Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII GC 40/14
Data wyroku: 2015-08-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Kądziołka
Słowa kluczowe: Umowa O Roboty Budowlane
Podstawa prawna: art. 647 w zw. z art. 647 ^1^ § 5 kpc

Sygn. akt VIII GC 40/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 sierpnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Agnieszka Kądziołka
Protokolant: Eliza Sandomierska
po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015 r. w Szczecinie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. M.
przeciwkoM. S.,G. K.
o zapłatę

I
oddala powództwo wobecG. K.;

II
zasądza od powodaM. M.na rzecz pozwanejG. K.kwotę 3617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem kosztów procesu.

Sygn. akt VIII GC 40/14

UZASADNIENIE

wyroku wydanego wobecG. K.z dnia 27 sierpnia 2015 r.
PowódM. M.wyniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanychG. K.iM. S.kwoty 92.681,83 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że łączyła go z pozwanymM. S.umowa o roboty budowlane z 3 listopada 2012 r., w ramach której występował jako podwykonawcaM. S., wykonującego roboty budowlane w budynku przyulicy (...)na zlecenie inwestora -G. K.. Powód iM. S.ustalili, że wynagrodzenie będzie "etapowe", tj. płatne po zakończeniu danego etapu robót. Odbiorów dokonywał kierownik budowy zatrudniony przezM. S.. Za wykonane prace powód wystawił między innymi trzy faktury VAT, które nie zostały opłacone.G. K.wiedziała o tym, iż powód jest podwykonawcąM. S., wymagała od powoda przedkładania pisemnych oświadczeń dotyczących rozliczeń między nim iM. S., często bywała na budowie, znała powoda osobiście, wiedziała jakie prace powód wykonuje oraz o tym, żeM. S.zalega z płatnościami.
Dalej powód wskazał, że umowa zM. S.w grudniu 2012 r. została aneksowana, objęto jej treścią dodatkowo wykonanie robót remontowych w innym budynku (B2) należącym doG. K., przyulicy (...). Zasady rozliczeń były takie same. Za wykonane prace w ramach aneksowanej umowy powód wystawił między innymi dwie faktury VAT, które nie zostały opłacone. Powód wskazał, że część prac zlecała mu bezpośrednioG. K., dotyczyło to w szczególności wykonania chodników. Prace te zostały odebrane zarówno przezM. S., jak iG. K., powód uzyskał odM. S.informację, że zostaną one przez niego rozliczone po zakończeniu wszystkich prac przy remontowanym budynku (na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2014 r. powód jednoznacznie wyjaśnił, że prace przy wykonywaniu chodników zlecił muM. S.jako prace dodatkowe, nieobjęte pisemną umową). Ostatecznie zapłata za faktury nie nastąpiła, mimo pisemnego wezwaniaM. S., o którym powód poinformował równieżG. K..
W konkluzji powód podał, że podstawę prawną żądania stanowiart. 647 k.c.w zw. zart. 6471k.c., a solidarna odpowiedzialność pozwanych wynika zart. 6471§ 5 k.c.
W odpowiedzi na pozew pozwanaG. K.wniosła o oddalenie wobec niej powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Pozwana podkreśliła, że nie została jej przedłożona pisemna umowa z dnia 3 listopada 2012 r., co oznacza, że jest ona zgodnie zart. 6471§ 4 k.c.nieważna. Niezależnie od tego zakwestionowała wynikający z faktur załączonych do pozwu (oraz wynikający z będących ich podstawą dokumentów potwierdzających obmiary robót) zakres wykonanych przez powoda prac, ich wartość oraz obmiary robót. Przyznała, że w sposób dorozumiany wyraziła zgodę na to, aby powód wykonał jedynie część prac przy realizacji inwestycji, na żadne inne roboty zgody nie wyrażała. Dalej w odpowiedzi na pozew pozwana odniosła się kolejno do każdej załączonej do pozwu faktury VAT wskazując, że kwestionuje obmiar robót, wartość prac, sposób ustalenia ceny, sposób dokonywania odbiorów. Wskazała również, że kiedy dowiedziała się, iż generalny wykonawca zalega powodowi z zapłatą, uregulowała zaległą należność w dniu 28 marca 2013 r., powód wystawił wówczasfakturę VAT nr (...)(nie objętą żądaniem pozwu) i oświadczył, że zapłacona przez inwestora kwota obejmuje pełne wynagrodzenie za wykonane przyulicy (...)prace, nie poinformował wówczas pozwanej o innych zobowiązania generalnego wykonawcy.
M. S.po doręczeniu pozwu nie złożył odpowiedzi na pozew.
Na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2014 r. wydany został wobecM. S.wyrok zaoczny, uwzględniający żądanie pozwu w całości.
PozwanyM. S.nie złożył skutecznie sprzeciwu, wyrok zaoczny jest prawomocny.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
G. K.prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą(...)S.G. K..
M. M.prowadzi działalność gospodarczą pod nazwąM. M.(...)ogólnobudowlane.
M. S.prowadził działalność gospodarczą pod nazwą(...)S.M. S.w okresie od 1 grudnia 2002 r. do 30 listopada 2013 r.
Zakresem działalności każdego z wymienionych przedsiębiorców objęte są roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych.

dowód: wypis z(...)G. K.(k. 19-19v)

wypis z(...)M. M.(k. 17)

wypis z(...)M. S.(k. 18-18v, 119-120)

G. K.jako inwestor zawarła zM. S.jako generalnym wykonawcą dwie umowy o roboty budowlane, których przedmiotem były prowadzone przez nią inwestycje wP.:
- przyul (...)(budowa „pod klucz” budynku z funkcją usługową zakwaterowania turystycznego i lokalem mieszkaniowym),
- przyul. (...)- inwestycja oznaczona jako B2 (remont istniejącego
budynku).

