Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 500/15
Data wyroku: 2015-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Grzegorz Tyrka
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 477^14^§ 1 k.p.c. art. 6 ust.1 pkt 1 ustawy . o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktVIII U 500/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. Grzegorz Tyrka

Protokolant:

Ewa Grychtoł

po rozpoznaniu w dniu29 września 2015 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawyD. P.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
przy udziale
zainteresowanej(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwZ.
opodleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu
na skutek odwołaniaD. P.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia4 lutego 2015  r.nr(...)-/(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.w ten sposób, że stwierdza iżD. P.podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym to jest: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zgłoszenia do tych ubezpieczeń jako pracownika w okresie od dnia 9 kwietnia 2014 roku do dnia 27 października 2014 roku;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzeczD. P.kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego;

3
przekazuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.do rozpoznania wniosekD. P.o podleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu, poczynając od dnia 28 października 2014 roku.

(-) SSR del. Grzegorz Tyrka
VIII U 500/15

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lutego 2015r., nr(...)-/(...)powołując się naart. 83 ust.1, art. 38 ust.1 pkt. 1 oraz art. 6 ust.1 pkt. 1, art. 11 ust.1, art. 12 ust.1 i art. 13 pkt. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1442 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.stwierdził, żeD. P.jako pracownik od dnia 9 kwietnia 2014r. do dnia 27 października 2014r. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu.
W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, żeD. P.od dnia 9 kwietnia 2014r. do dnia 27 października 2014r. została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego jako pracownik(...) Sp. z.o.o.wZ..D. P.została zatrudniona we wskazanym przedsiębiorstwie od dnia 9 kwietnia 2014r. do 30 kwietnia 2014r. na podstawie umowy o pracę na okres próbny, zaś od 1 maja 2014 roku do dnia 31 maja 2014r. na czas określony na stanowisko koordynator projektu w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem w kwocie 2 775 zł. Od dnia 14 maja 2014 r. ubezpieczona przebywała na zwolnieniu lekarskim, z uwagi na niezdolność do pracy spowodowaną ciążą. ZUS wskazał, że do obowiązkówD. P.miało należeć organizowanie pracy podległych osób, układanie grafików, planowanie przerwy i zmian pracy, kontrola planowej realizacji zadań produkcyjnych, monitorowanie jakości wykonywanych czynności przez podległy zespół, szkolenie nowych i obecnych pracowników, dokonywanie okresowych ocen efektywności pracy podwładnych, dzienne opisywanie i diagnozowanie zdarzeń w trakcie realizacji mających wpływ na wynik, kontrola jakości pracy agentów, planowanie i prowadzenie szkoleń, tworzenie dziennych, tygodniowych i miesięcznych analiz i raportów na potrzeby wewnętrzne i zewnętrzne, odpowiedzialność za prawidłową koordynację projektu i za osiąganie założonych celów jakościowych i ilościowych.
Organ rentowy podniósł, że płatnik(...) Sp. z.o.o.wZ., poza dowodami potwierdzającymi zatrudnienie ubezpieczonej w postaci umowy o pracę, listy obecności i zaświadczenia lekarskiego, nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby żeD. P.faktycznie wykonywała te czynności. Wskazał także, zeD. P.nie została przeszkolona w zakresie BHP. ZUS wskazał, iż krótki okres podlegania ubezpieczeniom społecznym, szybkie zaprzestanie świadczenia pracy poddaje w wątpliwość przyjęcieD. P.do pracy oraz jej świadczenie na rzecz płatnika. Płatnik składek nie poniósł wysokich kosztów ubezpieczenia w stosunku do korzyści finansowych wynikających ze świadczeń w postaci zasiłku chorobowego, a w przyszłości zasiłku macierzyńskiego, którego hipotetyczna kwota wynosi 23.181,18 zł. W ocenie organu rentowego zgłoszenieD. P.do ubezpieczeń miało na celu skorzystanie przez nią z bardzo wysokich świadczeń, co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jak i sprzeczne ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem prawa.
D. P.wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej zmiany poprzez ustalenie, że podlega ubezpieczeniom społecznym od dnia 09.04.2014r. z tytułu umowy o pracę zawartej z(...) Sp. z.o.o.wZ.i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Odwołująca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenieart. 83 ust.1, art. 38 ust.1 pkt. 1 oraz art. 6 ust.1 pkt. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 83 § 1 k.c.D. P.wskazała, że faktycznie świadczyła pracę na rzecz pracodawcy, przejęła obowiązki koordynatora grupy sprzedażowej wykonującej zadania w zakresie telemarketingu. Między innymi prowadziła szkolenia, monitorowała jakość pracy, sporządzała raporty i analizy przy czym jej wynagrodzenie wynosiło jedynie 2 000 zł netto miesięcznie. Ubezpieczona podniosła, że jedyną rzeczywistą przyczyną wydania zaskarżonej decyzji jest interes ekonomiczny organu rentowego.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podniósł również, że z danych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym wynika, że(...) Sp. z.o.o.wZ.zgłasza do ubezpieczeń osoby, z którymi zawiera krótkie umowy na kilka miesięcy. Po czym umowy zostają przedłużane do dnia porodu, a następnie pracownice zostają zwolnione z pracy.
(...) Sp. z.o.o.wZ.nie zajęła stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

