Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III APa 28/15
Data wyroku: 2015-11-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Krzeczowska-Lasoń, Aleksandra Urban, Michał Bober
Słowa kluczowe: Skład Sądu, Nieważność Postępowania
Podstawa prawna: art. 397 pkt 4 kpc

Sygn. akt III APa 28/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 listopada 2015 r.
Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wG.
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Michał Bober

Sędziowie:

SSA Iwona Krzeczowska - Lasoń (spr.)
SSA Aleksandra Urban

Protokolant:

sekr.sądowy Angelika Judka

po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. w Gdańsku
sprawy z powództwaN.G.
przeciwko(...) Sp. z o.o.wW.
o wynagrodzenie za pracę, ekwiwalent za urlop
na skutek apelacji(...) Sp. z o.o.wW.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt VII P 2/15
uchyla zaskarżony wyrok znosząc postępowanie przed Sądem pierwszej instancji w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia Sądowi Okręgowemu w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
SSA Aleksandra Urban SSA Michał Bober SSA Iwona Krzeczowska – Lasoń
Sygn. akt III APa 28/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 10 października 2013 r. wniesionym do Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku powódN. G.wniósł przeciwko(...) sp. z o.o.wW.pozew o zapłatę na jego rzecz kwot: 10.131,40 złwraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 lipca 2013 r. do dnia zapłaty, 12.001,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 sierpnia 2013 r. do dnia zapłaty,1.151,56 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 września 2013 r. do dnia zapłaty oraz 4.629,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 września 2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za pracę w okresie od dnia 11 marca 2013 r. do dnia 02 sierpnia 2013 r. jako dyrektora technicznego nowego salonu naprawy samochodów pozwanego, który miał zorganizować w lokalu wG.przyul. (...), a następnie nadzorować pracę pracowników w nim zatrudnionych, jak również tytułem niewypłaconego ekwiwalentu za 8 dni urlopu.
W odpowiedzi na pozew z dnia 18 grudnia 2013 r. pozwanyB. G.sp. z o.o. wW.wniósł o oddalenie powództwa w całości, potwierdzając fakt prowadzenia pomiędzy stronami rozmów na temat współpracy, ale zaprzeczając,aby kiedykolwiek doszło z powodem do zawarcia umowy o pracę.
Pismem procesowym z dnia 27 października 2014 r. powódN. G.rozszerzył powództwo w sprawie, wskazując, iż dochodzi od pozwanego kwot:5.049 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.04.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za marzec 2013 r.; 17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.05.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za kwiecień 2013 r.; 17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.06.2013 r.do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za maj 2013 r.; 17.126,01 zł bruttowraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.07.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za czerwiec 2013 r.; 17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za lipiec 2013 r.; 1.556,91 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2013 r.do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za sierpień 2013 r.; 6.549,12 zł brutto wrazz ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2013 r. do dnia zapłaty tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 2013 – zatem łącznie kwoty 57.374,90 zł netto (81.625 zł brutto).
W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 5 grudnia 2014 r. o sygn. akt VI P 842/13 Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku na mocyart. 17 pkt 4 k.p.c.w związku zart. 461 § 11 k.p.c.a contrariouznał się niewłaściwym rzeczowoi przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku –VII Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd Okręgowy orzekał na podstawie następujących ustaleń faktycznychi rozważań prawnych.
Pozwany(...) sp. z o.o.wW.prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki kapitałowej prawa handlowego, m.in. w zakresie szeroko rozumianych usług naprawą pojazdów samochodowych markij.il. (...).
W okresie od dnia 17 września 2007 r. do dnia 31 października 2008 r. powód był zatrudniony w(...) sp. z o.o.wG.na stanowisku doradcy ds. części zamiennych, zaś od dnia 01 października 2009 r. do dnia 10 listopada 2010 r. w(...) sp. z o.o.wW.(autoryzowanym dilerze samochodów markij.il. (...)).
Dotychczasowi pracodawcy w ramach referencji podkreślali wiedzę fachową powoda jako pracownika, zaangażowanie w prace i wysokie kompetencje.
Powód od dnia 01 kwietnia 2011 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą podfirmą (...)wG., w lokalu położonym przyul. (...). Działalność ta formalnie została zawieszona na okres od dnia 18 czerwca 2013 r. do dnia 18 czerwca 2015 r.
W ramach tejże działalności dał się poznać klientom jako zdolny mechanik, posiadający wysokiej klasy umiejętności i polecany osobom z problemami technicznymi w samochodach markij.il. (...), z którymi nie mogli sobie poradzić inni mechanicy. W ten sposób trafił do niego m.in.D. K.(który później odwiedzał go – prywatnie – także w serwisie pozwanego wG.przyul. (...)). Powód posiadał już wyrobioną markę swojej działalnościi określone grono klientów na terenieP..
W ramach tej działalności, powód współpracował zP. K. (1), zajmując się zakupem od niego części do samochodów, prowadząc szkoleniam.in. dla pracowników pozwanego i doraźnie wspierającP. K. (1)w jego przedsięwzięciach swoją wiedzą techniczną i umiejętnościami. PonadtoN. G.współpracował zP. K. (1)w zakresie organizowania szkoleń dla pracowników pozwanego. Pozwana spółka równocześnie udostępniała powodowi urządzenie diagnostycznie(...)przeznaczone do diagnostyki elektrycznej o wartości 200.000 zł, z którego mógł on korzystać i w zakresie korzystania z którego szkolił pracowników pozwanego.
W okresie lutego-początku marca 2013 r. powód prowadził negocjacjew przedmiocie zatrudnienia go u pozwanego(...) sp. z o.o.wW.odnośnie zatrudnienia go w w/w spółce na stanowisku dyrektora technicznego nowego salonu naprawy samochodów pozwanego, który miał zorganizować w lokalu wG.przyul. (...), a następnie nadzorować pracę pracowników w nim zatrudnionych.
Pierwotnie strony planowały otwarcie oddziału serwisu wT.w lokalizacji wG.– w dotychczasowym miejscu, w którym działalność gospodarczą prowadził powód.
W powyższym okresie w dniu 28 lutego 2013 r. zostało założone powodowi konto poczty elektronicznej w domenie pracodawcy(...)z dwoma służbowymi adresami(...)i(...), które przekierowywało służbową pocztę powoda na jego prywatne konto pocztowe(...).
Również w dniu 28 lutego 2013 r. prezes zarządu pozwanegoP. K. (1)poinformował wszystkich pracowników spółki (na ogólny adres poczty(...)) o wynajęciu lokalu na potrzeby nowego oddziału przedsiębiorstwa wG., wskazując, iżN. G.obejmie funkcję dyrektora serwisui kierownika technicznego (technicznego aspektu działalności) tejże jednostki. Planowane otwarcie placówki miało odbyć się w dniu 02 kwietnia 2013 r.,zaś impreza na tę okoliczność przy udziale mediów i gości w dniu 20 kwietnia 2013 r.
Jako że powód posiadał już wyrobioną markę swojej działalności, będąc uznanym serwisantem który potrafił dokonać najtrudniejszych napraw, i określone grono klientów (bazę klientów) na terenieP.– pozwany zapewniał przeniesienie dotychczasowego numeru telefonu komórkowego powodatzw. firmowego (przypisanego do jego działalności) na rzecz nowegosalonu (...)wG.i miał funkcjonować jako jego numer w godzinach pracy serwisu pozwanego.
Poza tym pozwany zapewniał powodowi dodatkowo nowy numer prywatnego telefonu komórkowego, którego nie powinien udostępniać osobom postronnympoza najbliższymi oraz prezesem zarząduP. K. (1)– z którego równocześnie miał zakaz korzystania w godzinach pracy.
Spółka zorganizowała także przez pracownikaA. Ż.projekt oraz zamówiła wykonanie 100 wizytówek dla powoda ze wskazaniem jego stanowiska jako dyrektora technicznego placówki wG.przyul. (...)– której wzór akceptował prezes zarząduP. K. (1).
Wizytówki te powód rozdawał swoim dotychczasowym klientomm.in.B. C..
Na początku 2013 r. powód w rozmowach ze znajomymi wspominał im,iż otrzymał intratną propozycję zatrudnienia za kwotę 12.000 zł.
Wynagrodzenie powoda zostało ustalone na kwotę 12.000 zł miesięcznie – przy czym kwota 8.000 zł brutto widnieć miała formalnie w dokumentach, zaś kwota 4.000 zł miała być wypłacana nieformalnie („do ręki”).
Wiadomość e-mail z powyższymi ustaleniami powód pokazywałA.
Z.. W gronie jej odbiorców byłR. K.((...)).
Pozwany wymagał od powoda zaangażowania w pracę („120% zaangażowania”), uczciwego rozliczenia czasu pracy w oddziale, w tym szczegółowego rozpisania planu każdego dnia pracy do wiadomości prezesa zarządu spółki. Powód miał być stale obecny w nowym oddziale (serwisie) przez cały okres jego otwarcia dla klientów.
Świadczył pracę na rzecz pozwanego w wymiarze pełnego etatu – z uwagina charakter zatrudnienia kierowniczego, niekiedy obowiązki wiązały sięz koniecznością załatwiania spraw poza budynkiem serwisu.
Prezes zarządu pozwanego wskazał, iż w przypadku osiągnięcia przez oddział miesięcznego dochodu w kwocie 100.000 zł odstąpił by od wymogu przebywania przez powoda stale w miejscu pracy.
Powód miał zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej w stosunkudo serwisu pozwanego – mógł wyprzedać posiadane części samochodowe i sprzętz dotychczasowej działalności, jednakże nie miał możliwości obracania używanymi częściami – takowe mogły być zamawiane wyłącznie przez i na rzecz pozwanej spółki.
Ograniczenie to dotyczyło również jakichkolwiek napraw samochodowychna rzecz rodziny (ojca, matki), których powód nie mógł wykonywać we własnym zakresie – a w oddziale pozwanego, uzyskując rabat w wysokości 90% na koszt usługi – co miało na celu uniknięcie podejrzeń prowadzenia, poza miejscem pracy, tożsamej (konkurencyjnej) działalności.
Powód miał nie mieć żadnej możliwości wykonywania jakichkolwiek prac serwisowych w samochodach, nawet na rzecz osób najbliższych, i nawet swoich dotychczasowych klientów obsługiwać wyłącznie w ramach i na rzecz oddziału przedsiębiorstwa pozwanego.
Powód odpowiadał za kompletność dokumentacji oddziału – wszelkie usługi, sprzedaż części, wydania z magazynu, przyjęcia towaru czy operacje kasowe mogły mieć miejsce wyłącznie na podstawie odpowiednich dokumentów, stanowiących podstawę księgowych rozliczeń spółki.
