Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 1217/15
Data wyroku: 2016-01-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Gerke, Ewa Taberska, Bożena Ziółkowska

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym – Odwoławczym
w składzie:

Przewodniczący:  SSO  Piotr Gerke  ( spr. )

Sędziowie:  SSO Ewa Taberska

SSO Bożena Ziółkowska

Protokolant :  prot.  sąd .M. W. (1)

po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016 r.
sprawy z oskarżenia prywatnegoM. W. (2)
przeciwkoG. T.,
oskarżonemu zart. 157§2 k.k.,
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego
od wyroku Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II K 802/15,

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

II
kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża oskarżyciela prywatnego i z tego tytułu wymierza mu opłatę w wysokości 240,- zł.

B. Z.P. E.T.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II K 802/15, Sąd Rejonowy w SzamotułachuniewinniłG. T.od zarzutu przestępstwa zart. 157§2 k.k., polegającego na tym, że w dniu 11 lipca 2015 r. wO., uderzając oskarżyciela prywatnegoM. W. (2)spowodował u niego obrażenia klatki piersiowej, ręki i nogi w postaci zasinień i bolesności wymienionych części ciała. Jednocześnie na podstawieart. 632 pkt 1 k.p.k.Sąd obciążył oskarżyciela prywatnego „kosztami postępowania” w zakresie poniesionym (k. 33 akt).
Apelacjęod tego wyroku wywiódłpełnomocnik oskarżyciela prywatnego, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zmiany tego wyroku poprzez uznanie winy oskarżonego i wymierzenie stosownej kary, a także obciążenia oskarżonego kosztami postępowania. Apelację oparł na zarzutach: obrazy prawa materialnego (art. 157§1 k.p.k.) oraz naruszenia przepisów postępowania –art. 7 k.p.k.iart. 424§1 pkt 1 k.p.k.(k. 41).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się niezasadna, a przy tym oczywiście wadliwie skonstruowana – tak w zakresie żądania (sprzecznego z jednoznacznym brzmieniemart. 454§1 k.p.k.– dopiero na rozprawie odwoławczej pełnomocnik sprecyzował, iż wnosi jedynie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia), jak i w zakresie stawianych zarzutów (niedopuszczalne jest jednoczesne stawianie zarzutu obrazy prawa materialnego przy jednoczesnym kwestionowaniu ustaleń stanu faktycznego czy zarzucaniu naruszenia prawa procesowego – por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 1978 r., I KR 124/78, OSNPG 1979/3/51: „Obraza prawa materialnego ma miejsce wtedy, gdy stan faktyczny został w orzeczeniu prawidłowo ustalony i do niego nie zastosowano właściwego przepisu. Natomiast nie ma tej obrazy, kiedy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń, przyjętych za jego podstawę lub naruszenia przepisów prawa procesowego”).
Na wstępie podkreślić należy, iż Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, gromadząc kompletny materiał pozwalający na rozstrzygnięcie o kwestii winy i sprawstwa oskarżonego. Żadnych zarzutów w zakresie zupełności zgromadzonego materiału dowodowego czy też prawidłowości procedowania przez Sądmeritinie stawia zresztą autor apelacji.
Wyniki przewodu sądowego zostały wyczerpująco omówione w pisemnym uzasadnieniu Sądu Rejonowego. Choć apelacja formułuje zarzut obrazyart. 424§1 pkt 1 k.p.k., to jednak w samym uzasadnieniu nie sposób się dopatrzyć jakichkolwiek usterek w tym zakresie. Apelujący ewidentnie myli tu podstawy zart. 7 k.p.k.i zart. 424 k.p.k., a tymczasem czym innym jest wymóg wskazania, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, a więcwymóg formalny zart. 424 k.p.k., który w realiach niniejszej sprawy został z pewnością spełniony– Sąd Rejonowy omówił wszystkie dowody zgromadzone w sprawie i ujawnione w toku przewodu sądowego, wyraźnie wskazując, jak ocenia każdy z nich i na jakiej podstawie, a tym samym spełnił wymóg formalny zart. 424 k.p.k., czego pełnomocnikde factow uzasadnieniu apelacji nawet słowem nie kwestionuje – azupełnie czym innym jest kwestia „jakości” tej oceny, mierzonej przez pryzmat wskazań zart. 7 k.p.k.Do tego tak naprawdę ogranicza się apelacja pełnomocnika i jedynie do tego zarzutu można się merytorycznie odnieść.
