Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 186/15
Data wyroku: 2015-04-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Kazimierz Kostrzewa
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Sygn. akt IV U 186/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 kwietnia 2015 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Kazimierz Kostrzewa
Protokolant: protokolant sądowy Marta Bartusiak
po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołaniaL. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 19 grudnia 2014 roku nr(...)
w sprawieL. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemuL. R.emeryturę od dnia 01 października 2014 roku,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na rzecz odwołującegoL. R.kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt IVU 186/15

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 21 kwietnia 2015 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.decyzją z dnia 19.12.2014 r. odmówiłL. R.przyznania emerytury na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz. U. Nr 162 poz 1118 z zm ), ponieważ nie spełnia warunków niezbędnych do ustalenia prawa do tego świadczenia, gdyż nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy nie uwzględnił okresu zatrudnienia od 01.02.1974 r. do 31.08.1984 r. wPrzedsiębiorstwie (...) S.A.wT., ponieważ występują niezgodności co rodzaju zajmowanych stanowisk w dostępnej dokumentacji pracowniczej brygadzista – pracownik fizyczny.
L. R.w odwołaniu od decyzji domagał się jej zmiany i przyznania mu emerytury na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ponieważ pracował jako brygadzista – pracownik fizyczny w okresie od 01.02.1974 r. do 31.08.1984 r. przez cały okres zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...) S.A.wT.. Była to praca w warunkach szkodliwych co zamierza wykazać zeznaniami świadków i własnymi zeznaniami
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie w związku z niespełnieniem przez odwołującego przesłanek z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS z przyczyn podanych w uzasadnieniu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
L. R.urodzony w dniu (...)ukończył 60 lat. Odwołujący legitymuje się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze ponad 27 lat na dzień 01.01.1999 r. Wymiar czasu pracy w szczególnych warunkach uznany przez organ rentowy wynosi 13 lat, 5 miesięcy i 21 dni: od 01.09.1984 r. do 31.12.1998 r.
/okoliczności bezsporne/
W dniu 29.10.2014 r. odwołujący wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
/dowód: wniosek z dnia 29.10.2014 r. –k. 1-8 ar/.
Odwołujący w okresie od 01.02.1974 r. do 31.08.1984 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w(...)wT.na stanowisku kopacz bitumiarz. Jego praca na tym stanowisku polegała na układaniu ręcznym za pomocą łopaty mas bitumicznych na drogach nowobudowanych w tym na wykonywaniu wszystkich prac pomocniczych i na remontowaniu dróg już istniejących tj. na łataniu dziur oraz na modernizacji już istniejących dróg. Był brygadzistą i obok wykonywania tej pracy kierował pracą pracujących w jego brygadzie pozostałych 4-6 bitumiarzy. Odwołujący nie pracował na stanowisku umysłowym , ale robotniczym. Pracę tę wykonywał stale w wymiarze pełnego etatu. Pracodawca wprowadził nazwę stanowiska kopacz bitumiarz, aby pracownicy wykonywali też inne konieczne prace przy układaniu drogi i kopaniu. Odwołujący pracował w oddziale wM., gdzie robiono między innymi odcinki doświadczalne dróg na bazie mas bitumicznych produkowanych na emulsjach asfaltowych. Także w zimie wykonywał prace jako bitumiarz, ponieważ wtedy gotował asfalt w kotłach tzw. „rajzerach” i w uszkodzonych miejscach naprawiał drogę. Nie przebywał na urlopie bezpłatnym. Następca prawny pracodawcyPrzedsiębiorstwo (...) S.A.wT.wystawił mu świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych, zgodnie z którym odwołujący w okresie od 01.02.1974 r. do 31.08.1984 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kopacz- bitumiarz wymienionym w wykazie A nr IX poz. 5 pkt. 1 wykazu stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr 64 Ministra Komunikacji z dnia 29.06.1983 r. w sprawie prac w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu Komunikacji, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej /Dz. UM. K. Nr 10/83 poz. 77/.
/dowód: świadectwo pracy z dnia 03.09.1984 r. – k. 28 as,
świadectwo wykonywania pracy w war. szczeg. –k. 31 ar,
zaświadczenie z dnia 23.05.1984 r. –k. 51 ar,
akta osobowe
zeznania świadkaZ. G.–k. 42-43 as,
zeznania świadkaM. S.–k. 43 as,
zeznania odwołującego –k. 43-44 as/.
Sąd zaakceptował zeznania świadków:Z. G.iM. S.potwierdzające, żeL. R.wykonywał w sposób ciągły i stale pracę w szczególnych warunkach w wymiarze pełnego etatu w(...)wT.na stanowisku kopacz bitumiarz od 01.02.1974 r. do 31.08.1984 r. Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków, którzy pracowali u tego samego pracodawcy jako współpracownicy i przełożeni odwołującego na przestrzeni spornego okresu i potwierdzili rodzaj pracy wykonywanej przez odwołującego, bowiem w sposób spójny i konsekwentny wskazywali, iż w tym okresie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku bitumiarz kopacz. Jego praca polegała na układaniu ręcznym za pomocą łopaty mas bitumicznych na drogach nowobudowanych w tym na wykonywaniu wszystkich prac pomocniczych i na remontowaniu dróg już istniejących tj. na łataniu dziur oraz na modernizacji już istniejących dróg. Prace tą wykonywał także w zimie, ponieważ wtedy gotował asfalt w kotłach tzw. „rajzerach” i w uszkodzonych miejscach naprawiał drogę.
Także zeznania odwołującego Sąd uznał za wiarygodne, ponieważ były spójne konsekwentne i nie zawierały wewnętrznych sprzeczności. Depozycje te potwierdziły wypowiedzi świadków współpracowników odwołującego i dowody z dokumentów.
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, w szczególności zalegających w aktach rentowych, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości Sądu, zarówno treść jak i forma dokumentów nie były kwestionowane prze strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich jakie należałoby uwzględnić urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego w tym wynikającego zart. 244 i art.245 kpc. W ocenie Sądu w dokumentacji tej nie istnieją rozbieżności, które podważałyby ustalenie, że odwołujący pracował w warunkach szczególnych w spornym okresie.
Sąd rozważył, co następuje:
Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie czyL. R.przysługuje prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z koleiart. 32 ust.4stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawieRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 Rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze , wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, ze za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. §4 pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Kwestią sporną pomiędzy stronami było ustalenie, czyL. R.był zatrudniony w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia w(...)wT.na stanowisku kopacz bitumiarz od 01.02.1974 r. do 31.08.1984 r., skoro organ rentowy kwestionuje fakt pracy w szczególnych warunkach w oparciu o świadectwo pracy, świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, akta osobowe, zeznania świadków oraz jego własne zeznania.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia (§ 4 ust. 3). W myśl § 21 ust. 1, 4 i 5 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury lub renty z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 22 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r., III UZP 5/85 wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Pogląd ten został rozwinięty w znowelizowanymart. 473 kpc, który stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi (por. wyr. SN z dnia 02.02.1996 r. II URN 3/95 OSNP 1996/16/239). Skoro więc w niniejszej sprawie organ rentowy kwestionował fakt pracy w szczególnych warunkach wskazując na niezgodności co rodzaju zajmowanych stanowisk w dostępnej dokumentacji pracowniczej brygadzista – pracownik fizyczny, zasadnym stało się ustalenie okoliczności w jakich odwołujący świadczył pracę w spornym okresie od 01.02.1974 r. do 31.08.1984 r. na podstawie zeznań świadków, jego zeznań oraz dowodów z dokumentów. W oparciu o nie Sąd ustalił, iż odwołujący był zatrudniony w szczególnych warunkach na stanowisku bitumiarz-kopacz. Jego praca na tym stanowisku polegała na układaniu ręcznym za pomocą łopaty mas bitumicznych na drogach nowobudowanych w tym na wykonywaniu wszystkich prac pomocniczych i na remontowaniu dróg już istniejących tj. na łataniu dziur oraz na modernizacji już istniejących dróg. Był brygadzistą i obok wykonywania tej pracy kierował pracą pracujących w jego brygadzie pozostałych 4-6 bitumiarzy. Odwołujący nie pracował na stanowisku umysłowym , ale robotniczym. Pracę tę wykonywał stale w wymiarze pełnego etatu. Pracodawca wprowadził nazwę stanowiska kopacz bitumiarz, aby pracownicy wykonywali też inne konieczne prace przy układaniu drogi i kopaniu. Odwołujący pracował w oddziale wM., gdzie robiono między innymi odcinki doświadczalne dróg na bazie mas bitumicznych produkowanych na emulsjach asfaltowych. Także w zimie wykonywał prace jako bitumiarz, ponieważ wtedy gotował asfalt w kotłach tzw. „rajzerach” i w uszkodzonych miejscach naprawiał drogę. Pracę tę wykonywał stale w wymiarze pełnego etatu. Praca na tym stanowisku została zaliczona zgodnie z wykazem Adział IX pkt. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, do prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego tj. wykonywał prace bitumiarzy i przy produkcji asfaltobetonu. Po uwzględnieniu wyżej wskazanego okresu obok już uznanego przez organ rentowy okresu pracy w warunkach szczególnych odwołujący legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych określonym w wykazie A w wymiarze co najmniej 15 lat.
Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę odwołujący spełnia przesłanki do przyznania emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach, wynikające z treści art. 32 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a w szczególności§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz. U. 1983 r. nr 8, poz. 43 z póź. zm).L. R.osiągnął bowiem wiek 60 lat (18.08.2011 r.), posiada wymagany okres zatrudnienia ponad 25 lat, a przede wszystkim spełnia kwestionowaną dotąd przez organ rentowy przesłankę w postaci co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ po uznaniu mu spornego okresu pracy w warunkach szczególnych tj. od 01.02.1974 r. do 31.08.1984 r., kiedy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako bitumiarz kopacz legitymuje się obok już uznanego okresu od 01.09.1984 r. do 31.12.1998 r. ponad 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych.
Mając na względzie powyższe Sąd w pkt. 1 wyroku zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującemu emeryturę od dnia 01.10.2014 r. tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku zgodnie z art. 129 ust. 1 powołanej ustawy oraz na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego iart.47714§2 k.p.c.
Odwołujący w toku postępowania korzystał z pomocy pełnomocnika i Sąd na podstawieart. 98 kpcw zw. z§11 ust. 2w zw. z§ 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity: Dz. U. z 2013 roku poz. 490) zasądził na rzecz odwołującego od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.