Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1690/14
Data wyroku: 2015-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Bohun, Monika Kuźniar, Adam Jewgraf
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 531§1 i 2 k.c.

Sygn. akt I ACa 1690/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lutego 2015 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSA Małgorzata Bohun
Sędziowie: SSA Adam Jewgraf (spr.)
SSO del. Monika Kuźniar
Protokolant: Marta Perucka
po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. we Wrocławiu na rozprawie
sprawy z powództwaSkarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego wN.
przeciwkoD. G.,A. G. (1),L.G.,S. G.iA. G. (2)
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji pozwanychA. G. (2),A. G. (1)iS. G.oraz zażalenia strony powodowej
od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy
z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt I C 2528/13

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie VI, VII i VIII przez zastąpienie zasądzonych tamże od pozwanych na rzecz strony powodowej kwotpo 3.600 zł kwotami po 5.400 zł;

2
odrzuca apelację pozwanychA. G. (2)iA. G. (1)w zakresie w jakim dotyczy ona rozstrzygnięć zawartych w punktach II,

III, IV, VI, VII, VIII, IX, X i XI zaskarżonego wyroku, zaś w pozostałej części apelację oddala;

3
odrzuca apelację pozwanegoS. G.;

4
zasądza na rzecz strony powodowej od pozwanychA. G. (2)iA. G. (1)solidarnie kwotę 5.400 zł, zaś od pozwanegoS. G.3.150 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 16 grudnia 2013 roku skierowanym przeciwkoD. G.,S. G.,A. G. (2),A. G. (1)iL.G.Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wN.wniósł o uznanie za bezskuteczne w stosunku do niego trzech umów darowizny z dnia 6 października 2010 roku oraz umowy sprzedaży z dnia9 sierpnia 2011 roku, a także o zasądzenie od pozwanych na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazane zostało, że strona powodowa jest wierzycielemA.iA. G. (1). Dłużnicy, pomimo posiadanych zaległości podatkowych względem Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wN.wyzbyli się posiadanego majątku wobec osób im najbliższych. Na mocy umowy darowizny z dnia 6 października 2010 roku darowali pozwanej córceD. G.oraz pozwanemu synowiS. G.udziały wynoszące po ½ w zabudowanej nieruchomości gruntowej położonejwN.przyul. (...), jednocześnie ustanawiając na swoją rzecz dożywotnią służebność osobistą opisaną w § 5 aktu notarialnego. Ponadto zawartymi w tym samym dniu umowami darowizny dłużnicy darowali pozwanej córceD. G.spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu samochodowego nr (...), zaś pozwanemu synowiS. G.spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu samochodowego nr (...). Następnie, w dniu 9 sierpnia 2011 rokuS. G.sprzedał swojej ciotce − pozwanejL.G.udział wynoszący ½ w zabudowanej nieruchomości gruntowej składającej się zdziałki nr (...)położonej wN.przyul. (...). Strona powodowa wskazała, iż w zakresie umowy sprzedaży z dnia 9 sierpnia 2011 roku osobą trzecią jestS. G., który rozporządził uzyskaną korzyścią majątkową na rzecz pozwanejL.G.(osoba czwarta). W wyniku dokonanych rozporządzeń dłużnicy stali się niewypłacalni. Mieli oni przy tym świadomość działaniaz pokrzywdzeniem wierzycieli, albowiem w dniu 15 czerwca 2010 roku zostało wobec dłużników wszczęte postępowanie karne skarbowe.
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 września 2014 roku Sąd Okręgowyw Świdnicy:

I
uznał umowę darowizny, zawartą w dniu 6 października 2010 roku w formie aktu notarialnego, mocą której dłużniczkaA. G. (2)oraz jej mąż
A. G. (1)darowali córce – pozwanejD. G.oraz synowiS. G.udziały wynoszące po ½ w zabudowanej nieruchomości gruntowej składającej się zdziałki nr (...)zawierającej obszar 3 arów i 66 m(

