Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 939/15
Data wyroku: 2016-01-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcin Schoenborn
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art. 437 kpk, art. 438 kpk, art. 440 kpk, art. 624 § 1 kpk

Sygnatura akt VI Ka 939/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia8 stycznia 2016r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący  SSO Marcin Schoenborn
Protokolant Sylwia Sitarz
przy udziale Elżbiety Ziębińskiej
Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2016 r.
sprawy oskarżonych:

1
K. P.ur. (...)wG.

córkiJ.iI.
oskarżonej zart. 286§1 kkiart. 270§1 kkprzy zast. 11§2 kk

2
A. C.ur. (...)wS.

synaJ.iM.
oskarżonego zart. 18§3 kkw zw. zart. 270§1 kkiart. 18§3 kkw zw. zart. 286§1 kkprzy zast.art. 11§2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 3 lipca 2015 r.    sygnatura akt IX K 1833/14
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk,art. 440 kpk,art. 624 § 1 kpk

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

-

z opisu czynów przypisanych oskarżonejK. P.w pkt 1 eliminuje każdorazowe ustalenie, iż doprowadziłaH. W.do niekorzystnego rozporządzania mieniem we wskazanych kwotach wynoszących odpowiednio nie mniej niż 2.857,76 złotych i 3.310,83 złotych,

z opisu czynów przypisanych oskarżonemuA. C.w pkt 2 eliminuje każdorazowe ustalenie, iż swoimi zachowaniami ułatwiłK. P.dokonanie oszustw na szkodęH. W.poprzez doprowadzenie go do niekorzystnego rozporządzania mieniem we wskazanych kwotach wynoszących odpowiednio nie mniej niż 2.857,76 złotych i 3.310,83 złotych,

uchylapkt 6w zakresie, w jakim zawarte w nim rozstrzygnięcia oparte oart. 230 § 2 kpkdotyczyły(...) Sp. z o. o.z/s wW.oraz(...) S.A.z/s wW.i na mocyart. 44 § 1 kkorzeka wobec oskarżonejK. P.przepadek na rzecz Skarbu Państwa oryginału dokumentacji związanej zumową nr (...)znajdującej się w aktach IX K 1833/14 na kartach 24-29 oraz oryginałuumowy nr (...)z dnia 29 sierpnia 2011 r. znajdującej się w aktach IX K 432/15 na karcie 38,

na mocyart. 46 § 1 kkorzeka wobec oskarżonychK. P.iA. C.obowiązek naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwami popełnionymi na szkodę(...) Sp. z o. o.z/s wW.poprzez solidarną zapłatę na rzecz tego podmiotu kwoty 2.798,01 złotych,

2
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

3
zwalnia oskarżonychK. P.iA. C.od ponoszenia wydatków postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt VI Ka 939/15

UZASADNIENIE
wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2016 r. sporządzone stosownie doart. 423 § 1a kpkw zw. zart. 458 kpkna wniosek Prokuratora
Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 lipca 2015 r. sygn. akt IX K 1833/14 orzekł w ten sposób, iż:

4
w pkt 1 oskarżonąK. P.uznał za winną popełnienia ciągu dwóch przestępstw zart. 286 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpolegających na tym, że:

-

w dniu 29 lub 30 sierpnia 2011 roku wG.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez posłużenie się wobec pracownikafirmy (...) Sp. z o. o.z siedzibą weW.danymi osobowymiH. W., jako osoby chętnej do zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, a następnie poprzez podrobienie w celu użycia za autentyczne dokumentów w postaci: umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr(...)oraz czterech oświadczeń abonenta w ten sposób, że podpisała się na nich imieniem i nazwiskiemH. W.wprowadziła w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW., co do danych abonenta i osoby podpisującej umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych i oświadczenia z nią związane doprowadzając tym samym(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2.798,01 złotych poprzez wydanie telefonuN. (...)na warunkach promocyjnych oraz zrealizowanie usług telekomunikacyjnych orazH. W.w kwocie nie mniejszej niż 2.857,76 złotych,

w dniu 29 sierpnia 2011 roku wG.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez posłużenie się wobec konsultantaM. L.danymi osobowymiH. W., jako osoby chętnej do zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, a następnie poprzez podrobienie w celu użycia za autentyczny dokumentu w postaci umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr(...)w ten sposób, że podpisała się na nim imieniem i nazwiskiemH. W.wprowadziła w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.), co do danych abonenta i osoby podpisującej umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych doprowadzając tym samym(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1.369,83 złotych poprzez wydanie telefonu(...)(...)G.A.((...)) o numerze abonenckim(...)na warunkach promocyjnych oraz zrealizowanie usług telekomunikacyjnych orazH. W.w kwocie nie mniejszej, niż 3.310,83 złotych

i za to na mocyart. 286 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierzył jej jedną karę 1 roku pozbawienia wolności;

5
w pkt IIA. C.uznał natomiast za winnego popełnienia ciągu dwóch przestępstw zart. 18 § 3 kkw zw. zart. 286 § 1 kkiart. 18 § 3 kkw zw. zart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpolegających na tym, tego, że:

1
w dniu 29 lub 30 sierpnia 2011 roku wG., pracując jako kurier dostarczający przesyłki wfirmie (...) OddziałwZ., działając w zamiarze, aby inna osoba –K. P.dopuściła się czynu zabronionego zart. 270 § 1 kkiart. 286 § 1 kkw związku zart. 11 § 2 kkpolegającego na sfałszowaniu dokumentów oraz oszustwie na szkodę(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.orazH. W., swoim zachowaniem ułatwił jej popełnienie tego czynu w ten sposób, że będąc zobowiązany do weryfikacji danych osoby odbierającej przesyłkę zawierającą umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr(...)oraz czterech oświadczeń abonenta oraz w zamian za korzyść majątkową wynoszącą co najmniej 50 złotych, wydał nieuprawnionej osobie –K. P.te dokumenty na nazwiskoH. W.umożliwiając jej podrobienie podpisu tej osoby na tych dokumentach, wprowadzenie w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW., co do danych osoby podpisującej umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych i oświadczenia z nią związane oraz doprowadzenie(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2.798,01 złotych poprzez wydanie telefonuN. (...)na warunkach promocyjnych oraz zrealizowanie usług telekomunikacyjnych orazH. W.w kwocie nie mniejszej niż 2.857,76 złotych,

