Sąd Okręgowy w Rzeszowie
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI GC 47/14
Data wyroku: 2015-04-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Hass-Kloc

Sygn. akt VI GC 47/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Beata Hass-Kloc
Protokolant: stażysta Małgorzata Florek
po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 r. w Rzeszowie
na rozprawie
sprawy z powództwa:Przedsiębiorstwa Produkcyjno- (...) Spółka z o.o.wR.
przeciwko :W. M.PPHU (...)-O.
o zapłatę
I. uchyla nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym w dniu 8 stycznia 2014r. sygn. akt VI GNc 1/14 w całości,
II. zasądza od pozwanegoW. M.na rzecz powodaPrzedsiębiorstwa Produkcyjno- (...) Spółka z o.o.wR.kwotę 64 514,83 zł (sześćdziesiąt cztery tysiące pięćset czternaście złotych 83/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 4 maja 2013r. do dnia zapłaty,
III. zasadza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8 061,86 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3 617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
Sygn. akt VI GC 47/14

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r.
Pozwem wniesionym w sprawie powódPrzedsiębiorstwo Produkcyjno- (...) sp. z o.o.wR.wniósł o zasądzenie od pozwanegoW. M.prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą PPHU (...)wO.kwoty 102.374,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 02 października 2012 r. strony zawarły umowę na podstawie której powód zobowiązał się na zlecenie pozwanego do dostarczenia i wykonania na budowie biurowcafirmy (...) sp. z o.o.wS.fasady zewnętrznej, okien zewnętrznych, drzwi zewnętrznych, okien i drzwi wewnętrznych w profilu zimnym za wynagrodzeniem netto w kwocie 162.000,00 zł. Generalnym wykonawcą inwestycji było konsorcjum firmPPHU (...)oraz(...) sp. z o.o.wM., w której tospółce (...)jest Prezesem Zarządu. W toku wykonywania robót strony dokonywały rozliczeń na podstawie faktur zaliczkowych, które zostały przez pozwanego zapłacone. W dniu 28 marca 2013 r. strony sporządziły protokół stanu wykonania robót, w którym stwierdzono, że roboty wykonane zostały poprawnie i wniesiono jedynie drobne zastrzeżenia. Na podstawie ww. protokołu powód wystawił fakturę końcową nr(...)na kwotę 102.374,83 zł, która została zaakceptowana i podpisana przez pracownika pozwanego. Pismem z dnia 14 maja 2013 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty objętej pozwem, jednakże bezskutecznie. Pozwany wystawił w dnia 04 kwietnia 2013 r. notę obciążeniowa nr(...)na kwotę 153.430,20 zł z tytułu kary umownej z powodu nieterminowego wykonania przedmiotu umowy, którą to notę powód odesłał jako niezasadnie wystawioną. Powód podał, że opóźnienia w realizacji umowy wyniknęły z przyczyn leżących po stronie pozwanego. Nadto wskazał, że w trakcie realizacji umowy pozwany zlecał powodowi szereg robót dodatkowych, które wydłużały termin realizacji przedmiotu zamówienia i podrażały jego koszt.
Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 08 stycznia 2014 r. sygn. akt VI GNc 1/14 przez Sąd Okręgowy wR.VI Wydział Gospodarczy uwzględnił żądanie pozwu.
W zarzutach od w/w nakazu zapłaty (k. 66-73) pozwany wniósł o uchylenie nakazu zapłaty w całości i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu. Pozwany podniósł względem roszczenia powoda zarzut potrącenia kwoty dochodzonej pozwem z kwotą 153.430,20 zł z tytułu kar umownych wynikających z umowy z dnia 02 października 2012 r.
W uzasadnieniu wskazał, że powód zobowiązany był do wykonania przedmiotu umowy w terminie do dnia 31 października 2012 r., przy czym wiedzę co do zakresu robót powód posiadał od końca czerwca 2012 r. Część prac powód wykonywał w oparciu o ustną umowę stron, która poprzedzała zawarcie umowy pisemnej. Pozwany wskazał, że pierwszy protokół odbioru sporządzono w dniu 28 marca 2013 r., co zdaniem pozwanego świadczy, że dopiero w tym dniu powód podjął próbę oddania przedmiotu umowy. Dalej pozwany wskazał, że dołączonego do pozwu protokołu odbioru z dnia 04 kwietnia 2013 r. nie podpisał, co znajduje odzwierciedlenie w treści ww. dokumentu. Jednakże pozwany zaznaczył, że przyjmuje dzień 04 kwietnia 2013 r. jako datę w której przedmiot umowy został przez powoda wykonany. Pozwany podkreślił, że jego pracownik który podpisał wystawiona przez powoda fakturę VAT nie był osoba uprawnioną do reprezentacji pozwanego w zakresie uznania kwoty czy też potwierdzenia i uznania wysokości roszczenia.