    2), położonej wN.przyul. (...), objętejksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przezSąd Rejonowy wK.oraz mocą której dłużnicy ustanowiliz pozwanymi na swoją rzecz dożywotnią służebność osobistą opisanąw § 5 aktu notarialnego − za bezskuteczną w stosunku do Skarbu Państwa − Naczelnika Urzędu Skarbowego wN., któremu przysługują wierzytelności wobecA. G. (2)iA. G. (1)stwierdzone wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wN.tytułami wykonawczymi o numerach(...),(...),(...)(...),(...),(...),(...)z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i wierzytelności wobecA. G. (2)z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT wraz z należnymi według norm przepisanych odsetkami z tytułu zobowiązań podatkowych oraz kosztami ich egzekucji, które według stanu na dzień 20 listopada 2013 roku wynoszą łącznie 765.998 zł;

II
uznał umowę darowizny, zawartą w dniu 6 października 2010 roku w formie aktu notarialnego, mocą której dłużniczkaA. G. (2)oraz jej mąż
A. G. (1)darowali córce – pozwanejD. G.spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu samochodowego nr (...), o powierzchni użytkowej 18m(

    2), położonego wN.przyul. (...), objętegoksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy wK.− za bezskuteczną w stosunku do Skarbu Państwa − Naczelnika Urzędu Skarbowego wN., któremu przysługują wierzytelnościwobecA. G. (2)iA. G. (1)stwierdzone wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wN.tytułami wykonawczymio numerach(...)(...),(...)(...),(...),(...),(...)z tytułu zobowiązań podatkowychz tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i wierzytelności wobecA. G. (2)z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT wrazz należnymi według norm przepisanych odsetkami z tytułu zobowiązań podatkowych oraz kosztami ich egzekucji, które według stanu na dzień20 listopada 2013 roku wynoszą łącznie 765.998 zł;

III
uznał umowę darowizny, zawartą w dniu 6 października 2010 roku w formie aktu notarialnego, mocą której dłużniczkaA. G. (2)oraz jej mąż
A. G. (1)darowali synowiS. G.spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu samochodowego nr (...), o powierzchni użytkowej 15,84m2, położonego wN.przyul. (...), objętegoksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd RejonowywK.− za bezskuteczną w stosunku do Skarbu Państwa− Naczelnika Urzędu Skarbowego wN., któremu przysługują wierzytelności wobecA. G. (2)iA. G. (1)stwierdzone wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wN.tytułami wykonawczymi o numerach(...),(...),(...)(...),(...),(...),(...)z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i wierzytelności wobecA. G. (2)z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT wraz z należnymi według norm przepisanych odsetkami z tytułu zobowiązań podatkowych oraz kosztami ich egzekucji, które według stanu na dzień 20 listopada 2013 roku wynoszą łącznie 765.998 zł;

IV
uznał umowę sprzedaży, zawartą w dniu 9 sierpnia 2011 roku w formie aktu notarialnego, mocą której pozwanyS. G.sprzedał swojej ciotce − pozwanejL.G.udział wynoszący ½ w zabudowanej nieruchomości gruntowej składającej się zdziałki nr (...)zawierającej obszar 3 arów i 66 m2, położonej wN.przyul. (...), objętejksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy wK.− za bezskuteczną w stosunku doSkarbu Państwa − Naczelnika Urzędu Skarbowego wN., któremu przysługują wierzytelności wobecA. G. (2)iA. G. (1)stwierdzone wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wN.tytułami wykonawczymi o numerach(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i wierzytelności wobecA. G. (2)z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT wraz z należnymi według norm przepisanych odsetkami z tytułu zobowiązań podatkowych oraz kosztami ich egzekucji, które według stanu na dzień 20 listopada 2013 roku wynoszą łącznie 765.998 zł;

V
nie obciążył pozwanychA. G. (2)iA. G. (1)kosztami procesu;

VI
zasądził od pozwanejD. G.na rzecz strony powodowej koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3.600 zł;

VII
zasądził od pozwanegoS. G.na rzecz strony powodowej koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3.600 zł;

VIII
zasądził od pozwanejL.G.na rzecz strony powodowej koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3.600 zł;

IX
nakazał uiścić pozwanejD. G.na rzecz Skarbu Państwa– Sądu Okręgowego w Świdnicy kwotę 6.000 zł tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego;

X
nakazał uiścić pozwanemuS. G.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Świdnicy kwotę 6.000 zł tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego;

XI
nakazał uiścić pozwanejL.G.na rzecz Skarbu Państwa– Sądu Okręgowego w Świdnicy kwotę 6.000 zł tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Okręgowy wskazał, iż w dniu15 czerwca 2010 roku wszczęto dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowezart. 65 § 2 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.polegające na wystawianiuw latach 2006-2007 nierzetelnych faktur VAT przezA. G. (2). Na skutek przeprowadzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej weW.postępowania kontrolnego stwierdzono szereg nieprawidłowości w zakresie odprowadzaniaprzez dłużników należnego podatku. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego wN.wystawił przeciwkoA. G. (2)iA. G. (1)tytuły wykonawcze z tytułu zobowiązań podatkowych związanych z podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz wobecA. G. (2)z tytułu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT. Łączna kwota zaległości dłużników względem strony powodowej wynosiła na dzień 20 listopada 2013 roku 765.998 zł.
W dniu 6 października 2010 roku w formie aktu notarialnego dłużniczkaA. G. (2)oraz jej mążA. G. (1)darowali córceD. G.oraz synowiS. G.udziały wynoszące po ½ w zabudowanej nieruchomości gruntowej składającej się zdziałki nr (...)zawierającej obszar 3 arów i 66 m2, położonej wN.przyul. (...), objętej księgą wieczystąnr(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy wK.. Na mocy § 5 umowy dłużnicy ustanowili na swoją rzecz dożywotnią służebność osobistą. Tego samego dnia dłużnicy, w formie aktu notarialnego, darowali córceD. G.spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu samochodowego nr (...), o powierzchni użytkowej 18m2, położonego wN.przyul. (...), objętegoksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy wK., zaś synowiS. G.darowali spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu samochodowego nr (...), o powierzchni użytkowej 15,84m2, położonegowN.przyul. (...), objętegoksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy wK..
W dniu 9 sierpnia 2011 roku, w formie aktu notarialnego,S. G.sprzedał swojej ciotce −L.G.udział wynoszący ½ w zabudowanej nieruchomości położonej wN.przyul. (...). Strony ustaliły cenę sprzedaży na kwotę 70.000 zł.L.G.kwotę 500 zł wpłaciła przed zawarciem umowy, pozostała zaś kwota została rozłożona na miesięczne raty po 500 zł każda. W nieruchomości tej nadal zamieszkujeS. G..
A. G. (2)iA. G. (1)są zarejestrowani jako bezrobotni, bez prawa do zasiłku. Pozostają na utrzymaniu dzieci. Nie posiadają żadnego majątku.
Dokonując oceny ustalonych okoliczności faktycznych, Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione. Niesporne między stronami było dokonanie przezA.iA. G. (1)darowizn na rzecz swoich dzieci, oraz dalsza sprzedaż uzyskanej w ten sposób korzyści przezS. G.na rzecz ciotkiL.G.. Poza sporem pozostawało także wystawienie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wN.przeciwko dłużnikom tytułów wykonawczych na łączną kwotę ponad 700.000 zł. Wskutek dokonanych czynnościA.iA. G. (1)stali się niewypłacalni, co wskazuje na działanie z pokrzywdzeniem wierzyciela. Nadto pozwani mieli świadomość toczącego się względem nich postępowania kontrolnego. Osobami trzecimi na rzecz których dłużnicy dokonali rozporządzenia majątkiem były osoby najbliższe − syn i córka. Zachodzi zatem domniemanie prawne zart. 527 § 3 k.c.Umowa sprzedaży z dnia 9 sierpnia 2011 roku zawarta pomiędzyS. G.aL.G.miała nieodpłatny charakter z uwagi na brak ekwiwalentności świadczeń. Tym samym zdaniem Sądu Okręgowego spełnione zostały wszystkie przesłanki konieczne do uwzględnienia skargi pauliańskiej zgłoszonej przez stronę powodową w zakresie wszystkich wyszczególnionychw pozwie umów.
W stosunku doA. G. (2)iA. G. (1)o kosztach procesuSąd orzekł w oparciu o przepisart. 102 k.p.c.W stosunku zaś do pozwanychS. G.,D. G.iL.G.w oparciu o przepisart. 98 § k.p.c.w zw. zart. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwai w zw. z§ 6 pkt 6 i § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. O kosztach sądowych Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z dnia28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Od powyższego orzeczenia apelację wniósł pozwanyS. G., zaskarżając wyrok w części, tj. co do pkt IV, zarzucając naruszenie prawa materialnego, a toart. 527 k.c.poprzez jego błędne zastosowanie, wnosząco zmianę zaskarżonego orzeczenie i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego.
Apelację wywiedli także pozwaniA. G. (2)iA. G. (1). Zaskarżylioni wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa procesowego, a toart. 1 k.p.c.poprzez udzielenie ochrony roszczeniu powoda, gdy dochodząc pozwem stwierdzenia nieważności zawartych umów, dążył on do wyegzekwowanianależności publicznoprawnej, tj. podatków, podczas gdy wierzytelności te nie mającharakteru cywilnoprawnego. Nadto apelujący zarzucili sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych w sprawie z treścią zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie prawa materialnego, a toart. 527 k.c.poprzez jego błędną wykładnięi niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazując na powyższe, pozwani wnieśli o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
Nadto Skarb Państwa – Naczelnik Urzędu Skarbowego wN.wniósł zażalenie, zaskarżając wyrok w części, tj. co do punktu VI, VII i VIII, zarzucając naruszenieart. 108 k.p.c.iart. 98 i 99 k.p.c.poprzez nieuwzględnienie kosztów zastępstwa procesowego strony powodowej w postępowaniu zażaleniowym, wnosząc o zasądzenie na jego rzecz od pozwanychD. G.,S. G.iL.G.kwoty po 5.400 zł. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie od w/w pozwanych na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym w kwocie po 300 zł.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy odnieść się do apelacji pozwanych.
Zgodnie zart. 373 k.p.c.w zw. zart. 370 k.p.c.sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym apelację, jeżeli podlegała ona odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji. A z kolei sąd pierwszej instancji odrzuca apelację wniesiona po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażony został trafny pogląd, zgodniez którym przyczyną niedopuszczalności wniesienia apelacji jest nieistnienie po stronie apelującego interesu w zaskarżeniu (gravamen) (por. postanowienie SNz dnia 19 maja 2010 r., I CZ 19/10, Lex nr 686085). Legitymacja do wniesienia środka zaskarżenia (w danym wypadku legitymacja do wniesienia apelacji), jako legitymacja do dokonania kwalifikowanej czynności procesowej, zależy od konkretnej sytuacji procesowej podmiotu postępowania cywilnego, od jego stosunku do rozpoznawanej sprawy. Nie można przyjąć, że samo uczestnictwo strony w procesie daje jej legitymację do wniesienia apelacji od każdego wyroku wydanego w tym procesie. Legitymacja do wniesienia apelacji od wyroku przysługuje tylko stronie, której dotyczy ten wyrok, przez co należy rozumieć, że wyrok zawiera rozstrzygnięcie (pozytywne lub negatywne) o żądaniu, z którym ta strona wystąpiła (jako powód) lub które przeciwko niej zostało skierowane (jako pozwanemu).
Biernej legitymacji procesowej w sprawach o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, wskutek której osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, oraz czynności prawnej osoby trzeciej rozporządzającej uzyskaną od dłużnika korzyścią, dotyczyart. 531 k.c.
Zgodnie zart. 531 § 1 k.c., uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową. Biernie legitymowana w sprawie o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli jest więc osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową na podstawie tej czynności − i tylko ta osoba(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2013 r., IV CSK 222/13). Przyznanie wart. 531 § 1 k.c.biernej legitymacji procesowej samej tylko osobie trzeciej stanowi wyjątek od zasady, że w charakterze stron procesu w sprawieo ukształtowanie powinny uczestniczyć wszystkie osoby, których sytuacja prawna ma być ukształtowana przez wyrok sądu − uzasadniony tym, że wyrok pauliański ze względu na jego skutek przewidziany wart. 532 k.c.dotyka w głównej mierze sfery prawnej osoby trzeciej uzyskującej korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli.
Według zaśart. 531 § 2 k.c., w wypadku, gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie,na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo, jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. Biernie legitymowany w takiej sprawie zgodniez tym przepisem jest następca prawny osoby trzeciej − i tylko on (por. wyrokSądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2006 r., V CSK 330/06). Motyw takiego ujęcia biernej legitymacji procesowej wart. 531 § 2 k.c.jest zbieżny z motywem podobnego ujęcia biernej legitymacji procesowej wart. 531 § 1 k.c.
Przenosząc te ogólne rozważania i wynikające z nich wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że wprawdzie strona powodowa w pozwie jako pozwanych wskazała wszystkie osoby, które uczestniczyły w zawieraniu zaskarżonych umów, tj.D. G.,S. G.,A. G. (2),A. G. (1)iL.G., jednakże już w treści uzasadnienia wyraźnie wskazane zostało, które z tych osób są legitymowane biernie w zakresie poszczególnych umów. I tak, w zakresie umowy darowizny z dnia 6 października 2010 roku na mocy którejA. G. (2)oraz jej mążA. G. (1)darowali córceD. G.oraz synowiS. G.udziały wynoszące po ½ w nieruchomości gruntowej jako stronę pozwaną wskazanoD. G.iS. G., są to bowiem osoby trzecie, które uzyskały korzyść majątkową na podstawie tej czynności.W zakresie zaś umowy darowizny z dnia 6 października 2010 roku, mocą którejA. G. (2)orazA. G. (1)darowali córceD. G.spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu samochodowego nr (...)pozwaną jestD. G.,z przyczyn wskazanych powyżej. Stroną pozwaną w zakresie umowy darowiznyz dnia 6 października 2010 roku, na mocy którejA. G. (2)orazA. G. (1)darowaliS. G.spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu samochodowego nr (...)pozwanym jestS. G.. W myśl zaśart. 531 § 2 k.c.legitymowaną biernie w zakresie umowy sprzedaży nieruchomościz dnia 9 sierpnia 2011 roku jest następca prawny osoby trzeciej, czyliL.G.. Tylko te osoby (poza stroną powodową) miały legitymację do wniesienia apelacji od wyroku w zakresie, w którym wyrok ten ich dotyczył.
Z przyczyn wskazanych powyżej, apelacja pozwanegoS. G., który zaskarżył wyrok jedynie w zakresie pkt IV, tj. w zakresie umowy sprzedażyz dnia 9 sierpnia 2011 roku, mocą której sprzedał on swojej ciotce − pozwanejL.G.udział wynoszący ½ w zabudowanej nieruchomości gruntowej położonejwN.przyul. (...)podlegała odrzuceniu, albowiem nie był on legitymowany biernie w zakresie tej umowy, a tym samym nie miał interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku w tej części.
Z tożsamych przyczyn Sąd Apelacyjny odrzucił apelacjęA. G. (2)iA. G. (1)z zakresie zaskarżonego pkt II- XI. Należy wskazać, że zawarte w pkt VI-XI orzeczenia o kosztach dotyczą wyłącznieD. G.,S. G.iL.G., a zatemA.iA. G. (1)nie są adresatami tych rozstrzygnięć. Zawarte zaś w pkt V orzeczenie o nie obciążaniuA. G. (2)iA. G. (1)kosztami procesu jest dla nich korzystne. Brak jest tym samymgravamenuw zaskarżeniu przez nich wyroku w tym zakresie.
PozwaniA. G. (2)iA. G. (1)mieli jedynie interes prawnyw zaskarżeniu pkt I wyroku w zakresie, w którym dotyczy on ustanowionej na ich rzecz służebności osobistej opisanej w § 5 aktu notarialnego. W apelacji pełnomocnik pozwanych nie odniósł się jednak w żadnym zakresie do tej czynności, nie postawił także rozstrzygnięciu Sądu Okręgowego w tej części żadnych zarzutów. Z tego względu Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanych w tej części.
Na marginesie należy jedynie wskazać, że w ocenie Sądu ApelacyjnegoSąd Okręgowy trafnie zakwalifikował roszczenie strony powodowej, następnie prawidłowo rozpoznał sprawę oraz skonstruował prawidłową podstawęfaktyczną i prawną orzeczenia. Spełnione zostały bowiem wszystkie przesłanki materialnoprawne uznania za bezskuteczne względem wierzyciela czynności prawne dłużników z osobami trzecimi oraz osoby trzeciej z osobą czwartą. Strona powodowa wykazała bowiem, że dłużnicy nie uiścili na jej rzecz podatku dochodowego. Wyzbyli się oni istotnych składników majątku, a ich córka i syn uzyskały nieodpłatnie korzyść majątkową. W toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych wierzyciel nie uzyskał zaspokojenia, co świadczy o niewypłacalności dłużników.A.iA. G. (1)mieli świadomość toczącego się przeciwko nim postępowania karnoskarbowego oraz kontroli skarbowej. Sąd Okręgowy stwierdził, że w sprawie nie było konieczne wykazywanie przez stronę powodową wiedzy osoby trzeciej lub możliwości dowiedzenia się przez osobę trzecią przy zachowaniu należytej staranności,że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Zgodnie bowiemzart. 528 k.c.jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnikaz pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba tanie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.Spełnione zostały także przesłanki zart. 531 § 2 k.c.uzasadniające stwierdzenie bezskuteczności w stosunku do strony powodowej umowy sprzedaży nieruchomości zawartej pomiędzyS. G.aL.G.. Trafnie Sąd Okręgowy zakwalifikował tą umowę jako nieodpłatną z uwagi na brak ekwiwalentności świadczeniaL.G..
Całkowicie bezzasadny jest podniesiony przez pełnomocnika pozwanychA.iA. G. (1)zarzut naruszeniaart. 1 k.p.c.Zgodnie bowiemz ugruntowaną linią orzeczniczą dopuszczalna jest możliwość wykorzystania konstrukcji cywilistycznej skargi pauliańskiej do ochrony wierzytelności publicznoprawnych (podatków, składek ZUS itp.) przez zastosowanie przepisówart. 527 i n. k.c.na zasadzieanalogiae legis(tak: wyrok SN z dnia16 kwietnia 2002 r., V CK 41/02, OSP 2003, z. 2, poz. 22; wyrok SN z dnia11 kwietnia 2003 r., III CZP 15/03, OSNC 2004, nr 3, poz. 32; uchwała SN (7) z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 85/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 129; wyrok SN z dnia13 maja 2005 r., I CK 677/04, Pr. Bank. 2004, nr 9, s. 10.; wyrok SN z dnia27 lipca 2006 r., III CSK 57/06, LEX nr 195391; wyrok SN z dnia 28 października 2010 r., II CSK 227/10, OSNC-ZD 2011, nr 1, poz. 3; wyrok SN z dnia1 czerwca 2011 r., II CSK 513/10, LEX nr 960505).
Także wskazywana w uzasadnieniu apelacji wywiedzionej przez pełnomocnikaS. G.konstrukcja współuczestnictwa koniecznego występującego po stronie wszystkich stron umowy darowizny jest chybiona. Przytoczona uchwała Sądu Najwyższego (III CZP 100/12) dotyczy zgoła odmiennej kwestii. Z uzasadnienia tejże uchwały wprost wynika, że treść prawnej relacji między wierzycielem i obdarowanymi małżonkami, ukształtowana w wyniku ich działaniai dłużnikain fraudem creditoris, uzasadnia współuczestnictwo konieczne jedynie po stronie obdarowanych małżonków w sprawie wytoczonej na podstawieart. 527 k.c..
Z przyczyn wskazanych powyżej, orzeczono jak w pkt 2 i 3 sentencji wyroku.
Za zasadne natomiast Sąd Apelacyjny uznał zażalenie strony powodowej. Wydając rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania Sąd Okręgowy pominął koszty związane z postępowaniem zażaleniowym. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 roku Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt I ACz oddalił zażalenie pozwanychD. G.,S. G.iL.G.na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego sądowi I instancjiw orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Z tego względu, w oparciuo przepisart. 98 § 1 k.p.c.w zw. z§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonejz urzędu. (Dz. U. z dnia 3 października 2002 r.) Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w pkt VI, VII, i VIII przez zastąpienie zasądzonych od pozwanych na rzecz strony powodowej kwot 3.600 zł kwotami po 5.400 zł.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w pkt 4 w stosunku do pozwanychA. G. (2)iA. G. (1)w oparciu o przepisart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwai w zw. z§ 6 pkt 7w zw. z§ 12 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W stosunku zaś do pozwanegoS. G.w oparciu o przepisart. 98 § 1 k.p.c.w zw.zart. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o Prokuratorii GeneralnejSkarbu Państwa.
MR-K