fakty niesporne

M. S.(zamawiający) iM. M.(wykonawca) zawarli wP.dnia 3 listopada 2012 r. pisemnąumowę nr (...)o wykonanie robót budowlanych.
Na wstępie umowy zamieszczono "oświadczenia stron", zawarte w § 1 i § 2.
W ramach tych oświadczeńM. S.oświadczył między innymi, że będąc generalnym wykonawcą realizuje budowę budynku z funkcją usługową zakwaterowania turystycznego i lokalem mieszkaniowym przyul. (...)wP.na rzecz inwestora(...)S.G. K..
W § 3 zatytułowanym „Przedmiot umowy” strony wskazały w ust. 1, że zamawiający zleca, a wykonawca przyjmuje do realizacji roboty budowlane w zakresie wykonania robót żelbetowych i murowych budynku przyul. (...), zgodnie z dokumentacją projektową.
W § 3 ust. 3 postanowiono, że w robotach zleconych zawarte są koszty robocizny wykonawcy oraz narzędzi i wyposażenie osobiste pracowników, materiały pomocnicze i sprzęt pomocniczy, natomiast w § 3 ust. 4 wskazano, że wykonawca realizuje roboty z materiałów zamawiającego oraz wskazano wyliczenie materiałów.
W § 4 umowy, zatytułowanym „Zmiany, roboty dodatkowe i zamienne”, w ust. 1 strony postanowiły, że zamawiający może zlecić wykonawcy zmianę zakresu lub sposobu wykonywania robót objętych umową. Zmiana obejmuje w szczególności wykonanie robót dodatkowych, zaniechanie wykonania robót bądź ich części, wykonanie robót zamiennych, zmianę sposobu wykonania lub rodzaju zastosowanych materiałów oraz technologii. W ust. 3 postanowiono, że zmiany w zakresie umowy mogą spowodować zmianę wynagrodzenia wykonawcy, na podstawie kosztorysu różnicowego zmniejszającego wynagrodzenie za prace zaniechane i zwiększającego wynagrodzenie za prace zamienne lub dodatkowe. Kosztorys różnicowy zostanie opracowany z zastosowaniem stawek przyjętych przez wykonawcę do sksztorysowania robót stanowiących przedmiot umowy, a w przypadku braku danych wg średnich cen rynkowych, z zastrzeżeniem, że zysk wykonawcy nie może być skalkulowany na poziomie wyższym niż 2 %.
W § 7 umowy zatytułowanym „wynagrodzenie, zasady rozliczeń i płatności” w pkt. 1 postanowiono, że wstępna wartość umowy wynosi 250.000 zł netto.
Ponadto w pkt 2 wskazano, że wynagrodzenie ustalono na podstawie dokumentacji technicznej i kalkulacji wykonawcy oraz ryczałtowych cen jednostkowych wykonania następujących elementów:
- ułożenie chudego betonu gr 10 cm  - 8,50 zł/ m2
- podsypka piaskowa    - 8,50 zł/ m2
- wykonanie płyty fundamentowej  - 8000 zł za całość
- montaż zbrojenia    - 1000 zł/ tonę
- schody żelbetowe    - 190 zł/ m2
- strop żelbetowy z szanowaniem  - 115 zł/ m2
- wykonanie podciągów, słupów, belek - 400 zł/ m2
- przewody wentylacyjne za 1 szt.  - 8 zł/ kanał
- roboty godzinowe    - 23 zł/ godz.
- mury gr 24 cm    - 36 zł/ m2
- mury gr 18 cm    - 30 zł/ m2
- mury gr 8 cm, 12 cm    - 28 zł/ m2
Zgodnie z § 7 pkt. 3 szacunkową wartość prac strony oceniły na 350.000 zł netto oraz postanowiły, że rozliczenie nastąpi powykonawczo na podstawie faktycznie wykonanych ilości robót oraz ryczałtowych cen jednostkowych określonych w pkt. 2.
Zasady fakturowania strony uregulowały w § 7 ust. 4, zgodnie z którym fakturowanie miało się odbywać na podstawie:
a)  faktur przejściowych (częściowych) wystawionych jeden raz w miesiącu na podstawie zatwierdzonych przez majstra budowy oraz kierownika budowy protokołów odbiorowych zgłoszonych robót i sprawdzonego i zatwierdzonego obmiaru wykonanych robót, dostarczonych do zamawiającego do 27 dnia miesiąca,
b)  faktury końcowej wystawionej na podstawie kompletnego wykonania umowy.
W § 7 ust. 5 postanowiono, że do wynagrodzenia zostanie doliczony podatek VAT w należnej wysokości, a w ust. 6 - że płatność wynagrodzenia wykonawcy nastąpi na podstawie faktury przelewem na konto podane na fakturze, a termin płatności faktury VAT wystawionej przez wykonawcę wynosi 21 dni po złożeniu faktury u zamawiającego, zaś stosownie do § 7 ust. 7 datą zapłaty jest dzień obciążenia rachunku zamawiającego.
Kwestię odbiorów strony ustaliły w § 8 zatytułowanym „odbiory”. Zgodnie z § 8 ust. 1 wykonawca był zobowiązany do pisemnego zgłoszenia robót do odbioru (według załącznika nr 1 do umowy) wraz z załączeniem obmiaru robót, a zamawiający w ciągu 7 dni roboczych dokona wstępnego odbioru jakościowego wykonanych robót i sprawdzenia obmiaru wraz ze wskazaniem wad lub usterek. W § 8 ust. 2 strony postanowiły, że tak dokonany odbiór stanowi podstawę rozliczenia i wstępny odbiór jakościowy. Odbiorem ostatecznym jest bezusterkowy odbiór końcowy robót wykonanych w ramach umowy, dokonany pomiędzy zamawiającym a wykonawcą.
W § 8 ust. 3 strony postanowiły o uprawnieniach zamawiającego w przypadku stwierdzenia usterek, zaś w § 8 ust. 4, że tak sporządzony protokół przez wykonawcę może być zatwierdzony przez kierownika budowy i daje podstawę do wystawienia przez wykonawcę faktury częściowej, później końcowej. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 5 wszelkie odbiory miały być dokonywane przez zamawiającego, a zamawiający zastrzegł sobie prawo do dokonywania odbiorów w obecności inspektora nadzoru.
W § 13 umowy zatytułowanym „postanowienia końcowe” strony w ust. 4 postanowiły, że każde uzgodnienia stron, które mogą spowodować zmianę zobowiązań umownych lub powstanie nowych zobowiązań, muszą być pisemnie potwierdzone przez zmawiającego i wykonawcę, natomiast w ust. 6, że wszelkie zmiany treści umowy będą odbywały się w formie aneksów sporządzonych na piśmie za zgodą obu stron – pod rygorem nieważności.

dowód:umowa nr (...)(k. 105-111)

Dnia 3 grudnia 2012 r.M. S.(zamawiający) iM. M.(wykonawca) zawarliumowę nr (...)o wykonanie robót budowlanych.
Na wstępie umowy - w § 1 i 2 - zamieszczono "oświadczenia stron", tożsame z oświadczeniami z umowy z dnia 3 listopada 2012 r.
W § 3 umowy zatytułowanym "Przedmiot umowy" strony w ust. 1 stwierdziły, że zamawiający zleca, a wykonawca przyjmuje do realizacji roboty budowlane w zakresie wykonania prac budowlanych takich jak: murowanie ścian gr. 12 cm, murowanie ścian gr. 24 cm, wykonywanie prac rozbiórkowych: skucie tynków, rozbiórka ścian działowych i nośnych, skucie płytek podłogowych i ściennych, wykonanie sufitów podwieszanych i suchej zabudowy z płyt gipsowo-kartonowych w budynku pensjonatowym przyul. (...)zgodnie z dokumentacją projektową i ustaleniami na budowie.
W § 3 ust. 2 wskazano, że przedmiotem umowy jest wykonywanie na bieżąco prac porządkowych na stanowisku pracy, w § 3 ust. 3 postanowiono, że w robotach zleconych zawarte są koszty robocizny wykonawcy oraz narzędzi i wyposażenie osobiste pracowników, materiały pomocnicze i sprzęt pomocniczy, natomiast w § 3 ust. 4 wskazano, że wykonawca realizuje roboty z materiałów podstawowych zamawiającego.
W § 4 umowy, zatytułowanym „Zmiany, roboty dodatkowe i zamienne”, w ust. 1 strony postanowiły, że zamawiający może zlecić wykonawcy zmianę zakresu lub sposobu wykonywania robót objętych umową. Zmiana obejmuje w szczególności wykonanie robót dodatkowych, zaniechanie wykonania robót bądź ich części, wykonanie robót zamiennych, zmianę sposobu wykonania lub rodzaju zastosowanych materiałów oraz technologii. W ust. 3 postanowiono, że zmiany w zakresie umowy mogą spowodować zmianę wynagrodzenia wykonawcy, na podstawie kosztorysu różnicowego zmniejszającego wynagrodzenie za prace zaniechane i zwiększającego wynagrodzenie za prace zamienne lub dodatkowe. Kosztorys różnicowy zostanie opracowany z zastosowaniem stawek przyjętych przez wykonawcę do sksztorysowania robót stanowiących przedmiot umowy, a w przypadku braku danych wg średnich cen rynkowych, z zastrzeżeniem, że zysk wykonawcy nie może być skalkulowany na poziomie wyższym niż 2 %.
W § 7 umowy zatytułowanym „Wynagrodzenie, zasady rozliczeń i płatności” w jego ust. 1 strony wskazały, że wstępna wartość przedmiotu umowy wynosi 100.000 zł netto.
W § 7 ust. 2 wskazały, że wynagrodzenie ustalono na podstawie dokumentacji technicznej i kalkulacji wykonawcy oraz zryczałtowanych cen jednostkowych wykonania następujących elementów :
- skucie tynku    – 8,50 zł/m2
- podsypka piaskowa    – 8,00 zł/m2
- wykonanie płyty fundamentowej – 8.000,00 zł za całość
- montaż zbrojenia    – 1.000 zł/tonę
- schody żelbetowe    – 190 zł/m2
- strop żelbetowy z szalowaniem  – 115 zł/m2
- wykonanie podciągów, słupów, belek – 400 zł/m3
- przewody wentylacyjne za 1 szt.  – 8 zł/kanał
- roboty godzinowe    – 23 zł/godz.
- mury gr. 24 cm    – 36 zł/m2
- mury gr. 18 cm    – 30 zł/m2
- mury gr. 8 cm, 12 cm   – 28 zł/m2
W § 7 ust. 3 strony postanowiły, że rozliczenie nastąpi powykonawczo na podstawie faktycznie wykonanych ilości robót oraz ryczałtowych cen jednostkowych określonych w ust. 2.
Zgodnie z § 7 ust. 4 fakturowanie miało się odbywać na podstawie:
a) faktur przejściowych (częściowych) wystawionych jeden raz w miesiącu na podstawie zatwierdzonych przez majstra budowy oraz kierownika budowy protokołów odbiorowych zgłoszonych robót i sprawdzonego i zatwierdzonego obmiaru wykonanych robót, dostarczonych do zamawiającego do 27 dnia miesiąca,
b) faktury końcowej wystawionej na podstawie kompletnego wykonania umowy.
W § 7 ust. 5 wskazały strony, że do wynagrodzenia zostanie doliczony podatek VAT w należnej wysokości, zaś w § 7 ust. 6 postanowiły strony, że płatność wynagrodzenia wykonawcy nastąpi na podstawie faktury przelewem na konto podane na fakturze, z terminem płatności 21 dni po złożeniu faktury u zamawiającego, natomiast datą zapłaty jest, stosownie do ust. 7, dzień obciążenia rachunku zamawiającego.
W § 8 zatytułowanym „odbiory” strony w ust. 1 postanowiły, że wykonawca jest zobowiązany do pisemnego zgłoszenia robót do odbioru (według załącznika nr 1 do umowy) wraz z załączeniem obmiaru robót, a zamawiający w ciągu 7 dni roboczych dokona wstępnego odbioru jakościowego wykonanych robót i sprawdzenia obmiaru wraz ze wskazaniem wad lub usterek.
W § 8 ust. 2 strony postanowiły, że tak dokonany odbiór stanowi podstawę rozliczenia i wstępny odbiór jakościowy. Odbiorem ostatecznym jest bezusterkowy odbiór końcowy robót wykonanych w ramach umowy dokonany pomiędzy zamawiającym a wykonawcą.
W § 8 ust. 3 strony postanowiły o uprawnieniach zamawiającego w przypadku stwierdzenia usterek, zaś w § 8 ust. 4, że tak sporządzony protokół przez wykonawcę może być zatwierdzony przez kierownika budowy i daje podstawę do wystawienia przez wykonawcę faktury częściowej, później końcowej. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 5 wszelkie odbiory miały być dokonywane przez zamawiającego, a zamawiający zastrzegł sobie prawo do dokonywania odbiorów w obecności inspektora nadzoru.
W § 13 umowy zatytułowanym „postanowienia końcowe” w ust. 4 strony postanowiły, że każde uzgodnienia stron, które mogą spowodować zmianę zobowiązań umownych lub powstanie nowych zobowiązań, muszą być pisemnie potwierdzone przez zmawiającego i wykonawcę, natomiast w ust. 6, że wszelkie zmiany treści umowy będą odbywały się w formie aneksów sporządzonych na piśmie za zgodą obu stron – pod rygorem nieważności.

dowód:umowa nr (...)(k. 112-118)

M. S.(jako generalny wykonawca) zgłosiłG. K.(jako inwestorowi)M. M.jako swojego podwykonawcę, który będzie wykonywał część robót budowlanych w ramach inwestycji realizowanych przez niego na rzeczG. K.wP.przyul. (...)i przyul. (...), stosownie do pisemnychumów nr (...).
G. K.wyraziła zgodę na podwykonawstwoM. M.w ramach tych inwestycji. Nie domagała się przedłożenia dokumentów pisemnych umów zawartych międzyM. S.aM. M..
M. S.opróczM. M.zgłosiłG. K.także kilku innych podwykonawców na obu budowach.

dowód:  zeznania świadkaM. S.(k. 310v-311, 314)

przesłuchanie powodaM. M.(k. 311-312, 314)

przesłuchanie pozwanejG. K.(k.312-312 v, 314 )

Na obu budowach realizowanych przez inwestoraG. K.funkcję kierownika budowy pełniłJ. Ł., zatrudniony był przez generalnego wykonawcę -M. S..
W obu umowach zawartych przezM. S.iM. M.(wumowie nr (...)jak i wumowie nr (...)) w § 6 wskazano, żeJ. Ł.odpowiedzialny jest za koordynację robót ze strony zamawiającegoM. S., natomiast ze strony wykonawcy jako osobę odpowiedzialną wskazanoM. M..
Funkcję inspektora nadzoru pełniłJ. P..

fakty niesporne

Na obu budowach pracowali zarówno pracownicyM. S., jak iM. M..
M. S.na stanowisku pierwszego majstra zatrudniłM. C., na stanowisku majstra -T. S..
M. M.zatrudnił:D. K.,Z. K.,W. J.,H. N.iZ. P..
Prace z zakresu hydrauliki na budowie przyul. (...)wP.wykonywałM. O..

dowód: zeznania świadkaM. C.(k. 293v-294v, 297)

zeznania świadkaT. S.(k. 267-268)

zeznania świadkaD. K.(k. 238-239)

zeznania świadkaZ. K.(k. 237-238)

zeznania świadkaW. J.(k. 239-240)

zeznania świadkaH. N.(k. 247-249)

zeznania świadkaZ. P.(k. 205-207)

zeznania świadkaM. O.(k. 295-295v, 297)

Budynek przyul. (...)wP.był budowany od piwnic przez ekipęM. M.. PracownicyM. M.wykonywali mury, stropy, ścianki działowe na kolejnych kondygnacjach, aż do ostatniego piętra, na którymM. M.częściowo postawił ściany. Wykonywane były prace zbrojarskie, ciesielskie, betoniarskie i murarskie.

dowód: zeznania świadkaZ. P.(k. 205-207)

zeznania świadkaT. S.(k. 267-268)

zeznania świadkaM. C.(k. 293v-294v. 297)

zeznania świadkaD. K.(238-239)

zeznania świadkaW. J.(k. 239-240)

zeznania świadkaM. S.(k. 310v-311, 314)

Równolegle z pracami wykonywanymi na budowie przyulicy (...)ekipaM. M.prowadziła prace przy remontowanym budynku przyulicy (...), których dotyczyła pisemna umowa z dnia 3 grudnia 2012 r. nr 02/12/2012, nazywana przezM. M.iM. S."aneksem".
Prace wykonywane przezM. M.w budynku przyul. (...)wP.dotyczyły remontu, przebudowy i rozbudowy. Zakres robót wykonywanych przez pracownikówM. M.obejmował takie prace jak: poprawa izolacji ścian fundamentów w wykopie, podciągi, strop, montaż(...)ów w celu wzmocnienia budynku, przekładanie chodników z kostki brukowej, płytki posadzkowe w dolnej części budynku (w garażach, pomieszczeniach zaplecza), płyty gipsowo-kartonowe, styropian, puc, uszczelnianie dachu, przerabianie otworów drzwiowych, elewacja i jej malowanie, wyrównanie terenu budowy, podbitka dachu, osadzenie oświetlenia zewnętrznego, przełożenie instalacji elektrycznej, podwieszane sufity, burzenie ścian.

dowód: zeznania świadkaZ. P.(k. 205-207)

zeznania świadkaZ. K.(k. 237-238)

zeznania świadkaD. K.(k. 238-239)

zeznania świadkaW. J.(k. 239-240)

zeznania świadkaT. S.(k. 267-268)

zeznania świadkaM. C.(k. 293v-294v, 297)

zeznania świadkaM. O.(k. 295-295v, 297)

W czasie realizacji inwestycjiM. S.rzadko bywał na budowie.G. K.oraz jej mąż w czasie wykonywania robót kontaktowali się bezpośrednio z podwykonawcąM. M., przekazywali mu uwagi dotyczące sposobu wykonywania prac, wydawali polecenia, ingerowali w zakres prac i nakazywali wykonanie robót w inny sposób.
Część prac, które wykonałM. M., nie była objęta pisemnymi umowami, jakie łączyły go zM. S.. Były to prace dodatkowe, wykonywane na życzenieG. K..
M. S.wiedział o tych dodatkowych pracach, zlecanychM. M.jako jego podwykonawcy przezG. K..M. S.planował, że po zakończeniu robót kwestia rozliczeń za te prace zostanie rozwiązana polubownie.
W sprawie płatności za prace dodatkoweM. M.otrzymał informację, że zostaną one rozliczone po zakończeniu inwestycji i po rozliczeniu sięG. K.zM. S.. Rozliczenie prac dodatkowych wykonanych przezM. M.miało nastąpić w oparciu o kosztorysy wykonane przez zatrudnionego przezM. S.kierownika budowy -J. Ł..

dowód: zeznania świadkaM. C.(k. 293v-294v, 297)

zeznania świadkaM. O.(k. 295-295v, 297)

zeznania świadkaM. S.(k. 310v-311, 314)

przesłuchanie pozwanejG. K.(k.312-312 v, 314 )

przesłuchanie powodaM. M.(k. 311-312, 314)

W czasie realizowania inwestycjiG. K.rozliczała się zM. S.w oparciu o wystawiane przez niego faktury częściowe. Warunkiem płatności dlaM. S.było uzyskanie od jego podwykonawców, w tym odM. M., pisemnego oświadczenia o niezaleganiu przezM. S.z płatnościami dla podwykonawców.

dowód: przesłuchanie pozwanejG. K.(k.312-312 v, 314 )

W dniu 21 stycznia 2013 r.M. M.sporządził pisemne oświadczenie w którym wskazał, że na dzień dzisiejszyGrupa (...)nie zalega z płatnościami za prace wykonywane na budowie wP.; wymagany termin płatności następnych faktur przypada w dniu 5 lutego 2013 r.

dowód : oświadczenie (k. 27)

Za prace wykonane na budowie przyul. (...)wP.M. M.wystawił dnia 1 lutego 2013 r.fakturę VAT nr (...), na kwotę 8.176,05 zł brutto (6.647,20 zł netto); termin płatności wskazany na fakturze oznaczono na 14 dni.
Faktura została wystawiona przezM. M.w oparciu o protokół odbioru robót nr(...)z dnia 31 stycznia 2013 r., który jako rodzaj prac podlegających odbiorowi wskazuje: "izolacja ścian piwnicy", oraz podaje cenę jednostkową (35 zł), obmiar i wartość prac w okresie rozliczeniowym : 6.647,20 zł.
Zarówno protokół jak i faktura zostały podpisane przezM. M.iJ. Ł..
W tym samym dniu - 1 lutego 2013 r. -M. M.sporządził pisemne oświadczenie o treści: "oświadczam, że(...)S.na dzień dzisiejszy nie zalega mi żadnych pieniędzy".

dowód:faktura VAT nr (...)(k. 23)

protokół odbioru robót nr(...)z dnia 31.01.2013 (k. 23v)

oświadczenie (k. 28v)

W dniu 12 lutego 2013 r.M. M.sporządził dwa pisemne oświadczenia:
- w pierwszym wskazał, żefaktura nr (...)(dotyczy ścian pierwszego piętra) ifaktura nr (...)(dotyczy stropu nad parterem) są z terminem płatności do dnia 16 lutego 2013 r., na dzień dzisiejszy(...)S."nie zalega mi żadnych pieniędzy",
- w drugim wskazał, iż oświadcza, że(...)S.na dzień dzisiejszy "nie zalega mi żadnych pieniędzy".

dowód : oświadczenie (k. 27 v, 28)

W dniu 21 lutego 2013 r.J. Ł.wpisem do dziennika budowy zgłosił do odbioru zbrojenie stropu nad pierwszym piętrem.
W tym samym dniu inspektor nadzoruJ. P.odebrał zbrojenie stropu nad piętrem oraz zobowiązał kierownika budowy do dostarczenia rysunków zamiennych na wykonane wieńce i nadciągi oraz wyników badań próbnego obciążenia pali żelbetowych.
J. Ł.kolejnym wpisem z tej samej daty poinformował, że zabetonowano strop nad piętrem.

dowód : dziennik budowy, strona 7 (k.84)

T. S.- pracownikM. S.- sporządził pismem ręcznym notatkę, w której wskazał jakie prace w okresie od 12 lutego do 22 lutego + 6 marca 2013 r. wykonała "grupa odM.".
W zakresie prac naulicy (...)wymienił w notatce : porządkowanie placu budowy i wokół budowy wg wytycznych inwestora z dnia 5 marca 2013 r.
W zakresie prac wykonywanych przyulicy (...)wbudynku (...)wymienił takie prace jak: wykonanie otworów w stropach i ścianach pod instalacje wentylacyjne i sanitarne, zamurowanie otworów w ścianach i betonowanie ze zbrojeniem otworów w stropach, wykonanie zabudowy szachtów, na pierwszym piętrze, parterze i w piwnicy, demontaż drzwi w piwnicy, montaż nowych drzwi w piwnicy i demontaż wcześniejszych, obudowa podciągu w garażu, obudowa słupów stalowych, obudowa instalacji wentylacyjnych i sanitarnych w piwnicy i budynku, przygotowanie podłoża pod wylewkę w restauracji i zmywaku, powiększenie otworów pod okna w restauracji (kucie i usuwanie zbrojenia), betonowanie otworów okiennych w restauracji, wykonanie instalacji termicznej i przeciw-wilgotnościowej pod posadzki w piwnicy, obróbka otworów okiennych na pierwszym piętrze, wykonanie instalacji termicznej i przeciw-wilgotnościowej, a nadto betonowanie posadzki w apartamencie na pierwszym piętrze, demontaż części sufitu w apartamencie, wykonanie i położenie płyt konstrukcyjnych pod malowanie, naprawa sufitu w apartamencie na pierwszym piętrze, wykonanie instalacji wentylacyjnej w pomieszczeniach w kuchni, demontaż i ponowny montaż oświetlenia w piwnicy, przeróbka otworu drzwiowego od recepcji, wykonanie przejścia przez stropy ściany z pralni na poddasze, obudowa podciągu w kuchni, ponowna rozbiórka sufitów w kuchni i ponowne wylanie sufitów w kuchni z dopasowaniem do wentylacji, obudowa instalacji odgromowej na „starej” elewacji, postawienie dodatkowej ściany z regipsów w WC przy kuchni i łazience na pierwszym piętrze, skucie płytek i wylanie betonowej posadzki na balkonie po stronie południowej. Napisał również, że wyżej wymienione prace zajęły 482 godziny.

dowód : notatkaT. S.(k.31-31v)

Sporządzono również spisany odręcznym pismem dokument, bez daty, dotyczący obmiaru prac wykonanych przez(...)przyul. (...), których łączną wartość określono na kwotę 25.561,41 zł.
Dokument ten został podpisany przez pracownikaM. S.(M. C.) oraz przezM. M..

dowód: "Obmiar(...)ul. (...)" (k. 20-22v)

W dniu 5 marca 2013 r.M. M.spotkał się zM. S.oraz wręczył mu wcześniej przygotowane dokumenty, któreM.wS.tej dacie podpisał i opatrzył swoimi adnotacjami. Były to :

1
pismo datowane na dzień 21 lutego 2013 r., obejmujące oświadczenieM. M., że oczekuje na heby (budowa przyulicy (...)), przez co wydłuża się okres dzierżawy szalunków, w związku z powyższym prosi o wyłączenie go z obowiązku zapłaty za dzierżawę szalunków za 4,5 tygodnia kalendarzowego; w oświadczeniu wskazane zostało, że jest ono kierowane do wiadomości generalnego wykonawcyM. S.;

M. S.podpisał pismo z adnotacją "do rozpatrzenia";

2
pismo datowane na dzień 21 lutego 2013 r., kierowane doM. S.z prośbą "o przystąpienie do protokołu za wykonanie chodników w grudniu 2012 r." - w piśmie tymM. M.wskazał, że prace te nie zostały do dnia sporządzenia pisma rozliczone, a nadto mimo wielu próśb nikt zfirmy (...)nie chce przystąpić do rozliczenia; w treści pisma zaznaczono, że jest ono również do wiadomościG. K..

M. S.podpisał pismo z adnotacją:"proszę o przedstawienie zakresu prac łącznie z rozpisem godzinowym";

3
pismo zatytułowane „ProtokółBudynek (...)”, w którym wskazano, że prace dotyczące ułożenia nowych chodników i rozbiórki istniejących oraz odtworzenia objęły zakres prac: rozbiórka chodników; zerwanie podbudowy; wywóz taczkami ziemi podbudowy i uszkodzonych elementów chodnika powyżej 30m; podniesienie gruntu, wyplantowanie wyskarpowanie przy chodnikach; wyskarpowanie przy chodnikach, korytowanie i ułożenie podbudowy (podsypka, RM-2,5) z zagęszczeniem zagęszczarką; przywóz taczkami podkładu betonowego powyżej 30 m, obsadzenie obrzeży i ułożenie kostki chodnikowej; zagęszczenie kostki z wypełnieniem szczelin piaskiem; obróbka terenu przy nowych chodnikach; w piśmie wskazano również, że wykonanie powyższych prac zajęło 500 r-h, wartość r-h ustalona wcześniej z kierownikiem generalnego wykonawcyJ. Ł..

M. S.podpisał pismo z adnotacją „otrzymałem 05.03.2013”.
Pismo to podpisał równieżM. C.z adnotacją: „potwierdzam wykonanie robót”.

dowód :  oświadczenie z dnia 21 lutego 2013 (k.35 v)

pismo z dnia 21.02.2013 r. (k. 34)

„ProtokółBudynek (...)” (k. 33, 34v)

Pismem z dnia 5 marca 2013 r.M. M.zwrócił się do inwestoraG. K.z informacją o utracie płynności finansowej jego firmy, która działa na budowach jako podwykonawca generalnego wykonawcyM. S., zwrócił się również z prośbą o pomoc lub "przełożenie płatności" zM. S.bezpośrednio na inwestora. Poinformował, że kierownik budowyJ. Ł.nie reaguje na wezwania ustne do rozliczeń i protokołów - prawdopodobnie takie ma dyspozycje od przełożonego.

dowód : pismo z dnia 5 marca 2013 r. kierowane do inwestora (k.35 v)

M. M.umówił się zG. K., że dokonana ona bezpośrednio na jego rzecz płatności za niektóre prace, wykonane przezM. M.w ramach umów zM. S..
W dniu 14 marca 2013 r.M. M.wystawił na rzeczM. S.fakturę VAT numer (...)za roboty budowlane w budynku przyulicy (...), na kwotę 21.702,12 zł. Kwota ta została zapłacona przelewem na rachunek bankowyM. M.przezG. K.w dniu 28 marca 2013 r.
M. M.sporządził pisemne oświadczenie o treści: "kwota 21.702,12 zł. stanowi pełne wynagrodzenie za prace wykonywane przeze mnie na zewnątrz budynku (strona wschodnia) wP.przyulicy (...)".

dowód:faktura nr (...)(k.29)

wydruk potwierdzenia dokonania przelewu (k.29 v)

oświadczenie (k. 80)

przesłuchanie powodaM. M.(k. 311-312, 314)

przesłuchanie pozwanejG. K.(k.312-312 v, 314 )

Wpisem z dnia 15 marca 2013 r. do dziennika budowy (realizowanej przyulicy (...)) inspektor nadzoruJ. P.w związku z niedostarczeniem rysunków zamiennych oraz wyników badań próbnego obciążenia pali wstrzymał roboty na obiekcie.
Zgodnie z wpisami inspektora nadzoru, który kontrolował budowę w dniach: 19 kwietnia, 6 maja i 27 maja, przerwa w pracach trwała do dnia 20 czerwca 2013 r., kiedy to rozpoczęto wykonywanie pali do próbnego obciążenia.

dowód : dziennik budowy, strona 7 i 8 (k. 84, 85)

W dniu 18 marca 2013 r. (w czasie przerwy na budowie)M. M.sporządził pismo kierowane doM. S.zatytułowane "dotyczy odbioru robót".
W piśmie wskazał, że zgodnie z umową z dnia 3 listopada 2012 r. prosi o dokonanie odbioru wykonanych prac budowlanych:
1) chodniki, budowa B2 - wykonane w grudniu
2) strop nad pierwszym piętrem przyulicy (...)- wykonane w lutym
3) ścianki działowe piwnicy przyulicy (...)- wykonane w lutym
4) ściany konstrukcyjne drugiego piętra przyulicy (...)- wykonane w lutym
5) regipsy, budowa B2.

dowód : pismoM. M.(k.42 )

W dniu 18 marca 2013 r.M. M.sporządził kolejne pismo zatytułowane: "dotyczy rozliczenia wykonanych prac na budowie wP.,budynek (...)i przyulicy (...)". W piśmie tym wskazał że wykonane były prace na polecenie kierownikówM. S."jako prace dodatkowe". Stawka została ustalona z kierownikiem generalnego wykonawcyJ. Ł.- 25 zł za godzinę, ilość godzin 1126,5 - potwierdzona została przezM. C.iT. S..
W piśmie zaznaczono że jest ono przeznaczone do wiadomości:G. K.,M. S..

dowód : pismoM. M.(k.42 )

W dniu 12 kwietnia 2013 r.M. M.sporządził pismo zatytułowane "dotyczy odbioru jednostronnego", które przeznaczył do wiadomościM. S.iG. K..
W piśmie tym poinformował, że zgodnie z umową z dnia 3 listopada 2012 r. dotyczącej robót budowlanych przyulicy (...), zostało złożone w dniu 18 marca 2013 r. pisemne zawiadomienie generalnego wykonawcy o dokonanie odbioru robót, do dnia dzisiejszego nie ma żadnej reakcji ze strony zlecającego,M. M.zwracał się do inspektora o dokonanie odbioru, ale ten oświadczył, że jest to sprawa między generalnym wykonawcą aM. M.. W związku z tymM. M.dokonał odbioru jednostronnego.

dowód : pismo z dnia 12 kwietnia 2013 r. (k. 40 v)

W dniu 12 kwietnia 2013 r.M. M.wystawiłfakturę VAT nr (...)na kwotę 4.024,31 zł brutto (3.271,80 zł netto) za wykonanie ścian konstrukcyjnych drugiego piętra na budowie przyulicy (...), w ilości 109,06 m2, za cenę jednostkową netto 30 zł.
Faktura została wystawiona w oparciu o sporządzony przezM. M.obmiar ścian konstrukcyjnych drugiego piętra, którego dokonał on samodzielnie i sporządził z tej czynności pisemną notatkę z dnia 18 marca 2013 r. wskazującą na wykonanie 109,06 m2 ściany o grubości 18 cm.
PonadtoM. M.sporządził "jednostronny protokół odbioru robót", datowany na dzień 10 kwietnia 2013 r., w którym jako rodzaj robót wskazał ściany murowe konstrukcyjne drugiego piętra oraz stwierdził dobrą jakość wykonanych robót.
Wszystkie dokumenty : faktura, jednostronny protokół odbioru robót i obmiar ścian konstrukcyjnych zostały podpisane tylko przezM. M..

dowód:faktura VAT nr (...)(k. 24)

obmiar ściany konstrukcyjnej z dnia 18.03.2013 r. (k. 24v)

jednostronny protokół odbioru robót z dnia 10.04.2013 (k. 25)

W dniu 12 kwietnia 2013 r.M. M.wystawił kolejną fakturę VAT - o numerze(...)- na kwotę 4.304,75 zł brutto (3.499,80 zł netto) za: "wykonanie sufitów podwieszanych -budynek (...)wg protokołu". W fakturze wskazano, że została ona wystawiona za 58,33 m2sufitu, przy zastosowaniu ceny jednostkowej 60 zł netto za 1 m2).
Faktura została wystawiona w oparciu o jednostronny protokół odbioru robót z dnia 10 kwietnia 2013 r. obejmujący prace dotyczące sufitów podwieszanych oraz o niedatowany dokument zatytułowany "obmiar R-G w restauracji i kuchni".
Zarówno faktura, jak również jednostronny protokół odbioru robót i dokument "obmiar R-G w restauracji i kuchni" zostały podpisane wyłącznie przezM. M..

dowód:faktura VAT nr (...)(k. 37)

„obmiar R-G w restauracji i kuchni” (k. 38)

jednostronny protokół odbioru robót z dnia 10.04.2013 (k. 37v)

W dniu 18 czerwca 2013 r.M. M.sporządził pismo zatytułowane "dotyczy odbioru robót", w którym poprosił o dokonanie odbioru wykonanej pracy w postaci elewacji nabudynku (...); termin odbioru wyznaczony został na 7 dni od daty zgłoszenia, tj. na dzień 25 czerwca 2013 r.
W kolejnym piśmie - z dnia 21 czerwca 2013 r. -M. M.wyznaczył termin odbioru elewacjibudynku (...)na dzień 4 lipca 2013 r.

dowód: pismo 18 czerwca 20 czerwca 2013 r. (k.43)

pismo 21 czerwca 20 czerwca 2013 r. (k.43 v)

W dniu 14 sierpnia 2013 r.M. M.wystawiłfakturę VAT nr (...)na kwotę 33.674,32 zł brutto (27.377,50 zł netto) za prace budowlane wykonane na budowie wP.według protokołu odbioru robót z dnia 25 lipca 2013 r. - "Budowa budynku wP.ul. (...)".
Protokół odbioru robót z dnia 25 lipca 2013 r. został podpisany jedynie przezM. M.oraz opatrzony pieczątkąM. S.(bez jego podpisu). Protokół wymienia następujące prace :
1) strop nad pierwszym piętrem za kwotę 25.127,50 zł, (cena jednostkowa - 115 zł)
2) schody na pierwsze piętro za kwotę 2.025 zł, (cena jednostkowa - 250 zł)
3) szalowanie - potrącenia za szalunki - minus 5.100 zł
4) stal zbrojeniowa za kwotę 5.025 zł
5)(...)‑y za kwotę 300 zł.

dowód:faktura VAT nr (...)(k. 26)

protokół odbioru robót z dnia 25.07.2013 (k. 26 v)

W dniu 14 sierpnia 2013 r.M. M.wystawił kolejnąfakturę VAT o numerze (...)na kwotę 42.502,40 zł brutto (34.554,80 zł netto) za: "prace budowlane wykonane na budowie wP.wg protokołu z 16.07.2013 r.".
Faktura została wystawiona w oparciu o protokół odbioru robót z dnia 16 lipca 2013 r. - "Budowabudynku (...)wP.", w którym wymieniono następujące pozycje:
1. elewacja - wg obmiaru przy cenie jednostkowej 60 zł - 10.729,80 zł,
2. malowanie elewacji - wg obmiaru przy cenie jednostkowej 140 zł - 3.500 zł,
3. prace godzinowe budynek – przy cenie jednostkowej 25 zł za 563 godziny - 14.075 zł
4. prace godzinowe chodniki – przy cenie jednostkowej 25 zł za 260 godziny - 6.250 zł.
Protokół został podpisany przezM. M.oraz opatrzony pieczątkąM. S.- bez podpisu, faktura została podpisana przezM. M..

dowód:faktura VAT nr (...)(k. 39)

protokół odbioru robót z dnia 16.07.2013 (k. 39v)

W dniu 19 sierpnia 2013 r. pełnomocnikM. M.wezwałM. S.do zapłaty należności zafaktury VAT o numerach : (...).
W dniu 19 sierpnia 2013 r. pełnomocnikM. M.skierował doM. S.kolejne wezwanie do zapłaty, obejmujące należność zfaktur o numerach : (...).
M. M.wysłał również doM. S.oraz doG. K.wezwania do zapłaty na formularzu "Krajowego Rejestru Długów", dotyczące odpowiedniofaktur VAT o numerach : (...).

dowód:  wezwania do zapłaty z potwierdzenia nadania i odbioru (k.47-53)

Sąd zważył co następuje:
PowódM. M.domaga się od pozwanejG. K.wynagrodzenia za roboty budowlane zlecone powodowi przezM. S..
W uzasadnieniu pozwu powód nie powoływał się na żaden stosunek prawny łączący powoda iG. K., a jedynie na fakt, że wiedziała ona o podwykonawstwie powoda. Z tego faktu powód wywodzi solidarną odpowiedzialność pozwanejG. K.z pozwanymM. S., wskazując jako podstawę prawną roszczeniaart. 647 k.c.w zw. zart. 6471§ 5 k.c.Swoje stanowisko powód podtrzymał na rozprawie w czasie informacyjnego przesłuchania potwierdzając, że prace dodatkowe (również przy chodnikach) zlecał muM. S..
Wobec pozwanegoM. S.wydany został prawomocny wyrok zaoczny na podstawieart. 339 § 1 i 2 k.p.c.Wydając wyrok zaoczny Sąd przyjął za prawdziwe twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie, twierdzenia te budziły bowiem uzasadnionych wątpliwości ani nie zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Podstawę faktyczną wyroku zaocznego stanowiły więc twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych, Sąd nie ustalał tych faktów na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego (nie dokonywał żadnych operacji poznawczych).
Rozpoznanie sprawy wobec pozwanejG. K., która w odpowiedzi wdała się w spór, wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz rozważenia podniesionych przez pozwaną zarzutów.
Podstawą prawną powództwa wobec pozwanejG. K.art. 647 k.c.w zw. zart. 6471§ 5 k.c.(co powód wskazał na stronie ostatniej pozwu).
Zgodnie zart. 647 k.c.przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.
Zgodnie zart. 6471§ 5 k.c.zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.
Żądaniem pozwu objęte zostało wynagrodzenie za prace wykonane przez powoda na rzeczM. S., objęte pięcioma fakturami VAT, z których trzy dotyczą budowy przyulicy (...), a dwie budowy przyulicy (...)(budynek (...)).
Powód przedłożył dwie pisemne umowy łączące go zM. S., dotyczące robót budowlanych przy realizacji inwestycji przy obydwu ulicach (przy czym umowa dotycząca prac przyulicy (...)nazywana była "aneksem" zarówno przez powoda, jak i przezM. S., przesłuchanego w charakterze świadka po uprawomocnieniu się wydanego w stosunku do niego wyroku zaocznego).
PozwanaG. K.w objętym sporem procesie budowlanym była inwestorem. Przedstawiona w odpowiedzi na pozew obrona pozwanejG. K.w pierwszym rzędzie zmierzała do wykazania, że pisemna umowa między powodem i pozwanym nie została jej przedłożona. Fakt ten został w toku procesu udowodniony, przyznał go między innymi sam powód, podkreślając jednak przy tym, że pozwana nie domagała się przedłożenia pisemnych umów.
Dalej pozwana przyznała w odpowiedzi na pozew, że wyraziła zgodę na to, aby powód wykonywał:
- przyulicy (...)następujące prace: ściany nośne piwnice, strop nad piwnicą, ściany nośne parteru, strop nad parterem,
- przyulicy (...): wyburzania, wzmocnienie stropu piwnicy, prace przy elewacji na zewnątrz budynku.
PozwanaG. K.wywodziła, że faktury wystawione przezM. S.za te prace zostały przez nią zapłacone, a pozwana otrzymała pisemne oświadczenia powoda jako podwykonawcy potwierdzające ten fakt. Dalej pozwana wywodziła, że nie wyrażała zgody na wykonanie innych prac przez powoda, w szczególności prac objętych załączonymi do pozwu fakturami VAT.
W dalszej części odpowiedzi na pozew pozwana zakwestionowała zasadność wystawienia przez powoda faktur VAT załączonych do pozwu kwestionując obmiar, zakres prac, wartość robót, tryb odbiorów wynikający z załączonych do pozwu protokołów odbioru.
Mając na uwadze regulacje z cytowanych wyżejart. 647 k.c.,art. 6471§ 5 k.c., a takżeart. 6471§ 4 k.c.przyjąć trzeba, że przesłankami solidarnej odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane są:
1) zawarcie pisemnej umowy o podwykonawstwo (w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że forma pisemna zart. 6471§ 4 k.c.pod rygorem nieważności zastrzeżona jest dla umowy zawieranej przez wykonawcę z podwykonawcą);
2) powstanie roszczenia podwykonawcy o zapłatę wynagrodzenia wobec wykonawcy za
wykonanie umowy podwykonawczej;
3) zgoda inwestora na zawarcie umowy podwykonawczej.
W realiach niniejszej sprawy powód i pozwanyM. S.zawarli dwie pisemne umowy. W każdej z nich został precyzyjnie określony zakres robót objętych umową. Ponadto w każdej z umów zamieszczony został tożsamy w swej treści § 4 zatytułowany „Zmiany, roboty dodatkowe i zamienne”.
Z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności z zeznań świadków wynika, że w czasie trwania prac budowlanych na obu budowach powódka zlecała szereg robót dodatkowych, które w jej zamyśle miał wykonać powód jako podwykonawca pozwanegoM. S..
PozwanyM. S.przesłuchany w charakterze świadka zeznał z kolei, że wiedział o dodatkowych zleceniach udzielanych przez inwestoraM. M.jako jego podwykonawcy, ale po wykonaniu prac przez powoda zamierzał doprowadzić do polubownego rozstrzygnięcia sporu i ustalenia, kto ma za te prace dodatkowe zapłacić.
Sam powód - przesłuchany w charakterze strony - zeznał natomiast, że jeżeli chodzi o prace dodatkowe to miały być one rozliczone na końcu, na podstawie kosztorysu opracowanego przezJ. Ł.- kierownika budowy zatrudnionego przezM. S.. W tym zakresie zeznania powoda odpowiadają zapisom z § 4 obydwu umów, które przewidują rozliczenie robót dodatkowych kosztorysem różnicowym.
Mając na uwadze przedstawione wyżej wstępne założenia odnoszące się do przesłanek solidarnej odpowiedzialności inwestora należy poddać ocenie zasadność roszczeń powoda wobec pozwanejG. K., wynikających z kolejnych załączonych do pozwu faktur VAT.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że materiał dowodowy potwierdza, iż pozwana wyraziła zgodę na podwykonawstwo powoda na obu budowach. Sama pozwana fakt ten przyznała, wskazując jedynie, że jej zgoda nie dotyczyła tych prac, za które powód wystawił załączone do pozwu faktury. W ocenie Sądu twierdzenia pozwanej w tym zakresie są niewiarygodne. Skoro pozwana wiedziała, że powód jest podwykonawcąM. S., to jej wiedzą objęty był również fakt, iż powód nie mógł przebywać na budowie w innym charakterze. Pozwana nie żądała przy tym pisemnych umów łączących powoda iM. S.. Należy więc przyjąć, że pozwana jako inwestor zgadzała się na wszystkie prace, jakie faktycznie na budowie wykonał powód.
Zgoda inwestora nie jest jednak jedyną przesłanką powstania solidarnej odpowiedzialności inwestora.
Oceniając pozostałe przesłanki należy mieć na względzie, że wszystkie załączone do pozwu faktury, z których należności są objęte żądaniem pozwu, są albo fakturami częściowymi za roboty objęte pisemnymi umowami, albo fakturami wystawionymi za roboty dodatkowe, ustnie zlecane powodowi przez inwestora za zgodą i wiedząM. S..
Podstawą prawną roszczenia o zapłatę należności z faktur częściowych (nazywanych też w umowach przejściowymi) jestart. 654 k.c.zgodnie z którym:w braku odmiennego postanowienia umowy inwestor obowiązany jest na żądanie wykonawcy przyjmować wykonane roboty częściowo, w miarę ich ukończenia, za zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia.
Strony (powód iM. S.) nie tylko nie zawarły odmiennego postanowienia, ale w umowie wprost przewidziały tryb odbiorów częściowych, uregulowany w każdej z umów w § 8. Roszczenia powoda, znajdujące swoją podstawę wart. 654 k.c., mogą więc znaleźć uzasadnienie o tyle tylko, o ile powód dochowałby trybu odbioru częściowego, przewidzianego w § 8, oraz trybu wystawiania faktur przejściowych (częściowych), przewidzianego w § 4 a.
Natomiast roszczenia powoda o zapłatę wynagrodzenia za roboty dodatkowe są wobec inwestora niezasadne. Przemawia za tym brak pisemnej umowy o podwykonawstwo obejmującej wykonanie tego rodzaju robót, przy czym forma pisemna jest w tym przypadku zastrzeżona pod rygorem nieważności (art. 6471§ 4 k.c.).
Faktura VAT nr (...)dotyczy prac wykonywanych przyulicy (...), została wystawiona przezM. M.w oparciu o protokół odbioru robót nr(...)z dnia 31 stycznia 2013 r., który jako rodzaj prac podlegających odbiorowi wskazuje: "izolacja ścian piwnicy", oraz podaje cenę jednostkową (35 zł), obmiar i wartość prac w okresie rozliczeniowym : 6.647,20 zł.
Porównując fakturę oraz protokół odbioru zumową nr (...), dotyczącą prac przyulicy (...), dostrzec trzeba, że prace z faktury polegające na "izolacji ścian piwnicy" nie były objęte zakresem tej umowy, która dotyczyła wyłącznie robót żelbetowych i murowych, co określono w § 3 ust. 1, natomiast wynagrodzenie za te roboty zostało szczegółowo określone w § 7 ust. 2. W § 3 ust. 1 oraz w § 7 ust. 2 nie ma mowy o tym, aby tego rodzaju roboty jak izolacja ścian piwnicy były umową objęte.
Z protokołu odbioru wynika, że powód takie prace wykonał, a nadto w obecności kierownika budowyJ. Ł.dokonano obmiaru objętych izolacją ścian. Podstawą wystawienia faktury był wynik obmiaru oraz przyjęta przez powoda cena jednostkowa, wynosząca 35 zł za 1 m2. Ani ten zakres robót (izolacja ścian piwnicy), ani ta cena jednostkowa nie znajduje potwierdzenia w umowie, w szczególności w § 7, gdzie szczegółowo przewidziano stawki za poszczególnego rodzaju roboty.
W tym stanie rzeczy wykonane przez powoda roboty, objętefakturą nr (...), stanowią roboty dodatkowe. Nie została jednak zachowana przewidziana w § 13 ust. 4 oraz § 13 ust. 6 umowy forma pisemna wymagana dla zlecania tych robót, zastrzeżona pod rygorem nieważności. Co więcej ustalenie wysokości ewentualnego wynagrodzenia wymagało sporządzenia kosztorysu różnicowego, stosownie do § 4 umowy.
W tej sytuacji nie powstała solidarna odpowiedzialność inwestoraG. K., której podstawą jestart. 647 k.c.w zw. zart. 6471§ 5 k.c.
Przede wszystkim przemawia za tym brak pisemnej umowy o podwykonawstwo obejmującej wykonanie tego rodzaju robót, jak objęte omawianą fakturą, co wyłącza odpowiedzialność inwestora (art. 6471§ 4 k.c.).
Ponadto - o ile istniała ważna umowa o roboty dodatkowe między powodem aM. S.- to rozliczenie tej umowy wymagało sporządzenia kosztorysu różnicowego na warunkach określonych w § 4 umowy, co powód sam przyznał w czasie swojego przesłuchania. W świetleumowy nr (...)powód nie posiada natomiast wobecM. S.roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za izolację ścian piwnicy wyliczonego według stawki 35 zł za 1 m2.
Należy zwrócić również uwagę na fakt, że z materiału dowodowego wynika, iżfaktura numer (...)została wobec powoda przez pozwanegoM. S.rozliczona. Przemawia za tym treść dwóch pisemnych oświadczeń z dnia 12 lutego 2013 r., podpisanych przez powoda, w których powód wymienił niewymagalne na ten dzień i nieopłacone faktury, do których zaliczyłfaktury nr (...), nie wymienił natomiastfaktury nr (...). Jednoznaczne stwierdzenie powoda zawarte w tych oświadczeniach, że(...)S.na dzień dzisiejszy "nie zalega mi żadnych pieniędzy" wskazuje więc na to, żefaktura numer (...)w dacie sporządzenia oświadczenia była przez strony (powoda iM. S.) rozliczona.
Mając na względzie powyższe kwestie powództwo o zapłatę wynagrodzenia z tej faktury należało oddalić.
Kolejne dwie faktury za prace przyulicy (...)oznaczone są numerami:(...)oraz(...).
Faktura VAT nr (...)wystawiona została za wykonanie ścian konstrukcyjnych drugiego piętra, w ilości 109,06 m2, za cenę jednostkową netto 30 zł, w oparciu o sporządzony przez powoda obmiar ścian konstrukcyjnych drugiego piętra i "jednostronny protokół odbioru robót".
Faktura VAT nr (...)wystawiona została w oparciu o jednostronnie podpisany przez powoda protokół odbioru za następujące prace:
1) strop nad pierwszym piętrem - za kwotę 25.127,50 zł,  (cena jednostkowa - 115 zł)
2) schody na pierwsze piętro - za kwotę 2.025 zł,  (cena jednostkowa - 250 zł)
3) szalowanie - potrącenia za szalunki - minus 5.100 zł
4) stal zbrojeniowa - za kwotę 5.025 zł
5)(...)‑y - za kwotę 300 zł.
Prace z tych faktur, z wyjątkiem(...)‑ów za kwotę 300 zł oraz stali zbrojeniowej za kwotę 5.025 zł, objęte są pisemnąumową nr (...).
Umowa w § 3 przewidywała, że powód będzie wykonywał umowę z materiałów zamawiającego (M. S.). Faktura za wbudowanie(...)‑ów oraz stali zbrojeniowej obejmowała roboty dodatkowe (umowa nie przewiduje w § 7 cen jednostkowych za wbudowanie tych materiałów), a więc aktualne są rozważania dokonane przy ocenie zasadności roszczenia wobecG. K.o zapłatę należności zfaktury numer (...)oraz przedstawione tam wnioski o braku podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialnościG. K.jako inwestora.
W zakresie pozostałych objętych omawianymi fakturami robót uzasadniony okazał się podniesiony w odpowiedzi na pozew zarzut odnoszący się do niewykazania przez powoda zakresu tych robót. Zakres ten powód udowadniał powołując się na dokonany jednostronnie obmiar i odbiór.
Wynagrodzenie za prace objęte omawianymi fakturami, tj. za ściany konstrukcyjne drugiego piętra, strop nad pierwszym piętrem, schody na pierwsze piętro, zgodnie z § 7 umowy winny być rozliczone według obmiarów, ponieważ wynagrodzenie za te elementy zostało ustalone w § 7 według stawki za 1m2. Aby wykazać wysokość wynagrodzenia z tego tytułu powód winien w niniejszym procesie udowodnić wynik obmiaru, który zakwestionowała pozwanaG. K.w odpowiedzi na pozew.
Analizując zapisy umowne należy z kolei wskazać, że w umowie łączącej powoda iM. S.przewidziany został szczegółowo w § 8 tryb odbiorów, natomiast w § 7 pkt 4 przewidziano sposób wystawiania faktur przejściowych (częściowych). Z umownych postanowień wynika, że protokół odbioru winien być zatwierdzony przez kierownika budowy, przy czym zamawiający (M. S.) zastrzegł sobie prawo do dokonywania odbioru w obecności inspektora nadzoru. Faktura winna być zaś wystawiona raz w miesiącu na podstawie zatwierdzonych przez majstra budowy oraz kierownika budowy protokołów odbiorowych zgłoszonych robót i sprawdzonego oraz zatwierdzonego obmiaru wykonanych robót.
W aktach sprawy znajduje się materiał dowodowy, z której wynika, że powód zgłaszał roboty objęte wymienionymi fakturami do obmiaru i odbioru, aleM. S.oraz jego kierownik budowyJ. Ł.do tych czynności nie przystąpili, w związku z tym powód sam dokonał obmiaru i odbioru opierając się na § 13 pkt 5 umowy. Powołany przez powoda zapis umowny (§ 13 pkt 5) stanowi, że w sprawach nieuregulowanych umową obowiązują przepisykodeksu cywilnego.Kodeks cywilnynie przewiduje jednak możliwości dokonania obmiaru robót i sporządzenia z tej czynności protokołu odbioru jednostronnie przez wykonawcę (podwykonawcę) robót budowlanych. Kodeks zawiera natomiast regulacje dotyczące zwłoki dłużnika i zwłoki wierzyciela, przewidując między innymi związane ze zwłoką roszczenia odszkodowawcze. Bezczynność zamawiającego (M. S.) może być dla powoda ewentualnie podstawą do dochodzenia odszkodowania, co pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność inwestora, a więc pozwanejG. K..
W niniejszym procesie powód winien udowodnić - zgodnie zart. 6 k.c.- wynik obmiaru ścian konstrukcyjnych drugiego piętra, stropu nad pierwszym piętrem, schodów na pierwsze piętro, co wymaga wiadomości specjalnych i powołania dowodu z opinii biegłego. Z taką inicjatywą dowodową w niniejszym procesie powód nie wystąpił. Wystawienie faktury VAT i domaganie się wynagrodzenia od zamawiającegoM. S., a w dalszej kolejności od odpowiedzialnego solidarnie inwestora, bez uprzedniego udowodnienia wyników obmiarów, jest w świetle zapisów umowy, określającej wynagrodzenie za 1 m2, nieuzasadnione.
W tym stanie rzeczy powództwo o zapłatę wynagrodzenia za należności zfaktur VAT o numerach : (...)podlegało oddaleniu, powód nie zawarł bowiem pisemnej umowy o wykonanie tych robót, które są dodatkowe, ani nie udowodnił wysokości roszczenia za te prace objęte umową, które wymagały obmiarów.
Za prace przyulicy (...)powód wystawił dwie objęte żądaniem pozwufaktury VAT : nr (...).
Faktura VAT nr (...)wystawiona została za wykonanie sufitów podwieszanych w oparciu o jednostronny obmiar i jednostronny protokół odbioru wykonany przez powoda (powód wskazał w fakturze, że wykonał 58,33 m2sufitu i zastosował stawkę 60 złotych netto za 1 m2).
Oceniając roszczenie powoda z tej faktury w pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że wykonanie sufitów podwieszanych zostało ujęte w § 3 ust. 1 w pisemnejumowie numer (...), praca taka nie została natomiast wymieniona w § 7 ust. 2, co oznacza, że jedynym zgodnym z umową sposobem rozliczenia jest stawka godzinowa, która została przewidziana w § 7 ust. 2 dla tego rodzaju robót z § 3 ust. 1, dla których nie zastosowano stawki według obmiaru.
Brak jest natomiast podstaw do rozliczenia robót przy sufitach podwieszanych w taki sposób, jak uczynił to powód, tj. dokonując jednostronnie obmiaru wykonanego sufitu i przyjmując stawkę 60 złotych netto za 1 m2. Zarówno taki sposób rozliczenia, jak i taka stawka nie znajduje żadnego potwierdzenia w umowie. Potwierdzenie z zapisami umownymi znalazłoby natomiast rozliczenie godzinowe, powód nie przedstawił jednak ani nie udowodnił za pomocą żadnego środka dowodowego godzinowego rozliczenia prac przy sufitach podwieszanych, tym samym nie można przyjąć, że wykazał zasadność oraz wysokość wynagrodzenia za wykonane na rzeczM. S.w tym zakresie prace.
Brak udowodnienia tej okoliczności oznacza brak solidarnej odpowiedzialności inwestora.
Faktura VAT nr (...)wystawiona została :
- za prace przy elewacji oraz malowanie elewacji, rozliczone według obmiaru w oparciu o jednostronny protokół odbioru, przy cenie jednostkowej wynoszącej odpowiednio 60 i 140 zł,
- za prace godzinowe „budynek” – przy cenie jednostkowej 25 zł za 563 godziny,
- za prace godzinowe „chodniki” – przy cenie jednostkowej 25 zł za 260 godziny.
Jeżeli chodzi o wynagrodzenie za elewację i chodniki - brak jest pisemnej umowy podwykonawczej obejmującej tego rodzaju zakres robót zleconych powodowi przezM. S.. Wumowie numer (...)w § 3 ust. 1 tego rodzaju prace nie zostały wymienione.
Oznacza to wyłączenie solidarnej odpowiedzialności inwestora z uwagi na brak pisemnej umowy o podwykonawstwo obejmującej wykonanie tego rodzaju robót (art. 6471§ 4 k.c.).
Ponadto - w świetleumowy numer (...)- roboty te mogą być jedynie potraktowane jako roboty dodatkowe, podlegające rozliczeniu zgodnie z zasadami opisanymi w § 4, a więc na podstawie kosztorysu różnicowego, według zasad opisanych w § 4 ust. 3. Do zawarcia tego rodzaju umowy o roboty dodatkowe zM. S., zgodnie z § 13 ust. 4 i § 13 ust. 6 umowy, wymagana była forma pisemna pod rygorem nieważności.
Brak jest jakichkolwiek podstaw do wystawienia faktury za te roboty w oparciu o jednostronny obmiar robót wykonanych przez powoda, jednostronny protokół odbioru, oraz nieznajdujące uzasadnienia w umowie stawki wynoszące za prace przy elewacji odpowiednio 60 zł i 140 zł za 1 m2.
Nieuzasadniona jest równieżfaktura VAT nr (...)w zakresie, w jakim oparta została o jednostronnie sporządzony protokół odbioru, w którym ujęta została pozycja : „prace godzinowe budynek”.
Z jednostronnego protokołu odbioru, który był podstawą do wystawienia omawianej faktury nie wynika jakiego rodzaju "prace godzinowe" wykonywane w budynku zostały objęte protokołem odbioru, a w dalszej kolejności fakturą VAT. Tym samym nie ma możliwości dokonania oceny, czy są to prace, które mieszczą się w zakresie opisanym w § 3 ust. 1 umowy (a więc czy spełniony został wymóg zachowania formy pisemnej dla umowy o podwykonawstwo, od którego zależy solidarna odpowiedzialność inwestora), czy też są to prace dodatkowe. Ponadto jak już wcześniej wyjaśniono brak jest wkodeksie cywilnymprzepisów uzasadniających dokonanie jednostronnego odbioru przez wykonawcę robót budowlanych, który mógłby stanowić wiążącą obie strony podstawę wystawienia faktur częściowych.
W tym stanie rzeczy roszczenia powoda o zapłatę wynagrodzenia za należności zfaktur VAT o numerach (...), wystawione za prace wykonane przyulicy (...), są nieuzasadnione.
Mając na uwadze wyżej przedstawione rozważania powództwo wobec inwestoraG. K.podlegało oddaleniu w całości. Jak już wspomniano na wstępie powód dochodził objętych żądaniem pozwu roszczeń od pozwanejG. K.jako od inwestora solidarnie odpowiadającego z generalnym wykonawcą na podstawieart. 647 k.c.w zw. zart. 6471§ 5 k.c.Zarówno twierdzenia przedstawione przez powoda w pozwie, jak i jego aktywność dowodowa, ukierunkowane były na udowodnienie przesłanek solidarnej odpowiedzialności inwestora z generalnym wykonawcą. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma więc podstaw do tego, aby rozważać, czy roszczenia powoda wobecG. K.znalazłby uzasadnienie przy przyjęciu innej podstawy prawnej, w szczególności przy zastosowaniu przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie wyklucza się, w określonych okolicznościach faktycznych, powstania odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawcy wynikającej z bezpodstawnego wzbogacenia, wymaga to jednak wykazania, że zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności określone wart. 405 k.c.lub 410k.c., do czego powód w niniejszym postępowaniu nawet nie zmierzał (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2015 r., II CSK 441/14).
Stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów, dowody z zeznań świadków, a także w oparciu o dowód z przesłuchania stron.
Na pierwszej rozprawie przeprowadzono czynności o jakich mowa wart. 212 k.p.c.- informacyjnie przesłuchano strony w celu wyjaśnienia, jakie fakty są między stronami sporne.
Dowody z dokumentów zostały ocenione jako wiarygodne, żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości, pozwana wywodziła jedynie, że niektóre z nich sporządzone są pismem ręcznym i nie zostały opatrzone datą. Powyższe nie miało jednak znaczenia, odręczne notatki powoda i innych osób nie stanowiły bowiem dowodów potwierdzających istotne dla rozstrzygnięcia fakty.
Wiarygodne okazały się również dowody z przesłuchania świadków oraz stron. Zeznania tych osób korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym, brak było podstaw aby któremukolwiek ze świadków zarzucić brak wiarygodności.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 108 § 1 k.p.c.iart. 98 § 1 i 2 k.p.c.oraz na podstawie przepisówRozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z 2002 roku), przy założeniu, że pozwanaG. K.jest stroną wygrywającą proces w całości. Na koszty procesu zasadzone na rzecz pozwanej składają się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3600 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.