Sąd Apelacyjny w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 877/14
Data wyroku: 2015-04-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Lauber-Drzazga, Zbigniew Grzywaczewski, Alicja Surdy
Słowa kluczowe: Błąd
Podstawa prawna: art. 84§1kc

Sygn. akt I ACa 877/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 kwietnia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Ewa Lauber-Drzazga (spr.)

Sędzia:
Sędzia:

SA Alicja Surdy
SA Zbigniew Grzywaczewski

Protokolant

sekr. sądowy Maciej Mazuryk

po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. w Lublinie na rozprawie
sprawy z powództwaD. N.iJ. N.
przeciwkoM. K.iJ. K.
o ustalenie nieważności umowy
na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt I C 901/12

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
ustala nieważność umowy sprzedaży zawartej 16 czerwca 2011 roku przed notariuszemS. R..(...)nr(...)pomiędzy powodamiJ.iD.małż.N.jako sprzedającymi,a pozwanymiJ.iM.małż.K., jako nabywcami, w części dotyczącej przeniesienia na nabywców prawa własności działki gruntu ornego o powierzchni 0, 06 ha, zabudowanej, położonej we wsiM., gminaT.,ul. (...), oznaczonej numerem(...), dla której Sąd Rejonowy wB.prowadzi księgę wieczystą nr(...)

2
zasądza od pozwanychM. K.iJ. K.solidarnie na rzecz powodówD. N.iJ. N.kwotę 7200 (siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem kosztów procesu;

II
zasądza od pozwanychM. K.iJ. K.solidarnie na rzecz powodówD. N.iJ. N.kwotę 6900 (sześć tysięcy dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;

III
nakazuje pobrać od pozwanychM. K.iJ. K.solidarnie na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Lublinie) kwotę 17500 (siedemnaście tysięcy pięćset) złotych tytułem nieuiszczonej części opłaty od apelacji.

