Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1135/14
Data wyroku: 2015-09-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Kapitał Początkowy
Podstawa prawna: art. 174 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt. 13a ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 1135/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 września 2015r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Marzena Mazurek

po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. w Siedlcach na rozprawie
odwołaniaE. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 26 sierpnia 2014 r. Nr(...)
w sprawieE. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o wysokość kapitału początkowego
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iż wysokość kapitału początkowegoE. R.na dzień 01 stycznia 1999 r., przy uwzględnieniu okresu pracy w ramach umowy zawartej z(...) OddziałuwŁ.od 15 sierpnia 1987 r. do 29 czerwca 1991 r., wynosi 106 362,19 (sto sześć tysięcy trzysta sześćdziesiąt dwa i 19/100) zł.
Sygn. akt: IV U 1135/14UZASADNIENIE
Decyzją z 26 sierpnia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawie przepisówustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychustalił kapitał początkowyE. R.na dzień 1 stycznia 1999r. wskazując, że wynosi on 93 479,43 złotych. Jednocześnie organ rentowy podniósł, że okres pracy w(...) OddziałwŁ.nie został zaliczony do stażu pracy, gdyż agencyjna umowa o pracę oraz bankowe dowody wpłat nie są wystarczające, aby uznać ten okres pracy, natomiast na podstawie zeznań świadków nie można stwierdzić, czy umowa agencyjna była wykonywana stale i odpłatnie (decyzja z 26 sierpnia 2014r. k.76-78 akt o ustalenie kapitału początkowego).
Odwołanie od w/w decyzji złożyłaE. R.wnosząc o jej zmianę i ustalenie kapitału początkowego przy uwzględnieniu okresu pracy w charakterze agenta(...) OddziałuwŁ.w okresie od 12 sierpnia 1987r. do 30 września 1991r. Podniosła, że pracę wykonywała osobiście prowadząc sklep z upominkami przyulicy (...)wŁ.. Z tego tytułu opłacała należne koszty w tym składki ZUS (odwołanie k.1 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 12 sierpnia 1987r. ubezpieczonaE. R.zawarła z(...) OddziałuwŁ.umowę o prowadzenie przez ubezpieczoną punktu sprzedaży detalicznej na warunkach zlecenia. W myśl §1 umowy(...) Zarząd OddziałuwŁ.jako zleceniodawca powierzył ubezpieczonej jako agentowi prowadzenie - poczynając od 15 sierpnia 1987r. - punktu sprzedaży detalicznej na warunkach zlecenia w imieniu zleceniodawcy ,tj. pod szyldem(...), ale na rachunek i ryzyko ubezpieczonej jako agenta. Zgodnie z §2 umowy zleceniodawca udostępnił ubezpieczonej punkt sprzedaży detalicznej ,tj. lokal znajdujący się przyul. (...)wŁ.wraz z niezbędnym wyposażeniem, w którym ubezpieczona zobowiązała się prowadzić sprzedaż artykułów branży pamiątkarskiej dostarczanych jej przez zleceniodawcę, jednocześnie strony dopuściły możliwość sprzedaży przez ubezpieczoną w tym sklepie innych artykułów – wyrobów rzemieślniczych, ludowych, rękodzieła, konfekcji młodzieżowej - §7 umowy. Zgodnie z umową – w myśl jej §8 ubezpieczona zobowiązana była do wpłacania co miesiąc na rzecz zleceniodawcy stałej, ustalonej wcześniej kwoty niezależnej od osiąganych w sklepie obrotów - tzw. ryczałtu, a ponadto ponosić koszty związane z utrzymaniem lokalu poprzez wpłacanie co miesiąc na rzecz zleceniodawcy kwoty odpowiadającej kosztom wynajmu lokalu przez(...)i kosztom energii elektrycznej - §10 ust.3 umowy. Zgodnie z §10 ust.2 umowy, z tytułu pracy wykonywanej na podstawie tejże umowy ubezpieczona objęta była obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym na podstawie przepisów ustawy z 19 grudnia 1975r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej, przy czym koszty ubezpieczenia, ubezpieczona była zobowiązana pokrywać sama. W myśl §12 umowy, umowa zawarta została na czas nieokreślony z prawem jej wypowiedzenia w terminie 6-miesięcznym, z możliwością skrócenia okresu wypowiedzenia za zgodą obu stron (umowa z 12 sierpnia 1987r. wraz z załącznikami k.38-47 akt o ustalenie kapitału początkowego).
