Sąd Apelacyjny w Łodzi
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 192/15
Data wyroku: 2015-11-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Eichstaedt, Paweł Misiak, Barbara Augustyniak
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 286 §1 kk i in.

Sygn. akt II AKa 192/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 listopada 2015 roku
Sąd Apelacyjny w Łodzi, II Wydział Karny, w składzie:
Przewodniczący: SSA Paweł Misiak
Sędziowie:  SA Krzysztof Eichstaedt (spr.)
del. SO Barbara Augustyniak
Protokolant: st. sekr. sąd. Jadwiga Popiołek
przy udzialeK. K., Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łodzi del. do Prokuratury Apelacyjnej w Łodzi
po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 roku
sprawy
F. G.
oskarżonego zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 6 maja 2015 roku, sygn. akt III K 23/14

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonegoF. G.kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu poniesionych przez oskarżonego kosztów obronyw postępowaniu odwoławczym;

3
kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.

Paweł Misiak
Krzysztof Eichstaedt Barbara Augustyniak
Sygn. akt II AKa 192/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 6 maja 2015r. wydanym w sprawie III K 23/14 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim uniewinnił oskarżonegoF. G.od popełnienia przestępstwa oszustwa.
Wyrok sądu meriti w ustawowym terminie zaskarżył Prokurator Rejonowy w Radomsku, podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy przepisów postępowania (art. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.) oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji (zobacz szerzej zarzuty i wnioski apelacyjne k. 689 - 690).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Apelacja prokuratora nie zasługiwała na uwzględnienie. Według autora aktu oskarżenia przestępstwo oszustwa o jakie został oskarżonyF. G.polegało na wprowadzeniu w błąd pokrzywdzonych w zakresie zamiaru wywiązania się z zawartych umów najmu powierzchni lokalowych i płatności ustalonego czynszu, co w efekcie nie nastąpiło i spowodowało straty u pokrzywdzonych wynajmujących duże powierzchnie lokalowe firmie oskarżonego w łącznej kwocie 238.768,84 zł.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, iż aby można było przyjąć popełnienie przestępstwa zart. 286 § 1 k.k., sąd powinien, dokonując analizy strony podmiotowej, ustalić na podstawie przeprowadzonych dowodów, że sprawca obejmował swoim bezpośrednim i kierunkowym zamiarem nie tylko wprowadzenie w błąd (wyzyskanie błędu itp.) i działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, ale także, iż w momencie działania mającego na celu uzyskanie świadczenia obejmował swym bezpośrednim i kierunkowym zamiarem, że osoba rozporządzająca mieniem czyni to z niekorzyścią dla siebie. W wypadku, gdy o niekorzystnym rozporządzeniu mieniem, a w konsekwencji o korzyści majątkowej po stronie sprawcy (lub innej osoby) przesądza fakt nieuregulowania należności za pobrany towar dla spełnienia znamion strony podmiotowej niezbędne jest ustalenie, że sprawca już w chwili składania zamówienia na towar miał zamiar nieuiszczenia należności za niego, doprowadzając w ten sposób pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (postanowienie SN z dnia 22 listopada 2007r., II KK 147/07, opubl. Legalis; por. także wyrok SN z dnia 21 listopada 2007r., V KK 66/07, opubl. Legalis). W orzecznictwie dostrzeżono także, iż późniejsze niewywiązanie się ze zobowiązania cywilnoprawnego, nawet świadome i celowe, o ile nie należy do zespołu okoliczności poszlakowych wskazujących na pierwotny zamiar oszukańczy sprawcy, nie może dawać podstawy do przypisania odpowiedzialności karnej za oszustwo (postanowienie SN z dnia 13 listopada 2013r., IV KK 322/13, opubl. Legalis).
Oskarżyciel publiczny w pisemnej skardze apelacyjnej podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania (art. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.) oraz błędu w ustaleniach faktycznych argumentował m. in., iż „z dokumentów niepodważalnie wynika, że kondycja finansowa firmy oskarżonegoG. I.Polska była zła. W 2013 r. firma oskarżonego uzyskała dochód tylko w kwocie 66.711,91, natomiast w roku 2012 była już strata w kwocie 168,913,79 zł i w 2013r. strata w kwocie 28.728,23 zł”. W ocenie skarżącego zła kondycja finansowa firmy oskarżonego w zestawieniu z niewywiązywaniem się z zawartych umów i zawieranie kolejnych umów najmu, wskazuje na to, iż oskarżony działał z góry powziętym zamiarem doprowadzenia pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
Odnosząc się do powyższej kwestii w pierwszej kolejności należy odnotować, iż zapewne na skutek omyłki pisarskiej autor apelacji wskazał, iż w 2013r. firma oskarżonego uzyskała dochód 66.711,91 zł, gdyż zapewne chodziło o rok 2011. Mówiąc o dochodzie jakie firma oskarżonego uzyskała w 2011r. oraz stratach jakie poniosła w 2012r. oraz w 2013r., dla zapewnienia pełnej obiektywności, a tym samym dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z regułami wynikającymi z treściart. 7 k.p.k.oraz410 k.p.k., których to naruszenie zarzuca oskarżyciel publiczny, dostrzec należy, czego stara się nie zauważyć już ze zrozumiałych względów autor apelacji, iż: a) umowa najmu powierzchni 700 m2zespółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...)została zawarta we wrześniu 2011r.; b) umowa najmu powierzchni 1000 m2zPrzedsiębiorstwem (...)zawarta została 17 listopada 2011r.; c) umowę najmu powierzchni 1570 m2F. G.zawarł z podmiotem gospodarczym(...) spółka z o.o.w dniu 5 lipca 2012r. Z zestawienia tego jednoznacznie wynika, iż dwie pierwsze umowy objęte aktem oskarżenia zostały zawarte w 2011r., a wiec w roku, w którym firma oskarżonego osiągnęła zysk, natomiast ostatnia umowa wprawdzie zawarta została w roku 2012, ale o ewentualnej stracie, która w porównaniu z obrotami firmy oskarżonego była niewielka, oskarżony nie mógł mieć świadomości w połowie roku kalendarzowego, gdyż wówczas była zawierana umowa najmu powierzchni magazynowej z podmiotem gospodarczym(...). Znamienne jest także to, na co zwrócił zasadnie uwagę w pisemnych motywach wyroku sąd meriti, iż załączone dokumenty zBiura (...), które zajmowało się sprawami rachunkowymi firmy oskarżonego wskazywały na zwiększające się obroty w latach 2010 – 2012, i tak odpowiednio w poszczególnych latach przychody wynosiły: 1.827.969,19 zł, 1.923.112,17 zł. i 2.099.276,27 zł. Zestawienie kont syntetycznych i analitycznych wskazuje na wielość podmiotów gospodarczych związanych z działalnością firmy oskarżonego. Nie należy także tracić z pola widzenia faktu, iż oskarżony nie tylko regulował częściowo należności za najem w trakcie trwania umowy najmu, a uiszczonych kwot nie można było uznać za symboliczne, ale także podpisując kolejną umowę najmu, regulował częściowo należności wynikające z poprzednio zawartej umowy.
Z ustaleń faktycznych wynika bowiem, iżF. G.wystawioną przezspółkę (...)fakturę na kwotę 21.018,88 zł spłacał w okresie od 16.12.2011r. do 07.08.2012r. w 10 ratach w kwotach od 1.000 do 10.000 zł. Na poczet faktury wystawionej na kwotę 16.407,88 zł dokonał 3 wpłat w kwotach dwa razy po 1.000 zł i jeden raz 2.000 zł. Na rzeczspółki (...)firma oskarżonego ponadto w całości uregulowała dwie faktury za wynajmem z 23.11.2011r. i 23.12.2011r. na kwoty 22.377 zł i 21.833,25 zł. Wpłat na poczet tych faktur dokonano odpowiednio 23.12.2011r. i 26.01.2012r.
Łączna kwota zadłużenia firmy oskarżonego na rzeczspółki (...)za okres od 17.11.2011r. do 08.08.2012r. wynosiła 237.475,59 zł. Oskarżony wpłacił w okresie od stycznia 2012r. do października 2012r. na poczet tej należności kwotę 63.602,89 zł.
W dniu 17.08.2012r. oskarżony zapłacił na rzeczspółki (...)kwotę 6.150 zł oraz w dniu 19.09.2012r. kwotę 8.610 zł. Oskarżony przekazał także na rzecz w/wym. spółki część posiadanych materiałów o łącznej wartości 11.910,83 zł.
Autor apelacji na str. 4-5 podnosił, iż „oskarżony wiedząc o utracie płynności finansowej, nadal zawierał kolejne umowy, nie wywiązując się z poprzednich.” Sugestia o utracie płynności finansowej firmy oskarżonego w chwili zawierania umów o najem powierzchni z poszczególnymi podmiotami gospodarczymi wskazanymi w zarzucanym oskarżonemu czynie, jest nieuprawniona, albowiem jak już wcześniej wskazano w 2011r. firma oskarżonego osiągnęła dochód, a wówczas to zostały zawarte umowy najmu powierzchni zespółką (...)orazPrzedsiębiorstwem (...). Tylko zfirmą (...)umowa została zawarta 5 lipca 2012r., ale wówczas oskarżony nie mógł jeszcze wiedzieć, iż w ogólnym rozrachunku za 2012r. firma jego poniesie straty, zwłaszcza gdy dostrzeże się, iż w 2012r. przychody firmy oskarżonego wynosiły 2.099.276,27 zł, i były z roku na rok większe, a zestawienie kont wskazuje na wielość podmiotów gospodarczych związanych z działalnością firmy oskarżonego.
Dostrzec należy także to, iż wynajmowane przez oskarżonego hale były wykorzystywane zgodnie z celem w jakim zostały wynajęte. ŚwiadekM. R.potwierdził, iż powodem wypowiedzenia umowy zespółką (...)była potrzeba wynajęcia większej powierzchni, gdyż klienci zlecali do wykonania coraz to większe konstrukcje. Znalazło to także potwierdzenie w zeznaniachP. L.. Przesłuchana w charakterze świadkaR. S.wskazała natomiast na zły stan hali wynajmowanej odspółki (...), na której było bardzo zimno i pracownicy na to narzekali, co wymagało dodatkowego ogrzewania i wiązało się z kosztami. Ponadto hala ta była nieszczelna i lała się woda z dachu podczas opadów.
Oskarżyciel publiczny upatrywał naruszenieart. 7 k.p.k.orazart. 410 k.p.k.poprzez ukształtowanie przez sąd meriti swojego przekonania w sposób dowolny, bez poszanowania zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, zaś błąd w ustaleniach faktycznych autor apelacji upatrywał w błędnej ocenie zgromadzonego w toku postępowania karnego materiału dowodowego, a w szczególności przyjęcia realnych możliwości zapłaty za wynajem hal przez oskarżonego.
Postawione w skardze apelacyjnej zarzuty w zestawieniu z ich uzasadnieniem, w realiach niniejszej sprawy stanowią typową polemikę z prawidłowo ustalonym stanem faktycznych i oceną materiału dowodowego jaka została dokonana przez sąd I instancji. Uważna lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi to jednoznacznego wniosku, iż sąd okręgowy ustalając stan faktyczny oraz dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego, uczynił to zgodnie z regułami zasady swobodnej oceny dowodów, to jest: a) wziął pod uwagę całokształt ujawnionych istotnych okoliczności sprawy (art.410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art.2 §2 k.p.k.); b) przeprowadził rozważania dotyczące wszystkich okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonej (art. 4 k.p.k.); c) uzasadnił swoje stanowisko wyczerpująco i logicznie, z jednoczesnym uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego (art.424§1 pkt 1 k.p.k.) – zobacz podobnie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990r., WRN 149/90, OSNKW 1991r., nr 7-9, poz. 41. Tak dokonane ustalenia oraz ocena zgromadzonego materiału dowodowego musi zasługiwać na ochronę przewidziana przepisemart. 7 k.p.k., zwłaszcza iż apelacja nie dostarcza żadnych przekonywujących argumentów, które pozwoliłby uznać, że ustalenia faktyczne oraz ocena materiału dowodowego mają charakter dowolny, a nie swobodny.
Konkludując niniejsze rozważania stwierdzić należy, iż autor apelacji nie dostarczył argumentów wskazujący na to, iż wbrew stanowisku wyrażonemu przez sąd meriti oskarżony jużw chwili zawieraniaumowy najmu, z poszczególnymi firmami, miał zamiar oszukańczy.
Okoliczności jakie przytoczone zostały w apelacji, w kontekście całokształtu materiału dowodowego jaki został zgromadzony w przedmiotowej sprawie, nie pozwalają na wyciągnięcie takich wniosków, albowiem niewywiązanie się ze zobowiązania cywilnoprawnego, nie może dać podstawy do przypisania odpowiedzialności karnej za oszustwo, w sytuacji gdy brak jest dowodów, które wskazywałyby na istnienie pierwotnego zamiaru oszukańczego sprawcy. Brak owego pierwotnego zamiaru oszukańczego sprawcy w przekonywujący sposób wykazał w pisemnych motywach wyroku sąd meriti, a argumentacja ta zasługuje na aprobatę sądu odwoławczego. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do skutecznego podnoszenia zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych oraz naruszenia przepisów postępowania, skoro zarzuty te zostały podniesione jedynie formalnie i nie znalazły przekonywującego uzasadnienia, nie tylko w skardze apelacyjnej, ale także w dowodach jakie zostały zgromadzone w niniejszej sprawie.
Warto odnotować, iż zarzut naruszeniaart. 7 k.p.k.wymaga wskazania wad w sposobie dokonania oceny konkretnych dowodów, czego w przekonywujący sposób skarżący nie wykazał. Z naruszeniem natomiastart. 410 k.p.k.mamy do czynienia wówczas, gdy sąd opiera swoje orzeczenie na materiale nieujawnionym na rozprawie głównej, bądź tylko na części materiału ujawnionego i jego rozstrzygnięcie nie jest wynikiem analizy całokształtu ujawnionych okoliczności. W żadnej mierze natomiast dokonanie oceny dowodów i oparcie się na określonych z nich, przy jednoczesnym odmówieniu wiary dowodom przeciwnym nie stanowi naruszenia dyspozycjiart. 410 k.p.k.Nie stanowi więc naruszenia tego przepisu dokonanie oceny materiału dowodowego przeprowadzonego lub ujawnionego na rozprawie w sposób odmienny od subiektywnych oczekiwań stron procesowych (por. postanowienie SN z dnia 24 marca 2015r., III KK 70/15, Prok. i Pr. 2015r., nr 6, poz. 14). Zaś zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Zarzut ten nie może jednak sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu, wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, lecz do wykazania, jakich mianowicie konkretnych uchybień w zakresie zasad logicznego rozumowania dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego (wyrok SN z dnia 24 marca 1975r., II KR 355/74, OSNPG 1975r., nr 9, poz. 84; zobacz także wyrok SN z dnia 22 stycznia 1975r., I KR 197/74, OSNKW 1975r., nr 5, poz. 58).
W razie nieuwzględnienia apelacji wniesionej wyłącznie przez oskarżyciela publicznego – koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa (art. 636§1 in fine k.p.k.). Na koszty procesu składają się zaś m. in. uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika (art. 616§1 pkt 2 k.p.k.). W tym stanie rzeczy sąd zasądził na rzecz oskarżonego koszty zastępstwa adwokackiego w postępowaniu odwoławczym według norm przypisanych, zwłaszcza iż obrońca oskarżonego w ogólny sposób wnosił „o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego”, zaś kosztami procesu za postępowanie odwoławcze należno obciążyć Skarb Państwa. Wysokość zasądzonych na rzecz oskarżonego kosztów obrońcy w postępowaniu odwoławczym wynika z treści§ 14 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 461).