Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 249/15
Data wyroku: 2015-08-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Szkoda, Środki Karne
Podstawa prawna: art. 46§2 kk

Sygn. akt: IV Ka 249/15

UZASADNIENIE
P. S. (1)został oskarżony o to, że:

-

CXCIX w nocy z 1 na 2 kwietnia 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kkiart. 13 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kkiart. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 kki w zw. zart. 64 § 1 kk

CC w nocy z 3 na 4 kwietnia 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCI w nocy z 3 na 4 kwietnia 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCII w nocy z 3 na 4 kwietnia 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCIII w nocy z 3 na 4 kwietnia 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCIV w okresie od 4 marca do 5 marca 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCV w okresie od 16 marca do 19 marca 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCVI w okresie od 17 marca do 18 marca 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCVII w okresie od 3 marca do 4 marca 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCVIII w okresie od 3 kwietnia do 4 kwietnia 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCIX w okresie od 31 marca 2012 roku do 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 291 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCX w okresie od 5 maja do 6 maja 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCXI w okresie od 5 maja do 12 maja 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk

CCXII w okresie od 10 maja do 11 maja 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk.

D. W.został oskarżony o to, że:

-

CCXLIV w okresie od 14 kwietnia do 16 kwietnia 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kk

CCXLV w okresie od 24 stycznia do 3 lutego 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kk

CCXLVI w okresie od 15 marca do 16 marca 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kk

CCXLVII w okresie od września do grudnia 2011 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kk

CCXLVIII w okresie od 27 lutego do 28 lutego 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 18 § 3 kkw zw. zart. 278 § 1 kk

CCXLIX w okresie od 10 stycznia do 11 stycznia 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kk

CCL w okresie od 1 stycznia do 30 marca 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kk.

B. C.został oskarżony o to, że:

-

CCLI w okresie od 5 maja do 12 maja 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kk

CCLII w okresie od 5 maja do 12 maja 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 278 § 1 kk

CCLIII w okresie od 10 maja do 11 maja 2012 roku dopuścił się szczegółowo opisanego w zarzucie czynu zart. 279 § 1 kk.

Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 20 lutego 2015 roku w sprawie II K 448/11:

1
uniewinnił oskarżonegoP. S. (1)od czynu z pkt CC;

2
przyjął, iż czyn zarzuconyP. S. (2)w pkr CCXI stanowi wykroczenie z art. 119 § 1 kw i umorzył postępowanie w tym zakresie;

3
uznał oskarżonegoP. S. (1)za winnego pozostałych zarzuconych mu czynów ze zmianami co do czynu CXCIX ( wyeliminowanie części opisu czynu i przyjęcie kwalifikacji zart. 279 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk) oraz co do czynu CCVIII ( przyjęcie kalifikacji zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk) i za tak przypisane przestępstwa wymierzył oskarżonemu kary:

a

a
za czyny zpkt CXCIX, CCII, CCVI, CCVII, CCXIIna podstawieart. 279 § 1 kkiart. 33 § 2 kkpo 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i po 120 stawek dziennych grzywny po 10 zł. jedna stawka;

b
za czyny zpkt CCI, CCIII, CCIV, CCVIII i CCXna podstawieart. 278 § 1 kkiart. 33 § 2 kkpo 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności i po 120 stawek dziennych grzywny po 10 zł. jedna stawka;

c
za czyn zpkt CCVna podstawieart. 14 § 1 kkw zw. zart. 279 § 1 kkiart. 33 § 2 kk1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 120 stawek dziennych grzywny po 10 zł. jedna stawka;

d
za czyn zpkt CCIXna podstawieart. 291 § 1 kk1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności i 120 stawek dziennych grzywny po 10 zł. jedna stawka;

2
na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkwymierzył oskarżonemuP. S. (2)karę łączną 1 roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności i 150 stawek dziennych grzywny po 10 zł. jedna stawka;

3
na podstawieart. 46 § 2 kkorzekł odP. S. (1)nawiązki na rzecz pokrzywdzonych:J. M.,A. P.,K. W.,T. K.,D. K.,S. Ł.,W. J.,R. W.,A. Z.orazM. G. (1);