I ACa 877/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 29 lipca 2014r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił powództwoD. N.iJ. N., którzy w pozwie wniesionym przeciwkoM. K.iJ. K.domagali się ustalenia nieważności czynności prawnej umowy sprzedaży zawartej 16 czerwca 2011r. pomiędzy nimi jako sprzedającymi, a pozwanymi jako nabywcami, na mocy której przenieśli na nabywców własność nieruchomości składającej się zdziałek nr (...), położonej we wsiM.przyul. (...)oraz nieruchomości składającej się zdziałki nr (...)położonej przyul. (...)i nr(...)położonej przyul. (...), zobowiązania pozwanych do wydania nieruchomości i zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie przez pozwanych z nieruchomości bez tytułu prawnego.
Wyrok Sądu Okręgowego został oparty na następujących ustaleniach:
W dniu 16 czerwca 2011r. strony zawarły umowę sprzedaży na mocy której powodowie przenieśli na pozwanych własność nieruchomości obejmującejdziałki nr (...)składającej się z położonych we wsiM.użytków rolnych zabudowanych, sadu, gruntu ornego i łąki za cenę 220.000zł oraz nieruchomość składającą się z użytków rolnych zabudowanych, gruntu ornego, łąki, sadu i rowu oznaczonych jakodziałki nr (...)za cenę 10.000zł.
Powodowie zawierając powyższą umowę pozostawali w błędzie, że nie obejmuje onadziałki nr (...)zabudowanej budynkiem, w którym mieści się sklep.
O tym, żedziałka nr (...)nie stanowi ich własności powodowie dowiedzieli się w sierpniu 2012r. W dniu 29 sierpnia 2012r.wysłali listem poleconym doręczonym pozwanym 31 sierpnia 2012r. oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w części dotyczącej przeniesienia własnościdziałki nr (...).
W ocenie Sądu Okręgowego powództwo nie może być uwzględnione.
Powodowie nie mają interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności czynności prawnej z uwagi na brak interesu prawnego (art. 189 kpc). Postępowanie dotyczy nieruchomości, która ma urządzoną księgę wieczystą, powodom zatem przysługuje powództwo dalej idące o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).
Roszczenie o wydanie przedmiotowej nieruchomości nie może być uwzględnione z uwagi na to, iż powodowie nie są jej właścicielami (art. 222 kc), a w konsekwencji również żądanie zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości podlega oddaleniu (art. 225 kc).
Od tego wyroku w części oddalającej powództwo w zakresie ustalenia nieważności czynności prawnej powodowie złożyli apelację zarzucając naruszenieart. 58 § 1 kcw zw. zart. 189 kpcw zw. zart. 31 ust. 2u.k.w.h. poprzez niewłaściwą wykładnię i niezasadne przyjęcie, że powodowie nie mają interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności przedmiotowej czynności prawnej.
Wskazując na powyższe powodowie wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez ustalenie nieważności umowy sprzedaży z 16 czerwca 2011r. zawartej z pozwanymi ewentualnie ustalenie nieważności powyższej umowy w części dotyczącej przeniesienia na pozwanych własnościdziałki nr (...).
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja powodów, o ile domaga się ustalenia nieważności umowy sprzedaży w części dotyczącej przeniesienia własnościdziałki nr (...), jest zasadna.
Przede wszystkim w ocenie Sądu Apelacyjnego powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy sprzedaży z dnia 16 czerwca 2011r.
Interes prawny należy rozumieć szeroko, tzn. nie tylko w sposób wynikający z treści określonych przepisów prawa przedmiotowego, lecz także w sposób uwzględniający ogólną sytuację prawną powodów. W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 października 2002 r., II CKN 833/00 (niepubl.) Sąd Najwyższy uznał, że brak interesu prawnego jako przesłanki powództwa zart. 189 k.p.c.zachodzi wówczas, gdy powód nie ma żadnej potrzeby ustalania prawa lub stosunku prawnego, gdyż jego sfera prawna nie została naruszona ani zagrożona.
Powodowie dążą do ustalenia nieważności umowy sprzedaży po to, aby uzyskać wpis prawa własności w księdze wieczystej. Stosownie do art. 31 ust. 2 u.k.w.h. wyrok ustalający nieważność umowy będzie stanowił podstawę wpisu potrzebnego do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym.
Nie można stanowczo przyjmować braku interesu prawnego w ustaleniu w razie istnienia możliwości oparcia powództwa także na przepisie art. 10 u.k.w.h.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż oświadczenie woli o zbyciudziałki nr (...)zostało złożone przez powodów pod wpływem błędu. Ich zamiarem była sprzedaż gospodarstwa rolnego składającego się z domu i przylegających do siebie 4działek nr (...)położonych przyul. (...), nie zaśdziałka nr (...)ze sklepem, która była położona w innym miejscu przyul. (...). Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż pozwani wiedzieli o błędzie, a co najmniej z łatwością mogli błąd zauważyć (art. 84 § 1 kc)
Świadczy o tym treść ogłoszeń zamieszczanych przez powodów w gazetach i internecie, w których była mowa o jednym budynku a także treść nieformalnej przedwstępnej umowy sprzedaży zawartej przez strony. W umowie tej wymieniono tylko 4 działki o łącznej powierzchni 12.200 mkw, położone przyul. (...), za cenę 230.000zł. Umową sprzedaży objęto natomiast 5 działek o łącznej powierzchni 12.800 mkw. w tymdziałkę nr (...)zabudowaną drugim budynkiem za taka samą cenę 230.000zł.
Z opinii biegłego sądowegoA. M.wynika, iż szacunkowa wartość rynkowa wszystkich nieruchomości objętych aktem notarialnym według stanu i cen z 2011r. wynosiła 429.400zł, w tym wartośćdziałki nr (...)z zabudową 199.500zł.
W tej sytuacji trudno uznać, iż pozwani nie zorientowali się, że przedmiot umowy nie jest zgodny z wcześniejszymi ustaleniami tym bardziej, iż przed zawarciem umowy oglądali 4 działki, nie oglądali zaśdziałki nr (...). Potwierdza to również fakt, iż po zawarciu umowy sprzedaży nie traktowalidziałki nr (...)jak swojej, nie żądali jej wydania.
Powodowie, o tym, że nie są właścicielamidziałki nr (...)dowiedzieli się w sierpniu 2012r.
Składając w dniu 29 sierpnia 2012r. oświadczenie, doręczone pozwanym w dniu 31 sierpnia 2012r. pozwani skutecznie uchylili się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.
Z tych względów i na podstawieart. 386 § 1 kpciart. 108 § 1 kpcSąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.