Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 103/15
Data wyroku: 2015-03-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Sipińska-Sęk
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 32 w zw. z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.)

Sygn. akt VU 103/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 marca 2015 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSR del. Urszula Sipińska-Sęk
Protokolant st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz
po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuM. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaM. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn.(...)
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje wnioskodawcyM. K.prawo do emerytury z dniem(...)2014 roku.
Sygn. akt VU 103/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 9 stycznia 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcyM. K.prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych. Do okresów pracy w szczególnych warunkach nie zaliczono okresów zatrudnienia od 24 lipca 1976 roku do 5 grudnia 1985 roku w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wŁ., ponieważ przedłożone zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach nie zostało wystawione przez pracodawcę, lecz zostało wystawione przez Archiwum i nie może stanowić podstawy przy ubieganiu się o świadczenie.
Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 16 stycznia 2015 roku złożyłM. K., wnosząc o jej zmianę poprzez zaliczenie mu do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 24 lipca 1976 roku do 5 grudnia 1985 roku w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wŁ.na stanowisku cieśla.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wniósł o oddalenie odwołania, powielając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaM. K.,urodzony w dniu (...), w dniu 7 listopada 2014 roku złożył wniosek o emeryturę. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-4 akt emerytalnych)
Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący 28 lat i 1 dzień, w tym okres pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 6 lat, 8 miesięcy i 12 dni, tj. okres zatrudnienia od 14 grudnia 1985 roku do 31 sierpnia 1992 roku (z uwzględnieniem okresu pobierania zasiłku chorobowego) w(...) Spółce akcyjnejwO.(poprzednio(...)) na stanowisku cieśla – roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach.
(dowód: decyzja z dnia 9 stycznia 2015 roku k. 15 akt emerytalnych, odpowiedź na odwołanie k. 3-4)
WnioskodawcaM. K.w okresie od 24 lipca 1976 roku do 5 grudnia 1985 roku był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wŁ.na stanowisku cieśla w pełnym wymiarze czasu pracy. Wnioskodawca został zatrudniony w okresie kiedy przedsiębiorstwo to budowałoZakłady (...)wO.i pracował przy budowie tego zakładu.
(dowód: świadectwo pracy z dnia 5 grudnia 1985 roku k. 11 , umowa o pracę k. 12, karta obiegowa przyjęcia do pracy k. 13, angaże k. 14-18, podanie o zatrudnienie k. 19)
Wnioskodawca w całym okresie zatrudnienia w(...)wŁ.pracował przy budowie zakładów ceramicznych wO.jako cieśla.
Do stałych obowiązków wnioskodawcy należały prace przy budowie rusztowań drewnianych lub metalowych oraz prace przy budowie szalunków.
Rusztowania były wykorzystywane przy wznoszeniu budynków zakładu, miały wysokość od 6 do 12 metrów. Przy budowie drewnianych rusztowań wnioskodawca stawiał drewniane stemple, przybijał do nich w poprzek deski, tak aby mógł tam stanąć pracownik i znów układał stemple i przybijał do nich w poprzek deski oraz układał pomosty. Przy budowaniu metalowych rusztowań wnioskodawca składał do siebie metalowe elementy przez wkładanie jednej rurki w drugą.
Szalunki były wykonywane z desek albo z płyt ze sklejki i były wykorzystywane do budowy ścian budynków zakładów. Wysokość szalunków zależała od wysokości budynków zakładu. W szalunkach zbrojarze układali zbrojenia. Niekiedy wnioskodawca pracował jako zbrojarz, układając zbrojenia w szalunkach.
Wnioskodawca pracował również przy malowaniu konstrukcji stalowych i ich montażu (skręcaniu) na wysokości.
(dowód: zeznania świadkaH. K.protokół rozprawy z dnia 19 marca 2015 roku nagranie od minuty 3.40 do minuty 15.05, zeznania świadkaE. S.protokół rozprawy z dnia 19 marca 2015 roku nagranie od minuty 15.21 do minuty 22.42 , zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia protokół rozprawy z dnia 19 marca 2015 roku nagranie od minuty 23.05 do minuty 28.30)
Archiwum Zakładowe wŁ.w dniu 12 kwietnia 1999 roku wystawiło wnioskodawcy zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach,w którym wskazano, że w okresie zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wŁ.wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości na stanowisku cieśla wykonując prace na wysokości wymienione w wykazie A dział V poz. 5 pkt 3 stanowiącym załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 roku w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz wzrostu emerytury.
(dowód; zaświadczenie k. 7 akt emerytalnych)

Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie doart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2013 poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
W myśl natomiast ust. 2 art. 184 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 roku emerytura przysługiwała pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Od 1 stycznia 2013 roku nastąpiła zmiana wskazanego przepisu, w ten sposób, że został wyeliminowany wymóg rozwiązania stosunku pracy.
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.
Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat,a w dniu(...)2014 ukończył 60 lat oraz nie jest członkiem OFE.
Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Ponadto jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 czerwca 20210 roku (sygn. akt II UK 21/10, Lex nr 619638) dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy.
Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy.
Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.
Wnioskodawca w odwołaniu wniósł o zaliczenie do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 24 lipca 1976 roku do 5 grudnia 1985 roku w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wŁ.na stanowisku cieśla.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie dysponował świadectwem pracy w szczególnych warunkach z tego okresu zatrudnienia wystawionym przez pracodawcę. Dysponował jedynie zaświadczeniem o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach wystawionym przez Archiwum. Okoliczność ta nie przesądza – jak chce tego organ rentowy - że wnioskodawca nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych. Skarżący w postępowaniu sądowym może dowodzić wykonywanie pracy w szczególnych warunkach wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) a obecnierozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011, Nr 237, poz. 1412) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami (tak por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239). Brak jednak świadectwa pracy w szczególnych warunkach oznacza, że to na wnioskodawcy w myślart. 6 k.c.spoczywał ciężar wykazania, że pracował w takich warunkach, wobec zakwestionowania tego faktu przez organ rentowy.
Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wŁ.był niesporny w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach emerytalnych oraz aktach osobowych.
Z dokumentów w postaci świadectw prac, umów o pracę potwierdzających zatrudnienie, a także licznych angaży wnioskodawcy w spornym okresie czasu wynika jedynie, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowiskach cieśli.
Charakter prac wykonywanych przez wnioskodawcę w spornym okresie od 24 lipca 1976 roku do 5 grudnia 1985 roku Sąd ustalił w oparciu o zeznania świadków:H. K.iE. S.oraz wnioskodawcy. Świadkowie w całym spornym okresie pracowali, tak samo jak wnioskodawca, w charakterze cieśli w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wŁ.przy budowie(...)wO., dysponowali zatem bezpośrednią i co za tym idzie szczegółową wiedzą co do codziennych obowiązków wnioskodawcy. Dodatkowo należy podnieść, że świadekH. K.pracujący w spornym okresie w takim samym charakterze jak wnioskodawca i wykonujący te same co on prace, otrzymał prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie świadectwa wykonywania pracy w szczelnych warunkach z dnia 15 listopada 1999 roku również wystawionego przez Archiwum Zakładowe wŁ.. Organ rentowy nie kwestionował ani wystawionego dokumentu ani charakteru pracyH. K.jako cieśli wykonującego pracę na wysokości.
Z wiarygodnych zeznań świadków wynika, że wnioskodawca jako cieśla w całym spornym okresie, budował rusztowania drewniane i metalowe wykorzystywane przy budowie zakładów ceramicznych o wysokości od 6 do 12 metrów, wykonywał drewniane szalunki pod ściany zakładów, pracował ponadto przy malowaniu konstrukcji stalowych i ich montażu na wysokości, a także przy zbrojeniu postawionych wcześniej szalunków pod ściany. To były jego stałe i podstawowe obowiązki.
W ocenie Sądu praca wnioskodawcy w okresie od 24 lipca 1976 roku do 5 grudnia 1985 roku, winna być zakwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych zgodnie z wykazem A stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) dział V ( w budownictwie):
- poz. 5 prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości – do prac tych należy zaliczyć prace wnioskodawcy przy montażu rusztowań oraz przy wykonywaniu szalunków pod ściany i stropy budynków i które to prace były wykonywane do wysokości od 6 do 12 metrów.
- poz. 4 prace zbrojarskie– do prac tych należy zaliczyć prace wnioskodawcy przy zbrojeniu wykonanych wcześniej szalunków do budowy ścian.
Dodatkowym argumentem przemawiającym za słusznością zakwalifikowania wykonywanych przez wnioskodawcę prac w charakterze cieśli do prac w szczególnych warunkach jest zarządzenie Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1.08.1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty (Dz. Urz. MBiPMB Nr 3 z 6.12.1983r., poz. 6), gdzie prace cieśli przy budowie rurociągów w głębokich wykopach oraz przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości zostały wprost wymienione jako prace w szczególnych warunkachzgodnie z Wykazem A działem V poz. 1 pkt 4 i poz. 5 pkt 3.Wprawdzie zarządzenia resortowe nie są już aktami obowiązującymi, nie mniej mogą być pomocne przy dokonywaniu wykładni prac w szczególnych warunkach zawartych w aktualnym wykazie A będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. O ile bowiem rozporządzenie kwalifikuje prace rodzajowo, to zarządzenia resortowe czyniły to rodzajowo- stanowiskowo, co niewątpliwie ułatwiało przyporządkowanie danego rodzaju pracy do konkretnego stanowiska, co ewidentnie widać na przykładzie skarżącego.
Dodatkowo podnieść należy, iż praca w przedsiębiorstwie ale zajmującym się budową elektrowni, podczas której ubezpieczony wykonuje z drewna rusztowania i konstrukcje budowlane została uznana za pracę w szczególnych warunkach także przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 10 października 2012 roku (sygn. akt III AUa 616/12, lex nr 1236225). Podobne stanowisko co do szczególnych warunków pracy cieśli przy budowie elektrowni zostało wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2013 roku (sygn. akt III AUa 1718/12, lex nr 1366105).
Reasumując Sąd zaliczył wnioskodawcy do pracy w szczególnych warunkach okres zatrudnienia od 24 lipca 1976 roku do 5 grudnia 1985 roku w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wŁ..
Powyższe prowadzi do wniosku, iż wnioskodawca spełnił wszystkie wymagane przepisami rozporządzenia warunki do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury, to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł ponad 25 lat, wykazał ponad 15 letni staż pracy w szczególnych warunkach, a w dniu 17 listopada 2014 roku złożył wniosek o emeryturę, należy uznać, że wydana przez organ rentowy decyzja jest błędna, a żądanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie.
Dlatego też na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.Sad Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia(...)2014 roku (tj. od ukończenia przez wnioskodawcę 60 roku życia). Z tym bowiem dniem została spełniona ostatnia przesłanka, od której zależało prawo skarżącego do emerytury.