W ramach najpilniejszych prac w dniu 27 marca 2013 r. prezes zarządu pozwanegoP. K. (1)zleciłN.G.najpilniejsze prace związanez przygotowaniem i wyposażeniem nowopowstającego salonu:
• zorganizowanie w(...)oddziale spółki łącza telefonicznegoi internetowego – 4-5 linii zewnętrznych z osobnymi numerami, jedno łącze(...)o szybkości minimum 4 MB (optymalnie 8-16 MB) – w tym z łączem WI-FI na całym obiekcie
• zorganizowanie monitoringu na obiekcie – zgromadzenie ofert, wyceny i wybór kontrahenta w tym zakresie, 5 kamer na zewnątrz (2 na froncie, 3 na zewnątrz hali), jak również wewnątrz, w tym w pomieszczeniu socjalnym, garażu z tyłu, osobnona każdy podnośnik oraz biuro obsługi i inne pomieszczenia
• zorganizowanie wyposażenia warsztatu w meble z konkretnej firmy – systemy mebli warsztatowych, podstawki pod beczki z olejem, szafki wiszące – z krótkim terminem realizacji i dostawą za 3-4 tygodnie
• wybór szafek narzędziowych i narzędzi (elektrycznych, pneumatycznych), kompresora używanego – z sugestią, iż pozwany może za zgodą powoda odkupić część posiadanych przez niego w warsztacie narzędzi
• uzyskanie dokumentu w ramach małego ruchu granicznego w celu podróżowania doK.do momentu uzyskania wizy
• częsta obecność, nadzór i pilnowanie terminowości prac budowlanychna obiekcie.
W zakresie wykonania instalacji telefonicznych, internetowych czy wyposażenia warsztatu w dywany powoda wspomagałP. G. (1).
W marcu i kwietniu 2013 r. powód dokonał rozbiórki istniejącego w budynku biura na zapleczu, włącznie ze zdemontowaniem sufitu, wykonał instalację elektroniczną, podłączył Internet szerokopasmowy z kablami do serwerowni, nadzorował instalację alarmu w budynku. Doglądał również robotników, którzy wykonywali najtrudniejsze prace remontowe na terenie budynku.
Po wykonaniu prac i zapewnieniu w siedzibie warsztatu warunków socjalnych, pomagający powodowi w pracachP. G. (1)– dotychczas mieszkającyu powoda – przeprowadził się do pokoju w budynku warsztatu.
W ramach organizacji wyposażenia warsztatu pozwanego wG., powód wykorzystał całe wyposażenie i narzędzia specjalistyczne, przy pomocy których pracował w ramach dotychczasowej prowadzonej przez siebie działalności(m.in. prostowniki, regały, klucze, nasadki, silnik, skrzynia biegów, podnośnik) – które pomagali mu transportować zG.doG.S. S.iP. G. (1).
Od początku marca 2013 r. powódN. G.został zatrudnionyu pozwanego(...) sp. z o.o.wW.na stanowisku dyrektora technicznego nowego salonu naprawy samochodów pozwanego, który miał zorganizować w lokalu wG.przyul. (...), a następnie nadzorować pracę pracowników w nim zatrudnionych.
Zaświadczenie lekarskie o zdolności do pracy na stanowisku dyrektora technicznego, nadzorującego prawidłowość pracy warsztatu,N. G.uzyskałw dniu 09 lipca 2013 r. – zatem już po rozpoczęciu i wykonywaniu pracy na rzecz pozwanego.
Powód przystąpił do wykonywania pracy w nowym oddziale przedsiębiorstwa pozwanego wG.przyul. (...).
Brał udział w imprezie z grillem z okazji otwarcia nowego oddziału pozwanegoo nazwie L. (...)wG.w czerwcu 2013 r., zorganizowanejprzez pozwanego dla klientów posiadających samochody markij.orazl. (...)i ich rodzin – w której brali udział m.in.D. K.iA.
Z.jako jego dotychczasowi klienci w ramach prowadzonej działalności i z założenia przyszli klienci warsztatu pozwanego. Zaproszenia na w/w inaugurację warsztatu rozwoził powód razem zP. P..
GdyD. K.odwiedzał powoda towarzysko w serwisie pozwanego, łącznie około 5-7 razy w okresie jego pracy na rzecz pozwanego wG., pracownicy tytułowaliN.G.per „dyrektor”. W jego obecności powód rozmawiał telefonicznie z klientami serwisu, z pracownikami serwisu (którym pomagał i doradzał w przypadku problemów z pracą techniczną).
KiedyD. N.stawił się w serwisie pozwanego, oddając samochód markij.do naprawy, rozmawiał z powodem, który wskazał pracownika serwisu, który miał wykonać naprawę, skonsultował z klientem jej zakres, po czym wskazał podległemu mu pracownikowi zakres prac do wykonania.
Na prośbę znajomegoA.
Z.powód osobiście dokonywał naprawy silnika jego samochodu.
TakżeB. C.był świadkiem sytuacji, kiedy powód wydawał pracownikom warsztatu pozwanego polecenia służbowe.
Dotychczasowi klienci powoda z okresu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, w przypadku korzystania z usług oddziału pozwanego, otrzymywali rabat na świadczone przez serwis pozwanego – w związku z powołaniem sięna osobę powoda.
Miało to miejsce także w sytuacji, gdy klient powoływał sięN.G.także pod nieobecność powoda w serwisie – rabaty były na stałe przypisane do nich w systemie rozliczeniowym pozwanego.
Także przed formalnym otwarciem warsztatu – przed imprezą z grillemz okazji otwarcia nowego oddziału pozwanegoo nazwie L. (...)wG.w czerwcu 2013 r. – w trakcie prac wykończeniowych w budynku warsztat wykonywał już prace na rzecz dotychczasowych klientów powoda z okresu prowadzeniaprzez niego działalności gospodarczej.
W miesiącu kwietniu 2013 r. powód zajmował się także wG.rekrutacją pracowników do pracy w nowym oddziale pozwanego – mechaników oraz doradcy serwisowego/specjalisty ds. części zamiennych i akcesoriów.
ZN.G.w serwisie pozwanego pracowali:A. W.(doradca serwisowy/specjalista ds. części zamiennych i akcesoriów),Ł. B.,P. Z.iŁ. S.(mechanicy).
W okresie od kwietnia 2013 r. zatrudniony był tam również jako doradca serwisowyP. G. (1)– uprzednio zatrudniony przez pozwanego wW.iP.na kierowniczych stanowiskach – który, podobnie jak powód, nie uzyskał umówionego z pozwanym wynagrodzenia za pracę.
W warsztacie pozwanego nie były prowadzone dla pracowników listy obecności.
Z powodem w serwisie pozwanego wG.pracowaliP. G. (1),P. P.i 3 mechaników – z których to osób umowę o pracę na piśmie posiadał wyłącznieP. P.(wcześniej pracownik pozwanego w siedzibie spółki wW., który przeniósł się następnie doG.).
N. G.monitował u pracowniczki pozwanegoK. L.o uzyskanie od spółki pisemnej umowy o pracę – której nie otrzymał, pomimo wykonywania i świadczenia pracy.
Pomimo monitów u prezesa pozwanegoP. K. (1), powód nie otrzymał należnego wynagrodzenia za wyjątkiem jednorazowej kwoty 5.000 zł, którą to powód zaliczył na poczet najwcześniejszej należności tj. wynagrodzenia za marzec 2013 r.
RównocześnieP. K. (1)w korespondencji elektronicznej – przesyłanej nie tylko do pozwanego, ale do wiadomości osób trzecich (innych pracowników) publicznie groziłN.G.iP. G. (1)obniżeniem wynagrodzenia w przypadku opóźnienia w przygotowaniu pojazdu.
Przez pewien okres czasu z powodem w jego mieszkaniu mieszkaliP. P.orazP. G. (1)– również zatrudniony przez pozwanegona stanowisku doradcy serwisowego (uprzednio pracujący w oddziale pozwanegowP.i zwolniony z pracy) – który również nie uzyskał od pozwanego Powód do dnia 26 lipca 2013 r. pracował na rzecz pozwanego w nowym oddziale spółki wG.– zaś w okresie od dnia 29 lipca 2013 r. do dnia02 sierpnia 2014 r. w siedzibie spółki wW.jako diagnosta.
Powód został przeniesiony przez pozwanego doW.po kilkudniowym urlopie, wedle słówP. K. (1)w związku z dużym obłożeniem pracą, celem wykonywania pracy diagnosty elektronika w godzinach 8:00-18:00.
Przechodząc do rozważań merytorycznych Sąd Okręgowy przypomniał,że w niniejszej sprawieN. G.wniósł o zasądzenie na jego rzeczod pozwanego(...) sp. z o.o.wW.kwot: 10.131,40 złwraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 lipca 2013 r. do dnia zapłaty, 12.001,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 sierpnia 2013 r. do dnia zapłaty,1.151,56 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 września 2013 r. do dnia zapłaty oraz 4.629,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 11 września 2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za pracę w okresie od dnia 11 marca 2013 r. do dnia 02 sierpnia 2013 r. jako dyrektora technicznego nowego salonu naprawy samochodów pozwanego, który miał zorganizować w lokalu wG.przyul. (...), a następnie nadzorować pracę pracowników w nim zatrudnionych, jak również tytułem niewypłaconego ekwiwalentu za 8 dni urlopu. Następnie pismem procesowym z dnia 27 października 2014 r. powódN. G.rozszerzył powództwo w sprawie, wskazując, iż dochodzi od pozwanego kwot:5.049 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.04.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za marzec 2013r.; 17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.05.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za kwiecień 2013 r.; 17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.06.2013 r.do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za maj 2013 r.; 17.126,01 zł bruttowraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.07.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za czerwiec 2013 r.; 17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za lipiec 2013 r.; 1.556,91 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2013 r.do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za sierpień 2013 r.; 6.549,12 zł bruttowraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2013 r. do dnia zapłaty tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 2013 – zatem łącznie kwoty 57.374,90 zł netto (81.625 zł brutto) – które to rozszerzenie powództwo wpłynęło na zmianę właściwości Sądu i spowodowało przekazanie sprawy przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku do tut. Sądu zgodnie zart. 17 pkt 4 k.p.c.Swoje roszczenie wywodził z twierdzenia, że zawarł z pozwanym umowę o pracę. Pozwany tymczasem kwestionował w sprawie istnienie między nim a powodem stosunku pracy i w konsekwencji żądał oddalenia powództwa. Pozwany twierdził,że z powodem nie wiązał go nigdy stosunek pracy, nie zatrudnił nigdy powoda i jego obecność w procesie przygotowywania i uruchamiania warsztatu wG.była wyłącznie przejawem koleżeńskiej nieodpłatnej pomocy.
Zgodnie zart. 22 § 1 k.p.przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcyi pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę,a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Stosownie zaśdo § 11 tego artykułu zatrudnienie w warunkach określonych w§ 1jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartejprzez strony umowy.
Artykuł 22 § 1 k.p.zawiera definicję stosunku pracy jako podstawowego pojęcia wkodeksie pracy. Stosunek ten jest stosunkiem zobowiązaniowym prawa pracy zachodzącym między dwiema stronami, z których każda jest wobec drugiej uprawniona i zarazem obowiązana do określonego świadczenia (pracownik -do wykonywania pracy, pracodawca - do zatrudniania pracownikaza wynagrodzeniem). W nawiązaniu do innych przepisówkodeksu pracyw literaturze i orzecznictwie z zakresu prawa pracy została przyjęta wykładnia zwrotu "praca"zart. 22 § 1jako działalności: zarobkowej (wykonywanej za wynagrodzeniem); wykonywanej osobiście przez pracownika; rozumianej czynnościowo,czyli powtarzanej w codziennych lub dłuższych odstępach czasu, niebędącej więc jednorazowym wytworem (dziełem) lub czynnością jednorazową; wykonywanej"na ryzyko" pracodawcy, który z reguły dostarcza pracownikowi narzędzi, materiałów i innych środków niezbędnych do wykonywania umówionych obowiązków oraz ponosi ujemne konsekwencje niezawinionych błędów popełnianychprzez pracownika (tzw. ryzyko osobowe), a ponadto w zasadzie jest obowiązany spełniać wzajemne świadczenie na rzecz pracownika w przypadkach zakłóceńw funkcjonowaniu zakładu pracy, np. przestojów (tzw. ryzyko techniczne) lub złej kondycji ekonomicznej przedsiębiorstwa (tzw. ryzyko gospodarcze); świadczonej "pod kierownictwem" pracodawcy, co oznacza, że pracownik powinien stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy i pozostawać do dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.
Zasadnicze znaczenie dla charakterystyki i odróżnienia stosunku pracyod innego stosunku prawnego ma podporządkowanie pracownika kierownictwu pracodawcy. Polega ono na podległości organizacyjnej pracownika, jako wykonawcy obowiązków na rzecz pracodawcy, który organizuje proces pracy. Pracodawca zatem na bieżąco kieruje działaniami pracownika, udziela mu poleceń i wskazówekco do czasu miejsca i sposobu wykonywania zadań. Kierownictwo pracodawcy nie może sprowadzać się jedynie do ogólnego określenia obowiązków, jakie pracownik będzie wykonywał.
Sąd Okręgowy podkreślił, że przepisart. 22 § 11 k.p.nie stwarza prawnego domniemania zawarcia umowy o pracę ani nie wyłącza ustalenia rodzaju zawartej umowy poprzez wykładnię oświadczeń woli wedle kryteriów podanych wart. 65 k.c., stosowanym poprzezart. 300 k.p.Ma on jedynie charakter informacyjny i wskazuje przede wszystkim pracodawcom, że w razie pozornego zastosowania umowy cywilnoprawnej nie mogą uniknąć skutków prawnych związanych ze stosunkiem pracy. Konieczne jest zatem w każdej konkretnej sytuacji badanie, czy stosunek prawny, w jakim pozostają strony, odznacza się cechami właściwymi dla stosunku pracy. Istnienia warunków, o jakich mowa wart. 22 § 1 k.p.należy dowieść.Nie może przy tym budzić wątpliwości, iż wykonywanie takich samych czynności może występować zarówno w ramach umowy o pracę, jak i umowy cywilnoprawnej (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1935 r., C II 325/35 oraz wyrok z dnia 13 kwietnia 2000 r., I PKN 594/99). Umowa nie może mieć poza tym mieszanego charakteru, łączącego elementy umowy o pracę i np. umowy zlecenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2002 r. I PKN 786/00).
Stosownie zaś do zawartej wart. 2 k.p.definicji, pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie m.in. umowy o pracę. Użyty w powyższym przepisie zwrot „zatrudniona” oznacza istnienie między pracownikiem, a pracodawcą szczególnej więzi prawnej o charakterze zobowiązaniowym, tj. stosunku pracy. Istotą tegoż stosunku jest – w świetleart. 22 § 1 k.p.– uzewnętrznienie woli umawiających się stron, z których jedna deklaruje chęć wykonywania pracy określonego rodzajuw warunkach podporządkowania pracodawcy, natomiast druga – stworzenia stanowiska pracy i zapewnienia świadczenia pracy za wynagrodzeniem. Celemi zamiarem stron umowy o pracę winna być zatem faktyczna realizacja treści stosunku pracy, przy czym oba te elementy wyznaczają: ze strony pracodawcy – realna potrzeba ekonomiczna i umiejętności pracownika, zaś ze strony pracownika – ekwiwalentność wynagrodzenia uzyskanego za pracę. Dla skuteczności umowyo pracę wystarczy zatem zgodna wola stron, wyrażona w umowie o pracę.
W orzecznictwie podkreśla się, że o wyborze podstawy zatrudnienia decyduje przede wszystkim zgodna, autonomiczna wola stron. Charakter prawny stosunku zatrudnienia jest więc oceniany w oparciu o określone cechy występujące w umowiei uzewnętrzniające się w procesie wykonywania pracy, będące wyrazem woli stron tego stosunku. Zadaniem Sądu jest ustalenie tych elementów i w razie wątpliwości stwierdzenie, które z nich przeważają, a wyrok ustalający ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca2008 r., I UK 282/07). W razie ustalenia, że w łączącym strony stosunku prawnym występowały elementy obce stosunkowi pracy (np. brak podporządkowania, możliwość zastąpienia pracownika osobą trzecią), nie jest możliwa ocena,że zawarta została umowa o pracę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego2001 r. I PKN 256/00). Nie można też mówić o stosunku pracy, gdy w umowie wiążącej strony dominują cechy charakterystyczne dla umów cywilnoprawnych.
Jak wynika zart. 29 § 1 k.p., umowa o pracę określa strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w szczególności: 1) rodzaj pracy; 2) miejsce wykonywania pracy; 3) wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia; 4) wymiar czasu pracy; 5) termin rozpoczęcia pracy.
W myśl zaśart. 29 § 2 k.p.umowę o pracę zawiera się na piśmie. Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca powinien, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, potwierdzić pracownikowi na piśmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków.
Sąd Okręgowy wskazał, iż miał na uwadze, iżde factosedno sporuw niniejszej sprawie dotyczyło właśnie zagadnienia braku podpisania umowy o pracę (sformułowania takiej umowy na piśmie) – w sytuacji której powód dowodził zawarcia takiej umowy, czemu oponował pozwany.
Jak przyjmuje judykatura, zawarta w formie ustnej umowa o pracę nie jest nieważna. Złożone do protokołu rozprawy oświadczenia pracodawcy i pracownika może stanowić potwierdzenie na piśmie zawarcia ustnej umowy o pracęz pracownikiem (art. 29 § 2 k.p.) (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia6 października 2010 r., II CZ 102/10). Przepisyart. 29 § 2 i 4 k.p.nie przewidujądla formy pisemnej innego rygoru, jak tylko dla celów dowodowych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2009 r., II PK 176/08).Kodeks pracy,mimo wprowadzenia wymagania zachowania formy pisemnej (art. 29 § 2 k.p.), dopuszcza również możliwość nawiązania stosunku pracy w inny sposób(np. przez dopuszczenie do pracy). Umowa o pracę zawarta w innej formie niż forma pisemna nie jest zatem nieważna i jest prawnie skuteczna (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2007 r., I BP 64/06).
Do zawarcia umowy o pracę może dojść w sposób dorozumiany (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2009 r., I PK 105/09). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż z utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego wynika, że do nawiązania stosunku pracy może dojść poprzez dopuszczenie pracownika do pracy. Z reguły chodzi w tych przypadkacho roszczenie pracownika, które polega na ustaleniu istnienia stosunku pracy.Do nawiązania stosunku pracy może więc dojśćper facta concludentia.
Umowa o pracę jest dwustronną czynnością prawną, dochodzącą do skutku, gdy obie strony złożą zgodne oświadczenia woli, określające rodzaj i warunki umowy, zwłaszcza rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, termin jej rozpoczęcia oraz wynagrodzenie odpowiadające rodzajowi umowy. Tym samym zatrudnieniew ramach stosunku pracy winno spełniać cechy: odpłatności, dobrowolności, osobistego świadczenia pracy, ciągłości pracy, świadczenia pracy w sposób podporządkowany, pod kierownictwem, w miejscu i czasie pracy wyznaczonymprzez pracodawcę.
Sąd Okręgowy stwierdził, że nawet gdyby uznać, że strony danego postępowania zawarły pisemną umowę o pracę, to i tak okoliczność ta nie miałaby znaczenia decydującego dla ustalenia jaka faktycznie istniała między nimi więź prawna. Sąd w pełni podziela stanowisko, że o rodzaju zawartej umowy decyduje nie tylko i nie tyle jej nazwa, ile cel i zgodny zamiar stron (wyrok Sądu Najwyższegoz dnia 26 marca 2008 r., I UK 282/07). Przy ocenie charakteru stosunku łączącego strony należy mieć na uwadze to jak strony daną umowę nazwały, nie jest to jednak czynnik najistotniejszy. Zasadnicze znaczenie ma sposób realizacji zobowiązania.
Przepisart. 80 k.p.stanowi natomiast, iż wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawodo wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią.
Zdaniem Sądu I instancji całokształt poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych jednoznacznie potwierdził, że powód swoje zobowiązanie polegające na wykonaniu pracy na rzecz pozwanego wypełnił.
Jak wynika zart. 94 pkt 5 k.p., pracodawca jest obowiązany w szczególności terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie.
Z regulacji zaśart. 78 § 1 k.p.wynika, iż wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracyi kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.
Terminowość powyższa przyjmuję formę kodeksowej reguły ogólnej, zawartej wart. 85 § 1 i 2 k.p., w myśl których wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje sięco najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenieza pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.
Przenosząc te ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym znajduje uzasadnienia twierdzenie powodaN.G.jakoby świadczył on pracę na rzecz pozwanego na podstawie stosunku pracy.
W ocenie Sądu Okręgowego nie może być wątpliwości, iż powód z pozwanym prowadzili rozmowy w przedmiocie zatrudnieniaN.G.wB. G.sp. z. o.o. wW., powód przyjął skonkretyzowaną propozycję pozwanego zawierającą ustalone wynagrodzenie i podjął pracę, którą świadczył na rzecz pracodawcy przez szereg czasu – na co przedstawił szereg wiarygodnych zdaniem Sądu dowodów.
