Sąd Rejonowy Wrocław Fabryczna we Wrocławiu
XI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XI C 370/11
Data wyroku: 2015-12-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Małecka
Słowa kluczowe: Eksmisja
Podstawa prawna: art 221§1 kc

Sygnatura akt XI C 370/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
W., dnia 17 grudnia 2015 r.
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu XI Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Anna Małecka
Protokolant: Karolina Suder
po rozpoznaniu w dniu 03 grudnia 2015 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z powództwa GminyW.
przeciwkoE. J.,G. J.,A. J.,B. J.,R. G.iP. G.

o eksmisję

I
nakazuje pozwanymA. J.,P. G.iR. G., aby opróżnili, opuścili i wydali stronie powodowej GminieW.lokal mieszkalny nr (...)położony weW.przyul. (...);

II
ustala, że pozwanymA. J.,P. G.iR. G.przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego;

III
wstrzymuje wykonanie punktu I wyroku w stosunku do pozwanychA. J.,P. G.iR. G.do czasu złożenia przez GminęW.oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z pozwanymi;

IV
umarza postępowanie co doB. J.,E. J.iG. J.;

V
nie obciąża pozwanych kosztami postępowania na rzecz strony powodowej.

Sygn. akt XI C 370/11

UZASADNIENIE
W pozwie złożonym dnia 6 czerwca 2011 r. skierowanym przeciwkoE. J.,G. J.iA. J.strona powodowa GminaW.wniosła o opróżnienie, opuszczeni i wydanie nieruchomości położonej weW.przyul. (...)oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając pozew strona powodowa wskazała, że najemcą mieszkania położonego weW.przyul. (...)byłaZ. J.(babciaE. J.,G. J.iA. J.), która wypowiedziała umowę najmu ze skutkiem prawnym na dzień 287 lutego 2008 r.Z. J.zmarła w dniu 25 kwietnia 2009 r.E. J.wystąpiła w marcu 2009 r. o zawarcie umowy najmu, czego jej odmówiono z uwagi na fakt, iż nie zalicza się ona (jako wnuczka poprzedniego najemcy) do grona osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy oraz ze względu na zaległości czynszowe. Pozwane wyzwane do dobrowolnego wydania lokalu nie zastosowały się do wezwania.
PozwanaE. J.na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. (k. 52) zwróciła się o umożliwienie pozostania w lokalu, ponieważ jej siostryA. J.iG. J.oraz matkaB. J.nie mają możliwości zamieszkania w innym lokalu.
PozwaneG. J.iA. J.w piśmie z dnia 3 lutego 2012 r. (k. 54) domagały się oddalenia powództwa przeciwko nim z uwagi na naruszenie zasad współżycia społecznego, wskazując, iż do powstania zadłużenia przyczyniła się wyłącznieG. J., którzy przywłaszczyła pieniądze wręczane jej na poczet czynszu, zaś pozwane opiekują się chorą matką, aA. J.ma małe dziecko, wymagające leczenie i rehabilitacji.
Postanowieniem z dnia 6 września 2012 r. (k. 76) sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanychB. J.iR. G..
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. (k. 143) do sprawy w charakterze pozwanego został wezwany jako mieszkający weW.przyul. (...).
PozwanyP. G.na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. (k. 157) wskazał, że domaga się oddalenia powództwa, wskazując, że dokonał wraz zA. J.remontu przedmiotowego lokalu oraz że został złożony wniosek o częściowe umorzenie zaległości, zaś w pozostałym zakresie pozwanaE. J.zadeklarowała się, że odpracuje należności czynszowe.
Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. (k. 229) strona powodowa cofnęła pozew wobecE. J.iG. J.z uwagi na niezamieszkiwanie przez nie w przedmiotowym lokalu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Z. J.była matkąB. J.i babciąG. J.,E. J.iA. J..
/bezsporne/
Od 1956 r.Z. J.była uprawniona do używania lokalu położonego weW.przyul. (...), w ostatnim okresie na podstawie umowy najmu z dnia 24 kwietnia 1995 r.. Z najemczynią w 1995 r. zamieszkiwał synK. J..
/dowód: umowa najmu – k. 8-11/
W 2009 r.Z. J.przeprowadziła się do córkiD. D., gdyż z uwagi na stan zdrowia potrzebowała stałej pomocy i wsparcia.
W tym czasie w mieszkaniu położonym weW.przyul. (...)zamieszkała córka wynajmującejB. J., która w grudniu 2008 r. przeszła poważny udar niedokrwienny, skutkujący głębokim niedowładem, afazją , ograniczeniami mowy.
Pismem złożonym w dniu 13 stycznia 2009 r.Z. J.zwróciła się o rozwiązanie umowy najmu lokalu położonego weW.przyul. (...)z uwagi na trudną sytuację zdrowotną i finansową.
Również w styczniu 2009 r.Z. J.zwróciła się do GminyW.o umorzenie należnością z tytułu czynszu najmu lokalu mieszkalnego, wskazując w uzasadnieniu, iż zadłużenie powstało na skutek nieodpowiedzialnego zachowania wnuczki najemczyniE. J., którą przyjęła do siebie na czas nauki weW.i – jako osoba starsza i schorowane – powierzyła dokonywanie płatności czynszowych, wręczając wnuczce co miesiąc środki na ten cel, natomiast wnuczka otrzymywane pieniądze przeznaczała na własne cele doprowadzając do powstania znacznego zadłużenia.
/dowód: 1. pismoZ. J.z dnia 13.01.2009 r. – k. 12,
2. wniosek z dnia 7.01.2009 r. – k. 13-15,
3. dokumentacja leczeniaB. J.– k. 49-51/
W dniu 2 lutego 2009 r. GminaW.działając przez jednostkę budżetową Zarząd Zasobu Komunalnego wypowiedziałaZ. J.umowę najmu lokalu położonego weW.przyul. (...)z powodu zwłoki z zapłatą czynszu i innych opłat przekraczającej należności za trzy pełne okresy płatności.
/dowód: pismo(...)z dnia 2.02.2009 r. – w latach lokalowych/
Departament Nieruchomości i Eksploatacji Urzędu MiejskiegoW.w dniu 31 marca 2009 r. wystosował doZ. J.wezwanie do wydania lokalu i zameldowanie się w nowym miejscu zamieszkania.
/dowód: pismo UMW.z dnia 31.03.2009 r. – k. 17/
W dniu 13 marca 2009 r.E. J.zwróciła się do GminyW.o zawarcie umowy najmu lokalu położonego weW.przyul. (...)z uwagi na długoletnie zamieszkiwanie w tym lokalu, brak możliwości zamieszkania w innym miejscu oraz konieczność sprawowania opieki nad chorą matką i niepełnoletnią siostrą. JednocześnieE. J.zobowiązała się do spłaty zadłużenia do dnia 26 marca 2009 r.
GminaW.odmówiła zawarcia zE. J.umowy najmu z uwagi na istnienie zaległości w opłatach czynszowych, wzywając jednocześnieE. J.do opuszczenia i wydania lokalu.
/dowód: 1. pismoE. J.z dnia 13.03.2009 r. – k. 19,
2. pismo UMW.z dnia 31.03.2009 r. – k. 20
Z. J.zmarła w dniu 25 kwietnia 2009 r.
/bezsporne/

A. J.ma córkęR. G., pochodzącą ze związku zP. G.,urodzoną w (...)r.A. J.iP. G.zamieszkują z córką w lokalu położonym weW.przyul. (...).A. J.uczy się w zaocznym liceum, utrzymuje się z renty rodzinnej w kwocie 880,45 zł.P. G.pracuje jako sprzedawca, uzyskując wynagrodzenie w wysokości 1.111,86 zł netto.
A. J.iP. G.przeprowadzili na swój koszt prace remontowe w zajmowanym lokalu: izolację podłóg, wymianę tynków, wymianę instalacji wodno-kanalizacyjnej i elektrycznej. Dokonanie i zakres remontu nie były uzgadniane z GminąW..

