Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 871/14
Data wyroku: 2015-04-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Stefan Pietrzak, Mariola Urbańska-Trzecka, Włodzimierz Hilla-sprawozdawca
Słowa kluczowe: Narkomania
Podstawa prawna: art. 437§1kpk

Sygn. aktIV Ka 871/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczyw składzie:
Przewodniczący SSO Stefan Pietrzak
Sędziowie SO Mariola Urbańska - Trzecka
SO Włodzimierz Hilla - sprawozdawca
Protokolant st. sekr. sądowy Aleksandra Deja - Lis
przy udziale Janusza Bogacza - prokuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy
po rozpoznaniu dnia 9 kwietnia 2015 r.
sprawyA. P.s.W.iW.ur. (...)wB.
oskarżonego zart. 56 ust. 3 i art. 62 ust. 2 Ustawy z dnia 29.07.2005r. o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 11 §2 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego, obrońcę oskarżonego oraz prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Świeciu VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Tucholi
z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt VII K 129/14
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Tucholi do ponownego rozpoznania.
IV Ka 871/14

UZASADNIENIE

A. P.został oskarżony o to, że 14 października 2013 r. wN.S.gm.S., wbrew przepisom ustawy uczestniczył w obrocie środkami odurzającymi w ten sposób, że po uprzednim nabyciu od nieustalonej osoby przewoził doB.samochodem osobowymV. (...)onumerach rejestracyjnych (...)znaczną ilość środków odurzających w postaci ziela konopi innych niż włókniste o wadze 2451,8 gramów,
tj. o czyn zart. 56 ust. 3 i art. 62 ust. 2 Ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 11 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Świeciu VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Tucholi wyrokiem z 15 lipca 2014 r. (sygn. akt VII K 129/14) uznał oskarżonego za winnego tego, że 14 października 2014 r. wN.S.gm.S., wbrew przepisomustawy o przeciwdziałaniu narkomaniiposiadał znaczną ilość środków odurzających w postaci ziela konopi innych niż włókniste o wadze 2451,8 gramów, tj. przestępstwa zart. 62 ust. 2 Ustawy z 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomaniii za to, na podstawie cyt. przepisu ustawy, wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Niniejszy wyrok zawiera nadto rozstrzygnięcia odnośnie dowodów rzeczowych, a także w trybie przepisuart. 63 ust. 1 k.k., jak też w przedmiocie kosztów sądowych w sprawie.
Apelacje od powyższego wyroku wywiedli: prokurator, oskarżony. A także jego obrońca.
Prokuratorzaskarżył ów wyrok w całości, na niekorzyść oskarżonego, podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mającego wpływ na jego treść i polegającego na bezzasadnym przyjęciu, że oskarżony popełnił czyn z art. 62 ust 2 ustawy, podczas, gdy z materiału dowodowego wynikało, że oskarżony dopuścił się przestępstwa z art. 53 ust. 3 i art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. zart. 11 § 2 k.k.
W konkluzji oskarżyciel publiczny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegopowołując się na podstawy odwoławcze określone wart. 438 pkt. 1, 2 i 4 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art.art.: 4, 5 § w i 410k.p.k.poprzez bezpodstawne uznanie za niewiarygodne zeznań świadków -M. K.,J. O.,K. B.iM. Z.oraz wyjaśnień oskarżonego w części odnoszącej się do okoliczności zażywania marihuany przezA. P.i chęci zakupu jej większej ilości na dłuższy okres czasu i na własne potrzeby oraz uznania za wiarygodny dowodu z opinii biegłegoP. J.w zakresie dotyczącym tego, że oskarżony jest osobą szkodliwie zażywającą marihuanę;
2. wymierzenie oskarżonemu rażąco niewspółmiernej kary poprzez nie zastosowanie instytucji warunkowego zawieszenia jej wykonania kary, mimo, że oskarżony był przez ponad 8 miesięcy tymczasowo aresztowany, a posiadane przezeń środki były przeznaczone na jego własne potrzeby.
W konkluzji apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie o jego zmianę poprzez warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary orzeczonej kary na maksymalny pięcioletni okres próby.
Oskarżonyw swym osobistym środku odwoławczym podniósł w szczególności, że w jego życiu nastąpiła istotna zmiana, po opuszczeniu aresztu zachowuje się z poszanowaniem prawa i zasad współżycia społecznego, wobec czego zachodzi wobec niego pozytywna prognoza kryminologiczna; pracuje, wskazując odwołując się również do swej sytuacji osobistej i życiowej.
Wskazał nadto na niezasadne nie danie wiary przez Sąd pierwszej instancji zeznaniom wzmiankowanych świadków oraz jego wyjaśnieniom. W konsekwencji domagał się warunkowego zawieszenia wykonania kary, podnosząc, że 8 miesięcy przebywał w areszcie tymczasowym.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zasadna okazała się apelacja prokuratora w stopniu, w jakim implikowała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Przekonująco brzmi ta, krytyczna wobec treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, argumentacja apelującego, jaka związana jest z rozstrzygnięciem sądumeritio wyeliminowaniu z opisu czynu i z podstawy skazania okoliczności przewidzianych dyspozycją przepisu art. 56 ust. 3 cyt. ustawy.
