Sąd Okręgowy w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 951/14
Data wyroku: 2015-07-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sylwia Urbańska

Sygn. akt II C 951/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 09 lipca 2015 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie – II Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Sylwia Urbańska
Protokolant: sekr. sąd. Przemysław Mazur
po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 roku w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaP. R.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę kwoty(...)zł

I
oddala powództwo;

II
zasądza odP. R.na rzecz(...) Spółki AkcyjnejwW.kwotę 7.217,00 zł (siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt II C 951/14

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 08 grudnia 2014 r. skierowanym przeciwko pozwanemu(...) Spółce AkcyjnejwW., powódP. R.wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty(...)zł wrazz ustawowymi odsetkami od dnia 01 marca 2014 r. do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w wyniku niezgodnychz prawem działań pozwanego(...), polegających na zaniechaniu zawarcia w dokumentacji emisji wymaganych informacji pozwalającychna dokonanie oceny sytuacji finansowej(...) Spółki AkcyjnejwS., powód poniósł dotkliwą szkodę majątkową w wysokości(...)zł, stanowiącą równowartość kwoty przeznaczonej na konto wskazane przez pozwanego w celu opłacenia obligacji. Kwota stanowi szkodę powstałą w majątku powoda w wyniku doprowadzenia przez pozwanegodo zawarcia umowy z podmiotem, który już w chwili emisji obligacji znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej bieżącą regulację swoich zobowiązań, w tym wywiązanie się z obowiązków wobec obligatariuszy.
Jako podstawę żądania pozwu powód podałart. 98 ust. 1 ustawy z dnia29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych– t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1382 (dalej „ustawa o ofercie”),art. 484 kshorazart. 425 kc.
W odpowiedzi na pozew z dnia 05 lutego 2015 r. (data prezentaty k. 132) pozwany(...) Spółka AkcyjnawW.wniósł o oddalenie powództwa.
W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pełnomocnik pozwanego wskazał, że powództwo wytoczone przez powoda zmierza do uniknięcia odpowiedzialności za nietrafne decyzje inwestycyjne. Powód był doświadczonym uczestnikiem rynku instrumentów finansowych i nie była to jego pierwsza inwestycja, bowiem już wcześniej inwestował w obligacje spółek zgrupy (...), w związku z czym dobrze znał jej sytuację finansową, wypłacalność i ryzyko nabycia obligacji.
Pełnomocnik pozwanego podkreślił, że forma inwestowania w papiery wartościowe zawsze wiąże się z ryzykiem i nie można zaakceptować sytuacji,w której inwestor próbuje przerzucić ryzyko inwestycji na podmiot trzeci, jakim jest dom maklerski. Uznanie, że dom maklerski ponosi wobec inwestora jakąkolwiek odpowiedzialność, tak naprawdę oznaczałoby, że inwestor w żadnym wypadku nie będzie ponosił ryzyka inwestowania w papiery wartościowe. W przypadku bowiem, gdyby emitenci okazywali się niewypłacalni, czy też nie wykonywali ciążących na nich zobowiązań, istniałaby możliwość domagania się zainwestowanych środków od domów maklerskich.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany(...) Spółka AkcyjnawW.(dalej(...)) jest firmą inwestycyjną w rozumieniuart. 3 ust. 33 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi– t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 94 (dalej „ustawa o obrocie”), zajmującą się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej m. in. świadczeniem usług pośrednictwa na rzecz emitentów papierów wartościowych w zakresie oferowania papierów wartościowych, w tym obligacji (odpis KRS pozwanego k. 15-19).
Spółka (...) Spółka AkcyjnawS.(dalej(...))w okresie od dnia 20 czerwca 2011 r. do dnia 20 listopada 2013 r. posiadała status spółki publicznej. Celem działalności spółki było prowadzenie holdingu spółek zadaniowych zakładanych celem realizacji projektów z zakresu odnawialnych źródeł energii. Akcje spółki dopuszczone były do alternatywnego systemu obrotuN.(...)prowadzonego przezGiełdę (...) Spółkę Akcyjną(dalej(...)). Ponadto, obligacjespółki (...)wprowadzone były do alternatywnego systemu obrotuC., prowadzonego przez(...). W tym okresie(...), jak i spółka od niej zależna– (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością(dalej(...)sp. z o.o.”) – przeprowadziły wiele emisji obligacji (bezsporne).
W latach 2010-2011 pozwany pełnił funkcję oferującego obligacje(...) sp. z o.o.serii (...),serii (...),serii (...),serii (...),serii (...),serii (...),serii (...), które zostaływ całości wykupione przez emitenta w terminie przewidzianym w warunkach emisji. Następnie, w okresie 2011-2013(...)brał udział w emisji obligacji(...)serii (...), serii B1,serii (...), które przeprowadzone były w trybie oferty publicznej stosownie do art. 7 ust. 3 pkt. 2 ustawy o ofercie, tj. kierowanej wyłączniedo inwestorów, z których każdy nabywa papiery wartościowe o wartości, liczonej według ich ceny emisyjnej lub ceny sprzedaży, co najmniej 50.000 euro w dniu ustalenia ceny. Emitent dokonał wykupu obligacjiserii (...),serii (...), serii B1 orazserii (...)(bezsporne, wydruk strony internetowej k. 27-29, raport nr(...)k. 155, raport nr(...)k. 161).
W kwietniu 2013 r.(...)przygotował ofertę publiczną nabycia rocznych obligacji odsetkowych na okazicielaserii (...)emitowanych przez(...). W ramach przygotowanej emisji(...)opracował dokumentację związaną z emisją oraz informacje o emitencie dla przyszłych inwestorów.(...)przygotował Propozycję Nabycia Obligacji oraz Warunki Emisji Obligacji. Emisja obligacji nastąpiła w trybie oferty publicznej w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o ofercie. Dokumenty te(...)opracował na podstawie danych udostępnionych przez(...)(przesłuchanieŁ. K.k. 360 – 361).
