Sąd Okręgowy w Świdnicy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 743/15
Data wyroku: 2015-11-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Sylwana Wirth, Ewa Rusin, Elżbieta Marcinkowska
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kpk

Sygn. akt IV Ka 743/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący:

SSO Sylwana Wirth (spr.)

Sędziowie:

SSO Elżbieta Marcinkowska
SSO Ewa Rusin

Protokolant:

Marta Synowiec

przy udziale Andrzeja Mazurkiewicza Prokuratora Prokuratury Okręgowej,
po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r.
sprawyB. J.
córkiE.iT.z domuK.
urodzonej (...)weW.
oskarżonej zart. 286 § 1 kkiart. 297 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk,
iW. W.
córkiE.iH.z domuL.
urodzonej (...)wŚ.
oskarżonej zart. 286 § 1 kkiart. 297 § 1 kkiart. 270 § 1 kkiart. 271 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy
z dnia 7 lipca 2015 r. sygnatura akt II K 518/14

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. W.z Kancelarii Adwokackiej wŚ.1549, 80 złotych tytułem kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżycielowi posiłkowemuJ.J.z urzędu za obie instancje;

III
wydatki związane z postępowaniem odwoławczym zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygnatura akt IV Ka 743/15

UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy w Świdnicy wniósł akt oskarżenia przeciwko
1.B. J.oskarżając ją o to, że:

I
w dniu 18 stycznia 2010 roku wŚ., woj.(...), doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem(...) Bank S.A.z siedzibą wW., działając ze z góry powziętym, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w celu uzyskania kredytu w kwocie – 53.414,76 złotych, za pomocą wprowadzenia w błąd co do możliwości i zamiaru wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania w ten sposób, że złożyła nierzetelne pisemne pełnomocnictwo rzekomo udzielone przez jej mężaJ.
J., na którym to dokumencie podrobiła jego podpis, a następnie zawarła umowę kredytu hipotecznego o numerze(...)w wysokości 53.414,76 złotych składając na niej oraz pozostałej dokumentacji kredytowej swoje podpisy odręczne oraz podpisując się jako pełnomocnikJ.
J., o zaś przedłożone przez nią pełnomocnictwo i dokumenty miały istotne znaczenie dla uzyskania kredytu, powodując szkodę w wysokości – 53.414,76 złotych, w mieniu(...) Bank S.A.z siedzibą wW.czym działała na szkodę wymienionego podmiotu orazJ.J.,

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkiart. 297 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk

II
w dniu 6 sierpnia 2010 roku wŚ., woj(...), wspólnie i w porozumieniu – z ustaloną osobą – przedstawicielemfirmy (...)z siedzibąB.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia w błądfirmę (...)z siedzibą wB., w ten sposób, że na dokumencie umowy pożyczki odnawialnej o numerze(...)- (...)na kwotę 8.781,00 złotych oraz pozostałej dokumentacji kredytowej, poza swoimi podpisami, za wiedzą i w obecności przedstawicielafirmy (...)z siedzibąB.złożyła także podpisy odręczne swojego mężaJ.
J., a następnie tak podpisane nierzetelne dokumenty jako autentyczne, za pośrednictwem wskazanego przedstawiciela przedłożyłafirmie (...)z siedzibąB., zaś przedłożone przez nią dokumenty miały istotne znaczenie dla uzyskania kredytu, powodując szkodę w wysokości – 8.781,00 złotych, w mieniufirmy (...)z siedzibąB., czym działała na szkodę wymienionego podmiotu orazJ.J.,

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkiart. 297 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
2.W. W.o to, że:

III
w dniu 6 sierpnia 2010 roku wŚ., woj.(...)wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą – będąc przedstawicielemfirmy (...)z siedzibąB.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia w błądfirmę (...)z siedzibąB., w ten sposób, że będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu przedstawicielafirmy (...)z siedzibąB.na dokumencie umowy pożyczki odnawialnej o numerze(...)- (...)na kwotę 8.781,00 złotych oraz pozostałej dokumentacji kredytowej, poświadczyła nieprawdę co do oryginalności podpisów odręcznych męża kredytobiorczyni –J.J., za którego za jej wiedzą i w jej obecności podpisy złożyłaB. J., a następnie tak podpisane nierzetelne dokumenty, jako autentyczne, jako uprawniony przedstawiciel przedłożyłafirmie (...)z siedzibąB., zaś przedłożone przez nią dokumenty miały istotne znaczenie dla uzyskania kredytu przezB. J., powodując szkodę w wysokości – 8.781,00 złotych, w mieniufirmy (...)z siedzibąB.

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkiart. 297 § 1 kkiart. 270 § 1 kkiart. 271 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk.
Wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 roku (sygnatura akt II K 518/14) Sąd Rejonowy w Świdnicy

I
oskarżonąB. J.uznał za winną tego, że w dniu 18 stycznia 2010 roku wŚ., woj.(...), w celu uzyskania kredytu hipotecznego w kwocie 53.414,76 złotych, złożyła nierzetelne pisemne pełnomocnictwo rzekomo udzielone przez jej mężaJ.
J., a mające istotne znaczenie dla przyznania kredytu, na którym to dokumencie podrobiła jego podpis, w wyniku czego zawarła umowę kredyty hipotecznego o numerze(...)na kwotę 53.414,76 złotych, składając na niej oraz pozostałej dokumentacji kredytowej swoje podpisy odręczne oraz podpisując się jako pełnomocnikJ.J., tj. występku zart. 297 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 297 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierzył jej karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

II
oskarżonąB. J.uznał za winną tego, że w dniu 6 sierpnia 2010 roku wŚ., woj.(...), działając w celu uzyskania pożyczki odnawialnej na kwotę 8781 złotych odfirmy (...) Sp. z. o. o.z siedzibą wB.podrobiła podpis swojego mężaJ.J.na dokumencieumowy pożyczki o numerze (...), wniosku o jej zawarcie oraz pozostałej dokumentacji kredytowej, a następnie tak podpisane nierzetelne dokumenty mające istotne znaczenie dla uzyskania wnioskowanej pożyczki jako autentyczne przedłożyłafirmie (...) Sp. z o. o.z siedzibą wB.tj. występku zart. 297 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 297 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierzył jej karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

III
na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkpołączył kary pozbawienia wolności wymierzone oskarżonejB. J.w pkt. I i II wyroku i wymierzył jej karę łączną 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności;

IV
oskarżonąW. W.uznał za winną tego, że w dniu 6 sierpnia 2010 roku wŚ.woj.(...)udzieliłaB. J.pomocy w zakresie uzyskania przez nią pożyczki w kwocie 8.781 złotych udzielonej przezfirmę (...) Sp. z o. o.z siedzibą wB., której była przedstawicielem na podstawie nierzetelnych, podrobionych dokumentów oraz w zakresie podrobienia tych dokumentów w postaci wniosku o zawarcie umowy pożyczki orazumowy o nr (...), w ten sposób, że będąc osobą uprawnioną do zawarcia umowy poświadczyła w niej nieprawdę co do podpisania jej przezJ.J., za którego za jej wiedzą i w jej obecności odręczne podpisy na wymienionych wyżej dokumentach złożyłaB. J., a następnie tak podpisane nierzetelne dokumenty jako autentyczne jako uprawniony przedstawiciel przedłożyłafirmie (...) Sp. z o. o.z siedzibąB., zaś przedłożone przez nią dokumenty miały istotne znaczenie dla uzyskania pożyczki przezB. J., tj. występku zart. 18 § 3 kkw zw. zart. 297 § 1 kkiart. 270 § 1 kkorazart. 271 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 19 § 1 kkw zw. zart. 297 § 1 kkiart. 11 § 3 kkwymierzył jej karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

V
na podstawieart. 69 § 1 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwarunkowo zawiesił wykonanie kar pozbawienia wolności wymierzonych oskarżonymB. J.w pkt III wyroku, zaś oskarżonejW. W.w pkt IV wyroku na okres próby lat 2 (dwóch);

VI
zwolnił oskarżoneB. J.iW. W.od ponoszenia kosztów sądowych w tym opłaty, zaliczając wszelkie poniesione tymczasowo wydatki na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł prokurator, zaskarżając wyrok na niekorzyść obu oskarżonych w części dotyczącej czynów z pkt. I, II oraz III aktu oskarżenia, zarzucając:

I
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, w zakresie czynów przypisanychB. J.iW. W.aktem oskarżenia w pkt I – III - polegającym na mylnym przyjęciu, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie pozwolił na przypisanie przestępstwa określonego wart. 286 § 1 kktj. doprowadzenie pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie w błąd co do zamiaru i możliwości wywiązania się z zaciągniętych zobowiązań, co skutkowało niezasadnym wyeliminowaniem z opisu czynów przypisanych w pkt I, II i IV wyroku kwalifikacji zart. 286 § 1 kk– podczas gdy z całości materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, iż oskarżone dopuściły się zarzuconych im aktem oskarżenia czynów wyczerpujących także dyspozycjęart. 286 §1 kk

