Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej
III Wydział Rodzinny i Nieletnich
Sygnatura akt: III RC 282/14
Data wyroku: 2015-04-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Michurska-Gruszczyńska
Słowa kluczowe: Alimenty
Podstawa prawna: art. 133 § 1 i 2 kro, art. 135 § 1 kro, art. 144^1^kro
Teza: Rodzice, którzy z uwagi na niskie dochody, nawet w skromnym zakresie nie są w stanie zabezpieczyć własnych materialnych potrzeb, są zwolnieni z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego ich dorosłego dziecka.

Sygnatura akt III RC 282/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Ś., dnia 20-04-2015 r.
Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej III Wydział Rodzinny i Nieletnich w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Beata Michurska-Gruszczyńska
Protokolant: Katarzyna Sobera
po rozpoznaniu w dniu 20-04-2015 r. w Środzie Śląskiej na rozprawie
sprawy z powództwaK. D.reprezentowanego przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy(...)wM.
przeciwkoW. D.iJ. D.
o alimenty

I
oddala powództwo;

II
kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt III RC 282/14

UZASADNIENIE
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy(...)((...)) wM.działający w imieniu uprawnionegoK. D.wniósł o zasądzenie na jego rzecz od każdego z pozwanych –W. D.iJ. D.alimentów w kwocie po 200 zł miesięcznie, płatnych do rąkK. D.z góry poczynając od dnia 01 listopada 2014r. wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia w płatności którejkolwiek z rat. Nadto domagał się zasądzenia od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu, według norm przepisanych oraz nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.
Uzasadniając podał, że w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego(...)M.podjął działania, celem ustalenia osób zobowiązanych do alimentacjiK. D.i ustalił, że powód posiada rodziców:W.iJ. D.. Podał, że pozwani odmówili alimentacji syna, który jest osobą chorą, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Dalej podał, że powód z uwagi na zły stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia, na jego dochód składa się renta inwalidzka i zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 881,45 zł. Obecnie przebywa on w Domu Pomocy SpołecznejZ., gdzie miesięczny koszt utrzymania wynosi 2.700 zł. Powód ponosi odpłatność za pobyt w wysokości 70% swojego dochodu tj. 617,02 zł. Pozostałą kwotę ponosi GminaM.w wysokości 1.082,98 zł. Podkreślił, że w związku z chorobą i niepełnosprawnością powód posiada większe potrzeby, w zaspakajaniu których mają obowiązek uczestniczyć rodzice.
Na rozprawie w dniu 02 lutego 2015r. nie stawił się opiekun prawny powodaE. P..
Na rozprawie nie stawił się, prawidłowo zawiadomiony o terminie wnioskodawca - Kierownik(...)wM.. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Na rozprawie Sąd postanowił na podstawieart. 310 k.p.c., zabezpieczyć dowód z przesłuchania pozwanych, albowiem zachodziła obawa, że późniejsze przesłuchanie byłoby zbyt utrudnione, z uwagi na sytuację zdrowotną oraz miejsce zamieszkania pozwanych. Pozwani oświadczyli, że nie są w stanie płacić alimentów w jakiejkolwiek wysokości, gdyż sami mają trudną sytuację, brakuje im pieniędzy na życie, a nie uzyskują żadnej pomocy z ośrodka pomocy społecznej. Pozwana oświadczyła, że nie stać ją na zakup odzieży, nosi cienką kurtkę.
Na rozprawie w dniu 11 marca 2015r. i 20.04.2015r. nie stawił się opiekun prawny powodaE. P., a także wnioskodawca - Kierownik(...)wM.. Pozwani nie stawili się.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
K. D.urodził się w dniu (...)wŚ.. Jest synem pozwanych –W. D.,ur. (...)iJ. D.,ur. (...)
(dowód: okoliczność bezsporna,
odpis zupełny aktu urodzeniaK. D., sporządzony w USC wŚ., pod numerem(...)- k. 5,
odpis zupełny aktu urodzeniaW. D., sporządzony w USC wM., pod numerem(...)- k. 5,
odpis zupełny aktu urodzeniaJ. D., sporządzony w USC wŚ., pod numerem(...)- k. 5
PowódK. D.ma 41 lat. Jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie. Choruje na schizofrenię. Przebywa w Domu Opieki Społecznej wZ., przy ul:K.nr 10-12. OpiekunemK. D.jestE. P., która jest pracownikiem Domu Pomocy Społecznej wZ.. Powód utrzymuje się z renty w wysokości około miesięcznie 900 zł.
(dowód: odpis zupełny aktu urodzeniaK. D., sporządzony w USC wŚ., pod numerem(...)- k. 5,
pismo Dyrektora(...)wZ.z dnia 20.02.2015r. - k. 40,
przesłuchanie pozwanegoJ. D.- k. 28,
przesłuchanie pozwanejW. D.- k. 28)
PozwanaW. D.ma lat 65, z zawodu jest ogrodnikiem. PozwanyJ. D.ma lat 67, z zawodu jest murarzem. Pozwani są osobami schorowanymi. Chorują na zaburzenia układu krążenia, mają nadciśnienie tętnicze. Mają trudności z chodzeniem, poruszaniem się. PozwanyJ. D.jest po dwóch operacjach. Pozwana oczekuje na dwie operacje w obrębie serca (zastawki). Z powodu stanu zdrowia, pozwani nie są w stanie odwiedzać syna w Domu Pomocy Społecznej.
Pozwani zamieszkują wspólnie w lokalu mieszkalnym, weW., przyul. (...)o powierzchni 32 m2. Pozwani utrzymują się ze świadczeń emerytalnych – pozwanaW. D.w wysokości netto około 640 zł zaś pozwanyJ. D.w wysokości około netto 1.300 zł. Nie korzystają z pomocy MOPS weW.. Nie mają kredytów i pożyczek. Na wydatki miesięczne związane z utrzymaniem pozwanych składają się: opłaty mieszkaniowe - około 580 zł leki - 116 zł, wyżywienie – około 1.000-1.200 zł.
(dowód: decyzja o waloryzacji emerytury ZUSW. D.z dnia 01.03.2014r. - k. 25-26,
pismo MOPS weW.z dnia 17.09.2014r. - k. 6,
potwierdzenia wypłaty świadczeń z ZUSJ. D.- k. 27,
przesłuchanie pozwanegoJ. D.- k. 28,
przesłuchanie pozwanejW. D.- k. 28)