Pozwany wskazał, że w trakcie realizacji umowy nie dokonywał zmian w zakresie przedmiotu umowy, który był określony w dokumentacji projektowej, a powód zakres obowiązków znał już w dniu 21 czerwca 2012 r. Pozwany podkreślił, że zwłoka powoda uniemożliwiała mu realizację przedmiotu umowy dla zamawiającego tj.spółki (...) sp. z o.o.W ocenie pozwanego brak było jakichkolwiek okoliczności które uniemożliwiały powodowi wykonanie w terminie przedmiotu umowy z dnia 02 października 2012 r.
Pozwany podał, że ilość dni zwłoki po stronie powoda w wykonaniu przedmiotu umowy wyniosła 154 dni, a stosownie do treści umowy za każdy dzień zwłoki powód zobowiązany był do zapłaty kary umownej w wysokości 0,5 % od kwoty 199.260,00 zł stanowiącej wynagrodzenia umowne brutto. Powyższe wyliczenie daje kwotę 153.430,20 zł i tą kwotą stanowiącą karę umowną pozwany obciążył powoda w drodze noty obciążeniowej nr(...)z dnia 04 kwietnia 2013 r.
Pismem procesowym z dnia 17 lutego 2014 r. (k. 145-147) powód szczegółowo odniósł się do zarzutów pozwanego wykazując – w swojej ocenie – ich bezzasadność. W szczególności wskazał, że opóźnienia w realizacji przez niego prac były zawinione przez pozwanego, który zlecał prace dodatkowe a także nie wykonał w terminie prac bez realizacji których powód nie mógł wykonać swojego zobowiązania.
W dalszych pismach procesowych strony podtrzymały dotychczas wyrażone stanowiska (powód k. 270-272, pozwany k. 278-280, 322-324).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 02 października 2012 r. wM.powódPrzedsiębiorstwo Produkcyjno- (...) sp. z o.o.wR.zawarł z pozwanymW. M.prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą PPHU (...)wO.umowę o roboty budowlane. W § 1 umowy strony postanowiły, że powód wykona dostawę i montaż fasady zewnętrznej, dostawę i montaż okien zewnętrznych, dostawę i montaż drzwi zewnętrznych, okna wewnętrzne i drzwi wewnętrzne (profil zimny) na budowie biurowcafirmy (...) sp. z o.o.wS.. Strony wskazały, że zakres przedmiotu zamówienia szczegółowo określi dokumentacja projektowa na podstawie której sporządzono ofertę (§ 1 ust. 2). Zgodnie z § 2 umowy powód zobowiązał się zrealizować przedmiot umowy zgodnie z opisem zawartym w umowie oraz z dokumentacją projektową, kosztorysem ofertowym oraz specyfikacją materiałów, specyfikacjami technicznymi wykonania i odbioru robót, warunkami wynikającymi z obowiązujących przepisów technicznych iprawa budowlanego, wymaganiami wynikającymi z obowiązujących Polskich Norm i aprobat technicznych oraz zasadami rzetelnej wiedzy technicznej. Powód zobowiązał się wykonać przedmiot zamówienia w terminie do 31 października 2012 r. (§ 5), pozwany zaś zobowiązał się przekazać powodowi teren budowy w dniu 03 października 2012 r. (§6). Pozwany zobowiązał się zapłacić powodowi wynagrodzenie ryczałtowe za przedmiot umowy w wysokości 162.000,00 zł netto powiększone o kwotę podatku VAT (§ 12). W §13 umowy strony ustaliły, że przedmiot umowy będzie przedmiotem odbioru końcowego, a powód (kierownik budowy) zgłosi pisemnie zakończenie robót. Pozwany zobowiązał się wyznaczyć termin i rozpocząć odbiór końcowy przedmiotu umowy w ciągu 7 dni od daty zawiadomienia go o osiągnieciu gotowości do odbioru zawiadamiając o tym powoda. W § 14 umowy strony ustaliły, że rozliczenie za wykonane roboty nastąpi fakturą końcową. Pozwany dopuścił dokonywanie płatności zaliczkowych. Powód oświadczył, że na realizacje umowy otrzymał od pozwanego trzy zaliczki: w dniu 17 lipca 2012 r. w kwocie 25.000,00 zł, w dniu 07 sierpnia 2012 r. w kwocie 10.000,00 zł oraz w dniu 28 września 2012 r. w kwocie 10.000,00 zł. Strony ustaliły, że rozliczenie nastąpi w oparciu o protokół odbioru końcowego przedmiotu umowy, który musi być sprawdzony i zatwierdzony przez pozwanego. Strony postanowiły także, że pozwany ma obowiązek zapłaty faktury w terminie 30 dni licząc od daty jej otrzymania a datą zapłaty jest dzień wydania polecenia przelewu bankowego. W § 16 umowy strony zastrzegły kary umowne. Powód miał zapłacić pozwanemu karę umowną m.in. za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy – wysokości 0,5 % wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 12 umowy należnego za wykonanie zamówienia podlegającego odbiorowi za każdy dzień opóźnienia (§ 16ust. 2 lit. a). Zapłata kar umownych miała nastąpić w terminie 30 dni od wezwania (§ 16 ust. 5). Stosownie do treści § 17 umowy strony przewidziały zmiany umowy w formie aneksu w przypadku potrzeby wykonania robót zamiennych w stosunku do robót planowych, jeżeli roboty zamienne uzasadnione są koniecznością zwiększenia bezpieczeństwa robót budowlanych lub usprawnią proces budowalny – zgodnie z zapisamiart. 23 ust. 1 ustawy prawo budowlane.
