Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 618/15
Data wyroku: 2015-12-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Ochalska-Gola, Wiesława Kuberska
Słowa kluczowe: Dobra Osobiste
Podstawa prawna: art. 23 k.c., art. 24 k.c.

Sygn. akt I ACa 618/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 grudnia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący SSA Dorota Ochalska - Gola
Sędziowie SA Wiesława Kuberska (spr.)
del . SO Ryszard Badio
Protokolant  stażysta Lidia Milczarek
po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. w Łodzi na rozprawie
sprawy z powództwaJ. B.
przeciwkoK. S. (1)
o ochronę dóbr osobistych
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku
z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt I C 2328/12

I
z mienia zaskarżony  wyrok na następujący:

„1.  n akazuje  pozwanemuK. S. (1)złożyć  w  terminie

14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, na jego koszt, oświadczeni e  wydrukowane czcionkąA., rozmiar czcionki 12, kolo r czcionki czarny, interlinia 1 ,5 wiersza, podpisane przez pozwanego o treści:  
Ja, niżej  podpisanyK. S. (2)sk i przepraszam PanaJ. B., że

w piśmie z dnia 27 kwietnia 2012 r. skierowanym do członków Izby Gospodarczej RegionuP.naruszyłem  jego dobra osobiste poprzez  nieuprawnione  użycie sformułowania, iż Prezes Izby Gospodarczej RegionuP.jest motorem nieprawidłowości w  funkcjonowaniuI., polegających na działaniach niezgodnych z zasadami etyki biznesu,  naruszających reguły równego traktowania wszystkich członkówI.
         – oraz wysłać  je  listem poleconym na adresy wszystkich członków  Izby Gospodarczej RegionuP.i  na adres  Izby Gospodarczej RegionuP.;
2.  oddala  powództwo w pozostałej części;
3.  znosi  wzajemnie między stronami koszty postępowania.”

II
oddala  apelację w pozostałym zakresie;

III
znosi  wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I A Ca 618/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w Płocku w sprawie z powództwaJ. B.przeciwkoK. S. (1)o ochronę dóbr osobistych, oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 377 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
(wyrok – k. 716)
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie ustaleń, któreSąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne. Z ustaleń tych wynikało, że powód dochodził ochrony dóbr osobistych poprzez:
- nakazanie pozwanemuK. S. (1)złożenia w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, na jego koszt, oświadczenia wydrukowanego czcionkąA., rozmiar czcionki 12, kolor czcionki czarny, interlinia 1,5 wiersza, podpisanego przez pozwanego o treści: „Ja, niżej podpisanyK. S. (1)– prezes spółki(...) S.A.i przedsiębiorca zrzeszony w Izbie Gospodarczej RegionuP.niniejszym oświadczam, iż wszelkie zarzuty i insynuacje wobec PanaJ. B.zawarte w piśmie z dnia 27 kwietnia 2012 r. skierowanym do członków Izby Gospodarczej RegionuP.(I. dz. 0150/2012), jak również w dalszej korespondencji, a w szczególności dotyczące nierzetelnego, nieuczciwego, nietransparentnego i niezgodnego z prawem oraz etyką biznesu działania PanaJ. B.są nieprawdziwe i stanowią naruszenie dóbr osobistych PanaJ. B.. Niniejszym przepraszam za dokonane naruszenie dóbr osobistych PanaJ. B..”;
- nakazanie pozwanemuK. S. (1)zaniechania w przyszłości dalszego naruszenia dóbr osobistych powodaJ. B.poprzez formułowanie w jakiejkolwiek formie twierdzeń, zarzutów, komentarzy bądź insynuacji zawierających (w tym również w formie przypuszczenia) nieprawdziwe i naruszające dobra osobiste powodaJ. B.informacje jakoby postępowania powodaJ. B.było nierzetelne, nieuczciwe, nietransparentne lub niezgodne z prawem oraz etyką biznesu, a także rozpowszechniania tych informacji, w tym w szczególności wśród członków Izby Gospodarczej RegionuP.;
- zasądzenie od pozwanegoK. S. (1)na rzeczStowarzyszenia Hospicjum (...)pod wezwaniem Św.U. L.,Al. (...)J. P.37,(...)-(...) P.kwoty 5.000 zł;
- zasądzenie od pozwanegoK. S. (1)na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powód podniósł, iż pozwany w swoich pismach i stanowiskach rozpowszechniał informacje dotyczące działańJ. B., jako Prezesa ZarząduI., polegające na postępowaniu nierzetelnym, nieuczciwym, niezgodnym z zasadami etyki biznesu oraz nietransparentnym; kierowaniu się przez powoda w działalności społecznej interesem własnym lub interesem podmiotów zaprzyjaźnionych, nie zaś interesem wspólnej organizacji o charakterze społecznym i w efekcie stwarzania możliwości osiągania korzyści ekonomicznych jedynie przez wybranych członkówI.z nim związanych; inicjowaniu przez powoda działań dotyczących wybiórczego przekazywania informacji członkomI.w ten sposób, iż najbardziej wartościowe gospodarczo informacje są przekazywane wyłącznie osobom związanym ze środowiskiem (w tym w szczególności w relacjach koleżeńskich) ZarząduI., natomiast pozostali członkowieI.otrzymują informacje pozbawione znaczenia ekonomicznego. Powód wskazał także, iż poprzez swoją wypowiedź o charakterze sugestywnym i tendencyjnym pozwany insynuował, iż działanieJ. B.jest częścią mechanizmu korupcjogennego oraz układowego, sprzyja lokalnym elitom, a nadto jest niezgodne z prawem. Zdaniem powoda, pozwany swym działaniem naruszył w nieuprawniony sposób jego dobra osobiste, takie jak dobre imię, godność, cześć, dobrą sławę, renomę uczciwego i rzetelnego przedsiębiorcy, czy też powszechny szacunek i zaufanie społeczne.
PozwanyK. S. (1)wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany podniósł, że krytykował wyłącznie działania organów Izby, nieprawidłowości w jej funkcjonowaniu jako osoby prawnej. Żadne z jego pism nie dotyczyło powoda jako osoby fizycznej, czy też przedsiębiorcy, ani nie zawierało oceny prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, wobec czego sformułowania pozwanego nie mogą stanowić podstawy roszczeń powoda, występującego w sprawie jako osoba fizyczna.
