Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 517/15
Data wyroku: 2015-06-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Hajda, Barbara Braziewicz, Marcin Rak
Słowa kluczowe: Księgi Wieczyste, Hipoteka

Sygn. akt III Ca 517/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Barbara Braziewicz
Sędziowie:   SO Anna Hajda (spr.)
SR (del.) Marcin Rak
Protokolant    Paulina Kozioł
po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaR. C.
przeciwkoD. M.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku
z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I C 1002/14

oddala apelację.
SSR del. Marcin Rak SSO Barbara Braziewicz SSO Anna Hajda
Sygn. akt III Ca 517/15

UZASADNIENIE
PowódR. C., ujawniony wksiędze wieczystej (...)Sądu Rejonowego w Rybniku współwłaściciel nieruchomości, domagał się uzgodnienia treści lej księgi z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie go jako właściciela całej nieruchomości, a to w miejsce udziałuJ. M.. Na uzasadnienie podał, że pierwotnie nieruchomość obejmowała dwiedziałki o numerach (...). Posiadali je współwłaścicieleT. C.iA. S. (1). Nabyła ona przez zasiedzeniedziałkę (...)stanowiącą własnośćJ. M.. W wyniku tegodziałkę (...)odłączono do innej księgi wieczystej. W takiej sytuacji w ocenie powoda niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym był wpis w księdze wieczystej OLI(...)prawa własnościdziałki (...)na rzecz poprzednikaA. J.M., skoro jego udział został nabyty przez zasiedzenie.
PozwanaD. M.wniosła o oddalenie pozwu przyznając, że jest jedną ze spadkobiercówA. S. (2). Zarzuciła, że w związku z tym powód nie określił prawidłowo strony pozwanej. Nadto wywodziła, żedziałka (...)została nabyta przez zasiedzenie, a zatem w sposób pierwotny.
Sąd Rejonowy ustanowił kuratora dla nieustalonych z imienia i nazwiska następców prawnych ujawnionego w księdze wieczystej współwłaściciela nieruchomościJ. M.. Zarządzenie to zostało uchylone na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku.
Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy oddali! powództwo.
Wyrok ten zapadł po ustaleniu, że wksiędze wieczystej (...)obejmującejdziałkę (...)jako współwłaściciele wpisani sąJ. M.iR. C.. Poprzednio w księga ta obejmowała takżedziałkę numer (...)co do której Sąd Rejonowy w Rybniku w sprawie II Ns 427/73 stwierdził, że została nabyta przez zasiedzenie na rzeczA. S. (2). Działka ta została odłączona doksięgi wieczystej numer (...).
Dalej Sąd Rejonowy ma podstawie akt II Ns 670/89 Sądu Rejonowego w Rybniku ustalił, że spadkobiercamiJ. M.są jego żonaB. M.oraz dzieciR. M.,B. S.,M. S., 1 lelenaW..
Uwzględniając te ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy zważył, że nabycie przez
zasiedzeniedziałki (...)nie mogło mieć wpływu na treść zapisów dotyczących prawa własnościdziałki (...), której ujawnionym współwłaścicielem jestJ. M.. Współwłasność po połowie oznacza bowiem do każdej części nieruchomości w udziale stanowiącym połowę, a nie tylko do jednej z dwóch równych powierzchnią działek. Dlatego zasiedzeniedziałki (...)nie wpływało na stan prawny drugiejdziałki (...). Czyniło to powództwo niezasadnym. Sąd Rejonowy zaznaczył przy tym, że być może zasadnym byłby wniosek o zasiedzenie udziałuJ. M..
Apelację od tego rozstrzygnięcia wniósł powód zarzucając:

-

naruszenieart. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece

(Dz. U. z 2013 roku, poz. 707 ze zm. - dalej jako k.w. i h.) poprzez jego niezastosowanie,

-

naruszenie bliżej niesprecyzowanych przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia.

