Sąd Okręgowy w Białymstoku
VIII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VIII Ka 947/14
Data wyroku: 2015-04-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dariusz Niezabitowski, Dariusz Gąsowski –, Dorota Niewińska
Słowa kluczowe: Środki Zabezpieczające
Podstawa prawna: art. 437 kpk

Sygn. akt VIII Ka 947/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Dariusz Niezabitowski
Sędziowie  SO Dorota Niewińska
SO Dariusz Gąsowski – spr.
Protokolant – Aneta Chardziejko
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej – Elżbieta Korwell
po rozpoznaniu w dniu 10.04.2015 r. sprawy:
J. T.
oskarżonego o czyn zart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
z powodu apelacji prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim VIII Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Siemiatyczach z dnia 12.11.2014 r. sygn. akt VIII K 104/14:

I
Zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy uznając apelację za oczywiście bezzasadną.

II
Zasądza od Skarbu Państwa na rzeczJ. T.kwotę420 [czterystu dwudziestu]złotych tytułem zwrotu kosztów obrony w postępowaniu przed sądem odwoławczym.

III
Kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
J. T.został oskarżony o to, o to, że w okresie od 23 grudnia 2013 roku do 25 lutego 2014 roku wT.gminaN.z góry powziętym zamiarem i w krótkich odstępach czasu wielokrotnie groził pozbawieniem życiaA.iN. S., przy czym groźby te wzbudziły w zagrożonych uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, tj. o czyn zart. 12 k.k.w zw. zart. 190 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim wyrokiem z dnia 12 listopada 2015 r w sprawie VIII K 104/14;

I
W ramach czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia na podstawieart. 31 § 1 k.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.umorzył postępowanie karne wobec oskarżonegoJ. T.o to, że

a
w nieustalonych bliżej dniach pomiędzy 23 grudnia 2013 roku a 25 lutego 2014 roku wT.gminaN.w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wielokrotnie groził pozbawieniem życiaA. S., przy czym groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,

b
w nieustalonych bliżej dniach pomiędzy 23 grudnia 2013 roku a 25 lutego 2014 roku wT.gminaN.w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wielokrotnie groził pozbawieniem życiaN. S., przy czym groźby te wzbudziły w zagrożonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.;

II
Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonegoJ. T.kwotę 504 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z udziałem w sprawie obrońcy;

III
Stwierdził, że koszty procesu ponosi Skarb Państwa.

Wyrok ten, na zasadzieart. 425 § 1 i 2 kpkiart. 444 kpk, zaskarżył w części dotyczącej oskarżonegoJ. T.na jego niekorzyść prokurator i na zasadzieart. 427 § 1 i 2 kpk,art. 437 § 1 i 2 kpkiart. 438 pkt 3 kpkzarzucił powyższemu wyrokowi:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw do zastosowania wobecJ. T.środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym podczas, gdy wnikliwa analiza całokształtu materiału dowodowego w połączeniu ze wskazaniami wiedzy i doświadczeniem życiowym prowadzi do wniosku, iż zachodzą przesłanki określone wart. 94§ 1 kkskutkujące umieszczeniem sprawcy w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym.

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw do zastosowania wobecJ. T.tytułem środka zabezpieczającego obowiązków i zakazów określonych wart.39pkt.2bw postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi ,zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych podczas, gdy wnikliwa analiza całokształtu materiału dowodowego w połączeniu ze wskazaniami wiedzy i doświadczeniem życiowym prowadzi do wniosku, iż zachodzą przesłanki określone wart.99§ 1kkskutkujące orzeczeniem tytułem środka zabezpieczającego obowiązków określonych wart. 39 pkt 2bz uwagi na ochronę porządku prawnego.