J. B.jest Prezesem Zarządu Izby Gospodarczej RegionuP.od 2004 r.K. S. (1)jest Prezesem Zarządufirmy (...) S.A.i przedsiębiorcą zrzeszonym w Izbie Gospodarczej RegionuP.. Pozwany był jednym z członków założycieliI.i jej pierwszym prezesem. W dniu 28 kwietnia 2011r. odbyło się X Walne Zgromadzenie Izby Gospodarczej RegionuP.. Pozwany był jego uczestnikiem. W toku obrad członkowieI.:J. M., pozwany, PanM.iJ. D. (1)zgłosili uwagi co do sposobu działaniaI.podnosząc brak działańI.poza integracją, mały kontakt członków z organami władzy, brak aktywnościI.w zakresie opiniowania ustawy budżetowej miasta, wieloletniego planu inwestycyjnego miasta, problemów z transmisją danych, braku komunikatów na stronie internetowejI., występowaniu trudności w dotarciu do władz miasta. W dniu 26 kwietnia 2012r. odbyło się XI Walne Zgromadzenie Izby Gospodarczej RegionuP.. Pozwany był jego uczestnikiem. W czasie obrad pozwany zgłosił swoje uwagi m.in.: nie ujęcie w sprawozdaniu z działalności za 2011r. w części dotyczącej X Walnego Zgromadzenia, uchwał zgłaszanych przez niego i PaniąK., a dotyczących lepszej komunikacji, przekazywania informacji oraz zmian w Statucie; braku informacji o podjętych działaniach dotyczących zasad dobrych obyczajów kupieckich, braku informacji na stronieI.o liście członków wchodzących w skład Rady Głównej we wskazaniem Przewodniczącego.
Ponadto pozwany w piśmie do Członków Izby Gospodarczej RegionuP.z dnia 27 kwietnia 2012 r. przedstawił swoje stanowisko i spostrzeżenia z XI Walnego Zgromadzenia. Wskazał, że: „jako szeregowy członekI.jest traktowany instrumentalnie – maszynka do głosowania, a działaniaI.prowadzone są w sposób nieprzejrzysty, czyli taki, aby zasadnicze korzyści, związane z możliwym dostępem do informacji pozyskiwanych przez Organa Izby, mogły być przekazywane w sposób wybiórczy, skanalizowany w dogodnych dla osiągania korzyści kierunkach np. koleżeńskich, itp. Osoby z poza uprzywilejowanej grupy „karmi się” bałamuctwem i informacjami-ochłapami, nieposiadającymi istotnej wartości”.K. S. (1)zgłosił szereg uwag, takich jak:
- nieprzekazanie członkomI.kompletu materiałów, sprawozdań, które miały być przedmiotem głosowania, w terminie przekazania zawiadomienia o zwołaniu XI Walnego Zgromadzenia;
- pominięciu w Sprawozdaniu MerytorycznymI., wyłożonym w dniu i miejscu spotkania, odniesienia do dwóch Uchwał podjętych w czasie X Walnego Zgromadzenia, tj. opracowania propozycji zmian w StatucieI.– zgłoszonego przezA. K.i opracowania przejrzystych zasad komunikacji z członkamiI.– zgłoszonego przezK. S. (1);
- brak informacji o wszystkich organach statutowychI., w szczególności o Radzie Głównej i jej przewodniczącym, na stronie internetowejI.;
- zadeklarowaniu przez niego przygotowania propozycji zmian w statucieI., nie później niż w terminie do dnia 31 lipca 2012 r.;
- zwrócenie uwagi Przewodniczącemu Rady Głównej, po przedstawieniu przez niego sprawozdania Rady Głównej, że zgodnie z § 40 ust. 1 StatutuI.Rada Główna powinna wprowadzić „zasady dobrych obyczajów kupieckich”;
- odniesienie się do incydentu, który wydarzył się w związku z debatą przedwyborczą współorganizowaną przez Izbę, polegającego na zadaniu przez niego pytania w debacie, w sposób niedopuszczalny, tj. skrócony o wątek ekonomiczny;
- podniesienie problemu wywoływania dyskusji zastępczych;
- odniesienie się do możliwości wsparciaI., dla jego firmy w podjęciu współpracy z Politechniką(...);
- przywołanie braku przekazania informacji przez BiuroI.wszystkim jej członkom o organizowanych wP.I Targach(...).
K. S. (1)na podstawie wielu lat uczestnictwa w życiuI.i własnych obserwacji ocenił sposób działania Organów Izby jako nieprzejrzysty i stwarzający możliwości a wręcz dający gwarancję realizowania celów przez wybrane i uprzywilejowane osoby, grupki, niezgodnie z zasadami etyki biznesu oraz równości szans dla wszystkich członkówI.. Jego zdaniem członkowie i Walne Zgromadzenie zostali potraktowani instrumentalnie, mieli zaakceptować działania Organów Izby. Dostrzegając nieprawidłowości, które trwają od wielu lat, a motorem ich jest osoba Pana Prezesa, uznał za stosowne zająć stanowisko wobec niektórych z tych zjawisk.K. S. (1)wskazał, iż problem uważa za poważny uwzględniając jego doświadczenia w korupcjogennych i układowych sytuacjach dotyczących części lokalnych elit.
W kolejnym piśmie z dnia 7 maja 2012 r.K. S. (1)wskazał na inne spostrzeżenia dotyczące Walnego Zgromadzenia, takie jak:
- zwrócenie przez Prezesa w pierwszych jego słowach uwagi, że byłoby dobrze zakończyć zgromadzenie przed wymienioną przez niego godziną;
- zaproponowanie przez Prezesa osoby Przewodniczącego Rady Głównej do protokołowania zgromadzenia;
- zmiana podejścia do głosowania nad sprawozdaniami Organów Izby;
- uniemożliwienie rzeczowej dyskusji nad sprawozdaniem merytorycznym, które zostało wyłożone na stół bezpośrednio przed zgromadzeniem o objętości 27 stron. JednocześnieK. S. (1)poinformował, że zapoznał się ze Statutem i naniósł wstępne poprawki, a zadeklarowaną na XI Walnym Zgromadzeniu pracę wykona znacznie szybciej
Uchwałą nr 1/2012 z dnia 14 maja 2012 r. Rada Główna Izby Gospodarczej RegionuP., w związku z odmiennymi opiniami członków Rady Głównej na temat zarzutów zawartych w pismach nr(...)z dnia 27 kwietnia 2012 r. i nr(...)z dnia 7 maja 2012 r.K. S. (1)– Prezesa Zarządu(...) S.A.dotyczących funkcjonowaniaI.i jej organów, mających jej zdaniom charakter pomówień, wniosła o ocenę i rozstrzygnięcie tej sprawy przez Sąd Koleżeński.