W trakcie wykonywania robót powód wystawił na rzecz pozwanego faktury zaliczkowe obejmujące należności które pozwany uiścił. Powyższe dotyczy kwoty 25.000 zł objętejfakturą nr (...)z dnia 17.07.2012 r., kwoty 10.000,00 zł objętejfakturą nr (...)z dnia 07.08.2012 r., kwoty 10.000,00 zł objętejfakturą nr (...)z dnia 28.09.2012 r., kwoty 45.885,17 zł objętej fakturą nr(...)z dnia 08.10.2012 r. oraz kwoty 6000,00 zł tytułem faktury(...)z dnia 04.03.2013 r.

    dowód: umowa o roboty budowalne z dnia 02.10.2012 r. (k. 5-8),faktura nr (...)z dnia 17.07.2012 r. (k. 9), pismo powoda z dnia 17.07.2012 r. (k. 10), potwierdzenie przelewu z dnia 17.07.2012 r. (k. 11),faktura nr (...)z dnia 07.08.2012 r. (k. 12), pismo powoda z dnia 06.08.2012 r. (k. 13), potwierdzenie przelewu z dnia 07.08.2012 (k. 14),faktura nr (...)z dnia 28.09.2012 r. (k. 15), dokumentKP z dnia 28.09.2012 r.(k. 16), faktura nr(...)z dnia 08.10.2012 r. (k. 17), pismo powoda z dnia 02.10.2012 r. (k. 18), potwierdzenie przelewu z dnia 08.10.2012 (k. 19), faktura nr(...)z dnia 04.03.2013 r. (k. 20), pismo powoda z dnia 04.03.2013 r. (k. 21).
Powód przystąpił do wykonywania prac na rzecz pozwanego związanych z realizacją inwestycji przed zawarciem przez strony umowy pisemnej. Powyższe wynikało z ustnych ustaleń stron poczynionych przed zawarciem umowy pisemnej. W dniu 24 września 2012 r. powód zakończył montaż okien i rozpoczął montaż fasady szklanej, co zostało odzwierciedlone w dzienniku budowy. W dniu 11 października 2012 r. pozwany złożył powodowi zamówienie na dodatkową stolarkę okienną. W korespondencji mailowej z dnia 14 i 16 listopada 2012 r. pozwany ustalał szczegóły zamówionej stolarki oraz zakres wykonywanych prac. Nadto mailem z dnia 20 grudnia 2012 r. pozwany przesłał powodowi nowe rozwiązania na drzwi rozsuwane w budynku w którym była realizowana inwestycja.
W ramach realizacji inwestycji wykonywane były prace dodatkowe. Roboty dodatkowe wykonane na przedmiotowej inwestycji polegały na zmianie wysokości fasad o 50 cm, co miało miejsce w czerwcu 2012 r. Zmiana ta dokonana została na kilka miesięcy przed zawarciem umowy pisemnej przez strony i jej konsekwencje były znane powodowi, dlatego też wskazana modyfikacja nie miała wpływu na czas wykonania przedmiotu umowy. W toku realizacji inwestycji zmieniono również usytuowanie schodów wewnętrznych w pomieszczeniu hollu na parterze, jednakże zmiana ta nie wpływała na czas wykonania umowy stron. Pozwany zmienił również wejście do budynku z projektowanego jako wejście do budynku „cofnięte” do wnętrza obiektu na pomieszczenie wiatrołapu, jednakże wskazana modyfikacja stanowi w stosunku do zakresu objętego umową stron robotę o charakterze zamiennym a nie dodatkowym. Zmiana ta została uzgodniona w grudniu 2012 r. Tak późne ustalenia co do sposobu wykonania wskazanego elementu wpłynęły na termin realizacji inwestycji w zakresie objętym umową stron. Kolejną pracą dodatkową było wykonanie dodatkowych okien i drzwi (7 sztuk). Wskazany zakres prac nie był objęty oferta czy też umową stron. Wykonania wymienionych prac powód podjął się dodatkowo, niezależnie od zawartej z pozwanym umowy. Wykonanie montażu dodatkowych okien i drzwi stanowił roboty wpływające na czas wykonania umowy.
