadzonego postępowania cywilnego. Zatem brak jest podstaw prawnych do zlecania ośrodkom pomocy społecznej tego rodzaju dowodów w sprawach cywilnych. Zdaniem Sądu większość okoliczności, których dotyczy teza dowodowa przedstawiona przez pozwanego we wniosku o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego zostało w sposób wyczerpujący wykazanych w zeznaniach powodów i świadka. W pozostałym zakresie ciężar dowodowy powinien spoczywać na pozwanym, a nie Sądzie, zgodnie z zasadą kontradyktoryjności i równości stron.
Sąd zważył, co następuje:
Odpowiedzialność pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.wynika z przepisuart. 98 ust. 1 pkt. 2 a) ustawy z dnia 22 maja 2003 r.o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnymi Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(t. jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 392 ze zm.) w zw. zart. 448 k.c.iart. 436 § 1 k.c.
Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pozwalają na uznanie, iż każdyz powodów na skutek śmierciS. P. (2)doznał naruszenia dóbr osobistych poprzez zerwanie z nim więzi na skutek jego śmierci. Powodowie wykazali w tym postępowaniu, że byli emocjonalnie związani i pozostawali w bliskich relacjach zeS. P. (2), który zmarł nieoczekiwanie i zdecydowanie przedwcześnie. Sytuacja ta wywołała u powodów smutek, żal, poczucie straty, tęsknotę – emocje, towarzyszące przeżywanej przez nich żałoby. Na skutek jego śmierci dotychczasowe życie powodów uległo zmianie.
Więzi rodzinne zaliczane są do kategorii dóbr osobistych, o których mowawart. 23 k.c.i określane mianem „wartości życia rodzinnego” (T. Sokołowski, Komentarz do art. 23 k.c., Lex). Zerwanie tych więzi uzasadnia prawo do żądania zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c., gdyż zgodniez aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego najbliższemu członkowi rodziny zmarłego służy zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawieart. 448 k.c.w związku zart. 24 § 1 k.c., w sytuacji gdy śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 r. wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (por. uchwała SN z dnia 13.07.2011r., III CZP 32/11, OSNC 2012, Nr 1, poz. 10). Podkreślić należy, iż czynem niedozwolonym poszkodowana bezpośrednio jest też osoba najbliższa zmarłemu i na podstawie tych przepisów może żądać naprawienia własnej krzywdy, doznanej poprzez naruszenie jej własnego dobra osobistego.
Pojęcie „najbliższego członka rodziny zmarłego” jest pojęciem w szerokim znaczeniu, na co wielokrotnie wskazywano już w orzecznictwie. O najbliższych relacjach mówi się wtedy, gdy wynikają one z poczucia wspólności, także gospodarczej oraz bliskości osobistej. Do kategorii faktów umożliwiających dokonanie ocen w tym względzie zaliczyć wypada takie dane jak: wiek, sposób dotychczasowego życia każdego z powodów, jego miejsce zamieszkania, częstotliwość i charakter kontaktów z bliską osobą zmarłą (osobiste, telefoniczne, korespondencyjne etc.), własna sytuacja rodzinna, a także tryb życia bliskiej osoby zmarłej, jej indywidualne możliwości i rodzaj wpływu na życiei zamierzenia na przyszłość każdego z powodów z osobna etc. (por. wyrok SN z dnia 13.04.2005r., IV CK 648/04, Legalis nr 68991, wyrok SN z dnia 27.04.2014r., V CSK 445/13, Legalis nr 1067200).
W takim rozumieniu pojęciem osoby najbliższej poszkodowanegoS. P. (2)objąć należy także jego brata powodaM. P. (2), który wykazał w tym postępowaniu swoje bliskie relacje ze swoim jedynym bratem i stratę jaką poniósł na skutek jego śmierci. Wobec powyższego Sąd uznał, iż w stosunku do powodaM. P. (2)spełnione zostały przesłanki zart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.
Zadośćuczynienie ma na celu złagodzenie cierpień wywołanych śmiercią osoby najbliższej. Ustalając kwotę należnego powodom zadośćuczynienia Sąd oceniał relacje łączące powodów zeS. P. (2)i wpływ jego śmierci na ich dalsze życie.
PowodowieJ.iM. P. (1)udowodnili, iż łączyły ich więzi emocjonalne ze zmarłym synem, które na skutek wypadku zostały zerwane, co spowodowało u nich poczucie krzywdy. Niewątpliwie śmierć dziecka to największa strata jaka może spotkać rodziców. Jest to strata, której nie da się wymierzyć w pieniądzach.W przypadku powodaJ. P. (1)Sąd uznał, iż krzywda jaką doznał na skutek śmierci syna powinna zostać zrekompensowana kwotą 50 000 zł zadośćuczynieniai pomniejszona o 50% przyczynienie się poszkodowanego do zdarzenia (co obie strony zgodnie przyznały). Uzyskaną w ten sposób kwotę należy też pomniejszyćo wypłacone powodowi dotychczas zadośćuczynienie, tj. o 12 500 zł, co daje ostatecznie kwotę 12 500 zł, o której Sąd orzekł w pkt. 1 a) wyroku na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.O odsetkach orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu od dnia kolejnego po wydaniu przez pozwanego decyzji ostatecznej, na podstawieart. 455 k.c.,art. 481 § 1 i 2 k.c.iart. 476 k.c.
