Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 314/15
Data wyroku: 2015-07-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Leszek Mazur, Joanna Naczyńska, Roman Sugier
Słowa kluczowe: Czyny Niedozwolone
Podstawa prawna: art. 417^1^ § 2 kc

Sygn. akt I ACa 314/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 lipca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Roman Sugier (spr.)

Sędziowie :

SA Joanna Naczyńska
SO del. Leszek Mazur

Protokolant :

Anna Wieczorek

po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. w Katowicach

na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwT.
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w(...)
o zapłatę
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II C 379/13

1
oddala apelację;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

SSO del. Leszek Mazur

SSA Roman Sugier

SSA Joanna Naczyńska

Sygn. akt I ACa 314/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwT.skierowane przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w(...)o zapłatę odszkodowania w kwocie 200 000 złotych.
Wyrok Sądu pierwszej instancji oparty został na następujących ustaleniach.
Wyrokiem z dnia 19 października 2009 r. Sąd Okręgowy w Katowicach w sprawie o sygn. akt XIV GC 135/09 oddalił powództwospółki (...)skierowane przeciwko pozwanemuŁ. S.uznając, że między stronami nie doszło do zawarcia umowy na warunkach zaproponowanych przez(...) spółkę z o.o.wT..
Sąd uznał w tamtej sprawie, powołując się na przepisart. 681kc, że uzupełnienie oferty dokonane przez powódkę nie doprowadziło do zawarcia umowy, gdyż nie zostało zaakceptowane przezŁ. S., a miało istotny charakter.
Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację(...) spółki z o.o.wT.podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji a Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Powódka skierowała skargę do Trybunału Konstytucyjnego kwestionując zgodność zart. 2 Konstytucji RPart. 681§ 1 kcw zakresie zawartego w tym przepisie zwrotu „niezmieniających istotnie” oraz zart. 45 ust. 1 Konstytucji RPprzepisówart. 217§2 kpciart. 299 kpc.
Trybunał Konstytucyjny RP w składzie jednoosobowym wydał orzeczenie odmawiające nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej powódki. Jako podstawę odmowy wskazał jedynie częściowe uzupełnienie braków formalnych skargi, niemożność stosowania przepisuart. 2 Konstytucji RPjako samodzielnego wzorca kontroli zainicjowanej skargą konstytucyjną oraz wskazał na to, że zwroty niedookreślone są co do zasady zgodne zKonstytucją RP.
W dniu 28 czerwca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny w składzie trzyosobowym oddalił zażalenie powódki na odmowę nadania biegu skardze kasacyjnej.
W dniu 7 lipca 2012 r. powódka wystąpiła do sądu z wnioskiem o ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika w celu wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego ze skargą o stwierdzenie niezgodności zKonstytucją RPprzepisów ustawy o Trybunale Konstytucyjnym oraz Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego, które pozwalają na orzekanie co do dalszego biegu skargi kasacyjnej w składzie jednego sędziego.
Zarządzeniem z dnia 25 września 2012 r. powódkę wezwano do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ustanowienie pełnomocnika poprzez dołączenie odpisu z KRS oraz dokumentacji obrazującej sytuację majątkową i finansową powodowej Spółki.
Kolejnym zarządzeniem z dnia 17 października 2012 r. zwrócono wniosek powódki ze względu na nieuzupełnienie jego braków formalnych.
Zażalenie powódki zostało oddalone 11 stycznia 2013 r. mimo wykazania przez powódkę, że w zaskarżonym terminie skierowała do Sądu Rejonowego wT.pismo procesowe. Sąd odwoławczy uznał, że jest to niewystarczające do uznania, że braki formalne usunięto, gdyż w aktach nie znajdowało się wspominane pismo.
W dniu 18 lutego 2013 r. z akt innej sprawy wyłączono pismo powódki stanowiące usunięcie braków formalnych wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd pierwszej instancji uznał, że zarówno zarządzenie Sądu Rejonowego wT.jak i orzeczenie Sądu Okręgowego w Katowicach oddalające zażalenie na zarządzenie o zwrocie wniosku o ustanowienie pełnomocnika były niezgodne z prawem w rozumieniuart. 424(

