Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 498/15
Data wyroku: 2015-06-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Bartkowiak, do Andrzej Klimowicz, Bożena Ziółkowska

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu IV Wydział Karny – Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Bożena Ziółkowska
Sędziowie:  SSO Hanna Bartkowiak (spr.)
SSR del. do SO Andrzej Klimowicz
Protokolant: st. prot. sąd.M. K. (1)
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Bogusława Tupaja
po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r.
sprawyM. M.
oskarżonego zart. 160 § 1 kki inne
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Szamotułach
z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt II K 1166/14
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Szamotułach do ponownego rozpoznania.
A. K.B. H.B.

UZASADNIENIE
M. M.został oskarżony o to, że:

I
w dniu 4 marca 2013 r. wS.w mieszkaniu przyul. (...)naraziłD. K.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w ten sposób, że w jego obecności użył broni palnej, tj. o przestępstwo zart. 160 § 1 kk;

II
w dniu 4 marca 2013 r. wS.przyul. (...)nieumyślnie spowodował naruszenie czynności narządu ciałaM. K. (2)w ten sposób, że użył on broni palnej w wyniku czego pocisk wystrzelony z broni przebił się przez drzwi wejściowe od mieszkania i ranił przechodzącego klatką schodowąM. K. (2), powodując u pokrzywdzonego obrażenia ciała w postaci rany postrzałowej lewego uda z wlotem na tylno przyśrodkowej powierzchni uda około 10 cm nad kolanem, przy czym obrażenia te naruszyły czynności narządów ciałaM. K. (2)na czas dłuższy aniżeli siedem dni, tj. o przestępstwo zart. 157 § 1 i 3 kk;

III
w nieustalonym okresie, do dnia 9 lutego 2014 r. wS.przyul. (...)posiadał bez wymaganego zezwolenia broń palną w postaci pistoletu(...)kaliber 8 mm nr(...)oraz amunicji w postaci pięciu naboi karabinowych kaliber 308 Win., tj. o przestępstwo zart. 263 § 2 kk;

IV
w dniu 8 lutego 2014 r. wS.przyul. (...), umyślnie dokonał uszkodzenia mienia w postaci podwójnej plastikowej szyby w oknie mieszkania(...), poprzez jej wybicie rzucanymi cegłami, czym spowodował straty o wartości 500 zł na szkodęP. F.iG. F., działając przy tym publicznie i z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego, tj. o przestępstwo zart. 288 § 1 kkprzy zastosowaniuart. 57a § 1 kk.

Sąd Rejonowy w Szamotułach, wyrokiem z dnia 5 lutego 2015 r. wydanym w postępowaniu o sygn. akt II K 1166/14 po uwzględnieniu wniosku prokuratorskiego o wydanie wyroku i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar i środków karnych bez przeprowadzenia rozprawy, uznałoskarżonegoM. M.za winnego zarzucanych mu czynów popełnionych w sposób wyżej opisany:

1
wpunkcie I, tj. przestępstwa zart. 160 § 1 kki za to na podstawie powołanego przepisu wymierzył mu karę 1 miesiąca pozbawienia wolności;

2
wpunkcie II, tj. przestępstwa zart. 157 § 1 i 3 kki za to na podstawieart. 157 § 3 kkwymierzył mu karę 1 miesiąca pozbawienia wolności;

3
wpunkcie III, tj. przestępstwa zart. 263 § 2 kki za to na podstawie powołanego przepisu wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;

4
wpunkcie IV, tj. przestępstwa zart. 288 § 1 kkw zw. zart. 57a § 1 kki za to na podstawieart. 288 § 1 kkwymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności.

Następnie, na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkpołączył wymierzone oskarżonemu kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawie natomiastart. 69 § 1 i 2 kkw zw. zart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie wymierzonej oskarżonemu kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 lat tytułem próby.
Na podstawieart. 71 § 1 kkorzekł wobec oskarżonego karę grzywny w wysokości 250 stawek dziennych, ustalając wysokość każdej stawki dziennej na kwotę 10 zł.
W ostatnim punkcie wyroku, na podstawieart. 627 kpkiart. 2 ust 1 pkt 3 oraz art. 3ust 2 ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądził od oskarżonego zwrot kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 4 579,15 złotych i wymierzył mu opłatę w kwocie 430 zł.
Powyższy wyrok zaskarżył w całości na niekorzyść oskarżonego prokurator.Zarzucił orzeczeniu rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego procesowego –art. 343 § 7 kpkw zw. zart. 335 § 1 kpk, polegające na uwzględnieniu wniosku prokuratora o skazanieM. M.bez przeprowadzenia rozprawy i wydaniu wyroku zgodnie z wnioskiem, pomimo iż był on wadliwy w zakresie braku orzeczenia wobec oskarżonego nawiązki na rzecz pokrzywdzonych, w konsekwencji czego doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa karnego materialnego -art. 57a § 2 kk, poprzez nieorzeczenie wobec oskarżonego obligatoryjnej nawiązki na rzecz pokrzywdzonychP. F.iG. F..
Podnosząc tak, apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Szamotułach do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja prokuratora była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie. Ustalenie to skutkowało uchyleniem zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Kontrola odwoławcza potwierdziła zasadność zarzutu naruszenia reguł postępowania określonych wart. 343 § 7 kpkw zw. zart. 335 § 1 kpk. Owo uchybienie miało charakter istotny, gdyż pociągnęło za sobą obrazę prawa materialnego, której następstwem była wada pierwszoinstancyjnego orzeczenia.
Sąd I instancji nie dostrzegł, że akceptując bezkrytycznie wniosek złożony w oparciu oart. 335 kpkdoprowadził do naruszeniaart. 57a § 2 kk. Przepisu, który nie został wskazany przez oskarżyciela jako przepis ustawy karnej, który znaleźć musi w sprawie zastosowanie w przypadku skazaniaM. M.za czyn opisany w punkcie IV aktu oskarżenia.
Skarżący prawidłowo podniósł, że zastosowanie wspomnianego przepisu było obligatoryjne. Wskazuje na to kategoryczne brzmienie ustanowionej nim reguły postępowania, która nakazuje sądowi, w wypadku skazania za występek o charakterze chuligański (art. 57a § 1 kk) orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, chyba że orzeka on obowiązek naprawienia szkody, obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub nawiązkę na podstawieart. 46 kk.
Wniosek prokuratora o wydanie uzgodnionego z oskarżonym wyroku nie określał obowiązku wymierzenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonychP. F.iG. F.. Był on zatem obarczony wadą. Ta zaś nie została dostrzeżona przez Sąd Rejonowy.
Ponadto podnieść należy, że wywołana nieuwagą Sądu niższej instancji następcza obraza prawa materialnego miała charakter głębszy, aniżeli podnosił skarżący. We wniosku złożonym w sprawie na podstawieart. 335 kpkzaproponowano bowiem wymierzenie za czyn opisany w punkcie IV aktu oskarżenia uzgodnionej z oskarżonym kary 3 miesięcy pozbawienia wolności. Kary zatem, która nie odpowiadała prawu. Przepisart. 57a § 1 kknakazuje bowiem wymierzenie kary przewidzianej za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości nie niższej od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. W przypadku przypisania chuligańskiego sprawstwa występku zart. 288 § 1 kkwymierzona kara pozbawienia wolności nie mogła więc wynosić 3 miesiące, gdyż jest to dolna granica zagrożenia karą za występek uszkodzenia cudzego mienia w postaci podstawowej.
Podsumowując, wyrok nie mógł się ostać w obecnym kształcie i musiał zostać uchylony. Sąd II instancji kierował się przy tym regułą, że w żadnym razie, orzekający w trybieart. 343 § 1w zw. zart. 335 § 1 kpksąd nie ma uprawnienia do uwzględnienia wniosku o wymierzenie kary, której orzeczenie naruszałoby przepis prawa materialnego. Procedowania sądów nie może bowiem sprowadzać się do bezkrytycznego akceptowania wniosków prokuratorskich o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy. Skazanie bez przeprowadzenia rozprawy musi zostać poprzedzone gruntownymi badaniami wszystkich kryteriów dopuszczalności takiego wniosku. Skierowanie wniosku prokuratora w trybieart. 335 § 1 kpknie zwalnia bowiem sądu od obowiązku kontroli jego formalnej i materialnej poprawności, a zakresem tej weryfikacji winna zostać objęta nie tylko kwestia bezbłędności postulowanych przez prokuratora rozstrzygnięć, ale także to, czy okoliczności popełniania przestępstwa nie budzą wątpliwości. Zgodnie zart. 343 § 7 kpk, powinnością sądu rozpoznającego wniosek prokuratora, złożony w trybieart. 335 § 1 kpk, jest zbadanie zasadniczej kwestii sprawstwa określonego czynu przez daną osobę, ale również wszelkie inne okoliczności, które są istotne dla oceny prawno-karnej czynu będącego przedmiotem osądu. Stwierdzenie jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie nakazuje sądowi skierowanie sprawy na rozprawę celem przeprowadzenia postępowania dowodowego, które pozwoli te wątpliwości wyjaśnić(vide. wyrok SN z 4 grudnia 2014 r., III KK 381/14, Prok. i Pr.-wkł. 2015/4/14).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien zatem rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych, uwzględniając wyżej zaprezentowane uwagi. Zauważyć jednak trzeba, odnosząc się do kary pozbawienia wolności wymierzonej za czyn opisany w punkcie IV aktu oskarżenia, że nie jest już możliwe w tym postępowaniu wymierzenie jej w zakresie większym aniżeli uczyniono to w zaskarżonym wyroku. W ocenie Sądu Okręgowego naruszenie prawa w tym wypadku było wynikiem wadliwego działania sądu i oskarżony nie może ponosić negatywnych konsekwencji wydania przez sąd orzeczenia niezgodnego z prawem, zatem obowiązuje tu w pełni, także w postępowaniu ponownym, zakazreformationis in peius (por. wyrok SN z 12 maja 2011 r., II KK 97/11, OSNKW 2011/7/63 oraz teza 21 komentarza do art. 434 kpk [w:] T. H. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Artykuły 1-467. Lex, 2014).Zakaz ten ustanowiony wart. 434 § 1 kpk, zezwala sądowi odwoławczemu orzekać na niekorzyść oskarżonego tylko wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy, a także tylko w granicach zaskarżenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.Jeżeli środek odwoławczy pochodzi od oskarżyciela publicznegolub pełnomocnika, sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego ponadtotylko w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w środku odwoławczym lub podlegających uwzględnieniu z urzędu. Zakazreformationis in peiusrównież obejmuje etap powtórnego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji, co z kolei regulujeart. 443 kpk.
Choć zatem poruszone powyżej zagadnienie nie będzie mogło zostać uwzględnione w przyszłym rozstrzygnięciu, które zapadnie w sprawie – a to z uwagi na przedstawione powyżej zakazy procesowe – Sąd odwoławczy pragnie na koniec zauważyć, że zaproponowane przez prokuratora formy reakcji penalnej na czyny oskarżonego nie oddawały należycie wywołanego przez tego sprawcę stopnia bezprawia. Zdziwienie zatem budzi fakt, że propozycje te znalazły uznanie Sądu Rejonowego.
A. K.B. H.B.