Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1881/14
Data wyroku: 2015-08-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Goss-Kokot, Izabela Halik, Iwona Niewiadowska-Patzer
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktIII AUa 1881/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 sierpnia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Dorota Goss-Kokot
Sędziowie:  SSA Iwona Niewiadowska-Patzer (spr.)
del.SSO Izabela Halik
Protokolant:  insp.ds.biurowości Krystyna Kałużna
po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. w Poznaniu
sprawyK. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.W..
o emeryturę
na skutek apelacjiK. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 4 sierpnia 2014 r.  sygn. akt VII U 6298/13
oddala apelację.

del.SSO Izabela Halik

SSA Dorota Goss-Kokot

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 listopada 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.W.. odmówiłK. K.prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, gdyż nie wykazał on wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych a nadto nie rozwiązał stosunku pracy na dzień złożenia wniosku.
Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 lutego 2013r. oddalił odwołanie ubezpieczonego wskazując, że odwołujący nie rozwiązał stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem ustalenia prawa do emerytury, w związku z czym nie spełnił warunku koniecznego do nabycia prawa do emerytury zgodnie zart.184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009 nr 153 poz.1227 ze zm.).
Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 listopada 2013r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Poznaniu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w dacie wyrokowania Sądu I instancji , art.184 ustawy emerytalnej nie uzależniał już prawa do emerytury od warunku rozwiązania stosunku pracy. Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego na okoliczność czy wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999r. posiadał 15-letni okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2014r. oddalił odwołanieK. K.od decyzji z dnia 27 listopada 2012r.
Podstawą rozstrzygnięcia Sądu były następujące ustalenia i rozważania:
UbezpieczonyK. K.urodził się (...)
Od dnia 16 grudnia 1983r. do 30 kwietnia 1992r. pracował w(...) Spółdzielni Pracy (...)wR.–OddziałW.. W dniu 4 maja 1992r. zakład wystawił odwołującemu świadectwo pracy, z którego wynika, że odwołujący pracował na stanowisku stolarza. W okresie od 1 maja 1992r. do 18 sierpnia 1996r. był zatrudniony wTartaku (...), który wydzierżawił od spółdzielni tartak W dniu 18 sierpnia 1996r. zakład wystawił odwołującemu za cały okres zatrudnienia świadectwo pracy z którego wynika, że odwołujący pracował na stanowisku stolarza.
Po śmierci właściciela odwołujący pracował od dnia 19 sierpnia 1996r. do chwili obecnej wTartaku (...)Sp. J. weW., na tym samym stanowisku.
Odwołujący nie posiada świadectwa pracy w warunkach szczególnych.
Spółdzielnia zajmowała się produkcją okien, boazerii, podłóg, drzwi i listew. Zatrudnionych było około 30-40 pracowników.
Praca odwołującego polegała na wykonywaniu prac stolarskich- rozcinaniu drewna na szlifierce, a także impregnowaniu drewna metodą ręczną- konserwacji pokostem, a w końcowym etapie pomalowaniu gotowego produktu za pomocą pędzla.
Odwołujący wykonywał pracę w zamkniętych pomieszczeniach. Chodził także do tartaku, skąd obierał drewno i układał je na wózkach, którymi dowoził je do traków. Zdarzało się, że pracował od tygodnia do dwóch w miesiącu przy traku-maszynie do obróbki drewna, jako pomocnik trakowego, a jego praca polegała na odbieraniu drewna i załadowywaniu go na wózki.
Na hali produkcyjnej panowały trudne warunki, duży hałas i silne zapylenie. Z powodu braku wózków widłowych pracownicy ręcznie przenosili drewno.
Odwołujący nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego.
Organ rentowy uznał za udowodniony na dzień 1.01.1999r. łączny okres 30 lat i 24 dni, w tym jedynie 2 lata 4 miesiące i 29 dni pracy w szczególnych warunkach (2.11.1970-31/.03.1973).
