Sąd Rejonowy w Ostrołęce
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 880/14
Data wyroku: 2015-07-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Domian
Słowa kluczowe: Uwłaszczenie
Podstawa prawna: art. 1 ust. 1 ustawy z 26.10.1971 (Dz. U 27 poz. 250 ze zm.)

Sygnatura akt I Ns 880/14

POSTANOWIENIE
Dnia 14 lipca 2015 r.
Sąd Rejonowy w Ostrołęce I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Anna Domian
Protokolant st. sekr. sądowy Agnieszka Radecka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. wO.
sprawy z wnioskuS. G. (1)
z udziałemGminyK.
o uregulowanie własności nieruchomości
postanawia:

1
stwierdzić, żeS.iS.małż.G.nabyli z mocy prawa, z dniem 4 listopada 1971r., na podstawieart.1 ust. 1 ustawy z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. nr 27, poz. 250 ze zm.), prawo własności nieruchomości rolnych, oznaczonych obecnie numerami ewidencyjnymidziałek (...), położonych w miejscowościG., gm. Kadzidło, o łącznej powierzchni 0,0846 ha, okazanych na wyrysie z mapy ewidencyjnej sporządzonym w Starostwie Powiatowym wO.w dniu 19 maja 2015r. za nr GBN.(...);

2
stwierdzić, że wnioskodawca i uczestnik ponoszą koszty postępowania w zakresie związanym z ich udziałem w sprawie.