    1)§2 kc.
Sąd Okręgowy uznał jednak, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie gdyż powódka mimo ciężaru dowodu wynikającego z przepisuart. 6 kcnie wykazała adekwatnego związku przyczynowego między sprzecznym z prawem orzeczeniem sądu a doznaną szkodą ani też nie udowodniła wielkości doznanej szkody.
W ocenie Sądu brak jest dostatecznych podstaw do uznania, że w razie uwzględnienia wniosku powódki o ustanowienie pełnomocnika z urzędu Trybunał Konstytucyjny uznałby za sprzeczne zKonstytucjąprzepisy dotyczące orzekania w składzie jednoosobowym o dopuszczalności skargi konstytucyjnej a następnie stwierdził niezgodność zKonstytucją RPprzepisuart. 681§1 kcw oparciu o który oddalono powództwo powódki skierowane przeciwkoŁ. S..
Wyrok został zaskarżony w całości przez powodową Spółkę, która zarzuciła:

-

naruszenie przepisuart. 64 kcw związku zart. 3 kpcpoprzez bezzasadne uznanie, że nie udowodniła, iż uniemożliwienie jej wniesienia skargi kasacyjnej pozbawiło ją dochodzonej kwoty mimo, że skarżąca uprawdopodobniła tę okoliczność,

art. 4171kcw związku zart. 77 ust. 1 Konstytucjipoprzez wadliwą ich wykładnię polegającą na uznaniu, że winna udowodnić doznaną szkodę a nie jest wystarczające jej uprawdopodobnienie,

art. 45 ust. 1 Konstytucjipoprzez uznanie, że dopuszczalne jest orzekanie przez sąd w sprawie, w której orzeczenie związane jest bezpośrednio z działaniem tego sądu, a jednocześnie sąd ten reprezentować może pozwanego.

Powódka zarzuciła też naruszenie przepisów prawa procesowego:

-

art. 231 kpci233 kpcpoprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że uprawdopodobnienie skuteczności zaskarżenia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie niesie ze sobą skutku w postaci uprawdopodobnienia uzyskania orzeczenia po myśli strony skarżącej,

art. 48§1 ust. 1 i 4 kpcw związku zart. 379 kpcprzez udział w postępowaniu i udział w wydawaniu orzeczenia sądu, który reprezentuje pozwanego i sędziego, który pozostaje w zależności służbowej z sądem, który reprezentuje pozwanego.