Pismem z dnia 25 maja 2012 r.J. B.zwrócił się doK. S. (1), aby w terminie nie późniejszym niż 7 dni od dnia otrzymania pisma, podjął działanie polegające na skierowaniu w formie tożsamej do formy przyjętej dla naruszenia (tj. w formie pisma skierowanego do tożsamego kręgu adresatów), oświadczenia o treści: „Mając na uwadze treść mojego pisma z dnia 27 kwietnia 2012 roku, skierowanego do Członków Izby Gospodarczej RegionuP.za pośrednictwem sekretariatufirmy (...)(L.dz.0150/2012) – oświadczam, iż treści kierowanych zarzutów i domniemań mogły narazić lub wręcz naruszyć dobra osobiste i dobre imię oraz pozycje PanaJ. B.. Za powstałe lub ewentualne naruszenia przepraszam.” Jednocześnie wniósł o zaprzestanie dokonywania w przyszłości jakichkolwiek naruszeń swoich praw, dóbr osobistych, dobrego imienia oraz innych wartości chronionych przez przepisy obowiązującego prawa.
Na posiedzeniu Sądu Koleżeńskiego w dniu 12 czerwca 2012 r.K. S. (1)przyznał, iż jego zamiarem nie było obrażanie członków Zarządu i Rady Głównej, a jego jedyną intencją była krytyka. W/g niego wystosowane pisma nie miały charakteru pomówień. Podkreślił, że podtrzymuje swoje zdanie, gdyż w jego ocenie wypowiedzi zawarte w pismach nie przekraczają granic krytyki. Przyznał, że niektórych słów użył pod wpływem emocji i kolejny raz w takim kontekście prawdopodobnie zastosowałby inne wyrażenia. Pismem z dnia 12 czerwca 2012 r., rozesłanym do członkówI., stanowiącym realizację ustaleń ze spotkania z Sądem Koleżeńskim, pozwany oświadczył, iż jedynym jego zamiarem wyrażonym w pismach(...)oraz(...)była krytyka postępowania i wskazanie na nieprawidłowości w funkcjonowaniuI.. Wskazał, iż działał wyłącznie w celu doprowadzenia do działaniaI.w oparciu o przejrzyste zasady i powszechnie akceptowane uniwersalne wartości. Krytyka zawarta w pismach odwołuje się do znanych mu faktów oraz związanego z nimi zaniepokojenia sposobem funkcjonowaniaI., który postrzega jako nietransparentny czyli niejawny dla członkówI.. Jednocześnie wyraził swój żal z powodu zaistnienia takiej sytuacji i przeprosił wszystkich, którzy jego oceną poczuli się dotknięci.J. B.czuł się nieusatysfakcjonowany przeprosinami pozwanego i ocenił, żeK. S. (1)nie podjął działań mających na celu dokonanie przeprosin w sposób i formie określonej w piśmie z dnia 25 maja 2012 r.K. S. (1)poinformował, iż nie może zadośćuczynić żądaniu powoda, albowiem treść jego pisma z dnia 27 kwietnia 2012 r. nie pozwala na przyjęcie tezy, iż nastąpiło naruszenie dóbr osobistych, dobrego imienia i pozycjiJ. B..K. S. (1)wskazał, iż w tymże piśmie zawarł jedynie krytyczne uwagi pod adresem władz i w zakresie prowadzenia XI Walnego Zgromadzenia do czego jako członekI.oraz jako uczestnik zgromadzenia był uprawniony, a nadto kierował się wyłącznie interesem publicznym.
W dniu 9 kwietnia 2013 r. Rada Główna Izby Gospodarczej RegionuP.wniosła do Sądu KoleżeńskiegoI.o skreślenie z listy członkówI.firmy (...) S.A., uzasadniając wniosek licznymi nieuzasadnionymi pomówieniami i zarzutami kierowanymi przezK. S. (1)– Prezesa Zarządu(...) S.A., w stosunku do członków Rady Głównej i ZarząduI..
Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd a quo w zasadzie uznał go za niesporny, a same stanowiska stron za różniące się w zasadzie w płaszczyźnie ocen tych samych zdarzeń, jak i modelu funkcjonowaniaI., której są członkami. Sąd I instancji oddalił wnioski dowodowe pozwanego jako spóźnione –art. 207 § 6 k.p.c.Pozwany nie zgłosił takich wniosków w odpowiedzi na pozew do czego był zobowiązany. Podnieść należy, iż firma pozwanego od wielu lat jest członkiemI., uczestnicy w działalnościI., a zatem pozwany miał możliwość wskazania świadków już na etapie wnoszenia odpowiedzi na pozew. Na marginesie Sąd Okręgowy wskazał, że zgłoszone wnioski dowodowe (dowody z przesłuchania świadków), w sposób istotny wpłynęłyby na przedłużenie niniejszego procesu, a same tezy dowodowe, na okoliczność, których te dowody zostały zgłoszone, nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu.
W świetle poczynionych ustaleń faktycznych Sąd a quo ocenił, że dobra osobiste człowieka podlegają ochronie na podstawieart. 23 i 24 k.c.W tego typu sprawach w pierwszej kolejności należy ustalić czy zostało naruszone lub zagrożone dobro osobiste, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalenie, czy działanie pozwanego było bezprawne lub istniały okoliczności bezprawność tę wyłączające. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawieart. 24 k.c.Jednakże z powyższego przepisu wynika domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego, co wpływa na rozłożenie ciężaru dowodu. Domniemanie to powinien, zatem obalić pozwany (art. 6 k.c.). Działaniem bezprawnym jest działanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się zaś działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego.