W uzasadnieniu wskazał, że Sąd Rejonowy niesłusznie i w sposób wadliwy proceduralnie uchylił zarządzenie o ustanowieniu kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu. Nadto zarzucił żc Sąd Rejonowy błędnie ustalił następców prawnychJ. M.. Postępowanie spadkowe, które toczyło się w sprawie II Ns 670/89 dotyczyło bowiem innej osoby o tożsamych personaliach. Uzasadniając żądanie uzgodnienia treści księgi wieczystej powtórzył argumentację zawartą w pozwie wywodząc, że zasiedzenie
działki (...)skutkowało tym, że wyłącznym właścicielemdziałki (...)powinien być powód.
Sad Okręgowy zważył, co następuje:
Sąd Okręgowy podziela ustalenia Sądu Rejonowego dotyczące tego, że wksiędze wieczystej (...)obejmującejdziałkę (...)jako współwłaściciele wpisani sąJ. M.iR. C.. Poprzednio w księga ta obejmowała takżedziałkę numer (...)co do której Sąd Rejonowy w Rybniku w sprawie II Ns 427/73 stwierdził, że została nabyta przez zasiedzenie na rzeczA. S. (2). Działka ta została odłączona doksięgi wieczystej (...)tegoż Sądu.
Ustalenia te należy uzupełnić o tyle, że stwierdzenie zasiedzenia w sprawie II Ns 427/73 Sądu Rejonowego w Rybniku nastąpiło postanowieniem z dnia 29 maja 1973 roku. W sentencji postanowienia Sąd Rejonowy nie stwierdził nabycia konkretnie oznaczonego udziału w prawie współwłasności nieruchomości lecz stwierdził nabycie prawa własności fizycznie wydzielonej części nieruchomości obejmującejdziałkę numer (...)opisanej w Księdze Wieczystej o ówczesnym numerze(...). z dniem 1 stycznia 1957 roku, przezA. S. (2).
To dodatkowe ustalenie ma podstawowe znaczenie w sprawie.
Z okoliczności faktycznych sprawy wynika bowiem, że zarównodziałka (...)jak idziałka (...)w okresie biegu zasiedzeniadziałki (...)były przedmiotem współwłasności ułamkowej. Istota współwłasności ułamkowej określona jest obecnie wart. 206 k.c.Przed wejściem w życickodeksu cywilnegoopisywał jąart. 90 dekretu Prawo rzeczowe. Z istoty tej wynika, że współwłaściciel jest uprawniony do współposiadania i może tak jak każdy inny współwłaściciel posiadać całą rzecz i korzystać z niej. Jest to więc uprawnienie wspólne, bo żadnemu współwłaścicielowi nie przysługuje z tytułu udziału we współwłasności prawo do wyłącznego korzystania z określonej części rzeczy (por. S. Rudnicki w Komentarzu do Kodeksu cywilnego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2001 rok, Wydanie 3, s. 248, teza 1).
Wyłączne korzystanie z określonej części rzeczy (nieruchomości) może w określonych okolicznościach - tak jak w sprawie niniejszej - prowadzić do zasiedzenia lej wydzielonej części. Rzecz jednak w tym, że z uwagi na opisany charakter współwłasności ułamkowej zasiedzenie takie nie ma wpływu na stan prawny pozostałej części nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności. Stwierdzenie zasiedzenia obejmuje bowiem wyłącznie tą część, która była przedmiotem władania prowadzącego do zasiedzenia.
Skoro w sprawie II Ns 427/73 zasiedzenie dotyczyło fizycznie wydzielonej części nieruchomości opisanej wKsiędze Wieczystej nr (...), określonej jakodziałka numer (...), to zasiedzenie tej wydzielonej części zmieniało stan prawny tylko w zakresie części zawiadywanej. Pozostawało natomiast bez znaczenia dla części która nie była przedmiotem postępowania o zasiedzenie, to jestdziałki numer (...), która nadal pozostała przedmiotem współwłasności stosownie doart. 206 k.c.(art. 90 Prawa rzeczowego).