2
w dniu 29 sierpnia 2011 roku wG., pracując jako kurier dostarczający przesyłki wfirmie (...) OddziałwZ., działając w zamiarze, aby inna osoba –K. P.dopuściła się czynu zabronionego zart. 270 § 1 kkiart. 286 § 1 kkw związku zart. 11 § 2 kkpolegającego na sfałszowaniu dokumentu oraz oszustwie na szkodę(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.) orazH. W., swoim zachowaniem ułatwił jej popełnienie tego czynu w ten sposób, że będąc zobowiązany do weryfikacji danych osoby odbierającej przesyłkę zawierającą umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr(...)oraz w zamian za korzyść majątkową wynoszącą co najmniej 50 złotych, wydał nieuprawnionej osobie –K. P.ten dokument na nazwiskoH. W.umożliwiając jej podrobienie podpisu tej osoby na tym dokumencie, wprowadzenie w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.), co do danych osoby podpisującej umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych oraz doprowadzenie(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1.369,83 złotych poprzez wydanie telefonu(...)(...)G.A.((...)) o numerze abonenckim(...)na warunkach promocyjnych oraz zrealizowanie usług telekomunikacyjnych orazH. W.w kwocie nie mniejszej niż 3.310,83 złotych

i za to na mocyart. 19 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkorazart. 33 § 2 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierzył mu jedną karę 1 roku pozbawienia wolności oraz grzywnę w ilości 30 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych;

6
wpkt 3na mocyart. 69 § 1 i 2 kkorazart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonym na okresy próby wynoszące: 3 lata wobecK. P.oraz 2 lata wobecA. C.;

7
wpkt 4na mocyart. 45 § 1 kkorzekł wobec oskarżonegoA. C.przepadek korzyści osiągniętej z przestępstw w postaci pieniędzy w kwocie 100 złotych;

8
wpkt 5na mocyart. 72 § 1 pkt 8 kkzobowiązał oskarżonąK. P.do podjęcia aktywnych i udokumentowanych starań o podjęcie stałej pracy zarobkowej;

9
wpkt 6orzekł na mocyart. 230 § 2 kpko zwrocie wskazanym przez siebie podmiotom, tj.(...) Sp. z o. o.z/sW.,(...) S.A.z/s w(...) Sp. z o. o.z/s wW.zbędnych w postępowaniu karnym poszczególnych dowodów rzeczowych;

10
wpkt. 7orzekł o kosztach sądowych, na mocyart. 627 kpkorazart. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychobciążając nimi oskarżonegoA. C.w przypadającej na niego części, a oskarżonąK. P.na mocyart. 624 § 1 kpkzwalniając od ich ponoszenia.

Od powołanego wyroku apelację na niekorzyść oskarżonych złożył Prokurator. Wbrew deklarowanemu zakresowi zaskarżenia w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze i innych konsekwencjach prawnych, podnosząc zarzut obrazy prawa materialnego, a toart. 44 § 1 i 5 kkoraz zarzut niesłusznego niezastosowania obowiązku naprawienia szkody, zaskarżył orzeczenie w istocie jedynie w zakresie rozstrzygnięcia z pkt 6 oraz co do (brakującego) rozstrzygnięcia zart. 46 § 1 kk(domniemania faktyczne zart. 447 kpkw jego brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r. nie mogły mieć zastosowania). W konsekwencji domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec obojga oskarżonych:

-

na podstawieart. 44 § 1 kkprzepadku zabezpieczonych dowodów rzeczowych,

na podstawieart. 46 § 1 kkobowiązku naprawienia szkody poprzez solidarną zapłatę: na rzecz(...) Sp. z o. o.z/s wW.kwoty 2.798,01 złotych, na rzecz(...) Sp. z o. o.kwoty 1.369,83 złotych, na rzeczH. W.kwoty 6.168,59 złotych.

Sąd Okręgowy w Gliwicach przedstawiając natomiast zgodnie z oczekiwaniem Prokuratora zawartym we wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku zapadłego w instancji odwoławczej (ma ono dotyczyć tylko tej jego części, w której zapadło orzeczenie zmieniające zaskarżony wyrok na korzyść oskarżonych poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów w oparciu o przepisart. 440 kpk, tj. z powodu jego oczywistej niesprawiedliwości), zważył, co następuje.
W podanym zakresie w wyniku kontroli instancyjnej zaskarżony wyrok został zmieniony w ten sposób, że:

-

z opisu czynów przypisanych oskarżonejK. P.w pkt 1 wyeliminowano każdorazowe ustalenie, iż doprowadziłaH. W.do niekorzystnego rozporządzania mieniem we wskazanych kwotach wynoszących odpowiednio nie mniej niż 2.857,76 złotych i 3.310,83 złotych,

z opisu czynów przypisanych oskarżonemuA. C.w pkt 2 wyeliminowano każdorazowe ustalenie, iż swoimi zachowaniami ułatwiłK. P.dokonanie oszustw na szkodęH. W.poprzez doprowadzenie go do niekorzystnego rozporządzania mieniem we wskazanych kwotach wynoszących odpowiednio nie mniej niż 2.857,76 złotych i 3.310,83 złotych.