Powołując się na powyższe powódka wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości a nadto o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego zapytania czy zgodna zart. 45 ust. 1 Konstytucjijest normaart. 48§1 ust. 1 i 4 kpcw części dotyczącej zwrotu „sędziego” rozumianego jako zwrot „o osobie” z pominięciem rozumienia tego zwrotu jako „organu władzy publicznej” orazart. 17 ust. 4 kpcw zakresie w jakim powództwo należy wytoczyć przed sąd z którego działaniem wiąże się dochodzone roszczenie.
Pozwany Skarb Państwa wnosił o oddalenie apelacji i o zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył co następuje:
Apelacja powódki nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów apelacji zmierzających do wykazania, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, którą Sąd odwoławczy winien wziąć pod uwagę z urzędu, gdyż w sprawie orzekł Sąd Okręgowy w Katowicach, który jest jednostką organizacyjną pozwanego Skarbu Państwa, w związku z działalnością której powódka dochodzi roszczenia odszkodowawczego. Zdaniem skarżącej przy wyrokowaniu doszło do naruszenie przepisuart. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Zgodnie zart. 176 ust. 2 Konstytucji RPustrój i właściwość sądów oraz postępowania przed sądami określają ustawy.
Orzekanie w sprawie przez Sąd Okręgowy w Katowicach zgodne jest z normą wynikającą z przepisuart. 29 kpc.
Skarżąca nie kwestionując tego przepisu co do zasady zarzuca sprzeczność zKonstytucjąprzepisuart. 48§1 kpcw części w której nie nakazuje on wyłączenia się sądu jako organu władzy publicznej od rozpoznania spraw związanych z jego działalnością. Zdaniem powódki wymóg taki wynika z tego, że sędziowie orzekający w sprawie pozostają w stosunku zależności służbowej z sądem w którym orzekają.
Zarzut ten całkowicie pomija uregulowanie zawarte wart. 178 ust. 1 Konstytucji RPzgodnie z którym sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylkoKonstytucjioraz ustawom.
Za dowolne należy uznać stwierdzenie, że przy orzekaniu w sprawie zasadności powództwa doszło do naruszenia zasady, iż nikt nie może być sędzią w swej własnej sprawie. Sędzia wyrokujący w imieniu Sądu Okręgowego w Katowicach nie orzekał w swej sprawie lecz w sprawie z powództwa powódki przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez ten Sąd.
Nie można utożsamiać sądu jako organu władzy publicznej ze Skarbem Państwa stanowiącym osobę prawną reprezentowaną przez jego poszczególne jednostki organizacyjne. W zakresie orzeczniczym nie istnieje żadna podległość między Skarbem Państwa czy Sądem Okręgowym w Katowicach a sędzią, który wydał zaskarżony wyrok. Jest to istota niezawisłości sędziowskiej o której mowa we wspomnianym przepisieKonstytucji.
Tożsamy zarzut był już podnoszony przez skarżącą w skardze kasacyjnej rozpoznanej przez Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa powódki przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w(...)o sygn. akt V CSK 453/14. Sąd Najwyższy zarzutu tego nie uwzględnił podkreślając, że przepisy dotyczące wyłączenia poszczególnych sędziów winny być interpretowane ściśle ze względu na wkraczanie w delikatną sferę zaufania społeczeństwa do wymiaru sprawiedliwości, które nie jest podważone przez ustawodawcę tylko ze względu na pozostawienie ich w określonej formie zorganizowania ich pracy przez przydzielenie do konkretnych sądów. To nie zmienia ich statusu państwowego oraz konstytucyjnie zagwarantowania niezawisłości i niezależności w sprawowaniu sprawiedliwości w imieniu Rzeczypospolitej. Brak więc podstaw do uznania, że doszło do orzekania w swojej własnej sprawie.
Odnosząc się do dalszych zarzutów apelacji za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przepisuart. 6 kc.
Oparty jest on na kaskadowych domniemaniach faktycznych sprowadzających się do stwierdzenia, że gdyby nie błędne orzeczenie o zwrocie wniosku dotyczącego ustanowienia pełnomocnika powódka wygrałaby sprawę skierowaną przeciwkoŁ. S..
W ocenie Sądu Apelacyjnego zarzut ten nie może być uwzględniony gdyż skarżąca nie tylko nie udowodniła ale nawet nie uprawdopodobniła swego roszczenia.