Przystępując do analizy podniesionego w apelacji zarzutu naruszeniaart. 7 k.p.k., przypomnieć na wstępie wypada, iż przekonanie Sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k.wtedy, gdy: jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.), stanowi wyraz rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.), jest wyczerpujące i logiczne - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.). Akcentuje to szereg orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych (por. wyrok SN z 3 września 1998 r. sygn. V KKN 104/98 - Prokuratura i Prawo 1999, Nr 2, poz. 6; a także wyrok S.A. w Łodzi z 20 marca 2002 r. sygn. II AKa 49/02 - Prokuratura i Prawo 2004, Nr 6, poz. 29).
Jak podkreśla się w doktrynie, błąd w ustaleniach faktycznych (error facti) przyjętych za podstawę orzeczenia to błąd, który wynika bądź to z niepełności postępowania dowodowego (tzw. błąd "braku"), bądź też z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (błąd "dowolności"). Może on więc być wynikiem nieznajomości określonych dowodów lub nieprzestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ocenie dowodów (art. 7), np. błąd logiczny w rozumowaniu, zlekceważenie niektórych dowodów, danie wiary dowodom nieprzekonującym, bezpodstawne pominięcie określonych twierdzeń dowodowych, oparcie się na faktach w istocie nieudowodnionych itd. (T. Grzegorczyk - Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Zakamycze 2003,- s. 1133-1134).
Wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może ograniczać się wyłącznie do polemiki z ocenami dokonanymi przez Sąd I instancji, bez wskazania, jakich konkretnie uchybień w zakresie zasad logicznego rozumowania dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego. Możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu orzekającego odmiennego poglądu, nie może prowadzić do wniosku o dokonaniu przez sąd błędu w ustaleniach faktycznych. Wyraża to wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2005 r. sygn. WA - 10/05: "Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu a quo wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, lecz musi zmierzać do wykazania, jakich konkretnie uchybień w zakresie logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego dopuścił się sąd w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu orzekającego odmiennego poglądu w kwestii ustaleń faktycznych, opartego nie na innych dowodach od tych, na których oparł się sąd pierwszej instancji (...) nie może prowadzić do wniosku o popełnieniu przez ten sąd błędu w ustaleniach faktycznych. Istota zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych nie może opierać się na odmiennej ocenie materiału dowodowego, innymi słowy mówiąc: na forsowaniu własnego poglądu strony na tę kwestię. Stawiając tego rodzaju zarzut należy wskazać, jakich uchybień w świetle zgodności (lub niezgodności) z treścią dowodu, zasad logiki (błędność rozumowania i wnioskowania) czy sprzeczności (bądź nie) z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy dopuścił się w dokonanej przez siebie ocenie dowodów sąd pierwszej instancji”(OSNwSK 2005, z. 1, poz. 949 oraz poz. 947; podobnie T. Grzegorczyk - Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Zakamycze 2003 s. 1134 oraz P. Hoffmański, E. Sadzik, K. Zgryzek - Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. II, Warszawa 2007, s. 666-667).
