Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 838/12
Data wyroku: 2015-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wojciech Kościołek, Grzegorz Krężołek, Anna Kowacz-Braun
Słowa kluczowe: Pozbawienie Wykonalności
Podstawa prawna: art. 840 § 1 pkt 2 kpc i art. 512 kc i art. 513 kc

Sygn. akt I ACa 838/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 maja 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Wojciech Kościołek (spr.)

Sędziowie:

SSA Anna Kowacz-Braun
SSA Grzegorz Krężołek

Protokolant:

sekr.sądowy Marta Matys

po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wB.poprzednioPrzedsiębiorstwa (...)T. L.,E. L.Spółki jawnej z siedzibą wB.

przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wB.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie
z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt I C 188/11

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 2.700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I A Ca 838/12

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 3 marca 2011r. powódPrzedsiębiorstwo (...)T. L.,E. L.Sp. jw. z siedzibą wB.domagał się pozbawienia w całości wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie Wydział V Gospodarczy z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt. V Gc 18/07 oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt I A Ca 526/10 a w których określono wierzytelności na rzecz pozwanego(...) Sp. z o.o.z siedzibą wB., a którą w drodze przelewu w październiku 2010r. nabyła od wskazanego w tytule wierzycielaJ. G..
U podstaw faktycznych żądania wskazał, że pozwany na podstawie tytułów egzekucyjnych obejmujących wierzytelność w kwocie 156 030,05zł z odsetkami od dnia 22 kwietnia 2008r. - uzyskał w dniu 7 stycznia 2011r. klauzulę wykonalności w miejsce dotychczasowego, a objętego tytułami, wierzycielaJ. G., w sytuacji, w której w dniu 5 stycznia 2011r. powód złożył skuteczne oświadczenie wobecJ. G.o potrąceniu przysługującej powodowej spółce wierzytelności z tytułu odsetek od kwoty 454 263,80 zł za okresy od dat wskazanych w wyroku z 12 lutego 2003r. do dnia 22 kwietnia 2008r. w łącznej kwocie 406 736,76 zł, a potwierdzonej tytułami egzekucyjnymi w postaci orzeczenia sądowego wydanego przez Sąd Okręgowy w Tarnowie Wydział IX Gospodarczy.
Według powoda oświadczenie o potrąceniu skutecznie doprowadziło do umorzenia wierzytelności objętej tytułem, gdyż o dokonanym przelewie wierzytelności przezJ. G.na rzecz pozwanej spółki powód powziął wiadomość w dniu 22 lutego 2011r. z zawiadomienia o wszczęciu przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego na podstawie opisanego w żądaniu pozwu tytułu wykonawczego.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.
Stanowisko swoje oparł na kilku zarzutach;
Pierwszy związany był z nieskutecznością potrącenia wierzytelności powoda wobecJ. G., skoro o przelewie objętej tytułami wierzytelności na rzecz pozwanegoJ. G.powiadomił pisemnie powoda jeszcze w 2010 r. doręczając mu stosowne zawiadomienie o przelewie w dniu 4 listopada 2010r.(k.48 odwrót).
Drugi związany był z zarzutem umorzenia wierzytelności powoda wobecJ. G., a to wobec doręczonego w dniu 18 marca 2008r. oświadczeniaJ. G.o potrąceniu jego wierzytelności w kwocie 1 196 403,68 zł z tytułu spłaty należnego mu udziału kapitałowego w powodowej spółce wymagalnego na dzień 11 października 2002r. jako dzień wyłączeniaJ. G.z powodowej spółki z wierzytelnością powoda wobecJ. G.wynikającą z wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 lutego 2003r. sygn. akt IX GC 415/02. Wskazał, że w sprawie tej prowadzone jest przed Sądem Okręgowym w Tarnowie postępowanie do sygn. akt I C 476/08.
Trzeci dotyczył nieistnienia wierzytelności z tytułu odsetek od kwoty 454 263,80 zł zasądzonej z odsetkami wyrokiem Sądu Okręgowego w Tarnowie, gdyż taki wyrok przeciwkoJ. G.nie został przez sąd tarnowski wydany.
W odpowiedzi na stanowisko procesowe pozwanego powód wskazał, że w dniu 4 listopada 2010r. nie zostało doręczone powodowi zawiadomienie o dokonanym przezJ. G.przelewie wierzytelności na rzecz pozwanego, lecz nota obciążeniowa z dnia 1 listopada 2010r, zaś potrącana przez niego wierzytelność była identyfikowalna przez wskazanie wysokości i źródła jej pochodzenia.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Tarnowie uwzględnił powództwo i obciążył pozwanego kosztami procesu na rzecz powoda.