Emisja obligacjiserii (...)nie wymagała publicznego udostępniania prospektu emisyjnego ani memorandum informacyjnego. Podobnie jak wobec pozostałych obligacji, emisja obligacjiserii (...)kierowana była wyłącznie do inwestorów,z których każdy nabywa obligacje o wartości co najmniej(...)euro.
Cel emisji obligacji nie został określony. Wykup obligacji miał zostać przeprowadzony w dniu 24 kwietnia 2014 r. poprzez wypłatę obligatariuszom kwoty w wysokości równej wartości nominalnej obligacji. Obligatariuszom przysługiwała opcja przedterminowego wykupu na żądanie. Obligacje emitowane były jako niezabezpieczone. W terminie 4 miesięcy od dnia emisji emitent miał doprowadzić do ustanowienia zabezpieczenia na rzecz obligatariuszyna nieruchomościach opisanych w pkt. 19 Warunków Emisji Obligacji. Emitent zobowiązał się do udostępniania obligatariuszom rocznych sprawozdań finansowych wraz z opinią biegłego rewidenta w okresie od dokonania emisji obligacji do czasu ich całkowitego wykupu (Propozycja Nabycia Obligacjik. 20-21, Warunki Emisji Obligacji k. 22-26, korespondencja k. 220-221, przesłuchanieM. W.k. 358-360).
Współpracę dotyczącą inwestycji w obligacjespółki (...)zainicjował powód. Chęć nabycia obligacji wynikła z wysokości oprocentowania obligacji rzędu 9-11 %. Były to jedne z najwyżej oprocentowanych obligacji, które pozwany miał okazję oferować (przesłuchanie powoda k. 357-359, przesłuchanieM. W.k. 358-360).
W dniu 19 kwietnia 2013 r.(...)przesłał powodowi informacje dotyczące emitowanych przez(...)obligacji. Powód został powiadomionyo terminie zapisów – 24 kwietnia 2013 r. oraz terminie przekazania środków –25 kwietnia 2013 r. (kopia wiadomości e-mail wraz z załącznikiem k. 30-31, przesłuchanie powoda k. 357-358).
W dniu 23 kwietnia 2013 r.(...)skierował do powoda ofertę nabycia Obligacji. Zgodnie z jej treścią,(...)był podmiotem oferującym obligacjei upoważnionym przez(...)do kierowania Propozycji Nabycia Obligacjido potencjalnych inwestorów. Do wiadomości załączono Propozycję Nabycia Obligacji oraz Warunki Emisji Obligacji, a także Formularz Przyjęcia Propozycji Nabycia Obligacji (dalej(...)) (wiadomość e-mail k. 32).
W dniu 24 kwietnia 2013 r. powód złożył oświadczenie o objęciu (nabyciu) 210 obligacji, wypełniając i wysyłając(...)Formularz. Zgodnie z Formularzem, powód przed złożeniem oferty starannie zapoznał się z treścią Propozycji Nabycia Obligacji oraz Warunkami Emisji Obligacji, jak również oświadczył,że Emitent udostępnił mu informacje, z którymi się zapoznał, a o których mowaw art. 10 ust. 1 ustawy o obligacjach oraz sprawozdanie finansowe Emitenta wraz z opinią biegłego rewidenta.
W pkt. 3 dokumentu powód oświadczył o przyjęciu w pełni postanowień zawartych w Propozycji nabycia Obligacji oraz Warunkach Emisji Obligacji.
W pkt. 11 lit. C Formularza powód oświadczył, ze nabywając obligacje podejmuje własne, niezależne decyzje, w oparciu o własne rozeznanie lub porady własnych doradców, w tym co do tego, czy transakcja jest dla niego odpowiednia oraz nie kieruje się żadnymi informacjami przekazanymi mu (ustnie, pisemnie lub w jakiejkolwiek innej formie) przez oferującego lub emitentaw procesie oferowania obligacji, co oznacza, że informacji będących wyjaśnieniami dotyczącymi treści Propozycji Nabycia Obligacji lub Warunków Emisji Obligacji nie uważa za porady inwestycyjne lub rekomendacje nabycia (Formularz k. 162-164).
W tym samym dniu powód złożył również dyspozycję przelewu kwoty(...)zł na rachunek wskazany przez(...). Obligacje zostały w pełni opłacone w dniu 25 kwietnia 2013 r., wraz z zaksięgowaniem środkówna rachunku wskazanym przez(...)(potwierdzenie złożenia dyspozycji przelewu k. 35).
Uchwałą z dnia 30 kwietnia 2013 r.Zarząd (...)dokonał przydziału powodowi obligacjiserii (...)w liczbie 210 o łącznej wartości nominalnej(...)zł (zawiadomienie k. 43).
W dniu 25 kwietnia 2013 r. zakończyła się subskrypcja obligacjiserii (...)(raport nr(...)k. 44).
Powód nie zawarł z pozwanym umowy w formie pisemnej, występował w charakterze inwestora (przesłuchanieŁ. K.k. 360-361).
Powód współpracował z pozwanym od 2011 roku. Za pośrednictwem pozwanego nabył obligacjespółki (...)za kwotę 40.000,00 zł i 100.000,00 zł orazspółki (...) SAserii (...)za kwotę 50.000,00 zł orazserii (...)za kwotę 100.000,00 zł, dokonał również inwestycji w obligacje emitowane przez(...) sp. z o.o.serii (...)w kwocie 50.000,00 zł (formularze przyjęcia propozycji nabycia obligacji k. 166-171, przesłuchanie powoda k. 357-358, przesłuchanieM. W.k. 358-360).
W okresie 2011-2013 osiągane przezspółkę (...)przychody nie pokrywały kosztów działalności operacyjnej. Ponadto, w okresie tym spółka wykazywała stratę w działalności gospodarczej (sprawozdanie z czynności tymczasowego nadzorcy sądowego k. 111-122).
W piśmie z dnia 21 września 2012 r. skierowanym do Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszyspółki (...), były członek Rady NadzorczejP. D.przedstawił informację dotyczącą sprawozdań spółki za rok obrotowy 2011, w której wyraził zaniepokojenie wzrostem stanu zobowiązań spółki. Zgodnie z informacją, z kwoty(...)zł w dniu 31 grudnia 2010 r. wzrosły one do kwoty(...)zł w dniu 31 grudnia 2011 r. przy jednocześnie niewielkim wzroście kapitałów własnych (pismo wraz załącznikami k. 107-110).
Raportem bieżącym nr(...)z dnia 09 maja 2013 r.(...)poinformowała o niedokonaniu wykupu obligacjiserii (...)w wysokości(...)zł ze względu na brak środków finansowych. Okres wykupu tych obligacji przypadał na dzień 08 maja 2013 r. Odmowa wykupu nastąpiła ze względu na brak środków finansowych (raport k. 123).