Zaś w świetle zasad doświadczenia życiowego i mając na uwadze interes powoda jako konkurenta pozwanego w branży serwisowania samochodów premium (prowadził on w tym zakresie własną działalność gospodarczą jako konkurent spółki, ciesząc się uznaniem klientów i mając wyrobioną własną markę naP.), całkowicie niezasadnym było przyjęcie, jak to argumentował pozwany, iż w ramach barterowej umowy wymiany świadczeń niepieniężnych powód miałby de factood zera podjąć się organizacji nowego warsztatu pozwanego wG.przyul. (...), nadzorować prace remontowe (wiele prac wykonując samemu razem zP. G. (2)) i wykończeniowe, organizować imprezę inauguracyjną, przekazywaćspółce (...)całość swojego wypracowanego portfela (bazy) klientów – na co poświęcił on szereg miesięcy w 2013 r. – nie uzyskując z tego tytułu żadnego wynagrodzenia i mając robić to wszystko z równoczesnym prowadzeniem, ponownie podkreślając: konkurencyjnej, własnej działalności. Działanie takowe zdaniem Sądu Okręgowego stanowiło by całkowite zaprzeczenie logiki przedsiębiorcy funkcjonującego w realiach wolnego rynku, który z założenia – zamierzając uzyskiwać profity (przychody) z prowadzonej działalności – z całą pewnością skupia się na prowadzeniu tejże działalności, a nie poświęcaniu czasu, wysiłku oraz przekazywaniu klientów konkurentowi, jak argumentował pozwany, praktycznie za nic w zamian.
Całkowicie odmiennie jednakże okoliczności te można interpretowaćprzy przyjęciu – jak to uczynił Sąd na podstawie wnikliwej analizy bogatego materiału dowodowego – iż powód działał jako pracownik zatrudniony na podstawie umowy ustnej za odpowiednim wynagrodzeniem na kierowniczym stanowisku w pozwanej spółce, które to w pełni uzasadnione założenie przede wszystkim wyjaśnia szereg działań pozwanego, mających odzwierciedlenie w przedłożonych dokumentach.
Jak wynika z przedłożonych referencji, w okresie od dnia 17 września 2007 r. do dnia 31 października 2008 r. powód był zatrudniony w(...) sp. z o.o.wG.na stanowisku doradcy ds. części zamiennych, zaś od dnia 01 października 2009 r. do dnia 10 listopada 2010 r. w(...) sp. z o.o.wW.(autoryzowanym dilerze samochodów markij.il. (...)). Dotychczasowi pracodawcy w ramach referencji podkreślali wiedzę fachową powoda jako pracownika, zaangażowanie w prace i wysokie kompetencje.
Powód od dnia 1 kwietnia 2011 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą podfirmą (...)wG., w lokalu położonym przyul. (...). Działalność ta formalnie została zawieszona na okres od dnia 18 czerwca 2013 r. do dnia 18 czerwca 2015 r. W ramach tejże działalności dał się poznać klientom jako zdolny mechanik, posiadający wysokiej klasy umiejętnościi polecany osobom z problemami technicznymi w samochodach markij.il. (...), z którymi nie mogli sobie poradzić inni mechanicy. W ten sposób trafił do niego m.in.D. K.(który później odwiedzał go – prywatnie – także w serwisie pozwanego wG.przyul. (...)),K. Ł.,D. N.,A. Z.iB. C.. Z zeznań w/w świadków w sposób jednoznaczny wynikało, iż powód posiadał już wyrobioną markę swojej działalności i określone grono klientów na terenieP.. W ramach tej działalności, powód współpracował zP. K. (1), zajmując się zakupem od niego części do samochodów, prowadząc szkolenia m.in. dla pracowników pozwanego i doraźnie wspierającP. K. (1)w jego przedsięwzięciach swoją wiedzą techniczną i umiejętnościami. PonadtoN. G.współpracował zP. K. (1)w zakresie organizowania szkoleńdla pracowników pozwanego. Pozwana spółka równocześnie udostępniała powodowi urządzenie diagnostycznie(...)przeznaczone do diagnostyki elektrycznejo wartości 200.000 zł, z którego mógł on korzystać i w zakresie korzystania z którego szkolił pracowników pozwanego.
W okresie lutego-początku marca 2013 r. powód prowadził negocjacjew przedmiocie zatrudnienia go u pozwanego(...) sp. z o.o.wW.odnośnie zatrudnienia go w w/w spółce na stanowisku dyrektora technicznego nowego salonu naprawy samochodów pozwanego, który miał zorganizować w lokalu wG.przyul. (...), a następnie nadzorować pracę pracowników w nim zatrudnionych. Co więcej, okoliczność tę wprost potwierdził przesłuchiwanyw charakterze strony za pozwanegoP. K. (2)– potwierdzając także, iż w ten właśnie sposób przedstawił jako dyrektora powoda pracownikom, co ponadto wynika jednoznacznie z treści wysłanej przezP. K. (1)wiadomości e-mail z dnia28 lutego 2013 r. – co w ocenie Sądu Okręgowego jak najbardziej potwierdza stanowisko w sprawie i żądanie powoda, a znajduje odzwierciedlenie takżew zeznaniach w/w świadkówK.,Ł.,N.,Z.iC..
Sąd Okręgowy miał na uwadze również, iż w powyższym okresie w dniu28 lutego 2013 r. zostało założone powodowi konto poczty elektronicznej w domenie pracodawcy(...)z dwoma służbowymi adresami(...)i(...), które przekierowywało służbową pocztę powoda na jego prywatne konto pocztowe(...). Jak zeznał zaś świadekP. P.– na pytanie Sądu, z jakiego powodu powodowi założono skrzynkę poczty elektronicznej w domenie pozwanego – podał, iż „żeby był rozpoznawalny i kojarzony z ich firmą”. Także do powoda – na w/w adres(...)i(...)(objęty grupą wszystkich pracowników tj.(...))P. K. (1)wysłał wiadomość w dniu 28 lutego 2013 r. o objęciu przez powoda stanowiska dyrektora technicznego i kierownika serwisu spółki wG..
Jako że powód posiadał już wyrobioną markę swojej działalności, będąc uznanym serwisantem który potrafił dokonać najtrudniejszych napraw, i określone grono klientów (bazę klientów) na terenieP.– pozwany zapewniał przeniesienie dotychczasowego numeru telefonu komórkowego powodatzw. firmowego (przypisanego do jego działalności) na rzecz nowegosalonu (...)wG.i miał funkcjonować jako jego numer w godzinach pracy serwisu pozwanego. Poza tym pozwany zapewniał powodowi dodatkowo nowy numer prywatnego telefonu komórkowego, którego nie powinien udostępniać osobom postronnym poza najbliższymi oraz prezesem zarząduP. K. (1)– z którego równocześnie miał zakaz korzystania w godzinach pracy. Okoliczność powyższą potwierdzili wymienieni wyżej świadkowieK.,Ł.,N.,Z.iC.orazS.– z których praktycznie wszyscy, poza ostatnim, byli klientamiN.G.z okresu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, i których informował on o zmianie pracy, a następnie przyjmował w siedzibie warsztatuwG.. Za kuriozalne wręcz należy w tym kontekście uznać twierdzeniaP. K. (1), jako by to powód działał w celu odebrania mu klientów serwisu wG.– bowiem w ocenie Sądu Okręgowego, mając na uwadze drobiazgowość i wielokrotne naciskanie przezP. K. (1)w zakresie odcięcia powoda od dotychczasowej jego działalności jako konkurencyjnej wobec spółki, to właśnie pozwany współpracowałz powodem właśnie w celu zapewnienia sobie w nowej lokalizacji (warsztaciewG.) napływu sprawdzonych klientów, których przyciągnąć miała osoba właśnieN.G.– który dotychczas w sposób satysfakcjonujący i skuteczny zajmował się naprawą ich samochodów. Z tego też względu – co zostało uwidocznione w zeznaniach przedstawicieli pozwanychP. K. (1)iB. W.oraz świadkaR. K.– niewątpliwie główny interes pozwanego w podjęciu współpracy z powodem sprowadzał się do woli pozyskania na wyłączność jego dotychczasowych klientów prywatnego warsztatu samochodowego wG.,na którą to okoliczność w/w osoby kładły nacisk w składanych zeznaniach.
Spółka zorganizowała także przez pracownikaA. Ż.projekt oraz zamówiła wykonanie 100 wizytówek dla powoda ze wskazaniem jego stanowiska jako dyrektora technicznego placówki wG.przyul. (...)– której wzór akceptował prezes zarząduP. K. (1). Wizytówki te powód rozdawał swoim dotychczasowym klientom m.in. świadkomD. K.iB. C.– co w ocenie Sądu Okręgowego również wskazuje na fakt, iż na takim właśnie stanowisku został zatrudniony, skoro pracodawca zamówił i przekazał pracownikowi wizytówki do posługiwania się nimi.
Przede wszystkim Sąd I instancji miał na uwadze, iż na początku 2013 r. powód w rozmowach ze znajomymi wspominał im, iż otrzymał intratną propozycję zatrudnienia za kwotę 12.000 zł. Wynagrodzenie powoda zostało ustalone na kwotę 12.000 zł miesięcznie – przy czym kwota 8.000 zł brutto widnieć miała formalniew dokumentach, zaś kwota 4.000 zł miała być wypłacana nieformalnie („do ręki”).D. K.wskazał, iż powód zwierzył mu się z takiej propozycji, operując konkretną w/w kwotą.K. Ł.zeznał, iż nielogicznym było by, aby powód zamykał przynoszącą dochody działalność gospodarczą, w której był ceniony,i przenosił się jako pracownik do czyjego zakładu pracy w innych okolicznościachniż tylko z powodu zaproponowania naprawdę intratnych warunków finansowych – które to rozumowanie niewątpliwie należy uznać za prawidłowe. Z kolei świadekD. N.podał, iż kontaktował się z powodem w celu umówienia naprawy jego samochodu, dowiedział się, iż nie prowadzi on dotychczasowej działalności wG.w ramach własnego warsztatu i przeniósł się do innego pracodawcy; podobnie zeznał świadekA.
Z.(który widział wspomniany e-mail na k. 19 akt sprawy), podając, iż słyszał o kwocie 10.000-12.000 zł i podkreślił, iż mowa byłao zatrudnieniu pracowniczym, a nie o współpracy pomiędzy przedsiębiorcami. Kwotę powyższą potwierdził także świadekS. S.wskazując, iż przywoływał mu ją w rozmowach powód w trakcie współpracy w ramach jego dotychczasowej działalności. W gronie odbiorców wiadomości e-mailP. K. (1)z dnia 27 marca 2013 r. był świadekR. K.((...)), który potwierdził,iż powyższy adres należy do niego.
