Sąd Okręgowy we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 958/12
Data wyroku: 2015-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Rudnicki
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 k.c.

Sygn. akt I C 958 / 12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lutego 2015 r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:SSO Krzysztof Rudnicki
Protokolant:Małgorzata Wąchała
po rozpoznaniu w dniu 10.02.2015 r.
we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z powództwasyndyka masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej weW.
przeciwkoP. K. (1)
o uznanie umów za bezskuteczne i wydanie nieruchomości
I.oddala powództwo;
II.zasądza od powoda na rzecz pozwanego7 217 złkosztów procesu;
III.nakazuje powodowi uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu3 144, 70 złnieopłaconych kosztów sądowych i obciąża Skarb Państwa tymi kosztami w pozostałym zakresie.

UZASADNIENIE
Powód – syndyk masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej weW.w pozwie wniesionym dnia 14.06.2012 r. przeciwkoP.K.wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży prawa własności nieruchomości w postacidziałki gruntu nr (...), obrębP., zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej weW., przyul. (...), objętejksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków, dokonanej mocą aktu notarialnego zawartego przed notariuszemE. R.z Kancelarii Notarialnej weW.w dniu 23.02.2012 r., rep. A nr(...), pomiędzyP. B.aP. K. (1)oraz uznanie za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży prawa własności opisanej nieruchomości, dokonanej mocą aktu notarialnego zawartego przed notariuszemJ. T.z Kancelarii Notarialnej weW.w dniu 26.07.2011 r., rep. A nr(...), jak również o zobowiązanie pozwanego do przekazania do masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej nabytego prawa własności tej nieruchomości.
W uzasadnieniu pozwu powód podał, że w dniu 26.07.2011 r.(...) sp. z o.o.weW., reprezentowana przez zarząd w osobachS. Š.,J. L.orazL. S., dokonała sprzedaży nieruchomości stanowiącej własność tej spółki na rzeczP. B., na mocy aktu notarialnego rep. A nr(...)zawartego w Kancelarii Notarialnej weW.przed notariuszemJ. T., zaś z dniem 16.04.2012 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej VIII Wydział Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych (sygn. akt VIII GU 171/11) ogłosił upadłość(...) sp. z o.o.obejmującą likwidację majątku dłużnika oraz wyznaczył syndyka w osobieM. A.. Powód wskazał, że w ramach powołanej transakcji sprzedaży upadła spółka nie uzyskała żadnych świadczeń, w szczególności finansowych. Zobowiązanie nabywcy do zapłaty z odroczonym terminem płatności nie zostało w żaden sposób wykonane, mimo że nastąpić miało w relatywnie krótkim terminie liczonym od momentu zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Zdaniem powoda upływ blisko 11 miesięcy od momentu wymagalności tej zapłaty wskazuje na nierealność perspektyw jej uzyskania, a w konsekwencji na rażącą nieekwiwalentność zobowiązania nabywcy wobec powoda z tytułu zapłaty ceny analizowanej sprzedaży.
Według powoda ugruntowana już praktyka prawna wprost wskazuje, że syndykowi reprezentującemu masę upadłości przysługuje legitymacja czynna w zakresie żądania uznania za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości czynności prawnej, mocą której określony składnik majątkowy wyszedł z majątku upadłej spółki, zaś podstawę prawną takiego powództwa stanowiart. 527 kc, względnieart. 531 § 1 i 2 kcw związku z treściąart. 131 ustawy z dnia 28.02.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze. Orzecznictwo potwierdza także, że celem takiego względnego ubezskutecznienia czynności prawnej jest zasadniczo uzyskanie przez masę upadłości, w trybie art. 134 ust. 1 i 2 ustawy, tego, co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, oraz ochrona wszystkich wierzycieli upadłościowych. Powód podniósł, że zaistniały wszelkie przesłanki uznania za bezskuteczną wobec masy upadłości wskazanej czynności prawnej. Według niego stan taki utożsamiać należy z nieodpłatnym uzyskaniem przezP. B.korzyści majątkowej kosztem masy upadłości, w szczególności w rozumieniu treściart. 528 kciart. 531 § 2 kc, przy czym w ocenie powoda uzyskanie korzyści majątkowej bezpłatnie nie należy sprowadzać wyłącznie do darowizny, obejmuje ono bowiem wszelkie czynności prowadzące do uzyskania korzyści, które nie znalazły odpowiedniego ekwiwalentu w ujęciu obiektywnym.
Zdaniem powoda w tych samych kategoriach należy traktować też umowę sprzedaży – akt notarialny zawarty przed notariuszemE. R.z Kancelarii Notarialnej weW.w dniu 23.02.2012 r., rep. A nr(...), pomiędzyP. B.a pozwanymP. K. (1), którą należy uznać za rozporządzenie nieodpłatne z racji odroczonego terminu płatności całości ceny tej sprzedaży oraz braku uiszczenia przez pozwanego na rzeczP. B.jakichkolwiek ekwiwalentnych świadczeń tytułem nabycia prawa własności opisanej nieruchomości.
Zdaniem powoda jest również oczywiste ziszczenie się przesłanki rzeczywistego pokrzywdzenia egzekwujących wierzycieli. Powód podniósł, że wskutek ubezskutecznionych czynności prawnych pomniejszeniu uległa masa upadłości(...) sp. z o.o., w szczególności w takim rozumieniu, że wartość opisanej nieruchomości stanowić mogłaby majątek służący zaspokojeniu ujawnionych wierzytelności wierzycieli masy upadłości, natomiast brak tego prawa w ramach masy upadłości pozwoli na mniejsze zaspokojenie tych wierzytelności, niż byłoby to możliwe po ubezskutecznieniu tych czynności prawnych lub w ogóle ich nie zawarciu. Zobowiązanie pozwanego do zwrotnego przekazania do masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej nabytego prawa własności opisanej nieruchomości, na podstawieart. 134 pun, stanowiło będzie w ocenie powoda skuteczny i realny instrument prawidłowego zaspokojenia uprawnionych wierzycieli masy. Powód podniósł, że niewątpliwie także zbycie praw do nadającej się do bezproblemowej egzekucji syngularnej lub generalnej nieruchomości i nakazanie wierzycielom poszukiwania zaspokojenia z innych niepewnych źródeł, jest działaniem z pokrzywdzeniem wierzycieli – w myślart. 527 § 2 kcorazart. 531 § 1 i 2 kc, zgodnie z zasadą, że działaniem z pokrzywdzeniem masy upadłości (lub także wierzycieli) jest każde działanie powodujące możliwość zaspokojenia się wierzycieli dopiero z dodatkowym znacznym nakładem kosztów lub ze zwiększonym ryzykiem takiego zaspokojenia, przez co staje się ono niepewne i ograniczone (pokrzywdzenie powstaje więc na skutek takiego stanu faktycznego majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela). Powód zaznaczył, że egzekucja z tej nieruchomości, wobec jej wartości rynkowej, pozwoliłaby na zaspokojenie ujawnionych wierzycieli masy upadłości(...) sp. z o.o.w stopniu znacznie większym, niż to jest możliwe dotychczas. Tym samym, zdaniem powoda, działanie dłużnika i pozwanego podjęte w ramach zaskarżonej umowy zbycia praw własności opisanej nieruchomości doprowadziło do pomniejszenia majątku dłużnika ((...) sp. z o.o.), uniemożliwiając de facto prawidłowe i możliwe w realiach niniejszej sprawy zaspokojenie ujawnionych wierzycieli. Ponadto powód wskazał, iż do przyjęcia świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli, o którą chodzi wart. 527 § 1 kc, wystarczy by dłużnik takie pokrzywdzenie przewidywał w granicach ewentualności, a pokrzywdzenie wierzyciela należy oceniać nie według chwili dokonania czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią, lecz według chwili jej zaskarżenia (wystąpienia z żądaniem uznania bezskuteczności czynności prawnej), stąd też zdaniem powoda to właśnie według chwili zaskarżenia wskazanej w pozwie umowy zbycia praw do nieruchomości uniemożliwiono egzekucję, co skutkuje dalszą niemożnością zaspokojenia wierzycieli w większym stopniu aż do chwili obecnej, podczas gdy postępowanie upadłościowe, w ramach którego w skład masy upadłości weszłaby własność tej nieruchomości, z całą pewnością pozwoliłoby na zaspokojenie wierzycieli w znacznie większych niż możliwe aktualnie rozmiarach.
W dalszej kolejności powód podniósł, że dopełnieniem ziszczenia się in casu wszystkich przesłanek uznania bezskuteczności w stosunku do masy upadłości obu umów sprzedaży nieruchomości stanowi nieodpłatny charakter rozporządzeń tą nieruchomością, tak na rzeczP. B.(osoby trzeciej), jak i na rzecz pozwanego, jako tzw. osoby czwartej (argument zart. 528 kcw zw. zart. 531 § 2 kc). Niezależnie jednak od powyższego powód wywodził, że takP. B., jak i pozwanemu, należy przypisać wiedzę o zbyciu tej nieruchomości z pokrzywdzeniem masy upadłości oraz z pokrzywdzeniem wierzycieli upadłejspółki (...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej. Powyższe zdaniem powoda znajduje potwierdzenie w analizie ujawnionych umów przelewów wierzytelności naliczanych przezL. S.iJ. L.(reprezentantów upadłej spółki działających przy zawarciu umowy sprzedaży rep. A nr(...)) wobec upadłej spółki, które scedowane zostały na bliższą osobę trzecią. Wysokość tych wierzytelności jest porównywalna z wysokością ceną należną od pozwanego na rzecz powoda zgodnie z analizowanym aktem notarialnym. Według powoda powyższe wskazuje, że towarzyszącym tej transakcji sprzedaży zamiarem, tak bliższej osoby trzeciej, pozwanego, jak również ówczesnych reprezentantów upadłej spółki, było przygotowanie osobie trzeciej możliwości oświadczenia wobec upadłej spółki potrącenia, mającego wygasić wszelkie wierzytelności powoda wobec bliższej osoby trzeciej, tym samym pozbawienie lub choćby ograniczenie możliwości zaspokojenia wierzycieli masy upadłości z tego składnika majątkowego upadłej spółki. Za taką oceną przemawia zdaniem powoda także zbieżność czasowa tych umów cesji wierzytelności z umową sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Powód podniósł, że całokształt okoliczności sprawy daje podstawy do przyjęcia, że celem działaniaP. B., pozwanego i ówczesnych reprezentantów upadłej spółki było działanie ze świadomością pokrzywdzenia masy upadłości i jej wierzycieli, a także nieuiszczenie w ogóle ceny sprzedaży nieruchomości przyul. (...)weW..