Sąd orzekający w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jak najbardziej trafnie odnotował, że przepis ów penalizuje alternatywnie zachowania polegające na wprowadzaniu do obrotu środków odurzających oraz uczestniczeniu w takim obrocie, jak i to, że uczestniczenie w obrocie polega na hurtowym uzyskiwaniu narkotyków i przekazywaniu ich kolejnym osobom, przy czym zachowanie to może być zarówno odpłatne jak i nieodpłatne. W realiach niniejszej sprawy niechybnie istniały pełne podstawy również do skonstatowania co do tego, że ilość przewożonych przez oskarżonego środków odurzających była znaczna, jak też, że oskarżony – w świetle dokonanej oceny dowodów, w powiązaniu z elementarnymi wskazaniami doświadczenia życiowego - nie mógł posiadać 2,5 kg marihuany na własny użytek.
Pomimo jednak tych prawidłowych ustaleń, nie jest do bezkrytycznego zaaprobowania, przyjęta przez Sąda quoi leżąca u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia teza, że w realiach przedmiotowej sprawy nie można oskarżonemu przypisać odpowiedzialności karnej za przestępstwo przewidziane w art. 62 ust. 2 ustawy. Nie sposób zgodzić się bowiem ze stwierdzeniem, że nieustalenie konkretnego nabywcy co do samej zasady (jak zdaje się argumentować Sąd Rejonowy) uniemożliwia przypisanie sprawcy przestępstwa polegającego na uczestniczeniu w obrocie środkami odurzającymi. Niechybnie, relewantnym zagadnieniem, także w tej sprawie, jest to, czy odbiorcą środków odurzających są poszczególni konsumenci, albowiem w takim przypadku sprawca takowego czynu odpowiadałby w warunkach przewidzianych w art. 58 lub 59 ustawy. Jeśli zaś odbiorcą byłby kolejny podmiot hurtowy (uczestniczący w dalszym obrocie), to wówczas sprawca odpowiada w warunkach przewidzianych w art. 56 ustawy, gdzie nie jest wymagane, aby takowy odbiorca był indywidualnie oznaczony.
Należy zwrócić uwagę, że samo pojęcie „uczestniczenia w obrocie” środkami odurzającymi rozumiane jest, także w ugruntowanych poglądach judykatury, w sposób bardzo szeroki. Ta forma sprawstwa może polegać także np. na magazynowaniu takowych środków, czy też na udostępnianiu lokalu dla tego celu itp. (vide: wyrok SA w Krakowie z 18.10.2012 r., II AKa 163/12, KZS 2012/12/63; por. także: M.G. W., Wprowadzenie i uczestnictwo w obrocie narkotykami, LEX, stan na 24.04.2015 r.). Oznacza to, że nawet tego rodzaju rola sprawcy w obrocie takowymi środkami może powodować odpowiedzialność karną z art. 56 ustawy, przy czym – oczywista - niezbędne jest obejmowanie przez sprawcę swym zamiarem faktu „uczestniczenia w obrocie” środkami odurzającymi, w rozumieniu cyt. przepisu ustawy, która to okoliczność podlega tożsamym regułom i zasadom dowodzenia i wnioskowania.
Dokonując oceny karnoprawnej zachowania oskarżonego należy mieć zatem na względzie całokształt ustalonych w sprawie okoliczności związanych z jego inkryminowanym działaniem. Oceny zachowania sprawcy należy zawsze dokonywaćad casum. W przedmiotowej sprawie właśnie elementarne wskazania logiki, jak też wiedzy i doświadczenia życiowego w sposób tyleż jednoznaczny co bezsporny podpowiadają, żeA. P.nie nabył – jak utrzymuje - tak znacznej ilości środka odurzającego na własne potrzeby, właśnie z uwagi na jego sytuację finansową i rodzinną w krytycznym czasie, w sytuacji, gdy wartość tej ilości marihuany została wyceniona na ok. 61 tys. złotych. Kwota taka w sposób oczywisty pozostawała, tak wówczas, jak i obecnie, poza możliwościami płatniczymi wymienionego. Z tych samych powodów nie jawi się jako możliwe do milczącej aprobaty przyjęcie, iżby oskarżony nabył owe środki odurzające za deklarowaną przez siebie kwotę 10 tys. złotych.
Tymczasem, Sąd I instancji, z jednej strony (w pełni zasadnie) nie dał wiary oskarżonemu, że posiadane przezeń środki odurzające zostały przez niego nabyte i przeznaczone na jego własne potrzeby, uznając jednak równocześnie, że ze względu na to, iż nie można ustalić odbiorców tychże środków, nie można mu przypisać „uczestniczenia w obrocie” tymiż środkami, w rozumieniu art. 56 ust. 3 ustawy. Dla zaistnienia przestępstwa uczestniczenia w obrocie - jak już wcześniej wskazano - nie jest konieczne dokonanie dokładnej identyfikacji osoby, której środki te miałyby zostać przekazane. Wystarczająca jest, uzasadniona okolicznościami sprawy, konstatacja (po uprzednim wyeliminowaniu – jak w tym wypadku - możliwości nabycia, posiadania tych środków przez sprawcę na jego własne potrzeby), że nie były one przeznaczone dla indywidualnych konsumentów.
