Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 441/15
Data wyroku: 2015-08-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kicman

Sygn. akt III U 441/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 sierpnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
PrzewodniczącySSO Anna Kicman
Protokolantst. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica
po rozpoznaniu w dniu24 sierpnia 2015 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawyJ. L.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek odwołaniaJ. L.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.
z dnia6 maja 2015 r.,znak:(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyJ. L.prawo do emerytury, począwszy od 1 kwietnia 2015 r.
Sygn. akt III U 441/15

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 24 sierpnia 2015 r.
Decyzją z dnia 6 maja 2015 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyJ. L.przyznania emerytury.
W podstawie prawnej powołanoart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) oraz§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W uzasadnieniu wskazano, że Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 6 dni; składkowe – 25 lat i 7 miesięcy; łącznie – 25 lat, 7 miesięcy i 6 dni. Do pracy w szczególnych warunkach nie zaliczono okresów od 4 sierpnia 1976 r. do 31 lipca 1980 r. z tytułu zatrudnienia w Spółdzielni Kółek Rolniczych wZ., ponieważ brak jest wykazanego charakteru zatrudnienia, a stanowisko nie jest zgodne z wymienionym w wykazie A, dziale nr VIII, poz. nr 2, pkt 5.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu 25 maja 2015 r. wnioskodawcaJ. L..
W uzasadnieniu wskazał, iż nie ma możliwości uwiarygodnienia świadectwa pracy w warunkach szczególnych, którego nie uznał ZUS z powodu braku wskazanego charakteru zatrudnienia i braku zgodności stanowiska z wymienionym w wykazie A, działem nr VIII, poz. nr 2, pkt 5, ponieważ Zakład pracy już nie istnieje. Jednakże przedłożył świadectwo pracy ze Spółdzielni Kółek Rolniczych wP., gdzie pracował w okresie od 25 maja 1981 r. do 31 października 1984 r. również jako kierowca ciągnika w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o jego oddalenie.
Na uzasadnienie swojego stanowiska organ rentowy podał, iż sporną kwestią jest staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze co najmniej 15 lat. ZUS uwzględnił do stażu pracy w warunkach szczególnych 14 lat, 6 miesięcy i 9 dni, natomiast nie uwzględnił okresu pracy w Spółdzielni Kółek Rolniczych wZ.w okresie od 4 sierpnia 1976 r. do 31 lipca 1980 r., ponieważ nie wskazano w przedłożonym świadectwie pracy charakteru pracy, a stanowisko pracy nie odpowiadało stanowisku wymienionemu w przepisach resortowych.
Podkreślił, iż fakt wykonywania pracy w warunkach szczególnych musi być potwierdzony przez pracodawcę (ewentualnie jego następcę prawnego) w oparciu o posiadaną dokumentację, a szczególnie w oparciu o ewidencję stanowisk pracy w warunkach szczególnych, ewidencję zatrudnionych na nich pracowników oraz w oparciu o zapisy w aktach osobowych pracowników. Ponadto jak wskazał, jedynie prawidłowo wystawione świadectwo – nie budzące wątpliwości co do treści lub inny dokument wystawiony przez pracodawcę (jednoznacznie potwierdzających pracę w warunkach szczególnych) może stanowić wiarygodny dla ZUS dowód na okoliczność pracy w warunkach szczególnych.
Organ rentowy zwrócił uwagę, iż wnioskodawca spełnił warunek wieku w dniu(...)– osiągnął wówczas 60 lat, nie przystąpił do OFE, osiągnął staż w wymiarze co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych na dzień 1 stycznia 1999 r., jednakże spornym okazał się staż pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych.