Powód twierdził, że powyższe odpowiada wskazaniom praktyki obrotu prawnego, która zauważa jednoznacznie, że zaostrzone rygory odpowiedzialności osoby trzeciej usprawiedliwione są tym, że z reguły osoba trzecia albo świadomie współdziała z dłużnikiem – przyszłym upadłym in fraudem creditorum, albo uzyskuje korzyść zamian za świadczenie rażąco nieekwiwalentne lub za darmo. Według powoda, w takim stanie – w ramach racjonalnej oceny ujawnionych okoliczności sprawy – uznać należy za potwierdzoną wiedzę pozwanego o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną. Ostatecznie powód podkreślił, że w tej sprawie świadomość dłużnika (i jego reprezentantów) orazP. B.i pozwanego w tym zakresie ustalać należy biorąc pod uwagę okoliczności istniejące przed datą zawierania analizowanych czynności prawnej, oceniane przez pryzmat kondycji finansowej upadłejspółki (...) sp. z o.o.oraz dalszych możliwości zaspokajania przez dłużnika jego wymagalnych długów. Działanie ze świadomością pokrzywdzenia in concreto wyrażało się według powoda w doprowadzeniu do takiej sytuacji, w której wyzbył się dłużnik ostatniego ze swoich składników majątkowych gwarantującego zaspokojenie ujawnionych wierzycieli, a jednocześnie pozwany uzyskał znaczną i nieuprawnioną korzyść majątkową, wynikającą właśnie z zawarcia zaskarżanej niniejszym umowy. Zdaniem powoda jedynie racjonalne jest ustalenie, iż dłużnik, osoba trzecia i pozwany doskonale zdawali sobie sprawę ze złej sytuacji finansowej spółki, w szczególności wymagalnego już zadłużenia spółki, co w sytuacji wyprzedawania ostatniego z wartościowych składników majątkowych spółki dającego szansę zaspokojenia wierzycielom należy oceniać jako jednoznaczne działanie z pokrzywdzeniem wierzycieli.
Niezależnie od powyższego powód podniósł, że całokształt zaistniałej sytuacji wskazuje na niewątpliwe uprzywilejowanie pozwanego, jak również osoby trzeciej, choć nic nie wskazuje na zasadność takiego uprzywilejowania, a ponadto ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa wyłącznie na pozwanym.
W odpowiedzi na pozew pozwanyP. K. (1)wniósł o oddalenie powództwa w całości
oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przewidzianej.
W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany podniósł w pierwszej kolejności, że brak jest podstaw do uznania czynności prawnych dokonanych pomiędzyspółką (...) sp. z o.o.aP. B.oraz pomiędzyP. B.a pozwanym za bezskuteczne. Zdaniem pozwanego analiza treści tych umów nie wskazuje, aby były to czynności zdziałane z pokrzywdzeniem wierzycieli, gdyż mają one charakter odpłatny, ustalone ceny są cenami rynkowymi, a to że do masy nie wpłynęły należności z tytułu sprzedaży nieruchomości odP. B.wynika tylko z bierności w tym zakresie powoda, który nie podjął żadnych kroków prawnych celem uzyskania zapłaty.
Nadto, ustosunkowując się do twierdzeń pozwu, pozwany podniósł, że ani umowa sprzedaży pozwanego zP. B.ani umowaP. B.zespółką (...) sp. z o.o.nie miały charakteru czynności pod tytułem darmym. Zdaniem pozwanego, wbrew stanowisku powoda, odpłatności nie należy wiązać z ustalonym w umowie terminem zapłaty, czy też z faktyczną zapłatą, zwłaszcza gdy nie podjęło się prób jej dochodzenia na drodze postępowania sądowego, zaś ocena wartości świadczeń stron umowy dokonana według kryteriów obiektywnych, o których mowa w pozwie, polega na porównaniu wartości świadczeń. Dopiero w sytuacji, gdy pozostają one w dysproporcji, wówczas można mówić o nieodpłatnym charakterze, natomiast fakt, że druga strona nie spełniła swego świadczenia, nie przesądza o bezpłatnym charakterze danej czynności prawnej. Pozwany zarzucił, że w niniejszej sprawie powód nie wykazał, aby cena sprzedaży odbiegała od rynkowych. W jego ocenie świadczenia ustalone w umowach sprzedaży są ekwiwalentne, co też w sposób pośredni przyznaje powód – podając wartość przedmiotu sporu w wysokości zbliżonej do tych świadczeń.
W dalszej kolejności pozwany podniósł, że z uwagi na odpłatność uzyskanych przez pozwanego iP. B.korzyści majątkowych, na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia wszystkich przesłanek do uznania zawartych umów za bezskuteczne, o których mowa wart. 527 i 532 § 2 kc, a zatem powód winien wykazać, że: 1)P. B.wiedział lub miał możliwość dowiedzenia się, że upadła spółka działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, 2) upadła spółka działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, 3) wierzyciele zostali pokrzywdzeni wskutek czynności prawnejP. B.i upadłego osoby trzeciej, 4) pozwany wiedział o wszystkich okolicznościach uzasadniających uznanie czynności upadłej spółki za bezskuteczną. Tych przesłanek, zdaniem pozwanego, powód nie wykazał. Pozwany zarzucił, że powód nie wykazał przede wszystkim faktu pokrzywdzenia wierzycieli. Podniósł, że wprawdzie upadły zbył nieruchomość, jednak nie można na tej podstawie twierdzić, że była to czynność dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, ponieważ miała ona charakter odpłatny, a umówiona cena odpowiadała cenie rynkowej. To, że nabywca nie dokonał dobrowolnie zapłaty, nie przesądza jeszcze, zdaniem pozwanego o dokonaniu czynności z pokrzywdzeniem wierzycieli. Pozwany zarzucił, że powód w osobie syndyka (a nie tylko upadły), mógł wystąpić na drogę postępowania sądowego z pozwem o zapłatę, czego – z przyczyn sobie tylko znanych – nie uczynił. Pozwany podniósł, że sam fakt dokonania przez dłużnika określonej czynności prawnej nie narusza żadnych praw wierzyciela, jeżeli może on zaspokoić swą wierzytelność z innego majątku dłużnika i dopiero w przeciwnym wypadku służy mu ochrona przewidziana wart. 527 kc.Rzeczą wierzyciela, który chce z tej ochrony skorzystać, jest wykazanie, że przysługuje mu względem dłużnika wierzytelność oraz że nie może być ona zaspokojona z majątku dłużnika na skutek zdziałanej przez niego czynności prawnej, w wyniku której stał się niewypłacalny w stopniu wyższym niż był przed dokonaniem tej czynność. Zdaniem pozwanego z pokrzywdzeniem wierzycieli mielibyśmy przede wszystkim do czynienia wtedy, gdyby okazało się, że wierzytelność upadłego nie mogła być zrealizowana, co nie zostało udowodnione przez powoda, a ponadto z treści pozwu wynika, że syndyk zaniechał dochodzenia wchodzącej w skład masy upadłości wierzytelności odP. B..
Zdaniem pozwanego wnioski powoda o świadomości pozwanego orazP. B.na temat złej sytuacji finansowejspółki (...) sp. z o.o., jak i o posiadaniu przez nich wiedzy o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną, a wyprowadzone z faktu, że kupno nieruchomości przez pozwanego zbiegło się w czasie z ogłoszeniem upadłościspółki (...) sp. z o.o.oraz z faktu podpisywania przezP. B.z osobami trzecimi umów przelewu wierzytelności, są zbyt daleko idące, nie poparte żadnymi dowodami, nie pozostające w związku logicznym, a przy tym nieprawdziwe. Pozwany podniósł, że nie wiedział o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności prawnej zbycia nieruchomości przez(...) sp. z o.o.za bezskuteczną. Wskazał, że kupując nieruchomość wiedział, że w księdze wieczystej jest wzmianka o toczącym się postępowaniu, jednakżeP. B.zapewnił go, że dojdzie do wykreślenia tego wpisu, albowiem roszczenie jest sporne, co znalazło to odzwierciedlenie w treści zawartej umowy sprzedaży. Pozwany dodał, że zakupił nieruchomość w celach zarobkowych i nadal oczekuje, że dojdzie do wykreślenia wpisów w księdze wieczystej.
W piśmie procesowym z dnia 26.11.2012 r. (k. 165-168) powód podtrzymał w całości swoje stanowisko w sprawie.
Odnosząc się do treści odpowiedzi na pozew powód zauważył w pierwszej kolejności, że pozwany kwestionuje zasadność żądań powoda, opierając się wyłącznie na efektach własnej wykładni przesłanek skargi pauliańskiej, zwłaszcza właściwych dla spraw upadłościowych, poza sporem pozostawiając zaś fakty, okoliczności i twierdzenia podane w pozwie. Zdaniem powoda pozwany w szczególności nie udowadnia, a nawet nie przedstawia takowych twierdzeń, że zapłaciłP. B.cenę sprzedaży z umowy z dnia 23.02.2012 r. Tym samym, według powoda za przyznany uznać należy brak zapłaty tej ceny (art. 230 kpcw zw. zart. 207 § 6 kpc).
Ponadto powód podniósł, że odpowiedź na pozew przedstawia stanowisko będące efektem nieprawidłowej wykładni zastosowania regulacji wynikających z treściart. 527 i 531 kc, co oznacza jego zdaniem, że sporne pomiędzy stronami pozostają jedynie aspekty prawne odnoszące się do rozumienia pojęcia niewypłacalności relewantnej w kontekście regulacji zart. 527 § 2 kc, bezpłatnego charakteru transakcji w rozumieniuart. 127 ust. 1 punorazart. 528 kci znaczenia braku uzyskania przez masę upadłości jakiejkolwiek świadczenia (zapłaty) z tytułu analizowanych transakcji. Zdaniem powoda pozwany nieprawidłowo przyjmuje brak pokrzywdzenia wierzycieli, odpłatny charakter ubezskutecznianych czynności prawnych oraz brak wiedzy pozwanego o okolicznościach uzasadniających uznanie jego czynności prawnej za bezskuteczną. W ocenie powoda przepisart. 527 § 2 kcwprost określa, że z dokonaniem czynności z pokrzywdzeniem wierzyciela mamy do czynienia także jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny w stopniu wyższym, niż był przed dokonaniem czynności. W szczególności zaś w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że pokrzywdzenie zart. 527 § 2 kcpowstaje na skutek takiego stanu faktycznego majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela, a niewypłacalność w wyższym stopniu oznacza, że w zasadzie każde istotne, bez względu na jego rozmiar, powiększenie niewypłacalności stanowi pokrzywdzenie wierzyciela. Powód podniósł, że w realiach tej sprawy mamy właśnie do czynienia ze zwiększeniem niewypłacalności takP. B., jak i przede wszystkim masy upadłości(...) sp. z o.o., a wszelkie dochodzenie przez powoda zapłaty z tytułu wyjścia z majątku upadłej spółki nieruchomego składnika majątkowego, wbrew sugestiom odpowiedzi na pozew, wiązałoby się z aktualną niemożliwością uzyskania zapłaty, względnie bardzo znacznymi trudnościami uzyskania zapłaty z tytułu sprzedaży nieruchomości na rzeczP. B., przy uwzględnieniu braku zabezpieczenia tej płatności oraz wyjścia z majątkuP. B.nieruchomości, ocenianej jako składnik majątku, z którego powód mógłby prowadzić skuteczną egzekucję wobecP. B.. Perspektywom skutecznej realizacji wierzytelności pieniężnych przysługujących powodowi przeczy wskazane w pozwie założenie działania pozwanego z pokrzywdzeniem wierzycieli i powoda. W tym kontekście niewiadome jest też, do jakiego majątku działania egzekucyjne powoda miałby zostać skierowane, w szczególności istnienia takowego nie udowadnia pozwany, zaś ciężar dowodowy zgodnie z ogólną regułą (art. 6 kc) obciążałby w tym zakresie wyłącznie pozwanego. Zdaniem powoda, w tym stanie pokrzywdzenie rozumiane jako brak możliwości zaspokojenia wierzycieli w ogóle oraz brak możliwości ich zaspokojenia bez podejmowania działań wierzycieli i powoda związanych z dodatkowym znacznym nakładem kosztów, czasu i ryzyka (czyli w sposób niepewny i ograniczony) uznać należy za fakt bezsprzeczny. Powód, powołując się na orzeczenia Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych, wyraził przekonanie, że właśnie dla takich sytuacji przewidziana jest ochrona wierzycieli i masy upadłości prowadzona w trybieart. 531 § 2 kcw zw. zart. 131 i art. 134 pun. Wskazał, że zobowiązanie pozwanego do zwrotnego przekazania do masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej nabytego prawa własności opisanej nieruchomości stanowiło będzie skuteczny i realny instrument prawidłowego zaspokojenia uprawnionych wierzycieli masy upadłości.