W ramach wypowiedzi tzw. wartościujących (ocennych) uzasadniony interes społeczny realizuje się w tzw. rzeczowej krytyce. Krytyka nie może być zatem napastliwa, podyktowana względami osobistej animozji i zmierzać do zniszczenia lub ośmieszenia przeciwnika. Przy ocenie, czy naruszone zostało dobro osobiste człowieka decydują kryteria obiektywne, a nie subiektywne odczucia osoby żądającej ochrony prawnej. Miernika pozwalającego na ustalenie czy naruszone zostało dobro osobiste takiej osoby należy poszukiwać w tzw. opinii publicznej, będącej wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo i funkcjonujących w nim wzorów, stanowionych docelowy punkt odnoszenia się. Oceny dostarczać powinny przede wszystkim zapatrywania ludzi rozsądnych i uczciwie myślących.
W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu I instancji najważniejsze było to, że pismo pozwanego z dnia 27.04.12 r., a następnie pisma z dni 4.05, 12.06 i 22.06. 2012 r. przesłane były przez pozwanego tylko członkom Izby Gospodarczej, nie były powielane przez pozwanego poza Izbą. Słuchani w sprawie świadkowie podkreślali, że pisma pozwanego nie rzutowały w żaden sposób na pracę powoda, jego ocenę, traktowane było w głównej mierze jako krytyka, co więcej powód jako prezesI.otrzymał absolutorium na kolejnych Walnych Zgromadzeniach. W ocenie Sądu a quo, oczywistym jest, że badanie czy w danej sytuacji doszło do naruszenia dóbr osobistych przez określone wypowiedzi, musi uwzględniać kontekst sytuacyjny (miejsce, formę, czas i cel wypowiedzi), w którym zostały one użyte, jak również pewien obiektywny miernik pozwalający na ustalenie czy granice wypowiedzi nie zostały przekroczone tak, że konkretna wypowiedź spowodowała naruszenie dóbr osobistych strony powodowej, w tym przypadku dobrego imienia i czci. Biorąc pod uwagę te kryteria, w analizowanej sprawie, nie budziło wątpliwości Sądu Okręgowego to, że wypowiedzi pozwanego w piśmie z dnia 27.04.12 R. (powielone częściowo w pismach z dnia 12 i 22.06.12 r.) nie przekroczyły granicy, która wskazywałaby, że strona powodowa została pomówiona o zachowanie korupcjogenne, niezgodne z prawem, nierzetelne, nieuczciwe, niezgodne z zasadami etyki biznesu, nietransparentne lub też działania układowe.
Ponadto Sąd a quo podkreślił, że celem pozwanego nie było dokuczenie powodowi. Wypowiadając sporne słowa nie kierował się on osobistymi animozjami. W świetle całokształtu okoliczności, w jakich sporne sformułowania padły należy uznać rację pozwanego, że kwestionowane w pozwie jego wypowiedzi, nie były słowami obraźliwymi kierowanymi pod adresem powoda, jako osoby fizycznej, czy przedsiębiorcy, ani też nie zawierały oceny prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, lecz były wyrazem subiektywnej opinii pozwanego dotyczącej działaniaI.i jego organów. Istotne znaczenie w tym kontekście ma także okoliczność, że przedmiotowe pismo zostało wystosowane do członków Izby Gospodarczej po XI Walnym ZgromadzeniuI., na którym pozwany wyartykułował swoje rozczarowanie działaniamiI.. Niezadowolenie z działaniaI.sygnalizowali takżeA. M., JM.,J. D. (2)iJ. D. (3). Poza tym nie bez znaczenia dla dokonanej oceny pozostaje także fakt, że pozwany wcześniej sygnalizował swoje uwagi dotyczące pracyI., pozwany był bardzo aktywny na walnych Zgromadzeniach. Składał liczne pisma do biuraI.” zmuszając pracowników biura do zajęcia się sprawami sygnalizowanymi w pismach, co było powodem niezaplanowanych czynności i dezorganizowało pracę biura”. Powód określił współpracę z pozwanym i jego pisemne uwagi jako „duże utrudnienie, gdyż absorbował biuro i zarząd dodatkowymi działaniami”. Za pracę biura, nadzór nad jego pracą sprawuje zarządI., w tym jego prezes.
Praca buraI.została negatywnie oceniona i dlatego nastąpiła zmiana osób sprawujących funkcję dyrektora biura. Sąd Okręgowy w Płocku podkreślił nadto, że pozwany był jednym z założycieliI.i jego pierwszym prezesem. Oczekiwał, iż organy Izby będą działały w oparciu o określone zasady (regulaminy), których nie było. Działania organów Izby bez przyjęcia stosownych regulaminów, brak konkretnego postępowania w przedmiocie korespondencji napływającej do biura i niewykorzystywanego programu komputerowego sprzedanego Izbie „za przysłowiową złotówkę”, brak wymiernych zasad delegowania poszczególnych członkówI.na spotkania z organami władzy publicznej, uwagi co do publikacji informacji na stronach internetowych, pozwany oceniał jako nieprzejrzysty i nietransparentny dla członkówI..
Niezrozumiała była dla Sądu pierwszej instancji interpretacja strony powodowej pisma pozwanego w części dotyczącej, jak to określił powód, zarzutu, „iż działania powoda są częścią mechanizmu korupcjogennego oraz układowego oraz ze sprzyja on lokalnym elitom, których jest przedstawicielem”. Gramatyczna i logiczna wykładnia pisma pozwanego (k. 133) wskazuje, że w tej części pisma pozwany odwołuje się tylko do własnych doświadczeń w korupcjogennych i układowych sytuacjach dotyczących elit. Pozwany zawiadomił organa ścigania o włamaniu do swojej firmy i kradzieży przez pracownika programu komputerowego. Sprawca został skazany za włamanie, a nie kradzież. Pozwany nie był usatysfakcjonowany działaniami prokuratury i sądu i jak stwierdził „działał za śledczych, a teraz musi ustępować na rynku sprawcy włamania, który został skazany”. Napisał wówczas artykuł doGazety (...)i miał nadzieję, że temat ten będzie kontynuowany. Żaden dalszy artykuł już się nie ukazał. Zdaniem Sądu a quo sporna wypowiedź choć znajdowała się na granicy naruszenia dóbr osobistych powodów, to tej granicy w ostateczności nie przekroczyła. Pismo pozwanego z dnia 27 kwietnia 2012r. stanowi ocenę działania, krytykę organów Izby, w tym prezesaI.oraz działaniaI.jako takiej. Nie można, tak jak to czyni powód, dokonywać „wyjętych” z tekstu tego pisma, interpretacji poszczególnych wyrażeń czy słów, w oderwaniu od kontekstu tego pisma jako całości i o okoliczności towarzyszących napisaniu tego pisma. Pozwany, zdaniem Sądu I instancji nie przekroczył także zasad dozwolonej krytyki.Art. 54 KonstytucjiRzeczypospolitej i art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności daje każdemu człowiekowi prawo do wolności wyrażania opinii, co potwierdza orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W przedmiotowej sprawie nie doszło zatem ani do zagrożenia ani naruszenia dóbr osobistych powoda i dlatego też Sąd Okręgowy oddalił powództwo, a o kosztach procesu rozstrzygnął na podstawieart. 98 k.p.c.
(uzasadnienie wyroku – k. 737 – 752)
Apelację od tego orzeczenia wniosła strona powodowa zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi Okręgowemu w Płocku:
1. naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
a)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnej, odpowiadającej zasadom logiki i doświadczenia życiowego oceny dowodów w postaci pism pozwanego w zakresie w jakim odwołują się one do osoby powoda i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że dotyczą one wyłącznie krytyki funkcjonowaniaI., podczas gdy poprzez zastosowaną formułę wypowiedzi postawione zarzuty odnoszą się również do osoby powoda, w szczególności poprzez postawienie mu zarzutu działania niezgodnie z prawem, uznania, że działania powoda były częścią mechanizmu korupcjogennego oraz układowego i sprzyjały lokalnym elitom, których powód jest przedstawicielem;
b)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnej, odpowiadającej zasadom logiki i doświadczenia życiowego oceny dowodów w postaci zeznań świadkówK. I.,K. C.,B. S.iP. K.oraz w postaci pism z dnia 9 kwietnia 2013 r., 6 września 2013 r. i uchwały z dnia 14 maja 2012 r. i dowolne przyjęcie, że z punktu widzenia typowego odbiorcy zarzuty stawiane powodowi przez pozwanego nie były odbierane jako wymierzone przeciwko powodowi, a jedynie stanowiły krytykę działańI., mimo, że wymienieni świadkowie traktowali pisma pozwanego jako skierowaną przeciwko powodowi niedopuszczalną formę dyskursu;
c)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnej, odpowiadającej zasadom logiki i doświadczenia życiowego a przy tym sprzecznej z pozostałym materiałem dowodowym oceny dowodu w postaci przesłuchania pozwanego i przyjęcie, że intencją pozwanego nie była ingerencja w dobra osobiste powoda, a wyłącznie krytyka funkcjonowaniaI., mimo że zachowanie pozwanego od samego początku konfliktu wskazuje, iż zakładał on i godził się na formułowanie zarzutów właśnie wobec osoby powoda, oraz dążył do wytworzenia negatywnego nastawienia członkówI.do osoby powoda a przedstawione w toku procesu stanowisko jest wyłącznie realizacją określonej taktyki procesowej;
2. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:
-art. 23, 24 i 448 k.c.poprzez wadliwe przyjęcie, że twierdzenia pozwanego zawarte w pismach procesowych z dnia 27 kwietnia 2012 r., 4 maja 2012 r., 12 czerwca 2012 r. i 22 czerwca 2012 r. dotyczące osoby powoda z uwagi na cały kontekst i stylistykę wypowiedzi nie naruszały dóbr osobistych powoda w postaci godności, czci, renomy, dobrego imienia, dobrej sławy, podczas gdy ingerowały one w sferę uprawnień osoby fizycznej, uzasadniając udzielenie powodowi ochrony prawnej;
-art. 23 i 24 k.c.poprzez wadliwe przyjęcie, że twierdzenia pozwanego zawarte w pismach procesowych z dnia 27 kwietnia 2012 r., 4 maja 2012 r., 12 czerwca 2012 r. i 22 czerwca 2012 r. dotyczące osoby powoda, mieściły się w granicach dopuszczalnej prawem krytyki, mimo że stanowiły działania bezprawne, będące nieuzasadnioną formą ataku na powoda, w tym poprzez zastosowanie nieprawdziwej retoryki i nie zostały podjęte w celu ochrony jakiegokolwiek uzasadnionego interesu społecznego;
-art. 23 i 24 k.c.poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dla przyjęcia naruszenia dóbr osobistych konieczne jest wykazanie, iż zachodzi potrzeba ograniczenia wolności i swobody wypowiedzi, a tym samym, że te wartości mają pierwszeństwo ochrony prawnej przed dobrami osobistymi, podczas gdy wolność wypowiedzi może co najwyżej wtórnie wyłączać bezprawność dokonanego naruszenia dóbr osobistych pod warunkiem, iż podnoszone zarzuty znajdowałyby usprawiedliwienie w istotnym interesie społecznym, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, a same wypowiedzi pozwanego miały charakter nieproporcjonalny;
-art. 6 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, iż wypowiedzi pozwanego wykraczały poza granice dopuszczalnej krytyki oraz zachodzi konieczność ograniczenia wolności słowa, mimo że okoliczności te jako wyłączające bezprawność działania pozwanego powinien wykazać pozwany, czego w toku postępowania nie wykazano.
W konkluzji strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o zasądzenie kosztów procesu za drugą instancję według norm przepisanych.
Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma pozwanego z dnia 24 lutego 2015 r. – Listu otwartego do Prezesa Izby Gospodarczej RegionuP.na okoliczność rzeczywistych intencji pozwanego przy redagowaniu pism z dnia 27 kwietnia 2012 r., 4 maja 2012 r., 12 czerwca 2012 r. i 22 czerwca 2012 r. dotyczących osoby powoda.
(apelacja – k. 757 – 813)
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
(własna odpowiedź pozwanego na apelację – k. 823 – 894 i odpowiedź pełnomocnika pozwanego – k. 970 – 973)
Sąd Apelacyjny ustalił dodatkowo, co następuje.
Część osób pracujących w Izbie Gospodarczej RegionuP., po zapoznaniu się z pismem pozwanego z dnia 27 kwietnia 2012 r., uważała, że pismo to odnosi się nie tylko do pracyI., ale również dotyczy osoby powoda.
(dowód: zeznania świadkówK. I.– k. 497v. – 500,K. C.– k. 501 – 503,B. S.– k. 583 – 585 iP. K.– k. 585 – 597).
Powyższego ustalenia Sąd ad quem dokonał z uwagi na trafność zarzutu apelacji powoda w postaci naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnej, odpowiadającej zasadom logiki i doświadczenia życiowego oceny dowodów w postaci zeznań świadkówK. I.,K. C.,B. S.iP. K.i dowolne przyjęcie, że z punktu widzenia typowego odbiorcy zarzuty stawiane powodowi przez pozwanego nie były odbierane jako wymierzone przeciwko powodowi, a jedynie stanowiły krytykę działańI., mimo, że wymienieni świadkowie traktowali pisma pozwanego jako skierowaną przeciwko powodowi niedopuszczalną formę dyskursu. Sąd I instancji mimo powołania się na treść zeznań wymienionych świadków, jako podstawę poczynionych ustaleń faktycznych (10 stronica uzasadnienia wyroku),de factonie poczynił żadnych ustaleń w oparciu o zeznania tych świadków, gdyż w zasadzie wszystkie ustalone fakty, albo wynikały z dokumentów albo były między stronami niesporne. Do dowodu z zeznań tych osób Sąd Okręgowy odniósł się jeszcze raz w części uzasadnienia mającej charakter rozważań prawnych, co samo w sobie stanowi naruszenieart. 328 § 2 k.p.c., a ponadto na ich podstawie dokonał dość niejasnego ustalenia, że „pisma pozwanego nie rzutowały w żaden sposób na pracę powoda, jego ocenę, traktowane były w głównej mierze jako krytyka”. Zdaniem Sądu Apelacyjnego należało zatem sytuację wyjaśnić i dokonać w tym zakresie jednoznacznego ustalenia. To, że pisma pozwanego nie spowodowały odwołania powoda z funkcji prezesa lub nie udzielania mu absolutorium nie ma nic wspólnego z faktem, że pisma te były odbierane przez ich adresatów, jako odnoszące się tylko i wyłącznie doI., jako osoby prawnej, ale również do osoby powoda.
Sąd drugiej instancji nie uwzględnił wniosku powoda zawartego w apelacji o dopuszczenie dowodu z pisma pozwanego z dnia 24 lutego 2015 r. – Listu otwartego do Prezesa Izby Gospodarczej RegionuP.na okoliczność rzeczywistych intencji pozwanego przy redagowaniu pism z dnia 27 kwietnia 2012 r., 4 maja 2012 r., 12 czerwca 2012 r. i 22 czerwca 2012 r. dotyczących osoby powoda, mając na uwadze następujące względy. List otwarty został sporządzony przez pozwanego po upływie prawie 3 lat od dnia zredagowania pierwszego spornego w tej sprawie pisma pozwanego odnoszącego się do osoby powoda, po zaistnieniu całego szeregu zdarzeń nieobjętych sporem w tej sprawie oraz wydaniu wyroku przez Sąd I instancji. Okoliczności te uniemożliwiają wykorzystanie listu otwartego jako narzędzia interpretacji ówczesnego zamiaru pozwanego, którym się kierował przy sporządzaniu pism w kwietniu, maju i czerwcu 2012 r. Pismo to może stanowić dowód aktualnego nastawienia pozwanego wobec powoda i świadczyć o tym, co również potwierdza, choćby objętość i styl odpowiedzi na pozew, przygotowanej własnoręcznie przez pozwanego, że sytuacja w Izbie Gospodarczej RegionuP.nie została wyjaśniona, a pozwany konsekwentnie obstaje przy swoich racjach. Dowodu tego nie dopuszczono również i z tej przyczyny, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w tej sprawie, mogą mieć intencje pozwanego jedynie związane z pismem pozwanego z dnia 27 kwietnia 2012 r., o czym będzie mowa dalej.
Dla porządku Sąd odwoławczy musi podnieść, że żadne fakty i twierdzenia powołane przez pozwanego w jego własnej odpowiedzi na apelację również nie stanowią dowodów na okoliczności faktyczne będące przedmiotem rozważań prawnych tutejszego Sądu, stanowią jedynie element stanowiska procesowego przeciwnika strony skarżącej.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja okazała się częściowo zasadna i wobec tego podlegała częściowemu uwzględnieniu na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., oraz oddaleniu w pozostałym zakresie zgodnie zart. 385 k.p.c.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do dalszych zarzutów naruszenia prawa procesowego, które nietrafnie zostały ujęte w apelacji, jako dalsze, ustępujące miejsca zarzutom naruszenia prawa materialnego. Jednakże poza opisanym już powyżej i uznanym za trafny zarzutem błędnych ustaleń faktycznych, nie można za zasadne uznać pozostałych zarzutów nazwanych naruszeniamiart. 233 § 1 k.p.c., gdyż zarzuty te w istocie stanowią zarzuty naruszenia prawa materialnego i są tożsame z dalej opisanymi zarzutami, do których Sąd drugiej instancji odniesie się w dalszej części rozważań.