4
oskarżonegoD. W.uznał za winnego popełnienia zarzuconych mu czynów z uzupełnieniem opisu czynu CCXLVIII, że wartość skradzionego mienia była nie mniejsza niż 3000 zł. i za czyn CCXLIV, CCXLV, CCXLVII, CCL na podstawieart. 278 § 1 kkiart. 33 § 2 kkwymierzył mu kary: po 1 roku pozbawienia wolności i grzywy ( 100 stawek po 10 zł. jedna stawka) , za czyn zpkt CCXLVI i CCXLIXna podstawieart. 279 § 1 kkiart. 33 § 2 kkwymierzył mu kary po 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności i 100 stawek dziennych grzywny po 10 zł. stawka, za czyn CCXLVIII na podstawieart. 19 § 1 kkw zw z zart. 278 § 1 kkiart. 33 § 2 kkwymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywny w ilości 100 stawek dziennych po 10 zł. stawka;

5
na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkwymierzył oskarżonemuD. W.karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 130 stawek dziennych grzywny po 10 zł. jedna stawka;

6
na podstawieart. 46 § 2 kkorzekł odD. W.nawiązki na rzecz pokrzywdzonych:M. P. (1),I. W.,M. S.,M. P. (2)orazW.iA. R.;

7
przyjął, iż czyn zarzuconyB. C.w pkt CCLII stanowi wykroczenie z art. 119 § 1 kw i umorzył postępowanie w tym zakresie;

8
uznał oskarżonegoB. C.za winnego popełnienia pozostałych zarzuconych mu czynów i za czyn CCLI na podstawieart. 278 § 1 kkiart. 33 § 2 kkwymierzył mu karę 9 miesięcy pozbawienia wolności i karę 70 stawek dziennych grzywny po 10 zł. stawka, za czyn CCLIII na podstawieart. 279 § 1 kkiart. 33 § 2 kkwymierzył mu karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności i 80 stawek dziennych grzywny po 10 zł. stawka;

9
na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkwymierzył oskarżonemuB. C.karę łączną 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności i 100 stawek dziennych grzywny po 10 zł. jedna stawka;

10
na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwarunkowo zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolnościB. C.na okres próby 3 lat;

11
na podstawieart. 46 § 2 kkorzekł odB. C.nawiązki na rzecz pokrzywdzonych:A. Z.iM. G. (1);

12
orzekł o kosztach sądowych.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez oskarżonychP. S. (1)iD. W..
OskarżonyD. W.zaskarżył wyrok w całości, zarzucając w apelacji wyrokowi:

-

-

rażącą niewspółmierność kary ( „wyrok jest dla mnie zbyt surowy”), w szczególności w zakresie orzeczonych nawiązek na rzecz pokrzywdzonych;

błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wyroku poprzez przypisanie oskarżonemu popełnienia tych czynów, do których się nie przyznawał, w oparciu o pomówienieR. L.;

obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, poprzez odstąpienie od bezpośredniego przesłuchaniaT. S..

OskarżonyD. W.nie zawarł w apelacji czytelnej konkluzji. Z treści zarzutów można wywieść, że dążył do zmiany wyroku poprzez obniżenie wymiaru kary, a w szczególności wyeliminowanie orzeczenia o nawiązkach na rzecz pokrzywdzonych, ewentualnie do uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z przyczyn proceduralnych.
OskarżonyP. S. (1)zaskarżył wyrok w całości, zarzucając w apelacji wyrokowi:

-

-

obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, poprzez: odstąpienie od bezpośredniego przesłuchaniaT. S.;

obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, poprzez oddalenie wniosku o:



dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy na okoliczności wiarygodności świadkówT. S.iR. L.z uwagi na nadużywanie przez nich środków odurzających;

dopuszczenie dowodu z opinii biegłego co do wartości przedmiotów opisanych w wyroku i nie załączenie faktur za paliwa, które skradziono;

dopuszczenie dowodu z zeznań świadków wskazanych w apelacji (P. R.,R. Ł.,K. Ż.,P. B.);

przeprowadzenie eksperymentu procesowego co do możliwości popełnienia czynu z pkt CC;

-

-

obrazę przepisów prawa karnego materialnego mająca wpływ na treść wyroku poprzez niezastosowanie wobec oskarżonego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary zart. 60 § 3 kk;

obrazę przepisów prawa karnego materialnego mająca wpływ na treść wyroku poprzez niezastosowanie instytucji przypadku mniejszej wagi zart. 283 kkco do czynu z pkt CCV.

