Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 2055/15
Data wyroku: 2015-12-04 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jarosław Tyrpa, Agnieszka Zwęglińska-Wójcik, Ewa Krakowiak
Słowa kluczowe: Zniesienie Współwłasności
Podstawa prawna: 618 § 1 kpc, 207 kc, 415 kc

Sygn. akt II Ca 2055/15

POSTANOWIENIE
Dnia 4 grudnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Jarosław Tyrpa (sprawozdawca)

Sędziowie:

SO Ewa Krakowiak
SR (del.) Agnieszka Zwęglińska-Wójcik

Protokolant: protokolant sądowyA. Z.
po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. w Krakowie
na rozprawie sprawy z wniosku Urszuli Pędziwilk
przy uczestnictwieS. T.,G. T.-O.,M. K. (1),E. D.,M. D.i Gminy MiejskiejK.
o częściowe zniesienie współwłasności
na skutek apelacji uczestniczki Gminy MiejskiejK.od punktu VI. postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie
z dnia 27 lipca 2015 r., sygnatura akt I Ns 814/08/S
oraz na skutek apelacji uczestniczekS. T.,G. T.–O.,M. K. (1)od punktu VII. postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie z dnia 27 lipca 2015 r., sygnatura akt I Ns 814/08/S
postanawia:

1
sprostować oczywistą niedokładność w komparycji zaskarżonego postanowienia, w ten sposób, że przedmiot postępowania oznaczyć jako sprawę o częściowe zniesienie współwłasności;

2
oddalić obie apelacje;

3
stwierdzić, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania odwoławczego związane ze swoim udziałem w sprawie.

SSR Agnieszka Zwęglińska-Wójcik SSO Jarosław Tyrpa SSO Ewa Krakowiak

UZASADNIENIE
Postanowienia z dnia 4 grudnia 2015 roku
W rozpoznaniu wnioskuU. P.o zniesienie współwłasności nieruchomości zabudowanej budynkiem przyul. (...)wK.(objętejksięgą wieczystą (...)) oraz nieruchomości zabudowanej budynkiem przyul. (...)wK.(objętejksięgą wieczystą (...)) Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie postanowieniem z dnia 27 lipca 2015 roku:
I. stwierdził, że przedmiotem zniesienia współwłasności jest:
1. nieruchomość położona przyul. (...)wK., składająca się zdziałki nr (...), obręb(...), jednostka ewidencyjnaŚ., o powierzchni(...)ha, dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie prowadziksięgę wieczystą o nr (...)o wartości(...)złotych;
2. nieruchomość położona przyul. (...)wK., składająca się zdziałki nr (...), obręb(...), jednostka ewidencyjnaŚ., o powierzchni(...)ha, dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie prowadziksięgę wieczystą o nr (...)o wartości(...)złotych;
II. dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości opisanej w punkcie I.1. w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyniU. P.przysługujący uczestniczce Gminie MiejskiejK.udział w prawie własności w wysokości(...)części;
III. dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości opisanej w punkcie I.2. w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyniU. P.przysługujący uczestniczce Gminie MiejskiejK.udział w prawie własności w wysokości(...)części;
IV. zasądził tytułem spłaty od wnioskodawczyniU. P.na rzecz uczestniczki Gminy MiejskiejK.kwotę(...)złotych, płatność której to rozłożył na(...)równe raty, płatne w terminach odpowiednio: jednego roku, dwóch lat i trzech lat licząc od daty uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat;
V. zabezpieczył przyznaną w punkcie IV spłatę poprzez ustanowienie hipoteki na kwotę(...)złotych na wynoszącym(...)udziale wnioskodawczyniU. P.w prawie własności nieruchomości położonej przyul. (...)wK., składającej się zdziałki nr (...), obręb(...), jednostka ewidencyjnaŚ., o powierzchni(...)ha, dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie prowadziksięgę wieczystą o nr (...)oraz na wynoszącym(...)udziale wnioskodawczyniU. P.w prawie własności nieruchomości położonej przyul. (...)wK., składającej się zdziałki nr (...), obręb(...)jednostka ewidencyjnaŚ., o powierzchni(...)ha, dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie prowadziksięgę wieczystą o nr (...);
VI. zasądził tytułem zwrotu pożytków od uczestniczki Gminy MiejskiejK.następujące kwoty:
1. na rzeczM. K. (1)kwotę(...)złotych;
2.na rzeczS. T.kwotę(...)złotych;
3.na rzeczG.C. O.kwotę(...)złotych;
VII. oddalił żądanie zapłaty na rzecz uczestniczekM. K. (1),S. T.iG.C. O.od Gminy MiejskiejK.tytułem odszkodowania za pogorszenie stanu technicznego nieruchomości;
VIII. stwierdził, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty zastępstwa procesowego związane ze swoim udziałem w sprawie, zaś pozostałe koszty postępowania w stosunku do udziałów we własności nieruchomości w chwili wydania orzeczenia, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie VI tego postanowienia było skutkiem zgłoszenia przez uczestniczkiM. K. (1),S. T.orazG.C. O.żądania zasądzenia od Gminy MiejskiejK.na ich rzecz odpowiednio kwot(...)zł (na rzeczM. K. (1)),(...)zł (na rzeczS. T.) i(...)zł (na rzeczG.C. O.) tytułem należnych im pożytków z nieruchomości, które zostały pobrane przez Gminę MiejskąK..
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie VII postanowienia było skutkiem zgłoszenia przez uczestniczki przez uczestniczkiM. K. (1),S. D.
T.orazG.C. O.żądania zasądzenia od Gminy MiejskiejK.na ich rzecz odpowiednio kwot(...)złotych (na rzeczM. K. (1)),(...)złotych (na rzeczS. T.) i(...)złotych (na rzeczG.C. O.) tytułem odszkodowania za pogorszenie stanu technicznego nieruchomości związanego z wadliwym sprawowaniem zarządu nieruchomościami.
Postanowienie to zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 1969 roku, wydanym w sprawie toczącej się pod sygn. akt(...), Sąd Powiatowy dla MiastaK.wK.stwierdził, że Skarb Państwa nabył udział w wysokości(...)części w prawie własności nieruchomości opuszczonej położonej wK.przyul. (...), wpisany dotychczas na rzecz:I. T. (1)w(...)częściach, ChanyM.zT. S.w(...)częściach,J.zT. S.w(...)częściach,C. S.zT. S.w(...)częściach iA.D. T.w(...)częściach.
Pozostały udział w nieruchomości wpisany był na rzeczM. T.w(...)części oraz na rzeczA. T. (1)w(...)części.
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 1969 roku, wydanym w sprawie toczącej się pod sygn. akt(...), Sąd Powiatowy dla MiastaK.wK.stwierdził, że Skarb Państwa nabył udział w wysokości(...)części w prawie własność nieruchomości opuszczonej położonej wK.przyul. (...)wpisany dotychczas na rzecz:I. T. (1)w(...)częściach,C. M.zT. S.w(...)częściach,J.zT. S.w(...)częściach,C. S.zT. S.w(...)częściach iA.D. T.w(...)częściach.
Pozostały udział wpisany był na rzeczM. T.w(...)części.
Po nabyciu na podstawie orzeczeń Sądu Powiatowego dla MiastaK.z 17 kwietnia 1969 roku oraz 25 kwietnia 1969 roku udziałów w przedmiotowych nieruchomościach – najpierw właściwe organy Skarbu Państwa, a następnie Gminy MiejskiejK.zarządzały i administrowały nieruchomością przyulicy (...). W ramach sprawowanego zarządu zawierały umowy najmu lokali, pobierały czynsze, zawierały umowy na dostawę mediów oraz przeprowadzały remonty nieruchomości. W kartach inwentaryzacyjnych obu nieruchomości z 1971 r. wskazano stopień zużycia budynków na 60%. Pierwszy remont polegający na wymianie instalacji elektrycznej i robotach malarskich w jednym lokalu przeprowadzono w(...)r. W(...)r. w obu nieruchomościach znajdowały się 3 lokale mieszkalne i 4 lokale użytkowe, które przynosiły znaczne zyski. W październiku 1996 r. Gmina odmówiła kuratorowi spadku poS. T. (1),A. T. (1)iM. T.–I. O.przekazania zarządu i jednocześnie wskazała administratorowi(...), że w związku z wysokim dodatnim saldem konta obu kamienic należy przeprowadzić niezbędne remonty. W 1997 r. i 1998 r. wymieniono rynny i rury spustowe, wymalowano klatkę schodową. Koszt przeprowadzonych remontów w latach 1997-1998 wyniósł(...)zł, zaś saldo dodatnie obu nieruchomości wynosiło łącznie(...)zł.
