Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 571/15
Data wyroku: 2015-11-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krystyna Święcicka, Teresa Zawiślak, Mariola Krajewska-Sińczuk
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 437 §1 kpk
Teza: W doktrynie wskazuje się, że  upośledzenia wymienione w art.  79 par. 1 kpk uzasadniają obronę  obligatoryjną nie tylko w przypadku całkowitego wyłączenia funkcjonowania   zmysłu słuchu, mowy i wzroku, lecz także wówczas gdy ograniczenie ich funkcjonowania  uniemożliwia kontakt ze skazanym, a jemu samemu obronę.

Sygn. akt II Ka 571/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Zawiślak

Sędziowie:

SSO Mariola Krajewska - Sińczuk
SSO Krystyna Święcicka (spr.)

Protokolant:

st.sekr.sądowy Agata Polkowska

przy udziale Prokuratora Andrzeja Michalczuka
po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r.
sprawyA. R.
oskarżonego o przestępstwo zart. 278 §1 kki in.
na skutek apelacji, wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach
z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII K 75/15
uchyla wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania; zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.S. R.wS.kwotę 516,60 złotych (w tym 96,60 zł podatku VAT) za obronę oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym.
Sygn. akt II Ka 571/15

UZASADNIENIE
A. R.został oskarżony o to, że w okresie od 9 do 11 kwietnia 2014 r. w miejscowościN., gm.S., w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru zabrał w celu przywłaszczenia biżuterię w postaci złotego łańcuszka z medalionem z wizerunkiem Chrystusa, złoty łańcuszek i złotą bransoletkę składającą się z ruchomym kwadratów o łącznej wartości 36.000 zł na szkodęB. Z.oraz złote kolczyki w kształcie spiralek ze złotą kulką z zapięciem klipsowym, srebrne kolczyki z białym złotem ze srebrną kulką zapinane na sztyft, wisiorek w kształcie łezki z oczkiem z bursztynu, kolczyki na łańcuszku z kuleczkami z bursztynu, srebrne kolczyki ze srebrnymi kuleczkami, okrągłą broszkę z perłami z wytłoczoną na porcelanowej powierzchni twarzą dziewczyny i obrączkę z metalu imitującego złoto o łącznej wartości 11.620 zł na szkodęS. P., przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu kary 6 miesięcy pozbawienia wolności będąc skazany za umyślne przestępstwo podobne,
tj. o czyn zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 64 § 1 kk
Sąd Rejonowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII K 75/15:
OskarżonegoA. R.uznał za winnego zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 278 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 64 § 1 kki za to na podstawieart. 278 § 1 kkskazał go na karę 2 /dwóch/ lat i 6 /sześciu/ miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 46 § 1 kknałożył na oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz:B. Z.kwoty 36.000 /trzydzieści sześć tysięcy/ złotych oraz na rzeczS. P.kwoty 11.620 / jedenaście tysięcy sześćset dwadzieścia/ złotych.
Zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 400 /czterysta/ złotych tytułem opłaty oraz 70 /siedemdziesiąt/ złotych tytułem kosztów postępowania.
Apelację od przedstawionego wyżej wyroku wywiódł oskarżonyA. R., zaskarżając wyrok w całości na swoją korzyść.
Oskarżony we wniesionym przez siebie środku zaskarżenia, wyrażając swoje głębokie niezadowolenie i oburzenie z treści zapadłego wobec niego rozstrzygnięcia, wskazał, iż w dacie zarzucanych mu czynów nie opuszczał swojego miejsca zamieszkania, niemożliwe jest zatem, aby odwiedził w dniach 9-11 kwietnia 2014 r. pokrzywdzonąB. Z.– podniósł zatem zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, jaki mógł mieć wpływ na treść zapadłego wobec niego orzeczenia. Podkreślił również, iż blisko miesiąc przed terminem rozprawy głównej wyznaczonej na dzień 15 kwietnia 2015 r. – na której zapadł zaskarżony wyrok, wniósł wniosek o odroczenie terminu rozprawy głównej oraz o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu, z uwagi na fakt, iż jest osobą niewidomą, ma trudności z samodzielnym poruszaniem się koleją oraz sprawuje opiekę nad 80-letnią matką. Wskazane zarzuty stanowią obrazęart. 79 § 1 pkt 2 kpk,art. 117 § 2 kpkoraz przede wszystkimart. 6 kpk, tj. naruszenie naczelnej zasady procesu karnego jaką jest prawo oskarżonego do obrony.
Podnosząc powyższe oskarżony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
W toku rozprawy apelacyjnej nie stawił się oskarżonyA. R., o terminie zawiadomiony prawidłowo (zawiadomienie dwukrotnie awizowane – na mocyart. 139 § 2 kpkuznane za doręczenie zastępcze), w jego imieniu stawił się obrońca adw.S. R.ustanowiony z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Przewodniczący składu orzekającego odczytał pismo nadesłane przezN. (...). Obrońca oskarżonego poparł apelacjęA. R.i wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nadto wniósł o zasądzenie kosztów obrony z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone w całości, ani w części. Prokurator przyłączył się do wniosku obrońcy oskarżonego o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Okręgowy w Siedlcach zważył, co następuje:
Apelacja oskarżonego jest zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie.
Nie przesądzając kwestii ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, stwierdzić należy, że wyrok Sądu Rejonowego musiał zostać uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, bowiem orzeczenie to zostało wydane z obrazą przepisów prawa procesowego, mianowicieart. 79 § 1 pkt 2 kpk,art. 117 § 2 kpkoraz nade wszystkoart. 6 kpk. Błędy, jakich dopuścił się Sąda quo, wykluczają możliwość merytorycznej kontroli wyroku tegoż Sądu w postępowaniu odwoławczym.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zaskarżony wyrok zapadł na rozprawie głównej w dniu 15 kwietnia 2015 r., na której nie stawił sięA. R., o terminie zawiadomiony prawidłowo. Oskarżony nie posiadał obrońcy z wyboru, w postępowaniu sądowym nie wyznaczono mu także obrońcy z urzędu. Zgodnie z dyspozycjąart. 79 § 1 kpkw postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli jest głuchy, niemy lub niewidomy. Przytoczony przepis reguluje przypadki obrony obligatoryjnej. Prowadzenie postępowania, sądowego mimo, że oskarżony nie ma obrońcy w sytuacjach opisanych wart. 79 § 1 pkt 2 kpkstanowi bezwzględny powód uchylenia zapadłego orzeczenia w myślart. 439 § 1 pkt 10 kpk, niezależnie od innych zarzutów podniesionych w apelacji.
Jak wynika z analizy akt przedmiotowej sprawy, Sąd I instancji przed wyznaczeniem rozprawy głównej posiadał informacje, iż oskarżonego cechują poważne problemy zdrowotne związane ze wzrokiem. W postępowaniu przygotowawczymA. R.przełożył kuratorowi orzeczenie Miejskiego Zespołu Ds. Orzekania o Niepełnosprawności wG.z dnia 18 listopada 2013 r. stwierdzające u niego umiarkowany stopień niepełnosprawności (k. 96 i k. 110), w którym stwierdzono, iż orzeczenie to wydaje się na stałe, a niepełnosprawność oskarżonego wymaga korzystania przez niego z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji - przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Oskarżony w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym wskazał, iż w związku ze swoją niepełnosprawnością pobiera zasiłek stały w kwocie 529 zł z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wG.. Podczas rozmowy z kuratorem zasygnalizował również, iż nie widzi, czasami dostrzega jedynie cienie. Z wywiadu środowiskowego wynika także, iż oskarżony przechodzi specjalistyczne leczenie okulistyczne wW., a nadto, iż badany był przez biegłego okulistę do innej sprawy karnej.