OskarżonyP. S. (1)nie zawarł w apelacji czytelnej konkluzji, aczkolwiek z treści zarzutów wywieść można, iż jego intencją była zmiana wyroku poprzez znaczne złagodzenie kar i zastosowanie instytucji zart. 60 § 3 kk, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z przyczyn proceduralnych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje obu oskarżonych są bezzasadne, ale doprowadziły do zmiany zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonychP. S. (1),D. W., a także z urzędu ( w trybieart. 435 kpk) na korzyśćB. C.. Apelacje oskarżonych częściowo pokrywają się, więc zostaną omówione łącznie.
Zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych oraz błędnej oceny dowodów nie zasługują na uwzględnienie ( zarzuty te można wywieść zarówno z apelacjiD. W., podważającego pomówienie go przezR. L., jak i z apelacjiP. S. (1), podważającego zeznania i wyjaśnieniaT. S.). Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny w oparciu o rzetelnie i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy. Każdy istotny dowód został poddany analizie i oceniony w kontekście innych, powiązanych z nim dowodów. Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Rejonowy jest obiektywna, prawidłowa, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, oparta o całokształt ujawnionego na rozprawie materiału dowodowego i jako taka korzysta z ochrony jaką dajeart. 7 kpk. Sąd Okręgowy nie będzie w tym miejscu tej oceny i tych ustaleń powielał, albowiem wobec doręczenia stronom odpisu uzasadnienia zaskarżonego wyroku analiza ta powinna być im znana - dość powiedzieć, że Sąd odwoławczy aprobuje dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę dowodów oraz oparte na niej ustalenia faktyczne.
W szczególności co do jakości dowodów z pomówienia przezR. L.iT. S., to w tej sprawie zostały spełnione warunki, wypracowane w orzecznictwie i doktrynie, pozwalające na oparcie się na tych dowodach. Zacznijmy od tego, że oskarżeniP. S. (1)iD. W.w dużej mierze potwierdzili wyjaśnienia i zeznaniaR. L.iT. S.. OskarżonyP. S. (1)przyznawał się do wszystkich przypisanych mu zaskarżonym wyrokiem czynów – nie przyznawał się jedynie do czynu zarzuconego w pkt CC aktu oskarżenia, od którego go uniewinniono, oraz do czynu z pkt CCXI, co do którego umorzono postępowanie. Zatem w dużej mierze ( w większości) potwierdził on słowaT. S.. Podobnie oskarżonyD. W.–do części czynów przyznawał się, potwierdzając słowaR. L..T. S.iR. L.byli konsekwentni w tym, co wyjaśniali i zeznawali, ich słowa znalazły odzwierciedlenie w zeznaniach innych świadków i w większości w wyjaśnieniach osób przez nich pomówionych. Ponadto wersje podawane przezT. S.iR. L.pokrywają się ze sobą, choć od pewnego momentu osoby te były od siebie i od innych izolowane. Zatem wyjaśnienia i zeznania tych osób są wiarygodne i Sąd Rejonowy dobrze zrobił, że się na nich oparł.
Chybione są pojawiające się w obu apelacjach zarzuty związane z odstąpieniem od bezpośredniego przesłuchania świadkaT. S.i odczytaniem jego zeznań i wyjaśnień. Przypomnijmy ( co apelanci skrzętnie pomijają), że nie było możliwości bezpośredniego przesłuchaniaT. S., albowiem skutecznie ukrywa się on przed wymiarem sprawiedliwości. Przecież wysłano nawet za nim list gończy, chcąc wykonać prawomocny wyrok co do jego osoby ( vide postanowienie k. 6680). Sąd Rejonowy ujawnił te fakty na rozprawie ( vide protokół z rozprawy k. 6476, a także notatka urzędowa k. 6417 ). W tym stanie rzeczy zaktualizowała się przesłanka zart. 391 § 1 kpk– świadkowi nie można było doręczyć wezwania na rozprawę. Wobec ukrywania się świadka zaistniała realna, trwale istniejąca przeszkoda rzeczywiście uniemożliwiająca przybycie świadka i jego bezpośrednie przesłuchanie przed Sądem. Spełnienie tych przesłanek umożliwiło odczytanie zeznań tego świadka bez względu na ich wagę dla postępowania, nawet bez zgody stron (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2014 r. II KK 204/14 opubl. OSNKW 2015 nr 1, poz. 6, str. 49, Biul. SN 2015 nr 1, Legalis). Ponadto waga zeznańT. S.jest przez apelantów wyolbrzymiana, skoro oskarżonyP. S. (1)przyznawał się i potwierdzał słowaT. S.( za wyjątkiem dwóch czynów, co do których uniewinniono go i umorzono postępowanie), aD. W.był pomawiany głównie przezR. L., a współsprawcą zT. S.był tylko co do czynu z pkt CCXLIV ( co do którego się przyznał) i CCXLVIII ( co do którego formalnie nie przyznawał się, ale składał wyjaśnienia w zasadzie zbieżne z ustalonym stanem faktycznym).
Chybione są zarzuty zawarte w apelacjiP. S. (1), doszukujące się obrazy przepisów postępowania mającej wpływ na treść wyroku, poprzez oddalenie wniosków dowodowych tego oskarżonego. I tak:

-

wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy na okoliczności wiarygodności świadkówT. S.iR. L.z uwagi na nadużywanie przez nich środków odurzających faktycznie nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem rolą Sądu, a nie biegłych, jest ocena wiarygodności świadków. Co do nadużywania przezT. S.iR. L.środków psychotropowych, to przecież byli już oni w toku postępowania ( jako współpodejrzani) poddawani badaniom psychiatrycznym. Z opinii tych nie wynika, jakoby używanie przez nich w/w środków mogło mieć wpływ na sposób ich zeznawania, oraz na proces zapamiętywania i relacjonowania spostrzeżeń. Opinie te są pełne i jasne, a oskarżony nie wykazał okoliczności zart. 201 kpk, które powodowałyby konieczność zasięgania nowych opinii w tym przedmiocie. Tym samym nie było podstaw do dopuszczania dowodu z opinii psychologa i przesłuchiwania świadków z jego udziałem, skoro nie było w tej sprawie żadnych przesłanek ( poza gołosłownym twierdzeniem oskarżonego), które poddawałyby w wątpliwość sposób zeznawaniaT. S.iR. L.;

wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego co do wartości przedmiotów opisanych w wyroku również nie zasługiwał na uwzględnienie, podobnie, jak nie miało wpływu na treść wyroku nie załączenie faktur za paliwa, które skradziono. Przecież Sąd Rejonowy w zakresie wartości skradzionych rzeczy opierał się na wiarygodnych, spontanicznych i szczerych zeznaniach pokrzywdzonych, składanych w większości przypadków tuż po czynie. Co do wartości paliwa, to łatwo jest ustalić jego wartość, pokrzywdzeni wiarygodnie zeznawali co do ilości skradzionego paliwa – nie było tu potrzeby ani uciekania się do opinii biegłych, ani przedkładania faktur. Zatem nie było potrzeby dopuszczania dowodu z opinii biegłego na okoliczność wartości skradzionych rzeczy, albowiem ustalenie tych okoliczności, wobec wiarygodnego materiału dowodowego w postaci zeznań pokrzywdzonych, nie wymagało wiadomości specjalnych;

wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków wskazanych w apelacji nie zasługiwał na uwzględnienie, a brak przesłuchania tych świadków nie miał wpływu na treść wyroku, albowiem:

co doP. R., to przecież oskarżony sam przyznaje, że nie był on świadkiem żadnego z czynów, miał jedynie słyszeć rozmowy na temat toczącego się postępowania w celi, w której z oskarżonym i innym osadzonym przebywał – nie jest to zatem świadek czynu, mógł zeznawać jedynie na okoliczności zwiane z tym, co oskarżonyP. S. (1)i oskarżonyB. C.o czynie mówili ( vide wniosek k. 6541). Zatem zeznania tego świadka nie miałyby wpływu na treść wyroku, zwłaszcza, że oskarżonyP. S. (1)do czynów popełnionych zB. C.się przyznał,

co doR. Ł., to miał on widzieć oskarżonegoP. S. (1)iB. C.po dokonaniu czynów wB.( vide wniosek k. 6541) – chciałoby się rzec „cóż z tego”, wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał przydatności zeznań tego świadka dla postępowania, zeznania tego świadka nie maiły więc żadnego znaczenia dla niniejszego postępowania,

co doK. Ż., to maiłaby ona zeznawać na okoliczności związane z czynem dotyczącym samochoduO. (...)( czyn nr CC), od którego oskarżonyP. S. (1)został przecież uniewinniony ( wniosek dowodowy k. 6541) – podnoszenie nie przesłuchania tego świadka w apelacji świadczy o tym, że oskarżony działa w kierunku przewlekłości postępowania,

co doP. B., to przecież oskarżonyP. S. (1)na rozprawie cofnął wniosek o bezpośrednie przesłuchiwanie tego świadka ( oświadczenie k. 6541). Poza tym twierdzenie apelanta, jakoby świadek ten miał znać wartość skradzionych rzeczy jest błędne, albowiem był on paserem – nie znał więc rzeczywistej wartości skradzionych rzeczy, a jedynie ich cenę na „czarnym rynku”, a przecież nie wartość „czarnorynkowa”, tylko wartość rzeczywista ( legalna) ma znaczenie dla Sądu w tej akurat sprawie;