W dniu 14 czerwca 2013 r.spółka (...)otrzymała z Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku VI Wydziału Cywilnego odpis wniosku wierzyciela(...) sp. z o.o.o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika (raport nr(...)k. 36).
Stosownie do uchwały Zarządu(...)nr(...)z dnia 02 października 2013 r., zmienionej uchwałą nr 1192/2013 z dnia 09 października 2013 r.,(...)utraciła status spółki publicznej w wyniku wykluczenia akcji tej spółki z obrotu. Przyczyną wykluczenia było nieopublikowanie przez(...)raportu rocznegoza rok 2012 oraz raportu kwartalnego za III kwartał 2013 (raport nr(...)k. 157, uchwała nr 1192/2013 k. 158).
Wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej majątek dłużnika złożył obligatariusz obligacji zwykłychserii (...)(raport nr(...)k. 185).
Pismem z dnia 23 stycznia 2014 r. skierowanym do Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku powód wniósł o ogłoszenie upadłościspółki (...)obejmującej likwidację jej majątku (wniosek k. 37-40).
Postanowieniem z dnia 27 marca 2014 r. Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku ogłosił(...). Postanowieniem z dnia27 czerwca 2014 r., z uwagi na brak majątku w spółce, który mógłby zostać przeznaczony na koszty postępowania upadłościowego, postępowanie zostało umorzone (postanowienie z 27 marca 2014 r. k. 245-265, wydruk ogłoszeniana stronie internetowej(...).pl k. 41-42).
Pismem z dnia 17 maja 2013 r. powód zażądał przedterminowego wykupu 210 sztuk obligacjiserii (...)o łącznej wartości nominalnej(...)zł (pismok. 124).
Pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. powód złożył oświadczenieo odstąpieniu od umowy objęcia obligacji, wzywając jednocześnie do zwrotu wpłaconej kwoty w ciągu 3 dni (pismo k. 125).
Pismem z dnia 19 lutego 2014 r. powód wezwał(...)do zapłaty odszkodowania w kwocie(...)zł w terminie do dnia 28 lutego 2014 r. (pismo k. 127).
Powód złożył pozwanemu propozycję przeprowadzenia mediacji lub postępowania arbitrażowego przed Sądem Arbitrażowym przy Komisji Nadzoru Finansowego. W piśmie z dnia 05 maja 2014 r. Sekretarz Sądu Polubownego przy Komisji Nadzoru Finansowego poinformował powoda, że(...)nie wyraził zgody na polubowne rozwiązanie sporu przed Sądem Polubownym (pismok. 126).
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku, zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku,(...) Spółka AkcyjnawS.została zobowiązana do umieszczenia przez okres 14 dni na stronie głównej strony internetowejwww.widokenergia.pl, oświadczenia o następującej treści:(...) Spółka AkcyjnawS.przeprasza(...) Spółkę AkcyjnąwW.za przekazanie obligatariuszom obligacjiserii (...)wyemitowanych przez(...) Spółkę Akcyjnąnieprawdziwychi wprowadzających w błąd informacji, zarzucających(...) Spółce Akcyjnejniedołożenie należytej staranności przy świadczeniu usług maklerskich” (wyrok k. 294-300).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodóww postaci dokumentów. Prawdziwość i autentyczność dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron, nie budzi także wątpliwości Sądu. Ponadto, strony nie żądały przedstawienia oryginałów dokumentów w trybieart. 129 § 1 kpc.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy były dokumenty załączonedo pozwu – propozycja nabycia obligacji na okazicielaserii (...)spółki (...) SA(k. 45-64), propozycja nabycia obligacji na okaziciela serii U01spółki (...) SA(k. 65-95). Dokumenty te w żadnym stopniu nie były związane z przedmiotem niniejszej sprawy.
Zbędna była szczegółowa analiza treści odpisów ksiąg wieczystych nieruchomości (k. 96-106). Kwestia ustalenia sposobu ustanowienia przez emitenta zabezpieczenia roszczeń obligatariuszy w niniejszej sprawie ma znaczenie drugorzędne.
Jako niemające związku i niezmierzające do wyjaśnienia wątpliwości istniejących w sprawie należało również uznać pismoP. D.z dnia08 marca 2013 r. skierowane doM. R.(k. 110), dokumenty znajdujące się na kartach k. 159-160, korespondencję pozwanego z Prezesem Zarządu spółki(...)(k. 173-182), raport okresowy za III i IV kwartał 2012 r. oraz związaną z nim dokumentację (k. 186-197, 218), sprawozdanie finansowe za 2011 rok (k. 316-323), propozycję nabycia obligacjispółki (...) SA(k. 198-201), Budostal-5 SA (k. 202-206),(...) SA(k.207-210),(...) SA(k. 211-213),(...) SA(k. 214-218) oraz list otwarty Zarządu(...)do Prokuratora Generalnego (k. 328-329).
Złożony w kwietniu 2012 r. do Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego „Wniosek o wydanie postanowienia dotyczącego naruszeń art. 56 ustawyo ofercie publicznej oraz stosownych sankcji administracyjnych” (k. 222-233) potwierdzał istnienie konfliktu personalnego współce (...), jednak również nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Sąd dopuścił dowód z przesłuchania stron (k. 357-361) na okoliczność złożonej oferty i treści udzielonych powodowi informacji, sposobu nawiązania oraz przebiegu współpracy z powodem w zakresie subskrypcji obligacji oferowanych za pośrednictwem strony pozwanej, przygotowania dokumentów emisyjnych, kontaktów z emitentem, działań podejmowanych przez stronę pozwaną w celu wyjaśnienia sytuacji ekonomicznej(...) SA, pozyskiwania informacji o spółce, kontaktów z(...)i(...).
Przesłuchanie stron co do zasady potwierdzało pozostały zebranyw sprawie materiał dowodowy. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia14 grudnia 2001 r., sąd dając lub odmawiając wiary zeznaniom dowodowym kieruje się wyłącznie własnym przekonaniem (V CKN 561/00, niepublikowany, por. też wyrok z dnia 07 maja 1970 r., I PR 77/70, niepublikowany, wyrok z dnia17 listopada 1966 r., II CR 423/66, OSNPG 1967, nr 5 – 6, poz. 21, wyrok z dnia 21 października 2005 r., III CK 73/05, niepublikowany).