SSR Anna Domian
Sygn. akt I Ns 880/14

UZASADNIENIE
S. G. (1)wniósł o stwierdzenie, że razem z żonąS. G. (1)nabyli z mocy prawa z dniem 4.11.1971r. własność nieruchomości, oznaczonej nr ewid. 64, o pow. 0,0846 ha. położonej wG.gm. Kadzidło.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że jego ojciec był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego we wsiG.i w latach 40 – tych XX wieku użyczył mieszkańcom wsi części należącej do niego ww. działki, w celem prowadzenia tam szkoły podstawowej. Część działki zajmował budynek szkolny, a część budynek mieszkalny wybudowany w 1963 r. przez wnioskodawcę. Po likwidacji szkoły mieszkańcy wsi podjęli uchwałę o przejęciu budynku szkoły oraz jego sprzedaży. Budynek szkoły został rozebrany i wnioskodawca ponownie objął zajmowaną dotąd przez szkołę część działki w posiadanie samoistne. Wskazał, że na wniosek GminyK., Starostwo Powiatowe wszczęło postępowanie w przedmiocie uznania ww. działki za mienie gromadzkie, jednak decyzją z dnia 7.11.2012 r. Starosta odmówił uznania owej działki za minie gromadzkie. Ponadto wskazał, że Skarb Państwa w sprawie o sygn. akt I Ns 687/93 wystąpił o zasiedzenie m.in. tej działki, jednak ostatecznie cofnął wniosek w tym zakresie. Wnioskodawca twierdził, że w dniu 4.11.1971 r. on i jego żonaS.byli jedynymi posiadaczami samoistnymi ww. działki.
Uczestnik postępowania GminaK.wniosła o oddalenie wniosku i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniosła, że decyzja Starosty(...), na którą powoływał się wnioskodawca został uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i postępowanie w przedmiocie uznania działki za mienie gromadzkie jest w dalszym ciągu prowadzone przez Starostwo Powiatowe wO.. Uczestnik twierdził, że sporna działka była zawsze przeznaczona na cele publiczne, a wnioskodawca nie wykazał, by kiedykolwiek posiadał ją samoistnie.
Z uwagi na to, że w toku postępowaniu doszło do podziału ww. nieruchomości na działki o nr ewid.(...)i(...), pełnomocnik wnioskodawcy ostatecznie wnosił o uregulowanie własności obu wskazanych, powstałych wskutek podziału działek.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Nieruchomość oznaczona nr ewidencyjnymdziałki (...)(poprzednio(...), a wcześniej(...)), o pow. 0,0846 ha, położona we wsiG.gm. Kadzidło od co najmniej lat 40-tych ub. wieku była w samoistnym posiadaniuF. G.– ojcaS. G. (1)– i wchodziła w skład prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego.
W latach 40 – tych XX wiekuF. G.użyczył część ww. nieruchomości na rzecz(...)w celu postawienia tam szkoły podstawowej. Mieszkańcy wsi wybudowali budynek szkoły na wskazanej działce mając świadomość, że właścicielem działki nadal jestF. G..
/dowód: wypis z rejestru gruntów k. 11, wyrys z mapy ewidencyjnej k. 11, zeznania świadków:L. C.k. 161,A. G.k. 161,C. M.k. 161; zeznania wnioskodawcy k. 161, 183, protokół z rozprawy administracyjnej z dnia 11.10.2012 r. k. 113 - 115 ; uzasadnienie decyzji z 7.11.2012r. k. 6; wykaz zmian gruntowych k. 18/
W 1960r.F. G.w drodze nieformalnej umowy darowizny przekazał własność swojego gospodarstwa rolnego położonego w miejscowościG.iS.gm.K.synowiS. G. (1)i jego żonieS. G. (1).
Około 1963 -1966 r.S. G. (1)m. in. nadziałce nr (...)(obecnie) wybudował dom, w którym zamieszkał z rodziną i dalej wraz z żoną powadził otrzymane od ojca gospodarstwo rolne./dowód: zeznania wnioskodawcyS. G.k. 161, 183/