W motywach orzeczenia poczynił ustalenia faktyczne zgodne z twierdzeniami powoda, uznając, że zeznania świadkaJ. G.nie zasługują na wiarę, zaś wiarygodnością obdarzył zeznania świadkaS. R., który w spontaniczny sposób opisał swoje obowiązki jako pełnomocnika powoda odbierającego korespondencję także nadsyłaną przezJ. G.(osobę będącą w sporze z powodem od wielu lat), która dotyczyła od wielu miesięcy okresowo nadsyłanych not obciążeniowych a nie oświadczeń o potrąceniu. Dokonując dodatkowo porównania dat pism mających dla doręczanej korespondencji znaczenie stwierdził Sąd Okręgowy, że odstęp czasowy dla przesłania powodowi zawiadomienia o mającym miejsce w październiku 2010r, przelewie wierzytelności na rzecz pozwanego utwierdza Sąd I instancji w przekonaniu co do niewiarygodności stanowiska pozwanego.
W zakresie dotyczącym relacji niniejszej sprawy ze sprawą wszczętą przezJ. G.przeciwko powodowi o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci tytułu wykonawczego obejmującego wierzytelność powoda opisaną w niniejszej sprawie uznał Sąd Okręgowy, że okoliczność ta nie zwalniała pozwanego od wykazania w niniejszym postępowaniu w drodze stosownego dowodu związanego wiadomościami specjalnymi dla ustalenia wartości majątku spółki i w konsekwencji dla ustalenia spornej między tymi stronami wartości przysługującejJ. G.wierzytelności.
W tym stanie uznał Sąd Okręgowy powództwo za usprawiedliwione na podstawieart.840§1 pkt.2 k.p.c.przy uwzględnieniuart.512 i 513 §1 k.c.
Apelację od wyroku złożył pozwany zaskarżając wyrok w części uwzględniającej powództwo oraz w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił;
- naruszenieart.233 § 1 k.p.c.polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, prowadzące do błędnych ustaleń faktycznych będących podstawą zaskarżonego orzeczenia wskutek przyjęcia, iż;
a/ nie miało miejsce zawiadomienie powoda o dokonanym w dniu 27 września 2010r. przelewie wierzytelnościJ. G.wobec powoda na rzecz pozwanego;
b/ doszło do umorzenia wierzytelności wskutek oświadczenia powoda z dnia 5 stycznia 2011r. o potrąceniu wierzytelności;
- naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.polegającej na braku wskazania w motywach orzeczenia wyjaśnienia przyczyn obciążenia powoda kosztami procesu na których sumę składają się opłata w kwocie 7802zł i 3617 zł.
Na tych podstawach domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Nadto na rozprawie w dniu 22 maja 2015r. podniósł kolejny zarzut potrącenia, powołując się na oświadczenie materialno prawne złożone w dniu 19 marca wobec(...) sp. z o.o.z siedzibą wB.jako następcy strony powodowej.
W odpowiedzi (m.in.) strona powodowa oświadczyła, ze w toku postępowania apelacyjnego doszło do przekształcenia strony powodowej, która w chwili obecnej działa jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (okoliczność bezsporna).
Rozpoznając apelację zważył Sąd Apelacyjny co następuje;
apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, ze stan sprawy uległ zmianie w stosunku do istniejącego w dacie zamknięcia rozprawy przez Sąd I instancji. W szczególności w dacie zamknięcia rozprawy w sprawie apelacyjnej zakończone zostało prawomocnie postępowanie w sprawie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 lutego 2003r., które było prowadzone przed Sądem Okręgowym w Tarnowie do sygn. akt I C 476/08. Ostatnie z orzeczeń jest prawomocne, po rozpoznaniu apelacji przez Sąd Apelacyjny w Krakowie w dniu 19 marca 2015r do sygn. akt I A Ca 1667/14, który wyrokiem określił zakres pozbawienia wykonalności opisanego wyżej tytułu w ten sposób, że zniesiono powinność świadczenia pozwanego na rzecz strony powodowej w zakresie kwoty 312 772,02 zł z dniem 19 października 2005r. (dowód : wypisy orzeczeń sądowych Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 30 maja 2014r. i Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 19 marca 2015r.).