Jednocześnie powód ponownie podkreślił, że wbrew stanowisku pozwanego uzyskania korzyści majątkowej bezpłatnie nie należy sprowadzać wyłącznie do darowizny, obejmuje ono bowiem wszelkie czynności prowadzące do uzyskania korzyści, które nie znalazły odpowiedniego ekwiwalentu w ujęciu obiektywnym. Powyższa ocena winna zostać zdaniem powoda uznana za bezdyskusyjną, w szczególności przy uwzględnieniu treściart. 127 ust. 1 pun. Powód podniósł też, że przyznana w odpowiedzi na pozew okoliczność rozmów pozwanego zP. B.o możliwościach uznania za bezskuteczną umowy zakupienia spornej nieruchomości przezP. B., potwierdzona treścią aktu notarialnego, oznacza wprost wiedzę pozwanego o okolicznościach uzasadniających i mogących doprowadzić w konkretnej, już toczącej się w chwili zawierania transakcji, sprawie sądowej o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności prawnej za bezskuteczną.
Odnośnie twierdzeń odpowiedzi na pozew dotyczących znaczenia podpisywania przezP. B.z osobami trzecimi (ówczesnymi reprezentantami upadłej spółki) umów przelewu wierzytelności, powód podtrzymał dotychczasowe swoje stanowisko, wskazując, że celem działaniaP. B., pozwanego i ówczesnych reprezentantów upadłej spółki było działanie ze świadomością pokrzywdzenia masy upadłości i jej wierzycieli, a także nieuiszczenie w ogóle ceny sprzedaży nieruchomości przyul. (...)la weW.. Zdaniem powoda okoliczności te pozostają w związku logicznym z wnioskami wywodzonymi przez niego na ich podstawie, co znajduje potwierdzenie we wskazaniach praktyki obrotu prawnego.
Ostatecznie powód podkreślił, że domniemania stanowiące ułatwienie dowodowe w zakresie wiedzy osoby pozwanej w procesie ze skargi pauliańskiej odnosi się również do dalszych osób trzecich (art. 531 § 2 kc), które uzyskały korzyść w wyniku kolejnego rozporządzenia nią przez osobę trzecią.
W piśmie z dnia 09.01.2015 r. (k. 667-668) powód sprecyzował żądanie pozwu w ten sposób, że wniósł:
1. w związku z upadłością(...) sp. z o.o.weW.o uznanie za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży prawa własności nieruchomości w postacidziałki gruntu nr (...), obrębP., zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej weW., przyul. (...), objętejksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków, dokonanej mocą aktu notarialnego zawartego przed notariuszemE. R.z Kancelarii Notarialnej weW.w dniu 23.02.2012 r., rep. A nr(...), pomiędzyP. B.aP. K. (1)oraz uznanie za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży prawa własności opisanej nieruchomości, dokonanej mocą aktu notarialnego zawartego przed notariuszemJ. T.z Kancelarii Notarialnej weW.w dniu 26.07.2011 r., rep. A nr(...), jak również o nakazanie pozwanemu wydania do masy upadłości masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej, do rąk syndyka mady upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej, opisanej wyżej nieruchomości ((...)),
ewentualnie:
2. w związku z upadłością(...) sp. z o.o.weW.o uznanie za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży prawa własności nieruchomości w postacidziałki gruntu nr (...), obrębP., zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej weW., przyul. (...), objętejksięgą wieczystą nr (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków, dokonanej mocą aktu notarialnego zawartego przed notariuszemE. R.z Kancelarii Notarialnej weW.w dniu 23.02.2012 r., rep. A nr(...), pomiędzyP. B.aP. K. (1)oraz stwierdzenie powstałej z mocy prawa bezskuteczności w stosunku do masy upadłości(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży prawa własności opisanej nieruchomości, dokonanej mocą aktu notarialnego zawartego przed notariuszemJ. T.z Kancelarii Notarialnej weW.w dniu 26.07.2011 r., rep. A nr(...), jak również o nakazanie pozwanemu wydania do masy upadłości masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej, do rąk syndyka masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej, opisanej wyżej nieruchomości ((...)),
3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa adwokackiego.
Powód odwołał się do aktualnego orzecznictwa (w szczególności wyroku SN z dnia 04.09.2014 r., II CSK 609/13) i podniósł, że do masy upadłości wydana winna być fizycznie nieruchomość objętą bezskuteczną czynnością prawną, a nie jej prawo własności. Co do zgłoszenia roszczenie ewentualnego podał, że materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że umowa przeniesienia własności nieruchomości pomiędzy(...) sp. z o.o.aP. B.z dnia 26.07.2011 r. została zawarta nie tylko z pokrzywdzeniem wierzycieli, ale również pod tytułem dartym (czego pozwany nie kwestionuje). Biorąc pod uwagę zbieg przesłanek przewidzianych wart. 527 kciart. 127 punoraz fakt, że dokonanie czynności nastąpiło w okresie krótszym niż rok przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, wskazana umowa może być również uznana za bezskuteczną wobec masy z mocy prawa, a nie w drodze konstytutywnego orzeczenia sądowego. W świetle orzecznictwa, jak i stanowiska doktryny, syndyk upoważniony jest do kumulacji roszczeń o stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej i wydanie rzeczy nią objętej, w szczególności, gdy stwierdzenie bezskuteczności obejmuje czynność, która nie była zawierana bezpośrednio z pozwaną „osobą czwartą”.
W piśmie z dnia 24.01.2015 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Podniósł, iż powód nie udowodnił przesłanek do uznania za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości umowy zawartej pomiędzy(...) sp. z o.o.a pozwanym. Brak jest też jakichkolwiek dowodów na to, że umowa zawarta pomiędzy upadłą spółką aP. B.jest bezskuteczną, czy to z mocy prawa (pozwany kwestionuje, że umowa ta była pod tytułem darmym), czy też na podstawie orzeczenia sądowego. Powód winien dochodzić uznania tek czynności za bezskuteczną lub stwierdzenia jej bezskuteczności przede wszystkim w drodze powództwa przeciwko osobie trzeciej. Nawet gdyby przyjąć, że czynność prawna pomiędzy upadłą spółką aP. B.jest bezskuteczna z mocy prawa, uzyskanie wyroku deklaratoryjnego przeciwkoP. B.jest niezbędne do dalszego dochodzenia roszczeń przeciwko pozwanemu.
Podniósł także, że żądania wydania masie upadłości nieruchomości sformułowane w ostatnim piśmie procesowym jest spóźnione. Termin, w ciągu którego syndyk może wystąpi z takim roszczeniem wynosi dwa lata od ogłoszenia upadłości, co jest efektem przyjęcia koncepcji umożliwienia syndykowi kumulacji roszczeń (art. 134 punw zw. zart. 132 ust. 3 pun).

Sąd ustalił w sprawie następujący stan faktyczny.

W 2001 r. została zawiązanaspółka (...) sp. z o.o.weW.. Jej wspólnikami zostaliS. Š.,J. L.orazL. S.. Wszyscy wspólnicy weszli jednocześnie w skład zarządu spółki. Działalność tego podmiotu polegała głównie na świadczeniu usług związanych z wykonawstwem instalacji elektrycznych.
Od początku działalność wszystkie sprawy spółki były prowadzone głównie przezS. Š., który był również zatrudniony na stanowisku dyrektora spółki.
/ dowód: odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS nr(...)dotyczący(...)sp. z
o.o. weW.– k. 257-260; zeznania świadków:L. S.– k. 537-541,J.
L.– k. 542-547 /
W 2004 r.(...) sp. z o.o.weW.nabyła nieruchomość położoną weW.przyul. (...)obejmującądziałkę gruntu nr (...), obrębP., o powierzchni 617 m2, zabudowaną budynkiem mieszkalnym o zabudowie bliźniaczej, o powierzchni 106, 36 m2, która została przeznaczona na siedzibę spółki. Oprócz tej działki spółka nie posiadała innych nieruchomości.
/ dowód: odpis KW nr(...)– k. 31-53; zeznania świadkaM. S. (1)– e-
protokół z dnia 20.02.2013 r. 00:03:11-00:06:43 /
Ok. 2010 r.spółkę (...) sp. z o.o.weW.dotknęły problemy finansowe, które początkowo starano się rozwiązać za pomocą pożyczek gotówkowych udzielanych spółce przez jej wspólników.
/ dowód: zeznania świadków:L. S.– k. 537- 541,J. L.– k. 542-547 /
Nakazem zapłaty z dnia 09.09.2010 r. wydanym w postępowaniu nakazowym w sprawie XV GNc 3717/10, Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej nakazał(...) sp. z o.o.weW., aby zapłaciła na rzecz(...) sp. z o.o.wŁ.44 653, 66 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu.
/ dowód: nakaz zapłaty z dnia 09.09.2010 r. – k. 99-100 /
Pismem z dnia 20.09.2010 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Śródmieścia we WrocławiuR. K. (1)zawiadomił dłużnika(...) sp. z o.o.o tym, że zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne w sprawie KM 901/10 na wniosek wierzycielaR. K. (2)na podstawie tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanego przez Sąd Rejonowy w Białymstoku dnia 23.06.2010 r., VIII GNc 1851/10, w celu wyegzekwowania należności w łącznej kwocie 4 639, 43 zł według stanu na dzień 20.09.2010 r.
/ dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia 20.09.2010 r., KM
901/10 – k. 104 /
Postanowieniem z dnia 18.10.2010 r., KM 1687/10, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we WrocławiuA. W.zakończył postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku wierzyciela(...) sp. z o.o.przeciwko dłużnikowi(...) sp. z o.o.na podstawie tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej z dnia 05.03.2010 r., XV GNc 794/10, z uwagi na to, że całe roszczenie wynikające z tytułu wykonawczego zostało zaspokojone.
/ dowód: postanowienie z dnia 18.10.2010 r., KM 1687/10 – k. 101-102 /
Postanowieniem z dnia 01.10.2010 r., KM 13825/10, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków we WrocławiuB. B.ustalił koszty postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi(...) sp. z o.o.weW.z wniosku wierzycielaG.-I.sp.j. M. iL. M.wL.na podstawie tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 17.06.2010 r., V GNc 1570/10, wobec zakończenia postępowania egzekucyjnego.
/ dowód: postanowienie z dnia 01.10.2010 r., KM 13825/10 – k. 103 /
Nakazem zapłaty z dnia 19.10.2010 r. wydanym w postępowaniu nakazowym w sprawie V GNc 5861/10, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia nakazał(...) sp. z o.o.weW., aby zapłaciła na rzecz(...) sp. z o.o.wK.30 772, 14 zł wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu.
/ dowód: nakaz zapłaty z dnia 19.11.2010 r., V GNc 5861/10 – k. 98 /
Pismem z dnia 24.11.2010 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków we WrocławiuM. S. (2)zawiadomiła dłużnika(...) sp. z o.o.z siedzibą weW.o wszczęciu przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego KM 3479/10 na wniosek wierzyciela(...) S.A.wW.na podstawie tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej z dnia 22.07.2010 r., XV GNc 2299/10, w celu wyegzekwowania należności głównej w kwocie 12 760, 81 zł wraz z odsetkami i kosztami.
/ dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia 24.11.2010 r., KM
(...)– k. 105 /
Pismami z dnia 20.05.2011 r. skierowanym do(...) BANK S.A.Dyrektor Oddziału ZUS weW.dokonał zajęcia rachunku bankowego(...) Sp. z o.o.weW., prowadzonego przez ten bank, do wysokości dochodzonych od(...) Sp. z o.o.należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez(...) OddziałweW., w łącznej wysokości 81.152 zł.
/ dowód: pisma Dyrektora Oddziału ZUS weW.z dnia 20.05.2011 r. – k. 106-111 /
Na początku 2011 r. z uwagi na problemy w regulowaniu bieżących płatności przez(...) sp. z o.o.weW.oraz chęć uzyskania środków finansowych niezbędnych do kontynuacji działalnościS. Š.zaproponował wspólnikom sprzedaż nieruchomości należącej do spółki, na co uzyskał zgodę wspólników. JednocześnieS. Š.zapewniał pozostałych wspólników, że po uzyskaniu pieniędzy ze sprzedaży nieruchomości pojawi się szansa na wyjście spółki z trudnej sytuacji. Wszelkimi formalnościami związanymi ze sprzedażą nieruchomości, w tym znalezieniem nabywcy, zajmował sięS. Š..
/ dowód: zeznania świadków:L. S.– k. 537- 541,J. L.– k. 542-547 /
Dnia 26.07.2011 r.(...) sp. z o.o.weW.jako sprzedający orazP. B.jako kupujący zawarli przed notariuszemJ. T.z Kancelarii Notarialnej weW.umowę sprzedaży nieruchomości przyul. (...)weW., nr rep. A(...).
W imieniuspółki (...) sp. z o.o.działali członkowie jej zarządu:S. Š.,J. L.orazL. S..
W § 1 umowy przedstawiciele(...) sp. z o.o.weW.oświadczyli m.in., że w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości znajduje się wzmianka z dnia 12.01.2011 r., która została zamieszczona omyłkowo, dział IV księgi wieczystej nie zawiera wpisów, nieruchomość jest wolna od wszelkich obciążeń i roszczeń, w szczególności nie ma powodów uzasadniających żądanie uznania czynności objętej tym aktem za bezskuteczną wobec osób trzecich i nie zachodzą żadne przesłanki do ogłoszenia upadłości(...) sp. z o.o.weW..
Strony umowy określiły cenę sprzedaży na kwotę 1 046 999, 37 zł, w tym podatek VAT, którą to kwotę kupującyP. B.zobowiązał się zapłacić w terminie do trzech dni roboczych od dnia zawarcia umowy przelewem na rachunek bankowy(...) sp. z o.o.weW.- § 5 ust. 1.
/ dowód: wypis aktu notarialnego – umowy sprzedaży z dnia 26.07.2011 r., rep. A nr
(...)– k. 14-20 /
Dnia 26.07.2011 r.P. B.jako cesjonariusz orazL. S.jako cedent zawarli umowę przelewu wierzytelności, w którejL. S.oświadczył, że przenosi naP. B.wymagalną wierzytelność przysługującą mu względem(...) sp. z o.o.weW.z tytułu umowy pożyczki z 25.11.2010 r. o wartości 108 150 zł, w tym należność główna – 105 000 zł, odsetki – 3 150 zł, w zamiana za coP. B.zobowiązał się zapłacić cedentowi cenę w wysokości 105 000 zł w terminie 5 dni od dnia zawarcia umowy, przelewem na rachunek bankowy wskazany przez cedenta.
Umowa została zawarta w formie pisemnej z podpisami poświadczonymi przez notariuszaJ. T.w Kancelarii Notarialnej weW., rep. A nr(...).
Dnia 26.07.2011 r.P. B.jako cesjonariusz orazJ. L.jako cedent zawarli umowę przelewu wierzytelności, w którejJ. L.oświadczył, że przenosi naP. B.wymagalną wierzytelność przysługująca mu względem(...) sp. z o.o.weW.z tytułu umowy pożyczki z dnia 29.11.2010 r. o wartości 670 000 zł należności głównej i 20 100 zł odsetek za opóźnienie w płatności, w zamian za coP. B.zobowiązał się zapłacić cedentowi cenę w wysokości 670 000 zł w terminie 5 dni od dnia zawarcia umowy, przelewem na rachunek bankowy wskazany przez cedenta.
Umowa została zawarta w formie pisemnej z podpisami poświadczonymi przez notariuszaJ. T.w Kancelarii Notarialnej weW., rep. A nr(...).
Dnia 26.07.2011 r.P. B.jako cesjonariusz oraz czeskaspółka (...)spol. s r.o. wČ. B.jako cedent zawarli umowę przelewu wierzytelności, w którejJ. L.jako reprezentant cedenta oświadczył, że przenosi naP. B.wymagalną wierzytelność przysługującą mu względem(...) sp. z o.o.weW., wynikającą zfaktury nr (...)(...) (...)z dnia 08.04.2011 r. na kwotę 68 047, 40 EUR – 272 632 zł według średniego kursu NBP z dnia 25.07.2011 r., w zamian za coP. B.zobowiązał się zapłacić cedentowi cenę w wysokości 670 000 zł w terminie 5 dni od dnia zawarcia umowy, przelewem na rachunek bankowy wskazany przez cedenta.
Umowa została zawarta w formie pisemnej z podpisami poświadczonymi przez notariuszaJ. T.w Kancelarii Notarialnej weW., rep. A nr(...).
/ dowód: umowy przelewu wierzytelności z dnia 26.07.2011 r. – k. 89-97; zeznania świadków:
P. B.– e-protokół z dnia 24.06.2013 r. 00:01:35-00:52:33,L. S.–
k. 537-541,J. L.– k. 542-547 /
P. B.od 15 lat prowadzi w Czechach wmieście Č.działalność gospodarczą związaną z odnawialnymi źródłami energii. W branży, którą się zajmuje, rozliczenia gotówkowe pomiędzy kontrahentami są bardzo częstym zjawiskiem.
Zgodnie ze złożonymi w czeskim Urzędzie Skarbowym zeznaniami podatkowymiP. B.osiągnął: w 2010 r. dochód w wysokości 480 000(...), w 2011 r. dochód w wysokości 480 300(...), w 2012 r. dochód w wysokości 543 605(...).
P. B.posiadał środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych w łącznej wysokości:
- na dzień 31.12.2010 r. – 96 917, 91(...),
- na dzień 31.12.2011 r. – 72 469, 96(...),
- na dzień 31.12.2012 r. – 35, 99(...).
/ dowód: roczne zeznania podatkoweP. B.za lata 2010-2012 wraz z uwierzytelnionym
tłumaczeniem na język polski – k. 446-457, 549-563; wyciągi z rachunków bankowych
P. B.wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski – k. 458-531,
564-641; zeznania świadkaP. B.– e-protokół z dnia 24.06.2013 r. 00:01:35-
00:52:33 /
P. B.zna wszystkich wspólników(...) sp. z o.o.weW..J. L.poznał około 12 lat temu. Prowadzą wspólnie kilka spółek w Czechach, które zajmują się recyklingiem paneli solarnych, m.in.I.s r.o.,I.energy s. r.o.L. B.poznał w 2000 r., kiedy zaczynał pracę w czeskiejspółce (...)spol. s r.o. wC., której wspólnikiem był m.in.L. S..P. B.pracował w tej spółce do około 2004 r.S. B.zna od ok. 3 lat.
S. Š.orazJ. L.mieszkają w tej samej miejscowości, coP. B., czyli wC..
O ofercie kupna nieruchomości przyul. (...)weW.P. B.dowiedział się odS. Š.. Zdecydował się nabyć tę nieruchomość w celu wykorzystania jej do prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce w tej samej branży, co w Czechach, a ponadto do osiągania zysków z jej wynajmuspółce (...) sp. z o.o.weW.. Przed dokonaniem transakcji sprzedażyP. B.otrzymywał zapewnienia odS. Š.o zamiarze wynajęcia przez(...) sp. z o.o.części zbywanej nieruchomości.J. L.aniL. S.nie informowaliP. B.o sytuacji finansowej(...) sp. z o.o.weW..
W momencie zawierania umowy sprzedaży nieruchomości w rejestrze przedsiębiorców KRS dotyczącym(...) sp. z o.o.weW.nie było wpisanej informacji o
posiadanych przez spółkę zaległościach.
/ dowód: odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS nr(...)dotyczący(...)sp. z
o.o. weW.– k. 257-260; zeznania świadków:P. B.– e-protokół
z dnia 24.06.2013 r. 00:01:35-00:52:33,L. S.– k. 537-541,J. L.–
k. 542-547 /
Po sprzedaży nieruchomości przyul. (...)spółka (...) sp. z o.o.weW.zrezygnowała z planów jej wynajmu od nabywcyP. B.. Dodatkowo, po dokonaniu tej transakcji,P. B.natrafił na przeszkody prawne w ustawodawstwie czeskim, które uniemożliwiły mu rozpoczęcie weW.zamierzonej działalności gospodarczej. W tej sytuacjiP. B.postanowił zbyć nieruchomość przyul. (...)weW..
/ dowód: zeznania świadkaP. B.– e-protokół z dnia 24.06.2013 r. 00:01:35-
00:52:33 /
P. B.opublikował ogłoszenie o sprzedaży nieruchomości przyul. (...). Ogłoszenie opublikowane było w Internecie przez około pół roku. Na to ogłoszenie odpowiedział obywatel CzechP. K. (1), który w związku z mającymi się odbyć w Polsce w czerwcu 2012 r. Mistrzostwami Europy wP.(...)2012 szukał budynku weW., w którym mógłby zamieszkać na czas trwania tego wydarzenia, a po jego zakończeniu przeznaczyć go na użytek prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.
P. B.nie otrzymał innej oferty kupna nieruchomości.
/ dowód: zeznania świadkaP. B.– e-protokół z dnia 24.06.2013 r. 00:01:35-
00:52:33; zeznania pozwanegoP. K. (1)– e-protokół z dnia 24.06.2013 r.
00:56:30-01:20:14 /
W dniu 16.12.2011 r.(...) sp. z o.o.weW.złożyła w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jej majątku.
Do wniosku został dołączony spis wierzycieli z podaniem wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także lista zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na majątku dłużnika wraz z datami ich ustanowienia. Według spisu wierzycieli zobowiązania spółki na dzień 30.11.2011 r. wynosiły łącznie 3 965 715, 03 zł, z czego zobowiązania handlowe – 2 864 460, 11 zł, zobowiązania publiczno-prawne – 1 039 162, 90 zł, zobowiązania pracownicze – 62 092, 02 zł. Zobowiązania te powstały w okresie od maja
2004 do sierpnia 2011 r.
Na dzień 26.07.2011 r. wymagalne wierzytelności względem(...) sp. z o.o.weW.wynosiły 3 598 603, 77 zł. Wśród wierzycieli wymieniony został m.in.P. B., któremu przypisano wierzytelność w kwocie 23 882, 63 zł powstałą w dniu 29.07.2011 r. na podstawie porozumienia o potrąceniu wierzytelności.
W momencie zgłoszenia wniosku o upadłość zarząd spółki(...) sp. z o.o.weW.był jednoosobowy i sprawował goL. S..