-

co do wniosku o przeprowadzenie eksperymentu procesowego co do możliwości popełnienia czynu z pkt CC, to nie dość, że eksperymentu takiego nie dałoby się sensownie przeprowadzić, to jeszcze dotyczy on czynu, od popełnienia którego oskarżonyP. S. (1)został uniewinniony ( więc domaganie się tego w apelacji na korzyść przypomina próbę wyważania otwartych drzwi i świadczy, że oskarżony instrumentalnie podchodzi do zarzutów formułowanych w apelacji dążąc nie tyle do prawdy, co do odsunięcia w czasie uprawomocnienia się wyroku).

Chybiony jest zarzut naruszenia prawa karnego materialnego poprzez nie przyjęcie przypadku mniejszej wagi co do czynu z pkt CCV aktu oskarżenia zarzuconego oskarżonemuP. S. (2). To, że oskarżony nie zabrał niczego z pomieszczenia, do którego się włamał, nie świadczy jeszcze o tym, iż miałby to być przypadek mniejszej wagi. Fakt nie zabrania przez oskarżonego żadnych przedmiotów oddany jest wystarczająco poprzez przyjęcie stadialnej formy usiłowania dokonania przestępstwa. Rozumowanie apelanta prowadziłoby do wniosku, że za każdym razem, gdy mamy do czynienia z usiłowaniem, jednocześnie zachodzi przypadek mniejszej wagi – jest to konkluzja nie do przyjęcia. Oskarżony włamał się do budynku gospodarczego wspólnie z współsprawcą, dokonał licznych uszkodzeń ( wyłamanie dolnej części drzwi wejściowych, wybicie okna), penetrował wnętrze budynku, działał w warunkach recydywy – te elementy czynu wykluczają przyjęcie wypadku mniejszej wagi. W pomieszczeniach były przedmioty, które mogły być potencjalnie przedmiotem kradzieży – tyle, że oskarżony nie był akurat nimi zainteresowany. Dlatego nie można również w tym przypadku mówić o usiłowaniu nieudolnym. Z tych względów zastosowana przez Sąd Rejonowy kwalifikacja jest słuszna, a apelacja w tym zakresie bezzasadna.
Oczywiście bezzasadny jest zawarty w apelacji oskarżonegoP. S. (1)zarzut obrazy przepisów prawa karnego materialnego mającego wpływ na treść wyroku poprzez niezastosowanie wobec oskarżonego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary zart. 60 § 3 kk. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą podstawy określone wart. 60 § 3 kkdo obligatoryjnego nadzwyczajnego złagodzenia kary, co poniżej zostanie wykazane.
Jednym z warunków umożliwiających zastosowanie obligatoryjnego nadzwyczajnego złagodzenia kary w oparciu o przepisart. 60 § 3 kkjest to, by sprawca przestępstwa współdziałał (w rozumieniu przepisów zawartych wrozdziale II Kodeksu Karnego)
    z co najmniej dwiema osobami(
    postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z 2007-01-23, III KK 476/06 opubl: Legalis). Co do części czynów oskarżony współdziałał z co najmniej dwiema osobami – ale i w tych przypadkach nie mogło dojść do nadzwyczajnego złagodzenia kary, aczkolwiek z innych powodów. Mianowicie
    co do wszystkich przypisanychP. S. (2)czynów działał on w warunkach recydywy.Oznacza to, że
    nastąpił zbieg okoliczności łagodzących karę na które powołuje się apelant z okolicznością nadzwyczajnie obostrzająca karę w postaci recydywy( którą to okoliczność apelant już skrzętnie pomija). Tymczasem
    w wypadku zbiegu obligatoryjnej podstawy nadzwyczajnego złagodzenia kary z fakultatywną podstawą nadzwyczajnego obostrzenia represji karnej dopuszczalny jest zawsze wybór dowolnej dyrektywy. Przepisart. 57 § 2 kkreguluje kwestie zbiegu podstaw nadzwyczajnego złagodzenia i obostrzenia kary, przyjmując, że w takim wypadku Sąd może według uznania zastosować albo nadzwyczajne obostrzenie, albo nadzwyczajne złagodzenie, albo też orzec w zwykłych granicach ustawowego zagrożenia. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że jedna ze zbiegających się podstaw ma charakter obligatoryjny, a druga fakultatywny. Treśćart. 57 § 2 kkpozostawia sądowi swobodę wyboru między tymi dyrektywami.
