Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 883/15
Data wyroku: 2015-11-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Arkadiusz Łata
Słowa kluczowe: Czyn
Podstawa prawna: art. 437 kpk, art. 438 kpk

Sygnatura akt VI Ka 883/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia20 listopada 2015r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Arkadiusz Łata
Protokolant Sylwia Sitarz
przy udziale Marka Dutkowskiego
Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r.
sprawyA. C.ur. (...)wW.
synaH.iK.
oskarżonego zart. 244 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 25 czerwca 2015 r. sygnatura akt IX K 310/14
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi RejonowemuwG.do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt VI Ka 883/15

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy stwierdził, co następuje.
Apelacja prokuratora okazała się w pełni zasadna, a zarazem skuteczna o tyle, iż w następstwie jej wywiedzenia konieczne oraz uzasadnione stało się uchylenie zapadłego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Rejonowy niesłusznie bowiem uznał, że w przedmiotowym przypadku niedopuszczalne było skorzystanie z relacji ojca oskarżonego – tj.H. C.(poprzez ich odczytanie w trybieart. 391 § 1 kpk) złożonych w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu o czyn zart. 86 § 1kw (sprawa Sądu Rejonowego w Gliwicach – sygn. akt III W 1437/13), który zmarł nim doszło do jego pierwszego przesłuchania.
Wyrok ów wydany tym samym został z obrazą prawa procesowego, to jestart. 391 § 1 kpki w konsekwencji równieżart. 410 kpk, mogącą mieć wpływ na jego treść.
W ocenie Sądu orzekającego wcześniejsze zeznaniaH. C.nie mogły zostać ujawnione, ponieważ świadek ten nigdy nie został pouczony i uprzedzony o oprawie do odmowy składania zeznań. Jak podniesiono w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku – świadek ów we wszystkich trzech protokołach uprzednich zeznań podpisywał pouczenia, gdzie powołano szereg przepisów, w tymart. 41 kpw,art. 182 kpk,art. 183 kpk,art. 185 kpk,art. 233 § 1„kpk” jednakże w ocenie Sądu jurysdykcyjnego nie było to wystarczające do stwierdzenia, iż pouczenie takie faktycznie miało miejsce. Tym bardziej, że – wedle Sądu I instancji – na odwrotach poszczególnych protokołów – w miejscach zawierających treść odebranych relacji umieszczono jedynie odręczne zapisy o uprzedzeniuH. C.o uregulowaniach wynikających zart. 233 § 1„kpk” i nie ma tu żadnych wzmianek na temat równoczesnego pouczenia o uprawnieniu do odmowy składania zeznań jako osobie najbliższej.
Jak wywodził dalej Sąd Rejonowy – nie wiadomo, nawet jeśli świadek przeczytał wspomniane na wstępie przepisy, czy wytłumaczono mu, co one oznaczają. Co więcej, Sąd merytoryczny uznał, że brak było wszelkich możliwości – w obliczu zgonu świadka – weryfikacji prawidłowości dokonanych pouczeń oraz uprzedzeń.
Sąd orzekający zauważył nadto, iżH. C.jako świadek był przesłuchiwany w dacie 3 października 2013 r., podczas gdy jego synowi –A. C.„zarzut popełnienia wykroczenia z art. 86 § 1 kw” postawiono dopiero w dniu 17 października 2013 r. (tj. wówczas przesłuchano go w charakterze podejrzanego o popełnienie tego wykroczenia), a zatem już po ostatnim odebraniu zeznań od jego ojca. Wszystkie trzy przesłuchaniaH. C.odbyły się przed datą 17 października 2013 r. W postępowaniu o czyn zart. 244 kkA. C.w ogóle jeszcze nie został przesłuchany.
W dniu 3 października 2013 r.H. C.nie przysługiwało tym samym – konstatował Sąd I instancji – prawo odmowy składania zeznań. W efekcie – w sprawie o wykroczenie nie było wręcz podstaw do pouczania o takim uprawnieniu, co tym bardziej przemawiać miało za poglądem wyrażonym w części sprawozdawczej przedmiotowego wyroku.
Stanowisko Sądu Rejonowego nie przekonywało, a pozostawało wręcz błędne.
Po pierwsze, wszystkie trzy protokoły przesłuchania świadkaH. C.w postępowaniu wykroczeniowym zawierają wyraźne i jednoznaczne zapisy o pouczeniu go między innymi o treściart. 182 kpk, co w każdym wypadku wymieniony potwierdzał własnoręcznym podpisem. Dwukrotnie przy tym potraktowany został („awansem”) jako osoba najbliższa dla strony, o czym świadczyły zapisy w rubrykach: „stosunek do stron” – „ojciec” (vide: k-13 verte i k-15 verte).
Żadne konkretne fakty nie wskazywały na to, iżby rzeczone pouczenia nie następowały lub świadek miałby nie pojąć ich istoty. Sąd jurysdykcyjny tego rodzaju okoliczności nie powołał. Zapisy na odwrotach każdego z protokołów o uprzedzeniu świadka przed odebraniem zeznań o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania do podobnych wniosków same przez się nie uprawniały.
Na marginesie, chodziło w tym miejscu oczywiście o przepisart. 233 § 1 kk, nie zaśart. 233 § 1 kpk– jak pisze Sąd Rejonowy.
Wszystkie trzy protokoły korzystały nadto z domniemania zgodności z prawdą umieszczonych w nich treści. Domniemania te w odniesieniu do zeznańH. C., jak i sposobu przeprowadzania owych czynności (a zatem również pouczeń o uprawnieniach) nigdy nie zostały obalone, a wręcz nikt nawet nie kwestionował ich zapisów.
Po drugie, jeżeli Sąd jurysdykcyjny w omawianych materiach powziął jakiekolwiek wątpliwości, to nic przecież nie stało na przeszkodzie, by pod tym kątem przesłuchać w roli świadków funkcjonariuszy Komisariatu II Policji wZ., którzy przesłuchiwaliH. C.i sporządzali owe protokoły, a których personalia uwidocznione zostały w nagłówkach.
Słusznie na nieskorzystanie z powyższych możliwości dowodowych zwrócił uwagę prokurator.
Po trzecie, jeśli nawet hipotetycznie za Sądem orzekającym założyć, iż do pouczenia świadka o uprawnieniu zart. 182 § 1 kpknigdy nie doszło, choćby z uwagi na fakt, że w momencie odbierania jego zeznań prawo takie mu jeszcze nie przysługiwało, to i tak pogląd o niemożności sięgnięcia po te zeznania w późniejszym procesie karnym przeciwkoA. C.– na akceptację nie zasługiwał.
Skoro bowiem świadek wcześniej uprawnień tych nie nabył i z uwagi na jego zgon nie istniała możliwość pouczenia go o nich już w trakcie postępowania karnego o czyn zart. 244 kk, w tym na rozprawie głównej w trybieart. 191 § 2 kpk, to taki stan rzeczy nie stanowił przeszkody prawnej w odczytaniu i wykorzystaniu poprzednio złożonych zeznań w oparciu oart. 391 § 1 kpk(por. wyrok SN z dnia 22 stycznia 2014 r. – IV KK 313/13, OSNKW 2014/6/49).
Podsumowując, Sąd Rejonowy niezasadnie uznał, iż wskazane zeznaniaH. C.nie podlegają włączeniu do materiału dowodowego, przez co nie wyjaśnił należycie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Dodatkowo potrzeba wytknąć Sądowi orzekającemu poważną niekonsekwencję wynikającą z błędnej praktyki „ujawniania w całości” akt związkowych.
W przypadku konieczności przeprowadzenia dowodu z akt innego postępowania odczytaniu lub ujawnieniu podlegają bowiem tylko niezbędne ich fragmenty, co należy wyraźnie odnotować w protokole ze wskazaniem nazw odczytywanych bądź ujawnianych dokumentów i numeracji kart, na jakich się znajdują. Praktyka Sądu Rejonowego oznaczająca de facto ujawnienie wszystkich bez wyjątku materiałów zawartych w aktach dołączonych doprowadziła w istocie do wprowadzenia w poczet materiału dowodowego w sprawie niniejszej również naprowadzonych wyżej protokołów zeznańH. C., które według Sądu merytorycznego dowodu stanowić nie mogły (Sąd I instancji nie odniósł się przy tym do ich treści).
Z tych wszystkich przyczyn zaskarżony wyrok ostać się nie mógł.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd I instancji zobowiązany zostaje do powtórzenia postępowania dowodowego w pełnym dotychczasowym zakresie. Sięgnie przy tym – w stosownym proceduralnym trybie – do protokołów zeznań świadkaH. C., przy czym w razie powzięcia wątpliwości w zakresie faktu i prawidłowości pouczeń świadka w postępowaniu o wykroczenie – rozważy dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z relacji policjantów, którzy go przesłuchiwali.
Zgromadzony materiał dowodowy podda następnie wszechstronnej i wnikliwej analizie oraz ocenie, po czym wyprowadzi trafne wnioski końcowe.
Nie przesądzając w niczym końcowego rozstrzygnięcia orzeczono jak w dyspozycji wyroku niniejszego.