Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 982/14
Data wyroku: 2015-07-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Marta Pańczyk-Kujawska, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art 184 w zw z art 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS
Teza: Sąd ustalając prawo do emerytury ma obowiązek badać spełnienie wszystkich ustawowych warunków , nawet wówczas , gdy organ rentowy w spornej decyzji ocenił tylko niektóre z nich .

Sygn. akt

III AUa 982/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia15 lipca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek

Sędziowie:

SSA Alicja Podczaska (spr.)
SSA Marta Pańczyk-Kujawska

Protokolant

st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu15 lipca 2015 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. B.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o emeryturę
na skutek apelacji organu rentowego
od wyrokuSądu Okręgowego w Przemyślu
z dnia15 października 2014 r.sygn. aktIII U 812/14

zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddala odwołanie.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 2 czerwca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłJ. B.prawa do emerytury, ponieważ nie wykazał piętnastoletniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Do powyższego okresu organ rentowy nie uwzględnił: zatrudnienia w(...)wT.od 16.05.1972 r. do 10.01.1975 r., w(...)wR.od 14.01.1975 r. do 31.12.1975 r. oraz w(...)wJ.w okresie od 1 stycznia 1976 r. do 31 sierpnia 1990 r.W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca domagał się jego zmiany i przyznania dochodzonego świadczenia, po zaliczeniu do stażu pracy w warunkach szczególnych okresów zakwestionowanych przez organ rentowy, w których stale i w pełnym wymiarze pracował na stanowisku operatora sprzętu ciężkiego.W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy domagał się jego oddalenia.Wyrokiem z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt III U 812/14, Sąd Okręgowy w Przemyślu zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury w ustawowej wysokości, począwszy od dnia(...)r., tj. od ukończenia 60 lat życia.Sąd ustalił, żeJ. B.,ur. (...), był zatrudniony w(...)wT.od 16.05.1972 r. do 10.01.1975 r. na stanowisku pomocnika operatora spycharki. Prace wnioskodawcy polegały na: rekultywacji rzek, równaniu terenu, spychaniu hałd w(...).Następnie wnioskodawca pracował w(...)wR.od 14.01.1975 r. do 31.12.1975 r., jako operator spycharki, wykonując wyrównania terenu, plantowanie, prace dla rejonów dróg publicznych i prace na żwirowni. W okresie od 28.10.1975 r. do 18.06.1977 r. wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową, a bezpośrednio po niej kontynuował pracę w warunkach szczególnych do 31.08.1990 r.Przechodząc do oceny zebranego w sprawie materiału, na który składały się zarówno akta osobowe wnioskodawcy, jak i zeznania świadków oraz przesłuchanie wnioskodawcy, Sąd I instancji uznał, że wnioskodawca w spornych okresach pracował w warunkach szczególnych, wykonując czynności wymienione w wykazie A, dział V, poz. 3 – załączniku do rozporządzenia RM z dn. 7.02.1983 r. Do stażu pracy w warunkach szczególnych Sąd zaliczył wnioskodawcy okres zasadniczej służby wojskowej, odbytej w okresie obowiązywania art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, wskazując że w dniu powołania do odbywania służby wojskowej wnioskodawca pozostawał w zatrudnieniu w(...)wJ.Oddział wR., wykonując prace zaliczane do prac w warunkach szczególnych, a po odbyciu służby kontynuował zatrudnienie w(...)wJ.Oddział wR.na tym samym stanowisku. Wobec spełnienia warunku dotyczącego ogólnego stażu ubezpieczeniowego, prawo do świadczenia wnioskodawcy powstało z dniem ukończenia 60 lat.
W apelacji od powyższego wyroku organ rentowy domagał się jego zmiany i oddalenia odwołania, zarzucając naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 184 w związku z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 2 i 4 rozporządzenia RM z dn. 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze i uznanie, że wnioskodawca udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że wnioskodawca pobiera rentę rolniczą z KRUS, do ustalenia której uwzględniono okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników od 1.12.1990 r. do 30.09.1999 r. Pomniejszenie o powyższy okres ustalonego wymiaru okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawcy, skutkuje brakiem spełnienia warunku posiadania stażu ogólnego 25 lat.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego jest uzasadniona i skutkuje wydaniem wyroku reformatoryjnego przez Sąd drugiej instancji .
W rozpoznawanej sprawie istotą było ustalenie uprawnienia wnioskodawcyJ. B.do emerytury o której stanowiart. 184w zw. zart. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpowoływanej dalej , jako ustawa emerytalno – rentowa , tj. do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Prawo do spornego świadczenia przysługuje ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. po osiągnięciu przez nich wieku przewidzianego w art. 32 , 33 , 39 i 40 w/w ustawy emerytalno – rentowej ( a to , wieku 55 lat dla kobiet oraz 60 lat dla mężczyzn ), o ile przed 1 stycznia 1999 r. spełnili przesłanki stażowe – a to wykazali łączny staż ubezpieczenia wynoszącym odpowiednio dla mężczyzn , co najmniej 25 lat, a dla kobiet 20 lat , w tym . co najmniej piętnastoletni staż pracy w warunkach szczególnych ( wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku ) , oraz którzy nie przystąpili do OFE , ewentualnie złożyli wniosek o przekazanie zgromadzonych na rachunku tego Funduszu środków na dochody budżetu państwa .Z treści decyzji ZUS z 2 czerwca 2014 r. wynika , że organ rentowy kwestionował spełnienie przez wnioskodawcę ustawowego warunku wykazania 15 lat pracy w warunkach szczególnych . Dlatego Sąd Okręgowy w postępowaniu odwoławczym skupił się na zbadaniu tej właśnie przesłanki , przyjmując spełnienie przez wnioskodawcę pozostałej stażowej przesłanki tj : 25 letniego okresu ubezpieczonego przed dniem 1 stycznia 1999 r. za niesporny tj: wykazany i niekwestionowany przez ZUS.Tymczasem jak wynika z treści samego wniosku emerytalnego ( ZUS Rp – 1E )J. B.wskazał , że jest świadczeniobiorcą KRUS ( renta ) .Sumaryczny okres ubezpieczenia w ZUS wnioskodawcy wynosił 18 lat1 miesiąc i 16 dni i był za niski do nabycia prawa do spornego świadczenia( 25 lat ) .
Dlatego organ rentowy zgodnie z treścią art. 10 ust 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS , ustalając prawo do emerytury mógł uzupełnić staż ubezpieczeniowy wnioskodawcy okresami ubezpieczenia społecznego rolników , za które odprowadzono składki ( okres od 1.12.1990 r. – 31.12.1998 r. tj:8 lat 1 miesiąc ) uzupełniająco do 25 lat okresem 6 lat i 11 miesięcy .
Organ rentowy nie zwrócił uwagi jednakże na to , że okres ubezpieczenia społecznego rolników posłużył już wcześniej , do ustalenia w KRUS prawa do renty rolniczej dla wnioskodawcy , od 8 lipca 1999 r. Obecnie jest to już renta stała .Z uwagi na treść art. 10 ust 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS brak jest możliwości uwzględnienia okresów ubezpieczenia rolniczego wymienionych w art. 10 ust 1 , jeżeli zostały one zaliczone do okresów , od których zalezy prawo do emerytury lub renty , na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników .Jeżeli zatem z okresu ubezpieczenia społecznego rolników wykazanego przez wnioskodawcę ( 8 lat i 1 miesiąc ) odejmiemy 5 lat tego ubezpieczenia , które posłużyły do ustalenia prawa do renty rolniczej , pozostanie okres zaledwie 3 lat i 1 miesiąca ubezpieczenia rolniczego , który jest niewystarczającym do wykazania łącznie 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych przypadających przed okresem 1 stycznia 1999 r.Ubiegając się o emeryturę , wnioskodawca wykazywał również okres( bezskładkowy ) pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16-go roku życia od 4.05.1970 r. do 11.05.1972 r. tj. okres 2 lat 7 dni stanowiący okres uzupełniający do ustalenia prawa do emerytury ( zgodnie z art. 10 ust 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ) .Jest to jednak nadal okres uzupełniający niewystarczający do wykazania łącznie 25 lat okresów ubezpieczenia przypadających przed dniem 1 stycznia1999 r.WnioskodawcaJ. B.z całą pewnością ubiegając się o ustalenie prawa do spornego świadczenia emerytalnego nie spełnił ustawowego warunku wykazania ogólnego stażu ubezpieczeniowego 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych przypadających przed dniem 1 stycznia 1999 r.Sąd ubezpieczeń społecznych , przyznając prawo do emerytury , ma obowiązek ustalić spełnienie wszystkich ustawowych warunków , nawet wówczas , gdy organ rentowy w spornej decyzji ocenił tylko niektóre z nich , bez rozpoznania pozostałych ( por. wyrok SN z 7 marca 2006 r. sygn. I UK 195/05 publ. OSNP 2007/3-4/55 , wyrok SN z 20 maja 2014 r. sygn. I UK 421/13 LEX nr. 1480156) .Z tych względów Sąd Apelacyjny po przeanalizowaniu okresów ubezpieczenia wykazanych przez wnioskodawcę uznał , że apelacja organu rentowego jest w pełni uzasadniona , bowiem nie został spełniony przez wnioskodawcę ustawowy warunek ogólnego stażu ubezpieczeniowego , konieczny do nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego .Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny zgodnie z treściąart. 386 § 4 k. p. c.zmienił zaskarżony wyrok i orzekł co do istoty sprawy .