    Oznacza to, że w omawianym układzie procesowym (zbiegu podstaw nadzwyczajnego złagodzenia i obostrzenia kary) Sąd powinien kierować się jedynie dyrektywami sądowego wymiaru kary, o których mowa wart. 53, 54, 55 i 58 Kodeksu Karnego(
    por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z 2010-01-08, II KK 153/09, opubl: Legalis oraz uchwała SN z 19 sierpnia 1999 r., I KZP 24/99, OSNKW 1999, z. 9-10, poz. 48; post. SN z 4 lutego 2008 r., III KK 363/07, OSNKW 2008, z. 4, poz. 28). Dlatego Sąd Rejonowy słusznie zrobił, że nie zastosował nadzwyczajnego złagodzenia kary ( bo oskarżony, zatwardziały recydywista, na to nie zasługiwał), podobnie za słuszne uznać należy, że Sąd nie skorzystał z możliwości nadzwyczajnego jej obostrzenia ( bo jednak oskarżony przyznał się do winy). Sąd meriti orzekł w tych wypadkach sprawiedliwą karę, adekwatną do stopnia winy oskarżonego i do stopnia społecznej szkodliwości jego czynów. Kara te nie była surowa, wręcz przeciwnie, jawi się wręcz jako łagodna.
Chybione są podnoszone w obu apelacjach zarzuty nadmiernej surowości wyroku ( a zatem zarzutu niewspółmierności orzeczonych kar). Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonychP. S. (1)iD. W.kary wręcz łagodne. Mimo popełnienia wielu czynów, działania wspólnie i w porozumieniu z innymi sprawcami, co doP. S. (1)odpowiadania w warunkach recydywy, kary jednostkowe były zbliżone do dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a kary łączne zbliżone do pełnej absorpcji.
Co do orzeczonych nawiązek na rzecz pokrzywdzonych, to Sąd Rejonowy dopuścił się obrazy prawa karnego materialnego mającego wpływ na treść wyroku. Dlatego Sąd Okręgowy z urzędu zmienił w tym zakresie wyrok. Co prawda oskarżonyD. W.podnosił zarzuty zwiane z orzeczonymi nawiązkami, twierdząc, iż są one dla niego „krzywdzące”, ale były to zarzuty natury ogólnej. Sąd Okręgowy zdecydował się na zmianę zaskarżonego wyroku nie z uwagi na to, jakoby orzekanie takich nawiązek było dla oskarżonych „krzywdzące”, tylko dlatego, że orzekając o nich Sąd Rejonowy naruszył prawo karne materialne.
Przypomnijmy, że zasadnicze przesłanki orzekania nawiązki zart.46 § 2 kksą tożsame z przesłankami orzekania obowiązku naprawienia szkody zart. 46 § 1 kk. Konieczne jest skazanie za przestępstwo, istnienie szkody w momencie orzekania,złożenie skutecznego wniosku przez pokrzywdzonego.Dopiero wówczas - niezależnie od powodu braku orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody w trybieart. 46 § 1 kk- otwiera się Sądowi orzekającemu możliwość orzeczeniazamiastpowinności zart. 46 § 1 kknawiązki, o której mowa w§ 2tego przepisu" (wyr. SA we Wrocławiu z 30.12.2013 r., II AKA 284/13, Legalis; por. też wyr. SA w Lublinie z 12.6.2002 r., II AKA 148/02, Prok. i Pr. - wkł. 2003, Nr 2, poz. 17).
W przedmiotowej sprawie wnioski o naprawienie szkody w trybieart. 46 § 1 kkzłożyło tylko dwóch pokrzywdzonych – pokrzywdzony czynem zarzuconym oskarżonemuP. S. (2)w pkt CCVIIIR. W.( wniosek na k. 5993v) i pokrzywdzony czynem zarzuconym oskarżonemuD. W.w pkt CCXLIXM. P. (2)( wiosek na k. 3686v). Pozostali pokrzywdzeni na żadnym etapie postępowania nie zgłosili takich wniosków. Również prokurator nie złożył takiego wniosku w terminie określonym wart. 49 a kpk. Zrobił to dopiero w mowie końcowej – a więc za późno.
Art. 49a kpkokreśla prekluzyjny termin złożenia wniosku o zasądzenie odszkodowania w trybieart. 46 § 1 kkdo czasu zakończenia pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego na rozprawie głównej lub odczytania ( względnie ujawnienia bez odczytywania) jego zeznań złożonych w postępowaniu przygotowawczym podczas tej rozprawy. Tylko w przypadku, kiedy pokrzywdzony w toku postępowania w sprawie w ogóle nie został przesłuchany, prokurator na zasadach ogólnych (art. 406 § 1 kpk) wniosek o zasądzenie odszkodowania, o którym mowa wart. 46 § 1 kk, może zgłosić w głosach stron. Ponieważ w tej sprawie pokrzywdzeni albo zeznawali bezpośrednio, albo ich zeznania były odczytywane lub ujawniane bez odczytywania na rozprawie, to złożenie przez prokuratora wniosku zart. 46 § 1 kkjuż po zamknięciu przewodu sądowego ( w głosach stron) nastąpiło z uchybieniem prekluzyjnego terminu określonego wart. 49 a kpki nie było skuteczne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 20 września 2011 r.II AKa 175/11, opubl. OSA 2012 nr 5, poz. 19, str. 24, KZS 2012 nr 3, poz. 54, Legalis).
Co prawda treśćart. 49 a kpkzostała zmieniona w wyniku nowelizacjiKodeksu Postępowania Karnego, jaka weszła w życie w dniu 15 lipca 2015 roku, ale zgodnie z treścią tzw przepisów przejściowych - a konkretnieart. 36 pkt 3Ustawy o zmianie ustawy - Kodeks Postępowania Karnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 27 września 2013 r.(Dz.U. z 2013 r. poz. 1247)- jeżeli przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji przesłuchano już pokrzywdzonego, przepisart. 49a KPK, stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ pokrzywdzonych przesłuchano ( analogicznie ujawniono ich zeznania) przed dniem 15 lipca 2015 roku,art. 49 a kpkw tej sprawie należy stosować aż do prawomocnego zakończenia postępowania w dotychczasowym ( „starym”) brzmieniu.
Dlatego w analizowanej sprawie Sąd Rejonowy z naruszeniem prawa materialnego -art. 46 § 1 kk- orzekł o nawiązkach w trybieart. 46 § 2 kkprzy ewidentnym braku żądania pokrzywdzonego, o którym mowa wart. 46 § 1 kk( oraz spóźnieniu takiego żądania przez prokuratora).Dyspozycjaart. 46 § 1 kknie pozostawia żadnych wątpliwości, kto jest uprawniony do zgłoszenia żądania odszkodowania,które dopiero - po zgłoszeniu - otwiera sądowi możliwości orzeczenia nawiązki.Trudno bowiem ze stwierdzenia "zamiast obowiązku określonego w§ 1sąd może orzec na rzecz pokrzywdzonego nawiązkę" wyprowadzić prawo sądu do dowolności w tym względzie.Orzeczenie nawiązki zamiast obowiązku naprawienia szkodymusi być więc poprzedzone żądaniem pokrzywdzonego, co oznacza, że brak skutecznego ( złożonego w terminie zart. 49 a kpk) żądania w tym przedmiocie uniemożliwia rozstrzygnięcie w trybieart. 46 § 2 kk.
Dlatego Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonegoP. S. (1)w ten sposób, że z pkt 5 zaskarżonego wyroku wyeliminował rozstrzygnięcia o orzeczeniu nawiązek na rzecz pokrzywdzonych:J. M.,A. P.,K. W.,T. K.,D. K.,S. Ł.,W. J.,A. Z.orazM. G. (1). W ten sposób w pkt 5 zaskarżonego wyroku zostało pozostawione jedynie orzeczenie o nawiązce od oskarżonegoP. S. (1)na rzecz pokrzywdzonegoR. W..
Analogicznie Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonegoD. W.w ten sposób, że z pkt 8 zaskarżonego wyroku wyeliminował rozstrzygnięcia o orzeczeniu nawiązek na rzecz pokrzywdzonych:M. P. (1),I. W.,M. S., orazW.iA. R.. W ten sposób w pkt 8 zaskarżonego wyroku zostało pozostawione jedynie orzeczenie o nawiązce od oskarżonegoD. W.na rzecz pokrzywdzonegoM. P. (2).