ZUS wskazał, iż wprawdzie wnioskodawca przedłożył świadectwa pracy w szczególnych warunkach wystawione przez pracodawcę w dniu 31 lipca 1980 r., przy czym jak zauważa ZUS, nie podano w nim charakteru wykonywanej pracy, natomiast nazwa wskazanego stanowiska pracy (kierowca ciągnika rolniczego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony) nie została wymieniona w przepisach resortowych – pracodawca wskazał jako przepisy resortowe zarządzenie nr 10 Ministra Komunikacji, przy czym prawdopodobnie Minister Komunikacji nie nadzorował pracy Spółdzielni Kółek Rolniczych. Z ogólnego świadectwa pracy jak zauważa ZUS wynika jedynie, że wnioskodawca pracował na stanowisku kierowcy ciągnika, przy czym jak wskazał, nie wynika z niego, jaki rodzaj pracy wykonywał oraz czy prace te wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Skoro brak jest tych informacji, to brak jest w ocenie ZUS również możliwości dokonania oceny zatrudnienia wnioskodawcy pod kątem zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Sąd Okręgowy w Przemyślu ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaJ. L.,ur. dnia (...)r., w dniu 10 kwietnia 2015 r. złożył wniosek o emeryturę, oświadczając w nim jednocześnie, iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
W aktach emerytalnych wnioskodawcy zalega dokumentacja poświadczająca przebieg zatrudnienia, z której wynika m.in., że był on zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie (...)wR.z/s wP.w okresie od 15 marca 1985 r. do 30 września 2008 r. kierowca samochodowy (w okresie od 15 marca 1985 r. do 31 marca 2005 r.), specjalista do spraw obrotu zwierzętami – kierowca (w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 30 września 2008 r.), a także świadectwo pracy z dnia 31 marca 2015 r. sporządzone przezM.P.J. G.&M. P.sp. J., z którego wynika, iż wnioskodawca był zatrudniony w okresie od 1 listopada 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. na stanowisku operator maszyn do produkcji opakowań, a w okresie od 1 lutego 2012 r. do 31 marca 2015 r. na stanowisku operator maszyn do produkcji opakowań z papieru; świadectwo pracy z dnia 26 marca 1999 r. sporządzone przezHutę (...) S.A., z którego wynika, iż wnioskodawca był zatrudniony w okresie od 27 października 1970 r. do 18 października 1971 r. na stanowisku uczeń –tokarz, tokarz, frezer; świadectwo pracy z dnia 31 marca 1981 r. wystawione przezUsługowo – (...)wS., z której wynika, iż wnioskodawca był zatrudniony w okresie od 1 sierpnia 1980 r. do 31 marca 1981 r. na stanowisku kierowca ciągnika; świadectwo pracy z dnia 4 maja 1993 r. wystawione przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych wP., z którego wynika, iż wnioskodawca był zatrudniony w okresie od 25 maja 1981 r. do 31 października 1984 r. na stanowisku kierowca ciągnika.
W aktach organu rentowego zalega także świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z dnia 2 grudnia 2014 r. wystawione przez Kółko Rolnicze wT., z którego wynika, iż wnioskodawca w okresie od 1 kwietnia 1973 r. do 27 grudnia 1973 r. stale i w pełnym wymiarze czasy pracy wykonywał prace wymienione w dziale VIII, poz. 3, zał. Nr 1, wykaz A (tj. prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych), co odpowiada stanowisku kierowca ciągnika (traktorzysta).
W aktach zalega również świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawione przez(...) Przedsiębiorstwo (...)wR.z/s wP., z którego wynika, iż wnioskodawca w okresie od 15 marca 1985 r. do 31 marca 2005 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony wymienionym w wykazie A, dziale VIII, poz. Nr 2, pkt 1 stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 55 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach.
Ponadto w aktach zalega także świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 31 lipca 1980 r. sporządzone przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych wZ., z którego wynika, iż wnioskodawca był zatrudniony w okresie od 4 sierpnia 1976 r. do 31 lipca 1980 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy ciągnika rolniczego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony.
Wnioskodawca przedłożył w ZUS również kserokopię dokumentacji płacowej za lata 1985-2008 oraz oryginał dokumentacji płacowej za lata 2011 – 2015.
Na podstawie całości zgromadzonej w aktach rentowych dokumentacji, ZUS decyzją z dnia 6 maja 2015 r. odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił on 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 6 dni; składkowe – 25 lat i 7 miesięcy; łącznie – 25 lat, 7 miesięcy i 6 dnia. Organ rentowy przyjął także staż w szczególnych warunkach w wymiarze 14 lat, 7 miesięcy i 9 dni. Nie uznał zatem za udowodnioną pracę w szczególnych warunkach w okresie od 4 sierpnia 1976 r. do 31 lipca 1980 r.
Dowód – akta organu rentowego:
- wniosek emerytalny z dnia 10.04.2015 r.,
- świadectwa pracy,
- zaskarżona decyzja ZUS z dnia 6.05.2015 r.