Powodem tego rodzaju ingerencji w treść zaskarżonego wyroku był brak akceptacji instancji odwoławczej dla stanowiska Sądu Rejonowego wyrażającego się w tym, że działania oskarżonych obliczone na uzyskanie przezK. P.w cenie promocyjnej telefonów komórkowych od operatorów telekomunikacyjnych oraz usług telekomunikacyjnych przez nich świadczonych, co się dokonało za pomocą wprowadzenia w błąd tychże operatorów telekomunikacyjnych w istocie co do tożsamości takiego świadczeniobiorcy, nawet jeśli polegało na wykorzystaniu cudzych danych osobowych (in concretokażdorazowoH. W.) i po temu koniecznym było sfałszowanie dokumentacji potwierdzającej zawarcie umów, na podstawie których następowała sprzedaż telefonów na zasadach promocyjnych oraz świadczenie usług telekomunikacyjnych, doprowadzało do niekorzystnego rozporządzenia mieniem nie tylko operatów telekomunikacyjnych w zakresie wartości spełnionych przez nich świadczeń (wydanych rzeczy i wykonanych usług) pomniejszonych o uiszczone promocyjne ceny telefonów, ale również niezdającą sobie z tego rodzaju sytuacji osobę fizyczną, pod którą się podszyto, i to co do kwot, które od niej następnie operatorzy telekomunikacyjni chcieli uzyskać w następstwie stwierdzonego niewywiązywania się z „zawartych” umów.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wedle Sądu Rejonowego owego niekorzystnego rozporządzenia mieniem doszukiwał się wyłącznie dlatego, że poprzez podpisanie umów na daneH. W.już w chwili podpisania tych umów (dopisek SO: przezK. P.)był on zobowiązany do zapłaty za usługi telekomunikacyjne oraz opłat karnych, a już wówczas było wiadomo, że umowy te nie będą realizowane ze strony klienta i konieczność zapłaty tych kwot nastąpi. Dodatkowo Sąd Rejonowy powołał się na pogląd wyrażany w piśmiennictwie, że samo podrobienie podpisu na dokumentach prowadzi do pokrzywdzenia osoby, której podpis został podrobiony (k. 408). Nie omieszkał jednak równocześnie posługiwać się we wskazanym dokumencie sprawozdawczym określeniami, którymi tak naprawdę zaprzeczał swemu przekonaniu o powstaniu na skutek wykreowania fałszywej dokumentacji bez udziałuH. W.zobowiązań umownych po stronie tej osoby względem operatorów telekomunikacyjnych. Sąd Rejonowy używał bowiem również zwrotów, żeH. W.nie był faktycznym dłużnikiem operatorów telekomunikacyjnych (k. 408v, 410), co w sensie semantycznym w okolicznościach niniejszej sprawy musiało oznaczać, iż nigdy nie był stroną umów zP.i(...)(...), a tym samym nie mógł być traktowany jako podmiot, na którym ciążyły określone obowiązki wynikające z tych umów.
A tak niewątpliwie nie mogło się stać, o czym muszą przesądzać przepisy prawa cywilnego dotyczące czynności prawnych, w tym zawierania umów, a także odnośnie przedstawicielstwa (art. 56 kci następne,art. 95 kci następne). Do zawarcia umowy wymagane jest złożenie zgodnych oświadczeń woli przez obie strony kontraktu, oczywiście niekoniecznie działające osobiście, w jednym czasie i na piśmie. W realiach niniejszej sprawy jest jednak oczywistym w świetle całego zgromadzonego materiału dowodowego, żeH. W.żadnego oświadczenia woli zmierzającego do zawarcia przedmiotowych umów nie składał choćby ustnie, czy też przez swego przedstawiciela. Wolę zawarcia umów miałaK. P., która z uwagi na towarzyszącą jej przy tej okazji motywację, nie była pod żadnym pozorem skora uzewnętrzniać się z tym faktem wobec kontrahentów, co z kolei wymuszało dla osiągnięcia przez nią założonego celu podszycie się pod inną nieświadomą niczego osobę poprzez wykorzystanie jej danych osobowych oraz wykreowanie dokumentacji z nieautentycznym podpisem tej osoby, do czego z kolei potrzebną była już jej pomoc współoskarżonegoC..
W świetle powyższego nie może więc budzić najmniejszych wątpliwości, że fałszerstwo przedmiotowych umów (w jednym przypadku wraz ze stanowiącymi jej integralną cześć załącznikami), a konkretnie dokumentów, których treść miała świadczyć o zawarciu na piśmie przezH. W.umów odpowiednio z(...) Sp. z o. o.oraz(...) Sp. z o. o., nie tworzyło stanu, w którym wskazana osoba fizyczna byłaby do czegokolwiek zobowiązana względem tychże operatorów telekomunikacyjnych. Fałszywe dokumenty jedynie pozorowały ten stan, ale w żadnym razie nie czyniły go rzeczywistym. Z tej perspektywy nie może być zatem jeszcze mowy o jakimkolwiek rozporządzeniu mieniemH. W..
Oczywiście w późniejszym czasie mieliśmy do czynienia z niekorzystnym rozporządzeniem mieniemH. W., nie mniej nie przez niego samego, lecz organy egzekwujące należności stwierdzone prawomocnymi orzeczeniami sądów wydanymi zapewne na podstawie fałszywej dokumentacji, która w żadnym razie nie potwierdzała zobowiązań w/w względem dochodzących swych prawa wierzycieli. Egzekwowane odH. W.należności nie mogły bowiem wynikać z niewykonania przez niego umów, których nie zawierał. W konsekwencji nie mogło być też mowy o ich egzekwowaniu jako następstwie zawarcia przez niego tych umów.
To z kolei przesądzało, że egzekwowanie odH. W.tych nieistniejących jego zobowiązań, za którym nawet poszły konkretne przesunięcia majątkowe uszczuplające jego majątek i to rzeczywiście w kwotach ustalonych przez Sąd Rejonowy, nie było spowodowane wprowadzeniem rozporządzających jego mieniem w błąd przezK. P.z pomocąA. C., lecz następstwem późniejszej aktywności wprowadzonych uprzednio w błąd przez w/w kobietę(...) Sp. z o. o.i następcy prawnego(...) Sp. z o. o.oraz podmiotów, które od owych operatorów telekomunikacyjnych nabyły nieistniejące wierzytelności względemH. W., nie wyłączając przy tym również sądów i komorników. Tymczasem dla zrealizowania znamion oszustwa stypizowanego wart. 286 § 1 kk, choćby w postaci zjawiskowej pomocnictwa w rozumieniuart. 18 § 3 kk, koniecznym jest ustalenie, że niekorzystne rozporządzenie mieniem nastąpiło pod wpływem błędu wywołanego przez osobę/y, która/e do takiej zmiany w świecie zewnętrznym doprowadziła/y.
Warto jeszcze zauważyć, iż z opisów czynów przypisanych oskarżonym nie wynika nawet, by Sąd Rejonowy ustalił akurat w odniesieniu doH. W.wymaganą dla zrealizowania znamion oszustwa tożsamość osoby wprowadzonej w błąd i rozporządzającej niekorzystnie mieniem. Nie ma w nim bowiem mowy o tym, że to wprowadzeni w błąd operatorzy telekomunikacyjni rozporządzili mieniemH. W.pod wpływem tego rodzaju mylnego wyobrażenia o rzeczywistości wywołanego przez oskarżonąP.przy pomocyA. C.. Akurat w tym zakresie powyżej zaprezentowane wywody potwierdzały, iż w okolicznościach sprawy nie było nawet po temu najmniejszych podstaw. Niewątpliwie do odmiennych wniosków nie mógłby też prowadzić pogląd, że wykreowanie fałszywego dokumentu stanowi o pokrzywdzeniu osoby, której podpis podrobiono, a to z tego względu, że opiera się on na przyjęciu bezpośredniego naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego takiej osoby poprzez realizację znamion określonych wart. 270 § 1 kk, nie zaś wart. 286 § 1 kk.
Z podanych względów, dla dostosowania opisu czynów przypisanych oskarżonym do prawidłowo poczynionych w granicach oskarżenia ustaleń faktycznych, konieczną była przywołana na wstępie korekta zaskarżonego wyroku, dokonana w trybieart. 440 kpk, wobec stwierdzenia poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów uchybienia, o którym mowa wart. 438 pkt 3 kpk. Bez niej bowiem zaskarżony wyrok byłby oczywiście niesprawiedliwy. Nie sposób bowiem było zaakceptować rozstrzygnięcia, które jakkolwiek w słusznej obronie interesów majątkowychH. W., akurat w niniejszym postępowaniu karnym stwierdzało z naprowadzonych powyżej przyczyn dalece nieadekwatne materialnoprawne skutki przypisanych oskarżonym ich zachowań, gdy po pierwsze właściwym dla realizacji tego zamierzenia byłby tryb postępowania cywilnego, prawo zainicjowania którego przysługiwało przecież Prokuratorowi (art. 7 kpc), po wtóre, jak pokazały udokumentowane w aktach sprawy efekty czynności przedsięwziętych przez Sąd Rejonowy już po wydaniu zaskarżonego wyroku (k. 401, 442-443, 439-440), wystarczającym po temu będzie jedynie autorytatywne stwierdzenie orzeczeniem sądu karnego, że przedmiotowe umowy z operatorami telekomunikacyjnymi zostały sfałszowane poprzez podrobienie na nich podpisuH. W.. W tej części zaskarżony wyrok bez jakiejkolwiek ingerencji instancji odwoławczej w jego treść został zaś utrzymany w mocy jako oczywiście trafny.
Sygn. akt VI Ka 939/15