W toku realizacji umowy stron ujawniły się wady wykonawstwa budynku. Nierówności fundamentów, z uwagi na okoliczność zakończenia realizacji ścian fundamentowych w dniu 30 kwietnia 2012 r. (wpis do dziennika budowy), tj. przed zawarciem umowy stron i przystąpieniem do montażu fasady do istniejących fundamentów w dniu 24 września 2012 r. (wpis do dziennika budowy) czyli również przed zawarciem pisemnej umowy przez strony nie stanowiły dla powoda okoliczności nowej a tym samym nie mogły wpłynąć na przesuniecie ustalonego w umowie terminu zakończenia prac, tym bardziej, że powód znał stan i stopień realizacji inwestycji w dniu podpisywania umowy. Również stan płyty stropowej wykonanej w maju 2012 r. oraz konstrukcji dachowej zamontowanej w czerwcu 2012 r. czy też pokrycia dachowego wykonanego w sierpniu 2012 r. był znany powodowi w momencie zawierania umowy przez strony i nie mógł wpłynąć na termin zakończenia robót.
W toku realizacji inwestycji pozwany zmienił koncepcję wejścia do budynku. Zmiana sposobu wykonania wejścia do budynku nie była uwzględniona w umowie stron, nadto pozwany nie zapewnił powodowi frontu robót. Jednakże na zlecenie pozwanego powód wykonał projekt konstrukcji ścianki, który przedstawił pozwanemu do akceptacji w drodze wiadomości e-mail z dnia 20 grudnia 2012 r. Montaż przez powoda wejścia do budynku z uwagi na prace wykonywane przez pozwanego w budynku możliwy był dopiero w dniu 15 stycznia 2013 r. Ostateczna regulacja drzwi niezbędna przy ich montażu przed ułożeniem płytek mogła być wykonana już w dniu 25 lutego 2013 r. (zakończenie układania płytek). Regulacja drzwi dokonana przez powoda po dniu 25 lutego 2013 r. nie wynikała z przyczyn leżących po stronie pozwanego.
Prace do których wykonania zobowiązany był powód mogły zostać zakończone w dniu 25 lutego 2013 r. Powód opóźnił się z wykonaniem prac o 38 dni.
W drodze wiadomości e-mail z dnia 20 listopada 2012 r. pozwany wezwał powoda do przyspieszenia i zakończenia prac.
W dniu 18 marca 2013 r. strony sporządziły protokół odbioru inwestycji. W protokole wskazano, że wyroby/roboty zostały dostarczone/wykonane poprawnie. Jednocześnie w protokole zgłoszono zastrzeżenia dotyczące uszczelek, okuć i usługi i ustalono termin ich usunięcia do 05 kwietnia 2013 r. W dniu 04 kwietnia 2014 r. powód sporządził protokół odbioru wykonanych elementów, robót, obiektu dotyczący dostawy i montażu stolarki z AL o wartości 162.000,00 zł, gdzie wskazał jakość wykonanych robót jako dobrą. Pozwany nie podpisał ww. protokołu.
W dniu 04 kwietnia 2013 r. powód wystawił pozwanemu fakturę VAT nr(...)na kwotę 102.374,83 zł z terminem płatności na dzień 04 maja 2013 r. Otrzymanie ww. faktury potwierdził pracownik pozwanegoM. S.. Pismem z dnia 14 maja 2013 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty należności objętych ww. fakturą.
Strony współpracowały ze sobą również w zakresie realizacji innych inwestycji w ramach umowy o roboty budowlane.