D. P.przed podjęciem zatrudnienia u zainteresowanej(...) Sp. z.o.o.wZ.pracowała wfirmie (...) Sp. z.o.o.s.k. wB.. Następnie podjęła pracę wfirmie (...) Sp. z.o.o.wS.do dnia 31 stycznia 2014 r. na stanowisku menagera grupy sprzedażowej zajmującej się sprzedażą usług telekomunikacyjnych. Była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony z wynagrodzeniem w kwocie 2.500 netto i prowizjami. Umowa ubezpieczonej została wypowiedziana przez pracodawcę. Następnie zajęła się poszukiwaniem pracy, zgodnej z jej umiejętnościami. Odwołująca znalazła w internecie ogłoszenie o zapotrzebowaniu na pracownika, wysłała aplikację, na którą zainteresowana(...) Sp. z.o.o.wZ.odpowiedziała telefonicznie. Rekrutację odwołującej prowadziłaA. R.i negocjowała z nią warunki zatrudnienia.D. P.przeszła cały proces rekrutacji do(...) Sp. z.o.o.wZ.i została zatrudniona od dnia 9 kwietnia 2014r. do 30 kwietnia 2014r. na podstawie umowy o pracę na okres próbny, zaś od 1 maja 2014 r. do dnia 31 maja 2014r. na czas określony na stanowisku koordynator projektu w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem w kwocie 2 775 zł. Umowa o pracę na czas określony została zawarta tylko na 1 miesiąc z powodu ujednolicenia umów koordynatorów zespołów. Nowo przyjęci do pracy u zainteresowanej są zatrudniani na podstawie umowy zlecenia, bądź też na podstawie umowy o pracę na okres próbny. W momencie zawierania umowy o pracę ubezpieczona nie wiedziała, że jest w ciąży. Dowiedziała się o tym już po podjęciu zatrudnienia. Po okresie urlopu macierzyńskiego odwołująca zamierza aplikować o zatrudnienie do tej samej firmy. Odwołująca pracowała na stanowisku koordynatora zespołu, codziennie przychodziła do pracy, którą świadczyła od godz. 7.00 do 15.30. Rola koordynatora polegała na przygotowaniu skryptu i realizacji kampanii oraz prowadzeniu szkoleń w zakresie sprzedaży produktów.D. P.wspólnie ze świadkiemS. C.współpracowały m.in. przy projekcie(...)polegającym na sprzedaży książek, publikacji do szkół i przedszkoli. Także świadekA. F.pracowała przy wskazanym projekcie(...)jako telemarketer. Współpracowali z odwołującą także świadkowie(...)K. W., a ich współpraca z odwołującą nie różniła się od współpracy (polegającej m.in. na prowadzeniu korespondencji mailowych w sprawach istotnych dla przedsiębiorstwa) z innymi koordynatorami zespołów. Odwołująca prowadziła także korespondencję mailową przedsiębiorstwa w zakresie swoich obowiązków. Odwołująca przeprowadzała również rekrutację, zwracała się do świadkaA. R.- dyrektora sprzedaży odpowiedzialnego na rekrutację osób na stanowiska - z prośbą o zatrudnienie nowych pracowników w celu zasilenia jej zespołu.

    dowód: akta ZUS z decyzją z dnia  4 lutego 2015r.;  zeznania ubezpieczonejD. P.k.49,50;zeznania świadkaS. C.k. 49;zeznania świadkaA. F.k. 49-50; zeznania świadkaM. k. (1). 50;zeznania świadkaK. W.k. 50; zeznania świadkaA. R.k. 51-52;korespondencja mailowa ubezpieczonej k. 22-32.

Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieD. P.zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt. 1 i art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1442 ze zm.), zwanej dalej ustawą, pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Obowiązkowym ubezpieczeniom pracownicy podlegają od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania (art. 13).
Art. 8 pkt 1 ustawy stanowi, iż za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa pojęcia pracownik i zatrudnienie nie mogą być interpretowane na użytek ubezpieczeń społecznych inaczej niż interpretuje je akt prawny określający prawa i obowiązki pracowników i pracodawców -Kodeks pracy(Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 maja 2005 r., sygn. akt III AUa 283/2005, opublikowanym w LEX nr 1645746). Podkreślić też należy, iż stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy (art. 58 § 1 k.c.w związku zart. 300 k.p.–Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 stycznia 2005 r., sygn. akt II UK 141/2004, opublikowanym w OSNP z 2005roku, Nr15 poz. 235).
Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy stan faktyczny ustalony w tej konkretnej sprawie, a wynikający z wyjaśnień stron, zeznań świadków, jak również z dowodów w postaci dokumentów pozwala na uznanie, że stosunek pracy zawarty między zainteresowaną spółką jako płatnikiem składek a odwołującąD. P.był czynnością prawną pozorną w rozumieniuart. 83 k.c.mającą, na celu obejście przepisów prawa – tak jak to twierdzi organ rentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – czy też nie i jakie są tego przyczyny.
W tym miejscu trzeba wskazać, że pozorność oświadczenia woli (art. 83 § 1 k.c.) została potraktowana przez ustawodawcę jako wada oświad­czenia woli, nie dotyczy więc oświadczeń wiedzy. Jest to jednak wada szczególnego rodzaju, bo dotycząca oświadczenia złożonego świadomie i swobodnie dla pozoru drugiej stronie, która o takim oświadczeniu wiei na to się zgadza (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 1971r., sygn. akt II CR 250/71, niepublikowanym).
Z kolei w wyroku z dnia 23 czerwca 1986r., sygn. akt I CR 45/86, niepublikowanym, Sąd Najwyższy zdefiniował pozorność jako „wadę oświadczenia woli polegającą na niezgodności między aktem woli, a jej przejawem na zewnątrz, przy czym strony zgodne są co do tego, aby wspomniane oświadczenie woli nie wywoływało skutków prawnych”. Nie można też przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadomie to przyj­mował (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001r., sygn. akt II UKN 258/00, OSNP z 2002r., Nr 21, poz. 527).
Sąd podziela w pełni stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia1 czerwca 2010r., o sygn.. akt II UK 34/10, opublikowanym w LEX nr 619639, iż „o czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy można mówić tylko wtedy, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie ma na celu obejścia prawa dokonanie czynności prawnej dla osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością. Skoro z zawarciem umowy o pracęustawa o systemie ubezpieczeń społecznychwiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowego oraz wypadkowego i chorobowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia tymi ubezpieczeniami i ewentualnie korzystania z przewidzianych nimi świadczeń, nie jest obejściem prawa.”
Należy też podnieść, iż uznanie, że umowa o pracę zawarta z kobietą w ciąży jest pozorna prowadziłoby do wprowadzenia w praktyce zakazu zawierania umów o pracęz ciężarnymi, co byłoby sprzeczne z podstawową zasadą prawa pracy określoną wart. 113k.p.wprowadzającą zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji w stosun­kach pracy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 1999r., sygn.. akt III AUa 49/99, opublikowany w OSA z 2000r., z. 3, poz. 11). Nadto zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2006r., sygn.. akt III UK 156/05, opublikowanym w LEX nr 272549 ”samo zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet gdyby głównym motywem było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego nie jest naganne, ani tym bardziej sprzeczne z prawem.” Natomiast w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005r., III UK 89/05, opublikowanym w OSP z 2007 roku, Nr 4, poz. 41 stwierdzono, że „skorzystanie z ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym jest legalnym celem zawierania umów o pracę.”