Obszerne wywody apelacji zmierzają do wykazania, że o przyjęciu skargi konstytucyjnej do rozpoznania Trybunał Konstytucyjny RP nie powinien orzekać w składzie jednoosobowym.
Brak jest natomiast argumentacji pozwalającej na uznanie, że orzekanie w tym przedmiocie w składzie kolegialnym zakończyłoby się orzeczeniem korzystnym dla skarżącej. Zwłaszcza, że zażalenie rozpoznane przez Trybunał Konstytucyjny RP w składzie trzyosobowym także było dla powódki niekorzystne. Trybunał Konstytucyjny RP nie podzielił na wstępnym etapie badania skargi stanowiska skarżącej, że istnieje podstawa do badania zgodnościart. 681kcz przepisemart. 2 Konstytucji RP.
Sąd Najwyższy w sprawie przeciwkoŁ. S.nie znalazł podstaw do przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej powódki.
Za dowolne należy więc uznać stwierdzenie, że gdyby Trybunał Konstytucyjny od początku orzekał w składzie kolegialnym powódka skutecznie podważałaby obowiązywanie przepisuart. 681kc.
Kolejnym argumentem podważającym twierdzenie skarżącej, że uprawdopodobniła swe roszczenie jest okoliczność, że ustawodawca w szeregu innych przepisów posługuje się zwrotami niedookreślonymi pozostawiając sądom ich właściwą wykładnię, np. 560§2 kcdotyczący rękojmi w części w której mowa o „nadmiernych kosztach” czyart. 630§1 kcdotyczący „odpowiedniego wynagrodzenia za wykonanie dzieła”.
Dlatego nie jest trafny zarzut, że przy wyrokowaniu przez Sąd pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisuart. 4171kc.
Brak jest bowiem podstaw do uznania, że gdyby nie wadliwy zwrot wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej dotyczącej zasad funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego powódka wygrałaby wznowiony proces przeciwkoŁ. S..
Nieprzekonywujące są stwierdzenia skarżącej, że o wysokim prawdopodobieństwie takiego przebiegu zdarzeń świadczy jej dotychczasowa skuteczność w zakresie kwestionowania zgodności zkonstytucjąinnych przepisów prawa. Jeśli nawet tak było to miało to miejsce przy procedowaniu przez Trybunał Konstytucyjny w sposób uznawany obecnie przez skarżącą za niezgodny zKonstytucją. Trudno więc w takim przypadku za wadliwe z przyczyn proceduralnych traktować jedynie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które nie aprobowały konieczności nadania biegu skargi powódki co do sprzeczności zKonstytucją RPprzepisuart. 681kc.
O uprawdopodobnieniu roszczenia nie świadczy też wynik dwóch innych spraw wytoczonych przez powódkę kontrahentom ze względu na opóźnienie w zapłacie za usługi transportowe.
Pierwsza z nich tocząca się przed Sądem Okręgowym weW.pod sygnaturą akt X GC 140/07 zakończyła się wydaniem wyroku zaocznego a w drugiej oznaczonej w Sądzie Okręgowym w Katowicach sygn. akt XV GC 161/11 zapadł wyrok uwzględniający powództwo po wykazaniu przez powódkę wielkości szkody wynikającej z opóźnienia w zapłacie.
W żadnej w tych spraw nie był podważony zarzut braku umowy łączącej strony.
Dlatego za nieuprawdopodobnione należało uznać twierdzenie skarżącej, że gdyby ustanowiono dla niej pełnomocnika z urzędu w celu zakwestionowania zgodności zKonstytucją RPniektórych przepisów regulujących funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego RP powódka wygrałaby proces wytoczonyŁ. S..
Żądanie i uzasadnienie pozwu skonstruowane są w ten sposób jakby powódka dochodziła zapłaty kary prywatnej przez pozwanego ze względu na wydanie orzeczenia sprzecznego z prawem. Wykazano wadliwość tego orzeczenia, związek z wcześniej dochodzonym roszczeniem (nie mający charakteru adekwatnego związku przyczynowego) oraz wskazano żądanie. Powódka nie naprowadziła żadnych dowodów dla wykazania wielkości szkody wynikającej z wadliwości zwrotu wniosku o ustanowienie pełnomocnika.
Ze wskazanych wyżej względów nie mogły odnieść też zamierzonego skutku podniesione w apelacji zarzuty dotyczące naruszenia przepisówart. 231 kpci233§1 kpc.
Dlatego Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 kpcoddalił apelację powódki jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

SSO del. Leszek Mazur

SSA Roman Sugier

SSA Joanna Naczyńska