    dowód: korespondencja e-mailowa stron: z dnia 11.10.2012 r. (k. 45), z dnia 14.11.2012 r. (k.33) z dnia 16.11.2012 r. (k. 34) z dnia 20.12.2012 r. wraz z załącznikami (k. 35-37) z dnia 18.12.2012 r. wraz z projektem wiatrołapu (k. 46-48), z dnia 17.06.2012 r. (k. 82), z dnia 20.11.2012 r. (k. 83), z dnia 16.10.2012 r. (k. 92), z dnia 18.07.2012 r. (k. 93-95), z dnia 22.10.2012 r. (k. 103), z dnia 16.10.2012 r. (k. 106-107), protokół odbioru z dnia 18.03.2013 r. (k. 22), sporządził protokół odbioru wykonanych elementów, robót, obiektu z dnia 04.04.2013 r. (k. 23-24), faktura nr VAT nr(...)na kwotę 102.374,83 zł (k. 25), wezwanie do zapłaty z dnia 14.05.2013 r. wraz z potwierdzeniem nadania (k. 26-28),faktura nr (...)z dnia 31.10.2012 r. (k. 38-30), faktura VAT nr(...)(k. 29), dokumentacja fotograficzna (k. 40-42), zlecenie wykonania montażu napędu drzwi przesuwanych (k. 43),faktura VAT nr (...)z dnia 07.03.2013 r. (k. 44), zakres obowiązkówM. S.(k. 77-79), oferta z dnia 21.06.2012 r. (k. 80-81), protokół z dnia 29.10.2012 r. (k. 96-97), pismo pozwanego z dnia 09.09.2012 r. (k. 98), nota obciążeniowa nr(...)z 06.09.2013 r. (k. 99), specyfikacja (k. 100), dowody nadania (k. 101-102), pismo pozwanego z dnia 14.11.2012 r. (k. 104), pismo Starostwa Powiatowego wM.z dnia 14.11.2012 r. (k. 105), polecenie płatnicze (k. 110), dziennik budowy (k. 111-121), protokół odbioru technicznego prac montażowych(...) sp. z o.o.(k. 148-150), faktura VAT nr(...)z 29.10.2012 r. (k. 153), faktura VAT nr(...)z dnia 09.02.2009 r. (k. 154), potwierdzenie przelewu z dnia 19.02.2014 r. (k. 155), zeznania świadkaB. K.(nagranie rozprawy z dnia 02.04.2014 r. k. 188), zeznania świadkaJ. G.(nagranie rozprawy z dnia 02.04.2014 r. k. 188), zeznania świadkaM. J.(nagranie rozprawy z dnia 02.04.2014 r. k. 188), zeznania świadkaM. S.(nagranie rozprawy z dnia 02.04.2014 r. k. 188), dokumentacja projektowa budynku biurowego(...) sp. z o.o.(koperta k. 211), zeznania świadkaM. M.(nagranie rozprawy z dnia 12.05.2014 r. k. 221), zeznania świadkaK. R.(nagranie rozprawy z dnia 12.05.2014 r. k. 221), zeznania świadkaE. J.(nagranie rozprawy z dnia 12.05.2014 r. k. 221), zeznania powoda (nagranie rozprawy z dnia 12.05.2014 r. k. 221), zeznania pozwanego (nagranie rozprawy z dnia 12.05.2014 r. k. 221), opinia biegłego sądowego z zakresubudownictwa (...)z października 2014 r. (k. 251-264), opinia uzupełniająca ww. biegłego z dnia 21.12.2014 r. (k.304a-304 c), ustana opinia ww. biegłego złożona na rozprawie w dniu 20.04.2015 r., dokumentacja zdjęciowa (k. 273-276)
W drodze noty obciążeniowej nr(...)z dnia 04 kwietnia 2013 r. pozwany obciążył powoda kwotą 153.430,20 zł z tytułu kary umownej za nieterminowe wykonanie przedmiotu umowy o roboty budowlane z dnia 02 października 2012 r. Powód odesłał ww. notę pozwanemu.
Pismem z dnia 15 maja 2013 r. pozwany oświadczył powodowi, że dokonuje potracenia kwoty wynikającej z wystawionej przez niego noty obciążeniowej nr(...)z dnia 04.04.2013 r. w wysokości 153.430,20 zł z kwotą 102.374,83 zł wynikającą z wystawionej przez powoda faktury VAT nr(...)oraz wezwał do zapłaty kwoty 51.055,37 zł tytułem pozostałej należności wynikającej z ww. noty obciążeniowej. Pismem nadanym dnia 16 października 2013 r. pozwany ponownie przesłał powodowi notę obciążeniową i wezwał do jej zapłaty.
dowód: nota obciążeniowa nr(...)z dnia 04.04.2013 r. (k. 30), pismo powoda z dnia 04.10.2013 r. (k. 31), oświadczenie o potraceniu z dnia 15.05.2013 r. (k. 32), pismo pozwanego nadane dnia 16.10.2013 r. wraz z dowodem nadania (k. 90), ponaglenie zapłaty nr(...)z dnia 16.10.2013 r. (k. 91).