Ponadto Sąd ustalił, iż wnioskodawca w okresie od 25 maja 1981 r. do 31 października 1984 r. był zatrudniony w Spółdzielni Kółek Rolniczych wP.na stanowisku kierowa ciągnika. Wnioskodawca wykonywał tam pracę jako traktorzysta, a w okresie letnim dodatkowo jako kombajnista. W okresie od wiosny do jesieni pracował cały czas przy pracach polowych. Natomiast w okresie zimowym pracował głównie w transporcie oraz wykonywał prace remontowe ciągnika.
Wyżej opisane czynności wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Dowód:
- dokumentacja z akt osobowych wnioskodawcy z(...)wP.,
- zeznania świadkaM. J.,
- zeznania świadkaT. S.,
- przesłuchanie wnioskodawcy.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach emerytalnych wnioskodawcy oraz w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w Spółdzielni Kółek Rolniczych wP., których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c., a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkówM. J. (2)orazT. S. (2), a także wnioskodawcyJ. L., jako logicznym, spójnym, wzajemnie się uzupełniającym. Wynika z nich jednoznacznie, w jakim charakterze, w jakich warunkach i przy jakich pracach był zatrudniony wnioskodawca w Spółdzielni Kółek Rolniczych wP..

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcyJ. L.należy uznać za uzasadnione.
Na podstawieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz. U. z 2013, poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat -dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2 art. 184).
Zgodnie zart. 32 ust. 1powołanej wyżejustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa wust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3.
Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się: okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32).
Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8,poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia ustalenia, czy wnioskodawca był zatrudniony, co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych.
Poza sporem pozostaje w przedmiotowej sprawie, że wnioskodawcaJ. L.w dniu 4 października 2013 r. ukończył 60 lat, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, a nadto wykazał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany okres zatrudnienia wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn.
Na podstawie przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał za udowodniony staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 14 lat, 6 miesięcy i 9 dni.
Sąd prowadził postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia, czy wskazany przez wnioskodawcę okres pracy w Spółdzielni Kółek Rolniczych wP.od 25 maja 1981 r. do 31 października 1984 r. był okresem pracy w warunkach szczególnych. Jak wynika z ustaleń Sądu, wnioskodawca wykonując pracę w Spółdzielni Kółek Rolniczych wP.w okresie od 25 maja 1981 r. do 31 października 1984 r. (mimo braku świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych) wykonywał ją stale, w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy ciągnika. Praca ta niewątpliwie była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych. Wskazane stanowisko wymienione zostało wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) w wykazie A, dziale VIII – „W transporcie i łączności”, poz. 3 – „Prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych” oraz w załączniku nr 1 do uchwały nr 24 Zarządu KrajowegoZwiązku (...),K.i Organizacji Rolniczych z dnia 14 czerwca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych kółek rolniczych - w wykazie A, dziale VIII, poz. 3, pkt 1 – „kierowca ciągnika”.
Należy podkreślić, iż nie podlega zaliczeniu cały powyższy okres, ponieważ w czasie zimowym wnioskodawca wykonywał czynności remontowe (a te z kolei nie stanowią pracy w warunkach szczególnych), a zaliczeniu podlega jedynie okres od wiosny do jesieni oraz okresy, gdy świadczył usługi transportowe, bowiem wtedyJ. L.wykonywał prace na stanowisku kierowcy ciągnika, a także kombajnisty - stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie mniej jednak po odjęciu okresów, gdy trwały prace remontowe ciągnika, pozostały okres pracy u tego pracodawcy niewątpliwie jest okresem pracy w warunkach szczególnych, a zatem w połączeniu z już zaliczonym okresem przez organ rentowy pozwala na uznanie, iż wnioskodawca wykazał się co najmniej 15 – letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.
Należy mieć na uwadze, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi dowodami przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego, w tym również zeznaniami świadków i stron.
W postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi wart. 227-309 k.p.c., zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 4778i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie,art. 473 § 1 k.p.c.stanowi, że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza, że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i renty oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami świadków i stron.
Z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca,w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
W niniejszej sprawie wnioskodawca wszystkie przesłanki do nabycia świadczenia spełnił od dnia 4 października 2013 r., jednakże wniosek został złożony 10 kwietnia 2015 r., a więc zgodnie z treścią powołanego przepisu, Sąd ustalił wnioskodawcy prawo do emerytury począwszy od 1 kwietnia 2015 r.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w sentencji wyroku.