Z tej perspektywy poczynione przez Sądmeritiustalenia faktyczne są prawidłowe i oparte o ocenę dowodów zgodną zart. 7 k.p.k.której nie podważają argumenty podniesione przez pełnomocnika, a to z następujących powodów:
- Sąd Rejonowy dokładnie wskazał, dlaczego uznał za wiarygodne wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania świadkówR. P.iB. T., oceniając je jako zgodne i szczere. Apelujący w żaden sposób nie zakwestionował zasadności przyjęcia przez Sąd Rejonowy tych określeń i powodów takich nie dostrzega też Sąd II instancji,
- Sąd Rejonowy jednoznacznie ustalił – zarówno w czasie rozprawy, jak i w samym uzasadnieniu – iż ww. świadkowie są osobami bliskimi dla oskarżonego, jednak słusznie nie dostrzegł żadnego powodu, by z faktu tego wywodzić, iż są oni niewiarygodni. Pełnomocnik oskarżyciela prywatnego w żaden sposób nie uprawdopodobnił tezy, że z samego tylko tytułu pokrewieństwa czy powinowactwa świadkowie ci mają „niewątpliwy interes w zeznawaniu na jego [oskarżonego – przypomnienie SO] korzyść” – takie założenie samo w sobie jest niedopuszczalne, bowiem ustawa procesowa nie różnicuje przecież w żaden sposób świadków na „lepszych” i „gorszych” – osoby bliskie mają prawo odmowy składania zeznań, ale gdy z prawa tego nie korzystają, są takimi samymi źródłami dowodowymi, jak inni świadkowie; doświadczenie zawodowe, nieobce wszak autorowi apelacji, dobitnie wskazuje, iż świadkowie będący osobami bliskimi to znaczna część świadków stawających w polskich sądach, zaś w tzw. sprawach rodzinnych to często wręcz jedyni świadkowie i mimo to w oparciu o ich depozycje możliwe jest poprawne rozstrzyganie spraw sądowych. Nie sposób zresztą nie zauważyć, iż wskazywana przez pełnomocnika jako wiarygodne źródło dowodowe świadekB. K.jest z kolei konkubiną oskarżyciela prywatnego – gdyby konsekwentnie przyjąć logikę apelującego, należałoby więc zdezawuować jej zeznania tylko z tego względu, iż pochodzą od osoby, która z kolei ma taki sam interes, by zeznawać po myśli oskarżyciela prywatnego,
- podnoszone przez pełnomocnika w apelacji zarzuty pod adresem prawdziwości relacji świadków oskarżonego, sprowadzające się do ewentualnej kwestii zapewnienia opieki babciB. T., nie zostały wyartykułowane w toku przewodu sądowego i nawet w samej apelacji nie doczekały się ewentualnego wniosku dowodowego, nie zostały więc w żaden sposób uprawdopodobnione; trudno zresztą sobie wyobrazić, by np. przesłuchiwać 95-letnią, obłożnie chorą staruszkę na okoliczność tego, czy ponad pół roku wcześniej, w dzień, który niczym szczególnym się nie wyróżniał, została sama w mieszkaniu przez kilka godzin, w tym przez noc. Niezależnie jednak od tego nie sposób uznać, iż świadkowie wraz z oskarżonym nie mogli nawet na kilka godzin opuścić swojego miejsca zamieszkania, by udać się doR.,
- Sąd Rejonowy szczegółowo wskazał, dlaczego odmawia w części wiary relacjomB. K.iM. W. (2), a pełnomocnik nie zanegował skutecznie tej oceny, ograniczając się jedynie do prostej próby wytłumaczenia przyczyn niepamięci świadkaK.co do godziny zdarzenia – tymczasem uwadze apelującego umknęło jednak to, iż cała relacja świadka jest jednak bardzo szczegółowa, pamięta wypowiadane słowa (tak przez oskarżyciela jak i np. lekarzy) czy godziny, tak więc wskazana przez Sąd Rejonowy niepamięć świadka co do godziny wyjścia oskarżyciela z domu musi rzeczywiście budzić wątpliwości. Zastanawiać zresztą musi, dlaczego świadek w ogóle pamięta rzeczy, które dla każdego przeciętnego człowieka są zwyczajnie niewarte zapamiętania – np. to, o której godzinie przychodzą sąsiedzi czy to, który z nich wychodzi i dokąd się udaje – przecież świadek wtedy jeszcze nie wiedziała, że za chwilę wydarzy się coś wartego zapamiętania, tak więc musi zaskakiwać, że kilka miesięcy po zdarzeniu pamięta tak mało znaczące okoliczności,