W przypadku powódkiM. P. (1)śmierć syna wywołała najpoważniejsze skutki zdrowotne w postaci 7% uszczerbku na zdrowiu psychicznym. Proces żałobyma charakter patologiczny (żałoba powikłana). Do dnia dzisiejszego żałoba nie została zakończona. Wobec tego Sąd uznał, iż krzywda powódki spowodowana śmiercią syna powinna zostać zrekompensowana zadośćuczynieniem w wysokości 60 000 zł. Jednocześnie tę kwotę należy obniżyć o 50% przyczynienie i wypłacone dotychczas świadczenie, co daje kwotę 17 500 zł, o której orzeczono w pkt. 2 a) i b) wyroku, na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.Odsetki ustawowe zasądzono od kwoty 12 500 zł zgodnie z żądaniem pozwu od dnia kolejnego po wydaniu decyzji ostatecznej, a od kwoty 5 000 zł od dnia ustosunkowania się przez pozwanego do rozszerzonego powództwa, na podstawieart. 455 k.c.,art. 481 § 1 i 2 k.c.iart. 476 k.c.
W przypadku powodaM. P. (2)krzywda doznana na skutek śmierci jedynego brata, z którym wspólnie się wychowywał i do końca pozostawał w bliskich relacjach powinna zostać zrekompensowana zadośćuczynieniem w wysokości 20 000 zł. Obniżając tę kwotę o 50% przyczynienie poszkodowanego Sąd zasądził wpkt. 3 a)na rzecz powoda kwotę 10 000 zł na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.O odsetkach ustawowych orzeczono na podstawieart. 455 k.c.,art. 481 § 1 i 2 k.c.iart. 476 k.c.
Żądanie odsetek ustawowych za okres przed wydaniem wyroku znajduje uzasadnienie w treści art. 109 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, który wskazuje termin 30 dni od otrzymania akt szkody na zaspokojenie roszczenia, a w przypadku gdy wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności Funduszu albo wysokości świadczenia w tym terminie nie jest niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w terminie 14 dni od dnia wyjaśnienia tych okoliczności, z tym że bezsporna część świadczenia powinna być spełniona w terminie 30 dni. Z okoliczności sprawy wynika, że powodowie w styczniu 2014 r. zgłaszali swoje żądania zapłaty określonych kwot tytułem zadośćuczynienia. Zatem licząc od dat kolejno wydawanych przez pozwanego decyzji ostatecznych w ich sprawach uzasadnione jest żądanie odsetek ustawowych na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 455 k.c., a w przypadku powodaM. P. (2)także z dniem 15 sierpnia 2014 r. z uwagi na treść art. 109 cytowanej wyżej ustawy.
W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. Sąd uznał dalej idące roszczenia powodówJ. P. (1),M. P. (1)iM. P. (2)za wygórowane. PowodowieJ. P. (1)iM. P. (2)po śmierciS. P. (2)w niedługim czasie powrócili do swoich czynności codziennych. Dzisiaj funkcjonują prawidłowo. Nie leczyli się psychologicznie, ani psychiatrycznie. PowódM. P. (2)dwa lata po śmierci brata założył własną rodzinę i nadal mieszka w domu rodzinnym. Ta okoliczność niewątpliwie wpływa korzystanie na powodówM. P. (1)iJ. P. (1), którzy cieszą się z obecności wnuka w domu i synowej, która gotuje im obiady. To z pewnością sprawia, że nie czują się zupełnie osamotnieni po śmierci starszego syna. W przypadku powódkiM. P. (1)wskazać należy, iż uszczerbek na zdrowiu, jakiego powódka doznała w związku ze śmiercią syna pozostaje w związku z organicznym uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego, którego początki występowały już przed śmiercią syna, a poprzez jego śmierć zostały pogłębione.
Sąd oddalił w całości objęte pozwem roszczenia powodówZ. P. (1),W. P.iS. P. (1), uznając, iż pomimo niewątpliwie doznanej przez nich krzywdy spowodowanej śmiercią męża oraz ojca, została ona w całości naprawiona przez pozwanego w postępowaniu likwidacyjnym.
W przypadku powódkiZ. P. (1)wskazać należy, mając na uwadze okoliczności sprawy, iż kwota 40 000 zł ustalonego przez pozwanego zadośćuczynienia była wystarczająca do zrekompensowania krzywdy powódce. Powódka aktualnie od kilku lat pozostaje w nowym związku z innym mężczyzną. Po śmierci męża nie leczyła się z powodu dolegliwości z tym związanych. Od początku prawidłowo wypełniała swą rolę jako matka. Jej małżeństwo zeS. P. (2), jak wynika z okoliczności sprawy, nie do końca uznać należy za udane. Nie bez znaczenia także dla roszczenia objętego pozwem pozostaje okoliczność przyznania powódce odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej, gdyż jest ono związane ze zmianami w sferze dóbr niematerialnych, które rzutują na sytuację materialną.
Ustalone przez pozwanego zadośćuczynienie na rzecz powódkiW. P.na poziomie 40 000 zł jest także uzasadnione. Dziewczynka niewątpliwie doznała krzywdy z powodu śmierci ojca, ale nie spowodowało to niekorzystnych skutków w jej zdrowiu i obecnym funkcjonowaniu. Nadto poza zadośćuczynieniem pozwany wypłacił jej odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej i przyznał rentę w wysokości 200 zł miesięcznie.
Małoletni powódS. P. (1)w chwili śmierci ojca miał zaledwie 1,5 roku. Z tamtego czasu nic nie pamięta. Otoczony stałą opieką matki nie odczuł krzywdyw takim samym stopniu jak jego starsza siostra. Aktualnie rozwija się prawidłowo, ma dobry kontakt z partnerem matki. Poza wypłaconym zadośćuczynieniem małoletni powód, podobnie jak siostra, otrzymał odszkodowanie i ma płaconą rentę w wysokości 200 zł miesięcznie.
O kosztach procesu w zakresie roszczenia powodaJ. P. (1)Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, gdyż roszczenie objęte pozwem w zakresie zadośćuczynienia zostało w całości uwzględnione. Jednakże koszty wynagrodzenia pełnomocnika powoda Sąd ustalił na kwotę 2 417 zł na podstawie § 6 pkt. 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościw sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002 r. (t. jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 491) iart. 1 ust. 1 pkt.2 ustawy o opłacie skarbowejz dnia 16 listopada 2006 r.(t. jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 1282.). W pozostałym zakresie żądanie kosztów procesu Sąd oddalił w pkt. 4, uznając, iż przedmiotowa sprawa nie była zawiła pod względem faktycznym i prawnym, a podjęte działania pełnomocnika powoda były typowe dla tego rodzaju spraw. Postępowanie dowodowe nie było szczególnie zawiłe, ani długotrwałe. Dlatego też brak jest podstaw do zasądzania kosztów zastępstwa prawnego pełnomocnika powoda powyżej stawki minimalnej.
O kosztach procesu w części dotyczącej roszczeń powodówM. P. (1)iM. P. (2)Sąd orzekł na podstawieart. 100 k.p.c.dokonując ich stosunkowego rozdzielenia w proporcji w jakiej sprawę strony proces przegrały, przy czym koszty zastępstwa prawnego pełnomocnika powodów ustalił po 2 417 zł, na podstawie cytowanych wyżej przepisów prawa, oddalając dalej idącego żądanie w tym zakresiez tą samą argumentacją jak w przypadku powodaJ. P. (1).
PowódkaM. P. (1), która zwolniona została od kosztów sądowych wygrała sprawę w 70%, a przegrała w 30%. Obliczone w tych proporcjach należne powódce koszty zastępstwa prawnego wynoszą 1 692 zł, a pozwanemu 720 zł. Dokonując wzajemnej kompensaty tych kosztów, po stronie powódki pozostaje kwota 972 zł, o której Sąd orzekł w pkt. 2 c) wyroku.
PowódM. P. (2)także zwolniony został od kosztów sądowych. Wygrał sprawę w 57%, natomiast przegrał w 43%. Obliczone w tych proporcjach należne powodowi koszty zastępstwa prawnego wynoszą 1 382 zł (57%x2 434zł),a pozwanemu 1 039 zł. Dokonując wzajemnej kompensaty tych kosztów, po stronie powoda pozostaje różnica w kwocie 343 zł, o której Sąd orzekł w pkt. 3 b) wyroku.
O kosztach należnych Skarbowi Państwa, obejmujących opłaty stosunkowe od roszczeń powodówJ. P. (1),M. P. (1)iM. P. (2)i koszty opinii biegłego psychiatry, od których powodowie zostali zwolnieni Sąd orzekł wpkt. 5 i 6na podstawieart. 113 ust. 1 i 2 a) ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowychw sprawach cywilnych(t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.) w zw. zart. 100 k.p.c.obciążając nimi strony w proporcjach jakich przegrały, przy czym w przypadku powodaJ. P. (1)w zw. zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.
Koszty sądowe wyniosły:
- w przypadku powodaJ. P. (1)625 zł opłaty stosunkowej,
- w przypadku powódkiM. P. (1)1 250 zł (2x625 zł) opłaty stosunkoweji 595,46 zł wydatków na opinię biegłego,
- w przypadku powodaM. P. (2)875 zł opłaty stosunkowej.
W pkt. 7 wyroku Sąd odstąpił od obciążenia kosztami procesu powodówZ. P. (1),W. P.iS. P. (1)na podstawieart. 102 k.p.c., mając na uwadze ich sytuację życiową, wiek małoletnich powodów, okoliczności zdarzeniaw wyniku, którego stracili oni bliską im osobę.