Z dniem 4.11.1971r.S.iS.małż.G.nabyli z mocy prawa m. in. własności nieruchomości położonych wG., które były w ich posiadaniu na podstawie ww. nieformalnej umowy zawartej zF. G.. Nabycie z mocy prawa nie objęłodziałki nr (...).
/dowód:(...)z 29.9.1973r. i z 30.11.1972r. k. 167 i 172; protokół k. 168 – 169, umowa sprzedaży z 11.11.1967r. k. 170, umowa sprzedaży z 12.04.1970 r. k. 171, zawiadomienie k. 173, protokół k. 170, obliczenie powierzchnidziałek (...)r. k. 121 – 124; zeznania wnioskodawcy/
W dniu 24.12.1987r. zmarła żonaS. S.G../ k. 15/
Po likwidacji Szkoły Podstawowej wG., w dniu 19.11.1992 r. zebranie wiejskie(...)podjęło uchwałę o przejęciu budynku po byłej szkole i przeznaczeniu budynku do sprzedaży. Nabywca budynku dokonał jego rozbiórki. Po usunięciu budynku szkoły,S. G. (3)uprzątnął pozostałości po nim i ponownie objął w posiadanie samoistne część działki dotychczas zajmowaną przez szkołę./dowód: uchwała z 19.11.1992 r. k. 8, zeznaniaS. G.– k. 161, 183, wyrys z mapy ewidencyjnej z 7.04.1993 r.; zeznania świadkówL. C.k. 161,A. G.k. 161,C. M.k. 161/
W dniu 3.12.1993r. Skarb Państwa wystąpił do Sądu Rejonowego w Ostrołęce o stwierdzenie zasiedzenia własności m.in. nieruchomości o nr ewid.działki (...), położonej wG.(I Ns 687/93). W toku postępowania w sprawie I Ns 687/93 Skarb Państwa cofnął wniosek o zasiedzeniedziałki nr (...)i postępowanie w tym zakresie zostało umorzone postanowieniem z 20.12.1995 r./dowód: z akt sprawy I Ns 687/93: wniosek k. 2 – 3, protokół z posiedzenia w dniu 7.07.1994 k. 44, postanowienie z 20.12.1995 r. k. 110/
W dniu 2.07.2007r.S. G. (1)darował gospodarstwo rolne synowiK. G. (1)i jego żonieJ. G../dowód: akt notarialny umowy darowizny z 2.07.2007 r. Rep. A nr 4847/2007 – k. 133 – 136/
Na wniosek Wójta GminyK.Starosta(...)wszczął postępowanie w przedmiocie uznania ww.działki nr (...)położonej wG.za mienie gromadzkie (gminne). Decyzją z dnia 7.11.2012 r. Starosta(...)odmówił uznaniadziałki nr (...)za mienie gromadzkie. Na skutek odwołania GminyK.decyzji Starosty, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wO.decyzją (...).01.2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.  Postępowanie administracyjne zostało zawieszone decyzją z 31.03.2014r. do czasu zatwierdzenia projektu podziałudziałki nr (...); następnie postanowienie z 31.3.2014r. zostało uchylone. Na wniosekS. G. (1)orazJ.iK.małż.G.Starosta(...)postanowieniem z dnia 13.01.2015 r. zawiesił postepowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Rejonowy w Ostrołęce.
/dowód: postanowienie Starosty(...)z 13.01.2015r. k. 56 – 57, wniosek o zawieszenie postępowania k. 60, wykaz zmian gruntowych k. 65, notatki służbowe k. 71, 97; postanowienie Starosty(...)z 14.04.2014 r. k. 78, pismo J. iK. G.k. 80, pismo Starosty(...)k. 81, zażalenie GminyK.z 7.04.2014r. k. 82 – 83, postanowienie Starosty(...)z 31.03.2014 r. k. 89-90, pismo GminyK.k. 91 - 92, decyzja SKO wO.z 8.01.2013 r. k. 100 – 102, pismo Starosty(...)k. 103 -104, postanowienie SKO z 3.12.2012 r. k. 105, odwołanie GminyK.k. 106 - 107, decyzja Starosty(...)z 7.11.2012 r. k. 108 – 111, mapa sytuacyjnadziałki nr (...)k. 117, wykaz zmian numeracji działek z 1990 r. k. 118 – 120, pismo J. iK. G.– k. 132/
Decyzją z 14.01.2015r. Wójt GminyK.zatwierdził podziałdziałki nr (...)położonej wG.nadziałki nr (...)

/dowód: wypis z rejestru gruntów k. 165, wyrys z mapy ewidencyjnej k. 166, decyzja k. 155, wykaz zmian gruntowych k. 45, pismo k. 61, postanowienie z 8.10.2014 r. k. 67, wstępny  projekt podziału k. 68, zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego k. 139, wniosek GminyK.k. 143/
ObecnieS. G. (1)wciąż zamieszkuje w domu posadowionym nadziałce nr (...). Zajmuje siędziałką nr (...), sprząta na niej, uważa się za jej właściciela i tak jest traktowany przez mieszkańców wsi.
/dowód: zeznaniaS. G.– k. 161, 183; zeznania ww. świadków/
Sąd zważył, co następuje:
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było, czy w dacie wejścia w życieustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. 1971/27/250), tj. w dniu 4.11.1971 r.,S.iS.małż.G.byli samoistnymi posiadaczamidziałki nr (...)(obecnie(...)i(...)) położonej wG.. Bezsporne było, że w latach 40 – tych XX wieku(...)za zgodąF. G.– ojca wnioskodawcy, wybudowali szkołę podstawową na częścidziałki nr (...)

Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, zwane dalej "nieruchomościami", i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku.
Ustawa z 26.10.1971r. pozwoliła na uregulowanie sytuacji prawnej nieruchomości faktycznie nabywanych bez wymaganej prawem formy umownej, ustanawiając jako decydujący czynnik formalnego nabycia własności fakt posiadania samoistnego nieruchomości w dniu 4.11.1971r. Ustawa, której przepisy stanowią podstawę żądania wniosku w niniejszej sprawie, nie określa pojęcia posiadacza samoistnego lub posiadacza zależnego. Jest to zatem posiadacz samoistny oraz posiadacz zależny w znaczeniu tych pojęć przyjętych wkodeksie cywilnym. Posiadanie samoistne ma więc w rozumieniu tej ustawy taki zakres pojęciowy jak wynika zart. 336 k.c.(por. postanowienie SN z 24.1.2008r., I CSK 327/07, LEX nr 511036).Art. 336 k.c.stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Następnie wskazać należy, że z posiadaniem wiążą się domniemania prawne – samoistności i ciągłości (art. 339 i art. 340 kc). Jednocześnie ustawodawca wart. 337 k.c.wskazał, iż posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Domniemania te nie zostały skutecznie podważone.
W ocenie Sądu w świetle całokształtu materiału dowodowego zasadność wniosku nie budzi wątpliwości. Do takiego wniosku prowadzą jednoznaczne zeznania wnioskodawcy i przesłuchanych w sprawie świadków, a także dokumenty, w tym dokumenty z akt postępowania administracyjnego w przedmiocie uznaniadziałki nr (...)za mienie gromadzkie. Powyższe dowody zdaniem Sądu potwierdzają jednoznacznie, że w dniu 4.11.1971r.,S. G. (1)i jego żona byli posiadaczami samoistnymidziałki nr (...), która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego. .
Przesłuchani w sprawie świadkowie zgodnie zeznali, że sporna działka stanowiła własność ojca wnioskodawcy –F. G., który na prośbę mieszkańców wsi, w latach 40 – tych XX w. użyczył część swojej działki w celu wybudowania szkoły. Podkreślić trzeba, że świadkowie zgodnie i stanowczo zeznali, że(...)zarówno w dacie budowy szkoły, jak i obecnie za właścicieli gruntu (działki nr (...)) uważali rodzinęG.. Z zeznań świadków wynika, że mieszkańcy wsi jednoznacznie zinterpretowali zgodęF. G.na budowę szkoły na jego działce jedynie jako użyczenie gruntu, a nie jego darowiznę.
Sąd uznał wskazane zeznania za wiarygodne, są bowiem wzajemnie spójne i korespondują z pozostałymi dowodami.
Powyższe ustalenia potwierdza także fakt, że uchwała zgromadzenia wiejskiego(...)z 1992 r. dotyczyła przejęcia na własność mieszkańców wsi jedynie budynku szkoły. W uchwale nawet nie wspomniano o gruncie, na którym przedmiotowy budynek się znajduje, co potwierdza w ocenie Sądu, że mieszkańcy wsi nie rościli sobie żadnych praw do gruntu przekonani, że jest to działkaS. G. (1)i jego żony – co również potwierdzili świadkowie.
Następnie wskazać należy, że o samoistnym posiadaniudziałki nr (...)przez wnioskodawcę dobitnie świadczy fakt, że w ok. 1963 r. wybudował na niej swój dom, w którym mieszka do chwili obecnej. Zdaniem Sądu gdyby wnioskodawca miał wątpliwości co do tego, czy sporna działka stanowi jego własność, nie posadowiłby swojego domu na tej działce. Okoliczność ta potwierdza także tezę, żeS. G. (1)i jego żona nabyli posiadaniedziałki nr (...)nie mniej niż 8 lat przed wejściem w życie ustawy uwłaszczeniowej.
W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody tworzą logiczną całość pozwalającą na sformułowanie wniosku, że to właśnie wnioskodawca wraz z żoną w dniu 4.11.1971 r. posiadali samoistniedziałkę nr (...). Posiadanie to miało charakter nieprzerwany, gdyż czasowe użyczenie części nieruchomości nie pozbawiało wnioskodawcy posiadania samoistnego (art. 337 k.c.). To, że wykorzystywanie spornej nieruchomości na potrzeby szkoły miało wyłącznie charakter użyczenia potwierdza także okoliczność, iż po zburzeniu szkoły toS. G. (1)ponownie objął całą działkę (o nr(...)i(...)) w posiadanie samoistne. Z jego zeznań wynika, że uprzątnął gruz pozostały po rozbiórce szkoły, zagospodarował ten teren, czuje się za niego odpowiedzialny. Sąd nie miał podstaw, by kwestionować te zeznania, tym bardziej, że zostały potwierdzone pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie.
Następnie Sąd zważył, że bezsporne było, że wnioskodawca nabyłdziałkę nr (...)na podstawie nieformalnej umowy darowizny gospodarstwa rolnego, zawartej z ojcemF. G.. Przedmiotowa działka wchodziła w skład gospodarstwa rolnegoF. G.. Jedynie czasowo, za zgodą uprawnionego, w części była użytkowana przez społeczność wiejską na cele szkoły.
Wypada też zauważyć, że ustalenia Sądu korespondują z ustaleniami Starosty(...)wyrażonymi w decyzji z dnia 7.11.2012 r. Decyzja ta wprawdzie została uchylona, ale nie zmienia to faktu, że także organ administracyjny ustalił, żedziałka nr (...)była w posiadaniu rodzinyG.. Trzeba też podkreślić, że Skarb Państwa w sprawie prowadzonej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt I Ns 687/93, cofnął swój pierwotny wniosek o stwierdzenie zasiedzenia własności owej nieruchomości, co z kolei dowodzi, że nie uważał się za właściciela tej nieruchomości..
Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w pkt 1 postanowienia na podstawieart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. 1971/27/250).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.stwierdzając że brak podstaw do odstąpienia od zasady wyrażonej w powołanym przepisie.
/-/A. D.