Powyższy stan faktyczny są ustalił w oparciu o powołane powyżej dowody.
Za wiarygodne Sąd uznał dowody z dokumentów przedłożonych przez strony. W ocenie Sądu są one rzetelne, zgodne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Sąd dał wiarę w całości zeznaniom słuchanych w sprawie świadków w zakresie jak dokonane ustalenia faktyczne, uznając je za rzetelne, zgodne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Podstawą ustaleń faktycznych Sąd uczynił także zeznania stron: powoda w imieniu którego zeznawał Prezes ZarząduW. Z.oraz pozwanego –W. M.w zakresie, w jakim były one niesprzeczne. Zeznania te znajdują potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, przede wszystkim w dowodach z dokumentów. Strony podczas swych zeznań potwierdziły, że prace, które stanowiły przedmiot umowy, nie zostały wykonane przez powoda w terminie, chociaż różniły się w ocenie przyczyn takiego stanu rzeczy. Zeznania stron w tej kwestii były subiektywne, co wynika z faktu, iż są one przeciwnikami procesowymi i są w równym stopniu zainteresowane pozytywnym rozstrzygnięciem sprawy na swoją korzyść. W wymienionym wyżej zakresie za przyjęciem jako wykazanego stanowiska powoda w przedmiocie okoliczności, iż za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy odpowiedzialny jest wyłącznie pozwany brak jest podstaw w materiale dowodowym. Jednakże materiał dowodowy nie pozwala uznać za udowodnione również twierdzenia pozwanego w przedmiocie wyłącznej winy powoda w zwłoce w wykonaniu przedmiotu umowy.
Za w pełni wiarygodną Sąd uznał także opinię biegłego sądowego z zakresubudownictwa (...), uzupełnianą i wyjaśnianą ustnie na rozprawie (k. 343). Wymienionej opinii Sąd w pełni dał wiarę, ponieważ została ona sporządzona przez osobę kompetentną, posiadającą wiedzę oraz duże doświadczenie zawodowe w danej dziedzinie. Biegły udzielił odpowiedzi na zadane pytania w sposób zrozumiały i wyczerpujący ustosunkowując się do zarzutów stron.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W przedmiotowej sprawie powództw zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, natomiast weryfikacji podlegała wysokość kwot objętych żądaniem.
W sprawie nie było sporu co do tego, że strony łączyła umowa z dnia 02 października 2012 r. której przedmiotem było wykonanie szczegółowo określonych w umowie robót budowlanych na budowie biurowcafirmy (...) sp. z o.o.wS.. Między stronami niesporne było także, iż powód zakończył wykonanie robót w dniu 04 kwietnia 2013 r.
Spór sprowadzał się do kwestii rozliczenia stron po zakończeniu umowy – pozwany zakwestionował należność dochodzoną przez powoda wskazując, iż na skutek opóźnienia w oddaniu prac naliczył powodowi karę umowną, którą potrącił następnie z wierzytelnością powoda dochodzoną w niniejszym postępowaniu. Strona powodowa w odniesieniu do powyższego wskazała, że nie ponosi winy w niedotrzymaniu umówionego terminu wykonania prac z uwagi na okoliczność, że front robót którego przygotowanie należało do pozwanego nie został zrealizowany w takim stopniu i w takim terminie aby powód mógł wykonać swój zakres robót w uzgodnionym czasie.
Powód dochodził swych roszczeń w oparciu o dyspozycjęart. 647 k.c.Zgodnie z jego treścią, przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.
Jak już wyżej wskazano pozwany nie kwestionował zawartej z powodem umowy o roboty budowlane oraz jej treści. Powołał się natomiast na niewykonanie umowy przez powoda w terminie oraz podniósł zarzut potrącenia wierzytelności w postaci kary umownej naliczonej z tego tytułu na podstawie zapisów umowy łączącej strony. W konsekwencji, rozstrzygnięcie sprawy wymagało rozważenia dwóch kwestii: po pierwsze, oceny czy powód wykazał istnienie dochodzonego w pozwie roszczenia i po wtóre – wyłącznie w przypadku pozytywnego przesądzenia tej okoliczności – rozważenia skuteczności złożonego przez stronę pozwaną oświadczenia o potrąceniu i podniesienia stosownego zarzutu w procesie.