Organ rentowy nie uznał ubezpieczonemu jako pracy w warunkach szczególnych okresów pracy od 16.12.1983r. do 30.04.1992r. z tytułu zatrudnienia w(...) Spółdzielni Pracy (...)wR.-OddziałW.oraz od 1.05.1992r. do18.08.1996r. z tytułu zatrudnienia wTartaku (...), wskazując na brak stosownych świadectw pracy w szczególnych warunkach.
Sąd ustalił, w oparciu o zeznania świadków:S. P.,A. W.oraz odwołującego, że wnioskodawca wykonywał prace stolarza, a nadto woził drewno z tartaku oraz malował ręcznie drewno.
Sąd Okręgowy zacytował przepisyart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 nr 153 poz.1227 ze zm.) oraz§2 ust.1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983r. nr 8 poz.43) wskazując warunki konieczne do spełnienia celem uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku.
Sąd wskazał, że odwołujący spełnił następujące warunki: ma wymagany wiek(...)lat (ur. (...)), okresy składkowe i nieskładkowe w wysokości co najmniej 25 lat oraz nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
Jedyną kwestią sporną pozostawało, czy posiada 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych.
Zdaniem Sądu I instancji, przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że odwołujący nie wykonywał w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu żadnej pracy wymienionej w wykazie A lub B rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.
Z zeznań świadków wynika, żeK. K.pracował w okresie od 16 grudnia 1983. do 30 kwietnia 1992r. w(...) Spółdzielni Pracy (...)wR.- OddziałW.oraz od 1 maja 1992r. do18 sierpnia 1996r. wTartaku (...)jako stolarz, wykonując prace stolarskie związane z obróbką drewna, jak również prace w tartaku przy odbiorze drewna z maszyn i przewożeniu go na halę oraz prace polegające na ręcznym malowaniu, impregnowaniu oraz bejcowaniu drewna. Sam ubezpieczony zeznał, że część czasu spędzał przy pracach stolarskich, a część na pracach w tartaku. Praca stolarza nie jest zaliczana do prac w warunkach szczególnych, natomiast ręczne impregnowanie drewna wykonywał jedynie jeden, dwa dni w miesiącu.
Zdaniem Sądu orzekającego, mimo że postępowanie dowodowe wykazało, że w trakcie pracy był narażony na szkodliwe warunki, brak podstaw by uznać, zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. (§2 ust.1 ), iżK. K.wykonywał prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a tylko taka praca pozwala na uzyskanie wcześniejszego świadczenia emerytalnego.
W ocenie Sądu I instancji odwołujący nie udowodnił spełnienia warunku 15 lat pracy w szczególnych warunkach, ponieważ wskazane przez niego w odwołaniu okresy zatrudnienia nie mogą być uznane za takie, toteż Sąd oddalił odwołanie (art.47714§1 k.p.c.).
Od wyroku ubezpieczony złożył apelację domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku, podnosząc, że większość obowiązków w spornym okresie wykonywał w warunkach szczególnych, co powinno skutkować zaliczeniem okresu od 1983r do 1996 i przyznaniem prawa do emerytury.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną dokonaną przez Sąd I instancji, nie dostrzegając konieczności ponownego szczegółowego ich przytaczania.
Podkreślić należy, że stan faktyczny nie był przez strony kwestionowany.
OdwołującyK. K.swoje uprawnienia do emerytury wywodzi zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. 2013.1440).
W myśl powołanego przepisu, ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27- 25 lat dla mężczyzn.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. (ust.2 ).
Stosownie do art. 32 ust.1 ustawy ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949r., będącym pracownikami, o których mowa w ust.2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art.27 ust.1pkt 1.
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust.1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki na podstawie których pracownikom przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust.4) .
Takim uregulowaniem jestrozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. nr 8 poz.43).
Zgodnie z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. 1983.8.43) pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach, nabywa prawo do emerytury, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat (dla mężczyzn), ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie uznał Sąd I instancji, jedyną kwestią sporną było, czy wnioskodawca spełnił warunek posiadania 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze.