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu.
Powód w pozwie domagał się zasądzenia należności w wysokości(...)zł, stanowiącej równowartość kwoty przekazanej pozwanemu w dniu 25 kwietnia 2013 r. w celu opłacenia 210 obligacjispółki (...) SAzaoferowanych przez(...) SA.
Zdaniem powoda, odpowiedzialność pozwanego wynika z braku przedstawienia w dokumentacji emisyjnej obligacji rzeczywistej sytuacji finansowejspółki (...), która to spółka już w chwili emisji papierów wartościowych była niewypłacalna.
Wbrew twierdzeniu powoda, brak jest jakichkolwiek podstaw uzasadniających odpowiedzialność pozwanego domu maklerskiego.
W pierwszej kolejności, wyjaśnienia wymaga sporna kwestia ustalenia statusu powoda jako inwestora.
Pozwany zaprzeczał, jakoby powodowi można było przypisać status klienta detalicznego. Wskazać natomiast należy na treść przepisuart. 3 ust. 39b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi(t.j. Dz. U.z 2010 r., Nr 211, poz. 1384 – wersja aktualna na dzień 19 w kwietnia 2013 r.), zgodnie z którym przez klienta profesjonalnego rozumie się podmiot, na którego rzecz jest lub ma być świadczona co najmniej jedna z usług, o których mowawart. 69 ust. 2 lub 4(działalność maklerska), który posiada doświadczeniei wiedzę pozwalające na podejmowanie właściwych decyzji inwestycyjnych,jak również na właściwą ocenę ryzyka związanego z tymi decyzjami, który jest:

a
bankiem,

b
firmą inwestycyjną,

c
zakładem ubezpieczeń,

d
funduszem inwestycyjnym lub towarzystwem funduszy inwestycyjnychw rozumieniuustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych,

e
funduszem emerytalnym lub towarzystwem emerytalnym w rozumieniuustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych(Dz. U. z 2010 r. Nr 34, poz. 189, Nr 127, poz. 858 i Nr 182, poz. 1228),

f
towarowym domem maklerskim,

g
podmiotem, o którym mowa w art. 70 ust. 1 pkt 13,

h
inną niż wskazane w lit. a-g instytucją finansową,

i
inwestorem instytucjonalnym innym niż wskazany w lit. a-h prowadzącym regulowaną działalność na rynku finansowym,

j
podmiotem prowadzącym poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej działalność równoważną do działalności prowadzonej przez podmioty wskazane w lit. a-i,

k
przedsiębiorcą spełniającym co najmniej dwa z poniższych wymogów, przy czym równowartość kwot wskazanych w euro jest obliczana przy zastosowaniu średniego kursu euro ustalanego przez Narodowy Bank Polski na dzień sporządzenia przez danego przedsiębiorcę sprawozdania finansowego:



suma bilansowa tego przedsiębiorcy wynosi co najmniej 20.000.000 euro,

osiągnięta przez tego przedsiębiorcę wartość przychodów ze sprzedaży wynosi co najmniej 40.000.000 euro,

kapitał własny lub fundusz własny tego przedsiębiorcy wynosi co najmniej 2.000.000 euro,

l
jednostką administracji rządowej lub samorządowej, organem publicznym, który zarządza długiem publicznym, bankiem centralnym,Bankiem (...), Międzynarodowym Funduszem Walutowym, Europejskim z,Bankiem (...), Europejskim Bankiem Inwestycyjnym lub inną organizacją międzynarodową pełniącą podobne funkcje,

m
innym inwestorem instytucjonalnym, którego głównym przedmiotem działalności jest inwestowanie w instrumenty finansowe, w tym podmioty zajmujące się sekurytyzacją aktywów lub zawieraniem innego rodzaju transakcji finansowych,

n
podmiotem innym niż wskazane w lit. a-m, który na swój wniosek został przez firmę inwestycyjną uznany za klienta profesjonalnego na podstawie art. 3a ust. 1.

