Sąd Okręgowy we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1784/14
Data wyroku: 2015-03-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Hreczańska-Cholewa
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 5 k.c.

Sygn. akt I C 1784/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 marca 2015r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:SSO Agnieszka Hreczańska - Cholewa
Protokolant:Krzysztof Musiał
po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2015r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z powództwa GminyW.
przeciwkoA. J.,B. J.,J. J.
o zapłatę

I
zasądza solidarnie od pozwanychA. J.,B. J.iJ. J.na rzecz strony powodowej GminyW.kwotę 54 571zł 43gr (pięćdziesiąt cztery tysiące pięćset siedemdziesiąt jeden złotych czterdzieści trzy grosze) z ustawowymi odsetkami od dnia 11 grudnia 2014r. do dnia zapłaty;

II
dalej idące powództwo oddala;

III
nie obciąża pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1784/14

UZASADNIENIE
Strona powodowa – GminaW.w pozwie skierowanym przeciwkoB. J.,A. J.iJ. J.wniosła o zasądzenie solidarnie na jej rzecz od pozwanych kwoty79.035,06 złwraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od kwoty 54.571,43 zł od dnia 01.09.2014 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 24.463,63 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Ponadto strona powodowa wniosła o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 3.600 zł.
Uzasadniając swoje żądanie strona powodowa wskazywała, że pozwane zajmują bez tytułu prawnego lokal mieszkalny położony weW.przyul. (...). Z tego też względu obciążono pozwane odszkodowaniem w wysokości czynszu, jaki przypadałby na lokal zajmowany przez pozwane oraz opłatami należnymi od właściciela – z płatnością tychże należności na dzień do 10-go dnia każdego miesiąca. Wedle twierdzeń powódki, pozwane nie wywiązują się jednak z ciążących na nich zobowiązaniach. Na dzień 31.08.2014roku zaległość pozwanych z tego tytułu wyniosła 54.571,43 zł. Pismem z dnia 15 września 2014roku GminaW.wezwała pozwane do zapłaty ciążącego na nich zadłużenia, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę sądową, w razie bezskuteczności wezwania. Wezwanie to pozwane pozostawiły bez odpowiedzi.
Strona powodowa wskazywała, że zgodnie z dyspozycjąart. 481 § 1 k.c.dokonała naliczenia odsetek za czas opóźnienia w zapłacie na dzień 31.08.2014 roku, ich wartość doliczyła do wartości należności głównej i na podstawieart. 482 § 1 k.c.wnosi o zasądzenie odsetek również od zaległych odsetek – od chwili wytoczenia o nie powództwa.
Pozwane wniosły o oddalenie powództwa. Nie kwestionowały wysokości, powoływały się jedynie na swoją ciężką sytuację majątkową i rodzinną.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 1 marca 1996 roku GminaW.zawarła zB. J.umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego weW.przyul. (...)stanowiącego własność GminyW.w zarządzie Zarządu Zasobu Komunalnego z siedzibą weW.na czas nieokreślony od dnia 1 października 1996 roku. Wobec nieregulowania przez pozwaną opłat z tytułu czynszu pismem z dnia 31 sierpnia 2010 roku wypowiedziano jej najem lokalu mieszkalnego ze skutkiem na dzień 31 października 2010 roku.
Dowód: umowa najmu k. 70-73, wypowiedzenie najmu k. 45,
Od 1 listopada 2010 roku miesięczna wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie wynosiła 148,26 zł. Natomiast opłaty z tytułu czynszu ustalono na kwotę 405,73 zł.B. J.nie zdała zajmowanego bezumownie lokalu. Za okres od 1 stycznia 2011 roku do 31 grudnia 2011 roku kwota zadłużenia wyniosła 7.509,59 zł. Pismem z dnia 2 grudnia 2011roku Zarząd Zasobu Komunalnego zawiadomił pozwanąB. J., iż wysokość zaległości z tytułu opłat lokalu mieszkalnego na dzień 1 grudnia 2011roku wykazuje zaległość w łącznej kwocie 75.245,42 zł.
Dowód: zawiadomienie o wysokości opłat k. 44, pismo z 10.11.2010roku, k. 40, wyciąg z konta, k. 39, pismo z 3.11.2011roku k. 36, pismo Zarządu Zasobu Komunalnego k. 20
W okresie od 31 sierpnia 2006 roku do 10 sierpnia 2014 roku pozwane dokonały wpłaty z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu w wysokości 1.000 zł.
Dowód: zestawienie należności z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu na dzień 31.08.2014roku
Pismem z dnia 15 września 2014 roku strona powodowa wezwałaB. J.,A. J.iJ. J.do zapłaty kwoty 72.727,57 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wymagalności do dnia zapłaty.
Dowód: przesądowe wezwania do zapłaty k.12-14
W lokalu mieszkalnym położonym weW.przyul. (...)o powierzchni 25,30 m2zamieszkuje pozwanaB. J.wraz z córkami –A. J.iJ. J.oraz piątką małoletnich wnucząt. PozwanaB. J.pracuje na ½ etatu oraz dorywczo. Uzyskuje dochód w wysokości 1000-1100 zł.J. J.ma dwoje dzieci, otrzymuje świadczenia alimentacyjne w wysokości 700 zł. Nie pracuje.A. J.ma troje dzieci. Opieką nad dziećmiA. J.zajmuje sięJ. J.. Sytuacja materialna pozwanych jest bardzo trudna. Pozwane nie korzystały z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Nie otrzymują żadnych zapomóg. Posiadane środki finansowe przeznaczają na zaspokajanie podstawowych potrzeb rodziny.
Dowód: przesłuchanie pozwanychB. J.iJ. J., elektroniczny protokół rozprawy z 27 stycznia 2015roku k. 162
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie.