Sąd Okręgowy szczególnie wnikliwie analizował treść wiadomości e-mailP. K. (1)z dnia 27 marca 2013 r. W jej treści pozwany wymagał od powoda zaangażowania w pracę („120% zaangażowania”), uczciwego rozliczenia czasu pracy w oddziale, w tym szczegółowego rozpisania planu każdego dnia pracydo wiadomości prezesa zarządu spółki. Powód miał być stale obecny w nowym oddziale (serwisie) przez cały okres jego otwarcia dla klientów. Świadczył pracęna rzecz pozwanego w wymiarze pełnego etatu – z uwagi na charakter zatrudnienia kierowniczego, niekiedy obowiązki wiązały się z koniecznością załatwiania spraw poza budynkiem serwisu. Prezes zarządu pozwanego wskazał, iż w przypadku osiągnięcia przez oddział miesięcznego dochodu w kwocie 100.000 zł odstąpiłbyod wymogu przebywania przez powoda stale w miejscu pracy. Powód miał zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej w stosunku do serwisu pozwanego – mógł wyprzedać posiadane części samochodowe i sprzęt z dotychczasowej działalności, jednakże nie miał możliwości obracania używanymi częściami – takowe mogły być zamawiane wyłącznie przez i na rzecz pozwanej spółki. Ograniczenie to dotyczyło również jakichkolwiek napraw samochodowych na rzecz rodziny (ojca, matki), których powód nie mógł wykonywać we własnym zakresie – a w oddziale pozwanego, uzyskując rabat w wysokości 90% na koszt usługi – co miało na celu uniknięcie podejrzeń prowadzenia, poza miejscem pracy, tożsamej (konkurencyjnej) działalności. Powód miał nie mieć żadnej możliwości wykonywania jakichkolwiek prac serwisowych w samochodach, nawet na rzecz osób najbliższych, i nawet swoich dotychczasowych klientów obsługiwać wyłącznie w ramach i na rzecz oddziału przedsiębiorstwa pozwanego. Powód odpowiadał za kompletność dokumentacji oddziału – wszelkie usługi, sprzedaż części, wydania z magazynu, przyjęcia towaru czy operacje kasowe mogły mieć miejsce wyłącznie na podstawie odpowiednich dokumentów, stanowiących podstawę księgowych rozliczeń spółki.
Także w ramach najpilniejszych prac w dniu 27 marca 2013 r. prezes zarządu pozwanegoP. K. (1)zleciłN.G.najpilniejsze prace związanez przygotowaniem i wyposażeniem nowopowstającego salonu: zorganizowaniew(...)oddziale spółki łącza telefonicznego i internetowego – 4-5 linii zewnętrznych z osobnymi numerami, jedno łącze(...)o szybkości minimum 4 MB (optymalnie 8-16 MB) – w tym z łączem WI-FI na całym obiekcie; zorganizowanie monitoringu na obiekcie – zgromadzenie ofert, wyceny i wybór kontrahenta w tym zakresie, 5 kamer na zewnątrz (2 na froncie, 3 na zewnątrz hali), jak również wewnątrz, w tym w pomieszczeniu socjalnym, garażu z tyłu, osobno na każdy podnośnik oraz biuro obsługi i inne pomieszczenia; zorganizowanie wyposażenia warsztatu w meble z konkretnej firmy – systemy mebli warsztatowych, podstawkipod beczki z olejem, szafki wiszące – z krótkim terminem realizacji i dostawąza 3-4 tygodnie; wybór szafek narzędziowych i narzędzi (elektrycznych, pneumatycznych), kompresora używanego – z sugestią, iż pozwany może za zgodą powoda odkupić część posiadanych przez niego w warsztacie narzędzi; uzyskanie dokumentu w ramach małego ruchu granicznego w celu podróżowaniadoK.do momentu uzyskania wizy; częsta obecność, nadzór i pilnowanie terminowości prac budowlanych na obiekcie. Wykonywanie przez powoda pracw zakresie remontu i następnie uprzątania pomieszczeń przygotowywanego warsztatu pozwanego wG.potwierdził również świadekB. C.– który odwiedził powoda w tym miejscu (miał on bowiem podjąć współpracę z pozwanymw zakresie wykonania impregnacji podłoża przed chłonięciem oleju, jak równieżw zakresie sprzątania warsztatu przez jego przedsiębiorstwo – do czego nie doszło jednak).
Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż w zakresie wykonania instalacji telefonicznych, internetowych czy wyposażenia warsztatu w dywany powoda wspomagałP. G. (1)(o czym zeznawał w sposób rozległy ten świadek) – jak zeznawał świadekR. K., nie zatrudniony rzekomo nigdy (podobniejak powód) w oddziale spółki wG.. W marcu i kwietniu 2013 r. powódzP. G. (1)dokonał rozbiórki istniejącego w budynku biura na zapleczu, włącznie ze zdemontowaniem sufitu, wykonał instalację elektroniczną, podłączył Internet szerokopasmowy z kablami do serwerowni, nadzorował instalację alarmuw budynku. Doglądał również robotników, którzy wykonywali najtrudniejsze prace remontowe na terenie budynku. TymczasemP. P.przyznał okoliczność pracy w warsztacie pozwanego wG.przezP. G. (1), podobnie członek zarządu pozwanegoB. W.; co więcej, także z korespondencjiP. K. (1)wynika, iż wydawał on niejako polecenia służbowe zarówno powodowiN.G., a takżeP. G. (1). Po wykonaniu prac i zapewnieniuw siedzibie warsztatu warunków socjalnych, pomagający powodowi w pracachP. G. (1)– dotychczas mieszkający u powoda – przeprowadził się do pokojuw budynku warsztatu, co w ocenie Sądu dowodzi, iż takżeP. G. (1)był zatrudniony przez pozwanego, skoro użyczono mu pomieszczeń spółki w celach mieszkaniowych. Zamieszkując zaś w odległej lokalizacji w stosunku doT.– wK.– niewątpliwie przebywał on wG.i w serwisie pozwanego w celu świadczenia pracy.
W ocenie Sądu Okręgowego treść powyższej wiadomości nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż pracodawca zaproponował konkretne warunki zatrudnienia (wynagrodzenie – o którym powód mówił w/w świadkom), któreN. G.przyjąłi przystąpił do pracy.
Pracując na rzecz pozwanego, jak ustalił Sąd Okręgowy, w ramach organizacji wyposażenia warsztatu pozwanego wG., powód wykorzystał całe wyposażenie i narzędzia specjalistyczne, przy pomocy których pracował w ramach dotychczasowej prowadzonej przez siebie działalności (m.in. prostowniki, regały, klucze, nasadki, silnik, skrzynia biegów, podnośnik) – które pomagali mu transportować zG.doG.S. S.iP. G. (1),co świadkowie potwierdzili w sposób zbieżny z zeznaniami powoda.
Przede wszystkim zaś, poddany analizie Sądu materiał dowodowy zebranyw sprawie pozwala, jego zdaniem, w sposób nie budzący wątpliwości na ustalenie,iż od początku marca 2013 r. powódN. G.został zatrudniony u pozwanego(...) sp. z o.o.wW.na stanowisku dyrektora technicznego nowego salonu naprawy samochodów pozwanego, który miał zorganizować w lokaluwG.przyul. (...), a następnie nadzorować pracę pracowników w nim zatrudnionych. Powód przystąpił do wykonywania pracy w nowym oddziale przedsiębiorstwa pozwanego wG.przyul. (...).
I tak,D. K.zeznawał, iż bezpośrednio widział wizytówki powoda, wskazujące na jego zatrudnienie na stanowisku dyrektora technicznego. GdyD. K.odwiedzał powoda towarzysko w serwisie pozwanego, łącznie około5-7 razy w okresie jego pracy na rzecz pozwanego wG., pracownicy tytułowaliN.G.per „dyrektor” – co odzwierciedlało nazwę stanowiska na wizytówce, otrzymanej świadka od powoda, o której świadek też zeznawał. Widziani w serwisie pracownicy pozwanego, jak podał świadek, byli zarządzani przez powoda, który wydawał im polecenia. W jego obecności powód rozmawiał telefonicznie z klientami serwisu, z pracownikami serwisu (którym pomagał i doradzał w przypadku problemów z pracą techniczną).
Jak wynikało z zeznań świadka.K. Ł., wprost dowiedział sięod powoda o „intratnej” propozycji zatrudnienia przez pozwanego – bowiem, zdaniem świadka, w innych okolicznościach i przy mało konkurencyjnej ofercie pracy nie zdecydował by się na zrezygnowanie z działalności gospodarczej, w ramach której wyrobił sobie markę dobrego fachowca. Był on również osobiście w warsztacie pozwanego wG., który powód mu pokazywał i po którym go oprowadzał
D. N.z kolei podał, iż o zmianie miejsca pracy dowiedział sięod powoda w momencie, kiedy zgłosił się do niego w celu dokonania pewnej naprawy – usłyszał, iżN. G.pracuje obecnie w nowym warsztaciewG.. KiedyD. N.stawił się w serwisie pozwanego, oddając samochód markij.do naprawy, rozmawiał z powodem, który wskazał pracownika serwisu, który miał wykonać naprawę skrzyni biegów w pojeździe świadka, skonsultował z klientem jej zakres, po czym wskazał podległemu mu pracownikowi zakres prac do wykonania.
Z zeznań świadkaS. S.wynikało, iż – pomagając powodowiw transporcie jego narzędzi pracy z warsztatu wG.do przygotowywanego warsztatu pozwanego wG., który w ramach organizacji miał m.in. zajmować się rekrutacją pracowników do tegoż warsztatu – wiedział o tym, iż powód otrzymał propozycję zatrudnienia jako manager warsztatu za wynagrodzeniem oscylującym wokół kwoty 12.000 zł miesięcznie. Świadek ten zeznał również, iż zna przyczynę zakończenia pracy powoda u pozwanego – co wynikało z faktu, iż pozwany, pomimo dobrego prosperowania warsztatu, nie płacił powodowi umówionego wynagrodzenia.
Podobnie świadekA.
Z.dowiedział się od powoda, iż otrzymał ofertę pracy i przenosi się z warsztatu wG.naul. (...)wG.,zaś zatrudnienie powoda przewidywało przeniesienie przez niego do nowego pracodawcy wszystkich dotychczasowych klientów jego warsztatu, prowadzonegow ramach działalności gospodarczej, a wynagrodzenie z tytułu pracy miało wynosić właśnie 12.000 zł miesięcznie i wynikać z zatrudnienia powoda na stanowisku dyrektora technicznego. Na prośbę znajomegoA.
Z.powód osobiście dokonywał naprawy silnika jego samochodu. Potwierdził on również, iż według jego wiedzy powód zaprzestał pracy u pozwanego w związku z faktem, iż nie otrzymywał umówionego wynagrodzenia. Należy podkreślić, iż świadek ten podał wprost,iż widział wiadomość e-mail dotyczącą warunków pracy powoda, zaoferowanych przezP. K. (1)(k. 19 akt sprawy) – a zatem, jak trafnie skonstatował świadek, skoro z jednej strony widział zaproponowane powodowi drogę elektroniczną warunki pracy, a następnie widział pozwanego w warsztacie przy pracy, to należało uznać,iż przyjął zaproponowane mu warunki i podjął pracę u pozwanego. Co istotne, świadekZ.wymienił 3 imiona pracowników warsztatu pozwanego wG., z których 2 odpowiadają imion pracowników, o których zatrudnieniu powód korespondował z pozwanym.
Jak zeznawał świadekB. C., także jemu znana była rola powodaw tworzeniu nowego warsztatu pozwanego wG., który powód miał według wiedzy świadka organizować, a następnie gdzie pracował później jako dyrektor techniczny. Godzi się podkreślić, iż świadek znał równieżP. K. (1), z którym rozważał podjęcie współpracy (przedsiębiorstwo świadka miało m.in. zając się sprzątaniem warsztatu po jego uruchomieniu) – do czego ostatecznie nie doszło. TakżeB. C.był świadkiem sytuacji, kiedy powód wydawał pracownikom warsztatu pozwanego polecenia służbowe.
Bardzo obszernie rolę powoda w oddziale pozwanego wG.opisywałw swoich zeznaniach świadekP. G. (1)(w ramach zeznań co do którego odnoszono się przy użyciu pseudonimu(...)). Zeznał on mianowicie, iż powód organizował w/w warsztat od początku, był w nim przełożonym na pewno od kwietnia do lipca 2013 r., w ramach czego zarządzał warsztatem, pilnował prac przy jego remoncie, doprowadzaniu instalacji, wyposażaniu (w tym także w sprzętz dotychczasowego prywatnego warsztatu powoda), sprawdzał prace wykonywanew ramach remontu, zaś po uruchomieniu warsztatu samodzielnie diagnozowałi naprawiał samochody sporadycznie, co do zasady zajmując się zarządzaniem, przydzielaniem pracy i pomocą w zakresie sposobu wykonania poszczególnych prac pracownikom warsztatu.
Powód także brał udział w imprezie z grillem z okazji otwarcia nowego oddziału pozwanegoo nazwie L. (...)wG.w czerwcu 2013 r., zorganizowanej przez pozwanego dla klientów posiadających samochody markij.orazl. (...)i ich rodzin – w której brali udział m.in.D. K.iA.
Z.jako jego dotychczasowi klienci w ramach prowadzonej działalności i z założenia przyszli klienci warsztatu pozwanego. Zaproszeniana w/w inaugurację warsztatu rozwoził powód razem zP. P.– którą to okoliczność potwierdził ów świadek, nie potrafiąc jednocześnie wyjaśnić, w jakim charakterze powód pojawiał się i przebywał oraz angażował w prace dotyczące organizacji warsztatu pozwanego wG..
Należy także zwrócić uwagę, iż dotychczasowi klienci powoda z okresu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, w przypadku korzystania z usług oddziału pozwanego, otrzymywali rabat na świadczone przez serwis pozwanego –w związku z powołaniem się na osobę powoda. Miało to miejsce także w sytuacji, gdy klient powoływał sięN.G.także pod nieobecność powoda w serwisie – rabaty były na stałe przypisane do nich w systemie rozliczeniowym pozwanego.W ocenie Sądu Okręgowego także powyższa okoliczność – potwierdzona zeznaniami świadkówŁ.,N.,Z.. W ocenie Sądu sposób jednoznaczny okoliczność powyższa wskazuje na to, iż powód musiał funkcjonować jako pracownik pozwanego, który upoważniony był do udzielania takich rabatów swoim dotychczasowym klientom – do czego też, zdaniem Sądu, mając na uwadze stanowisko dyrektorskie miał upoważnienie.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu Okręgowego całkowicie nieuzasadnione wydaje się stanowisko pozwanego – mające odzwierciedleniew, uznanych za niewiarygodne, zeznaniach ich przedstawicieliP. K. (1)orazB. W., jak również zeznaniach świadkówR. K.(dyrektora zarządzającego spółki) orazP. P.(byłego pracownika, który zastąpił powoda na stanowisku kierownika warsztatu pozwanego wG.).
Zdaniem Sądu I instancji przedstawione dowody – w postaci korespondencji pracowników pozwanego wskazującej na fakt zatrudnienia powoda (co zostało w niej wskazane wprost) oraz zeznań świadków strony powodowej – w sposób oczywisty nie pozwalają na podzielenie stanowiska wyartykułowanego przezR. K., iżN. G.pojawiał się w warsztacie pozwanego wG.wyłącznie w kontekście i „na poziomie przepływu informacji” w zakresie naprawy samochodów – czemu przeczą choćby zeznania świadkaP. P., który lakonicznie i enigmatycznie, ale jednak przyznał pracę powoda w warsztacie „szczątkowo”, nie umiejąc wyjaśnić tego określenia. Z analogicznych przyczyn brak jest podstaw do przyjęcia, iż warsztatem miał rzekomo zarządzać od początkuP. P.– tym bardziej, iż z zeznań świadkaP.wynika jednoznacznie,iż pojawił się on wG.dopiero w czerwcu 2013 r., zatem nie mógł w żaden sposób zajmować się jego przygotowaniem, wyposażeniem, doglądaniem prac remontowo-wykończeniowych czy rekrutacją pracowników. Na marginesie – pozwany nie przedstawił umowy o pracęP. P., która potwierdziła by datę jego zatrudnienia na stanowisku kierownika warsztatu pozwanego wG.,a o której wspominał świadek. Brak było także podstaw do uwzględnienia twierdzeń, iż sprawami tymi zajmował sięP. K. (1)– bowiem z zeznań przesłuchanychw sprawie osób wynika, iż zarówno on, jak i świadekR. K.byliw pierwszej połowie roku 2013 r. wG.wyłącznie kilkakrotnie, zatem z całą pewnością – przy organizacji, jak podkreślali przedstawiciele pozwanego, istotnegoi dużego przedsięwzięcia w postaci stworzenia od podstaw nowego i obszernego warsztatu samochodowego – nie mogli osobiście doglądać postępu praci je nadzorować; z materiału dowodowego nie wynika również, aby prace te ktokolwiek doglądał i nadzorował, kierował nimi pozaN.G., a wreszcie, żaden ze świadków (pozaR. K.i samymP. P.) nie potwierdził, jako byP. P.był przełożonym w w/w warsztacie wG., nadzorował prace remontowe, wyposażał go – zaś z zeznań świadków, omówionych powyżej, wynika, iż z całą pewnością rolę i funkcję taką pełnił właśnie powód.
Za niewiarygodne Sąd Okręgowy uznał zeznania świadkaR. K.odnośnie tego, jako by – jak twierdził – miał w marcu 2013 r. przebywać wG.i nocować w pomieszczeniach mieszkalnych warsztatu – bowiemz zeznań świadków, uznanych za wiarygodne, wynika jednoznacznie, iż w okresie tym dopiero rozpoczynano prace remontowo-budowlane w warsztacie,zaś pomieszczenia mieszkalne powstały i zostały oddane do użytku dużo później (P. G. (1), który pracował w warsztacie od kwietnia 2013 r., na początku mieszkał – razem zP. P., który również ten fakt przyznał – w mieszkaniu powoda w związku z brakiem możliwości zakwaterowania w budynku warsztatu);gdy zaś już funkcjonowały, zajmowali je (obydwa)P. G. (1)iP. P.. Znamiennym jest również, iż świadekK.w swoich zeznaniach użył sformułowania, iż powód „bywał tutaj”, odnosząc się do warsztatu pozwanegowG.(którego to sformułowania często używał), jako „osoba, która była żywo zainteresowana otwarciem swojego warsztatu”. W ocenie Sądu, wypowiedź ta potwierdza, iżN. G.z umocowaniaspółki (...)miał pełne prawo poczuwać się do odpowiedzialności za całokształt przedsięwzięcia w postaci organizacji i prowadzenia warsztatu pozwanego wG., jako jego dyrektor techniczny. ŚwiadekK.wskazał także w ramach zeznań, iż powód bywałw warsztacie pozwanego wG.krótko w okresie czerwca i lipca 2013 r. –co z kolei jest sprzeczne z wcześniejszymi jego zeznaniami, w ramach których podał, iż rozmawiał z powodem na temat spraw organizacji serwisu już w marcu 2013 r.i to powód odbierał go, gdy przyjechał doT..
Sąd podkreślił także, iż świadekK.w sposób oczywisty stwierdził nieprawdę w zakresie tego, iż nie otrzymywał służbowej korespondencji elektronicznej pozwanego odnośnie zatrudnieniaN.G.w spółce –po czym dopiero po okazaniu mu przez Sąd tej korespondencji w aktach sprawy przyznał, iż znajdował się na liście odbiorców lub osób, którym przesłano korespondencję do wiadomości.
Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, iż – w świetle podnoszenia przez pozwanego, iż zależało im na wyłączności pracy powoda tylko na rzecz pozwanego – całkowicie niezrozumiałym było by z punktu widzenia powoda kontynuowanie prowadzenia działalności gospodarczej, skoro cel współpracy i zapewnienie w jej zakresie wyłącznej formy aktywności powoda, z wyłączeniem świadczenia usług serwisowych na rzecz innych podmiotów, o wiele łatwiej i precyzyjniej mógłby być ustalonyw ramach umowy o pracę i zatrudnienia pracowniczego, z jasnym określeniem obowiązków spółki wobec pracownika, określeniem jego obowiązkowych ram czasu pracy i miejsca jej wykonywania oraz ewentualnym wprost zawarciem umowyo zakazie konkurencji (art. 1011 k.p.).
W zakresie zaś zeznań świadkaP. P.Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, iż całkowicie niezasadne i nielogiczne wydają się zeznania tego świadkaw zakresie tego, gdy wskazywał, że powód „pojawiał się nieregularnie jako znajomy prezesa” i wyłącznie pokazywał serwis swoim znajomym – bowiem, skoro prowadzić miał działalność gospodarczą, to z całą pewnością nie woził by swoich znajomych (będących także – jak wskazywali świadkowie – klientami jego własnego warsztatu)i nie pokazywał by nowopowstającego warsztatu konkurencyjnej spółki, jak również – nie mając w tym interesu (którego można upatrywać przyjmując, iż był on dyrektorem technicznym oddziału, jak to przyjął Sąd) zajmował się rozwożeniem zaproszeńdla swoich dotychczasowych klientów na otwarcie konkurencyjnego warsztatu.
Świadek ten nie potrafił również wypowiedzieć się w żadnym zakresieco do technicznych zagadnień funkcjonowania warsztatu, w tym kwestii tego,czy wykorzystywane w nim urządzenia – np. dźwig – posiadały aprobatę odpowiednich urzędów, czy zostały dopuszczone do eksploatacji przez Urząd(...)w zakresie sprawności, nie miał wiedzy w zakresie dokumentacji technicznej warsztatu – którą to wiedzę w ocenie Sądu w sposób oczywisty powinien posiadać kierownik takiego warsztatu (i którą to wiedzą wykazał się powódN. G.). Ponownie należy także wskazać, iż świadekP.przyznał, iż powód posiadał adres mailowy w domenie(...)(a więc pozwanego)w celu, aby był „rozpoznawalny i kojarzony z ich firmą” – co również, jak wyżej, jest niezrozumiałe w realiach konkurencji przy działaniu powoda jako konkurencyjnego przedsiębiorcy, ale co znajduje uzasadnienie przy przyjęciu, iż powód był pracownikiem pozwanego. Świadek również nie potrafił wyjaśnić, na jakiej zasadzie oraz na jakiej podstawie powód miał być wespół zP. G. (1)obciążony przezP. K. (1)kosztami braku terminowego naprawienia samochodu firmowego, skoro formalnie nie był pracownikiem spółki.
Konkludując, Sąd Okręgowy w przedmiotowej sprawie nie miał wątpliwości,iż pomiędzy powodemN.G.a pozwanym(...) sp. z o.o.wW.zawarta została umowa o pracę, bowiem strony określiły warunki pracyi płacy, w szczególności: rodzaj pracy; miejsce wykonywania pracy; wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia; wymiar czasu pracy; termin rozpoczęcia pracy (zgodnie zart. 29 § 1 k.p.). Powód jako pracownik zobowiązał się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, jak również do wykonywania tejże pracy na rzecz pracodawcy niewątpliwie przystąpił, w związku z czym pracodawca winien był wypłacać na rzecz pracownika za wykonaną pracę wynagrodzenie – co, jak ustalono, nie miało miejsca w umówionych kwotach i wynikających z ustawy terminach.
Mając powyższe na uwadze, w punkcie I wyroku Sąd Okręgowy zasądziłod pozwanego(...) sp. z o.o.wW.na rzecz powodaN.G.w podpunktach 1-7 kwoty: 5.049 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.04.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za marzec 2013 r.;  17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.05.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za kwiecień 2013 r.; 17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.06.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za maj2013 r.; 17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.07.2013 r.do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za czerwiec 2013 r.; 17.126,01 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za lipiec 2013 r.; 1.556,91 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkamiod dnia 11.08.2013 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodzenia za sierpień 2013 r.; 6.549,12 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2013 r. do dnia zapłaty tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 2013.
W punkcie IV wyroku, mając na uwadze regulacjęart. 4772§ 1 k.p.c., Sąd Okręgowy wyrokowi w punkcie I nadał rygor natychmiastowej wykonalnościco do kwoty 17.126,01 zł – tj. w zakresie części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika (wynagrodzenia, jakiego powód domagał się za każdy pełny miesiąc pracy na rzecz powoda).
W punktach II i III wyroku Sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania.
W punkcie II wyroku Sąd na podstawieart. 113 ust. 1w związku zart. 35 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U.z 2014 poz. 1025 ze zm.), dalej: ustawa o kosztach sądowych, w związku zart. 98§ 1 k.p.c.nakazał ściągnąć od pozwanego(...) sp. z o.o.kwotę 4.082 zł tytułem opłaty od pozwu, od której uiszczenia powód został zwolniony oraz kwotę74 zł tytułem wydatków. Zgodnie z w/w przepisem art. 113 ust. 1 tejże ustawy, kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawęw instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu.
W punkcie zaś III wyroku Sąd Okręgowy, kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawieart. 98 k.p.c.w związku zart. 108 § 1 k.p.c.w związku z § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 3 ust. 1 w związku z § 6 pkt 6w związku z § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. 2013 r. poz. 490 ze zm.), zgodnie z wnioskiem powoda obciążył pozwanego(...) sp. z o.o.wW.jako stronę przegrywającą, kosztami zastępstwa procesowegoN.G.w kwocie 2.700 zł (75% z kwoty 3.600 zł), zasądzając je w stawce minimalnej, biorąc pod uwagę rodzaj i stopień zawiłości sprawy, nakład pracy pełnomocnika oraz jego wkład pracy w przyczynienie siędo wyjaśnienia sprawy i dokonania jej rozstrzygnięcia.
Apelację od wyroku wywiódł pozwany– (...) Sp. z o.o., zaskarżając go w całości i zarzucając prowadzące do nieważności postępowania naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 47 § 2 pkt 1) lit. a) k.p.c.poprzez rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego, podczas gdy w postępowaniu o zapłatę wynagrodzenia za pracę oraz ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, gdy przesłanką podjętego rozstrzygnięcia jest ustalenie przez Sąd istnienia bądź nieistnienia stosunku pracy, która to okoliczność jest sporna pomiędzy stronami, właściwy do rozpoznania sprawy jest skład jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników; nin. sprawa powinna zostać więc rozpoznana w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, które to naruszenie przepisów postępowania prowadzi do nieważności postępowania na podstawieart. 379 pkt 4) k.p.c.
Zaskarżonemu wyrokowi pozwany zarzucił ponadto naruszenie następujących przepisów postępowania cywilnego, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy:
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez danie całkowitej wiary zeznaniom Powoda odnoszącym się do rzekomych zapewnień Pozwanego o chęci zatrudnienia Powoda na podstawie umowy o pracę, przyjęcia przez Powoda warunków współpracy postawionych przez Pozwanego oraz rzekomego wykonywania przez Powoda pracy na rzecz Spółki w okresie marzec-sierpień 2013 roku; jak również poprzez odmówienie w znacznej części wiarygodności zeznaniomR. K.,P. P.,P. K. (1)iB. W., podczas gdy zeznania Powoda pozostają w rażącej sprzeczności w materiałem dowodowym zebranym w sprawie, przede wszystkim z mejlemP. K. (1)do Powoda z dnia 27 marca 2013 roku, mejlem Powoda doP. K. (1)z dnia 30 marca 2013 roku, mejlem PowodadoK. L.z dnia 19 lipca 2013 roku, mejlemK. L.do Powoda z dnia 23 lipca 2013 roku, a ponadto zeznaniami świadkówR. K.iP. P.oraz zeznaniamiP. K. (1)iB. W.;z kolei zaś zeznaniaR. K.,P. P.,P. K. (1)iB. W.nie wykazują sprzeczności oraz w sposób przejrzysty i logiczny obrazują przebieg współpracy pomiędzy stronami w okresie marzec-sierpień 2013 roku;
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez danie całkowitej wiary zeznaniom świadkówD. K.,A. Z.iP. G. (1)składanymna korzyść Powoda co do rzekomych zapewnień Pozwanego o chęci zatrudnienia Powoda na podstawie umowy o pracę, przyjęcia przez Powoda warunków współpracy postawionych przez Pozwanego oraz rzekomego wykonywaniaprzez Powoda pracy na rzecz Spółki w okresie marzec-sierpień 2013 roku, podczas gdy świadekD. K.został przezN.G.upoważniony w dniu8 października 2013 roku do reprezentowania go we wszystkich czynnościach przedsądowych oraz sądowych związanych z nin. sprawą; z kolei świadekA.Z.przyznał na rozprawie w dniu 8 maja 2015 roku, że udzielał Powodowi porady prawnej, zaś szczegółowość posiadanej przez świadka wiedzy o stanie faktycznym sprawy świadczy o tym, że zakres pomocy prawnej udzielonejprzez świadka Powodowi obejmował również relacje biznesoweN.G.z Pozwaną Spółką; zaś świadekP. G. (1)zakończył współpracęz Pozwaną w atmosferze wzajemnej wrogości - których to okoliczności Sąd Okręgowy nie wziął pod uwagę, mimo iż eliminują one wiarygodność zeznańww. świadków;
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez sprzeczne z materiałem dowodowym ustalenie,że Powód wykonywał na rzecz Pozwanego pracę również w sierpniu 2013 roku, które to ustalenie doprowadziło do zasądzenia Zaskarżonym Wyrokiem na rzecz Powoda również wynagrodzenia za miesiąc sierpień 2013 roku, podczas gdyz żadnego dowodu przeprowadzonego w sprawie nie wynika, aby Powód świadczył jakąkolwiek pracę lub usługę na rzecz Spółki w sierpniu 2013 roku, zaś sam Powód w swoich zeznaniach przyznał, że współpraca pomiędzy stronami zakończyła siępod koniec lipca 2013 roku;
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez wybiórcze rozważenie materiału dowodowego przejawiające się w bezpodstawnym pominięciu treści złożonego do akt sprawy oświadczeniaN.G.z dnia 9 października 2013 roku, którym dokonał on potrącenia rzekomo przysługującej mu względem(...) Sp. z o.o.wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę z wierzytelnością przysługującą(...) Sp. z o.o.względem niego, podczas gdy uwzględnienie treściww. oświadczenia o potrąceniu powinno doprowadzić do ustalenia przez SądI instancji, że rzekoma wierzytelnośćN.G.objęta pozwem została umorzona co do kwoty 31.380,80 zł, a powództwo w tej części winno ulec oddaleniu;
Zaskarżonemu wyrokowi pozwany zarzucił ponadto naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
-art. 72 § 1 k.c.w zw. zart. 300 k.p.przez niewłaściwe niezastosowanie i przyjęcie, że pomiędzy Powodem a Pozwanym doszło do rzekomego zawarcia umowy o pracę, pomimo iż w toku prowadzonych między stronami negocjacji nie doszłodo porozumienia co do zasad raportowania przez Powoda ilości godzin przepracowanych w miesiącu, zasad rozliczania wynagrodzenia wedle zaangażowania godzinowego, stopnia niezależności powoda w wykonywaniu obowiązków oraz zakresu kontroli Powoda przez Pozwanego, przeniesieniaprzez Powoda na Spółkę numeru telefonu kontaktowego międzyN.G.a jego dotychczasowymi klientami, a także przeniesienia przez Powodana Pozwanego własności narzędzi serwisowych, podczas gdy w przypadku prowadzenia przez strony negocjacji w celu zawarcia umowy, umowa zostaje zawarta dopiero, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich postanowień będących przedmiotem negocjacji;
-art. 22 § 1 k.p.w zw. zart. 29 § l k.p.w zw. zart. 65 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 300 k.p.poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż wolą stron było oparcie współpracy w okresie marzec - sierpień 2013 na podstawie umowy o pracę, a także poprzez uznanie, że negocjowana przez strony umowa posiadała cechy przesądzająceo uznaniu jej za umowę o pracę, podczas gdy uwzględniając we właściwym stopniu okoliczności faktyczne towarzyszące negocjacjom stron, Sąd Okręgowy powinien był przyjąć, że wolą stron było ukształtowanie wzajemnych stosunków na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy przedsiębiorcami, a także, iż cechy, jakie strony chciały nadać negocjowanej umowie wykluczały uznanie jej za umowę o pracę w rozumieniuart. 22 § 1 k.p.;
-art. 498 § 2 k.c.w zw. zart. 300 k.p.poprzez niewłaściwe zastosowaniei zasądzenie na rzecz Powoda żądanych przez niego roszczeń w całości, podczas gdy na skutek złożenia przezN.G.oświadczenia o potrąceniu z dnia9 października 2013 roku, rzekoma wierzytelność Powoda została umorzonaw części, tj. w kwocie 31.380,80 zł, a powództwo w tej części winno ulec oddaleniu;
-art. 171 § 1 k.p.w zw. zart. 153 § 1 k.p.poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że Powodowi przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wymiarze 8 dni roboczych, podczas gdy z ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego wynika, że Powód był (rzekomo) zatrudniony u Pozwanejod początku marca do dnia 2 sierpnia 2013 roku, a więc w świetle ww. przepisów mógł nabyć w tym czasie prawo do 8 dni urlopu, z czego minimum 4 dni urlopu wykorzystał; stąd też właściwe zastosowanie ww. przepisów powinno doprowadzić Sąd Okręgowy do wniosku, że Powodowi nie przysługuje prawo do ekwiwalentuza niewykorzystany urlop w wymiarze przekraczającym 4 dni robocze;
-art. 85 § 2 k.p.w zw. zart. 481 § 1 k.c.w zw. zart. 300 k.p.poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż miesięczne wynagrodzenie za pracę staje się wymagalne 10 dnia miesiąca, za który wynagrodzenie jest należne i w konsekwencji zasądzenie odsetek ustawowychod zasądzonej kwoty wynagrodzenia za miesiąc sierpień 2013 roku od dnia11 sierpnia 2013 roku, podczas gdy roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za pracę staje się wymagalne z upływem 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu,za który wynagrodzenie to jest należne.
W oparciu o powyższe zarzuty, apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością,tj. od dnia doręczenia Spółce pozwu oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancjido ponownego rozpoznania; ewentualnie, w razie nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu naruszenia przepisów postępowania prowadzącego do nieważności postępowania o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie powództwaN.G.w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całościi przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;
Ponadto pozwany wniósł o zasądzenie na rzecz Pozwanego(...) Sp. z o.o.od PowodaN.G.kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, za obie instancje; za pierwszą instancję wniósł o zwrot wydatków poniesionych na przelot pełnomocnika oraz przedstawicieli stron zK.doG.na rozprawy w dniach 4 czerwca 2014 roku, 10 grudnia 2014 roku,26 marca 2015 roku oraz 8 maja 2015 roku, w pozostałym zaś zakresie według norm przepisanych; zaś w zakresie kosztów procesu w drugiej instancji według spisu kosztów, który zostanie złożony, a w razie jego niezłożenia - według norm prawem przepisanych.
Niezależnie od powyższego pozwany wniósł o zasądzenie w oparciuoart. 338 § 1 k.p.c.zwrotu Pozwanemu przez Powoda kwoty 19.160,65 zł uiszczonej Powodowi przez Pozwanego wobec nadania wyrokowi Sądu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności (punkt IV zaskarżonego wyroku).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu z uwagi na stwierdzoną nieważność postępowania.
Stosownie do treściart. 379 pkt 4 k.p.c.nieważność postępowania zachodzi m.in. wówczas, gdy skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa.
Zgodnie zaś zart. 47 § 2 ust. 1 k.p.c.w pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników rozpoznaje sprawyz zakresu prawa pracy m.in. o ustalenie istnienia stosunku pracy. Sąd Apelacyjny wskazuje, że powyższy przepis dotyczy nie tylko spraw, w których strona powodowa formalnie występuje z roszczeniem opartym naart. 189 k.p.c.i domaga się ustalenia istnienia stosunku pracy. Ławniczy skład rozpoznaje również sprawy, w których strona powodowa domaga się zapłaty wynagrodzenia za pracę, które warunkuje wstępne rozstrzygnięcie, czy w ogóle istniał stosunek pracy. Takie stanowisko wynika przede wszystkim z jednoznacznego stwierdzenia ustawodawcy, że sprawyo ustalenie istnienia stosunku pracy w pierwszej instancji rozpoznaje sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników. Nadto, ustawodawca uznaje za niezbędny ich udział w niektórych istotnych sprawach z zakresu prawa pracy (art. 47 § 2 pkt 1 lit. a k.p.c.), co znajduje również umocowanie wKonstytucji(art. 182). Określony ustawą skład sądu jest bezwzględny, gdyż jego naruszenie powoduje nieważność postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Tym samym,w sytuacjach, gdy jedna ze stron kwestionuje istnienie stosunku pracy lub istnienie tego rodzaju stosunku jest wątpliwe za właściwy należy uznać sąd w pierwszej instancji w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników. Dotyczy to również spraw, w których skumulowano różne roszczenia, a o ich powodzeniu decyduje zasadniczo wstępne rozstrzygniecie o istnieniu między stronami stosunku pracy (por. wyrok SN z dnia 7 czerwca 2011 roku, II PK 256/10, OSNP 2012/13-14/172). W powołanym powyżej wyroku z dnia 7 czerwca 2011 r. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że skład sądu determinuje rzeczywisty przedmiot sprawy,a więc nawet nie treść sporu wynikająca ze stanowisk stron, gdyż nie można wykluczyć, że strony mogą zgodnie ukrywać brak stosunku pracy lub w toku procesu jedna z nich może stawiać w istocie bezprzedmiotowy zarzut o konieczności przesądzenia o istnieniu stosunku pracy, a więc tylko instrumentalnie dla uzyskania pewnych skutków procesowych. Dodatkowo przemawia to za stanowiskiem,że w razie istniejących wątpliwości co do istnienia stosunku pracy, sprawęw pierwszej instancji powinien rozpoznać sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników. Jednocześnie zaznaczyć należy,że nieważność postępowania zachodzi w każdym przypadku, gdy skład sądu orzekającego jest sprzeczny z przepisami prawa (por. uchwała Sądu Najwyższegoz dnia 18 grudnia 1968 roku, III CZP 119/68; wyrok Sądu Najwyższego z dnia11 marca 2004 roku, V CK 326/03, LEX nr 602420).
Uzasadnienie dla decyzji ustawodawcy o uznaniu omawianej sytuacjiza przyczynę nieważności postępowania należy odnosić do motywów pozostawienia rozpoznania spraw wymienionych wart. 47 § 2 pkt 1 k.p.c.w składzie z udziałem ławników. Uzasadnienie rządowego projektu nowelizacji omawianych przepisówz 2007 roku, zaakceptowane przez Sejm, wskazuje, iż celem takiej regulacji było rozpoznanie spraw z zakresu prawa pracy o: ustalenie istnienia, nawiązanielub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia i o odszkodowaniew przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy, naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym związane, odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu przez osoby z dużym doświadczeniem zawodowymi życiowym, z uwzględnieniem „sprawiedliwości społecznej” (Sejm RP V kadencji,nr druku: 639). W tym kontekście składem sędziowskim z udziałem ławników objęte są sprawy o największej doniosłości społecznej, a więc związane z istnieniemi funkcjonowaniem stosunku pracy jako najważniejszego źródła przychodówi podstawy egzystencji społeczeństwa (por. uchwała SN z dnia 5 czerwca 2013 roku, III PZP 2/13, OSNP 2014/2/17).
Nadmienić przy tym trzeba, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że jeżeli wśród roszczeń z zakresu prawa pracy dochodzonych w jednym postępowaniu znajduje się roszczenie, do którego rozpoznania w pierwszej instancji właściwy jest sąd w składzie jednego sędziego, jako przewodniczącego i dwóch ławników, sąd w takim samym składzie jest właściwy także do rozpoznania pozostałych roszczeń (por. uchwała SN z dnia 4 lutego 2009 roku, II PZP 14/08, OSNP 2009, nr 17-18, poz. 218). Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 marca 2009 roku (I PZP 8/08, OSNP 2009/17-18/219, Biul.SN 2009/3/19, M.P.Pr. 2009/9/481-486, LEX nr 486165), gdzie wyjaśnił, że w sprawie z zakresu prawa pracy w pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników może rozpoznać kilka roszczeń łącznie dochodzonych przez powoda w jednym postępowaniu (art. 191 i 193 § 1 k.p.c.), jeżeli wśród nich znajduje się choćby jedno, którego rozpoznanie powinno nastąpić w takim składzie.
W niniejszej sprawie powód domagał się zapłaty wynagrodzenia oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy tj. roszczeń ze stosunku pracy. Powód co prawda wprost nie sformułował żądania ustalenia stosunku pracy,to jednak w pozwie wskazał, jakie okoliczności świadczyły, jego zdaniem,o nawiązaniu stosunku pracy za określonym wynagrodzeniem. Powód sam stwierdził w pozwie, że nie zawarto z nim pisemnej umowy o pracę, ale poczyniono w tym zakresie jedynie ustne ustalenia. Z kolei pozwany pracodawca w odpowiedzina pozew wyraźnie zakwestionował roszczenie powoda nie tylko co do wysokości, ale też co do zasady, wskazując, iż rzeczywiście prowadzono rozmowy dotyczące współpracy z powodem, jednakże nigdy nie było mowy o zatrudnienia powodana podstawie umowy o pracę. Wszelkie propozycje dotyczące współpracy miały się opierać o działalność gospodarczą prowadzona przez powoda.
Sąd Apelacyjny podkreśla, że przy tak określonym roszczeniu i stanowisku zajętym przez pozwanego pracodawcę stosunek pracy był wątpliwy,a w konsekwencji ocena zasadności roszczenia majątkowego powoda wymagała uprzedniego ustalenia stosunku pracy jako wstępnego (samodzielnego) elementu powództwa. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie kwestii istnienia spornego stosunku pracy umożliwiało ustalenie, czy dochodzona przez powoda kwota zaległego wynagrodzenia jest uzasadniona w świetle przepisów prawa i postanowień umowyo pracę.
Skoro zatem Sąd Okręgowy gros swoich ustaleń i rozważań prowadziłna temat nawiązania i istnienia stosunku pracy, a jednocześnie sprawę rozpoznałw składzie jednego sędziego jako przewodniczącego bez udziału ławników,to przedmiotowe postępowanie w całości dotknięte jest bezwzględną przyczyną nieważności. Przypomnieć bowiem trzeba, że skład sądu determinuje rzeczywisty przedmiot sprawy, a ten – czy strony faktycznie łączył stosunek pracy – wymagał wstępnego ustalenia. Skoro w toku przedmiotowej sprawy ocenie podlegało istnienie stosunku pracy, do rozpoznania którego jest właściwy wyłącznie sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników, to skład właściwydo rozpoznania roszczenia o zapłatę wynagrodzenia oraz ekwiwalentuza niewykorzystany urlop wypoczynkowy, rozpoznawanego w składzie jednego sędziego przewodniczącego, musiał zapewniać realizację tego wyjątku.
Z uwagi na to, że Sąd Apelacyjny stwierdził nieważność postępowaniaz przyczyn, o których mowa wyżej, zaistniała konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego, zniesienia postępowania w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Z tych też względów bezprzedmiotowe było merytoryczne rozpoznawanie przez Sąd odwoławczy zarzutów apelacji, jak również prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Dlatego też więc wyłącznie rozwadze Sądu Okręgowegoprzy ponownym rozpoznaniu sprawy pozostawić należy ocenę stanowiska pozwanego pracodawcy zaprezentowaną w apelacji.
Mając powyższe ustalenia i rozważania na uwadze, Sąd Apelacyjnyna podstawieart. 386 § 2 k.p.c.iart. 379 pkt 4 k.p.c.orzekł, jak w sentencji tj. uchylił zaskarżony wyrok, znosząc postępowanie przed Sądem I instancji w całościi przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej (art. 108 § 2 k.p.c.).
SSA Aleksandra Urban SSA Michał Bober SSA Iwona Krzeczowska - Lasoń