A. J.,P. G.iR. G.nie przysługuje prawo do używania innego lokalu mieszkalnego.
/dowód: 1. odpis aktu urodzeniaR. G.– k. 62,
2. pismo ZUS z dnia 23,12.2013 r. – k. 130,
3. pismo ZUS z dnia 13.10.2015 r. – k. 220,
4. zaświadczenie z dnia 13.10.2015 r. – k. 123
5. przesłuchanie pozwanejA. J.– protokół z rozprawy z dnia 20.03.2014 r., 00:15-00:27 – k. 157o,
6. przesłuchanie pozwanegoP. G.– protokół z rozprawy z dnia 20.03.2014 r., 00:33-00:39 – k. 158./
B. J.zmarła w dniu 15 kwietnia 2013 r.
/bezsporne/
A. J.zwróciła się w dniu 28 marca 2014 r. do GminyW.o zawarcie umowy najmu lokalu przyul. (...)weW., wskazując na swoją trudną sytuację życiową, materialną oraz rodzinną.
/dowód: pismoA. J.z dnia 28.03.2014 r. – k. 175/
W lutym 2015 r. zadłużenie z tytułu opłat za lokal położony przyul. (...)weW.wynosiła 21.237,02 zł; GminaW.wezwałaE. J.do uiszczenia tej kwoty.
/dowód: pismo(...) sp. z o.o.z dnia 06.02.2015 r. – k. 183/
Sąd zważył, co następuje:
Częściowo ograniczone (w stosunku do pozwanychG. J.iE. J., które wyprowadziły się z przedmiotowego lokalu w toku postępowania) powództwo strony powodowej GminyW.zasługiwało na uwzględnienie w całości, przy jednoczesnym ustaleniu, że pozwanym przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego.
Nakazując pozwanym opróżnienie, opuszczenie i wydanie przedmiotowego lokalu przyul. (...)weW.sąd miał na uwadze, że pozwanym nie służy tytuł prawny do zajmowanej nieruchomości, skuteczny przeciwko wynajmującemu. Prawo najmu przysługująceZ. J.wygasło wraz z upływem okresu wypowiedzenia umowy najmu, to jest z dniem 28 lutego 2009 r. Nie było również podstaw do stwierdzenia, że w trybieart. 691 k.c.doszło do wstąpienia w stosunek najmu poZ. J., gdyż w chwili jej śmierci nie była ona stroną stosunku najmu, nadto nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Dlatego też nawetB. J., która w chwili śmierci matki mieszkała w lokalu położonym weW.przyul. (...)nie wstąpiła w stosunek najmu, gdyż nie istniał on w chwili śmierciZ. J.. Z tych też względów również wnuczkiZ. E.J.,G. J.iA. J., nawet gdyby doszło do ustalenia, że najemczyni przedmiotowego lokalu miała wobec wymienionych wnuczek obowiązek alimentacyjny – nie mogło dojść bowiem do wstąpienia w stosunek najmu, skoro zakończył się on jeszcze przed śmiercią najemczyni. Zgodnie z dyspozycją przepisuart. 691 k.c., w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują wyłącznie osoby enumeratywnie wymienione w§ 1powyższego przepisu, a więc małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Zgodnie z normą wynikającą z§ 2przepisuart. 691 k.c., osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.
Zamieszkujące z najemcą wnuki zmarłego najemcy nie są na podstawie przytoczonego przepisu upoważniony do wstąpienia w stosunek najmu służący zmarłemu tylko w oparciu o stosunek pokrewieństwa oraz więź uczuciową. Powyższa interpretacja przepisuart. 691 k.c.jest jednoznacznie odczytywana przez judykaturę, gdyż wskazuje się w sposób precyzyjny, iż wnuk zmarłego najemcy nie należy do osób wymienionych wart. 691 § 1 k.c.nawet także wtedy, gdy łączyła go z najemcą więź gospodarcza i uczuciowa (vide: uchwała SN z dnia 21 maja 2002 III CZP 26/02 OSNC 2003/2/20), ponieważ użyty w przywołanym unormowaniu termin „wspólne pożycie” obejmuje istnienie łącznie więzi duchowej, gospodarczej i fizycznej, co prowadzi do konstatacji, że bez więzi fizycznej nie ma więc wspólnego pożycia, lecz zachodzą inne relacje, które charakteryzować mogą różne stosunki, w jakich pozostają osoby, także połączone więzami rodzinnymi.
W myślart. 675 § 1 k.c.in principiopo zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w stanie nie pogorszonym.