/ dowód: wniosek o ogłoszenie upadłości wraz z załącznikiem nr 6 – k. 71-88 /
W uzupełnieniu powyższego wniosku(...) sp. z o.o.pismem z dnia 15.02.2012 r. złożyła w sądzie upadłościowym sprawozdanie finansowe spółki na dzień 30.11.2011 r. Bilans sporządzony na ten dzień wykazał aktywa i pasywa o jednakowej wartości 2 458 064, 02 zł, zaś rachunek zysków i strat wykazał stratę na poziomie (-) 680 706, 21 zł netto. Jednocześnie spółka złożyła oświadczenie, że nie posiada wiedzy, aby na dzień 15.02.2012 r. na jej majątku zostały ustanowione hipoteki, zastawy, zastawy rejestrowe i zastawy skarbowe oraz inne obciążenia podlegające wpisowi w księdze wieczystej lub w rejestrach. Dodatkowo spółka złożyła wykaz tytułów egzekucyjnych wystawionych przez(...)Urząd Skarbowy weW.na łączną kwotę 329 852, 16 zł, a obejmujących zaległości wraz z odsetkami powstałe w okresie od września 2010 r. do września 2011 r., jak również wykaz tytułów egzekucyjnych wystawionych w postępowaniach sądowych i egzekucyjnych w okresie od marca 2011 r. do października 2011 r. na rzecz(...) sp. z o.o.wW.,(...) sp. z o.o.weW.,(...)C.Ś.sp. j. weW.,(...) sp. z o.o.wG.,(...) s.c.wO.,K. K. (2), opiewających na łączną kwotę 714 260, 05 zł.
/ dowód: pismo z dnia 15.02.2012 r. z załącznikami – k. 59-70 /
Dnia 23.02.2012 r.P. B.jako sprzedający orazP. K. (1)jako kupujący zawarli przed notariuszemE. R.z Kancelarii Notarialnej weW.umowę sprzedaży nieruchomości położonej przyul. (...)weW., rep. A nr(...).
W § 1 umowyP. B.oświadczył m.in., że w dziale III księgi wieczystej wpisane jest ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu w sprawie o uznanie za bezskuteczną w stosunku do(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 26.07.2011 r., a poza tym działy III i IV są wolne od wpisów, wniosków, wzmianek i ostrzeżeń. Nadto sprzedający oświadczył, że nieruchomość będąca przedmiotem umowy nie jest obciążona ograniczonymiprawami rzeczowymi, w tym hipoteką ani żadnymi innym i prawami lub roszczeniami osób trzecich, nie toczą się żadne postępowania sądowe lub administracyjne, w tym egzekucyjne dotyczące tej nieruchomości lub mogące mieć wpływ na jej stan prawny w sposób uniemożliwiający lub utrudniający terminowe wykonanie przez sprzedającego zobowiązań wynikających z umowy, za wyjątkiem spornego roszczenia o uznanie za bezskuteczną wobecspółki (...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 26.07.2011 r.
Cena sprzedaży nieruchomości została ustalona przez strony na kwotę 900 000 zł i miała być zapłacona przez kupującego przelewem na konto wskazane przez sprzedającego w następujący sposób: kwota 800 000 zł w terminie do dnia 31.03.2012 r., kwota 100 000 zł w terminie do dnia 30.06.2013 r. - § 4.
W § 6 umowyP. B.zobowiązał się doprowadzić w terminie do dnia 15.06.2013 r. do prawomocnego wykreślenia z działu III księgi wieczystej prowadzonej dla zbywanej nieruchomości wpisu ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w sprawie o uznanie za bezskuteczną w stosunku do(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 26.07.2011 r.
/ dowód: wypis z aktu notarialnego – umowy sprzedaży z dnia 23.02.2012 r., rep. A nr(...)
– k. 152-159 /
Na dzień 23.02.2012 r. działy III oraz IV księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przyul. (...)weW.były wolne od wpisów, za wyjątkiem ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w sprawie o uznanie za bezskuteczną w stosunku do(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 26.07.2011 r.
W tym dniu w rejestrze przedsiębiorców KRS dotyczącym(...) sp. z o.o.weW.nie było też wpisanej informacji o posiadanych przez tę spółkę zaległościach.
/ dowód: odpis pełny KW nr(...)– k. 31-53; odpis pełny z rejestru przedsiębiorców
KRS nr(...)dotyczący(...) sp. z o.o.weW.– k. 257-260 /
Po zawarciu umowy sprzedaży z dnia 23.02.2012 r. jej strony wspólnie uzgodniły, że zapłata ceny na rzeczP. B.nastąpi gotówką w ratach, według ustalonego przez strony harmonogramu spłat. W efekcieP. K. (1)dokonał zapłaty ceny sprzedaży w 16 ratach płaconych w okresie od 09.03.2012 r. do 22.06.2012 r. osobiście do rąkP. B., bądź w jego biurze bądź w biurzeP. K. (1)znajdujących się w Czechach wmiejscowości Č..
Po otrzymaniu każdej z ratP. B.wystawiał pozwanemu pokwitowania – dokumenty kasowe – potwierdzające wysokość otrzymanej kwoty pieniężnej, zaś pieniądze wkładał do sejfu.
Pierwszych 15 rat opiewało na kwoty po 350 000(...)każda, zaś ostatnia rata wynosiła 194 100(...).
W sumie pozwany zapłaciłP. B.5 444 100(...).
/ dowód: pokwitowania zapłaty – k. 224-239; zeznania świadkaP. B.– e-protokół z
dnia 24.06.2013 r. 00:01:35-00:52:33; zeznania pozwanegoP. K. (1)– e-protokół z
dnia 24.06.2013 r. 00:56:30-01:20:14 /
PozwanyP. K. (1)prowadzi w Czechach wraz z rodziną działalność gospodarczą polegającą na zabezpieczaniu budynków przed pożarami oraz wynajmie mieszkań. Z kontrahentami rozlicza się najczęściej gotówką.
Przed kupnem nieruchomości weW.pozwany nie znałP. B.. Pierwszy raz spotkał się z nim na początku 2012 r. w związku z planowaną transakcją sprzedaży. Pozwany nie znaS. Š.,J. L.iL. S..
Pozwany nie posiadał i nie posiada żadnych związków zespółką (...) sp. z o.o.weW..
J. L.aniL. S.nie informowali pozwanego o sytuacji finansowej(...) sp. z o.o.weW..
P. K. (1)nie ma żadnych kontaktów handlowych weW.. Działalność w tym mieście zamierzał rozpocząć dopiero po zakupie nieruchomości. Pozwany po nabyciu nieruchomości weW., jeden raz spotkał się zL. S.przy okazji zawierania umowy dzierżawy tej nieruchomości, mającej na celu zapewnienie miejsca do przechowywania majątku upadłej spółki.
/ dowód: zeznania świadków:P. B.– e-protokół z dnia 24.06.2013 r. 00:01:35-
00:52:33,L. S.– k. 537-541,J. L.– k. 542-547; zeznania
pozwanegoP. K. (1)– e-protokół z dnia 24.06.2013 r. 00:56:30-01:20:14 /
Środki pieniężne na zakup nieruchomości weW.pozwany posiadał z oszczędności gromadzonych począwszy od 1990 r., a pochodzących z zarobków uzyskanych przez niego podczas pracy w Niemczech oraz z działalności gospodarczej prowadzonej w Czechach.
/ dowód: zeznania pozwanegoP. K. (1)– e-protokół z dnia 24.06.2013 r. 00:56:30-
01:20:14 /
W dniu 01.03.2012 r. we(...) sp. z o.o.weW.jako cedent orazP. B.jako cesjonariusz zawarli umowę sprzedaży wierzytelności, na mocy której cedent przeniósł na cesjonariusza przysługującą mu w stosunku dospółki (...) sp. z o.o.weW.wierzytelność w kwocie 105 111, 23 zł potwierdzoną prawomocnym nakazem zapłaty wydanym w dniu 20.06.2011 r. w postępowaniu upominawczym przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu, X GNc 384/11, w zamian za coP. B.zobowiązał się zapłacić(...) sp. z o.o.z siedzibą weW.cenę w wysokości 100 000 zł, która miała zostać złożona do depozytu notarialnego.
Na mocy umowy cedent zobowiązał się m.in. do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków przeciwko(...) sp. z o.o.na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, do cofnięcia pozwu o uznanie za bezskuteczną względem niego umowy sprzedaży nieruchomości przyul. (...)weW.zawartej dnia 26.07.2011 r. oraz do złożenia wniosku o wykreślenie ostrzeżenia wpisanego w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości o toczącym się postępowaniu o uznanie za bezskuteczną wobec cedenta umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 26.07.2011 r. (§ 5 ust. 2 pkt a, b, c), a także zrzekł się swojego roszczenia wobec cesjonariusza, którego dotyczy sprawa przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu I C 1496/11.
/ dowód: umowa sprzedaży wierzytelności z dnia 01.03.2012 r. – k. 248-251; zeznania świadka
P. B.– e-protokół z dnia 24.06.2013 r. 00:01:35-00:52:33 /
W wykonaniu powyższej umowy z działu III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przyul. (...)weW.został wykreślony wpis w postaci ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w sprawie o uznanie za bezskuteczną w stosunku do(...) sp. z o.o.weW.umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 26.07.2011 r.
/ dowód: odpis pełny z KW nr(...)– k. 31-53 /
Postanowieniem z dnia 16.04.2012 r., VIII GU 171/11, Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej ogłosił upadłość(...) sp. z o.o.weW.obejmującą likwidację majątku dłużnika i wyznaczyłM. A.syndykiem masy upadłości.
/ dowód: odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS nr(...)dotyczący(...)sp. z
o.o. weW.z dnia 01.06.2012 r. – k. 21-24 /
Po objęciu funkcji syndyka masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej z siedzibą weW.M. A.dokonała inwentaryzacji i oszacowania majątku dłużnika. Spisem inwentarza objęte zostały wszelkie składniki majątkowe upadłego w postaci zapasów magazynowych, ruchomości, należności oraz środków finansowych. Sporządzenie spisów inwentaryzacyjnych pozwoliło syndykowi na uzyskanie szacunkowej wartości majątku upadłego na kwotę 385 903 zł, w tym:
- zapasy magazynowe o łącznej wartości szacunkowej 68 403, 13 zł,
- ruchomości o łącznej wartości szacunkowej 7 500 zł,
- należności o szacunkowej wartości 300 000 zł,
- środki finansowe w kwocie 10 000 zł.
Pismem z dnia 15.05.2012 r. syndyk masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej weW.przedłożył sądowi upadłościowemu spis inwentarza wraz z jego oszacowaniem, sprawozdanie finansowe na dzień poprzedzający ogłoszenie upadłości oraz plan likwidacyjny dotyczący upadłego.
/ dowód: pismo syndyka z dnia 15.05.2012 r. – k. 54; inwentaryzacja i oszacowanie majątku – k.
55-57 /
Dnia 08.10.2012 r.P. B.złożył przed adwokatem, zarejestrowanym na liście adwokatów prowadzonej przez Czeską Izbę Adwokacką, oświadczenie honorowe, w którym wskazał, że otrzymał odP. K. (1)900 000 zł w ramach zapłaty za kupno nieruchomości weW., wg aktu notarialnego z dnia 23.02.2012 r. nr(...).
