Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1775/14
Data wyroku: 2015-04-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Stwierdzenie Nabycia Spadku
Podstawa prawna: art. 931 k.c.

Sygn. akt III Ca 1775/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. w sprawie z wnioskuD. S.,D. G. (1),K. G. (1)z udziałemL. G.iM. G.o stwierdzenie nabycia spadku poK. G. (2)iP. G.w sprawie o sygn. akt II Ns 901/14 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w punkcie 1 (pierwszym) stwierdził, że spadek poK. G. (2)z domuD.córceT.iZ., zmarłej 30 kwietnia 2013 r. wŁ., ostatnio stale zamieszkałej wŁ., na podstawie ustawy nabyli: mążP. G.(synW.iC.) oraz synowieL. G.(synP.iK.) iM. G.(synP.iK.), po 1/3 części każdy z nich, w punkcie 2 (drugim) stwierdził, że spadek poP. G.synuW.iC., zmarłym 2 października 2013 r. wŁ., ostatnio stale zamieszkałym wŁ., na podstawie ustawy nabyli synowieL. G.(synP.iK.) iM. G.(synP.iK.) po 1/2 części każdy z nich oraz ustalił, że wnioskodawca i uczestnicy postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na ustaleniach, z których wynika, żeK. G. (2)zmarła w dniu 30 kwietnia 2013 r. jako żonaP. G.i matka trojga dzieci:L. G.,M. G.iD. G. (2).P. G.zmarł zaś w dniu 2 października 2013 r. jako wdowiec i ojciec ww. Żadne z nich nie pozostawiło testamentu. Jeden z synów spadkodawców,D. G. (2)zmarł w dniu 28 grudnia 2010 r., pozostawiając dwoje małoletnich dzieci:D. G. (1)iK. G. (1), które działając przez przedstawiciela ustawowego, matkęD. S.odrzuciły w dniu 24 czerwca 2011 r. spadek po ojcu. Żaden ze spadkobierców nie zawarł umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia, ani nie został uznany za niegodnego dziedziczenia.
W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy, wyjaśniając pominięcie w zaskarżonym postanowieniuD.iK. G. (1)jako spadkobierców ustawowych poK. G. (2)iP. G., wskazał na okoliczność odrzucenia przez wnioskodawczynięD. S.w imieniu małoletnichD.iK. G. (1)spadku po ich ojcu,D. G. (2). Sąd Rejonowy mając na względzie powyższe, uznał /stosownie doart. 1020 k.c./, że małoletnieD. G. (1)iK. G. (1), córkiD. G. (2)zostały wyłączone od dziedziczenia, tak jakby nie dożyły otwarcia spadku. Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej z uwagi na wspomnianyart. 1020 k.c., nie znajdzie zastosowaniaart. 931 § 2 k.c., pozwalający na przejście udziału spadkowego, mającego przypaść dziecku spadkodawcy, które nie dożyło otwarcia spadku, na jego dzieci w częściach równych. A zatem, pomimo śmierciD. G. (2)przed zgonem obojga spadkodawców,K. G. (2)iP. G., i pozostawienia przez niego zstępnych (D. G. (1)iK. G. (1)), zstępni ci nie dziedziczą po spadkodawcachK. G. (2)iP. G.z uwagi na odrzucenie spadku poD. G. (2). Mając dodatkowo na uwadze fakt, iż ww. małoletnie nie posiadają zstępnych, cały spadek poK. G. (2)przypada jej mężowiP. G.i synomL. G.iM. G.w częściach po 1/3, zaś spadek poP. G.przypada ww.L.iM. G.w częściach po 1/2.
Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyła wnioskodawczyniD. S., wnosząc o jego zmianę w zakresie punku 1) i 2) poprzez włączenie swoich dzieci:D.iK. G. (1)do kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłychK.iP. G.. Podniesiony przeciwko ww. rozstrzygnięciu zarzut sprowadzał się do błędnej interpretacji przez Sądart. 1020 k.p.c.Zdaniem skarżącej z ww. przepisu nie wynika, aby spadkobierca, który odrzuca spadek po rodzicu był również wyłączony z dziedziczenia po dziadkach. Spadkobierca, który spadek odrzucił zostaje wyłączony od dziedziczenia, ale tylko po tym spadkodawcy, po którym spadek odrzucił, a nie również po jego rodzicach.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna i jako taka nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd Rejonowy dokonał właściwej oceny zebranego materiału dowodowego i z tego względu Sąd Odwoławczy w pełni podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji, przyjmując je za własne. Odzwierciedlone w stanie faktycznym okoliczności sprawy wiernie bowiem oddają całokształt stosunków i relacji zachodzących pomiędzy uczestnikami. Sąd wnikliwie wziął pod uwagę wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, w szczególności okoliczność zasadniczą w postaci odrzucenia przez wnioskodawczynięD. S.w imieniu małoletnichD.iK. G. (1)spadku po ich ojcuD. G. (2), zmarłym przez spadkobiercamiK. G. (2)iP. G.. Inaczej mówiąc okoliczności faktyczne sprawy zostały należycie zweryfikowane i ocenione oraz we właściwy sposób powiązane z unormowaniami prawnymi mającymi zastosowanie w sprawach spadkowych w sytuacji odrzucenia spadku i konsekwencji tej czynności, a to przede wszystkimart. 1020 k.c.i931 § 2 k.c.Sąd Okręgowy podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Przystępując do rozważenia zarzutu apelacji, w pierwszej kolejności należy odnieść do skutków, jakie wywiera oświadczenie o odrzuceniu spadku. Stosownie doart. 1020 k.c., spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Apelująca zdaje się zgadzać z powyższym, z tym zastrzeżeniem, że jej zdaniem skutki odrzucenia spadku dotyczą tylko tego spadkodawcy, po którym spadek odrzucono. W konsekwencji, uważa ona, iż pomimo odrzucenia spadku w imieniu małoletnich córek:D.iK. G. (1)po ich ojcuD. G. (2), zmarłym przed spadkobiercamiK. G. (2)iP. G.,D.iK. G. (1)winny dziedziczyć po swych dziadkach (K. G. (2)iP. G.).
Stanowisko powyższe jest błędne. Skuteczne odrzucenie przezD. S.w imieniu małoletnichD.iK. G. (1)spadku po ich ojcuD. G. (2), spowodowało ich wyłączenie od dziedziczenia tak, jakby nie dożyły otwarcia spadku, czyli daty 28 grudnia 2010 r. Skoro tak, to w dacie otwarcia spadku poK. G. (2)(30 kwietnia 2013 r.) orazP. G.(2 października 2013 r.) również nie miały one zdolności dziedziczenia jako dzieciD. G. (2)i wnuki spadkodawców. W dalszym ciągu traktowane były bowiem, jako spadkobiercy, którzy nie dożyli otwarcia spadku.
Zgodnie zart. 931 § 1 k.c., w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych (art. 931 § 2 k.c.)
W świetle powyższego, przy ustalaniu kręgu osób powołanych do dziedziczenia z ustawy po zmarłychK. G. (2)iP. G., mając na uwadze okoliczność, że syn ww.,D. G. (2)nie dożył otwarcia po nich spadku, a jego zstępniD.iK. G. (1)są traktowani tak jakby nie dożyli otwarcia spadku po ojcu (czyli daty 28 grudnia 2010 r.). należy uznać, że brak jest bowiem zarówno zdolnych do dziedziczenia dzieciD. G. (2), jak i brak jest dalszych zstępnych, tj. dzieciD.iK. G. (1). W związku zatem, z tym, żeD.iK. G. (1)są małoletnie i nie posiadają zstępnych, cały spadek poK. G. (2)przypada jej mężowiP. G.i synomL. G.iM. G.w częściach po 1/3, zaś spadek poP. G.przypadnie ww.L.iM. G.w częściach po 1/2.
Reasumując, należy uznać, że Sąd I instancji dokonał trafnej oceny skuteczności oświadczeniaD. S.o odrzuceniu w imieniu małoletnichD.iK. G. (1)spadku poD. G. (2). Na pełną akceptację zasługują rozważania merytoryczne i pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, który podziela Sąd Okręgowy. Ponadto należy podnieść, że w przypadku innej oceny skuteczności oświadczeńD.iK. G. (1)o odrzuceniu spadku po ich ojcu, doszłoby do sytuacji, gdzie oświadczenia o odrzuceniu spadku wywierałyby różne skutki w sferze majątkowej wnioskodawczyń i skutki te uzależnione byłby od daty śmierciD. G. (2), a mianowicie czy zmarł przed swoimi rodzicami czy po nich. W przypadku bowiem śmierciD. G. (2)po rodzicach doszłoby do zlania masy spadkowej jaka pozostanie po nim i jaka pozostanie po rodzicach i skuteczne byłoby odrzucenie całości spadku składającego się z tych dwóch mas.W świetle ww. uwag, zaskarżone postanowienie z dnia 4 września 2014 r. jest prawidłowe i jako takie musi się ostać.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.oddalił apelację.
Orzeczenie w pkt 2 postanowienia wydano w oparciu o przepisart. 520 §1 k.p.c.jako generalną regułę postępowania nieprocesowego. Nie było bowiem okoliczności do przyjęcia zasad szczególnych rozdziału kosztów z dalszych paragrafów powołanego artykułu skoro postępowanie niniejsze w równym stopniu wyjaśniło sytuację prawną spadkobierców.