Decyzją z dnia 12 lutego 1992 roku, znak:(...)Wojewoda(...)stwierdził nabycie przez GminęK.z mocy prawa, nieodpłatnie udziału w prawie współwłasności nieruchomości położonej przyul. (...)w wysokości(...)części.
Decyzją z dnia 13 kwietnia 1992 roku, znak:(...)Wojewoda(...)stwierdził nabycie przez GminęK.z mocy prawa, nieodpłatnie udziału w prawie współwłasności nieruchomości położonej przyul. (...)w wysokości(...)części.
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 1947 r. w sprawie o sygn.. akt(...)Sąd Grodzki wK.Oddział I stwierdził, że prawa do spadku poA. T. (1)nabyli:A. T. (2)iH. T.po połowie.
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 1947 r. w sprawie o sygn.. akt(...)Sąd Grodzki wK.Oddział I stwierdził, że prawa do spadku poM. T.zmarłym w dniu(...)r. nabyli:L. T.w(...)części,A. T. (2)w(...)częściach iH. T.w(...)częściach.
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2005 r. sygn. akt(...)Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie Wydział I Cywilny stwierdził, że spadek poM. T.zmarłym w dniu(...)r. nabyli na podstawie ustawy żonaL. T.w(...)części oraz synowieA. T. (2)w(...)częściach iH. T.w(...)częściach.
Ponadto Sąd stwierdził, że spadek poA. T. (2)zmarłym w dniu(...)r. nabyli żonaM. T.w(...)części oraz córkaK. H.w(...)częściach z wyłączeniem udziału spadkodawcy w majątku objętym do chwili jego śmierci wspólnością ustawową. Udział ten dziedziczy tylko córkaK. H..
Sąd stwierdził również, że spadek poH. T.zmarłym w dniu(...)r. w zakresie nieruchomości położonych w Polsce nabyli żonaL.T., córkaV. T.i synA. T. (2)wszyscy po(...)części.
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2006 r. w sprawie o sygn.. akt(...)Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie Wydział I Cywilny stwierdził, że spadek poL. T.nabyli po połowieH. T.iK. H..
Ponadto Sąd stwierdził, że spadek poM. T.nabyła w całości córkaK. H..
Postanowieniem z dnia 27 listopada 2007 r. w sprawie o sygn.. akt(...)Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie Wydział I Cywilny uchylił postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie z dnia 8 czerwca 2005 r. wydane w sprawie(...)w zakresie praw do spadku poM. T.i utrzymał w mocy postanowienie wydane przez Sąd Grodzki wK.z dnia 23 kwietnia 1947 r. wydane w sprawie(...).
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 1947 r. w sprawie o sygn.. akt(...)Sąd Grodzki wK.Oddział I stwierdził, że prawa do spadku poS.IzraeluT.nabyli bratankowieA. T. (2)iH. T.po połowie.
Postanowieniem z dnia 14 października 1999 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w sprawie toczącej się pod sygnaturą akt(...)stwierdził, że spadek po IzraeluS. T.nabyłJ. T..
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2005 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w sprawie toczącej się pod sygnaturą akt(...)uchylił postanowienie z dnia 23 kwietnia 1947 r. wydane przez Sąd Grodzki wK.Oddział I w sprawie o sygn. akt(...)
Postanowieniem z dnia 28 września 2007 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w sprawie toczącej się pod sygnaturą akt(...)stwierdził, że spadek poJ. T.zmarłym(...)roku nabyła wprost jego żonaM. T., natomiast spadek poM. T.zmarłej(...)roku nabyły wprost córkiM. K. (1)w(...)części,S. T.w(...)części orazG.C. O.w(...)części.
W dniu(...)roku została zawarta umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszemM. K. (2), Rep. A(...), na podstawie której Urszula Pędziwilk nabyła od spadkobiercówM. T.–K. H.,L.T.,V. T.iA. T. (2)udziały w prawie własności w nieruchomości położonej przyulicy (...)w wysokości(...)części oraz w nieruchomości położonej przyulicy (...)w wysokości(...)części.
Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt(...)Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie odwołałI. O.z funkcji kuratora spadku poS.IzraeluT.,A. T. (1)iM. T.i ustanowił kuratora spadku poS.IzraeluT.,A. T. (1)iM. T.w osobie Ewy Pleśniarowicz.
Protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia(...)roku Gmina MiejskaK.przekazałaU. P.zarząd nieruchomością przyulicy (...). Ostateczna wysokość nadwyżki wpływów nad kosztami w okresie sprawowania zarządu nieruchomością wynosiła(...)złotych. Urszuli Pędziwilk jako właścicielowi w(...)części nieruchomości wypłacono kwotę(...)zł. Ewie Pleśniarowicz jako kuratorowi spadku poA. T. (1)wypłacono(...)zł.
Z kolei protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia(...)roku Gmina MiejskaK.przekazała Urszuli Pędziwilk zarząd nieruchomością przyulicy (...). Ostateczna wysokość nadwyżki wpływów nad kosztami w okresie sprawowania zarządu nieruchomością wynosiła(...)złotych. Urszuli Pędziwilk jako właścicielowi w(...)części nieruchomości wypłacono kwotę(...)zł.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wK.z dnia(...)roku nakazano właścicielom nieruchomości przyul. (...)wK.- z uwagi na stan grożący zawaleniem - opróżnienie z ludzi i mienia części przedmiotowego budynku – oficyny bocznej prawej, zlokalizowanej od strony południowej wraz z użytkowanymi pomieszczeniamimieszkania nr (...)usytuowanego na II piętrzebudynku nr (...).
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wK.z dnia(...)roku nakazano właścicielom nieruchomości przyul. (...)wK.usunąć stwierdzone nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowego budynku poprzez wykonanie wskazanych robót zabezpieczających.
W dniu(...)roku(...)Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał pozwolenie nr(...)na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku przyulicy (...)wK.po rozpatrzeniu wnioskuZarządu (...).
Postanowieniem z dnia 17 marca 2010 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w sprawie toczącej się pod sygnaturą akt(...)na skutek skargi o wznowienie postępowania(...)oddalił wniosek o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości położonej przyul. (...)w zakresie udziałuI. T. (2)– tj. co do(...)części.
Postanowieniem z dnia 22 września 2010 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w sprawie toczącej się pod sygnaturą akt(...)na skutek skargi o wznowienie postępowania(...)oddalił wniosek o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości położonej przyul. (...)w zakresie udziałuI. T. (2)– tj. co do(...)części.
W dniu(...)roku została zawarta umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszemS. G., Rep. A(...), na podstawie którejU. P.nabyła udział w prawie własności w nieruchomości położonej przyulicy (...)w wysokości(...)części, aM. D.iE. D.nabyli do majątku wspólnego udział w prawie własności w nieruchomości położonej przyulicy (...)w wysokości(...)części- od spadkobiercówA. T. (1)tj.K. H.,L.T.,V. T.iA. T. (2).
Decyzją z dnia(...)roku znak:(...)Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził nieważność decyzji Wojewody(...)z dnia(...)roku, znak:(...)dotyczącej nabycia przez GminęK.z mocy prawa udziału w wysokości(...)części w prawie własności nieruchomości położonej przyul. (...).
Decyzją z dnia(...)roku znak:(...)Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził nieważność decyzji Wojewody(...)z dnia(...)roku, znak:(...)dotyczącej nabycia przez GminęK.z mocy prawa udziału w wysokości(...)części w prawie własności nieruchomości położonej przyul. (...).
W dniu(...)roku została zawarta umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszemS. G., Rep. A(...), na podstawie którejM. D.iE. D.nabyli do majątku wspólnego odM. K. (1),S. T.orazG.C. O.– spadkobiercówS. T. (1)przysługujące im udziały w prawie własności w nieruchomości położonej przyulicy (...)w wysokości(...)części oraz w nieruchomości położonej przyulicy (...)w wysokości(...)części
Aktualnie współwłaścicielami nieruchomości położonej przyul. (...)wK., składającej się zdziałki nr (...), obręb(...), jednostka ewidencyjnaŚ., o powierzchni(...)ha, dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie prowadziksięgę wieczystą o nr (...)są:
- Gmina MiejskaK.w(...)częściach
-U. P.w(...)częściach
-M. D.iE. D.w(...)częściach na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej.
Aktualnie współwłaścicielami nieruchomości położonej przyul. (...)wK., składającej się zdziałki nr (...), obręb(...), jednostka ewidencyjnaŚ., o powierzchni(...)ha, dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie prowadziksięgę wieczystą o nr (...)są:
- Gmina MiejskaK.w(...)częściach
-U. P.w(...)częściach
-M. D.iE. D.w(...)częściach na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej.
Aktualna wartość rynkowa nieruchomości położonej przyul. (...)wK.wynosi(...)złotych. Z kolei aktualna wartość rynkowa nieruchomości położonej przyul. (...)wK.wynosi(...)złotych.
Wartość rynkowa nieruchomości położonej przyul. (...)wK.według stanu typowego dla kamienic zabytkowych wynosi(...)złotych. Z kolei aktualna wartość rynkowa nieruchomości położonej przyul. (...)wK.według stanu typowego dla kamienic zabytkowych wynosi(...)złotych.
W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne sąd pierwszej instancji odwołując się do treściart. 210 k.c.i622 § 2 k.p.c.dokonał zniesienia współwłasności obu nieruchomości zgodnie z żądaniem uczestników, przyznając przysługujące we współwłasności obu nieruchomości udziały Gminy MiejskiejK.na rzecz wnioskodawczyni za spłatą.
Zasądzenie w punkcie VI postanowienia od uczestniczki Gminy MiejskiejK.na rzecz uczestniczekM. K. (1)kwoty(...)złotych,S. T.kwoty(...)złotych iG.C. O.kwoty(...)złotych Sąd Rejonowy uzasadnił brzmieniemart. 618 § 1 zd. 1 k.p.c.iart. 207 k.c.Wskazał, że zgodnie z tym ostatnim przepisem pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną, opowiadając się za stanowiskiem, zgodnie którym współwłaścicielowi przysługuje prawo do przypadającej na niego części pożytków i przychodów także wtedy, gdy nie przyczynił się własnym działaniem do ich powstania, a nawet wtedy, gdy rzecz znajduje się w posiadaniu innego współwłaściciela.
Sąd pierwszej instancji uznał za nieuzasadnione zarzuty Gminy MiejskiejK.co do braku możliwości zasądzenia równowartości pobranych pożytków z powodu ich rozliczenia w 2007 roku, czyli jeszcze przed prawomocnym wzruszeniem podstaw nabycia przez Skarb Państwa własności przedmiotowych nieruchomości w zakresie udziałów IzraelaS. T., którego następcami prawnymi sąS. T.,M. K. (1)iG.C. O.. Podkreślił, że sądowe stwierdzenie nabycia własności na podstawie instytucji przemilczenia miało charakter orzeczenia deklaratoryjnego, skoro zaś nie były spełnione przesłanki nabycia przez przemilczenie wobec IzraelaS. T.- poprzednika prawnego uczestniczek -S. T.,M. K. (1)iG.C. O.(co zostało prawomocnie przesądzone postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie z dnia 17 marca 2010 roku, sygn. akt(...)oraz postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie z dnia 22 września 2010 roku, sygn. akt(...)), to nigdy Skarb Państwa – poprzednik prawny Gminy MiejskiejK.– nie nabył udziałów w prawie własności przedmiotowych nieruchomości przysługujących IzraelowiS. T.. W konsekwencji Sąd Rejonowy stwierdził, że uczestniczki – a wcześniej ich poprzednicy prawni – w dalszym ciągu byli współwłaścicielami przedmiotowych nieruchomości.
Z punktu widzenia zasadności roszczenia uczestniczekS. T.,M. K. (1)iG.C. O.irrelewantna była również podnoszona przez uczestniczkę Gminę MiejskąK.okoliczność, że przez cały okres pobierania pożytków była posiadaczem w dobrej wierze. Dobra wiara ma bowiem znaczenie prawne w przypadku uregulowania zart. 224 k.c.Tymczasem w stosunkach pomiędzy współwłaścicielami zastosowanie znajduje przepisart. 207 k.c., który zapewnia każdemu współwłaścicielowi prawo do udziału w pożytkach i innych przychodach w stosunku do wielkości posiadanego udziału. W konsekwencji pobranie przez jednego z nich pożytków ponad udział rodzi obowiązek zwrotu lub stosownego rozliczenia się w ramach zniesienia współwłasności z pozostałymi współwłaścicielami. Powstanie obowiązku zwrotu nie jest uzależnione od dobrej lub złej wiary. Sąd Rejonowy wypowiedział przy tym pogląd, że do stosunków pomiędzy współwłaścicielami nie znajduje zastosowania przez analogię przepisart. 224 k.c.Odnosi się on bowiem do innych stosunków, a mianowicie do stosunków pomiędzy właścicielem rzeczy a jej posiadaczem. Przepis ten zamieszczony został w oddzielnym dziale, zamieszczonym po dziale odnoszącym się do współwłasności. Dział ten obejmuje grupę przepisów, które ustalają sferę ochrony prawa własności poprzez określenie roszczeń wynikających z tego prawa w stosunku do podmiotów, które w tę sferę wkraczają (por.art. 222-231 k.c.). Przede wszystkim chodzić tu będzie o osobę pozbawiającą właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą (por.art. 336 k.c.). Powszechnie przyjmuje się, że roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków, o odszkodowanie za zużycie lub pogorszenie rzeczy oraz usunięcie skutków dokonanych nakładów, mają charakter uzupełniający roszczenia windykacyjne i negatoryjne (por.art. 222 k.c.). Mogą one powstać wyłącznie w stosunkach między właścicielem a posiadaczem. Nie mogą zaś zaistnieć pomiędzy współwłaścicielami. Innymi słowy, przepisy, o których mowa, odnoszą się do dziedziny stosunków zewnętrznych, natomiast przepisy o współwłasności, m.in.art. 207 k.c., do sfery układów wewnętrznych pomiędzy osobami, które mają uprawnienia w odniesieniu do rzeczy wspólnej.
Za nieudowodniony Sąd pierwszej instancji uznał zarzut Gminy MiejskiejK.przedawnienia roszczeń dotyczących okresu sprzed 2004 roku. Zauważył, że uczestniczka nie wykazała, jaka część kwoty nadwyżki wpływów nad wydatkami z chwili przekazania zarządu, uzyskana została przed 2004 rokiem. Przedstawione przez uczestniczkę dokumenty obrazują jedynie stan wpływów w 2007 roku. Brak jest natomiast dokumentacji przedstawiającej to jak kształtowały się wpływy w latach poprzednich. Sąd Rejonowy podkreślił, że zgodnie zart. 6 k.c.to na uczestniczce spoczywał ciężar udowodnienia jaka część nadwyżki wpływów nad kosztami uzyskana została przed 2004 rokiem, albowiem to uczestniczka podniosła zarzut przedawnienia, z kórego wywodziła korzystne dla siebie skutki prawne.
Określając wysokość należnych każdej z uczestniczek kwot z tytułu pożytków, Sąd pierwszej instancji oparł się na wysokości ich udziałów w obu nieruchomościach oraz kwocie nadwyżki wpływów nad kosztami z chwili przekazania przez uczestniczkę Gminę MiejskąK.zarządu. W sprawie bezsporne było, że ostateczna wysokość nadwyżki wpływów nad kosztami w okresie sprawowania przez uczestniczkę Gminę MiejskąK.zarządu nieruchomością przyulicy (...)wK.wynosiła(...)złotych.I. T. (1)był współwłaścicielem powyższej nieruchomości w(...)częściach. Spadek po nim nabył w całości jego synJ. T.. Z kolei po nim spadek nabyła wprost jego żonaM. T., natomiast spadek poM. T.nabyły wprost córkiM. K. (1)w(...)części,S. T.w(...)części orazG.C. O.w(...)części. W świetle powyższych uwag należało stwierdzić, że uczestniczkomM. K. (1)orazS. T.przysługuje po(...)pożytków – co odpowiada kwocie po(...)złotych, natomiastG.C. O.
(...)pożytków – co odpowiada kwocie(...)złotych.
Poza sporem była również ostateczna wysokość nadwyżki wpływów nad kosztami w okresie sprawowania przez uczestniczkę Gminę MiejskąK.zarządu nieruchomością przyulicy (...)wK., która wynosiła(...)złotych.I. T. (1)był współwłaścicielem powyższej nieruchomości w(...)częściach. Tym samym uczestniczkomM. K. (1)orazS. T.przysługuje po(...)pożytków – co odpowiada kwocie po(...)złotych, natomiastG.C. O.(...)pożytków – co odpowiada kwocie(...)złotych.
Powyższe rozważania prowadziły do wniosku, że przypadająca na rzeczM. K. (1)kwota pożytków z obu przedmiotowych nieruchomości pobranych przez uczestniczką Gminę MiejskąK.wynosi(...)złotych, na rzeczS. T.wynosi(...)złotych, zaś na rzeczG.C. O.wynosi(...)złotych. Uczestniczki w ostatecznie sprecyzowanym wniosku (pismo z dnia(...)roku k. 1008) wnosiły o zasądzenie z tytułu należnych pożytków od Gminy MiejskiejK.na rzecz:M. K. (1)kwoty(...)złotych,S. T.kwoty(...)złotych,G.C. O.kwoty(...)złotych. Sąd rozpoznający sprawę o zniesienie współwłasności o roszczeniach przewidzianych wart. 618 § 1 k.p.c.orzeka zawsze na wniosek osób uprawnionych do ich zgłoszenia i jest bezwzględnie związany roszczeniem zgłoszonym na podstawieart. 618 § 1 k.p.c.
W świetle powyższych uwag Sąd Rejonowy w punkcie VI postanowienia zasądził od uczestniczki Gminy MiejskiejK.na rzecz:M. K. (1)kwotę(...)złotych, na rzeczS. T.kwotę(...)złotych oraz na rzeczG.C. O.kwotę(...)złotych.
Sąd pierwszej instancji nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia żądania uczestniczekM. K. (1),S. T.iG.C. O.zasądzenia od Gminy MiejskiejK.odszkodowania z tytułu pogorszenia stanu technicznego nieruchomości. Na uzasadnienie swojego żądania uczestniczki wskazały, że fakt zarządzania nieruchomościami przez Gminę MiejskąK.w sposób prowadzący do degradacji stanu technicznego nieruchomości został stwierdzony przez Sądy obu instancji w uzasadnieniach postanowień w przedmiocie zasiedzenia. Wartość pogorszenia względem stanu zwykłego wynika z opinii biegłego. Różnica pomiędzy wartościami nieruchomości po przywróceniu do stanu zwykłego, a aktualnymi wartościami nieruchomości stanowi w ocenie uczestniczek szkodę wywołaną nieprawidłowym zarządzaniem.
Zdaniem Sądu Rejonowego celem wykazania wysokości szkody polegającej na pogorszeniu stanu technicznego nieruchomości w związku z nieprawidłowym zarządzaniem należałoby wykazać, że konkretne kwoty stanowiące przychody z nieruchomości powinny być w określony sposób zagospodarowane na przeprowadzenie wskazanych remontów, zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki, a następnie należałoby wykazać, jak kształtowałyby się wartości nieruchomości, gdyby te remonty przeprowadzono. Takich dowodów uczestniczki nie zaoferowały, zaś samo porównanie wartości nieruchomości według stanu po remontach, które należy przeprowadzić, celem przywrócenia nieruchomości do stanu zwykłego z wartościami aktualnymi nieruchomości nie może stanowić wykazania wysokości szkody. Dodał również, iż Gmina MiejskaK.przekazała zarząd nieruchomościami w 2007 roku, zaś opinia biegłego uwzględnia stan aktualny.
O kosztach postępowania Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie przepisuart. 520 § 1 k.p.c.
W apelacji od punktu VI postanowienia Sądu Rejonowego uczestniczka Gmina MiejskaK.wniosła o jego zmianę poprzez oddalenie żądania zwrotu pożytków na rzecz uczestniczekS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.i zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje, względnie uchylenia postanowienia w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj.art. 618 § 1 k.p.c.poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do bezzasadnego zasądzenia od Gminy zwrotu pożytków w łącznej kwocie(...)zł, pominięcie, że Gmina była posiadaczem nieruchomości w dobrej wierze i nie miała obowiązku zwrotu pożytków oraz nieuwzględnienie zgłoszonego przez nią zarzutu przedawnienia co do części tego roszczenia.
Uczestniczka zarzuca, że na datę przekazania zarządu (2007 rok) Gmina MiejskaK.była współwłaścicielką obu nieruchomości, stąd też brak podstaw do rozliczenia pożytków na rzecz uczestniczek. Pożytki zostały bowiem rozliczone w 2007 roku, czyli jeszcze przed nabyciem prawa własności uczestniczek do części nieruchomości. Oddalenie wniosku o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa w drodze przemilczenia udziałów w nieruchomości należących doS. T.nastąpiło w 2010 roku. Gmina MiejskaK.jeszcze przez trzy lata była współwłaścicielką udziałów objętych przemilczeniem i ich własność utraciła dopiero wskutek wydania przez Ministra Administracji i Cyfryzacji w dniu(...)roku decyzji stwierdzających nieważność decyzji komunalizacyjnych. Wzruszenie podstaw nabycia przez Skarb Państwa oraz Gminę prawa własności nieruchomości nastąpiło po protokolarnym przekazaniu zarządu, co przesądza o niemożności zastosowaniaart. 618 k.p.c.iart. 207 k.p.c.Art. 207 k.c.dotyczy bowiem rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami dokonywanych na bieżąco.
Zdaniem apelującej w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisyart. 224 i 225 k.c., z uwzględnieniem istnienia po stronie Gminy dobrej wiary w posiadaniu udziałów do roku 2013, co wyklucza obowiązek dokonania zwrotu pożytków na rzecz uczestniczek. Uczestniczka powołała się przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego III CZP 88/2012.
Niesłusznym było również nieuwzględnienie przez Sąd Rejonowy zarzutu przedawnienia roszczeń pochodzących sprzed 2004 roku. Roszczenie to winno być zakwalifikowane jako roszczenie majątkowe i winno podlegać 10 letniemu terminowi przedawnienia. Uczestniczka zarzuciła, że skoro Sąd Rejonowy uznał, że nie wykazała ona zasadności zarzutu przedawnienia, winien był dopuścić z urzędu dowód z opinii biegłego na okoliczność ustalenia, jaka kwota pożytków ulegała przedawnieniu.
W uzupełnieniu apelacji z dnia(...)roku uczestniczka sprecyzowała zarzut przedawnienia wskazując, że przedawniona kwota sprzed(...)roku wynosi łącznie(...)zł ((...)zł dla nieruchomości przyul. (...)i(...)zł dla nieruchomości przyul. (...)). Powołała się również za przedawnianie roszczenia o zwrot pożytków w oparciu oart. 229 k.c.
UczestniczkiS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.wniosły o oddalenie apelacji Gminy MiejskiejK.i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.
W apelacji od punktu VII postanowienia Sądu Rejonowego uczestniczkiS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.domagały się jego zmiany poprzez zasądzenie od Gminy MiejskiejK.na rzecz uczestniczekM. K. (1)iS. T.kwot po(...)zł oraz na rzeczG. T.–O.kwoty(...)zł tytułem odszkodowania za pogorszenie stanu nieruchomości, a nadto zasądzenia kosztów postępowania odwoławczego.
Uczestniczki zarzuciły naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:
-art. 322 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez odmowę zasądzenia odpowiedniej sumy tytułem odszkodowania według oceny sądu, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy w sytuacji, gdy ścisłe udowodnienie wysokości żądania było niemożliwe lub nader utrudnione;
-art. 228 § 1 k.p.c.poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu faktów notoryjnych;
-art. 231 k.p.c.poprzez odmowę zastosowania domniemań faktycznych w zakresie, w jakim brak było możliwości dowodzenia poszczególnych faktów.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu(...)roku uczestniczki zgłosiły ustnie do protokołu żądanie zasądzenia odsetek od zasądzonych w punkcie VI postanowienia Sądu Rejonowego kwot.
Uczestniczka Gmina MiejskaK.wniosła o oddalenie apelacjiS. T.,M. K. (1)iG. T.–O..
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
I. Co do sprostowania oczywistej niedokładności w komparycji zaskarżonego postanowienia:
Zgodnie zart. 350 § 3 k.p.c.jeżeli sprawa toczy się przed sądem drugiej instancji, sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji. Sprostowanie wyroku może nastąpić z urzędu w razie wystąpienia w nim niedokładności, błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych oczywistych omyłek. Przepis ten znajduje również zastosowanie do postanowień wydanych w postępowaniu nieprocesowym (art. 13 § 2 k.p.c.).
Sąd Rejonowy, rozpoznając dwie połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o zniesienie współwłasności, uwzględnił zgłoszone przez wnioskodawczynię w obu tych sprawach żądania częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości poprzez przyznanie udziału uczestniczki Gminny MiejskiejK.na rzecz wnioskodawczyni za spłatą. Ponieważ współwłaścicielami nieruchomości będących przedmiotem postępowania są także uczestnicyE. D.iM. D., których postanowienie Sądu Rejonowego nie dotyczy, przyznanie udziału Gminy MiejskiejK.wnioskodawczyni nie „likwiduje” współwłasności w sposób całkowity. Oznacza to, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd Rejonowy, zgodnie z żądaniem wniosku, nie była sprawa o zniesienie współwłasności ale sprawa o częściowe zniesienie współwłasności w zakresie udziału należącego do Gminy MiejskiejK..
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy, w oparciu o powołany przepis, sprostował oczywistą niedokładność w komparycji zaskarżonego postanowieniu w określeniu przedmiotu postępowania.
II. Co do apelacji Gminy MiejskiejK.:
1. Zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie (por. np. uzasadnienie uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r., III CZP 112/10, OSNC 2011/7-8/75) przyjmuje się, że decyzja stwierdzająca nieważność wadliwej decyzji administracyjnej ma moc wsteczną, co oznacza, że na jej podstawie należy przyjąć, że będąca jej przedmiotem decyzja dotknięta wadami była aktem bezprawnym już w chwili jej wydania. Decyzja nieważna nie wywoływała skutków prawnych, mimo że stwarzała określone stany faktyczne. Dlatego też stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody(...)w zakresie nabycia przez Gminę MiejskąK.udziałów we współwłasności nieruchomości przyul. (...)((...)części) i(...)((...)części), które w przeszłości należały doS. T.(poprzednika prawnego uczestniczekS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.) ma ten skutek, że Gmina MiejskaK.w zakresie tego udziału nigdy nie nabyła własności tych nieruchomości. Podobnie, wzruszenie postanowień w przedmiocie nabycia tych udziałów przez Skarb Państwa w drodze przemilczenia ma ten skutek, że Skarb Państwa nigdy nie był ich właścicielem.
Podzielając zatem w pełni ustalenia Sądu Rejonowego przyjąć również za tym Sądem należało, że uczestniczkiS. T.,M. K. (1)iG. T.–O., a wcześniej ich poprzednicy prawni nigdy nie utracili prawa własności nieruchomości, a to oznacza, że zarówno w roku 2007 jak i wcześniej byli współwłaścicielami nieruchomości.
Z tego względu zarzut Gminy MiejskiejK., w którym wskazuje ona, że rozliczenie pożytków nastąpiło jeszcze przed nabyciem prawa własności przez uczestniczki, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Wzruszenie podstaw nabycia Gminy MiejskiejK.i Skarbu Państwa nie skutkuje „nabyciem” prawa własności przez uczestniczki, a jedynie stwierdzeniem i to ze skutkiemex tunc, że ani Skarb Państwa ani Gmina MiejskaK.nigdy nie nabyły tych udziałów.
Oznacza to, że Gmina MiejskaK.jest obowiązana do rozliczenia pobranych przez siebie pożytków, w zakresie w jakim przypadają one, stosownie do wielkości udziału we współwłasności, uczestniczkomS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.. W tym bowiem zakresie pożytki te, stosownie do treściart. 207 k.c., przypadają uczestniczkom, nie zaś Gminie MiejskiejK..
2. Gmina MiejskaK.powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2013 roku, III CZP 88/12, OSNC 2013/9/103, zdaje się nie dostrzegać, że dotyczy ona roszczenia współwłaściciela o wynagrodzenie za bezprawne korzystanie z rzeczy wspólnej, nie zaś roszczenia o zwrot pożytków, o którym mowa wart. 207 k.c., które ma zupełnie inny charakter, na co zresztą Sąd Najwyższy wskazał w tej uchwale. Z tego względu należy wykluczyć możliwość zastosowaniaart. 224 k.c.i225 k.c.do rozliczenia pożytków. Ich zastosowanie znajduje uzasadnienie jedynie w przypadku roszczeń o wynagrodzenie za bezprawne korzystanie z rzeczy wspólnej.
W powołanej uchwale Sąd Najwyższy wskazał, że do atrybutu korzystania z rzeczy zalicza się uprawnienie do używania rzeczy (ius utendi) oraz do pobierania pożytków i innych przychodów z rzeczy (ius fruendi), które zostało nawet wyszczególnione wart. 140 k.c.Zgodnie więc z tradycją, prawo do używania rzeczy jest wyodrębnione od prawa do pobierania pożytków i innych przychodów z rzeczy. Z tego względu też należy uznać, że gdyby ustawodawca nie wprowadził unormowania zawartego wart. 207 k.c., to wtedy i te korzyści z całej rzeczy stanowiłyby uprawnienie każdego ze współwłaścicieli, jeżeli tylko dałoby się to pogodzić z jej korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli, gdyż taki wniosek wynikałby także z istoty wspólnego prawa. Unormowanie zatem zawarte wart. 207 k.c.nie może mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii, czy podlegają rozliczeniu pomiędzy współwłaścicielami korzyści z tytułu używania rzeczy w sposób naruszający uprawnienie współwłaściciela określone wart. 206 k.c.Rozliczenie pożytków i innych przychodów z rzeczy wspólnej następuje na podstawieart. 207 k.c., co wyłącza w tym wypadku stosowanieart. 224 § 2 i art. 225 k.c.
3. Roszczenie, którego zasądzenia domagały się od Gminy MiejskiejK.uczestniczkiS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.jest niewątpliwie roszczeniem rozliczenia pożytków, do którego zastosowanie znajdujeart. 207zd. Ik.c.Zgodnie z tym przepisem pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów. Pożytkami rzeczy wspólnej w rozumieniuart. 207 k.c.są pożytki naturalne i cywilne, określone wart. 53 k.c., a więc płody i inne odłączone części składowe rzeczy, które według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy oraz dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego (czynsze najmu i dzierżawy).  Uzyskane przez Gminę MiejskąK.kwoty(...)zł (nieruchomość przyul. (...)) i(...)zł (nieruchomość przyul. (...)) pochodzą z czynszów najmu lokali, które były wynajmowane, a zatem będąc dochodami, które rzecz przyniosła na podstawie stosunków prawnych, stanowią pożytki, o których mowa wart. 207 k.c.i jako takie podlegają rozliczeniu na zasadach tam określonych, nie zaś na zasadach przewidzianych wart. 224 i 225 k.c.Z tego też względu bez znaczenia dla rozpoznania sprawy pozostaje to, czy uzyskując te pożytki Gmina MiejskaK.pozostawała w dobrej wierze. Uzyskała je bowiem jako współwłaścicielka tych nieruchomości i w zakresie, w jakim nie znajdują one pokrycia w przysługującym jej udziale we współwłasności nieruchomości, nie jest ona uprawniona do ich zatrzymania i winna je wypłacić pozostałym współwłaścicielom.
4. Sąd Okręgowy podziela również stanowisko Sądu Rejonowego w zakresie, w jakim Sąd ten przyjął, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez Gminę MiejskąK.zarzutu przedawnienia.
Dla porządku tylko wskazać należy, że termin przedawnienia roszczeń zart. 207 k.c.wynosi dziesięć lat (art. 118 k.c.in principio), co zresztą nie było przez Gminę MiejskąK.kwestionowane zarówno w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, jak również w apelacji. Z uwagi jednak na treść pisma uzupełniającego apelację (k. 1098), w którym Gmina MiejskaK.wskazała, że „podnosi zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot pożytków wynikający zart. 229 k.c.”, wskazać tylko należy, że z przyczyn omówionych wpunkcie II. 1.niniejszych rozważań przewidziany wart. 229 k.c.roczny termin przedawnienia dotyczący tzw. roszczeń uzupełniających nie znajduje zastosowania do roszczenia zart. 207 k.c.
W sprawie poza sporem pozostawało to, że w 2007 roku Gmina MiejskaK.dysponowała kwotami(...)zł (nieruchomość przyul. (...)) i(...)zł (nieruchomość przyul. (...)) uzyskanymi z tytułu czynszu. Podnosząc zarzut przedawnienia co do pożytków uzyskanych przed 2004 rokiem Gmina MiejskaK.nie wykazała jednak, jaka część z tych kwot została uzyskana przed 2004 rokiem, co, z uwagi na datę zgłoszenia przez uczestniczki roszczenia, mogłoby skutkować ewentualnym przedawnieniem. Słusznie Sąd Rejonowy obciążył obowiązkiem wykazania tej okoliczności zgłaszającą zarzut przedawnienia Gminę, skoro ona wywodziła z niej korzystne dla siebie skutki prawne (art. 6 k.c.).
Wbrew zarzutom apelacji Sąd Rejonowy nie był zobowiązany do przeprowadzenia w tym zakresie dowodu z urzędu, zwłaszcza dowodu z opinii biegłego na okoliczność, jaka kwota pożytków uległa przedawnieniu. To uczestniczka, o ile część pożytków zostało pobranych przed 2004 rokiem, winna przedstawić dowody, z których wynika data ich pobrania. W sprawie chodzi o kwoty pobrane na podstawie stosunku cywilnoprawnego, a zatem uzyskiwane na podstawie stosownych umów cywilnoprawnych, którymi uczestniczka winna dysponować, tymczasem uczestniczka poza przyznaniem ogólnej kwoty pożytków na rok 2007 nie wskazała nawet kwot, jakie w poszczególnych latach uzyskiwała, nie mówiąc już o ich wykazaniu. Zasadność zarzutu przedawnienia podlega ocenie Sądu w oparciu o materiał dowodowy, jaki został zaoferowany w sprawie. Trudno zatem oczekiwać od Sądu, że na zasadność podnoszonego przez stronę zarzutu przedawnienia zasięgał będzie dowodu z opinii biegłego podczas, gdy sama strona, poza ogólnym powołaniem się na zarzut przedawnienia, nie pogłębia swoich twierdzeń, nie mówiąc już o przedstawieniu jakichkolwiek dowodów, choćby tych z dokumentów, które jako zarządzająca nieruchomością przez wiele lat powinna posiadać.
5. Brak jest również podstaw do podzielenia zasadności zarzutu przedawnienia w oparciu o dokument, który uczestniczka przedłożyła do pisma stanowiącego uzupełnienie apelacji (k. 1099). Po pierwsze, sama uczestniczka nie wnosiła o dopuszczenie dowodu z tego dokumentu, nie mówiąc już o braku wskazania przyczyny dla jego powołania dopiero na obecnym etapie postępowania. Po drugie, przy założeniu, że wniosek o dopuszczenie dowodu z tego dokumentu zostałby zgłoszony, podlegałby on oddaleniu jako spóźniony na podstawieart. 381 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Po trzecie wreszcie, dokument ten jako prywatny stanowi jedynie dowód na to, że osoba składająca pod nim podpis złożyła oświadczenie określonej treści, nie dowodzi zaś prawdziwości tego oświadczenia. Sporządzenie zestawienia przychodów i kosztów zarządu nieruchomością od 1995 roku może tylko potwierdzać, że uczestniczka dysponuje stosownymi dokumentami, które mogłyby wykazać zasadność jej zarzutu, a których jednak nie złożyła do akt sprawy dla zasadności jego wykazania.
W tym stanie rzeczy brak było podstaw do przyjmowania, by jakiekolwiek kwoty zostały uzyskane przed 2004 rokiem, co z kolei czyni bezzasadny zarzut przedawnienia.
Na marginesie tylko dodać należy, że zgłoszenie przez Gminę MiejskąK.zarzutu przedawniania w przypadku jego zasadności należałoby ocenić w kontekście nadużycia prawa (art. 5 k.c.). Nie sposób bowiem odeprzeć zarzutu uczestniczek, że przez wiele lat Gmina kwestionowała ich własność, odmawiając dostępu do nieruchomości i wydania jakichkolwiek dokumentów związanych z jej zarządzaniem. Nawet wówczas, gdy upadły orzeczenia u podstaw, których leżał tytuł prawny Gminy w zakresie udziału uczestniczek, Gmina kwestionowała ich prawa, zasłaniając się nabyciem własności ich udziałów w drodze zasiedzenia.
6. Z tych też przyczyn apelacja Gminy MiejskiejK.podlegała oddaleniu jako bezzasadna na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
III. Co do apelacji uczestniczekS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.:
1. Przepisart. 618 § 1 k.p.c.realizuje zasadę kompleksowego rozliczenia w postępowaniu o zniesienie współwłasności wzajemnych roszczeń współwłaścicieli z tytułu posiadania i poniesionych nakładów na wspólną rzecz. W judykaturze Sądu Najwyższego utrwaliło się jednolite stanowisko, że wymienione w tym przepisie roszczenia dotyczą tylko współwłaścicieli, a poza tym, że katalog tych roszczeń jest wyczerpujący, gdyż przepis ma charakter wyjątkowy, co wyklucza możliwość rozszerzającej jego wykładni (zob. uchwały z dnia 12 stycznia1973 r., III CZP 56/73, OSNC 1974, nr 7 - 7, poz. 125, z dnia 2 kwietnia 1982 r., III CZP 10/82, OSNC 1982 r., nr 11-12, poz. 162, z dnia 10 maja 2006 r., III CZP 11/06, OSNC 2007 Nr 3, poz. 38, czy z dnia 21 lutego 2008 r., III CZP 144/07, OSNC 2009 Nr 2, poz. 22, wyrok z dnia 8 lutego 2012 r., V CSK 46/11, OSNC -ZD 2013Nr 3, poz. 48 oraz postanowienia z dnia 10 listopada 219 r., I CSK 219/06, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 474/13, niepubl. oraz z dnia 8 maja 2015 roku, III CZP 18/15, LEX nr 1710366). Z tego też względu w judykaturze wprost przyjmuje się, że przepisart. 618 § 1 k.p.c.nie obejmuje spraw o roszczenia współwłaściciela względem innego współwłaściciela o odszkodowanie z tytułu nieprawidłowego wykonywania zarządu nieruchomością wspólną (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2011 roku, I CSK 138/11, OSNC 2012/7-8/89).
Zgłoszone przez uczestniczkiS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.w piśmie z dnia(...)roku (k. 859 – 861) żądanie zasądzenia od Gminy MiejskiejK.odszkodowania za pogorszenie stanu nieruchomości miało związek z nieprawidłowym zarządzaniem nieruchomością wspólną przez Gminę MiejskąK.w latach(...), a zatem miało charakter roszczenia odszkodowawczego z tytułu nieprawidłowego sprawowania zarządu i jako takie nie powinno podlegać rozpoznaniu w sprawie o zniesienie współwłasności na podstawieart. 618 § 1 k.p.c.
W orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2014 roku, IV CSK 474/13, LEX nr 1491133) przyjmuje się, że jedynie nieprzekazanie sprawy do postępowania o zniesienie współwłasności z naruszeniemart. 618 § 2 k.p.c., wbrew ustawowemu nakazowi, stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą. Odmiennie natomiast pod tym względem ocenić należy uchybienieart. 618 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., w następstwie rozpoznania przez sąd w sprawie o zniesienie współwłasności sporu w nim niewymienionego, które nie stanowi bezwzględnej podstawy odwoławczej. Uchybienie to podlega rozpoznaniu przez sąd odwoławczy jedynie na zarzut skarżącego.
Skarżące w swojej apelacji zarzutu błędnego rozpoznania ich roszczenia w sprawie o zniesienie współwłasności nie podnoszą (i nie podnoszą go na tym etapie także inni uczestnicy), a zatem na uboczu niniejszych rozważań należy pozostawić zagadnienie reakcji procesowej sądu prowadzącego postępowanie o zniesienie współwłasności w razie zgłoszenia mu do rozpoznania roszczenia, o którym nie ma mowy wart. 618 § 1 k.p.c.
Z uwagi na brzmienieart. 378 § 1 k.p.c.in finei wynikającego z niego obowiązku sądu drugiej instancji brania pod uwagę z urzędu – w granicach zaskarżenia – nieważności postępowania, wystarczającym jest tylko przypomnienie, że rozpoznanie sprawy procesowej (żądania zapłaty) w trybie nieprocesowym samo przez się nie powoduje nieważności postępowania (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1999 roku, II CKN 618/98, LEX nr 1231367). Zgodnie zart. 379 pkt 6 k.p.c.nieważność postępowania zachodzi jeżeli sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi albowiem właściwość sądu okręgowego do rozpoznania roszczenia odszkodowawczego uzależniona została od wartości przedmiotu sporu (art. 17 pkt 4 k.p.c.).
2. Skarżące dochodziły roszczenia odszkodowawczego przeciwko Gminie MiejskiejK.za szkodę w postaci różnicy pomiędzy wartością nieruchomości po przywróceniu jej do stanu zwykłego a jej wartością w chwili obecnej. Szkodę tę skarżące wyliczyły w odniesieniu do opinii biegłego do spraw szacowaniaP. P.z(...)roku, co wynika z treści pisma z dnia(...)roku (k. 859 – 861), nie zaś, jak wskazują w apelacji, w odniesieniu do opinii tego biegłego z dnia(...)roku, na którą to opinię obecnie się powołują. Żądanie to po sporządzeniu opinii z dnia(...)roku nie zostało zmienione (pismo z dnia(...)roku k. 1008 – 1010 dotyczy wyłącznie zmiany żądania pożytków).
Podstawę swojego żądania uczestniczki upatrywały w wadliwym ich zdaniem zarządzaniu przez Gminę MiejskąK.nieruchomością, co doprowadziło do drastycznej degradacji stanu technicznego budynków. Na udowodnienie swojego roszczenia uczestniczki wskazywały na ustalenia wynikające z uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie postanowienia wstępnego (oddalającego wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie udziału we współwłasności obu nieruchomości) oraz na przeprowadzone już opinie biegłych do spraw szacowania nieruchomości. Uczestniczki wnioskowały również o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw szacowania nieruchomości na okoliczność wartości pogorszenia nieruchomości względem stanu zwykłego, w jakim nieruchomość winna się znajdować w wypadku prawidłowego wykonywania zarządu.
Sąd Rejonowy ten ostatni wniosek uwzględnił i dopuścił dowód z opinii biegłego do spraw szacowania nieruchomościP. P.. Z opinii tej wynika (k.916 – 966), iż wartość nieruchomości przyul. (...), objętejksięgą wieczystą (...)i nieruchomości przyul. (...), objętejksięgą wieczystą (...)przy założeniu typowego stanu techniczno - użytkowego dla kamienic zabytkowych wynosiłaby odpowiednio(...)zł i(...)zł.
Zastrzec przy tym należy, że na podstawie tej samej opinii Sąd Rejonowy ustalił, że wartość nieruchomości według ich obecnego stanu wynosi(...)zł dla nieruchomości przyul. (...)((...)) i(...)zł dla nieruchomości przyul. (...)((...)) i te wartości stanowiły podstawę ustalenia wysokości spłaty Gminy MiejskiejK., której udział w wyniku częściowego zniesienia współwłasności przypadł wnioskodawczyni. Słusznie bowiem przyjął Sąd Rejonowy, czego nie kwestionują również skarżące, że poprzednia opinia biegłegoP. P.z dnia(...)roku nie mogła stanowić podstawy do ustalenia wartości nieruchomości, skoro stanowiący o jej wnioskach końcowych kosztorys, nie został sporządzony przez biegłego sądowego, a zatem opinia biegłego w tej części miała charakter prywatnej ekspertyzy. Kosztorys ten z uwagi na zastosowane w tamtej opinii tzw. podejścia kosztowego metodą pozostałościową w istotny sposób determinował ustaloną wartość nieruchomości po zakończeniu określonych nim prac. Wartość nieruchomości w obu opiniach przy założeniu obecnego ich stanu określona została na podobnym poziomie.
3. Sąd pierwszej instancji nie wskazał podstawy prawnej rozpoznawanego żądania, które jako roszczenie odszkodowawcze może mieć swoją podstawę wart. 415 k.c., a ściślej rzecz biorąc wart. 416 k.c., dotyczącym odpowiedzialności osoby prawnej za szkodę spowodowaną z winy jej organu, wskazując jedynie, że skarżące nie wykazały poniesionej przez siebie szkody, co oznacza, iż pozostałe przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej uznał za spełnione.
Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej opartej na obu tych podstawach prawnych w związku zart. 361 k.c.są: szkoda, zachowanie - w postaci działania bądź zaniechania własnego (przy zastosowaniuart. 415 k.c.) albo działania bądź zaniechania organu osoby prawnej (przy zastosowaniuart. 416 k.c.) - o charakterze zawinionym, a więc obiektywnie bezprawnego a zarazem subiektywnie nagannego (chociażby popełnionego z winy nieumyślnej) oraz istnienie związku przyczynowego o charakterze adekwatnym pomiędzy szkodą a działaniem bądź zaniechaniem szkodzącym. Wedługart. 361 § 2 k.c., w granicach określonych adekwatnym związkiem przyczynowym, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
W nauce prawa zgodnie przyjmuje się, że szkodą w rozumieniu prawa cywilnego jest uszczerbek w dobrach majątkowych poszkodowanego, jakiego doznaje on w skutek zdarzenia wyrządzającego szkodę. Ustalenia istnienia i wielkości szkody dokonuje się za pomocą metody dyferencyjnej (różnicowej), która nakazuje przyjąć za szkodę różnicę między rzeczywistym stanem dóbr poszkodowanego z chwili dokonywania ustaleń a stanem hipotetycznym, jaki istniałby, gdyby do zdarzenia sprawczego nie doszło. Jej cechą charakterystyczną jest uwzględnienie wszelkich następstw określonego zdarzenia dla majątku poszkodowanego, a więc nie tylko bezpośrednich skutków dla poszczególnych dóbr.
4. Skarżące upatrywały istnienia po swojej stronie szkody wyrażającej się w różnicy, jaka istniałaby w wartości nieruchomości, gdyby była zarządzana prawidłowo (gdyby w trakcie wykonywania zarządu gmina wykonywała niezbędne remonty), a tym jaki istnieje w chwili obecnej, i stan ten odnosiły do wielkości przysługującego im udziału we współwłasności nieruchomości. Stanowisko to jednak pomija fakt, że(...)roku skarżące zbyły swoje udziały we współwłasności obu nieruchomości. Ich szkodą zatem nie może być różnica wartości nieruchomości w stanie, w jakim byłaby ona gdyby zarząd był sprawowany w sposób należyty, a tym jaki istnieje obecnie, ale co najwyżej kwota będąca różnicą za jaką sprzedałyby udziały we współwłasności nieruchomości przy założeniu wykonania przynajmniej niezbędnych remontów, a tą za jaką sprzedały tę nieruchomość.
Samo zatem już określenie szkody przez skarżące nie było adekwatne, nie mówiąc już o zaoferowanych przez skarżące dowodach w celu wykazania zasadności swojego roszczenia. Ustalenia istnienia i wysokości szkody po stronie skarżących wymagałoby przeprowadzenia szerszego postępowania dowodowego niż tylko samo odwołanie się do decyzji organów nadzoru budowlanego, faktu nieprzeprowadzenia remontów w okresie sprawowania zarządu i dowodu z opinii biegłego do spraw szacowania nieruchomości dla ustalenia różnicy w wartości nieruchomości przy założeniu hipotetycznie dobrego jej stanie i tego w jakim znajduje się ona obecnie.
Faktem jest, co wynika z ustaleń Sądu Rejonowego, że w czasie zarządu sprawowanego przez Gminę MiejskąK.(lata(...)) w nieruchomości przeprowadzony był jeden remont za kwotę(...)zł, zaś saldo dodatnie obu nieruchomości wynosiło wówczas(...)zł. Nie oznacza to jednak, że zainwestowanie przez Gminę posiadanych środków doprowadziłoby do takiego stanu nieruchomości, który można uznać za dobry. Skarżące przy tym pomijają również i to, że już w 1971 roku nieruchomość była w złym stanie technicznym, skoro w dołączonej przez Gminę MiejskąK.karcie inwentaryzacyjnej z(...)roku stopień zużycia budynków określono na(...)Początek zarządu Gminy przypada natomiast na rok(...)
5. Skarżące powołując się w apelacji na brak możliwości dowodzenia w niniejszej sprawie z uwagi na brak dostępu do nieruchomości i zarzucając Sądowi Rejonowemu niezastosowanie domniemań faktycznych, czy też faktów notoryjnych tracą z pola widzenia to, że w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie podjęły nawet wysiłku w celu wykazania zasadności swojego roszczenia, powołując jedynie dowód z opinii biegłego do spraw szacowania. Samo zresztą przytoczenie podstawy faktycznej ich żądania ograniczyło się do zaledwie czterech akapitów zajmujących połowę strony formatu A4 (k. 861).
Sąd Okręgowy nie znajduje podstawy dla podzielenia zarzutu apelacji, iż przyjęcie odpowiedzialności Gminy za stan obecny stan budynku winno odbywać się na zasadzie domniemań faktycznych. Zgodnie zart. 231 k.p.c.Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Z faktu, że w okresie zarządu sprawowanego przez Gminę (lata(...)) w nieruchomości był przeprowadzony jeden remont, zaś w(...)roku wystąpił stan katastrofy budowlanej można wyprowadzić wniosek, że katastrofa ta jest skutkiem wadliwego zarządzania w tych latach, ale nie byłby to wniosek pewny i jedyny. Nie jest bowiem wykluczone, że stan zagrożenia istniał wcześniej, ani to, że nawet przy spożytkowaniu przez Gminę posiadanych przez nią kwot doszłoby do zapobiegnięcia katastrofie albo doprowadzenia nieruchomość do takiego stanu, w którym jej wartość byłaby wyższa niż obecnie. Oznaczałoby to również przerzucenie na Gminę odpowiedzialności za okres, kiedy nieruchomością nie zarządzała, ani nawet nie była jej współwłaścicielką.
W ramach wnioskowania, o którym mowa wart. 231 k.p.c.sąd ma pełną swobodę, powinien jednakże uwzględniać całokształt okoliczności faktycznych w konkretnej sprawie. Domniemany fakt nie wymaga twierdzenia ani dowodzenia, w przeciwieństwie do okoliczności stanowiących podstawę faktyczną domniemania (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 22 stycznia 1998 r., II UKN 465/97, OSNP 1999, nr 1, poz. 24; uzasadnienie wyroku SN z dnia 30 marca 2000 r., III CKN 811/98, LEX nr 51364; postanowienie SN z dnia 17 października 2000 r., I CKN 1196/98, LEX nr 50829). Skarżące, powołując się na niemożność dowodzenia, nie próbowały nawet wnioskować dowodów z akt postępowań administracyjnych, w toku których mogłyby być sporządzane opinie techniczne, ani nie wnioskowały ewentualnego dowodu z opinii biegłego do spraw budowlanych, dla oceny przyczyn wystąpienia katastrofy budowlanej w kontekście rodzaju uszkodzeń budynków i ewentualnej możliwości zapobieżenia ich wystąpieniu biorąc pod rozwagę wysokość środków, którymi dysponowała Gmina, jak również ewentualnego wpływu na ten stan wieku budynku.
Sąd Okręgowy nie uznaje również za notoryjnego faktu, że żaden inny budynek położony naul. (...), ani w jej pobliżu nie znajduje się w tak złym stanie jak budynki objęte przedmiotem niniejszego postępowania. Przyjmuje się, że faktami powszechnie znanymi są okoliczności, zdarzenia, czynności lub stany, które powinny być znane każdemu rozsądnemu i mającemu doświadczenie życiowe mieszkańcowi miejscowości, w której znajduje się siedziba sądu. Za powszechnie znane uznaje się wydarzenia historyczne, polityczne, zjawiska przyrodnicze, procesy ekonomiczne lub zdarzenia normalnie i zwyczajnie zachodzące w określonym miejscu i czasie (por. jednakże wyrok SN z dnia 8 sierpnia 1967 r., I CR 111/67, LEX nr 6203; uzasadnienie wyroku SN z dnia 12 maja 2000 r., II UKN 540/99, OSNP 2001, nr 21, poz. 652).
6.  Za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszeniaart. 322 k.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Zgodnie z tym przepisem jeżeli w sprawie o naprawienie szkody, o dochody, zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub o świadczenie z umowy o dożywocie sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.
Jak przyjmuje się w piśmiennictwie przepis ten będący wyrazem tzw.ius moderandiumożliwia sądowi uwzględnienie żądania pozwu, chociaż żądana przez powoda kwota nie jest możliwa do ścisłego udowodnienia, co w przypadku braku przepisu prowadziłoby do oddalenia powództwa w tej części. Powód jednak musi udowodnić wszystkie pozostałe przesłanki zasadności roszczenia w tym fakt powstania szkody. W judykaturze wypowiedziano pogląd, że z uprawnienia zawartego w art. 322 sąd może skorzystać dopiero wówczas, gdy po wyczerpaniu wszystkich dostępnych dowodów okaże się, że ścisłe udowodnienie żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione (wyrok SN z dnia 26 stycznia 1976 r., I CR 954/75, LEX nr 7795).
W ocenie Sądu Okręgowego zastosowanieart. 322 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.byłoby możliwe wówczas, gdyby powódki wykazały fakt poniesienia przez siebie szkody. Jeżeli natomiast, co już wskazano wcześniej, ich szkodą byłaby różnica w kwocie za jaką zbyły swoje udziały a tą, którą uzyskałyby w przypadku takiego zbycia przy założeniu dobrego stanu nieruchomości, to poza pozostałych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, skarżące winny były w pierwszej kolejności wskazać wysokość kwoty za jaką zbyły przysługujące im udziały we współwłasności nieruchomości.
Sąd Okręgowy w oparciu o przeprowadzony przez Sąd Rejonowy dowód z umowy sprzedaży z dnia(...)roku znajdujący się w aktach(...)ustalił dodatkowo, że umowa ta dotyczyła sprzedażyM.iE. D.całych udziałówM. K. (1),S. T.iG.C. O.w spadku po zmarłymS. T. (1),J. T.iM. T.tj. udziałów nieruchomościach objętychksięgami wieczystymi (...)(działka nr (...)) i(...)(działka nr (...)) za cenę w kwotach:M. K. (1)
(...)USD,S. T.
(...)USD iG. T.
(...)USD, co łącznie daje(...)USD, która to kwota według kursu NBP na dzień sprzedaży wynoszącym(...)USD =(...)zł odpowiadała kwocie(...)zł. Z kolei z ustaleń opinii biegłego do spraw szacowania nieruchomościP. P.z dnia(...)roku, na którą w uzasadnieniu apelacji powołują się skarżące, wynika, że wartość nieruchomości objętejksięgą wieczystą (...)wynosiłaby(...)zaś księgą(...)
(...)zł, przy założeniu ich dobrego stanu, a więc takiego, który wynika z prawidłowego sprawowania zarządu. Łączny udział skarżących w tej pierwszej nieruchomości wynosi(...)część, a zatem przypadająca na nie część wartości nieruchomości wynosi(...)zł. Łączny udział skarżących w drugiej z tych nieruchomości wynosi(...)część, a zatem przypadająca na nie część wartości wynosi(...)zł. Suma tych kwot wynosząca(...)zł jest niższa od tej, za którą zbyły one udziały w nieruchomości, a zatem trudno w ogóle w tym wypadku mówić o wystąpieniu po ich stronie szkody.
7. Z powyższych przyczyn apelacja uczestniczek jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
IV. Co do zgłoszonego przez uczestniczkiS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.ustnie do protokołu na rozprawie apelacyjnej żądania zasądzenia odsetek:
Na rozprawie apelacyjnej w dniu(...)roku uczestniczkiS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.zgłosiły ustnie do protokołu roszczenie zasądzenia odsetek od kwot zasądzonych w punkcie VI postanowienia Sądu Rejonowego. Żądanie to nie było zgłaszane na wcześniejszym etapie postępowania.
Stosownie do treściart. 618 § 1 k.p.c.w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Zgodnie natomiast z§ 2z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności odrębne postępowanie w sprawach wymienionych w§ 1jest niedopuszczalne.
Należy podzielić powszechnie prezentowany w literaturze oraz ugruntowany już w judykaturze pogląd, że zgłaszający roszczenia zart. 618 § 1 k.p.c.w toku sprawy o zniesienie współwłasności w postępowaniu nieprocesowym winien sprecyzować swoje roszczenie tak co do żądania jak i podstawy faktycznej, zgodnie z ogólnymi wymaganiami przewidzianymi dla roszczeń tego rodzaju, w szczególnościart. 187 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Sąd, orzekając o roszczeniach z tytułu posiadania rzeczy, przewidzianych wart. 618 § 1 k.p.c., jest bezwzględnie związany zakresem zgłoszonego roszczenia, co oznacza, że nie może orzekać co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem ani ponad żądanie (tak m.in. „Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, Część pierwsza, Postępowanie rozpoznawcze”, tom 3, pod red. T. Erecińskiego, LexisNexis, Warszawa 2009, str. 277 - 278; M. Sychowicz: „Postępowanie o zniesienie współwłasności”, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1976, str. 89; A. Stempniak: „Postępowanie o dział spadku” Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 237 – 238, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2011 roku I CSK 138/11, OSNC 2012/7-8/89; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 2014 roku, III CSK 351/13, LEX nr 1646385).
W świetleart. 187 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie pozwu. Na podstawieart. 13 § 2 k.p.c.przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym. Uczestniczki nie zgłosiły swojego roszczenia na piśmie, a zatem jego zgłoszenie należy uznać za bezskuteczne.
Jednocześnie z uwagi na moment jego zgłoszenia (rozprawa apelacyjna) oraz charakter (jako roszczenia, które stało się wymagalne jeszcze w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji) brak było uzasadniania do odroczenia rozprawy, aby umożliwić uczestniczkom usunięcie jego braków poprzez zgłoszenie go na piśmie. W orzecznictwie bowiem przyjmuje się, iż w postępowaniu apelacyjnym możliwe jest występowanie z roszczeniami z tytułu pobranych pożytków, które stały się wymagalne (zostały pobrane) w okresie, jaki dzieli wydanie orzeczenia w sprawie o zniesienie współwłasności i wydanie orzeczenia sądu II instancji (por. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1969 roku, III CZP 34/69, OSP 1970/5/94). Roszczenie zgłoszone przez uczestniczki do takich nie należy i z tego powodu jego zgłoszenie na etapie postępowania apelacyjnego należy uznać za niedopuszczalne.
V. Co do kosztów postępowania odwoławczego:
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.W najnowszym orzecznictwie (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2012 roku, V CZ 30/12, Lex nr 1231642) przyjmuje się, że w sprawach działowych nie zachodzi sprzeczność interesów, niezależnie od tego jaki dana strona zgłasza wniosek co do sposobu podziału i jakie stanowisko zajmuje w sprawie.
W takich postępowaniach strony są również w równym stopniu zainteresowane wynikiem postępowania, a ich interesy w zasadzie są wspólne, gdyż podlegają na wyjściu ze stanu wspólności. Przyjmuje się także (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2013 roku, II CZ 28/13, Lex nr 1353173, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 roku IV CZ 13/12, Lex nr 1232808), że nawet wówczas, gdy uczestnicy postępowania wskazują różne sposoby podziału i zgłaszają w tym względzie odmienne wnioski, czy występują z roszczeniami dodatkowymi nie zachodzi sprzeczność interesów w rozumieniuart. 520 § 2 i 3 k.p.c.
Za zastosowaniem zasady zart. 520 § 1 k.p.c.przemawiało także i to, że zarówno Gmina MiejskaK.jak i uczestniczkiS. T.,M. K. (1)iG. T.–O.są jednocześnie wygranymi i przegranymi w zakresie własnych apelacji.