UZASADNIENIE
wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2016 r. w części dotyczącejA. C.sporządzone stosownie doart. 423 § 1a kpkw zw. zart. 424 § 2 zd. 2 kpkw zw. zart. 458 kpkna wniosek obrońcy tego oskarżonego
Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 lipca 2015 r. sygn. akt IX K 1833/14 orzekł w ten sposób, iż:

11
w pkt 1 oskarżonąK. P.uznał za winną popełnienia ciągu dwóch przestępstw zart. 286 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpolegających na tym, że:

-

w dniu 29 lub 30 sierpnia 2011 roku wG.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez posłużenie się wobec pracownikafirmy (...) Sp. z o. o.z siedzibą weW.danymi osobowymiH. W., jako osoby chętnej do zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, a następnie poprzez podrobienie w celu użycia za autentyczne dokumentów w postaci: umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr(...)oraz czterech oświadczeń abonenta w ten sposób, że podpisała się na nich imieniem i nazwiskiemH. W.wprowadziła w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW., co do danych abonenta i osoby podpisującej umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych i oświadczenia z nią związane doprowadzając tym samym(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2.798,01 złotych poprzez wydanie telefonuN. (...)na warunkach promocyjnych oraz zrealizowanie usług telekomunikacyjnych orazH. W.w kwocie nie mniejszej niż 2.857,76 złotych,

w dniu 29 sierpnia 2011 roku wG.działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez posłużenie się wobec konsultantaM. L.danymi osobowymiH. W., jako osoby chętnej do zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, a następnie poprzez podrobienie w celu użycia za autentyczny dokumentu w postaci umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr(...)w ten sposób, że podpisała się na nim imieniem i nazwiskiemH. W.wprowadziła w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.), co do danych abonenta i osoby podpisującej umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych doprowadzając tym samym(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1.369,83 złotych poprzez wydanie telefonu(...)(...)G.A.((...)) o numerze abonenckim(...)na warunkach promocyjnych oraz zrealizowanie usług telekomunikacyjnych orazH. W.w kwocie nie mniejszej, niż 3.310,83 złotych

i za to na mocyart. 286 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierzył jej jedną karę 1 roku pozbawienia wolności;

12
w pkt IIA. C.uznał natomiast za winnego popełnienia ciągu dwóch przestępstw zart. 18 § 3 kkw zw. zart. 286 § 1 kkiart. 18 § 3 kkw zw. zart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkpolegających na tym, tego, że:

3
w dniu 29 lub 30 sierpnia 2011 roku wG., pracując jako kurier dostarczający przesyłki wfirmie (...) OddziałwZ., działając w zamiarze, aby inna osoba –K. P.dopuściła się czynu zabronionego zart. 270 § 1 kkiart. 286 § 1 kkw związku zart. 11 § 2 kkpolegającego na sfałszowaniu dokumentów oraz oszustwie na szkodę(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.orazH. W., swoim zachowaniem ułatwił jej popełnienie tego czynu w ten sposób, że będąc zobowiązany do weryfikacji danych osoby odbierającej przesyłkę zawierającą umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr(...)oraz czterech oświadczeń abonenta oraz w zamian za korzyść majątkową wynoszącą co najmniej 50 złotych, wydał nieuprawnionej osobie –K. P.te dokumenty na nazwiskoH. W.umożliwiając jej podrobienie podpisu tej osoby na tych dokumentach, wprowadzenie w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW., co do danych osoby podpisującej umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych i oświadczenia z nią związane oraz doprowadzenie(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2.798,01 złotych poprzez wydanie telefonuN. (...)na warunkach promocyjnych oraz zrealizowanie usług telekomunikacyjnych orazH. W.w kwocie nie mniejszej niż 2.857,76 złotych,

4
w dniu 29 sierpnia 2011 roku wG., pracując jako kurier dostarczający przesyłki wfirmie (...) OddziałwZ., działając w zamiarze, aby inna osoba –K. P.dopuściła się czynu zabronionego zart. 270 § 1 kkiart. 286 § 1 kkw związku zart. 11 § 2 kkpolegającego na sfałszowaniu dokumentu oraz oszustwie na szkodę(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.) orazH. W., swoim zachowaniem ułatwił jej popełnienie tego czynu w ten sposób, że będąc zobowiązany do weryfikacji danych osoby odbierającej przesyłkę zawierającą umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr(...)oraz w zamian za korzyść majątkową wynoszącą co najmniej 50 złotych, wydał nieuprawnionej osobie –K. P.ten dokument na nazwiskoH. W.umożliwiając jej podrobienie podpisu tej osoby na tym dokumencie, wprowadzenie w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.), co do danych osoby podpisującej umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych oraz doprowadzenie(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.(aktualnie(...) S.A.z siedzibą wW.) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1.369,83 złotych poprzez wydanie telefonu(...)(...)G.A.((...)) o numerze abonenckim(...)na warunkach promocyjnych oraz zrealizowanie usług telekomunikacyjnych orazH. W.w kwocie nie mniejszej niż 3.310,83 złotych

i za to na mocyart. 19 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkorazart. 33 § 2 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierzył mu jedną karę 1 roku pozbawienia wolności oraz grzywnę w ilości 30 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych;

13
wpkt 3na mocyart. 69 § 1 i 2 kkorazart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonym na okresy próby wynoszące: 3 lata wobecK. P.oraz 2 lata wobecA. C.;

14
wpkt 4na mocyart. 45 § 1 kkorzekł wobec oskarżonegoA. C.przepadek korzyści osiągniętej z przestępstw w postaci pieniędzy w kwocie 100 złotych;

15
wpkt 5na mocyart. 72 § 1 pkt 8 kkzobowiązał oskarżonąK. P.do podjęcia aktywnych i udokumentowanych starań o podjęcie stałej pracy zarobkowej;

16
wpkt 6orzekł na mocyart. 230 § 2 kpko zwrocie wskazanym przez siebie podmiotom, tj.(...) Sp. z o. o.z/sW.,(...) S.A.z/s w(...) Sp. z o. o.z/s wW.zbędnych w postępowaniu karnym poszczególnych dowodów rzeczowych;

17
wpkt. 7orzekł o kosztach sądowych, na mocyart. 627 kpkorazart. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychobciążając nimi oskarżonegoA. C.w przypadającej na niego części, a oskarżonąK. P.na mocyart. 624 § 1 kpkzwalniając od ich ponoszenia.