Zgodnie z powyższą umową ubezpieczona rozpoczęła prowadzenie sklepu z pamiątkami pod patronatem(...)i nazwą(...)z siedzibą przyul. (...)wŁ.od 15 sierpnia 1987r. W myśl postanowień umowy, ubezpieczona sprzedawała w tym sklepie towary z branży turystycznej dostarczane jej przez zleceniodawcę, a także inne towary, w tym konfekcję i rękodzieło ludowe, które nabyła od producentów. Ubezpieczona prowadziła powyższy sklep na własny rachunek i ryzyko. Z uzyskiwanych dochodów rozliczała się z Urzędem Skarbowym. Z towarów wstawianych do sklepu przez zleceniodawcę rozliczała się z(...). Ponadto - w myśl przedstawionych wyżej postanowień umowy - co miesiąc wpłacała na rzecz zleceniodawcy stałą kwotę tzw. ryczałt za udostępnienie nazwy(...), a także kwotę odpowiadającą kosztom najmu lokalu i kosztom energii elektrycznej. Ponadto ubezpieczona wpłacała do(...)kwoty odpowiadające wysokości składki na ubezpieczenie społeczne, które następnie(...) Zarząd OddziałuwŁ.odprowadzał wraz ze składkami za innych ubezpieczonych (swoich pracowników) do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.Inspektorat wR.. Składki były rozliczane na deklaracjach bezimiennych. Wpłat na rzecz(...)tytułem ryczałtu, kosztów utrzymania lokalu oraz składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczona dokonywała na rachunek bankowy(...) Zarząd OddziałuwŁ.bądź w kasie(...)(zachowane bankowe dowody wpłat dokonywanych przez ubezpieczoną na rzecz(...)oraz dowody wpłat dokonywanych przez ubezpieczoną w kasie(...) Zarząd OddziałuwŁ.k.48-59 akt o ustalenie kapitału początkowego, zeznania świadków:J. K.k.13v-14 – nagranie od minuty 19 do 36 iZ. T.k.14-14v – nagranie od minuty 36 do 49 oraz zeznania ubezpieczonej k.24v – nagranie od minuty 1 do 10 i k.12v-13 – nagranie od minuty 1 do 15). Przedmiotowa umowa zlecenia obowiązywała między stronami nieprzerwanie od 15 sierpnia 1987r. do 29 czerwca 1991r. Prowadzony przez ubezpieczona sklep był otwarty codziennie w dni robocze od godziny 9 do 17. W dniu 17 czerwca 1991r.Zarząd Oddziału (...)wŁ.podjął uchwałę o zakończeniu z dniem 29 czerwca 1991r. działalności gospodarczej Oddziału w związku z jej sytuacją finansową (uchwała nr 3/91 ZarząduOddziału (...)wŁ.z 17 czerwca 1991r. k.61 akt o ustalenie kapitału początkowego).
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonejE. R.podlegało uwzględnieniu.
Zgodnie zart.174 ust.1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r., Nr 153, poz.1227 ze zm.) kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych wart.53, z uwzględnieniem ust.2-12. Z kolei ust.2 pkt 1 powyższego przepisu stanowi, że przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy okresy składkowe, o których mowa w art.6 ustawy. Artykuł 6 ustawy emerytalnej, do którego odsyła w/w przepis o ustaleniu kapitału początkowego, w ustępie 2 pkt 13 lit. a stanowi, że za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. okresy, za które została opłacona na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, w tym okres pracy na obszarze Państwa Polskiego wykonywanej na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz współpracy przy wykonywaniu takiej umowy objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub, w których występowało zwolnienie od opłacania składki.
Umowa, na którą powołuje się ubezpieczona w swoim odwołaniu została zawarta i obowiązywała między jej stronami ,tj. między ubezpieczoną a(...) OddziałuwŁ.przed 15 listopada 1991r. ,tj. - jak wynika z wcześniejszych ustaleń - w okresie od 15 sierpnia 1987r. do 29 czerwca 1991r. W związku z tym zastosowanie do przedmiotowej umowy znajdzieustawa z 19 grudnia 1975r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia(Dz.U. z 1975r. Nr 45, poz.232 ze zm.). W myśl art.1 ust.1-3 powyższej ustawy obowiązkowe ubezpieczenie społeczne obejmuje osoby wykonujące stale i odpłatnie pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia zawartej z jednostkami gospodarski uspołecznionej, przy czym umową agencyjną lub umowę zlecenia – w rozumieniu tej ustawy – jest umowa, na podstawie której osoba ją zawierająca zobowiązuje się do wykonywania określonych czynności w imieniu jednostki gospodarki uspołecznionej lub na jej rzecz, ponadto pracę uważa się za wykonywaną stale, jeżeli trwa nieprzerwanie co najmniej 6 miesięcy. Do uregulowań powyższej ustawy odwołały się również same strony przedmiotowej umowy w jej §10 ust.2 (k.41-32 akt o ustalenie kapitału początkowego). Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że przedmiotowa umowa była między jej stronami wykonywana i stanowiła rzeczywisty tytuł ubezpieczenia społecznego ubezpieczonejE. R.w okresie od 15 sierpnia 1987r. ,tj. od początku jej obowiązywania do 29 czerwca 1991r. ,tj. do dnia, w którym zgodnie z uchwała ZarząduOddziału (...)wŁ.zakończył on swoją działalność gospodarczą. Z treści postanowień umowy oraz ze spójnych zeznań świadków w osobachJ. K.będącego we wskazanym okresie sekretarzem ZarząduOddziału (...)wŁ.orazZ. T.będącej wówczas prezesem ZarząduOddziału (...)wŁ., a także z korespondujących z tymi dowodami zeznań samej ubezpieczonej wynika, że we wskazanym okresie ubezpieczona prowadziła pod patronatem(...) OddziałuwŁ.sklep z artykułami pamiątkarskimi dostarczanymi jej przez w/w podmiot, przy czym pracę tę wykonywała stale ,tj. sklep działał codziennie - we wszystkie dni robocze obowiązywania umowy. Zgodnie z art.1 ust.1 w/w ustawy z 19 grudnia 1975r. praca wykonywana na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenie powinna być wykonywana odpłatnie. Z ustaleń Sądu poczynionych o w/w dowody wynika, że z tytułu prowadzenia sklepu pod patronatem(...)ubezpieczona nie otrzymywała wynagrodzenia w rozumieniu cyklicznych np. co miesięcznych wypłat kwot pieniężnych. Zauważyć jednak należy, że wymóg, aby praca była wykonywana odpłatnie nie jest równoznaczny z wymogiem pobierania wynagrodzenia, jak jest to np. w przypadku umowy o pracę – vide:art.22 kp. Umowa odpłatna to umowa ekwiwalentna, a zatem umowa, na mocy której obie jej strony otrzymują od siebie nawzajem określone świadczenie. W przypadku rozpatrywanej umowy(...)zawierając umowę z ubezpieczoną zapewnił sobie sprzedaż własnych artykułów z branży turystycznej i pamiątkarskiej, a ubezpieczona otrzymywała od(...)możliwość prowadzenia sklepu pod patronatem tego podmiotu oferując do sprzedaży nie tylko towary(...), ale również inne – dostępne na ówczesnym rynku, przez co zapewniła sobie możliwość uzyskiwania określonego zysku, którym (w zakresie towarów nie pochodzących od(...)) nie musiała dzielić się z(...)jako zleceniodawcą. Należy przy tym podkreślić, że jak zeznała ubezpieczona prowadzenie sklepu na zasadach określonych w rozpatrywanej umowie z 12 sierpnia 1987r. było dla niej opłacalne (zeznania ubezpieczonej k.24v – nagranie od minuty 5 do 8).
Odnosząc się do kwestii opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za ubezpieczoną w okresie obowiązywania w/w umowy wskazać należy, że z uwagi na upływ czasu zachowała się jedynie część dowodów wpłat dokonywanych przez ubezpieczoną na rzecz(...) OddziałZarządu wŁ.obejmujących obok ryczałtu i kosztów związanych z utrzymaniem lokalu również kwotę składki na ubezpieczenie społeczne, które to składki(...)przekazywał następnie - wraz ze składkami za swoich pracowników - do organu rentowego (dowody wpłat na k.48-59 akt o ustalenie kapitału początkowego). Z uwagi na to, że w rozpatrywanym okresie(...) Zarząd OddziałuwŁ.rozliczał się z organem rentowym na podstawie deklaracji bezimiennych niemożliwe stało się również potwierdzenie przez organ rentowy okresu ubezpieczeniaE. R.we wskazanym okresie (vide: pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.Inspektorat wR.k.72 akt o ustalenie kapitału początkowego). Niemożność potwierdzenia opłacenia składek – z uwagi na ówczesny sposób składania deklaracji – nie może jednak prowadzić do ustalenia, że w okresie obowiązywania rozpatrywanej umowy ,tj. od 15 sierpnia 1987r. do 29 czerwca 1991r. składki za ubezpieczoną nie zostały opłacone. Zgromadzone dowody z dokumentów w postaci umowy z 12 sierpnia 1987r. oraz dowodów wpłat, a także z zeznań świadków – członków ZarząduOddziału (...)wŁ.oraz zeznań samej ubezpieczonej dają podstawy do ustalenia, że za okres obowiązywania w/w umowy składki na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonej zostały opłacone. Należy przy tym podkreślić, że w rozpatrywanym okresie(...) Zarząd OddziałuwŁ.posiadał status jednostki gospodarki uspołecznionej i jak zeznała ówczesna prezes zarząduOddziału (...)wŁ.-Z. T., podlegał on kontrolom przeprowadzanym przez jednostki nadrzędne, które nigdy nie stwierdziły uchybień w zakresie odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne (zeznania świadkaZ. T.k.14-14v – nagranie od minuty 39 do 41).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że okres pracy ubezpieczonej w ramach umowy zawartej z(...) Zarząd OddziałuwŁ.od 15 sierpnia 1987r. do 29 czerwca 1991r. podlega uwzględnieniu przy ustaleniu kapitału początkowego, przy czym jak wynika z wyliczenia przygotowanego przez organ rentowy kapitał początkowy ubezpieczonej przy zaliczeniu tego okresu wynosi 106 362,19 złotych (pismo organu rentowego z 15 lipca 2015r. k.19-20 akt sprawy). Z przedstawionych względów na podstawieart.47714§2 kpcSąd zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji wyroku.