Natomiastart. 222 § 1 k.c., stanowi, iż właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. GminaW., jako właściciel przedmiotowego lokalu i wynajmujący jest czynnie legitymowana do żądania jego wydania od osób władających tą nieruchomością.
Nadto nie było spornym miedzy stronami, iż nie został nawiązany stosunek prawy, uzasadniający korzystanie przez pozwanych z przedmiotowego lokalu, w szczególności powodowa gmina nie zawarła umowy najmu z pozwanymi.
Stwierdzając, że pozwanym nie służy skuteczne wobec strony powodowej prawo do lokalu, sąd zobowiązał w punkcie I sentencji, by opróżnili, opuścili i wydali lokal mieszkalny położony weW.przyul. (...).
Sąd jednocześnie nie znalazł podstaw, by – zgodnie z twierdzeniami pozwanej zawartymi w piśmie z dnia 3 lutego 2012 r. (k. 55) – stwierdzić, że orzeczenie obowiązku wydania stronie powodowej lokalu zajmowanego przezA. J.i jej rodzinę jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Należy mieć na uwadze, że wprawdzieA. J.nie doprowadziła do powstania zadłużenia, które powstało na skutek działańE. J., dokonującej przywłaszczenia przekazywanych jej przez rodzinę środków na opłaty związane z lokalem, lecz jednoczenie jako pełnoletnia od 2009 r. również odpowiada solidarnie z pozostałymi korzystającymi z lokalu za okres od uzyskania pełnoletniości w oparciu o przepisart. 6881k.c.A. J.nadal się uczy w zaocznej szkole średniej, choć zgodnie z zaświadczeniem Zaocznego Liceum Uzupełniającego Cosinus z dnia 1 lutego 2012 r. (k. 65) winna zakończyć naukę w sierpniu 2013 r., nie podejmuje pracy utrzymując się z renty rodzinnej. Sąd miał na względzie, że obecnie pozwana uiszcza na bieżąco należne opłaty, lecz realizuje w ten sposób obciążający ją obowiązek, jest bowiem osobą korzystającą wraz z bliskimi z przedmiotowego lokalu, zaś wykonywanie zwykłych powszechnych obowiązków, realizowanych przez ogół wynajmujących nie może w jakiś szczególny sposób przemawiać na korzyść pozwanej. Pozwana oraz jej partner mają stałe dochody oraz orzeczone prawo do otrzymania lokalu socjalnego – nie będą więc zmuszeni do wynajmowania mieszkania po cenach rynkowych, które mogłyby być dla ich budżetu domowego nadmiernym obciążeniem.
Wobec pozwanychE. J.iG. J.sąd umorzył postępowanie w związku z częściowym cofnięciem pozwu przez stronę powodową (wraz ze zrzeczeniem się roszczenia) w oparciu o przepisart. 203 k.p.c.
Wobec pozwanejB. J.sąd umorzył posterowanie w oparciu o przepisart. 355 § 1 k.p.c.– wobec śmierci pozwanej prowadzenie postępowania o wydanie przez nią lokalu jest zbędne.
Zgodnie zart. 14 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 150 – dalej jako u.o.p.l.) w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy, a zgodnie zart. 14 ust. 3u.o.p.l. sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa wust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną.
Przepis art. 14 ust. 4 u.o.p.l. stanowi, iż sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec małoletniego (pkt 2) i osoby posiadającej status bezrobotnego (pkt 5), jak i wobec osoby spełniającej przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały (pkt 6), chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany.
Pozwanym nie służy prawo do używania innego lokalu. W związku z przywołanym przepisem sąd orzekł o przysługiwaniu prawa do lokalu socjalnego na rzecz małoletniej pozwanejR. G., jej matki pozwanejA. J.iP. G.z uwagi na małoletniość pozwanejR. G.oraz w związku z pozostawaniem przez pozwanych w niedostatku, który to stan został określony w będącej obowiązującym prawem miejscowym uchwale numer(...)Rady MiejskiejW.z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu GminyW.. Uchwała ta w § 3 punkcie 6a stanowi, że pozostawaniem w niedostatku jest stan, w którym udokumentowany średni miesięczny dochód z okresu trzech kolejnych miesięcy przypadający na członka gospodarstwa domowego nie przekracza: 150 % najniższej emerytury w gospodarstwach jednoosobowych, lub 100 % najniższej emerytury w gospodarstwach wieloosobowych. Definicję miesięcznego dochodu wprowadza § 3 pkt 4 uchwały, wskazując, że miesięcznym dochodem są wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenia chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.
PozwanaA. J.osiąga dochód w wysokości zł 880,45 netto miesięcznie,P. G.osiąga dochód 1.111,86 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę okoliczność, że gospodarstwo domowe pozwanych liczy 3 osoby, niewątpliwym jest, że suma dochodów członków gospodarstw domowego nie przekracza 3-krotności najniższej emerytury, która wynosi 880,45 zł miesięcznie (zgodnie z komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent), to jest sumy 2.641,35 zł.
W związku z tym sąd orzekł, że wszystkim pozwanym przysługuje prawo najmu lokalu socjalnego.
Na marginesie wskazać można, że zgodnie z § 17 pkt 5 uchwały numer(...)Rady MiejskiejW.z dnia 21 kwietnia 2005 r. w Gmina może, pod warunkiem nie posiadania tytułu prawnego do innego lokalu oraz brakiem zaległości w opłatach za lokal, zawierać umowy najmu na czas nieoznaczony z osobami bliskimi najemcy, przez które rozumie się zstępnych, wstępnych, pełnoletnie rodzeństwo oraz osobę, która pozostaje faktycznie we wspólnym pożyciu, zameldowanymi i zamieszkującymi z najemcą co najmniej 5 lat w przedmiotowym lokalu, spełniającymi kryteria dochodowe - na wniosek najemcy, legitymującego się wiekiem ponad 70 lat, w przypadku, gdy zobowiązują się do zamieszkiwania wspólnie z dotychczasowym najemcą do chwili jego śmierci. Warunkiem koniecznym do zawarcia umowy najmu jest osiąganie dochodów umożliwiających terminowe regulowanie opłat za użytkowanie lokalu.
Przywołany przepis prawa miejscowego nie może być podstawą uznania, że pozwanym służy prawo do zajmowanego lokalu, ponieważ przepis ten nie nakłada na Gminę obowiązku zawarcia umowy najmu, lecz wyłącznie przewiduje taką możliwość, a nadto – co było bezsporne – istnieje znaczna zaległość w opłatach z tytułu korzystania z lokalu.
W myśl art. 14 ust. 6 u.o.p.l. orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, przy czym zgodnie z art. 14 ust. 1 zd. 2 u.o.p.l. obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Dlatego też sąd wstrzymał wykonanie do czasu zaoferowania pozwanym przez GminęW.najmu lokalu socjalnego.
Orzeczenie o kosztach procesu zawarte w punkcie II oparto na przepisieart. 102 k.p.c.Na wstępie trzeba jednak zastrzec, iż przepis ten nie wymaga, żeby strona wygrywająca sprawę, na rzecz której nie został zasądzony zwrot kosztów procesu, postępowała niewłaściwie lub żeby można jej było przypisać jakąkolwiek inną postać winy (postanowienie SN z dnia 7 stycznia 1982 r., sygn. II CZ 191/81). U podstaw stosowania przepisuart. 102 k.p.c.leży wyłącznie dążenie do ulżenia stronie przegrywającej poprzez nieobciążenie jej całością albo częścią należnych od niej kosztów. Przesłanką zastosowaniaart. 102 k.p.c.jest stwierdzenie, iż okoliczności sprawy mają charakter szczególny i jako takie uzasadniają odstąpienie od normy wyrażonej wart. 98 § 1 k.p.c.,,Zastosowanie przez sądart. 102 k.p.c.powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej) strony. Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.” (postanowienie SN z 14 stycznia 1974 r., sygn. II CZ 223/73). W niniejszej sprawie za zastosowaniem przepisuart. 102 k.p.c.przemawia przede wszystkim fakt, że pozwani osiągają niewielkie dochody (na poziomie minimum socjalnego) oraz nie posiadają wartościowego majątku, a mają na utrzymaniu dziecko.
Z tych względów sąd orzekł jak wyżej.