Podkreślić przy tym należy, iż w oparciu o powyższe właściwości osobiste oskarżonego, Sąd I instancji z urzędu winien dokonać ustalenia okoliczności utrudniającychA. R.obronę. Tym bardziej, iż w doktrynie wskazuje się, że upośledzenia wymienione wart. 79 § 1 kpkuzasadniają obronę obligatoryjną nie tylko w przypadku całkowitego wyłączenia funkcjonowania zmysłu słuchu, mowy i wzroku (pełna głuchota, ślepota, niemowa), lecz także wówczas, gdy ograniczenie ich funkcjonowania uniemożliwia kontakt ze skazanym, a jemu samemu obronę(por. P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego..., t. I, s. 370; T. Grzegorczyk (w:) T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie..., s. 293; T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego..., s. 269, R.A. Stefański, Obrona obligatoryjna w polskim procesie karnym, Warszawa 2012, s. 108).
Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. III KK 1130/07 przewidziana wart. 79 § 2 kpkobrona obowiązkowa zyskuje taki charakter od chwili, gdy ujawniły się okoliczności utrudniające oskarżonemu realizację materialnego prawa do obrony, a przeprowadzenie rozprawy bez udziału obrońcy w tej sytuacji stanowi uchybienie wymienione wart. 439 § 1 pkt 10 kpk(LEX nr 310629, Prok. i Pr.-wkł. 2008/1/15, Biul.PK 2007/15/9).
Reasumując, z całą stanowczością stwierdzić należy, iż w realiach niniejszej sprawy obrona oskarżonego – osoby niedowidzącej o znacznym stopniu niepełnosprawności, wynikała zart. 79 § 1 pkt 2 kpki była obligatoryjna.
Podkreślić należy również, iż oskarżony dwoma pismami z dnia 14 kwietnia 2015 r. (data prezentaty VII Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Siedlcach) złożył wniosek o odroczenie terminu rozprawy głównej oraz o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu, z uwagi na to, iż jest osobą niewidomą, ma trudności z samodzielnym poruszaniem się koleją oraz sprawuje opiekę nad 80-letnią matką. Pisma te nie zawierały powołania się na sygnaturę akt sprawy oraz nie zawierały wskazania terminu rozprawy głównej, o jakiej odroczenie wnosił oskarżony, nie zostały one dołączone do akt sprawy przed rozprawą główną wyznaczoną na 15 kwietnia 2015 r., na której Sąd Rejonowy wydał zaskarżony wyrok, a wniosek oskarżonego nie został rozpatrzony. Wobec powyższego, niezależnie od argumentacji przemawiającej za odroczeniem rozprawy głównej przytoczonej przez oskarżonego w w/w wniosku, nierozpoznanie przez Sąd I instancji tegoż wniosku stanowiło obrazęart. 117 § 2 kpk, regulującego udział oskarżonego w czynnościach procesowych.
Na marginesie jedynie nadmienić można, iż do w/w wniosku oskarżony dołączył kserokopię dokumentacji medycznej, z której wynika, iż cierpi on na ślepotę całkowitą obu oczu w przebiegu neuropatii obustronnej. W toku postępowania drugoinstancyjnego, Sąd Okręgowy zwrócił się do(...) Centrum Medycznego Sp. z o.o.wG.. Nadesłana przez tą placówkę dokumentacja medyczna dot. oskarżonego potwierdza ślepotę oskarżonego.
Zarównoart. 117 § 2 kpkiart. 79 § 1 pkt 2 kpkstanowią realizację naczelnej zasady procesu karnego jaką jest prawo oskarżonego do obrony –art. 6 kpk. Naruszenie tychże przepisów spowodowało, iż zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem prawa do obronyA. R.zarówno w sensie formalnym (oskarżony nie posiadał obrońcy, chociaż obrona była obligatoryjna), jak również w sensie materialnym (nie mógł on wziąć udziału w rozprawie głównej). Stwierdzenie wyżej wymienionych uchybień musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. Dodać przy tym należy, iż z uwagi na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej wart. 439 § 1 pkt 10 kpk, za niecelowe i przedwczesne uznano odnoszenie się do argumentacji jaką przedstawił oskarżony we wniesionej apelacji na poparcie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, na co zezwalaart. 436 kpk.
Na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze(tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 635 z późn. zm.)Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.S. R.wS.kwotę 516,60 zł (w tym 96,60 zł podatku VAT) za obronę oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym(§ 14 ust. 2 pkt 4w zw. z§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu- tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
Z tych też względów, Sąd Okręgowy w Siedlcach orzekł jak w wyroku.