Wskazać tu trzeba, że powód nie dostrzega tego, że postępowanie w sprawie II Ns 427/73 dotyczyło zasiedzenia wydzielonej części nieruchomości oznaczonej jakodziałka numer (...), nie zaś udziałuJ. M.w prawie współwłasności nieruchomości objętej Księgą Wieczystą o aktualnym numerze(...). Tym samym powód de facto utożsamia zasiedzenie wydzielonej części nieruchomości ze zniesieniem jej współwłasności, co jest niedopuszczalne w świetle opisanej wyżej istoty współwłasności ułamkowej. Co więcej, żadna z okoliczności sprawy nie wskazuje aby wydzielenie dwóch odrębnych działek na nieruchomości objętejksięgą wieczystą numer (...)związane było ze zniesieniem współwłasności poprzez przyznaniedziałki (...)
powodowi (lub jego poprzednikowi prawnemu), zaśdziałki (...)drugiemu współwłaścicielowi.
Z tych też względów okoliczności faktyczne przedstawione przez powoda jako podstawa żądania zgłoszonego w trybie art. 10 k.w. i h., nie mogły stanowić podstawy uzgodnienia treści księgi wieczystej. Trafnie zaakcentował Sąd Rejonowy, powód mógłby dochodzić realizacji swojego prawa poprzez wykazanie zasiedzenia udziału w prawie współwłasnościdziałki o numerze (...), które być może nastąpiło. Okoliczności tej powód nic wskazywał jednak jako podstawy żądania. Nadto w orzecznictwie przesądzone zostało, że w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ustalenie, jako przesłanki wyroku, iż powód nabył własność nieruchomości przez zasiedzenie, nie jest dopuszczalne (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z 20 marca 1969 r., III CZP 11/69,
OSNCP 1969, nr 12, poz. 210; II, CKN 316/98, OSNC 2000, z. 6, poz. 119; 27 czerwiec
2001 roku, II CKN 413/00, Lex nr 52635).
Już więc te okoliczności świadczyły o braku podstaw do uwzględnienia powództwa.
Wobec tego nie mogły prowadzić do wzruszenia zaskarżonego wyroku zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i błędnego ustalenia przez Sąd Rejonowy kręgu następców prawnych ujawnionego w księdze wieczystej współwłaściciela nieruchomości, przeciwko którym powinno toczyć się postępowanie.
W tym aspekcie wskazać trzeba, że w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zachodzi współuczestnictwo konieczne po stronie pozwanej. Zatem po tej stronie powinny wziąć udział wszystkie osoby, których prawa podlegają ujawnieniu w dziale II księgi. Niepełna legitymacja procesowa prowadzi do oddalenia powództwa, jeżeli powód nic usunie braków w tym zakresie w trybieart. 195 k.p.c.(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2014 roku, II CSK 254/13, LEX nr 1458628 i powołane tam orzecznictwo).
Sąd Rejonowy niewątpliwie nie umożliwił powodowi podjęcia czynności w opisanym trybie, nadto zarzuty apelacji co do wadliwego określenia przez Sąd Rejonowy kręgu następców prawnych współwłaściciela nieruchomościJ. M.także wydają się być zasadne.
Opisane wadliwości postępowania nie stanowiły jednak o istnieniu naruszeń mających wpływ na wynik postępowania. Tym samym nic godziły one w prawa powoda. Jak już bowiem wskazano pow'ództw'o podlegałoby oddaleniu także przy prawidłowym określeniu kręgu pozwanych następców' prawnychJ. M.. Okoliczności faktyczne powoływane przez pow'oda nie mogły w żadnym razie prowadzić do uwzględnienia jego żądania. Powództwo było bowiem nieusprawiedliwione co do jego istoty. Nic oddalono go bowiem z tej przyczyny, że pozwanymi były niewłaściwe osoby.
Z tych też względów Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną, a to na podstawieart. 385 k.p.c.
SSR del. Marcin Rak SSO Barbara Braziewicz SSO Anna Hajda