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania są roszczenia alimentacyjne, jakie przysługują synowiK. D.przeciwko rodzicom – pozwanymJ. D.iW. D., przy czym z powództwem tym wystąpił w imieniu uprawnionego Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy(...)wM.. Podstawę do wystąpienia z powództwem alimentacyjnym stanowi przepisart. 110 pkt 5 i 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej(j. t. Dz.U.2014.09.19), zgodnie z którym w ramach zadań z zakresu pomocy społecznej w gminach, Kierownik ośrodka pomocy społecznej może wytaczać na rzecz obywateli powództwa o roszczenia alimentacyjne. Wskazać w tym miejscu należy, że ingerencja organów pomocy społecznej w stosunki alimentacyjne rodziny, powinna znajdować zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych, gdy mimo własnej aktywności i wsparcia rodziny nie można przezwyciężyć trudności. Z kolei jeżeli istnieją osoby, które zgodnie z obowiązkiem alimentacji mogą dostarczyć osobie potrzebującej niezbędnych środków utrzymania, to ich powinności wyprzedzają świadczenia z pomocy społecznej. Uprawnienia do korzystania z tej pomocy należy zatem traktować jako wtórne i uzupełniające wobec alimentów. Możliwość wytoczenia powództwa w sprawie o alimenty przez kierownika ośrodka pomocy społecznej stwarza szanse na zaktywizowanie rodziny, w sytuacji jeżeli osoba faktycznie nie wywiązuje się z obowiązków na rzecz osoby najbliższej.
Obowiązek alimentacyjny i jego zakres wyznaczają przepisykodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepisart. 128 k.r.o.stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie natomiast zart. 129 § 1 k.r.o., obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi, a krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.
Zgodnie zart. 133 § 1 k.r.o., rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza szczególnym unormowaniem obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dzieci niezdolnych do samodzielnego utrzymania się, uprawniony do świadczeń alimentacyjnych, o których mowa w§ 1przepisuart. 133 k.r.o., jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku (§ 2). Na zasadzieart. 1441k.r.io. zobowiązany może uchylić się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie dotyczy to obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka.
Przy ocenie zakresu obowiązku alimentacyjnego w niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagęart. 135 § 1 i 2 k.r.o., w myśl których to przepisów zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego, a wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego - w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego. Zakres świadczeń alimentacyjnych wyznaczają dwie przesłanki, między którymi zachodzi współzależność, wyrażająca się w tym, że usprawiedliwione potrzeby uprawnionego powinny być zaspokojone w takim zakresie, w jakim pozwalają na to możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Sąd wyraża pogląd, iż rodzice, którzy z uwagi na niskie dochody, nawet w skromnym zakresie nie są w stanie zabezpieczyć własnych materialnych potrzeb, są zwolnieni z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego względem ich dorosłego dziecka. Górną granicą świadczeń alimentacyjnych są bowiem zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego, chociażby nawet w tych ramach nie znajdowały pokrycia wszystkie usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do alimentacji (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.02.1972r., sygn. akt III CRN 470/71, Informator Prawniczy 1972, nr 1 – 2, poz. 15).
Powyższe oznacza, że zakres świadczeń alimentacyjnych jest dwustronnie kształtowany. Z jednej strony poprzez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego, a więc te, którym sam uprawniony nie jest w stanie sprostać i które w rzeczywistości wychodzą poza katalog potrzeb podstawowych (niezbędnych). Z drugiej zaś poprzez możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego, które stanowią sztywną górną granicę obowiązku alimentacyjnego.