W tym stanie nie budzi wątpliwości, że stosownie do treści ostatniego z opisanych orzeczeń przedmiotem potrącenia nie mogła być wierzytelność odsetkowa strony powodowej naliczana od pełnej kwoty 454 263,80 zł za okres wskazany w oświadczeniu powoda (tj. do dnia 22 kwietnia 2008r.), lecz za okres od daty wymagalności poszczególnych kwot składowych opisanych w wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 lutego 2003r. (sygn. akt IX GC 415/02) do dnia 18 października 2005r. i od składników kwoty 141 491,78 zł (ustalonych w zgodzie z dyspozycjamiart.498 i 503 k.c.jako różnica kwoty podstawowej z kwotą ktorą skutecznie potrąciłJ. G.) za okres od dnia 19 października 2005r. do dnia 22 kwietnia 2008r. – tj. daty wskazane w oświadczeniu o potrąceniu.
Przy czym Sąd Apelacyjny uznał, że obliczanie drugiej ze wskazanych wartości znalazłoby swoje uzasadnienie jedynie w wypadku, w którym wartość skapitalizowanych odsetek za pierwszy z okresów byłaby mniejsza od wysokości wierzytelności powoda urzeczywistnionej wyrokami, których pozbawienia wykonalności domaga się powód.
W tym zakresie ustalił Sąd Apelacyjny że odsetki od kwot składowych dla sumy zasądzonej opisanym wyrokiem z dnia 12 lutego 2003r. i w obliczeniu do dnia 18 października 2005r wynoszą;
- dla 103 639,75 zł za okres od 16 sierpnia 2000r. – 96 666,78 zł;
- dla 85 337,08 zł za okres od 09 stycznia 2001r. – 70 975,32 zł;
- dla 118 045,79 zł za okres od 09 kwietnia 2001r. – 89 447,18 zł;
- dla 65 932,18 zł za okres od 02 lipca 2001r. - 45 373,53 zł;
- dla 78 058,22zł za okres od 08 października 2001r- 47 406,47 zł;
- dla 3 250,48 zł za okres od 02 stycznia 2001r. - 1 761,25 zł.
(dowód: ujawniona na rozprawie apelacyjnej wartość kapitalizacji odsetek relacji do wartości wskazanych orzeczeniem z k. 15 akt).
Łączna wartość wierzytelności odsetkowej obliczonej od całości kapitału i wymagalnej na datę 19 października 2005r. (w której umorzeniu uległa z kolei wierzytelność powoda wobec pozwanego wskutek potrącenia opisanego w sprawie I A Ca 1667/14) zamyka się w kwocie 351 160, 53 zł i jest to wartość wyższa od wierzytelności wynikającej z tytułu wykonawczego, którego pozbawienia wykonalności domaga się powód. Okoliczność ta (związana z wysokością potrącanego przez powoda świadczenia) wyklucza potrzebę czynienia ustaleń faktycznych i rozliczeń wierzytelności odsetkowej powoda na datę złożenia przez niego oświadczenia o potrąceniu. Rozstrzygnięcie w sprawie dotyczącej pozbawienia wykonalności w sprawie rozstrzyganej przez Sąd Okręgowy w Tarnowie do sygn. akt I C 476/08 zamyka także potrzebę szczegółowego odnoszenia się do kwestii związanych z wysokością wierzytelności pozwanego wobec powoda z tytułu wypłaty kapitału udziałowego w powodowej spółce (art.365 § 1 k.p.c.). Nie są także istotne okoliczności (podnoszone w toku postępowania apelacyjnego przez stronę powodową) dotyczące zakresu wykonania orzeczenia przez stronę powodową w ramach egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Brzesku do sygn. akt Km 68/04. Rozliczenie tej egzekucji prowadzonej przeciwkoJ. G.stanowi bowiem przedmiot odrębnego postępowania (k.233 i nast. nin. akt) i nie ma znaczenia dla oceny w niniejszej sprawie skuteczności oświadczenia strony powodowej o potrąceniu z 5 stycznia 2011r., jako podstawy dla obrony powodowej spółki przed egzekucją prowadzoną na podstawie tytułu w postaci orzeczenia z Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 21 kwietnia 2008r. i Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16 czerwca 2010r. i postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 7 stycznia 2011r. (sygn. akt komorniczych KM168/11 – k.14 akt).
Przechodząc do pozostałych zarzutów apelacji uznał Sąd Apelacyjny, że nie zasługują one na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny uznaje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji.