Gdy chodzi o pierwsze zagadnienie to – w ocenie Sądu – niewątpliwe jest, że powód wykazał swoje roszczenie, tak co do zasady, jak i wysokości. Strona powodowa powołując się na umowę o roboty budowlane z dnia 02 października 2012 r. oraz wystawioną na jej podstawie fakturę VAT wykazała, iż przysługuje jej wynagrodzenie w kwocie dochodzonej pozwem. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie w szczególności dowodach z dokumentów oraz zeznaniach świadków. Pozwany nie zakwestionował żadnej z okoliczności dotyczących wykazania roszczenia przez powoda, w szczególności nie zaprzeczył wykonaniu przez powoda umowy, podnosił jedynie okoliczność zwłoki w wykonaniu prac, nie zakwestionował także wysokości wyliczonego przez powoda wynagrodzenia, ani też doręczenia mu przez stronę powodową faktur VAT. Pozwany złożył powodowi oświadczenie o potrąceniu i podniósł stosowny zarzut, czym także dał wyraz swojego przekonania o przysługiwaniu powodowi dochodzonej w pozwie wierzytelności. W materialnym oświadczeniu o potrąceniu właściwym mieści się bowiem uznanie własnego roszczenia wobec osoby do którego jest ono skierowane.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie skoro strona pozwana podniosła zarzut wygaśnięcia zobowiązania wskutek złożonego oświadczenia o potrąceniu, to w zakresie roszczenia przedstawionego do potrącenia ciężar dowodu spoczywał właśnie na pozwanym.
Potrącenie jako instytucja prawa cywilnego (art. 498 – 505 k.c.) funkcjonuje w zasadzie na obszarze regulowanym przez prawo prywatne, obejmując stosunki prawne, w których obie strony występują w podwójnej roli wierzyciela i dłużnika. Zgodnie zart. 498 § 1 k.c., obydwie wierzytelności powinny spełniać wymagania jednorodzajowości (pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku), wymagalności i zaskarżalności. Wykonanie prawa potrącenia polega na złożeniu drugiej stronie oświadczenia o charakterze prawokształtującym (art. 499 zdanie pierwsze k.c.), którego skutkiem, niezależnym od woli uprawnionego do wierzytelności objętej potrąceniem, jest umorzenie się obydwu wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej (art. 498 § 2 k.c.) ze skutkiem czasowym określonym wart. 499 zdanie drugie k.c., tj. od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Oświadczenie o potrąceniu może być złożone w dowolnej formie. Co oczywiste, podstawowym warunkiem jego skuteczności jest, by z treści oświadczenia w sposób nie budzący wątpliwości wynikało, jaka wierzytelność przedstawiona została do potrącenia. Niezbędne jest zatem sprecyzowanie wzajemnej wierzytelności potrącającego pod względem rodzajowym, terminowym i wartościowym, w tym dokładne określenie kwoty pieniężnej, w jakiej ta wierzytelność się wyraża (zob. wyrok SN z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CSK 299/2006, niepubl., wyrok SN z dnia 30 maja 1968 r., II PR 202/68, niepubl., wyrok SN z dnia 4 lutego 2000 r., II CKN 730/98, niepubl., wyrok SA w Warszawie z dnia 26 marca 2009 r., VI ACa 1278/2008, niepubl.). Zauważyć też należy, że podniesienie w procesie przez pozwanego zarzutu potrącenia przenosi ciężar dowodzenia na stronę pozwaną, która winna w tej sytuacji udowodnić istnienie wzajemnej wierzytelności, jej wymagalność oraz wysokość, zgodnie z ogólną regułą wynikającą zart. 6 k.c.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przepisykodeksu cywilnegoo potrąceniu nie zawierają wymagania, aby wierzytelności przedstawione do potrącenia były niewątpliwe co do swego istnienia i łatwe do udowodnienia (tak na przykład Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 sierpnia 1970 roku, I PR 297/69, LEX nr 6785). Także spór między stronami co do istnienia wierzytelności przedstawionej do potrącenia lub jej rozmiarów nie wyłącza dopuszczalności potrącenia (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 września 1987 roku, I CR 184/87, LEX nr 8839). Dla uznania, że potrącenie wywołało skutek prawny w postaci umorzenia wzajemnych wierzytelności, nie wystarczy jednak samo powołanie się przez składającego oświadczenie o potrąceniu na fakt przysługiwania mu wierzytelności przeznaczonej do potrącenia. W procesie istnienie tej wierzytelności strona musi jeszcze udowodnić (tak również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 października 2006 roku, V CSK 198/06, LEX 327893).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że strona pozwana dokonała potrącenia wierzytelności z tytułu kary umownej za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy, która wynikała z umowy łączącej strony. Strona powodowa jednakże już w uzasadnieniu pozwu kategorycznie zaprzeczyła jednak, jakoby istniały jakiekolwiek okoliczności skutkujące naliczeniem ewentualnej kary umownej. W ocenie strony powodowej częściowe opóźnienie w spełnieniu świadczenia było następstwem okoliczności, za które strona powodowa nie ponosiła odpowiedzialności.