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Ocena jego wartości dowodowej doprowadziła, po dokonaniu subsumcji pod powyżej wskazane normy, do odmowy uwzględniania wytoczonego powództwa. W ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie dowody, a w szczególności z dokumentów i przesłuchania pozwanych, jednoznacznie wskazują na brak podstaw do uznania żądania zawartego w pozwie, zaś wydanie orzeczenia zasądzającego alimenty zmierzałoby do obejścia prawa i stanowiło fikcję prawną. Na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki zart. 133 § 1 i 2 k.r.o.iart. 135 k.r.o., które wskazywałyby, że powinny być zasądzone jakiekolwiek alimenty, nawet w symbolicznej wysokości.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w ocenie Sądu Kierownik(...)nie udowodnił twierdzeń wniosku, w szczególności nie wykazał, aby przebywający w Domu Opieki Społecznej wZ.K. D.znajdował się w niedostatku, wymagającym wsparcia rodziców. Zarówno wnioskodawca, jak i reprezentujący uprawnionego opiekun prawnyE. P.nie stawiali się na wyznaczone rozprawy, nie składali oświadczeń na piśmie, nie wnioskowali o przeprowadzenie dowodów. Zgodnie natomiast zart. 6 k.c.ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne, zaś regulacji tej w przepisach proceduralnych odpowiada treśćart. 232 k.p.c., zgodnie z którym to strony są zobowiązane wykazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Podkreślić należy, iż treśćart. 6 k.c.i232 k.p.c.oznacza, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał.
Po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego, nie można stwierdzić, abyK. D.miał nie zaspokojone podstawowe i usprawiedliwione potrzeby.K. D.ma dochody, uzyskuje bowiem rentę w wysokości 900 zł miesięcznie. Nadto jego potrzeby mieszkaniowe są zaspakajane przez dom pomocy społecznej, w którym przebywa. Wnioskodawca nie wykazał, jakie w rzeczywistości są potrzeby uprawnionego, jaki jest jego średniomiesięczny koszt utrzymania, w jakim stopniu potrzeby miesięczne uprawnionego, nie zostają zaspokojone przez Dom Pomocy Społecznej wZ.. Zwłaszcza, że dom pomocy społecznej, ma obowiązek zaspakajać potrzeby całodobowej opieki osoby z powodu jej niepełnosprawności, w szczególności świadczyć usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających w indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających.
Niemniej Sąd stosownie do dyspozycjiart. 135 § 1 i 2 k.r.o.badał również sytuację osobistą, finansową i możliwości zarobkowe pozwanych i przyjął, że pozwani sami znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, wymagającej wsparcia. Są osobami w podeszłym wieku (65 i 67 lat), schorowanymi, nie posiadającymi sprawności fizycznej, umożliwiającej im podjęcie pracy zarobkowej.O.chorują na zaburzenia, związane z chorobami układu krążenia, są po lub przed zabiegami operacyjnymi w obrębie serca. Zważyć trzeba, że w toku niniejszego postępowania, z uwagi na stan zdrowia pozwanych, którzy z tego powodu z trudnością stawili się na wyznaczoną rozprawę, Sąd w oparciu o przepisart. 310 k.p.c., zabezpieczył dowód z przesłuchania pozwanych. Pozwani zaś oświadczyli, że nie są w stanie płacić alimentów w jakiejkolwiek wysokości, gdyż sami mają trudną sytuację, brakuje im pieniędzy na życie, a nie uzyskują żadnej pomocy. Niewątpliwie pozwani nie mają w obecnej sytuacji możliwości zarobkowych, a także majątku z którego dochodu mogliby alimentować syna, co powoduje, że zasądzenie od nich chociażby symbolicznej kwoty byłoby nieuzasadnione i stanowiło fikcję prawną, a także było nie zgodne z zasadami współżycia społecznego (art. 144(1) kroi). Co więcej uzyskiwany przez pozwanych dochód z emerytury – łącznie w wysokości około 1.900 zł miesięcznie, przeznaczany jest w całości na niezbędne utrzymanie pozwanych. Z przesłuchania pozwanych wynika, że otrzymywane świadczenia nie pokrywają w całości wszystkich kosztów utrzymania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdził, iż brak podstaw do zasądzenia alimentów w jakiejkolwiek kwocie, nawet symbolicznej od pozwanych na rzeczK. D.i powództwo, jako, że nie zostały spełnione przesłanki materialnoprawne konieczne do jego uwzględnia, przewidziane wart. 133 § 1 i 2 kroi135 § 1 k.r.o., a także żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego na podstawieart. 144 (1) krio.
Biorąc powyższe, Sąd orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach procesu, zawarte w punkcie II. sentencji wyroku, oparto na podstawieart. 96.1.ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(j.t. Dz. U. 2010 r., nr 90, poz. 594 ze zm.), stanowiącym, że nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych oraz strona pozwana w sprawie o obniżenie alimentów.