Od powołanego wyroku apelację na niekorzyść oskarżonych złożył Prokurator. Wbrew deklarowanemu zakresowi zaskarżenia w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze i innych konsekwencjach prawnych, podnosząc zarzut obrazy prawa materialnego, a toart. 44 § 1 i 5 kkoraz zarzut niesłusznego niezastosowania obowiązku naprawienia szkody, zaskarżył orzeczenie w istocie jedynie w zakresie rozstrzygnięcia z pkt 6 oraz co do (brakującego) rozstrzygnięcia zart. 46 § 1 kk(domniemania faktyczne zart. 447 kpkw jego brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r. nie mogły mieć zastosowania). W konsekwencji domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec obojga oskarżonych:

-

na podstawieart. 44 § 1 kkprzepadku zabezpieczonych dowodów rzeczowych,

na podstawieart. 46 § 1 kkobowiązku naprawienia szkody poprzez solidarną zapłatę: na rzecz(...) Sp. z o. o.z/s wW.kwoty 2.798,01 złotych, na rzecz(...) Sp. z o. o.kwoty 1.369,83 złotych, na rzeczH. W.kwoty 6.168,59 złotych.

Sąd Okręgowy w Gliwicach przedstawiając natomiast, czym się kierował wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji Prokuratora uznał za zasadne albo niezasadne, oczywiście wszystko to jedynie w odniesieniu doA. C., gdyż wniosek jego obrońcy obligował po myśliart. 423 § 1a kpkw zw. zart. 424 § 2 zd. 2 kpkw zw. zart. 458 kpkdo sporządzenia na piśmie uzasadnienia wyroku jedynie w części odnoszącej się do tego oskarżonego, zważył, co następuje.
W wyniku kontroli instancyjnej zaskarżony wyrok w odniesieniu doA. C.został zmieniony w ten sposób, że:

-

orzekając poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów na zasadzieart. 440 kpk- z opisu czynu przypisanego temu oskarżonemu wpkt 2wyeliminowano każdorazowe ustalenie, iż swoimi zachowaniami ułatwiłK. P.dokonanie oszustw na szkodęH. W.poprzez doprowadzenie go do niekorzystnego rozporządzania mieniem we wskazanych kwotach wynoszących odpowiednio nie mniej niż 2.857,76 złotych i 3.310,83 złotych,

w uwzględnieniu w części zarzutu apelacji z kategorii, o której mowa wart. 438 pkt 4 kpk- na mocyart. 46 § 1 kkorzeczony został wobec tego oskarżonego obowiązek naprawienia w całości szkody wyrządzonej(...) Sp. z o. o.wW.poprzez zapłatę temu podmiotowi kwoty 2.798,01 złotych na zasadzie solidarnej odpowiedzialności ze współoskarżonąP..