Apelujący w ramach tych zarzutów w istocie nie kwestionuje żadnych ustaleń faktycznych Sądu a quo, ani też nie powołuje się na jakiekolwiek brakujące ustalenia faktyczne. Sąd Okręgowy dosłownie przytoczył treść wszystkich opisanych w pozwie pism pozwanego, wskazywanych, jako naruszające dobra osobiste powoda. W rzeczywistości zatem strona powodowa jedynie podnosi, że nieprawidłowa jest ocena Sądu Okręgowego, że w spornych pismach znajduje się wyłącznie krytyka funkcjonowaniaI., gdyż pisma te poprzez zastosowaną formułę wypowiedzi stawiają zarzuty odnoszące się również do osoby powoda, w szczególności poprzez postawienie mu zarzutu działania niezgodnie z prawem, uznania, że działania powoda były częścią mechanizmu korupcjogennego oraz układowego i sprzyjały lokalnym elitom, których powód jest przedstawicielem. W istocie jest to zarzut naruszenia prawa materialnego w postaciart. 23 i 24 k.c.poprzez uznanie, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Podobnie należy odnieść się do kwestii naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnej, odpowiadającej zasadom logiki i doświadczenia życiowego a przy tym sprzecznej z pozostałym materiałem dowodowym oceny dowodu w postaci przesłuchania pozwanego i przyjęcie, że intencją pozwanego nie była ingerencja w dobra osobiste powoda, a wyłącznie krytyka funkcjonowaniaI.. Sąd a quo nie poczynił ustalenia, jakie były intencje pozwanego, a jedynie dokonał oceny twierdzeń pozwanego, że miał dobre intencje, abstrahując przy tej ocenie od argumentów wynikających nie tyle ze słów pozwanego, ale z innych faktów zgromadzanych w tej sprawie.
Jeżeli chodzi o zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaciart. 23, 24 i 448 k.c., to należy odnieść się do nich w sposób następujący. Nie jest trafna konstatacja Sądu pierwszej instancji, że wypowiedzi pozwanego jedynie znajdowały się na granicy naruszenia dóbr osobistych powoda, ale tej granicy nie przekroczyły, niemniej nie może to prowadzić do uwzględnienia powództwa w całości.
Zgodnie zart. 187 § 1 k.p.c.strona powodowa jest zobligowana do wskazania w pozwie dokładanie określonego żądania oraz przytoczenia okoliczności faktycznych uzasadniających to żądanie. W treści samego roszczenia o przeprosiny powód bezpośrednio odniósł się do „zarzutów i insynuacji” zawartych w piśmie pozwanego z dnia 27 kwietnia 2012 r. skierowanym do członków Izby Gospodarczej wP.., a ponadto odwołał się do „dalszej korespondencji”, nie wskazując o jaką korespondencję chodzi i jakie elementy tej korespondencji naruszyły jego dobra osobiste. Podobnie w uzasadnieniu pozwu znajdują się cytaty z pisma pozwanego z dnia 27 kwietnia 2012 r., przesłanego dodatkowo w dniu 4 maja 2012 r. w formie skanu na adres mailowy biura Zarządu Izby, natomiast brak jest cytatów z innych pism pozwanego z tego okresu. Przywołane w treści uzasadnienia pozwu pismo pozwanego z dnia 12 czerwca 2012 r. nie zostało wskazane, jako źródło naruszenia dóbr osobistych powoda, a jedynie jako dowód na to, że tym pismem pozwany formalnie przepraszając nie usatysfakcjonował powoda. Podobne znaczenie zostało nadane pismu pozwanego z dnia 22 czerwca 2012 r. Ponieważ w toku postępowania przed Sądem I instancji nie doszło do przedmiotowej zmiany powództwa, to zdaniem Sądu Apelacyjnego naruszenia dóbr osobistych powoda należy poszukiwać jedynie w treści pisma pozwanego z dnia 27 kwietnia 2012 r., a powództwo z punktu pierwszego pozwu odnoszące się do „dalszej korespondencji” podlega oddaleniua limine.Ponadto przedmiotem rozważań i ocen tutejszego Sądu nie mogą być te działania pozwanego, które nastąpiły po dacie 16 listopada 2012 r., tj. po dacie wniesienia pozwu.
Za niezasadne – nawet przy uznaniu, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez treść pisma z dnia 27 kwietnia 2012 r. – należy uznać roszczenie sformułowane w punkcie drugim pozwu. Strona powodowa roszczenie to ujęła jako nakazanie pozwanemu zaniechania w przyszłości dalszego naruszenia dóbr osobistychJ. B.poprzez formułowanie w jakiejkolwiek formie twierdzeń, zarzutów, komentarzy bądź insynuacji zawierających (w tym również w formie przypuszczenia) nieprawdziwe i naruszające dobra osobiste powoda informacje, jakoby postępowania powodaJ. B.było nierzetelne, nieuczciwe, nietransparentne lub niezgodne z prawem oraz etyką biznesu, a także rozpowszechniania tych informacji, w tym w szczególności wśród członków Izby Gospodarczej RegionuP.. Ogólnikowość i rozległość tego żądania bez względu na ewentualne, przyszłe i nieznane zachowania obu stron, w oderwaniu od skonkretyzowanego sposobu naruszenia dobra osobistego w istocie prowadziłoby do zastosowania niedozwolonej cenzury prewencyjnej. Jednoczenie orzeczenie takie nie podlegałoby wykonaniu przez jakikolwiek organ egzekucyjny, co pozbawiałoby go w istocie znaczenia prawnego.
Niewątpliwie treść pisma pozwanego z dnia 27 kwietnia 2012 r. ma zróżnicowaną treść i trzeba podzielić pogląd strony pozwanej, że w przeważającej części stanowi krytykę działań Izby Gospodarczej RegionuP., a nie powoda. Taki charakter ma wstępna część pisma, stanowiąca „stanowisko i spostrzeżenia pozwanego z XI Walnego Zgromadzenia” oraz „uwagi pozwanego do XI Walnego Zgromadzenia”. Stanowisko pozwanego w tej części ma charakter merytoryczny, odnosi się do konkretnych sytuacji, nawiązuje do okoliczności mających potwierdzenie w protokołach obrad zgromadzenia, nie odnosi się bezpośrednio do działań podejmowanych przez powoda, nawet jako Prezesa ZarząduI.. Zarzut braku równego dostępu do informacji jest skonkretyzowany, ograniczony do kwestii organizowanych wP.I Targów(...), podlegający sprawdzeniu, skierowany przede wszystkim do BiuraI.. Tej treści pisma nie kwestionuje również strona powodowa, wnosząc w pozwie o przeproszenie powoda tylko za „wszelkie zarzuty i insynuacje wobec PanaJ. B.”, a „w szczególności dotyczące nierzetelnego, nieuczciwego, nietransparentnego i niezgodnego z prawem oraz etyką biznesu działania PanaJ. B.”.R., ta część pisma nie zawiera twierdzeń odnoszących się do powoda i w konsekwencji nie może stanowić przejawu naruszenia dóbr osobistychJ. B..