Art. 69 ust. 2 pkt. 1, 2 oraz 6 natomiast wskazuje, że działalność maklerska obejmuje wykonywanie czynności polegających na przyjmowaniui przekazywaniu zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych, wykonywaniu tych zleceń na rachunek dającego zlecenie oraz oferowaniu instrumentów finansowych. Działalnością maklerską jest również wykonywanie przez firmę inwestycyjną czynności polegających na sporządzaniu analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych (ust. 4 pkt. 6).
Klient profesjonalny powinien mieć odpowiednie rozeznanie co do istoty, konsekwencji i ryzyka realizowanych transakcji (chodzi o podmioty, na których rzecz jest bądź ma być w przyszłości świadczona co najmniej jedna z usług wskazanych w art. 69 ust. 2 lub 4). Aby być uznanym za klienta profesjonalnego trzeba dysponować odpowiednią wiedzą i doświadczeniem, które dotyczą prowadzenia działalności inwestycyjnej. Przesłanki te nie dotyczą kategorii klientów detalicznych, którzy mogą, ale w świetle ustawy nie muszą legitymować się takim zakresem wiedzy i doświadczenia. Konsekwencją jest to, że klient detaliczny podlega na rynku kapitałowym większemu zakresowi ochrony prawnej.
Definicję klienta detalicznego zawiera natomiast ust. 39c art. 3 ustawyo instrumentach finansowych, zgodnie z którym przez klienta detalicznego rozumie się podmiot niebędący klientem profesjonalnym, na którego rzecz jest lub ma być świadczona co najmniej jedna z usług, o których mowa w art. 69 ust. 2 lub 4.
Analiza art. 3 ust. 39b nie pozwala stwierdzić, by powód odpowiadał cechom charakterystycznym dla podmiotów skatalogowanych w art. 3 ust. 39b pkt. a) – n). Nie sposób również uznać za słuszne twierdzenie pozwanego, zgodnie z którym ze względu na sam fakt dokonywania wcześniejszych transakcji na rynku finansowym, o powodzie można mówić jako spełniającym przesłanki cechujące klienta profesjonalnego.
Wyżej wskazane okoliczności nie pozostają jednak bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Pomimo uznania powoda za klienta detalicznego, co w konsekwencji rozszerza jego zakres ochrony w postaci szerszego dostępu do informacji związanych z działalnością na rynku papierów wartościowych, nie można zbagatelizować faktu dokonania przez powoda kilku innych transakcji. Nie sposób kwestionować stanowiska, że powód winien był liczyć się z ryzykiem jakie ponosi, nabywając obligacje(...). Pomimo braku podstaw do stwierdzenia, że powód jest klientem profesjonalnym, nie można uznać, że nie był w pewnym stopniu doświadczonym uczestnikiem rynku instrumentów finansowych i nie zdawał sobie sprawy ani nie posiadał wiedzyna temat zasad jego funkcjonowania, a także zalet i ryzyk związanychz inwestowaniem w papiery wartościowe, jakimi są obligacje czy akcje.
Powód kierował się wyłącznie własnymi decyzjami inwestycyjnymi, których celem było osiągnięcie korzyści. Decyzje te powinny uwzględniać stopień ryzyka, jakie inwestor jest w stanie zaakceptować przy danym poziomie potencjalnego zysku. Dokonując natomiast za pośrednictwem(...)inwestycji znacznych kwot w instrumenty finansowe obarczone wyższym ryzykiem, ale i wyższym zyskiem, powód musiał przewidywać możliwość poniesienia znaczącej straty w wyniku takiej inwestycji.
Brak oznaczenia celu emisji w propozycji nabycia obligacji (k. 20) a także wskazanie, że obligacje są emitowane jako niezabezpieczone powinny skłonić powoda do gruntownego rozważenia ryzyka ekonomicznego. Wskazuje się w literaturze, że brak oznaczenia celu emisji obligacji osłabia ich funkcję gwarancyjną, bowiem środki uzyskane z emisji emitent może przeznaczyć na dowolny cel, niekoniecznie przynoszący efekty ekonomiczne. W krańcowym przypadku może to nawet uniemożliwić emitentowi realizację jego zobowiązań wynikających z obligacji. Należy także zaznaczyć, że brak oznaczenia celu emisji uniemożliwia potencjalnym obligatariuszom dokonanie oceny efektywności przedsięwzięcia, które miałoby być tym celem objęte (por. I. Weiss, Funkcje obligacji w: Prawo spółek z 2003 r., nr 6, str. 29). Powód takie ryzyko podjął.
Jak wynika z przesłuchania stron (a relacje w tym zakresie są zgodne), poprzednie inwestycje były dla powoda korzystne, emitenci wykupili bowiem w terminie papiery wartościowe uprzednio nabyte przez powoda. Nie sposób natomiast automatycznie upatrywać odpowiedzialności pozwanego domu maklerskiego za to, że kolejna transakcja przyniosła powodowi jedynie straty.
Odnieść się należy do poruszonej przez strony kwestii czasu, jaki został pozostawiony powodowi na podjęcie decyzji o dokonaniu inwestycji. Powód zarzucał pozwanemu, że miał jedynie 48 godzin na podjęcie decyzji o zakupie obligacji, co jego zdaniem było okresem zbyt krótkim.
Stanowisko powoda nie znajduje uzasadnienia. Zauważyć należy, że powód w żaden sposób nie był zobowiązany do przyjęcia oferty. To od powoda zależało, czy decyduje się na zainwestowanie kwoty(...)zł i nabycie obligacjispółki (...)w tak krótkim czasie. Była to jego autonomiczna decyzja. Nie została na powodzie wywarta jakakolwiek presja związana z inwestycją. Jak słusznie zauważył pozwany, to na inwestorze, w przypadku zachowania wszelkich ustawowych wymogów przez pośrednika transakcji, spoczywa odpowiedzialność za porażkę lub sukces inwestycji.
Ponownie należy podkreślić, że powód był już stroną kilku wcześniej dokonanych transakcji na rynku papierów wartościowych opiewających na łączną kwotę między 400.000,00 – 500.000,00 zł. Współpracował z pozwanym domem maklerskim jeszcze przed rokiem 2011 i w przypadku gdy dysponował środkami pieniężnymi, dokonywał inwestycji. Z pewnością miał świadomość, że szybkie podejmowanie decyzji w tego typu transakcjach nie jest czymś wyjątkowym. Dodać należy, że powód – zgodnie z zeznaniem na rozprawie – dokonał analizy dokumentówspółki (...)– po czym przystąpił do zakupu obligacji. Powód dokonał zatem oceny – analizy sytuacji finansowejspółki (...).
Bez znaczenia pozostaje fakt, że w dokumentacji emisyjnej nie znajdowała się informacja o braku wykupu przezspółkę (...)obligacjiserii (...). Tym bardziej stanowisko to nie znajduje uzasadnienia wobec faktu, że informacja ta została podana dopiero w dniu 08 maja 2013 r., a więc dwa tygodnie po subskrypcji obligacjiserii (...). Stwierdzenie zatem przez powoda, że „nie podjąłby decyzjio zakupie obligacji, gdyby w dokumentacji znajdowały się informacje, że(...)nie wykupi obligacjiserii (...)” nie znajduje racjonalnych podstaw.
Zupełnie niezasadnym jest również powoływanie się na okoliczność,że powód nie jest ekonomistą. Od woli powoda zależało skonsultowanie sięz profesjonalistą, zawarcie umowy, w której osoba trzecia podjęłaby się dodatkowej analizy finansowej spółki oraz oceny ryzyka inwestycji. Zgodzić się należy z pozwanym, że inwestor powinien we własnym zakresie monitorować sytuacje danej spółki, której papiery wartościowe posiada i dokonać we własnym zakresie analizy tej sytuacji, bądź w przypadku gdy nie jest w stanie samodzielnie wykonać tych czynności, zlecić ich wykonanie profesjonaliście.
Powód zarzucał pozwanemu naruszenieart. 10obowiązującej wówczasustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach(t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 730). Zgodnie z powołanym przepisem (ust. 1), propozycja nabycia obligacji zawiera dane, które stosownie do rodzaju emitenta i obligacji pozwalają na ocenę sytuacji finansowej emitenta. Emitent zobowiązany jest do udostępnienia informacji dotyczących w szczególności:

1
celów emisji, jeżeli są określone;

2
wielkości emisji;

3
wartości nominalnej i ceny emisyjnej obligacji lub sposobu jej ustalenia;

4
warunków wykupu;

5
warunków wypłaty oprocentowania;

6
wysokości i formy ewentualnego zabezpieczenia i oznaczenia podmiotu udzielającego zabezpieczenia;

7
wartości zaciągniętych zobowiązań na ostatni dzień kwartału poprzedzającego udostępnienie propozycji nabycia oraz perspektywy kształtowania zobowiązań emitenta do czasu całkowitego wykupu obligacji proponowanych do nabycia;

8
danych umożliwiających potencjalnym nabywcom obligacji orientację w efektach przedsięwzięcia, które ma być sfinansowane z emisji obligacji, oraz zdolności emitenta do wywiązania się z zobowiązań wynikających z obligacji, jeżeli przedsięwzięcie jest określone;

9
zasad przeliczania wartości świadczenia niepieniężnego na świadczenie pieniężne.

W przypadkach, o których mowa w art. 9 pkt 2 i 3, emitent prowadzący działalność dłużej niż rok jest obowiązany udostępnić sprawozdanie finansowe, sporządzone na dzień bilansowy przypadający nie wcześniej niż 15 miesięcy przed datą publikacji warunków emisji, wraz z opinią biegłego rewidenta (ust. 3).
Stanowisko powoda co do naruszenia przez pozwanego wymienionego przepisu jest błędne. Należy bowiem zauważyć, że art. 10 ustawy skierowany jest tylko do emitenta. Nie ma w nim mowy o zobowiązaniu domu maklerskiego lub innego podmiotu pośredniczącego w transakcji do przedstawienia informacji o bieżącej sytuacji finansowej spółki emitującej obligacje. W dalszej kolejności zauważyć należy, że katalog informacji wymaganych przy sporządzeniu propozycji nabycia obligacji nie jest katalogiem zamkniętym, bowiem zawiera sformułowanie „w szczególności”. Nie sposób zatem wnioskować o istnieniu konkretnych zobowiązań informacyjnych nałożonych na dom maklerski, których podstawę miałby stanowić przepis art. 10 ustawy o obligacjach.
Wskazać w tym miejscu należy, że w propozycji nabycia wskazano, że obligacje są emitowane jako niezabezpieczone (art. 10 pkt 6 ustawy). Odnosząc się natomiast do wymogu z art. 10 pkt 7, tj. podania wartości zaciągniętych zobowiązań na ostatni dzień kwartału poprzedzającego udostępnienie propozycji nabycia oraz perspektywy kształtowania zobowiązań emitenta do czasu całkowitego wykupu obligacji proponowanych do nabycia, wskazać należy, że w propozycji nabycia wartość ta nie została określona, natomiast w warunkach emisji wskazano, że do czasu ustanowienia zabezpieczenia w postaci hipotek, zabezpieczenia emitenta stanowią niezabezpieczone, niepodporządkowane i bezwarunkowe zobowiązania emitenta (k. 25v pkt 18).
O ile natomiast powód formułował w stosunku do pozwanego zarzut naruszenia standardów należytego działania, to zarzut ten nie został w żaden sposób uzasadniony ani udowodniony. Powód nie zaoferował bowiem dowodu na okoliczność przyjętych standardów działania domów maklerskich w sytuacjach analogicznych do tej, w jakiej nabywał obligacje, które to standardy zobowiązywałyby dom maklerski do podjęcia działań wykraczających poza obowiązki ustawowe.
Powód wywodził również odpowiedzialność pozwanego na podstawieart. 98 ustawy o ofercie, zgodnie z którym podmiot odpowiedzialnyza prawdziwość, rzetelność i kompletność informacji zamieszczonychw prospekcie emisyjnym, memorandum informacyjnym oraz innych dokumentach sporządzanych i udostępnianych w związku z ofertą publiczną dotyczącą papierów wartościowych, dopuszczeniem papierów wartościowych lub instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi do obrotuna rynku regulowanym lub ubieganiem się o takie dopuszczenie, obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez udostępnienie do publicznej wiadomości nierzetelnej, nieprawdziwej lub niekompletnej informacji lub przemilczenie informacji, chyba że ani on, ani osoby, za które odpowiada, nie ponoszą winy, z zastrzeżeniem ust. 2.
Ust. 2 powołanego przepisu wskazuje natomiast, że podmiot, który sporządził podsumowanie lub jego tłumaczenie, ponosi odpowiedzialność jedynie za szkodę wyrządzoną w przypadku, gdy podsumowanie lub tłumaczenie wprowadza w błąd, jest niedokładne lub sprzeczne z innymi częściami prospektu emisyjnego.
Odpowiedzialność, o której mowa w ust. 1 i 2, ponoszą również osoby, które wykorzystują w swojej działalności w zakresie obrotu instrumentami finansowymi informacje wskazane w tych przepisach, chyba że nieprawdziwość lub przemilczenie informacji nie była i nie mogła być im znana (ust. 5).
Emitent oraz podmiot, który sporządził lub brał udział w sporządzeniu informacji, o których mowa w art. 56 ust. 1, jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez udostępnienie do publicznej wiadomości nieprawdziwej informacji lub przemilczenie informacji, chyba że ani on, ani osoby, za które odpowiada, nie ponoszą winy (ust. 6).
Podmioty, o których mowa w ust. 1, 2 i 5-8, powinny przy wykonywaniu swoich obowiązków dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności (ust. 9).
Analizy wymienionego przepisu w warunkach niniejszej sprawy należy dokonać w świetle brzmienia art. 2 ust. 3 powołanego aktu, zgodnie z którym przepisów ustawy nie stosuje się do papierów wartościowych będących instrumentami rynku pieniężnego w rozumieniuustawy o obrocie instrumentami finansowymi.Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi(t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 211, poz. 1384) w art. 2 ust. 1 pkt. 1 wskazuje, że instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są papiery wartościowe. Idąc dalej, w myślart. 3 pkt. 1 lit. a) ustawy o obrocie, ilekroćw ustawie jest mowa o papierach wartościowych - rozumie się przez to akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisówustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych(Dz. U. Nr 94, poz. 1037, z późn. zm.), prawado akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego.
Powołana podstawa prawna wyraźnie wskazuje na niemożność ewentualnego obciążenia pozwanego odpowiedzialnością za rzekomy brak przedstawienia pełnych informacji o emitencie w dokumentacji emisyjnej. Przepisy ustawy o ofercie, ze względu na regulacjęustawy o obrocie instrumentami finansowymi, są wyłączone wobec obligacji, w tym obligacjiserii (...), których emisji dokonałaspółka (...).
Niezależnie od braku ustawowych zobowiązań domu maklerskiego do przedstawienia inwestorowi wyczerpujących informacji odnośnie sytuacji finansowej emitenta, wskazać również należy na fakt, iż strony nie zawarły umowy, która ewentualnie mogłaby stanowić podstawę roszczeń strony powodowej.