W rezultacie prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Oba zarzuty apelacyjne sformułowane w apelacji prokuratora okazały się być bezzasadnymi, stąd nie mogły doprowadzić do uchylenia wyroku dla przekazania sprawy do jej ponownego rozpoznania. Co więcej, przedstawiona na ich poparcie argumentacja, w realiach niniejszej sprawy, oceniona została jako bezzasadna w stopniu oczywistym.
Wbrew bowiem twierdzeniom wynikającym z uzasadnienia wspomnianego środka odwoławczego, ustalenia faktyczne, których dokonał Sąd Rejonowy, nie są obarczone żadnym błędem mogącym mieć wpływ na treść zapadłego w sprawie wyroku. Poza wszystkim podkreślenia wymaga i to, że organ rozstrzygający procedował w sposób staranny, a przy tym w całkowitej zgodzie z przepisami postępowania karnego. W rezultacie zgromadzony w takcie procesu materiał dowodowy nie zawiera luk, ale jest w pełni wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia.
Nawiązując z kolei do zarzutów sformowanych w apelacji prokuratora, przypomnieć warto, że podstawa odwoławcza oparta na treściart. 438 pkt 3) k.p.k.jest słuszna tylko wówczas:gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania, nie może on natomiast sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu(w. SN z 24 marca 1975 r., II KR 355/74, OSNPG 9/1995, poz. 84), przy czym jest to aktualne jedynie przy zarzucie błędu o charakterze „dowolności”. Tego typu zarzut co do błędu w ustaleniach faktycznych to bowiem, jak zasadnie się wskazuje,nie sama odmienna ocena materiału dowodowego przez skarżącego, lecz wykazanie, jakich konkretnych uchybień w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuścił się sąd w dokonanej ocenie materiału dowodowego[w. SN z 22 stycznia 1975 r., I KR 197/74, OSNKW 5/1975, poz. 58].
Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy, zauważyć należy, że skarżący tak naprawdę nie stara się wykazać zaistnienia nieprawidłowości w rozumowaniu Sądu I instancji, ale swoją wypowiedź ogranicza do forsowania własnego punktu widzenia. Co znamienne, stanowisko apelującego, zwłaszcza w obszarze obejmującym kwestie związane z pierwszym z zarzutów procesowych, w zasadniczej mierze pokrywa się z tym co ustalił organ rozstrzygający.
Tym niemniej, wbrew temu na co wskazuje prokurator, w sprawie nie zachodzą wszystkie przesłanki określone wart. 94 § 1 k.k.przekładające się na konieczność umieszczenia sprawcy czynu w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym. Nie można bowiem zgodzić się ze skarżącym co do tego, iżJ. T.dopuścił się zachowania o znacznym stopniu społecznej szkodliwości, co z kolei wymagałoby sięgnięcia po tak dotkliwą represję karną jaką jest izolacja oskarżonego. Sądmeritibardzo słusznie zauważa, że gdyby pominąć okoliczność działania sprawcy w stanie niepoczytalności, to wobec oskarżonego w żadnym razie nie zostałaby orzeczona kara pozbawienia wolności w jej bezwzględnej postaci. Apelujący zdaje się nie dostrzegać tego, żeJ. T.jest(...)dla którego niniejszy proces to efekt pierwszego w jego życiu konfliktu z prawem. Co za tym idzie, bezprawne zachowanie jest w jego przypadku całkowitym ekscesem, czynem pozostającym w skrajnym oderwaniu od generalnej charakterystyki podsądnego. Dlatego też nie sposób dociec, i to zwłaszcza w kontekście okoliczności bezpośrednio związanych z osobą oskarżonego, jakie „wskazania wiedzy i doświadczania życiowe” - apelujący stwierdza jedynie, że takowe występują uchylając się równocześnie od ich wskazania, miałyby przesądzić o bezwzględnej potrzebie detencjiJ. T..
Decydując w kwestii słuszności żądania umieszczenia osoby w zakładzie psychiatrycznym w ramach stosowania środka zabezpieczającego Sąd I instancji w sposób całkowicie uprawniony odwołał się do zapatrywania Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 05 lutego 2009 r. w sprawie o sygn. akt II K.K. 252/08, LEX nr 491593, porównaj również postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt V KK 383/10. Ewidentnie trafnie podkreślono tam, żez uwagi na zasadę proporcjonalności pozbawienia wolności do wagi czynu Sąd, przed podjęciem decyzji o zastosowaniu środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, powinien przeprowadzić swego rodzaju test przez rozważenie, jaką, gdyby nie stan niepoczytalności sprawcy czynu zabronionego, karę należałoby sprawcy, za popełnienie takiego czynu zabronionego, wymierzyć. Tylko w przypadku, gdy nie ma wątpliwości, że właściwą karą dla takiego sprawcy za popełnienie zarzucanego mu czynu [gdyby mógł ponosić odpowiedzialność karną] byłaby bezwzględna kara pozbawienia wolności, Sąd powinien podjąć decyzję o umieszczeniu takiej osoby w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. W sytuacji gdyby Sąd uznał, że karą adekwatną do wagi popełnionego czynu byłaby kara o charakterze wolnościowym, stosowanie tego środka zabezpieczającego mogą uzasadniać wyłącznie szczególne okoliczności tego czynu.
Lektura pisemnych motywów wyroku przekonuje, że Sądmeritiprzeprowadził bardzo wyczerpujący, i co równie ważne trafny wywód odnośnie tego, iż za przypisane mu zachowanieJ. T.nie został by skazany na bezwzględną karę pozbawienia wolności nawet w sytuacji działania w warunkach pełnej poczytalności. Argumentacja ta jest bez wątpienia skarżącemu znana, dlatego Sąd Odwoławczy czuje się zwolniony z konieczności jej przytraczania. Wystarczy zatem wskazać, iż pogląd ten zyskał pełną aprobatę instancyjną.
Ewidentnie chybionym wydaje się być również drugi z zarzutów apelacyjnych. Kontrola instancyjna wykazała, brak w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania wobec oskarżonego środka zabezpieczającego zart. 39 pkt. 2 b k.k.w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi oraz zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych.
Zgodnie zart. 99§ 1 k.k.jeżeli sprawca dopuścił się czynu zabronionego w stanie niepoczytalności określonej wart. 31 § 1k.k., sąd może orzec tytułem środka zabezpieczającego obowiązek lub zakazy wymienione wart. 39 pkt 2-3, jeżeli jest to konieczne ze względu na ochronę porządku prawnego.
Z powyższego wynika, że zakazy lub obowiązek, o których mowa wyżej, mogą być użyte tylko wówczas, jeżeli jest to konieczne z uwagi na ochronę porządku prawnego.Skarżący wskazując na konieczność orzeczenia tego rodzaju ograniczeń winien zatem wykazać konkretne okoliczności zarówno dotyczące popełnionego już czynu zabronionego, jak i wynikające z aktualnej oceny sytuacji, które nakazują orzeczenie w stosunku do sprawcy wspomnianych zakazów lub obowiązków. Nie jest wystarczające w tym względzie powtórzenie samej ustawy, „że jest to koniczne ze względu na ochronę porządku prawnego”[tak: Komentarz dokodeksu karnegocz. ogólna - A. Zoll, k. 1241].
W analizowanej sprawie apelujący, ograniczył się jedynie do przytoczenia treści ustawy, co wystarczającym jest do odmowy uwzględnienia żądania zawartego w środku odwoławczym. Dodatkowo też należało dostrzec, że w realiach niniejszej sprawy istnieją okoliczności, czyniące orzeczenie takiego zakazu, jeśli nie niemożliwym, to z pewnością bardzo trudnym do wykonania, a w rezultacie niecelowym. Okolicznością taką niewątpliwie jest fakt zamieszkiwania pokrzywdzonych i oskarżonego w jednym budynku. Nadto oskarżony jest osiemdziesięciolatkiem, cierpiącym na chorobę psychiczną, wymagającą opieki i pomocy osób trzecich w wykonywaniu czynności życia codziennego. Natomiast pokrzywdzeni, jak wynika to z akt sprawy, są jedynymi osobami, które mogą mu takiej pomocy i opieki udzielić.
W tym stanie rzeczy, uznając wyrok za prawidłowy, zaskarżone rozstrzygnięcie należało utrzymać w mocy, oceniając jednocześnie wniesioną w sprawie apelację za oczywiście bezzasadną.
O kosztach obrony poniesionych przez oskarżonego w postępowaniu przed sądem odwoławczym orzeczono zgodnie z zasadami wynikającymi zart. 632 pkt. 2 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.Ich wysokość określono na podstawie§ 14 ust. 4 i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawej udzielonej z urzędu[Dz.U. z 2013 r., poz. 461].
Natomiast o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze orzeczono w myślart. 636 § 1 k.p.k.obciążając nimi Skarb Państwa.