W ocenie Sądu zarzut potrącenia, podniesiony przez pozwanego zasługuje na uwzględnienie częściowo - w zakresie kwoty 37.860,00 zł.
Pozwany swoje wzajemne roszczenie wobec powoda wywodził z zastrzeżonej w § 16 umowy kary umownej za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy. Zgodnie zart. 483 §1 k.c.można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Strona pozwana wyliczyła wysokość kary umownej zgodnie z treścią zawartej umowy wskazując przy tym, że ilość dni zwłoki po stronie powoda w wykonaniu przedmiotu umowy wyniosła 154 dni, a stosownie do treści umowy za każdy dzień zwłoki powód zobowiązany był do zapłaty kary umownej w wysokości 0,5 % od kwoty 199.260,00 zł stanowiącej wynagrodzenia umowne brutto. Powyższe wyliczenie daje kwotę 153.430,20 zł i tą kwotą stanowiącą karę umowną pozwany obciążył powoda w drodze noty obciążeniowej nr(...)z dnia 04 kwietnia 2013 r.
Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie wykazało, że strona powodowa pozostawała w zwłoce (zawinionym opóźnieniu) jedynie w zakresie 38 dni. Sąd Okręgowy ustalenia w powyższym przedmiocie poczynił w oparciu o przeprowadzony w sprawie dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa ogólnego. Dowód ten koreluje z zeznaniami stron, świadków, zapisami dziennika budowy jak również z pozostałą dokumentacją zgromadzona w sprawie m.in. umową stron czy też korespondencją e-mailową prowadzoną przez powoda z pozwanym. Tym samym strona pozwana co do zasady była uprawniona do naliczenia kary umownej za 38 dni zwłoki w wykonaniu przedmiotu umowy. Kara umowna w powyższym zakresie stosownie do postanowień umownych wynosi 37.860,00 zł (0,5 % x 199.260,00 zł x 38 dni).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd Okręgowy uznał, że skoro strona powodowa nie wykazała iż nie ponosi winy za zwłokę w terminowym wykonaniu prac w zakresie 38 dni, kara umowna wynikająca z § 16 umowy łączącej strony została przez pozwanego w ww. zakresie zasadnie naliczona i o taką kwotę Sąd pomniejszył należność dochodzoną przez powoda w niniejszym postępowaniu.
Mając na uwadze, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki potrącenia wierzytelności określone wart. 498 § 1 k.c.oraz zgodnie zart. 499 k.c.powód złożył pozwanemu oświadczenie o dokonaniu potrącenia, Sąd uznał, że pozwanemu przysługiwała wzajemna wierzytelność podlegająca potrąceniu z tytułu kary umownej w wysokości 37.860,00 zł i o taką też kwotę wierzytelność powoda uległa umorzeniu. Jednocześnie wskazać należy, że podniesiony przez pozwanego zarzut potrącenia wierzytelności w pozostałej wysokości nie zasługuje na uwzględnienie. Strona powodowa wykazała, że w pozostałym zakresie nie ponosi winy za niedotrzymanie terminu umownego zakończenia prac, nawet przy założeniu, że prace rozpoczęła wcześniej niż wynika to z umowy pisemnej zawartej przez strony.
Biorąc pod uwagę treśćart. 496 k.p.c., należało zatem uchylić nakaz zapłaty i orzec na nowo o żądaniu pozwu. W oparciu o ww. przepisy, uwzględniając podniesiony przez pozwanego zarzut potrącenia kary umownej w kwocie 37.860,00 zł, Sąd Okręgowy na podstawieart. 647 k.c.zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę w wysokości 64.514,83 zł, w pozostałym zaś zakresie uznał, iż powództwo nie zasługuje na uwzględnienie i jako takie oddalił.
O obowiązku zapłaty odsetek ustawowych od zasądzonej kwoty należności głównej Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu, na podstawieart. 481 k.c.Data początkowa, od której powód domagał się odsetek, a zarazem początek opóźnienia pozwanego w spełnieniu świadczenia, nie była kwestionowana przez stronę pozwaną (fakt niezaprzeczony -art. 230 k.p.c.).
Rozstrzygając o kosztach procesu Sąd oparł się na dyspozycji przepisuart. 100 zd. 2 k.p.c.w zw. zart. 98 k.p.c.biorąc pod uwagę, że strona powodowa uległa tylko częściowo, a co za tym idzie pozwanego obciąża obowiązek zwrotu powodowi całości kosztów procesu. Na koszty te składają się koszty zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, koszty opłaty sądowej od pozwu oraz wydatki jakie strona powodowa poniosła w sprawie.