Jako podstawę prawną nawiązek orzeczonych w pkt 5 i 8 zaskarżonego wyroku ( w pkt 5 od oskarżonegoP. S. (1)na rzecz pokrzywdzonegoR. W.a w pkt 8 od oskarżonegoD. W.na rzecz pokrzywdzonegoM. P. (2)) przyjętoart. 46 § 2 kkw zw. zart. 4 § 1 kkw brzmieniu jakiKodeks Karnymiał przed dniem 15 lipca 2015 roku. W czasie orzekania przez Sąd Okręgowy ustawa ta miała inne – mniej korzystne dla oskarżonych brzmienie - niż w czasie popełniania przez nich przestępstw. W szczególności obecnie nawiązka w omawianym trybie może być orzeczona do wysokości 200000 zł. (art. 46 § 2 kkw brzmieniu obowiązującym po dniu 15 lipca 2015 roku), a w chwili popełniania przez oskarżonych przestępstw mogła być orzeczona do kwoty 100000 zł. ( wynikało to z ówczesnego brzmieniaart. 48 kk, który przed dniem 15 lipca 2015 roku nie przewidywał od tej granicy wyjątków ). Nawiązka, w związku z jej penalnym charakterem, może być orzekana w wysokości wyższej niż wartość szkody. Dlatego abstrakcyjne porównanie tych dwóch ustaw na gruncie analizowanej sprawy prowadzi do wniosku, że ustawa obowiązująca w chwili popełniania przestępstw była dla oskarżonych korzystniejsza od ustawy obowiązującej w chwili orzekania – dlatego na podstawieart. 4 § 1 kknależało wskazać, iż Sąd zastosował ustawę obowiązującą w chwili popełniania przestępstw. Oczywiście zaznaczyć należy, że zmiana stanu prawnego nastąpiła już po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji, ale jeszcze przed jego uprawomocnieniem się – dlatego to na Sądzie drugiej instancji spoczął obowiązek wskazania ustawy względniejszej.
Zgodnie zart. 435 kpkSąd odwoławczy uchyla rozstrzygniecie na korzyść współoskarżonych, którzy nie wnieśli środka zaskarżenia, jeżeli uchylił rozstrzygniecie na korzyść współoskarżonego, który wyrok zaskarżył, a te same względy przemawiają za uchyleniem rozstrzygnięcia na korzyść tamtych.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie co do orzeczenia nawiązek od oskarżonegoB. C.. Dokładnie te same względy, które przemawiały za uchyleniem nawiązek zasądzonych od oskarżonegoP. S. (1)na rzecz pokrzywdzonychM. G. (2)iA. Z., przemawiają za uchyleniem orzeczenia o nawiązkach od oskarżonegoB. C.na rzecz tych samych pokrzywdzonych. Dlatego Sąd Okręgowy uchylił rozstrzygnięcie z pkt 13 zaskarżonego wyroku.
W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok jest sprawiedliwy, Sąd Okręgowy nie dostrzegł ani żadnego naruszenia prawa karnego procesowego, ani innego naruszenia prawa karnego materialnego, a orzeczone kary są słuszne, adekwatne do stopnia winy oskarżonych i stopnia społecznej szkodliwości ich czynów.
Dlatego w pozostałej części wyrok ten należało utrzymać w mocy.
Na wydatki w postępowaniu odwoławczym złożył się ryczałt za doręczenia pism procesowych w kwocie 20 złotych oraz koszty opinii biegłych lekarzy zwiane z oskarżonymP. S. (2).
Na podstawieart. 627 kpkw zw. zart. 634 kpkiart. 633 kpkSąd zasądził na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonegoP. S. (1)kwotę 241,80 zł. a od oskarżonegoD. W.kwotę 10 zł. tytułem zwrotu przypadających na nich wydatków postępowania odwoławczego. Ponadto na podstawieart. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 49 poz. 223 z 1983 roku z późniejszymi zmianami) zasądził na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonegoP. S. (1)kwotę 600 złotych a od oskarżonegoD. W.kwotę 560 zł. tytułem opłat za drugą instancję, Oskarżeni są młodymi, zdrowymi mężczyznami, mają duże potencjalne możliwości zarobkowe, Sąd Okręgowy nie znajduje podstaw, dla których miałby w ich przypadku odstępować od zasady ponoszenia wydatków postępowania przez skazanego.
Z powyższych względów orzeczono jak w wyroku.