W literaturze wśród umów między domami maklerskimi a ich klientami wyróżnia się: umowę o świadczenie usług brokerskich, umowę o zarządzanie portfelem papierów wartościowych i innych instrumentów finansowych, umowę o prowadzenie rachunku pieniężnego, umowę w ramach procesu oferowania zawieraną z klientem w imieniu i na rachunek emitenta, umowę pożyczania papierów wartościowych i umowę o doradztwo inwestycyjne.
Z kolei umowy między domami maklerskimi i emitentami mogą mieć postać: umowy o pośrednictwo między emitentem a klientami w procesie oferowania papierów wartościowych i innych instrumentów finansowych, umowy o pośrednictwo przy składaniu wniosku o dopuszczenie papierów wartościowych do publicznego obrotu, umowy o subemisję inwestycyjną, umowy o subemisję usługową (por. A. Chłopecki w: System Prawa Prywatnego, tom 19, Prawo papierów wartościowych pod red. A. Szumańskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2006 r., str. 937).
W procesie oferowania papierów wartościowych wyróżnia się natomiast urnowy o przeprowadzenie due dilligence i sporządzenie prospektu, umowę o oferowanie (umowę emisyjną), umowy subemisyjne, umowy, w wyniku których następuje nabycie papierów.
W ocenie Sądu umowę między powodem a pozwanym należy zakwalifikować jako umowę w ramach procesu oferowania zawieraną z klientem w imieniu i na rachunek emitenta.
Powszechnie wiadomym jest, że domy maklerskie zajmują się nie tylko stricte pośredniczeniem w transakcjach na rynku papierów wartościowych. Na zlecenie danego klienta, możliwe jest dokonanie przez dom maklerski stosownej analizy finansowej podmiotu (due diligence) oraz oceny ryzyka inwestycji.Z materiału dowodowego oraz stanowisk stron natomiast jasno wynika, że do zawarcia tego typu umowy nie doszło.
Jako podmiot pośredniczący w obrocie dom maklerski nie ponosi odpowiedzialności za wady papieru wartościowego, błędne informacje w prospekcie – za wyjątkiem sytuacji gdy sam jest podmiotem sporządzającym prospekt (por. A. Chłopecki, op. cit., str. 978).
Na marginesie należy przypomnieć, że bezspornym w sprawie był brak konieczności przedstawienia w dokumentacji emisyjnej obligacjiserii (...)spółki (...)prospektu emisyjnego, czy też memorandum inwestycyjnego.(...)przygotował jedynie materiały o charakterze marketingowym – kartę informacyjną prezentacji, na podstawie danych dostępnych publicznie.
Za słuszne należy uznać stanowisko pozwanego, zgodnie z którym dom maklerski jest jedynie podmiotem pośredniczącym i nie ponosi odpowiedzialności za wady papieru wartościowego, czy też błędnej informacji w prospekcie. Rolą domu maklerskiego nie jest zagwarantowanie powodzenia ekonomicznego inwestycji (tj. wykupu obligacji i zapłaty kwoty wykupu obligacji wraz z odsetkami), a ryzyko finansowe decyzji inwestycyjnych leży zawsze po stronie inwestorów i nie może zostać przerzucone na dom maklerski. Nie sposób również kwestionować stanowiska, że obciążenie domu maklerskiego odpowiedzialnością za niepowodzenie inwestycji stanowiłoby niejako formę poręczenia za emitenta papierów wartościowych.
Pozwany nie wstąpił w stosunek między emitentem a obligatariuszem, jest jedynie pośrednikiem w procesie emisji obligacji. Okoliczność ta wynika już samej treści dokumentu – Warunków Nabycia Obligacji. Należy bowiem zauważyć,że podmiotem, którym zobowiązuje się do określonego zachowania, tj. m.in. przedterminowego wykupu obligacji na żądanie obligatariusza, jest tylko i wyłącznie emitent.
O braku odpowiedzialności domu maklerskiego nie można byłoby z pewnością mówić w warunkach, w których pośrednik sam byłby podmiotem sporządzającym prospekt, memorandum, czy też analizę finansową emitenta. Strona powodowa jednak nie wykazała, by pozwany do tego typu czynności był zobowiązany. O odpowiedzialności pozwanego nie było mowy w żadnym z dokumentów związanych z emisją obligacji.
O braku odpowiedzialności domu maklerskiego należy również mówić wobec regulacjiustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, która wart. 156 ust. 1 lit. d)wskazuje, że każdy kto posiada informację poufną w związku z pełnieniem funkcji w organach spółki, posiadaniem w spółce akcji lub udziałów lub w związku z dostępem do informacji poufnej z racji zatrudnienia, wykonywania zawodu, a także stosunku zlecenia lub innego stosunku prawnego o podobnym charakterze, a w szczególności maklerzy lub doradcy – nie może wykorzystywać takiej informacji.
Osoby, o których mowa w ust. 1, nie mogą ujawniać informacji poufnej, udzielać rekomendacji lub nakłaniać inną osobę na podstawie informacji poufnej do nabycia lub zbycia instrumentów finansowych, których dotyczy ta informacja (ust. 2).
Wykorzystywaniem informacji poufnej jest nabywanie lub zbywanie, na rachunek własny lub osoby trzeciej, instrumentów finansowych, w oparciu o informację poufną będącą w posiadaniu tej osoby, albo dokonywanie, na rachunek własny lub osoby trzeciej, innej czynności prawnej powodującej lub mogącej powodować rozporządzenie takimi instrumentami finansowymi, jeżeli instrumenty te są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub któregokolwiek z innych państw członkowskich, lub są przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na takim rynku, niezależnie od tego, czy transakcja, której przedmiotem jest dany instrument, jest dokonywana na tym rynku (ust. 4 pkt. 1).
Wobec powyższego należy zatem zauważyć, że brak jest podstaw prawnych zobowiązujących dom maklerski, jako pośrednika, do ujawniania informacji o emitencie, które wykraczałyby poza dane ogólnodostępne i tym samym zachęcałyby potencjalnego inwestora do przekazania konkretnych środków finansowych na objęcie papierów wartościowych.
W końcu należy wskazać na oświadczenie powoda zawarte w formularzu przyjęcia propozycji nabycia obligacji, gdzie powód świadomie wskazał,że zapoznał się z treścią propozycji, warunkami emisji. Oświadczył, że jest świadomy co do charakteru transakcji oraz że emitent udostępnił mu wszelkie niezbędne informacje. Jednocześnie brak jest podstaw do podważania złożonego oświadczenia jako wywołującego określone skutki prawne.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzając brak istnienia podstaw do obciążenia pozwanego odpowiedzialnością za poniesienie przez powoda szkody, w pkt. I wyroku należało orzec o oddaleniu powództwa.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 kpc, obciążając nimi powoda, jako przegrywającego proces w całości. Na koszty procesu poniesione przez pozwanego– (...) Spółka AkcyjnawW.składały się koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, które zgodnie z§ 6 pkt 7) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490), Sąd ustalił na kwotę 7.200,00 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, tj. łącznie 7.217,00 zł.
Z tych względów, na podstawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jakw wyroku.