Bezsporne w sprawie było, iż pozwane nie regulowały wobec strony powodowej należności odszkodowawczych za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego naliczonych zgodnie zart. 18 ust. 1ustawy z dnia 21 czerwca 2001roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego(t.j.Dz.U. z 2014,poz. 150)stanowiącego, że osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie. Zatem po ustaniu stosunku najmu byłego lokatora i właściciela łączy szczególnego rodzaju stosunek zobowiązaniowy, którego treścią jest zapewnienie właścicielowi określonego, również płatnego periodycznie (co miesiąc) wynagrodzenia za dalsze korzystanie z lokalu.
Jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie pozwanaB. J.otrzymała zawiadomienie o naliczenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego w listopadzie 2010 roku, opłaty tej nie kwestionowała. Zaległości z tego tytułu na dzień 15 września 2014 roku wyniosły 72.727,57 zł, z czego kwota 54 571,43 zł stanowi należność główną za kwota 24 463,63 zł to skapitalizowane odsetki. Pomimo wezwania do zapłaty pozwane w wyznaczonym terminie nie uregulowały na rzecz GminyW.powyższej należności. Ponieważ pozwane nie kwestionowały wysokości zadłużenia, Sąd uwzględnił żądanie w zakresie należności głównej. Roszczenie w zakresie skapitalizowanych odsetek oddalił, uznając, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, żądanie strony powodowej stanowi nadużycie prawa i jako sprzeczne z zasadami współżycia aspołecznego nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 5 k.c.nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
Zasady współżycia społecznego to obiektywne reguły postępowania służące za kryterium oceny tego, co zasługuje lub nie zasługuje na aprobatę z punktu widzenia poglądów społeczeństwa. Pojęcie zasad współżycia społecznego zawiera w sobie także zasady moralne i obyczajowe odnoszące się do postępowania jednych osób wobec drugich. Ustawodawca wprowadzając pojęcie zasad współżycia społecznego miał na celu odformalizowanie prawa poprzez umożliwienie sądom uwzględniania w procesie jego stosowania kryteriów i ocen moralnych. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy dana osoba czy instytucja, wykonując przysługujące jej prawo i działając ściśle w jego granicach, postępuje niemoralnie. Należy wskazać, iż, zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwie Sądu Najwyższego, normaart. 5 k.c.ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana tylko po wykazaniu wyjątkowych okoliczności (tak: Sąd Najwyższy, wyrok z dnia 7 lutego 2007 roku, III CSK 208/06 LEX nr 457729). Należy mieć jednak na uwadze to, że zasady współżycia społecznego w rozumieniuart. 5 k.c.są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy, granice i kierunki jej rozstrzygnięcia w wyjątkowych sytuacjach, które przepis ten ma na względzie. Dlatego dla zastosowania tej normy konieczna jest ocena całokształtu danego zdarzenia prawnego w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym danej sprawy (tak:Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrok z dnia 10 czerwca 2014 r., V ACa 284/14, LEX-(...)).Artykuł 5 k.c.ma na celu zapobieganie stosowaniu prawa w sposób, który prowadzi do wywarcia skutków niemoralnych albo rozmijających się zasadniczo z założeniem jego ustanowienia (tak: Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrok z dnia 14 maja 2014 r., I ACa 221/14, LEX nr 1466886). Jak wykazało postępowanie dowodowe sytuacja pozwanych jest dramatyczna. W lokalu mieszkalnym o łącznej powierzchni 25 m2zamieszkują trzy osoby dorosłe i piątka dzieci. Jedyną osobą pracującą jest pozwanaB. J., przy czym jest to praca na ½ etatu i prace dorywcze. PozwaneA. J.iJ. J.utrzymując się jedynie ze świadczeń alimentacyjnych. Nie korzystają z żadnej pomocy społecznej. Są osobami nieporadnymi. O ile obowiązek pozwanych uiszczania należności za zajmowany lokal, w tym wypadku odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu, chociażby częściowo, w ramach możliwości finansowych pozwanych przy wykorzystaniu także instrumentów polityki socjalnej, jest bezdyskusyjny, o tyle skorzystanie przez GminęW.w okolicznościach rozpoznawanej sprawy z przysługującego jej uprawnienia do żądania na podstawieart. 481 k.c.odsetek należy uznać za niemoralne i niesłuszne i jako takie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie można bowiem zapominać, że do zadań własnych GminyW.m.in. z mocyustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(Dz.U.2014.150 ) spoczywa obowiązek tworzenia warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej ( art. 4 ust. 1). Gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach ( art. 4 ust. 2). Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy, w której trzy osoby dorosłe i piątka małych dzieci mieszka w lokalu o łącznej powierzchni 25,30 m.kw., przy braku jakichkolwiek działań pomocowych innych jednostek gminy (MOPS), które mogłyby chociaż w niewielkim zakresie zmienić sytuację finansową pozwanych, realizacja prawa do odsetek od niedochodzonych od ponad 8 lat należności ( w znacznej części przedawnionych), nie zasługuje na ochronę prawną, jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Żądanie skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w zapłacie należności głównej podlegało oddaleniu, o czym orzeczono, w pkt. II wyroku.
Ta sama wyjątkowo ciężka sytuacja rodzinna i majątkowa pozwanych legła u podstaw skorzystania przez Sąd z dobrodziejstwaart. 102 k.p.c.i nieobciążania pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.