Wątpliwości muszą natomiast budzić trzy ostatnie akapity przedmiotowego pisma. W pierwszym pozwany – odmiennie niż poprzednio – poprzez wykorzystanie sugestywnej retoryki, nienawiązującej do żadnych konkretnych faktów, bezpośrednio wskazuje powoda, jako „motora” nieprawidłowości w funkcjonowaniuI., polegających na niezgodności z zasadami etyki biznesu, naruszaniu reguł równego traktowania wszystkich członkówI.oraz instrumentalnym traktowaniu tychże członków.
Przedostatni akapit zawierający frazę o „trupie w szafie”, generalnie dość niezrozumiały, nawiązujący do osobistych doświadczeń pozwanego, uznany przez Sąd a quo jako usprawiedliwiający zachowanie pozwanego, sam w sobie rzeczywiście nie stanowi naruszenia dóbr osobistych powoda. Jednakże wbrew stanowisku Sądu I instancji zamieszczenie tego typu rozważań po akapicie pierwszym, w sytuacji kiedy nie zostało wykazane przez stronę pozwaną, aby te wydarzenia w życiu pozwanego miały jakikolwiek związek z powodem lub z Izbą, stwarza przeciętnie logiczne domniemanie istnienia związku pomiędzy zarzucanym powodowi inspirowaniem niewłaściwych działań, a korupcjogennym układem, co pogłębia niewątpliwie negatywną wymowę pierwszego akapitu. Efekt wzmacnia ostatecznie deklaracja pozwanego zawarta w ostatnim fragmencie pisma o konsekwentnej walce „o zgodne z prawem, zasadami etyki biznesu i współżycia społecznego działanieI., stwarzające równe prawa dla wszystkich członkówI.”.
Podsumowując, istnieje fundamentalna różnica pomiędzy krytyką konkretnych działań osoby prawnej lub fizycznej typu nieprawidłowy obieg korespondencji, zaniedbania proceduralne, brak opracowania stosownych regulaminów itp., wynikającą z dbałości o interes publiczny, a gołosłownymi negatywnymi twierdzeniami wymierzonymi w konkretną osobę z odwołaniem się do kwestii pryncypialnych. Rację ma apelujący, że doszło do naruszenia przez Sąd a quoart. 23, 24 i 448 k.c.poprzez wadliwe przyjęcie, że twierdzenia pozwanego zawarte w piśmie procesowym z dnia 27 kwietnia 2012 r. dotyczące osoby powoda z uwagi na cały kontekst i stylistykę wypowiedzi nie naruszały dóbr osobistych powoda w postaci godności, czci, renomy, dobrego imienia, dobrej sławy, podczas gdy rzeczywiście ingerowały one w sferę uprawnień powoda, uzasadniając udzielenie ochrony prawnej. Zdaniem tutejszego Sądu tymi konkretnymi sformułowaniami pozwany naruszył dobra osobiste powoda.
Jednocześnie zgodnie zart. 6 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.podkreślić trzeba, że to na pozwanym spoczywał obowiązek ewentualnego wykazania, iż jego wypowiedzi nie wykraczały poza granice dopuszczalnej krytyki. Pozwany temu ciężarowi nie sprostał. Użyte stwierdzenia są nieadekwatne do przebiegu XI Walnego ZgromadzeniaI., czy nawet do przebiegu poprzednich zgromadzeń i nie pozostają w związku z zarzutami o łamaniu zasad etyki biznesu. Zmiany w funkcjonowaniuI.obiektywnie rzecz ujmując nie wymagały postawienia – tylko i wyłącznie spośród wszystkich osób fizycznych pracujących w ZarządzieI.– powodowi tego typu zarzutów. Taka forma wypowiedzi nie była uzasadniona żadnym skonkretyzowanym i wykazanym zachowaniem powoda. A zatem pozwany nie obalił domniemania bezprawności swojego działania i wobec tego jego twierdzenia o braku złych intencji nie zasługują na aprobatę. Podkreślenia wymaga przy tym okoliczność, że pierwotnie sam pozwany w piśmie z dnia 12 czerwca 2012 r. przyznał, że jego działania mogły dotkną inne osoby, w tym niewątpliwie równieżJ. B.. Wszystko to wskazuje na zasadność powództwa o ochronę dóbr osobistych.
W ocenie Sądu ad quem zniwelowanie skutków działania pozwanego powinno być adekwatne do przyjętej formy i użytych słów. Z tej przyczyny Sąd drugiej instancji wyeliminował z treści przeprosin słowa „w szczególności”, gdyż treść przeprosin wyczerpuje wszelkie zarzuty pozwanego pod adresem powoda zawarte w piśmie z dnia 27 kwietnia 2012 r. Oddalono powództwo również w zakresie elementów, które opisują powoda jako prezesa Spółki(...) SAi przedsiębiorcy zrzeszonego w(...), gdyż pozwany naruszył dobra osobiste osoby fizycznej, bez związku z jej konkretną działalnością zarobkową.
Uwzględniając jedynie roszczenie o przeprosiny Sąd Apelacyjny kierował się faktem, że naruszenie dóbr osobistych miało miejsce w zamkniętym środowisku, do naruszenia doszło jedynie w gronie członkówI., pozwany przesłał pismo z dnia 27 kwietnia 2012 r. w postaci skanu wyłącznie do BiuraI.. Działania pozwanego nie spowodowały utraty przez powoda zaufania członkówI.. Pozwany podjął pierwotnie działania koncyliacyjne i wyraził dobrowolnie pewną skruchę. Jego późniejsze zachowania nie są objęte pozwem. W tej sytuacji można zgodzić się ze stanowiskiem strony pozwanej, że jednoczesne żądanie przeprosin i zapłaty 5.000 zł na cel społeczny stanowi niezasadną kumulację roszczeń, szczególnie, że zasądzenie sumy na cel społeczny ma charakter fakultatywny.
Z tych wszystkich względów powództwo zostało uwzględnione tylko częściowo. Zadecydowało to o wzajemnym zniesieniu kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji na zasadzieart. 100 zd. 1 k.p.c.Ponieważ w konsekwencji apelacja okazała się skuteczna również jedynie częściowo, to na tej samej podstawie wzajemnie zniesiono pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego.