Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1326/14
Data wyroku: 2015-04-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesława Stachowiak, Iwona Niewiadowska-Patzer, Katarzyna Wołoszczak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktIII AUa 1326/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 kwietnia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Iwona Niewiadowska-Patzer
Sędziowie:  SSA Katarzyna Wołoszczak
SSA Wiesława Stachowiak /spr./
Protokolant:  st.sekr. sąd. Alicja Karkut
po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. w Poznaniu
sprawyC. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 5 maja 2014 r.  sygn. akt VIII U 4967/13
o d  d  a l a apelację.

SSA Wiesława Stachowiak

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer

SSA Katarzyna Wołoszczak

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.decyzją z 26 września 2013 roku,  znak:(...), na podstawie przepisówustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustawy z 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (poz. 637) irozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeodmówiC. M.przyznania prawa do emerytury.
Organ rentowy uzasadniając decyzję wskazał, żeC. M.nie udowodnił wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach wynoszącego na dzień 31 grudnia 1998 roku 15 lat.
C. M.wniósł odwołanie od decyzji domagając się zaliczenia okresu pracy w szczególnych warunkach w(...)Zakład (...)wT.od 6 września 1967 roku 10 października 1991 roku.
Odwołujący podał, że zakład w którym pracował już nie istnieje i nie ma możliwości uzyskania świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Prace, które w nim wykonywał jako ślusarz remontowy świadczył w ciągłym narażeniu na hałas; pracował w sąsiedztwie stanowisk spawalniczych. Odwołujący podał, że pracował przy montażu konstrukcji metalowych na wysokościach jako ślusarz - spawacz.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z 5 maja 2014 roku w sprawie VIII U. 4967/13 zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając powodowi prawo do emerytury od 1 sierpnia 2013 roku.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
OdwołującyC. M.(ur.(...)) na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnił łącznie okresy składkowe i nieskładkowe w ilości 27 lat, 6 miesięcy i 25 dni, w tym 27 lat 5 miesięcy i 28 dni okresów składkowych i 27 dni okresów nieskładkowych.
Odwołujący nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
W okresie od 6 września 1967 roku do 10 października 1991 roku odwołujący był zatrudniony w Spółdzielni Handlowo - Usługowej(...)wT.(przyjętej z dniem 1 lipca 1976 roku przez(...)T.), w pełnym wymiarze czasu pracy, z tym, że od 6 września 1967 roku do 5 września 1970 roku  odwołujący pobierał praktyczną naukę zawodu. Natomiast w okresie od 11 października 1991 roku do 31 maja 1995 rokuC. M.zatrudniony był wPrzedsiębiorstwie (...)wW.koloS.(następca prawny(...)T.), w pełnym wymiarze czasu pracy.
C. M.pracował w w/w okresie w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku spawacza.
Odwołujący spawał konstrukcje metalowe, konstrukcje kominowe, piece CO, okna wielkogabarytowe, grzejniki przemysłowe, balkony, szklarnie, wycinał kołnierze do budów, do rurociągów. Pracował spawarką elektryczną i gazową. Jeśli odwołujący kompletował grzejnik to musiał najpierw odpowiednie elementy wyciąć a dopiero później spawał. Odwołujący spawał ponadto rurociągi w kanałach i pojemniki transportowe.C. M.nie korzystał wówczas z urlopów bezpłatnych ani z dłuższych zwolnień lekarskich.
1 sierpnia 2013 rokuC. M.wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o przyznanie emerytury w wieku(...)lat w związku z pracą w szczególnych warunkach.
Przedmiotem rozstrzygnięcia była ocena, czy powód legitymuje się 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, tj. czy praca, jaką wykonywał w(...)Zakład (...)-(...)wT.w okresie od  6 września 1967 roku do 10 października 1991 roku oraz wPrzedsiębiorstwie (...)wW.kołoS.w okresie od 11 października 1991 roku do 31 marca 1995 roku, była pracą w szczególnych warunkach.
Sąd I instancji wskazał, że zasady wystawiania świadectw pracy w szczególnych warunkach regulujeRozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Sąd I instancji zaznaczył, że w postępowaniu sądowym toczącym się z odwołania ubezpieczonego od decyzji organu rentowego dopuszczalne jest przeprowadzenie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności mających wpływ na prawo skarżącego do świadczenia i to zarówno wtedy, gdy pracodawca wystawił świadectwo pracy, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwestionuje jego treść jak i wówczas, gdy dokument taki nie może być sporządzony.
W postępowaniu sądowym nie występują ograniczenia dowodowe, jakie mają miejsce w postępowaniu przed organem rentowym. W niniejszej sprawie okolicznością, od której zależało przyznanie wnioskodawcy prawa do świadczenia była praca w szczególnych warunkach. Dowodem tego, iż odwołujący pracował w szczególnych warunkach powinno być świadectwo pracy wystawione zgodnie z przepisami. Jednakże odwołujący świadectwa takiego nie przedłożył.
Na okoliczność pracy odwołującego w szczególnych warunkach Sąd Okręgowy przesłuchał świadków oraz przeprowadził dowód z dostępnej dokumentacji.
W toku postępowania Sąd I instancji ustalił, że odwołujący, pracując w(...)Zakład (...) Oddziałw(...)wT.w okresie od 6 września 1976 roku do 10 października 1991 roku oraz wPrzedsiębiorstwie (...)wW.w okresie od 11 października 1991 roku do 31 marca 1995 roku, pracował w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku spawacza, określonym w wykazie A, dziale XIV, poz. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku, tj. wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym. Świadkowie przesłuchani w sprawie zgodnie zeznali, że odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku spawacza.
Nadto, Sąd Okręgowy przyjął, że nawet po pominięciu czasu pobierania nauki zawodu przez odwołującego, posiada on ponad 15 - letni okres pracy w warunkach szczególnych.
Odwołujący legitymuje się wiekiem(...)lat, posiada na dzień 1 stycznia 1999 roku  wymagany przepisami okres składkowy i nieskładkowy ponad 25 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. W toku postępowania sądowego ustalono, że pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w(...)Zakład (...)- Montażowy wT.w okresie od 6 września 1976 roku do 10 października 1991 roku oraz wPrzedsiębiorstwie (...)wW.kołoS.w okresie od 11 października 1991 roku do 31 marca 1995 roku na stanowisku spawacza. Zatem w ocenie Sądu spełnił warunki określone w art. 184 ustawy emerytalnej, w tym warunek 15 lat pracy w szczególnych warunkach, niezbędne do uzyskania prawa do emerytury
Organ rentowy zaskarżył wyrok w całości wnosząc apelację i zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw. z § 2 ust. 1 rozp. RM z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, przez przyjęcie, że powód był zatrudniony w szczególnych warunkach co najmniej 15 lat i dlatego przysługuje mu emerytura po osiągnięciu(...)lat.;
2. sprzeczność istotnych ustaleń sądu niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy przez uznanie, że powód w okresie od 6 września 1967 roku do 10 października 1991 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w szczególnych warunkach w charakterze spawacza pomimo jednoznacznego zapisu w świadectwie pracy, zeznań świadków i samego odwołującego, iż pracą tą byłą praca ślusarza -spawacza.
Wskazując na powyższe, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Swoje uprawnienie do emeryturyC. M.wywiódł z przepisuart. 184 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1 )  okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)  okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku będącym pracownikami, o których mowa wust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3.
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4).
Zarówno w art. 184 ust. 1 pkt 1 jak i w art. 32 ust. 4 ustawodawca odsyła do „przepisów dotychczasowych”.
Przepisy dotychczasowe to rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, które w § 1 ust. 2 stanowi, iż właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B (tego rozporządzenia).
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub w świadectwie pracy.
Organ rentowy w uzasadnieniu apelacji podniósł, że ze świadectwa pracy odwołującego z 10 października 1991 roku wynika jednoznacznie, iż wykonywał on pracę ślusarza. Fakt ten potwierdzili też świadkowieJ. S.,M. M.iJ. M..
Zdaniem skarżącego, potwierdzeniem, okoliczności, że odwołujący nie wykonywał jedynie pracy spawacza, są też zgromadzone przez organ rentowy w aktach sprawy karty wynagrodzeń, z których nie wynika by powód pracował w godzinach nadliczbowych, co przy wykonywaniu drobnych prac ślusarskich mogłoby uwiarygodnić pracę w pełnym wymiarze w charakterze spawacza.
Treść zebranych w sprawie dowodów nie pozwalała w ocenie organu rentowego na taką ich ocenę przez Sąd I instancji, by uznać, iż odwołujący stale pracował jako spawacz.
Sąd Apelacyjny po przeprowadzeniu kontroli instancyjnej orzeczenia nie znalazł podstaw aby uznać zasadność stanowiska apelującego.
Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy. W szczególności, dokonał zgodnej z dyspozycjąart. 233 § 1 k.p.c.oceny dowodów i ustalił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zarzut organu rentowego, jakoby charakter czynności wykonywanych przez odwołującego w spornym okresie został ustalony sprzecznie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, okazał się gołosłowny.
Przesłuchani w sprawie świadkowie szczegółowo opisywali obowiązki odwołującego.C. M.spawał konstrukcje metalowe, konstrukcje kominowe, piece CO, okna wielkogabarytowe, grzejniki przemysłowe, balkony, szklarnie, wycinał kołnierze do budów, do rurociągów. Pracował spawarką elektryczną i gazową. Odwołujący spawał ponadto rurociągi w kanałach i pojemniki transportowe.
Ponadto, powód przedłożył w toku procesu kopię książki spawacza, w której potwierdzono nabycie przez niego stosownych uprawnień.
Organ rentowy powołał zapis dotyczący stanowiska pracy odwołującego, jaki widnieje w świadectwie pracy z 10 października 1991 roku, tj. ślusarz remontowy. Skarżący nie skonfrontował jednak tej okoliczności z całokształtem materiału dowodowego w sprawie.
Uczynił to w sposób prawidłowy Sąd Okręgowy. Podkreślić trzeba przy tym, że dla oceny tego, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie), w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 7 lutego 1983 roku.
Za niedopuszczalną dowolność w ocenie materiału dowodowego Sąd Apelacyjny uznał twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym niewykazanie przez powoda pracy w godzinach nadliczbowych, wyłącza możliwość przyjęcia, że odwołujący pracował jako spawacz stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Reasumując, zaskarżony wyrok odpowiada prawu i z tego względu Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako bezzasadną.

SSA Wiesława Stachowiak

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer

SSA Katarzyna Wołoszczak