W szczególności nie zachodzi w sprawie sprzeczność poczynionych w sprawie z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a i ocena dowodów, w tym zeznań św.S. R.dokonana przez Sąd I instancji zasługuje w pełni na aprobatę. Uwzględniając przy tym zakres obowiązków zawodowych tego świadka, ocenioną jako spontaniczna formę jego zeznań oraz treść dokumentu w postaci „potwierdzenia nadania” na którym nie odnotowano rodzaju doręczanej przesyłki uznał Sąd Apelacyjny, że nie jest prawdziwa podnoszona przez pozwanego okoliczność, by powodowa spółka była powiadomiona o dokonanym przelewie wierzytelności przysługującejJ. G.wobec strony powodowej na rzecz strony pozwanej i to przed oświadczeniem powodowej spółki o dokonanym potrąceniu. W tym stanie trafna jest konstatacja Sądu I instancji, ze pozwany nie przedstawił skutecznego dowodu z którego wynikać by miało, ze w chwili złożenia przez stronę powodową oświadczeniu o potrąceniu powodowa spółka wiedziała o dokonanym przelewie wierzytelnościJ. G.na rzecz strony pozwanej. Nie można także podzielić zarzutu pozwanego, jakoby wadliwe oznaczenie sądu wydającego wyrok urzeczywistniający wierzytelność powodowej spółki mogło świadczyć o bezskuteczności potrącenia, skoro się zważy możliwość identyfikacji tej wierzytelności na podstawie pozostałych danych wskazanych w oświadczeniu strony powodowej o potrąceniu.
W konsekwencji zarzut naruszenia przez Sad I instancjiart.233 k.p.c.uznać należy za chybiony. Oczywiste omyłki w określeniu niektórych z dat nie upoważniają zdaniem Sądu Apelacyjnego tezy pozwanego o braku możliwości weryfikacji prawidłowości ocen Sądu I instancji. Zasadniczo bowiem ciąg zdarzeń wskazany przez powoda uznany został za wiarygodny i w tym kontekście nieznaczne błędy w określeniu dziennym przez Sąd I instancji zdarzeń (przez wskazanie niewłaściwej daty) nie mają znaczenia.
Także zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.nie jest zasadny. W szczególności Sąd Okręgowy wskazał, że podstawy prawnej rozstrzygnięcia upatruje wart.840 § 1 pkt. 2 k.p.c.wskazał na treśćart.512 i 513 k.c., zaś kwestia oceny prawnej zdarzenia leżącego u podstaw prawnych takiej kwalifikacji jaką było potrącenie nie wywoływała sporu między stronami i co za tym idzie nie miała wpływu na treść wydanego w sprawie orzeczenia. Tym niemniej dla porządku wskazać należy, że zdarzeniem skutkującym pozbawienie wykonalności było potrącenie dokonane przez powodową spółkę w zgodzie zart.498 i 499 k.c.i przy uwzględnieniu powyższych przepisów. Z kolei wysokość kosztów znajduje swoje oparcie w wysokości uiszczonej przez powodową spółkę opłaty od pozwu (k. 21 akt – w wysokości 7 802 zł) i od pełnomocnictwa (k.8 w wysokości 17 zł) oraz w wysokości wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi procesowemu strony powodowej ustalonego na podstawie § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … (Dz.U. 2013 poz.461).
Z kolei podniesiony przez pozwanego w ramach postępowania apelacyjnego zarzut potrącenia uznać należy za spóźniony (art.381 k.p.c.) oraz nieskuteczny w rozumieniu prawa materialnego. Pierwsza jak i druga z ocen są niewątpliwe, skoro zważy się fakty związane z powstaniem tej wierzytelności pozwanego (dokładnie opisane w sprawie o sygn. akt I A Ca 1667/14 i możliwe do identyfikacji w dacie przed zamknięciem rozprawy w niniejszej sprawie przed Sądem I instancji ), a nadto, iż stosownie do§ 2 art.498 k.c.oświadczenie strony powodowej o potrąceniu wierzytelności odsetkowej wynikającej z tytułu z dnia 12 lutego 2003r. (IX GC 415/02) dokonane przed potrąceniem przez pozwanego obejmowało wierzytelność odsetkową, która doprowadziła do umorzenia wierzytelności objętej tytułem wykonawczym opisanym w pozwie. Pisząc inaczej skoro potrącenie dokonane przez stronę powodową w dniu 5 stycznia 2011r. stanowiło formę spełnienia świadczenia opisanego pozbawianym wykonalności tytułem egzekucyjnym, to późniejsze potrącenie pozwanego z dnia 19 marca 2015r. nie mogło obejmować nieistniejącej już tej dacie (wskutek wcześniejszego jej umorzenia wywołanego pierwszym z oświadczeń ) wierzytelności powoda opisanej ostatnim z oświadczeń i to niezależnie od prawdziwości jej istnienia (związanie sądu obejmuje bowiem jedynie treść wyroku a nie jego uzasadnienie, które wyznacza jedynie motywy rozstrzygnięcia –art.365 § 1 k.p.c.).
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie wskazanych przepisów orazart.385 k.p.c.O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono przy uwzględnieniu § 13 ust.1 pkt.2 cytowanego wyżej rozporządzenia na podstawieart.98 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.