- Sąd Rejonowy słusznie wskazał na nieścisłości w relacji samego oskarżyciela co do tego, w jakie części ciała został uderzony – pełnomocnik sprzeczności tej w żaden sposób nie próbuje wyjaśnić w apelacji,
- przedłożona dokumentacja medyczna nie zawiera żadnych danych co do przyczyn powstania stwierdzonego u oskarżyciela stłuczenia, a w tej kwestii znamienne są zeznaniaB. K., która przed Sądem relacjonowała reakcje załogi pogotowia czy lekarza na obrażenia u oskarżyciela – osoby będące w końcu profesjonalistami podejrzewały u oskarżyciela zawał, a następnie – silne stłuczenie. Przyczyną stłuczenia może być wprawdzie pobicie przez inną osobę, jednak równie dobrze może to być zupełnie inny powód, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd Rejonowy w pisemnym uzasadnieniu i czego apelujący nie kwestionuje,
- Sąd Rejonowy przy ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego słusznie dostrzegł konflikt między oskarżonym a oskarżycielem, wskazując, iż jest to także okoliczność budząca wątpliwości, czy obrażenia u oskarżyciela powstały na skutek pobicia przez oskarżonego. Ustalenia tego, zgodnego przecież z elementarnymi zasadami doświadczenia życiowego, apelujący nie kwestionuje,
- choć Sąd Rejonowy nie zwrócił uwagi na tę kwestię, nie bez znaczenia przy ocenie dowodów pozostaje też zagadnienie, na jakim etapie pojawiły się poszczególne dowody w tej sprawie. Otóż trzeba wskazać, iż zawiadamiając o przestępstwie, oskarżyciel nie wskazał na jakichkolwiek świadków, którzy mogliby mieć jakąś wiedzę na temat popełnionego na jego szkodę przestępstwa. Na posiedzeniu pojednawczym oskarżony od razu wskazał świadkówR. P.iB. T., jak też wskazał, na jaką okoliczność mają być przesłuchani, natomiast oskarżyciel wówczas nie zgłosił żadnych świadków. Uczynił to dopiero kilka dni później w piśmie, przy czym nie wskazał wówczas, na jaką okoliczność świadek ten ma zeznawać. Płynie stąd wniosek, iż oskarżony od początku – od pierwszej czynności procesowej z jego udziałem – prezentuje jednolitą linię obrony i od razu wskazuje świadków mogących potwierdzić jego relację, podczas gdy oskarżyciel niejako dostosowuje swoją aktywność procesową do postawy oskarżonego, wskazując świadka dopiero w reakcji na aktywność procesową drugiej strony. Taka postawa procesowa oskarżyciela z pewnością nie podnosi wiarygodności prezentowanej przez niego wersji zdarzeń.
Reasumując, Sąd Rejonowy dokonał całościowej, kompletnej oceny zebranego materiału dowodowego, z uwzględnieniem relacji między stronami konfliktu, kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego, zaś apelacja to jedynie prosta negacja części tych ocen, która w żaden sposób nie może być uznana za skuteczne podniesienie zarzutu obrazyart. 7 k.p.k.Ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy, jako ocena swobodna, a nie dowolna, pozostaje więc pod pełną ochroną tego przepisu.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd Rejonowy zasadnie uznał, iż z uwagi na wykazane alibi oskarżonego nie może on być sprawcą zarzucanego mu przestępstwa. Tym samym Sąd I instancji w żaden sposób nie mógł obrazićart. 157§2 k.k., ponieważ oskarżony nie wyczerpał jakichkolwiek znamion tego przestępstwa, jako że był w tym czasie w innej miejscowości.
Konstatując powyższe, jak również nie dopatrując się żadnych okoliczności, o których mowa wart. 439 k.p.k.iart. 440 k.p.k.,Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Okosztach procesu za postępowanie odwoławczeorzeczono na podstawieart. 636§1 i 3 k.p.k.Wysokość opłaty zart. 13 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychokreślono z uwzględnieniem stopnia złożoności sprawy.

B. Z.P. E.T.