II
obrazę przepisów postępowania karnego tj.art. 424 § 1 pkt 1 kpkpoprzez nie wyjaśnienie w pisemnym uzasadnieniu wyroku sprzeczności wynikających z przyjętych za udowodnione faktów polegających z jednej strony na przyjęciu za wiarygodne wyjaśnień oskarżonych, zeznań świadków oraz załączonej dokumentacji oraz brak rozstrzygnięcia w zakresie wyeliminowania pokrzywdzeniaJ.J.czynem zart. 286 § 1 kkktórego znamiona wobec pokrzywdzonego oraz(...) Bank SAoskarżone bezsprzecznie zrealizowały

a podnosząc wskazane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd okręgowy zważył:
wniosek zawarty w apelacji wniesionej przez prokuratora o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania nie zasługiwał na uwzględnienie.
Przeprowadzona kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia nie potwierdziła aby Sąd Rejonowy dopuścił się w sprawie niniejszej uchybień tego rodzaju, które dyskwalifikowałyby wydane rozstrzygnięcie i nakazywały równocześnie przekazanie sprawy tej do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.
Za niezasadny uznać należy podniesiony w apelacji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, który skarżący upatruje w zakresie czynów przypisanychB. J.iW. W.aktem oskarżenia w pkt I – III - polegający na mylnym – zdaniem autora apelacji – przyjęciu, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie pozwolił na przypisanie przestępstwa określonego wart. 286 § 1 kktj. doprowadzenie pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie w błąd co do zamiaru i możliwości wywiązania się z zaciągniętych zobowiązań, co skutkowało niezasadnym wyeliminowaniem z opisu czynów przypisanych w pkt I, II i IV wyroku kwalifikacji zart. 286 § 1 kk
We wniesionym w sprawie środku odwoławczym skarżący, negując ustalenia Sądu Rejonowego w powyższym zakresie, dla wykazania zasadności zaprezentowanego w apelacji stanowiska akcentuje przede wszystkim to, iż celem i motywem działania oskarżonejB. J.była chęć osiągnięcia korzyści majątkowej czyniąc nadto także m.in. uwagi, iż „nie można jednakże dokonywać oceny dowodów zebranych w sprawie z pominięciem faktu, iż wprowadzenie w błąd pożyczkodawcy w zakresie działania przez oskarżone z zamiarem wyłudzenia świadczeń w dniach: 18 stycznia 2010 roku oraz 6 sierpnia 2010 roku zaciągnięcie zobowiązań finansowych poprzez zawarcie umowy o kredyt hipoteczny i o pożyczkę także w imieniuJ.
J.który nie tylko nie wiedział o zawieranych umowach, powstały one poza jego wolą i w żaden sposób nie tylko nie deklarował ich spłaty ale też nigdy nie miał zamiaru się z nich wywiązać”, a nadto prezentując jednoznaczną opinię, iż cyt. „obie oskarżone obejmowały swoją świadomością i zamiarem bezpośrednim (kierunkowym) nie tylko wprowadzenie w błąd Banku co do zakresu podmiotów umowy i woli realizowania spłat przezJ.J.ale także to, że doprowadzono te podmioty w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem we wskazanej wysokości – co wypełnia znamiona czynu zart. 286 § 1 kk”.
Odnosząc się do powyższego zarzutu jak i przedstawionej na jego poparcie argumentacji zwrócić należy uwagę, iż przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej pozostawały czyny, których popełnienie zarzucono oskarżonym

B. J.iW. W.
. Dodatkowo odnotowania wymaga także, iż przestępstwo oszustwa zart. 286 § 1 kkzostaje popełnione

    w chwili dokonania niekorzystnego rozporządzenia mieniem.W uzasadnieniu apelacji skarżący przedstawiając własne, przywołane powyżej stanowisko czyni natomiast przy tym m.in. dywagacje odnośnie

      braku zamiaru wywiązania się przezJ.
J.z zobowiązań wynikających z przedmiotowych umów zawartych przezB. J.

