Sąd Apelacyjnyw Warszawie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 436/14
Data wyroku: 2015-04-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Maria Gleixner-Dyk, Ewa Jankowska, Artur Fryc
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenie Społeczne
Podstawa prawna: art.1 ust1 i 6 z 9.11.2012 r o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą dziaalność
Teza: Ustawa z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłacanych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U 2012 poz 1551) nie zawiera upoważnienia do złożenia wniosku o umorzenie wyłącznie należności powstałych z tytułu nieopłacanych składek na ubezpieczenie zdrowotne ( Art1 ust 1 i 6 ustawy)

Sygn. akt III AUa 436/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia  16 kwietnia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący - Sędzia: SA Maria Gleixner-Dyk
Sędziowie: SA Ewa Jankowska (spr.)
SO del. Artur Fryc
Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Kapanowska
po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. w Warszawie
sprawyJ. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne
na skutek apelacjiJ. J.
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt  VII U 1730/13

oddala apelację.
Sygn. akt III AUa 436/14

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 25 listopada 2013 r. oddalił odwołanieJ. J.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 7 lutego 2013 r. odmawiającej mu na podstawie art. 61a Kodeksu postepowania administracyjnego orazart. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wnioskuJ. J.z17 stycznia 2013 r. o umorzenie należności na podstawie ustawy z9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. 2012 poz. 1551).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
J. J.w dniu 22 stycznia 2013 r. złożył wniosek o umorzenie nieopłaconych należności za okres od 2003 r. do 2005 r. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzenie należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012r., poz.1551).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie Centralnej Bazy Danych Kompleksowego Systemu Informatycznego ustalił, iż odwołujący prowadził działalność gospodarczą w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. i podlegał z tego tytułu wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, ponieważ w tym okresie był jednocześnie zatrudniony na umowę o pracę z wynagrodzeniem wyższym od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z tej przyczyny organ rentowy decyzją z dnia7 lutego 2013 r., stwierdził, iż odwołujący nie jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku na podstawie przepisów ustawy o umorzenie należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność.
W ocenie Sądu Okręgowego odwołanieJ. J.od decyzji organu rentowego z dnia 7 lutego 2013 r., nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551) na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniuart. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.):
1) która przed dniem 1 września 2012 r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8,
2) innej niż wymieniona w pkt 1
- umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.
W ust. 6 art. 1 cytowanej ustawy wskazano, że umorzenie należności, o których mowa w ust. 1, skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres oraz należnych od nich, za ten sam okres, odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.
Sąd Okręgowy rozpoznając niniejszą sprawę ustalił, iż uJ. J.w okresie prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej nie wystąpiły zaległości na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na Fundusz Pracy. Jak wynika bowiem z niespornych ustaleń faktycznych, zaległości dotyczyły jedynie ubezpieczenia zdrowotnego. W ocenie Sądu Okręgowego ta istotna okoliczność przesądza również o tym, że żądanie odwołującego umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jest niezasadne. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 6 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r., warunkiem umorzenia takich składek jest uprzednie umorzenie należności z tytułu obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności a takie okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Jednocześnie Sąd Okręgowy wskazuje, iż płatnik składek powinien bez uprzedniego wezwania opłacać je terminowo i nie może również na nikogo przerzucać skutków swoich zaniechań, są to bowiem należności publicznoprawne. Umorzenie jest zaś wyrazem definitywnej rezygnacji z możliwości wyegzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek od podmiotów zobowiązanych do ich uregulowania. Z uwagi na publicznoprawny charakter należności z tytułu składek umorzenie jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym. Ustawodawca w cytowanej ustawie z dnia 9 listopada 2012 r. jednoznacznie wskazał, jakie kryteria powinny decydować o umorzeniu, zatem jakakolwiek wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Sąd Okręgowy podniósł, że przepisy regulujące materię ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujących; oznacza to, iż w sytuacjach w nich określonych muszą być one stosowane przez organ rentowy w sposób ścisły.
Nadto Sąd Okręgowy wskazał, że konstrukcja ustawy z dnia9 listopada 2012 r. za cel ma umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe. Umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne następuje jedynie w sytuacji gdy podmiot ubiegający się o umorzenie posiada zaległości na ubezpieczenia społeczne. W ocenie Sądu Okręgowego powyższe rozwiązanie nie stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości ani z zasadą opisaną wart. 2 Konstytucjistanowiącą, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Celem uchwalenia ustawy było zniwelowanie barier finansowych dla małych i średnich przedsiębiorców na rynku; wyjście naprzeciw osobom prowadzącym pozarolniczą działalność, szczególnie tym, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej między innymi z powodu posiadanego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na własne ubezpieczenia za okres do lutego 2009 r., narastającego w związku ze zwiększającą się kwotą odsetek oraz pozostałych należności, powstałych w konsekwencji nieopłacenia składek. Zmiany te, poprzez umorzenie najstarszych - a więc najtrudniejszych do spłaty - zaległości, mały być dużym wsparciem dla przedsiębiorców, pozwalającym na odzyskanie płynności finansowej. Miały pozwolić także na złagodzenie niekorzystnych skutków spowolnienia gospodarczego i utrzymanie się przedsiębiorców na rynku.