/ dowód: oświadczenie honorowe wraz z tłumaczeniem na język polski – k. 176-177 /
Przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu toczy się pod sygn. akt I C 32/13 postępowanie z powództwaR. D.iM. D.prowadzących działalność gospodarczą w ramachspółki cywilnej (...)s.c. z siedzibą wO.przeciwkoP. B.o uznanie za bezskuteczną względem powodów umowy sprzedaży nieruchomości położonej weW.przyul. (...), zawartej w dniu 26.07.2011 r. pomiędzy(...) sp. z o.o.aP. B.. Pozew w tej sprawie zostało wniesiony dnia 03.01.2012 r.
Postanowieniem z dnia 26.04.2013 r. Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie w sprawie I C
32/12 do czasu prawomocnego zakończenia sprawy I C 958/12.
/ dowód: akta sprawy I C 32/12 /

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Po ostatecznym sprecyzowaniu roszczenia pismem z dnia 09.01.2015 r. powód domagał się uznania za bezskuteczną wobec masy upadłości(...) sp. z o.o.weW.dwóch kolejnych umów sprzedaży nieruchomości położonej przyul. (...), tj. umowy z dnia 16.07.2011 r. zawartej pomiędzy(...) sp. z o.o.aP. B.oraz umowy z dnia 23.02.2012 r. zawartej pomiędzy(...) sp. z o.o.a pozwanymP.K., jak również nakazania pozwanemu wydania tej nieruchomości do masy upadłości, ewentualnie uznania za bezskuteczną wobec masy upadłości umowy sprzedaży z dnia 23.02.2012 r., ustalenia powstałej z mocy prawa bezskuteczności wobec masy upadłości umowy z dnia 16.07.2011 r., jak również nakazania pozwanemu wydania nieruchomości do masy upadłości.
Ocena tak sformułowanego żądania wymaga prześledzenia po kolei czynności prawnych podejmowanych w stosunku do spornej nieruchomości z punktu widzenia ewentualnej bezskuteczności tych czynności w stosunku do masy upadłości i wierzycieli masy wynikającej z przepisówprawa upadłościowego i naprawczegooraz z przepisówkodeksu cywilnegoo ochronie wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika.
W pierwszej kolejności należy rozważyć możliwość zastosowania przepisówart. 127 i 128 ustawy z dnia 31.10.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze.
Zgodnie zart. 127 ust. 1 punbezskuteczne w stosunku do masy upadłości są czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej.
Umowa sprzedaży nieruchomości przyul. (...)na rzeczP. B.została zawarta przez(...) sp. z o.o.w dniu 26.07.2011 r., tj. w ciągu roku przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki (co miało miejsce w dniu 16.12.2011 r.). Czynność ta nie była jednakże nieodpłatna ani też wartość świadczenia upadłego nie przewyższała rażąco wartości świadczenia osoby trzeciej. Strony umowy sprzedaży uzgodniły cenę sprzedaży w kwocie 1 046 999, 37 zł, która miała zostać zapłacona przelewem w terminie trzech dni.
Zgodnie zart. 535 kcprzez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy i wydać rzecz kupującemu, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić cenę. Umowa sprzedaży jest umową dwustronnie zobowiązującą, odpłatną i wzajemną. Świadczeniu niepieniężnemu sprzedawcy, czyli przeniesieniu własności określonej rzeczy ruchomej lub nieruchomej, odpowiada wzajemne świadczenie pieniężne kupującego, czyli zapłata określonej ceny.
Zakwalifikowanie umowy sprzedaży nieruchomości jako czynności nieodpłatnej wymagałoby ustalenia, iż cena wskazana w umowie jest całkowicie nieadekwatna do wartości nieruchomości. Powód nie zgłaszał żadnych zarzutów wobec ustalenia ceny sprzedaży na kwotę 1 046 999, 37 zł. Nic nie wskazuje, aby cena ta była zaniżona czy też nie odpowiadała realiom rynkowym z czasu dokonywania transakcji.
Powód wywodził natomiast, że o nieodpłatności czynności miałby świadczyć brak prawidłowego jej rozliczenia, tj. brak zapłaty przezP. B.ceny przewidzianej w umowie, oraz powołanie się przez tego nabywcę na dokonanie potrącenia wierzytelności wzajemnej wobec(...) sp. z o.o.
Skuteczność tego potrącenia faktycznie może budzić wątpliwości. Pozwany iP. B.zeznający jako świadek oraz będący pozwanym w równoległej sprawie I C 32/12 o uznanie umowy sprzedaży z dnia 16.07.2011 r. za bezskuteczną wobec wierzycieli podnosili, że do potrącenia zostały przedstawione wierzytelności nabyte przezP. B.od wspólników(...) sp. z o.o.oraz osób trzecich. Pozwany przedłożył umowy przelewu zawarte pomiędzyP. B.jako nabywcą wierzytelności aJ. L.,L. S.i(...)s.r.o. wC.jako zbywcami. W przypadku wierzytelnościJ. L.iL. S.źródłem wierzytelności miały być pożyczki udzielonespółce (...) sp. z o.o., zaś w przypadku czeskiej spółki –faktura VAT nr (...)(...) (...)z dnia 08.04.2011 r. Do umów przelewu złożonych przez pozwanego nie zostały jednakże dołączone dokumenty źródłowe mające wskazywać na podstawę istnienia zobowiązania(...) sp. z o.o.wobec kontrahentówP. B.. Nie wiadomo, z jakiego tytułu została wystawiona faktura z dnia 08.04.2011 r. Nie wiadomo też, kiedy i na jakich warunkach zostały zawarte umowy pożyczki pomiędzy(...) sp. z o.o.a jej wspólnikami – członkami zarząduJ. L.iL. S.. Nie sposób ocenić ważności tych umów oraz wysokości wierzytelności, jakimi zbywcy mieliby dysponować. Wierzytelności z tytułu udzielonych pożyczek miały wynosić odpowiednio 108 150 zł, w tym należność główna – 105 000 zł i odsetki – 3 150 zł, oraz 670 000 zł należności głównej i 20 100 zł odsetek. Tymczasem zgodnie zart. 720 § 2 kcumowa pożyczki, której wartość przenosi 500 zł, powinna być stwierdzona pismem. Ponadto zgodnie zart. 15 § 1 kshzawarcie przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością umowy kredytu, pożyczki, poręczenia lub innej podobnej umowy z członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, prokurentem, likwidatorem albo na rzecz którejkolwiek z tych osób wymaga zgody zgromadzenia wspólników, zaś zgodnie zart. 17 § 1 kshbrak uchwały wymaganej przez przepis ustawy powoduje nieważność czynności prawnej.J. L.iL. S.byli nie tylko wspólnikami(...), ale także członkami jej zarządu, wobec czego zawarcie umowy pożyczki pomiędzy nimi a spółką wymagało zgody wspólników wyrażonej w formie uchwały. Uchwała taka również nie została sądowi przedstawiona. W tej sytuacji sąd doszedł do wniosku, iż nabywcy nieruchomościP. B.nie przysługiwały wzajemne wierzytelności wobec(...) sp. z o.o., które mogłyby zostać przedstawione do potrącenia i skompensowały jego zobowiązania do zapłaty ceny sprzedaży, która to zapłata miała nastąpić do dnia 19.07.2011 r. Nie wiadomo też, czy potrącenie zostało dokonane skutecznie wobec braku dowodu potwierdzającego złożenie przezP. B.oświadczenia o potrąceniu, jakie miało zostać przez niego złożone w stosunku do(...) sp. z o.o., w szczególności potwierdzającego kiedy to nastąpiło, w jakiej formie i jaką treść miałoby mieć to oświadczenie.
Oznacza to, iż nie zostało wykazane, aby upadła spółka otrzymała od swojego kontrahenta cenę stanowiącą ekwiwalent zbywanej nieruchomości. Okoliczność ta nie wystarcza jednakże do potraktowania umowy sprzedaży z dnia 16.07.2011 r. jako czynności nieodpłatnej. Umowa może zostać zakwalifikowana wyłącznie jako niewykonana przez jedną ze stron, tj. nabywcę nieruchomości (świadczenie upadłego w postaci przeniesienia własności zostało wykonane z mocy samego prawa, tj. na podstawieart. 155 § 1 kc).
Powodowi powinno w tej sytuacji przysługiwać roszczenie wobecP. B.o zapłatę ceny sprzedaży z umowy z dnia 16.07.2011 r. Nie wiadomo, z jakich przyczyn syndyk po przejęciu zarządu masą upadłości nie podjął czynności zmierzających do uzyskania tego świadczenia. Syndyk masy upadłości nie stawiła się na rozprawę w dniu 24.06.2013 r. bez usprawiedliwienia, wobec czego sąd pominął dowód z jej przesłuchania.
Natomiast brak jest podstaw do ustalenia bezskuteczności umowy z dnia 16.07.2011 r. na powoływanej przez powoda podstawieart. 127 pun. Nie stanowi podstawy bezskuteczności wskazanej umowy z mocy samego prawa takżeart. 128 pun.
Zgodnie zart. 128 ust. 1 punczynności prawne odpłatne dokonane przez upadłego w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej, krewnym lub powinowatym w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie albo z przysposobionym lub przysposabiającym są bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, zaś zgodnie zart. 128 ust. 2 punprzepisust. 1stosuje się odpowiednio do czynności upadłego, będącego spółką lub osobą prawną, dokonanej z jej wspólnikami, ich reprezentantami lub ich małżonkami, jak również ze spółkami powiązanymi, ich wspólnikami, reprezentantami lub małżonkami tych osób.
P. B.nie był w stosunku do upadłej spółki osobą wymienioną wart. 128 ust. 2 pun, wobec czego przepisart. 128 ust. 2 punrównież nie stanowi podstawy do ustalenia bezskuteczności umowy z dnia 16.07.2011 r. wobec masy upadłości.
Natomiast co do zasady można byłoby dopatrzyć się podstaw do uznania umowy z dnia 16.07.2011 r. za bezskuteczną wobec masy upadłości, a ściśle wobec wierzycieli masy upadłości, na zasadach ogólnych, tj. zgodnie zart. 527 § 1 kcw zw. zart. 131 pun.
Wedługart. 527 § 1 kc, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z
pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli
może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Po ogłoszeniu upadłości roszczenie zart. 527 § 1 kcz mocyart. 132 ust. 1 punprzysługuje wyłącznie syndykowi masy upadłości.
Syndyk dochodzący uznania umowy za bezskuteczną wobec masy upadłości zobowiązany jest do wykazania następujących okoliczności:
1) dokonania przez upadłego z osobą trzecią czynności prawnej skutkującej uzyskaniem przez tę osobę korzyści majątkowej,
2) pokrzywdzenia wierzycieli masy upadłości wskutek czynności prawnej upadłego (czyli powstania stanu niewypłacalności lub zwiększenia zakresu niewypłacalności już istniejącej),
3) dokonania wskazanej czynności przez upadłego ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,
4) złej wiary osoby trzeciej, czyli jej wiedzy o takim działaniu upadłego lub możliwości jej uzyskania przy zachowaniu należytej staranności.
Powód zaskarżył umowę sprzedaży nieruchomości zawartą dnia 16.07.2011 r. Na mocy tej umowy(...) sp. z o.o.przeniosła naP. B.nieruchomość przyul. (...). Upadły dokonał zatem przeniesienia składnika swojego majątku na osobę trzecią.P. B.uzyskał tym samym korzyść majątkową nabywając prawo podmiotowe w postaci własności nieruchomości. Korzyścią majątkową w rozumieniuart. 527 kcjest bowiem nabycie przez osobę trzecią prawa majątkowego przedstawiającego pewną wartość, przy czym drugorzędne znaczenie ma cena nabycia. Elementem ochrony wierzyciela jest bowiem uzyskanie przez osobę trzecią korzyści, która nie może być rozumiana jako nabycie prawa podmiotowego w zamian za świadczenie o wartości niższej, czyli uzyskanie korzystnej „nadwyżki”. Osoba trzecia odnosi korzyść majątkową w rozumieniuart. 527 kctakże w wypadku zawarcia umowy, w której ekwiwalentność świadczeń nie budzi wątpliwości.
Zgodnie zart. 527 § 2 kcczynność prawna upadłego będzie dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności upadły stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
Powód przedstawił dokumenty wskazujące, iż sprzedana nieruchomość stanowiła praktycznie jedyny składnik majątku upadłej spółki o istotnej wartości oraz iż stan zasobów masy ustalony przez syndyka nie pozwala na zaspokojenie jej wierzycieli. Także przesłuchani świadkowieM. S. (1),J. L.,L. S.potwierdzili, że spółka nie posiadała innych nieruchomości.
Za ugruntowane w orzecznictwie należy uznać stanowisko, zgodnie z którym ocena czynności prawnej dłużnika z punktu widzenia okoliczności przewidzianych wart. 527 § 1 kcjest co do zasady niezależna od uzyskania przez dłużnika od osoby trzeciej świadczenia wzajemnego. Elementem ochrony wierzyciela jest bowiem uzyskanie przez osobę trzecią korzyści, która nie może być rozumiana jako nabycie prawa podmiotowego w zamian za świadczenie o wartości niższej, czyli uzyskanie korzystnej „nadwyżki”. Osoba trzecia odnosi w tym wypadku korzyść majątkową także w wypadku zawarcia umowy, w której ekwiwalentność świadczeń nie budzi wątpliwości. Samo uzyskanie przez dłużnika prawa do świadczenia wzajemnego nie usuwa stanu pokrzywdzenia wierzyciela (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 01.12.2006 r., I CSK 360/06). Uzyskanie przez wierzyciela ekwiwalentu rozporządzenia majątkowego od osoby trzeciej nie eliminuje stanu pokrzywdzenia wierzyciela, jeżeli nie miał on możliwości uzyskania zaspokojenia chronionej wierzytelności z tego ekwiwalentu (świadczenia wzajemnego osoby trzeciej) – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07.03.2013 r., IV CSK 452/12. Inaczej mówiąc, czynność prawna dłużnika, powodująca zmniejszenie jego majątku, nie może być uznana za krzywdzącą wierzyciela, jeżeli dłużnik w zamian za swoje świadczenia uzyskał ekwiwalent, który znajduje się w jego majątku lub został wykorzystany na zaspokojenie wierzycieli – wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20.10.2011 r., IV CSK 39/11, z dnia 06.10.2011 r., V CSK 493/10, z dnia 09.04.2010 r., III CSK 273/09, z dnia 05.03.2008 r., V CSK 471/07, z dnia 07.12.1999 r. I CKN 287/98. Musi zatem istnieć obiektywny stan możliwości sięgnięcia przez wierzyciela po przedmiot nabytego przez dłużnika ekwiwalentu i uzyskania tą drogą realnego zaspokojenia wierzytelności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.04.2012 r., V CSK 183/11).
Pokrzywdzenie wierzyciela powstaje na skutek takiego stanu majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela – wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14.02.2008 r., II CSK 503/07, z dnia 29.06.2004 r., II CK 367/03, z dnia 09.01.2004 r., IV CK 322/02, z dnia 28.11.2001 r., IV CKN 525/00.
Tym samym sprzedaż nieruchomości dnia 16.07.2011 r. może zostać uznana za zdziałaną z pokrzywdzeniem wierzycieli upadłejspółki (...) sp. z o.o.
Niewypłacalność dłużnika musi istnieć w chwili wniesienia powództwa oraz w chwili orzekania – wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19.04.2013 r., VI ACa 1389/12, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18.04.2012, V CSK 183/11, z dnia 16.12.2011 r., V CSK 35/11, z dnia 06.10.2011, V CSK 493/10, z dnia 19.02.(...)., IV CSK 303/09, z dnia 14.02.2008 r., II CSK 503/07, z dnia 29.06.2004 r., II CK 367/04, z dnia 22.09.2001 r., V CKN 280/00. Wobec sprzedaży przez upadłą spółkę nieruchomości stanowiącej zasadniczy składnik jej majątku oraz ogłoszenia upadłości postanowieniem z dnia 16.04.2012 r. istnienie niewypłacalności dłużnika w dniu zaskarżenia czynności, czyli w dniu 14.06.2012 r., nie może budzić wątpliwości.
Dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, jeżeli ma rozeznanie co do tego, że w następstwie dokonanej przezeń czynności ucierpi materialny interes wierzyciela, zazwyczaj poprzez wyzbycie się w całości lub w części majątku nadającego się do egzekucji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.05.2007 r., V CSK 77/07). Wystarczająca jest świadomość dłużnika, że dokonana czynność może stanowić dla ogółu wierzycieli niemożność zaspokojenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.01.2008 r., V CSK 381/07). Z kolei dla przyjęcia takiej świadomości dłużnika wystarczy, aby dłużnik to przewidywał w granicach ewentualności – wyrok SA w Szczecinie z dnia 08.05.2013 r., I ACa 113/13.
Skoro upadła spółka wyzbyła się zasadniczego składnika swojego majątku, a następnie została postawiona w stan upadłości na wniosek zgłoszony przez członków jej zarządu, to nie ulega wątpliwości, że po stronie jej reprezentantów istniał stan świadomości co do zagrożenia dla możliwości zaspokojenia wierzycieli. Majątek spółki uległ istotnemu ograniczeniu oznaczającemu także zagrożenie dla możliwości zaspokojenia wierzycieli, a uzgodniona w umowie sprzedaży cena nie wpłynęła do spółki, czyli nie mogła zostać przeznaczona na pokrycie jej zobowiązań. Z zeznań świadkówJ. L.iL. S.wynika, że po koniec 2010 r. spółka miała trudności finansowe. W latach 2010-2011 przeciwko(...) sp. z o.o.zapadło kilka orzeczeń zasądzających należności pieniężne, a także toczyło się kilka postępowań egzekucyjnych. Umowa sprzedaży nieruchomości miała stanowić źródło zasilenia majątku spółki. Reprezentanci upadłego mieli zatem świadomość znaczenia zbycia nieruchomości dla kondycji finansowej spółki.
Tym samym dokonaną przez upadłego czynność należy kwalifikować jako działanie dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Natomiast potrzeba wykazania istnienia stanu świadomości lub możliwości postawienia zarzutu niedochowania należytej staranności po stronie nabywcy nieruchomościP. B.została w istocie wyłączona z uwagi na treść domniemania przewidzianego wart. 527 § 3 kc, zgodnie z którym, jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Pojęcie bliskości, o jakiej stanowiart. 527 § 3 kc, ujmowane jest szeroko i obejmuje różnego rodzaju więzi, relacje osobiste, rodzinne, towarzyskie, zawodowe, majątkowe, gospodarcze, itd. Oznacza ono taki stosunek pomiędzy dwiema osobami, który uzasadniania przyjęcie, że jedna z nich jest w posiadaniu informacji o aktualnej sytuacji majątkowej drugiej; relację taką mogą stanowić stosunki podobne do rodzinnych, lecz równie dobrze mogą to być stosunki handlowe, stosunku współpracy gospodarczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 05.01.1999 r., III CKN 462/98). Stosunek bliskości w rozumieniuart. 527 § 3 kcmoże wynikać ze wspólności interesów osobistych majątkowych, lub współpracy osoby fizycznej z inną osobą funkcjonującą w ramach zorganizowanej zbiorowości prawnej, np. spółki prawa handlowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07.03.2013 r., IV CK 452/12). Stosunek bliskości może wynikać także ze sporadycznych kontaktów gospodarczych pomiędzy dłużnikiem działającym z pokrzywdzeniem wierzyciela a osobą trzecią, którym towarzyszą innego rodzaju relacje o charakterze majątkowym lub niemajątkowym (wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 09.03.2007 r., V CSK 473/06, OSNC 2008/2/27).
Stronami zaskarżonej umowy byli spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz osoba fizyczna. W takim wypadku dokonując oceny istnienia relacji bliskości należy wziąć pod uwagę nie tylko bezpośrednie powiązania pomiędzy samymi spółkami, ale także powiązania uwzględniające udział osób wchodzących w skład organów tych spółek, tj. wspólników i członków zarządów. W takim przypadku pokrewieństwo między wspólnikami spółek dokonujących czynności prawnej ma takie samo znaczenie w rozumieniuart. 527 kc, jak pokrewieństwo między osobami fizycznymi dokonującymi czynności prawnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08.12.2004 r., I CK 408/04).
P. B.znał wszystkich reprezentantów(...) sp. z o.o.będących jednocześnie wspólnikami tej spółki. Wspólnie zJ. L.prowadził wspólnie kilka spółek w Czechach, które zajmują się recyklingiem paneli solarnych, m.in.I.s r.o.,I.(...)s. r.o. W latach 2000-2004P. B.pracował w czeskiejspółce (...)spol. s r.o. wC..S. Š.,J. L.iP. B.zamieszkują ponadto w tej samej miejscowości, czyli wC..
Przywołane okoliczności pozwalają na traktowanieP. B.jako osoby bliskiej kontrahentowi w rozumieniuart. 527 § 3 kc.Domniemanie jego świadomości co do dokonania czynności z możliwością pokrzywdzenia wierzycieli spółki nie zostało w żaden sposób podważone.
Reasumując, wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego dawały podstawę do uznania umowy sprzedaży z dnia 16.07.2011 r. za bezskuteczną wobec masy upadłości na podstawieart. 527 § 1 kc.
Jednakże roszczenie takie nie mogło zostać uwzględnione w relacji pomiędzy powodem a pozwanymP. K. (1)wobec braku legitymacji biernej pozwanego we wskazanym zakresie.
W tym miejscu należy odnieść się do kwestii ewentualnej bezskuteczności wobec powoda kolejnej umowy sprzedaży nieruchomości przyul. (...)zawartej dnia 23.02.2012 r. pomiędzyP. B.będącym osobą trzecią w stosunku do dłużnika (upadłego) aP. K. (1)będącym osobą czwartą.
Zgodnie zart. 531 § 2 kcw wypadku, gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią,
wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. Roszczenie, jakie przysługuje wierzycielowi przeciwko kolejnemu nabywcy (osobie czwartej) to żądanie uznania za bezskuteczną wobec niego umowy zawartej pomiędzy osobą trzecią a osobą czwartą. W porównaniu jednak z roszczeniem wobec osoby trzeciej,art. 531 § 2 kczawiera zmianę przesłanki warunkującej dopuszczalność skargi pauliańskiej w zakresie świadomości po stronie pozwanej osoby czwartej. W przypadku osoby trzeciej, czyli bezpośredniego kontrahenta dłużnika,art. 527 § 1 kcwymaga istnienia po jej stronie wiedzy o działaniu dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli albo przynajmniej możliwości powzięcia takiej wiedzy przy zachowaniu należytej staranności. Natomiastart. 531 § 2 kcwymaga dla skutecznego zgłoszenia roszczenia przeciwko osobie czwartej posiadania przez tę osobę wiedzy o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną, z wyjątkiem sytuacji nieodpłatnego dokonania czynności prawnej.
Umowa z dnia 23.02.2012 r. nie może zostać uznana za czynność nieodpłatną. Była to również umowa sprzedaży, czyli czynność dwustronnie zobowiązująca, odpłatna i wzajemna. Strony tej czynności – sprzedawcaP. B.i kupującyP. K. (1)ustalili cenę sprzedaży w kwocie 900 000 zł oraz terminy płatności: 800 000 zł do dnia 31.03.2012 r., 100 000 zł w terminie do dnia 30.06.2013 r. Cena sprzedaży była niższa od tej ustalonej w poprzedniej umowie sprzedaży pomiędzy upadłą aP. B.(wynoszącej 1 046 999, 37 zł), ale również w zakresie tej ceny powód nie zgłaszał żadnych zarzutów co do tego, aby nie odpowiadała ona ówczesnym warunkom rynkowym. Nie ma zatem podstaw do zakwestionowania ekwiwalentności świadczeń, a w konsekwencji do potraktowania tej umowy jako czynności nieodpłatnej w rozumieniuart. 532 § 2 kc.Ponadto cena została zapłacona. Wprawdzie w samej umowie jej strony przewidziały zapłatę ceny w drodze przelewu bankowego, ale pozwany przedłożył pokwitowania odbioru gotówki wystawione przezP. B., a także oświadczenie złożone przez zbywcę, w którym wyraźnie stwierdził on, iż otrzymał uzgodnioną cenę. Fakt otrzymania zapłaty potwierdził świadekP. B..
Wobec odpłatnego charakteru umowy z dnia 23.02.2012 r. uznanie jej za bezskuteczną wobec masy upadłości wymagałoby ustalenia, iż pozwanyP. K. (1)– nabywca nieruchomości posiadał wiedzę o okolicznościach uzasadniających uznanie za bezskuteczną czynności poprzedzającej. Obowiązek udowodnienia takiej okoliczności, czyli posiadania przez pozwanego pozytywnej wiedzy o wadliwości wcześniejszej umowy sprzedaży, spoczywał na powodzie, który nie przedstawił jednak dowodów należycie taki fakt potwierdzających. Na podstawie zeznań świadków, stron, a także dokumentów nie sposób przypisać pozwanemu wiedzy o okolicznościach uzasadniających zakwalifikowanie uprzedniej umowy jako zdziałanej z pokrzywdzeniem wierzycieli upadłej(...)sp. z o. Pozwany nawiązał kontakt ze sprzedającymP. B.w następstwie ogłoszenia, nie miał z nim wcześniej kontaktów osobistych ani zawodowych, nie miał też tego rodzaju kontaktów z reprezentantami/wspólnikami(...). W umowie sprzedaży z dnia 23.02.2012 r. została zawarta wzmianka o wystąpieniu przez(...) sp. z o.o.z roszczeniem o uznanie umowy z dnia 26.07.2011 r. za bezskuteczną i wpisie w księdze wieczystej ostrzeżenia o toczącym się procesie. Taka wzmianka oznaczała jedynie, że inna osoba wystąpiła z określonym roszczeniem, nawet z ewentualnym wskazaniem na jego możliwą podstawę prawną. Na tej podstawie nie można jednakże zakładać, aby osoba zainteresowana nabyciem tylko wobec treści tego wpisu mogła powziąć nie przypuszczenia czy podejrzenia, ale pozytywną wiedzę, o zasadności roszczenia osoby ujawnionej w księdze wieczystej. Gdybyart. 531 § 2 kcw odniesieniu do osoby czwartej zawierał podobną konstrukcję, jakart. 527 § 1 kcwobec osoby trzeciej, czyli gdyby wystarczająca była możliwość powzięcia wiedzy o podstawie zaskarżenia umowy przy zachowaniu należytej staranności, to ujawnienie w księdze wieczystej informacji o wystąpieniu przez inną osobę z roszczeniem pauliańskim nakazywałoby zainteresowanemu nabywcy podjąć pewne czynności wyjaśniające, co byłoby wyrazem zachowania przez niego należytej staranności. Jednakże osoba czwarta jest chroniona przed roszczeniem pauliańskim w sposób silniejszy niż osoba trzecia i nie dotyczy jej ryzyko niedochowania staranności, a jedynie ryzyko posiadania wiedzy o okolicznościach uzasadniających zaskarżenie transakcji poprzedzającej. Pozwanemu nie da się skutecznie przypisać takiej wiedzy. To zaś prowadzi do niemożności skutecznego zaskarżenia umowy zawartej przez niego zP. B..
Zatem jedynie umowa sprzedaży z dnia 16.07.2011 r. zawarta pomiędzy(...) sp. z o.o.aP. B.mogłaby zostać uznana za bezskuteczną wobec masy upadłości.
Jednakże wobec braku podstaw do zaskarżenia umowy kolejnej, zawartej już z udziałem pozwanegoP. K. (1), powód nie może uzyskać skutecznej ochrony w postaci uznania za bezskuteczną wyłącznie umowy z dnia 16.07.2011 r. Pozwany nie jest bowiem biernie legitymowany w takiej sytuacji.
Powództwo o uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną wobec wierzyciela i odpowiednio czynności upadłego za bezskuteczną wobec masy upadłości mogłoby zostać skutecznie wytoczone przeciwko osobie czwartej, gdyby jednocześnie zachodziły wadliwości w postaci bezskuteczności względnej obu umów: pierwszej: pomiędzy dłużnikiem/upadłym i osobą trzecią oraz drugiej: pomiędzy osobą trzecią a osobą czwartą. W przypadku braku podstaw do zakwestionowania tej drugiej czynności osoba czwarta nie jest już biernie legitymowana, gdyż wierzyciel nie posiada żadnego interesu w kwestionowaniu czynności wcześniej w sprawie wytoczonej przeciwko kolejnemu nabywcy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19.12.2006 r., V CSK 333/06, oraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 11.12.2013 r., IV CSK 222/13, wyjaśnił, że w sprawie przeciwko osobie, na rzecz której osoba trzecia rozporządziła korzyścią uzyskaną przez dłużnika, w sentencji wyroku nie rozstrzyga się o bezskuteczności względem powoda czynności prawnej dłużnika przysparzającej korzyści osobie trzeciej, natomiast ustalenie przesłanek warunkujących ubezskutecznienie czynności prawnej dłużnika stanowi konieczny warunek orzeczenia o bezskuteczności wobec powoda czynności prawnej, która osobą trzecia rozporządziła korzyścią uzyskaną od dłużnika na rzecz kolejnej osoby i ustalenie to powinno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu wyroku.
Nawet przyjmując, że w przypadku wytoczenia powództwa przez wierzyciela (lub syndyka) przeciwko osobie czwartej powód mógłby domagać się uznania za bezskuteczne obu kolejnych czynności prawnych, tj. czynności dłużnika (upadłego) oraz czynności osoby trzeciej, to z pewnością należy odmówić wierzycielowi (syndykowi) istnienia po jego stronie możliwości skutecznego zaskarżenia w drodze powództwa przeciwko osobie czwartej wyłącznie czynności wcześniejszej. Skuteczność jej zaskarżenia jest w takim wypadku niejako uzależniona od skuteczności zaskarżenia rozporządzenia wtórnego.
Zatem skoro roszczenie powoda skierowane przeciwko pozwanemuP. K. (1)o uznanie za bezskuteczną wobec masy upadłości umowy sprzedaży z dnia 23.02.2012 r. pozbawione było usprawiedliwionych podstaw z uwagi na niemożność przypisania pozwanemu wiedzy o podstawie do uznania za bezskuteczną umowy wcześniejszej, także roszczenie dotyczące umowy z dnia 16.07.2011 r. nie mogło podlegać uwzględnieniu.
Powód powinien rozważać w tym kontekście wystąpienie z powództwem przeciwkoP. B.o uznanie umowy z dnia 16.07.2011 r. za bezskuteczną wobec masy upadłości oraz – wobec dalszego rozdysponowania korzyścią nabytą od upadłego – o zasądzenie od niego świadczenia odpowiadającego równowartości korzyści (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11.07.2013 r., III CSK 247/13, z dnia 03.02.2005 r., II CK 412/04, oraz uchwałę z dnia 12.06.2008 r., III CZP 55/08, OSNC 2009/7-8/95).
Nawet w przypadku rozporządzenia przez osobę trzecią korzyścią uzyskaną od dłużnika na rzecz kolejnego nabywcy, osoba trzecia nie przestaje być legitymowana biernie w sprawie o uznanie za bezskuteczną umowy, na mocy której sama nabyła prawo (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11.07.2013 r., III CSK 247/13, z dnia 17.06.2004 r., V CSK 619/03)
Całkowicie bezzasadne było natomiast, niezależnie od słuszności roszczeń pauliańskich wobec kolejnych dwóch umów sprzedaży, domaganie się od pozwanego wydania nieruchomości na rzecz masy upadłości do rąk powoda.
PozwanyP. K. (1)nabył prawo własności nieruchomości położonej przyul. (...)na podstawie ważnej i skutecznej umowy sprzedaży. W dniu 23.02.2012 r.P. B.był wpisany do księgi wieczystej prowadzonej dla wskazanej nieruchomości jako jej właściciel, wobec czego nabycie przez pozwanego własności nieruchomości objęte jest rękojmią publicznej wiary ksiąg wieczystych z art. 5 ukwh. Pozwany nie może zostać zobowiązany do wydania nieruchomości stanowiącej jego własność.
Art. 134 ust. 1 punstanowiący, iż jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego podlega przekazaniu do masy upadłości, nie znajdzie w tym wypadku zastosowania, po pierwsze wobec braku ustalenia bezskuteczności umowy z mocy prawa lub uznania jej za bezskuteczną, po drugie wobec prawidłowości nabycia nieruchomości przez pozwanego.
Powód nie może dochodzić od pozwanego będącego właścicielem nieruchomości wydania tej nieruchomości innej osobie, nawet syndykowi masy upadłości.
Reasumując, powyższe rozważania wskazują na brak podstaw do uwzględnienia żądanie pozwu, choćby w części, zarówno w zakresie powództwa głównego (o uznanie za bezskuteczne obu kolejnych umów i wydanie nieruchomości), jak i powództwa ewentualnego (o uznanie za bezskuteczną umowy drugiej, ustalenie bezskuteczności umowy pierwszej i wydanie nieruchomości). Wobec tego Sąd Okręgowy oddalił powództwo.
Pozwanemu jako wygrywającemu sprawę przysługuje zgodnie zart. 98 kpczwrot kosztów procesu obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 7 200 zł ustalone zgodnie z § 6 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł. Brakujące koszty sądowe w postaci wydatków na tłumaczenie na rozprawie dnia 24.06.2013 r. oraz na tłumaczenie pism związanych z przeprowadzeniem dowodów w trybie pomocy prawnej przed sądem czeskim obciążają powoda na podstawie art. 113 uksc. Powód uiścił na ten cel zaliczkę w wysokości 2 000 zł. Koszty tłumaczeń wyniosły łącznie 5 144, 70 zł (tłumaczJ. L.: postanowienie z dnia 12.07.2013 r. – 91, 98 zł, tłumaczC. C. (2): postanowienie z dnia 12.11.2013 r. – 2 052, 04 zł, postanowienie z dnia 08.05.2014 r. – 176, 90 zł, postanowienie z dnia 14.10.2014 r. – 2 823, 78 zł). Po pokryciu części tych kosztów z zaliczki uiszczonej przez powoda do zapłaty pozostało 3 144, 70 zł. Zgodnie zart. 132 ust. 2 punsyndyk nie ponosi opłat sądowych, obciążają go natomiast wydatki.
Mając powyższe okoliczności na względzie sąd podjął rozstrzygnięcia zawarte w sentencji wyroku.