Sąd Okręgowy nie uwzględnił natomiast w pozostałym zakresie w odniesieniu do oskarżonegoC.zarzutów i wniosków apelacji Prokuratora.
Powodem ingerencji w treść zaskarżonego wyroku modyfikującej rozstrzygnięcie o winie (opis czynu przypisanego) był brak akceptacji instancji odwoławczej dla stanowiska Sądu Rejonowego wyrażającego się w tym, że działania oskarżonych, tymA. C., obliczone na uzyskanie przezK. P.w cenie promocyjnej telefonów komórkowych od operatorów telekomunikacyjnych oraz usług telekomunikacyjnych przez nich świadczonych, co się dokonało za pomocą wprowadzenia w błąd tychże operatorów telekomunikacyjnych w istocie co do tożsamości takiego świadczeniobiorcy, nawet jeśli polegało na wykorzystaniu cudzych danych osobowych (in concretokażdorazowoH. W.) i po temu koniecznym było sfałszowanie dokumentacji potwierdzającej zawarcie umów, na podstawie których następowała sprzedaż telefonów na zasadach promocyjnych oraz świadczenie usług telekomunikacyjnych, doprowadzały do niekorzystnego rozporządzenia mieniem nie tylko operatów telekomunikacyjnych w zakresie wartości spełnionych przez nich świadczeń (wydanych rzeczy i wykonanych usług) pomniejszonych o uiszczone promocyjne ceny telefonów, ale również niezdającą sobie z tego rodzaju sytuacji osobę fizyczną, pod którą się podszyto, i to co do kwot, które od niej następnie operatorzy telekomunikacyjni chcieli uzyskać w następstwie stwierdzonego niewywiązywania się z „zawartych” umów.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wedle Sądu Rejonowego owego niekorzystnego rozporządzenia mieniem doszukiwał się wyłącznie dlatego, że poprzez podpisanie umów na daneH. W.już w chwili podpisania tych umów (dopisek SO: przezK. P.)był on zobowiązany do zapłaty za usługi telekomunikacyjne oraz opłat karnych, a już wówczas było wiadomo, że umowy te nie będą realizowane ze strony klienta i konieczność zapłaty tych kwot nastąpi. Dodatkowo Sąd Rejonowy powołał się na pogląd wyrażany w piśmiennictwie, że samo podrobienie podpisu na dokumentach prowadzi do pokrzywdzenia osoby, której podpis został podrobiony (k. 408). Nie omieszkał jednak równocześnie posługiwać się we wskazanym dokumencie sprawozdawczym określeniami, którymi tak naprawdę zaprzeczał swemu przekonaniu o powstaniu na skutek wykreowania fałszywej dokumentacji bez udziałuH. W.zobowiązań umownych po stronie tej osoby względem operatorów telekomunikacyjnych. Sąd Rejonowy używał bowiem również zwrotów, żeH. W.nie był faktycznym dłużnikiem operatorów telekomunikacyjnych (k. 408v, 410), co w sensie semantycznym w okolicznościach niniejszej sprawy musiało oznaczać, iż nigdy nie był stroną umów zP.i(...)(...), a tym samym nie mógł być traktowany jako podmiot, na którym ciążyły określone obowiązki wynikające z tych umów.
A tak niewątpliwie nie mogło się stać, o czym muszą przesądzać przepisy prawa cywilnego dotyczące czynności prawnych, w tym zawierania umów, a także odnośnie przedstawicielstwa (art. 56 kci następne,art. 95 kci następne). Do zawarcia umowy wymagane jest złożenie zgodnych oświadczeń woli przez obie strony kontraktu, oczywiście niekoniecznie działające osobiście, w jednym czasie i na piśmie. W realiach niniejszej sprawy jest jednak oczywistym w świetle całego zgromadzonego materiału dowodowego, żeH. W.żadnego oświadczenia woli zmierzającego do zawarcia przedmiotowych umów nie składał choćby ustnie, czy też przez swego przedstawiciela. Wolę zawarcia umów miałaK. P., która z uwagi na towarzyszącą jej przy tej okazji motywację, nie była pod żadnym pozorem skora uzewnętrzniać się z tym faktem wobec kontrahentów, co z kolei wymuszało dla osiągnięcia przez nią założonego celu podszycie się pod inną nieświadomą niczego osobę poprzez wykorzystanie jej danych osobowych oraz wykreowanie dokumentacji z nieautentycznym podpisem tej osoby, do czego z kolei potrzebną była już jej pomoc współoskarżonegoC..
W świetle powyższego nie może więc budzić najmniejszych wątpliwości, że fałszerstwo przedmiotowych umów (w jednym przypadku wraz ze stanowiącymi jej integralną cześć załącznikami), a konkretnie dokumentów, których treść miała świadczyć o zawarciu na piśmie przezH. W.umów odpowiednio z(...) Sp. z o. o.oraz(...) Sp. z o. o., nie tworzyło stanu, w którym wskazana osoba fizyczna byłaby do czegokolwiek zobowiązana względem tychże operatorów telekomunikacyjnych. Fałszywe dokumenty jedynie pozorowały ten stan, ale w żadnym razie nie czyniły go rzeczywistym. Z tej perspektywy nie może być zatem jeszcze mowy o jakimkolwiek rozporządzeniu mieniemH. W..
Oczywiście w późniejszym czasie mieliśmy do czynienia z niekorzystnym rozporządzeniem mieniemH. W., nie mniej nie przez niego samego, lecz organy egzekwujące należności stwierdzone prawomocnymi orzeczeniami sądów wydanymi zapewne na podstawie fałszywej dokumentacji, która w żadnym razie nie potwierdzała zobowiązań w/w względem dochodzących swych prawa wierzycieli. Egzekwowane odH. W.należności nie mogły bowiem wynikać z niewykonania przez niego umów, których nie zawierał. W konsekwencji nie mogło być też mowy o ich egzekwowaniu jako następstwie zawarcia przez niego tych umów.
To z kolei przesądzało, że egzekwowanie odH. W.tych nieistniejących jego zobowiązań, za którym nawet poszły konkretne przesunięcia majątkowe uszczuplające jego majątek i to rzeczywiście w kwotach ustalonych przez Sąd Rejonowy, nie było spowodowane wprowadzeniem rozporządzających jego mieniem w błąd przezK. P.z pomocąA. C., lecz następstwem późniejszej aktywności wprowadzonych uprzednio w błąd przez w/w kobietę(...) Sp. z o. o.i następcy prawnego(...) Sp. z o. o.oraz podmiotów, które od owych operatorów telekomunikacyjnych nabyły nieistniejące wierzytelności względemH. W., nie wyłączając przy tym również sądów i komorników. Tymczasem dla zrealizowania znamion oszustwa stypizowanego wart. 286 § 1 kk, choćby w postaci zjawiskowej pomocnictwa w rozumieniuart. 18 § 3 kk, koniecznym jest ustalenie, że niekorzystne rozporządzenie mieniem nastąpiło pod wpływem błędu wywołanego przez osobę/y, która/e do takiej zmiany w świecie zewnętrznym doprowadziła/y.
Warto jeszcze zauważyć, iż z opisu czynów przypisanych oskarżonemuC., podobnie jak w przypadku opisu czynów przypisanychK. P., nie wynika nawet, by Sąd Rejonowy ustalił akurat w odniesieniu doH. W.wymaganą dla zrealizowania znamion oszustwa tożsamość osoby wprowadzonej w błąd i rozporządzającej niekorzystnie mieniem. Nie ma w nim bowiem mowy o tym, że to wprowadzeni w błąd operatorzy telekomunikacyjni rozporządzili mieniemH. W.pod wpływem tego rodzaju mylnego wyobrażenia o rzeczywistości wywołanego przez oskarżonąP.przy pomocyA. C.. Akurat w tym zakresie powyżej zaprezentowane wywody potwierdzały, iż w okolicznościach sprawy nie było nawet po temu najmniejszych podstaw. Niewątpliwie do odmiennych wniosków nie mógłby też prowadzić pogląd, że wykreowanie fałszywego dokumentu stanowi o pokrzywdzeniu osoby, której podpis podrobiono, a to z tego względu, że opiera się on na przyjęciu bezpośredniego naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego takiej osoby poprzez realizację znamion określonych wart. 270 § 1 kk, nie zaś wart. 286 § 1 kk.