W tym celu Sąd Okręgowy przeprowadził odpowiednie postępowanie dowodowe, które miało wykazać, czy mimo braku dokumentów w postaci świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wnioskodawca może udowodnić, iż taką pracę wykonywał w okresie co najmniej 15 lat.
Bezsporne jest, iż organ rentowy uznał za udokumentowany jedynie okres od 2 listopada 1970r do 31 marca 1973r. z tytułu zatrudnienia w(...)Straży Pożarnej weW.(2 lata 4 miesiące i 29 dni).
Z prawidłowych ustaleń Sądu I instancji wynika, że odwołujący w okresie od 16 grudnia 1983r. do 30 kwietnia 1992r. pracował w(...)Spółdzielni (...)wR.-OddziałW.oraz od 1 maja 1992r. do 18 sierpnia 1996r. wTartaku (...)na stanowisku stolarza. Za powyższe okresy zatrudnienia ubezpieczony nie posiada świadectw pracy w szczególnym charakterze lub szczególnych warunkach.
Z uwagi na fakt, że odwołujący nie posiadał żadnych dokumentów potwierdzających wykonywanie prac w warunkach szczególnych, a praca stolarza nie została wymieniona w wykazie prac wykonywanych w warunkach szczególnych Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w celu ustalenia faktycznego charakteru wykonywanych prac w spornym okresie. Sąd w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalił, że mimo że w trakcie wykonywanej pracy był narażony na szkodliwe warunki, jak: hałas, opary farb i lakierów, to jego stanowisko pracy nie uzasadniało zaliczenia do prac wykazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983r.
Przede wszystkim należy podkreślić, iż prace, które by uzasadniały zaliczenie spornego okresu zatrudnienia do prac wykonywanych w szczególnych warunkach, jak: ręczne impregnowanie drewna czy prace cięcia piłą spalinową były wykonywane niesystematycznie, a wręcz okazjonalnie. Sam odwołujący potwierdził, że impregnowanie metodą ręczną wykonywał dwa, trzy razy w miesiącu. Również świadkowie zeznali, że zdarzały się miesiące, w których w ogóle nie wykonywał impregnowania, a pracował przy obróbce drewna czy w tartaku przy dowozie drewna.
Także uzasadnienie apelacji nie wskazuje na takie okoliczności, które mogłyby poddać w wątpliwość trafność oceny zebranego materiału dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji. Twierdzenia w niej zawarte nie są poparte dowodami, które uzasadniałyby odmienne ustalenia faktyczne.
Również w piśmie z dnia 20 lipca 2015r. pełnomocnik odwołującego wskazując na rodzaje prac, które zawarte są w wykazie A prac wykonywanych w szczególnych warunkach, takie jak: impregnowanie drewna metodą dyfuzyjną i ręczną, obsługa urządzeń do mechanicznego rozdrabniania drewna czy prace różne np. lakierowanie ręczne czy natryskowe, nie odniósł się do ustaleń Sądu I instancji, iż prace te nie były wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a także ubezpieczony nie obsługiwał urządzeń do produkcji rębków.
Świadkowie jak i sam odwołujący potwierdzili, że prace wykonywane w warunkach szczególnych stanowiły jedynie pewną część z zakresu obowiązków pracowniczych. Nie wskazano natomiast, aby w jakimkolwiek okresie odwołujący wykonywał jedynie ten rodzaj prac, które można zakwalifikować do prac wykonywanych w warunkach szczególnych.
Nie sposób się także zgodzić z twierdzeniem, że skoro „szkodliwe warunki” jak pył, hałas, opary dotyczyły zarówno stolarni jak i tartaku, to wszelkie prace tam wykonywane należy zakwalifikować do prac uzasadniających przyznanie emerytury w obniżonym wieku.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż nie zostały także przedłożone jakiekolwiek dokumenty potwierdzające wykonywanie prac w warunkach szczególnych przez współpracowników odwołującego, jak również świadczące o przekroczeniu norm zapylenia czy hałasu. Twierdzenia te wynikają jedynie z zeznań świadków i odwołującego, brak natomiast jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej ten fakt.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu Apelacyjnego, ustalenia Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe.
Skoro zatem odwołujący nie wykazał, iż przez okres 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych, to zaskarżony wyrok jest trafny, a apelacja podlega z mocyart. 385 k.p.c.oddaleniu.

del.SSO Izabela Halik

SSA Dorota Goss-Kokot

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer