Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1297/14
Data wyroku: 2015-12-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSR Tadeusz Kotuk
Słowa kluczowe: Ciężar Dowodu, Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art.527§1 §2kc, art.528kc, art, 530 kc, art. 6 kc

Sygn. akt I C 1297/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 grudnia 2015 r.
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:Przewodniczący: SSR Tadeusz KotukProtokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2015 r. wG.sprawy z powództwaK. A.A.przeciwkoM. S.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

I
uznaje za bezskuteczną wobec powodaK. A.A.umowę darowizny nieruchomości objętejksięgą wieczystą (...)zawartą w dniu 5 maja 2014 r. pomiędzyJ. S.aM. S., któremu to powodowi przysługiwała przeciwkoJ. S.wierzytelność obejmująca kwotę 14.727,40 zł (czternaście tysięcy siedemset dwadzieścia siedem złotych czterdzieści groszy);

II
w pozostałym zakresie powództwo oddala;

III
zasądza od pozwanegoM. S.na rzecz powodaK. A.A.kwotę 2.511,75 zł (dwa tysiące pięćset jedenaście złotych siedemdziesiąt pięć groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1297/14

UZASADNIENIE
Stan faktyczny
W dniu 16 lipca 2012 r.J. S.zawarła zK. A.A.umowę pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości z klauzulą wyłączności. Przedmiotem była sprzedaż nieruchomościJ. S.położonej wJ..J. S.za usługę zobowiązała się zapłacić kwotę 66.000 zł netto powiększoną o podatek VAT (23%). W dniu 28 listopada 2012 r. (data zawarcia umowy sprzedaży w/w nieruchomości) została spełniona przesłanka wymagalności wynagrodzenia pośrednika.
Dobrowolnie zapłaciła jedynie 3.000 zł.
Okoliczności bezsporne (k. 23-24, 12-22)
W dniu 16 kwietnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Kielcach wydał nakaz zapłaty na rzecz powoda przeciwkoJ. S.co do kwoty 63.000 zł (sygn. I Nc 145/13). Roszczenie pozwu nie obejmowało naliczonego podatku VAT.
Okoliczność bezsporna (k. 27, 30)
W dniu 11 marca 2014 r. powód wystawiłJ. S.fakturę VAT na kwotę 77.490 złbrutto(63.000 złnetto). W dniu 13 marca 2014 r. w/w faktura została wysłana listem poleconymJ. S.z wezwaniem do zapłaty do 18 marca 2014 r.J. S.odebrała przesyłkę w dniu 14 marca 2014 r. Wobec bezskutecznego upływu terminu powód wystąpił z kolejnym powództwem o zapłatę. W dniu 26 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w Kielcach wydał nakaz zapłaty (sygn. I Nc 223/14) – obejmujący rozstrzygnięciem kwotę 14.490 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 19 marca 2014 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 2.598,25 zł;J. S.wniosła sprzeciw, sprawie nadano sygnaturę I C 656/14. Po rozpoznaniu sprzeciwu zapadł wyrok (12 grudnia 2014 r.) zasądzający kwotę 14.490 zł z odsetkami ustawowymi od 19 marca 2014 r. i kosztami procesu (wyrok uprawomocnił się 17 lutego 2015 r.).
Okoliczności bezsporne (k. 28, 31)
W dniu 5 maja 2014 r.J. S.na podstawie umowy darowizny w formie aktu notarialnego darowała nieruchomość objętąksięgą wieczystą (...)swojemu synowi –M. S..
Dowód: wypis aktu notarialnego, k. 74-77
Do chwili obecnej powodowi – mimo wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwkoJ. S.nie udało się wyegzekwować należności objętej powództwem w sprawie I Nc 223/14 (I C 656/14) Sądu Rejonowego w Kielcach.
Okoliczność bezsporna
Ocena dowodów
Ustalenia faktyczne w przeważającej mierze są bezsporne oraz oparte na treści dokumentu urzędowego w postaci wypisu aktu notarialnego.
Ani pozwany ani świadekJ. S.nie złożyli zeznań (pozwany nie stawił się bez usprawiedliwienia na przesłuchanie, J.S.odmówiła składania zeznań z uwagi na stosunek pokrewieństwa z pozwanym).
Kwalifikacja prawna
Istnienie wierzytelności poddanej ochronie w powództwie nie było kwestionowane (wynika z treści umowy pośrednictwa pomiędzy powodem aJ. S.) i dotyczy wierzytelności z tytułu reszty wynagrodzenia odpowiadającej podatkowi od towarów i usług wraz z należnościami ubocznymi.
Zaskarżona czynność prawna była nieodpłatna, co oznacza, że wierzyciel może żądać uznania jej za bezskuteczną, chociażby beneficjent tej czynności nie wiedział i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 528 k.c.). Powoływany przez pozwanego w odpowiedzi na pozew brak owej świadomości pozostawał się obojętny dla rozstrzygnięcia.
Obiektywny stan majątku dłużniczki, wykazany dostępnymi powodowi środkami dowodowymi wskazuje, że w chwili dokonania darowizny (a tym bardziej po jej dokonaniu) dłużniczka była niewypłacalna, gdyż nie tylko nie uiściła wymagalnej pozostałej części wynagrodzenia pośrednika odpowiadającej podatkowi od towarów i usług (14.490 zł), ale była w znacznym opóźnieniu z zapłatą wcześniej zasądzonej większej (podstawowej) części tego wynagrodzenia (63.000 zł). W tej sytuacji ciężar udowodnienia, że dłużnika nie była w chwili darowizny niewypłacalna (i nie działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela) obarczał więc pozwanego (art. 6 k.c., por. m.in.. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2014 r., I ACa 681/13, LEX nr 1454627). Pozwany nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego na brak niewypłacalności dłużniczki w chwili dokonania darowizny. Dowodzenie tego było stosunkowo nieskomplikowane, gdyż wystarczało udowodnić istnienie innych składników majątkowych dłużniczki, umożliwiających zapłatę w/w długów.
W wyroku uwzględniającym powództwo ze skargi pauliańskiej należy precyzyjnie oznaczyć zakres ochrony, tj. wskazać wysokość wierzytelności, co do której skarga odniosła skutek. W niniejszym przypadku logicznym jest, że ochroną mógł być objęty taki zakres pozostałej części wynagrodzenia pośrednika (i należności ubocznych), które istniały w dacie dokonania zaskarżonej wierzytelności, a więc kwota 14.490 zł (odpowiadająca wartości naliczonego podatku od towarów i usług) oraz odsetki ustawowe od tej kwoty za okres od dnia 19 marca 2014 r. do dnia poprzedzającego datę darowizny (a więc do dnia 3 maja 2014 r.). Suma tych odsetek (po kapitalizacji) wynosi 237,40 zł. Łącznie więc skarga pauliańska odniosła skutek do wierzytelności powoda do sumy 14.727,40 zł.
W zakresie przewyższającym tę sumę powództwo było niezasadne, gdyż nie można logicznie przypisać dłużniczce działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela w odniesieniu do wierzytelności, która ma powstać dopiero po dacie zaskarżonej czynności (czyli w przyszłości). Sąd cywilny musi rygorystycznie przestrzegać normy zart. 321 § 1 k.p.c., zaś profesjonalny pełnomocnik powoda nie określił w pozwie (ani piśmie rozszerzającym powództwo) podstawy faktycznej powództwa co do wierzytelności powstałych po 5 maja 2014 r. jako dotyczących ochrony powoda jako przyszłego wierzyciela (art. 530 k.c.). Ta samo dotyczy kwestii kosztów procesu w sprawie sygn. I C 656/14: roszczenie w tym zakresie powstaje dopiero z chwilą określenia ich w orzeczeniu kończącym postępowanie, a to zapadło w sprawie I C 656/14 dopiero w dniu 12 grudnia 2014 r., a więc kilka miesięcy po dokonaniu zaskarżonej czynności prawnej.
W powództwie ze skargi pauliańskiej nie ma obowiązku wykazywania wierzytelności prawomocnym orzeczeniem sądowym, choć w niniejszej sprawie taki dowód się pojawił (k. 91), co w pełni potwierdza ustalenie Sądu, że w chwili dokonania zaskarżonej czynności prawnej wierzytelność ta rzeczywiście istniała i była wymagalna co do kwoty głównej (14.490 zł) oraz odsetek ustawowych liczonych od dnia 19 marca 2014 r. Takie (a nie odmienne) ustalenie jest jednocześnie konieczne z uwagi na treśćart. 365 § 1 k.p.c.
Mając powyższe na uwadze powództwo uwzględniono w zakresie opisanym wpunkcie I. sentencji na mocyart. 527 § 1 i § 2 k.c.,art. 528 k.c.,531 § 1 k.c.
Wpunkcie II. sentencji w pozostałym zakresie powództwo oddalono na mocyart. 530 k.c.a contrario.
Koszty
O kosztach procesu orzeczono na mocyart. 100 k.p.c.(stosunkowe rozdzielenie).
Powód wygrał proces 75% (wzięto pod uwagę ostatecznie wskazany zakres kwotowy mającej podlegać ochronie wierzytelności 19.450 zł [k. 99] w stosunku do uwzględnionego w punkcie I. sentencji), pozwany – 25%.
Koszty powoda to opłata sądowa od pozwu 932 zł, opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (2.400 zł, § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie […]), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). 75% z sumy tych kosztów to kwota zasądzona od pozwanego na rzecz powoda wpunkcie III. sentencji.