dostrzegając jednakże przy tym równocześnie, iż w czasie gdy doszło do zawarcia wskazanych umów przez oskarżonaB. J.wymienionyJ.J.nie posiadał wówczas wiedzy o powyższym, a informację o zawarciu tych umów uzyskał dopiero później. Analizując zaprezentowaną w apelacji argumentację nie można nadto nie zaznaczyć, iż dla przypisania odpowiedzialności oskarżonejB. J.za oszustwo zart. 286 § 1 kknależało uargumentować, wykazać, iż w momencie zawierania przedmiotowych umów z instytucjami finansowymi zakładała ona że nie wywiąże się z przyjętych na siebie zobowiązań i nie dokona spłaty tych środków finansowych. Podkreślenia przy tym w tym miejscu wymaga, iż istnienia zamiaru nie można domniemywać lecz należy go w sposób jednoznaczny, kategoryczny i nie budzący żadnych wątpliwości wykazać. W sprawie niniejszej Sąd Rejonowy zasadnie uznał zaś, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że oskarżonaB. J.działała wówczas z zamiarem wyłudzenia środków pieniężnych nie mając zamiaru ich spłaty a nadto, iż brak jest także podstaw do przypisania oskarżonejW. W.współsprawstwa w zakresie popełnienia przestępstwa zart. 286 § 1 kk, zgromadzone bowiem w sprawie niniejszej dowody nie wskazują na to, aby oskarżonaB. J.już w chwili zawierania przedmiotowych umowy posiadała taki zamiar o jakim mowa wart. 286 § 1 kk. Na marginesie poczynionych rozważań odnotowania wymaga także a na co zwrócił także uwagę Sąd Rejonowy - iż oskarżonaB. J.przez dłuższy czas od zawarcia przedmiotowych umów regulowała wynikające z nich należności i dokonywała wpłat spłaty rat. Trudności z regulowaniem tych rat pojawiły się dopiero później. W pisemnych motywach wydanego wyroku Sąd Rejonowy argumentując swoje stanowisko wskazał na okoliczności odnoszące się do powyższych kwestii nie ma więc potrzeby ponownego przytaczania jeszcze raz tych samych okoliczności. W sytuacji zaś gdy, uwzględniając całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zamiar wyłudzenia świadczeń pieniężnych od podmiotów pokrzywdzonych, nie został wykazany u oskarżonejB. J.to nie można takiego zamiaru przypisać również w sprawie tej oskarżonejW. W..
Rozpoznając natomiast podniesiony w apelacji zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego tj.art. 424 § 1 pkt 1 kpkprzede wszystkim zaznaczyć należy, iż zarzut obrazy prawa procesowego jest tylko wówczas zasadny, gdy podnoszone przez skarżącego uchybienie mogło mieć wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia (art. 438 pkt 2 kpk). W pisemnych motywach wyroku jakkolwiek Sąd Rejonowy nie odniósł się w sposób wnikliwy do sygnalizowanej przez skarżącego kwestii to jednakże wskazana wadliwość nie miała wpływu na treść wydanego orzeczenia, zwrócić przy tym również należy uwagę, iż pisemne uzasadnienie jest sporządzane już po wydaniu wyroku. Odnosząc się do przedstawionych w apelacji wywodów zaznaczyć nadto także należy, iż stosownie do treściart. 286 § 1 kkskutkiem opisanego w tym przepisie zachowania musi być doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem, nadto zaakcentować także należy, iż musi istnieć tożsamość pomiędzy osobą wprowadzoną w błąd (lub której błąd wyzyskano albo też wyzyskano jej niezdolność do należytego pojmowania przedsiębranego działania) i osobą rozporządzającą mieniem własnym lub cudzym. Niewątpliwym pozostaje także, a co sygnalizowano już powyżej, iż przestępstwo oszustwa zart. 286 § 1 kkzostaje popełnione w chwili dokonania niekorzystnego rozporządzenia mieniem. W sprawie niniejszej znamiennym jest natomiast, iżJ.J.w momencie zawierania przedmiotowych umów nie posiadał wówczas wiedzy o powyższym, zaś środki finansowe udzielone zostały jedynie przez podmioty:(...) Bank S.A.oraz(...) Sp. z o. o.. Analizując powyższe zwrócić należy przy tym uwagę, iż stosownie zaś do treściart. 49 § 1 kpkpokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne

      zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo
, jak wskazuje się w praktyce orzeczniczej

    pokrzywdzonym może być w procesie karnym jedynie ten, kogo przestępstwo dotyka bezpośrednio, naruszając lub zagrażając w taki sposób jego dobru prywatnemu, chronionemu przez naruszony przez sprawę przepis. O pokrzywdzeniu decyduje bezpośredniość naruszonego lub zagrożonego przestępstwem dobra (tak. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 listopada 2005 roku II KK 108/05).
Odnotowania nadto wymaga, iż z samej konstrukcji zarzutu postawionego a opisanego w pkt I oraz w pkt II części wstępnej wyroku jak również zarzutu przedstawionego i opisanego w pkt III części wstępnej wyroku nie wynika, by w związku z działaniami oskarżonych doszło

    wówczasdo jakiegokolwiek rozporządzenia mieniem przezJ.J..
Z tych też wszystkich względów orzeczono jak w wyroku.
Na podstawieart. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o Adwokaturze(Dz. U. Nr 16 poz. 124 z późn. zm.) oraz§ 14 pkt 2 pkt 3 oraz § 14 ust. 2 pkt 4w zw. z§ 14 ust 7 i § 19 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. 2013.461 tj.) zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. W.z Kancelarii Adwokackiej wŚ.kwotę 1549,80 złotych tytułem kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżycielowi posiłkowemuJ.J.z urzędu za obie instancje.
O kosztach sądowych postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 636 §1 kpkzaliczając wydatki za to postępowanie na rachunek Skarbu Państwa.