Z podanych względów, dla dostosowania opisu czynów przypisanych oskarżonemuC.do prawidłowo poczynionych w granicach oskarżenia ustaleń faktycznych, konieczną była przywołana na wstępie korekta zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o winie, dokonana w trybieart. 440 kpk, wobec stwierdzenia poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów uchybienia, o którym mowa wart. 438 pkt 3 kpk. Bez niej bowiem zaskarżony wyrok byłby oczywiście niesprawiedliwy. Nie sposób bowiem było zaakceptować rozstrzygnięcia, które jakkolwiek w słusznej obronie interesów majątkowychH. W., akurat w niniejszym postępowaniu karnym stwierdzało z naprowadzonych powyżej przyczyn dalece nieadekwatne materialnoprawne skutki przypisanych oskarżonemuC.jego zachowań, gdy właściwym dla realizacji tego zamierzenia byłby tryb postępowania cywilnego, prawo zainicjowania którego przysługiwało przecież Prokuratorowi (art. 7 kpc).
Sąd Okręgowy nie miał natomiast zastrzeżeń do pozostałych ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy, niezbicie świadczących o popełnieniu przez oskarżonego stanowiących ciąg dwóch przestępstw czynów realizujących każdorazowo znamiona określone wart. 18 § 3 kkw zw. zart. 286 § 1 kkiart. 18 § 3 kkw zw. zart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, kiedy jako kurierfirmy (...)sprzeniewierzając się swym obowiązkom, również dla własnej korzyści finansowej, ułatwiałK. P.wprowadzenie w błąd wskazanych operatorów telekomunikacyjnych co do danych rzeczywistego ich kontrahenta, co było możliwe również przez ułatwienie jej przez niego dokonania fałszerstw dokumentów realizujące się nakreśleniem przez nią podpisówH. W.na uprzednio wypełnionych danymi tej osoby fizycznej formularzach umów i załączników do nich potwierdzających zawarcie na piśmie umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych oraz sprzedaż po cenach promocyjnych telefonów, a to wszystko prowadziło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez tychże operatorów telekomunikacyjnych. Niewątpliwie tego rodzaju ustaleń Sąd Rejonowy dokonał na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego poddanego rzeczowej ocenie nie pozostającej w żadnym razie w opozycji do wskazańart. 7 kpk. Zatem w pozostałym zakresie rozstrzygnięcie o winie nie budziło wątpliwości. Nie mogło też dziwić, że nie było kwestionowane przez samego oskarżonego i jego obrońcę.
Sąd Okręgowy nie dostrzegł również powodów do ingerencji poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów w rozstrzygnięcie o karze, które tak co do kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jak i co do kumulatywnej kary grzywny, w pełni odpowiada prawu. Zgodnym z prawem było też orzeczenie o kosztach.
Odnosząc się natomiast już konkretnie do zarzutów i wniosków apelacji Prokuratora w zakresie, w jakim odnosiły się one do oskarżonegoC., wskazać należy, iż zasadną okazała się ona jedynie w tej części, w której wytykała Sądowi Rejonowemu niesłuszne niezastosowanie obowiązku naprawienia szkody na rzeczP., przy czym o takim jej potraktowaniu zadecydowały nawet nie tyle okoliczności ustalone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, co zdarzenia udokumentowane na skutek działań Sądu orzekającego przedsięwziętych już po wydaniu zaskarżonego wyroku, stosownie wprowadzone w poczet ujawnionego materiału dowodowego na rozprawie apelacyjnej.
Trzeba wyraźnie podkreślić, czego nie dostrzegł skarżący, że na moment wyrokowania w instancji pierwszej Sąd Rejonowy miał potwierdzone na piśmie, że zarównoP., jak iO.P.jako następca prawny(...)(...), uzyskali zaspokojenie swych roszczeń odszkodowawczych wynikających z deliktów prawa cywilnego w niniejszym postępowaniu przypisanych oskarżonym jako przestępstwa. Wprawdzie żadne z oskarżonych, czy choćby bezpośrednioH. W., nie naprawili im wyrządzonych w ten sposób szkód, nie mniej pokrzywdzeni ci odpłatnie scedowali na rzecz innych podmiotów wierzytelności w pełni odpowiadające ustalonym przez Sąd Rejonowy wysokościom szkód będących następstwem doprowadzenia ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (k. 346, 351 368). Bynajmniej z pismaN.L.z dnia 11 czerwca 2015 r. dotyczącego wierzytelności scedowanej przezP.nie wynikało pewnie coś zgoła przeciwnego (k. 350).
Ten stan rzeczy do czasu wyrokowania przez Sąd Okręgowy nie uległ zmianie w odniesieniu doO.P.(k. 412).
W przypadkuP.natomiast potwierdziło się, iż zawirowania związane z wątpliwościami co do istnienia wierzytelności umownej względemH. W.doprowadziły do tego, że jej nabywca, rozliczając się uprzednio ze wskazaną osobą fizyczną z wyegzekwowanych od niego kwot, powrotnie scedował tę wierzytelność na rzecz wskazanego operatora telekomunikacyjnego (k. 401, 442-443). Tym samym na moment orzekania w instancji odwoławczej, inaczej jak w postępowaniu pierwszoinstancyjnym,P.wyrządzona szkoda nie została w jakikolwiek zakresie wyrównana.
Oczywistym jest zaś, iż rozstrzygnięcie oparte o przepisart. 46 § 1 kkmoże wchodzić w grę jedynie wówczas, gdy pokrzywdzony nie uzyskał zaspokojenia swych roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem. Warunkiem orzeczenia środka określonego wart. 46 § 1 k.k.jest bowiem istnienie szkody w chwili orzekania (por. wyrok SN z 17 lipca 2014 r., III KK 54/14, OSNKW 2015/1/4). Nie budzi też wątpliwości, że jego beneficjentem może być tylko pokrzywdzony.
Ponieważ z przyczyn obszernie powyżej naprowadzonych za pokrzywdzonego, którego mienie miałoby zostać bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez działanie oskarżonych realizujące znamiona przypisanych im przestępstw, nie mógł uchodzićH. W., już tylko z tego względu jego osoba nie mogła został uczyniona beneficjentem obowiązku naprawienia szkody zart. 46 § 1 kki to niezależnie od tego, że w ogólności w następstwie działań zapoczątkowanych przestępną aktywnością oskarżonych poniósł on uszczerbek majątkowy, który nie został mu po dziś dzień zrekompensowany, a tak ma być przynajmniej na razie w zakresie kwot wyegzekwowanych od niego przez nabywcę wierzytelności odO.P.(k. 439-440).
Takowym beneficjentem nie mógł być również zaspokojony w inny sposób pokrzywdzonyO.P..
Musiał natomiast nim zostać uczynionyP.co do wyrządzonej szkody przestępstwami sprawcy i pomocnika, a zobowiązanym do jej naprawienia wskazani zostać oboje oskarżeni, na zasadzie odpowiedzialności solidarnej, za czym przemawiało odpowiednie zastosowanie reguł prawa cywilnego, a to wynikających zart. 441 § 1 kc.iart. 422 kc.Powszechnie akceptowanym jest bowiem, że orzeczenie środka przewidzianego wart. 46 § 1 kkdopuszczalne jest również w postaci solidarnego zobowiązania współsprawców przestępstwa do naprawienia wyrządzonej szkody, w całości albo w części (por. uchwałę SN z dnia 13 grudnia 2000 r., I KZP 40/00, OSNKW 2001/1-2/2 oraz np. wyrok SA w Lublinie z 8 sierpnia 2013 r., II AKa 115/13, LEX nr 1366117; wyrok SA w Rzeszowie z 30 kwietnia 2013 r., II AKa 26/31, LEX nr 1315706; wyrok SA w Warszawie z 14 marca 2013 r., II AKa 242/12, LEX nr 1306060). Natomiast możliwość nałożenia obowiązku naprawienia szkody na pomocnika z jednej strony wynika zart. 422 kc, zgodnie z którym za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody, zaś z drugiej - z samego faktu, że przestępstwo można popełnić w różnych formach zjawiskowych, w tym także w formie pomocnictwa.
Nie tyle zaś czyniło koniecznym orzeczenie obowiązku naprawienia szkody na rzeczP.zbyt łagodne potraktowanie przez Sąd Rejonowy oskarżonych, w tymA. C., co wynikający zart. 46 § 1 kkobowiązek zastosowania uregulowanej w nim instytucji w okolicznościach niniejszej sprawy.
Zgodnie z przywołanym przepisem orzeczenie obowiązku naprawienia szkody jest obowiązkowe na wniosek pokrzywdzonego lub innego uprawnionego podmiotu. Tymczasem taki właśnie uprawniony podmiot wymagany wniosek złożył i to w terminie przewidzianym wart. 49a kpkw jego brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r.. Nikt, kto reprezentowałbyP.nie był przecież przesłuchiwany w sprawie w charakterze świadka, a Prokurator jako wymieniony wart. 49a kpkpodmiot uprawniony do złożenia wniosku, o którym mowa wart. 46 § 1 kk, zażądał tego w mowie końcowej w dniu 30 czerwca 2015 r. (k. 373). Z treściart. 49a kpkjednoznacznie wynika, że wniosek o naprawienie szkody może, obok pokrzywdzonego, złożyć również prokurator, który ma w tym zakresie w pełni samodzielną pozycję. Skoro zatem uprawnienia pokrzywdzonego i prokuratora są od siebie niezależne, to należy przyjąć, że wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody mógł złożyć prokurator. Podzielić przy tym należy pogląd, że wniosek, o którym mowa wart. 46 § 1 kk, w przypadku kiedy pokrzywdzeni - jak w omawianej sprawie - w toku postępowania w ogóle nie zostali przesłuchani, Prokurator na zasadach ogólnych (art. 406 § 1 kpk) mógł na gruncie poprzedniego brzmieniaart. 49a kpkzgłosić w głosach stron (por. wyrok SA w Lublinie z 20 września 2011 r., II AKa 175/13, LEX nr 1108588). Zgodnie zaś z art. 28 ustawy z dnia 27 września 2013 r. - zmianieustawy – Kodeks postępowania karnegooraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 1247 z późn. zm.; dalej: ustawa zmieniająca) tego rodzaju czynność procesowa pozostała skuteczną po dniu 30 czerwca 2015 r., nawet jeśli przepisart. 49a kpkw aktualnym brzmieniu, mającym zastosowanie w sprawie od dnia 1 lipca 2015 r. po myśli art. 36 pkt 3 ustawy zmieniającej, złożenie takiego wniosku dopuszczał jedynie do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.
Zatem orzeczenie obowiązku naprawienia szkody względemP.było obligatoryjne wobec każdej z osób ponoszących odpowiedzialność karną za popełnienie przestępstwa wyrządzającego szkodę temu podmiotowi niezależnie od rodzaju zjawiskowej formy jego popełnienia, tj. zarówno wobec sprawcy, jak też w stosunku do osoby, której przypisano niesprawczą formę popełnienia przestępstwa, tj. pomocnictwo, gdyż ustawa nie zna w tym względzie podmiotowego ograniczenia wyłącznie do bezpośrednich sprawców szkody i za szkodę odpowiedzialny jest również ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny (por wyroki SA we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2014 r., II AKa 316/03, OSA 2004/1/1; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 16 października 2013 r., II AKa 312/13, LEX nr 1392147). Należy przy tym jednak zauważyć, że „orzeczenie omawianego środka w postaci solidarnego obowiązku naprawienia szkody i w konsekwencji, naprawienie szkody w całości przez jednego z zobowiązanych, nie jest równoznaczne ze zwolnieniem pozostałych od odpowiedzialności majątkowej za spowodowaną przestępstwem szkodę. Odpowiedzialność w tym zakresie regulujeart. 441 § 2 kc, stanowiąc, że „(...) ten, kto szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody." (por. uchwałę SN z dnia 13 grudnia 2000 r., I KZP 40/00, OSNKW 2001/1-2/2).
Z opisanych przyczyn, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok wobecA. C.orzekając również wobec tego oskarżonego na podstawieart. 46 § 1 kkobowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę solidarnie ze współoskarżoną kwoty 2.798,01 zł na rzecz pokrzywdzonegoP..
Nie wchodziło natomiast w grę orzeczenie względem oskarżonegoC.żądanego przez Prokuratora przepadku sfałszowanych dokumentów, co do których Sąd Rejonowy orzekł po myśliart. 230 § 2 kpkw pkt 6 zaskarżonego wyroku. Nie zostało mu przecież przypisane popełnienie przestępstwa, z którego bezpośrednio pochodziłaby owa nieautentyczna dokumentacja uznana za dowód rzeczowy w sprawie. Jako pomocnik do przestępstw polegających również na podrobieniu dokumentów nie spowodował bowiem ich wykreowania, inaczej nie doprowadził bezpośrednio do tego, a jedynie to ułatwił sprawcy tego rodzaju czynów zabronionych. Zart. 44 § 1 kkjasno natomiast wynika, iż przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa orzeczonym może być jedynie względem osoby, która popełniła przestępstwo, z którego nie tyle pochodzą, co bezpośrednio pochodzą takie przedmioty. Zatem akurat w odniesieniu doA. C.Sąd Rejonowy nie mógł obrazićart. 44 § 1 kk. Siłą rzeczy bezprzedmiotowym co do tego oskarżonego był zarzut naruszeniaart. 44 § 5 kk, który to przepis w pewnych sytuacjach wyłącza zastosowanieart. 44 § 1 kk.
Kiedy więc nie było podstaw do dalszej ingerencji w treść zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonegoC., nie dostrzeżono bowiem innych uchybień, niż te które doprowadziły do jego korekty, w szczególności tych stanowiących tzw. bezwzględne powody odwoławcze, w zakresie pozostałych rozstrzygnięć odnoszących się do jego osoby został on utrzymany w mocy.
Zwalniając z kolei oskarżonego od ponoszenia wydatków postępowania drugoinstancyjnego Sąd odwoławczy kierował się tym, że zmiana zaskarżonego wyroku w uwzględnieniu apelacji Prokuratora, która ze swej istoty winna skutkować zastosowaniem zasady wyrażonej wart. 627 kpk(zob.art. 635 kpk), doprowadziła do wyeliminowania uchybienia, którego zaistnienie nie obciążałoA. C.. Przemawiały więc za tego rodzaju decyzją zasady słuszności.