W ocenie Sądu Okręgowego do ustawodawcy należy określenie kręgu osób mogących skorzystać z dobrodziejstwa umorzenia należności i nie jest rolą Sądu poszerzanie kategorii podmiotów którym umarza się składki, ze względu na wyżej wskazany wyjątkowy charakter ustawy.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wT.z dnia 7 lutego 2013 r., została wydana prawidłowo.
Mając powyższe na uwadze w myślart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.
W apelacji od powyższego wyroku odwołujący wnosi o uznanie jego prawa do skorzystania z ustawy z 9 listopada 2012 r. Nie zgadza się ze stanowiskiem, że jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i jednocześnie zatrudniona na podstawie umowy o pracę podlegał ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu zatrudnienia. Wskazuje, iż zgodnie zart. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychobowiązkowym ubezpieczeniom społecznym polegają m. in. pracownicy (pkt 1) oraz osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą(pkt 5), a zatem podlegał ubezpieczeniom społecznym z obu tych tytułów. Art. 9 cytowanej ustawy stanowi, iż w takim przypadku osoby obejmowane są ubezpieczeniami tylko ze stosunku pracy. Ustawa z 9 listopada 2012 r. mówi o wymogu podlegania a nie bycia objętym. Objęte w rozumieniu wskazanego art. 9 mogą być tylko osoby podlegające. Wywodzi, że ustawa z 9 listopada 2012 r. daje podstawę do umorzenia składek zdrowotnych, co ma miejsce w jego przypadku. Zapis art. 1 ust. 6 cytowanej ustawy o treści„umorzenie należności, o których mowa w ust. 1 skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek zdrowotnych ...”nie wskazuje, aby był to warunek konieczny.
Sąd Apelacyjny w Warszawie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje:
Apelacja odwołującegoJ. J.nie zasługuje na uwzględnienie.
Bezsporne jest, iż w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia2005 r. odwołujący prowadził działalność gospodarczą. Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi tytuł ustawowy obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (pkt 5 ust. 1 art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W tym samym okresie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, jako pracownik objęty był ustawowym tytułem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (pkt 1 ust. 1 art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).Art. 9omawianej ustawy dotyczy zbiegu tytułów obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowych. Jednoznacznie stanowi, że pracownik (art. 6 ust. 1) spełniający jednocześnie warunki do objęcia go obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym z innych tytułów jest objęty ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku odwołującego, który w okresie od 1 stycznia1999 r. do 31 grudnia 2005 r. był objęty ubezpieczeniem społecznym wyłącznie ze stosunku pracy. W związku z prowadzoną w tym okresie działalnością gospodarczą opłacał wyłącznie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Obowiązek regulowania tych składek wynika zustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2008 r. nr 164 poz. 1027 ze zm.). Ubezpieczenia zdrowotne są odrębnymi do ubezpieczeń społecznych (emerytalne, rentowe, wypadkowe) ubezpieczeniami.Art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychma istotne znaczenie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, bowiem na podstawie tego przepisu odwołujący we wskazanym wyżej okresie został objęty obowiązkiem ubezpieczenia wyłącznie jako pracownik i jedynie z tego tytułu opłacane były składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe. Natomiast z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności nie był objęty obowiązkiem ubezpieczeń społecznych i w konsekwencji nie był zobowiązany do opłacania składek na te ubezpieczenia i takich składek nie opłacał.
Ustawa z 9 listopada 2012 r. dotyczy umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek, przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z tytułu podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu. Odwołujący nie posiada takich należności, bowiem w okresie do 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2005 r. na podstawie ustawy był zwolniony od obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Wywód odwołującego dotyczący różnicy między znaczeniami określeń„objęcie ubezpieczeniami”i„podleganie ubezpieczeniom” jest na gruncie ustawy z 9 listopada 2012 r. bezprzedmiotowy jako, ze skutkiem zarówno nieobjęcia ubezpieczeniami jak i niepodlegania ubezpieczeniom jest zwolnienie z obowiązku opłacania składek na te ubezpieczenia.
Natomiast uprawnienia do wnioskowania o umorzenie nieopłaconych składek na te ubezpieczenia, zgodnie z cytowaną ustawą, posiada wyłącznie ta osoba prowadząca działalność pozarolniczą w okresie w ustawie wskazanym, która była zobowiązana do ich opłacania i z tego obowiązku się nie wywiązała.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny oddalił apelację odwołującego na podstawieart. 385 k.p.c.bowiem wyrok Sądu Okręgowego jest zgodny z prawem; organ rentowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wnioskuJ. J.o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na podstawieart. 61a k.p.a., bowiem odwołujący nie jest osobą uprawnioną do złożenia takiego wniosku.
Ustawa z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. 2012 r. poz. 1551) nie zawiera upoważnienia do złożenia wniosku o umorzenie wyłącznie należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia zdrowotne (art. 1 ust. 1 i 6 ustawy).
Sędziowie: PRZEWODNICZĄCY
(...)
(...)
af