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy trzeba wspomnieć, iż postępowanie przeprowadzone przez Sąd nie wykazało, że umowy o pracę zawarte między zainteresowaną spółką a odwołującąD. P.można uznać za czynności prawne pozorne ani też czynności mające na celu obejście prawa.
Ubezpieczona w niniejszej sprawie posiadała status pracownika w rozumieniuart. 22 § 1 k.p., zaś jej umowy o pracę nie mogą być uznane za czyn­ności prawne pozorne (art. 83 § 1 k.c.), bądź też sprzeczne z prawem lub mające na celu obejście prawa (art. 58 § 1 k.c.), co w konsekwencji powodowałoby ich nieważność.
Organ rentowy w toku postępowania nie wykazał zasadność zaskarżonej decyzji. Czynności wykonywane w ramach zatrudnienia odwołującej miały charakter realny, a nie pozorny. Świadczyła ona pracę polegającą na koordynowaniu zespołu pracowników – telemarketerów, przygotowywała dla nich szkolenia w zakresie sprzedaży produktów, a także dodatkowe szkolenia w razie potrzeb. Zgłaszała potrzeby w zakresie rekrutacji pracowników do swojego zespołu, prowadziła korespondencję elektroniczną w ramach bieżących spraw. Jej praca koordynatora polegała także na przygotowaniu skryptu i realizacji kampanii głównie przy projekcie(...)polegającym na sprzedaży książek, publikacji do szkół i przedszkoli. Odwołująca miała za zadanie także bieżące monitorowanie wykonania projektu, jakości wykonania zadań i wdrażanie potrzebnych szkoleń, omawianie pojawiających zagadnień związanych ze sprzedażą produktów. Odwołująca podjęła zatrudnienie w przedsiębiorstwie, w którym nikogo nie znała. Znalazła ogłoszenie w internecie i przeszła procedurę rekrutacji. Zatrudniła się w pracy zgodnie ze swoimi umiejętnościami.
O pozorności umowy nie może świadczyć jedynie fakt, iż odwołująca była w ciąży w momencie zawierania umowy o pracę. Przeprowadzone postępowanie wykazało, iż wfirmie (...) Sp. z.o.o.wZ.w momencie zawierania umowy o pracę z odwołującą, istniała potrzeba zatrudnienia osoby na stanowisku koordynatora zespołu. Natomiast krótki czas pracy odwołującej był podyktowany jej stanem zdrowia. Nie można zatem mówić, że krótkotrwała realizacja tej umowy przesądza o jej zawarciu dla obejścia prawa i nieważności tej umowy.
W tym zakresie Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008r., o sygn.III AUa 536/08, opublikowanym w Lex nr 470351, zgodnie z którym krótkotrwałe wykonywanie pracy, nawet ze stosunkowo wysokim wynagrodzeniem, nie może stanowić podstawy do uznania zawartej umowy o pracę za nieważną i prowadzić do uznania, że brak jest podstaw do objęcia pracownika ubezpieczeniem społecznym. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu wynagrodzenie nie było zawyżone.
Reasumując, doszło do zawarcia stosunku pracy miedzy zainteresowana(...) Sp. z.o.o.wZ.a odwołującąD. P.. Zawarte umowy o pracę na okres próbny i czas określony nie były czynnościami prawnymi pozornymi w rozumieniuart. 83 § 1 k.c., a tym samym nieważnymi, bądź zmierzającymi do obejścia prawa w rozumieniuart. 58 §1 k.c., zatem mogą stanowić podstawę do objęcia odwołującej ubezpieczeniami społecznymi.
Mając powyższe na uwadze, na mocy wyżej powołanych przepisów iart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd orzekł jak w pierwszym punkcie wyroku. O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.w związku z§ 12 ust 2 i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tj. Dz. U. z 2013 roku, Nr 461 ze zm.) jak w punkcie drugim orzeczenia. W punkcie trzecim wyroku Sąd przekazał ZUS O/Z.do rozpoznania wniosekD. P.o podleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu, poczynając od dnia 28 października 2014 r., bowiem odwołanie mogło być rozpoznane w granicach zaskarżonej decyzji (art. 47710§ 2 k.p.c.) W zaskarżonej decyzji okres niepodlegania ubezpieczeniom obejmował okres od dnia 9 kwietnia 2014r. do 27.10.2014r., podczas gdy odwołująca domagała się ustalenia, że podlega ubezpieczeniom, poczynając od dnia 9 kwietnia 2014r.
(-) SSR del. Grzegorz Tyrka