W niniejszej sprawie – jak się zdaje - istnieją wszelkie przesłanki do uznania, że rolą oskarżonego było przewiezienie znacznej ilości marihuany dalszemu pośrednikowi, jak i do przyjęcia, że pomimo niemożności precyzyjnego ustalenia osoby lub osób, którym środki te miały zostać przekazane. Należy zauważyć, że przywołane przez prokuratora okoliczności związane właśnie z sytuacją życiową, osobistą, rodzinną i przede wszystkim majątkową oskarżonego przemawiały, już to za tym, że nie dysponował on kwotą pozwalającą mu na nabycie tak znacznej ilości marihuany. Fakt zaś, że marihuanę tę przewoził, wraz z kolegą, samochodem (a nie np. trzymał w domu), w ustalonym kierunku, zdają się jednoznacznie wskazywać, że – wbrew jego deklaracjom, jak i treści zeznań przywoływanych świadków - nie posiadał ich na własny użytek.
Równocześnie zaś, w ustalonym stanie rzeczy, zupełną dowolnością raziłoby utrzymywanie, iżby miał on zamiar dzielić owe środki na „działki” i udzielać je poszczególnym konsumentom, a co dopiero pozwalałoby na jego ekskulpowanie od odpowiedzialności za czyn penalizowany także treścią przepisu art. 56 ust. 3 ustawy. Wszystkie ustalone okoliczności bowiem wyraźnie podpowiadają, że rolą oskarżonego było „jedynie” przemieszczenie tychże środków z jednego miejsca do drugiego, w ramach dokonywanego przez dalsze osoby obrotu tymiż środkami.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku niechybnie zasadnie wywodził, że sam fakt posiadania znacznej ilości narkotyków nie musiałby jeszcze wskazywać na sprawstwo polegające na wprowadzeniu ich do obrotu, jednakże - jak już wcześniej wywiedziono - oceniając zachowanie sprawcyin casum,należy mieć na względzie całokształt przeprowadzonych dowodów i wynikających z nich faktów i okoliczności, ocenianych wedle tych reguł i zasad oceny dowodów, jakie statuowane są treścią przepisuart. 7 k.p.k.
Zatem, ze wszystkich tych przywołanych wyżej powodów, w więc mając na uwadze fakt przewożenia przez oskarżonego tak znacznej ilości narkotyków, o tak znacznej wartości, uwzględniając okoliczności ich transportowania, a także sytuację finansową oskarżonego, jak również tę dalszą argumentację Sądu Rejonowego, jaka dotyczy dokonanej oceny treści zeznań przywoływanych przez oskarżonego i jego obrońcę świadków, czy też wyjaśnień samego oskarżonego, jako wielce uprawniony jawił się wniosek o ponowne rozważenie wszystkich owych okoliczności z punktu widzenia oceny działania oskarżonego w warunkach przewidzianych dyspozycją przepisu art. 56 ust. 3 cyt. ustawy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w pozostałych apelacjach, stwierdzić należy, że wyrok sądu I instancji był wydany na podstawie całokształtu ujawnionego na rozprawie głównej materiału dowodowego, z uwzględnieniem zarówno okoliczności przemawiających na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego. Sąd ocenił zeznania świadków w sposób korzystający z ochrony przewidzianej treściąart. 7 k.p.k., używając przekonującej argumentacji (s. 2 – 5 uzasadnienia).
Co do zarzutu obrazy przepisu art. 5 § 2 podkreślenia wymaga, że uzasadnienie apelacji obrońcy ogranicza się w gruncie rzeczy jedynie do polemiki z argumentacją Sądu, natomiast statuowana w tymże przepisie ustawy zasadain dubio pro reonie dotyczy tego rodzaju stanu dowodów, który podlega ustaleniom w trybie dostępnych środków dowodowych, a następnie podlega ocenie wedle regulacji przewidzianej treściąart. 7 k.p.k.W przedmiotowej sprawie sąd w pełni poprawnie uargumentował, z jakich to powodów nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego, jak i zeznaniom wzmiankowanych świadków.
Natomiast, jako zdecydowanie przedwczesne uznać należy odnoszenie się obecnie do zarzutu dotyczącego podnoszonej rażącej niewspółmierności wymierzonej oskarżonemu kary. Zagadnienie to będzie podlegało ponownej ocenie ze strony sądu orzekającego, po uprzednim należytym zakreśleniu granic karnoprawnej odpowiedzialności oskarżonego.
Tak zatem, sąd pierwszej instancji ponownie przeprowadzi postępowanie dowodowe w sprawie, w wykorzystaniem regulacji przewidzianej wart. 442 § 2 k.p.k., w zakresie, w jakim będzie to możliwe i uzasadnione, po czym wyda orzeczenie merytoryczne określające zakres karnoprawnej odpowiedzialności oskarżonego, z uwzględnieniem tych wskazań oraz zapatrywań prawnych, jakie zaprezentowano powyżej.