Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 694/15
Data wyroku: 2015-08-28 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Sprzedaż
Podstawa prawna: art. 535 k.c.

Sygn. akt III Ca 694/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 listopada 2014 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi oddalił powództwo w stosunku doH. C.iP. W. (1)oraz zasądził odA. W.na rzeczH. C.kwotę 4.017 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji powyższe orzeczenie oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:
Jesienią 2010 rokuH. C.jadąculicą (...), zobaczył baner reklamowy firmy zajmującej się układaniem kostki brukowej. Pozwany zatrzymał się i wszedł na teren składu kostki brukowej. Tam spotkał sięA. W., której powiedział, że jest zainteresowany kompleksowym wykonaniem prac związanych z położeniem kostki brukowej, obejmującym materiał i robociznę. Powódka poprosiła pozwanego, aby ten zostawił jej numer swojego telefonu. Na podany numer doH. C.zadzwoniłP. W. (1). Pozwani po raz pierwszy spotkali się na nieruchomościH. C.. Wstępnie rozmawiali na temat kosztów inwestycji.P. W. (1)w sposób ogólny przedstawił koszty, które obejmowały cenę kostki i płyt ażurowych oraz koszt robocizny. Tylko taka, kompleksowa usługa interesowałaH. C.. W późniejszym czasie w składzie przyul. (...)H. C.rozmawiał tylko zP. W. (1).H. C.przyjeżdżał do składu wyłącznie po to, aby wybrać rodzaj i kolor kostki, a także kolory obrzeży i palisady, tak, aby pasowały do koloru kostki.P. W. (1)sprawiał wrażenie, jakby był właścicielem składu, co potwierdził wręczającH. C.swoją wizytówkę. W treści wizytówki znajdowały się m.in. informacje: POLAN-BUDP. W. (1), sprzedaż i układanie kostki brukowej. W składzie przyul. (...)otrzymał również ulotkę reklamową, w której znajdowały się następujące informacje: POLAN-(...) Skład (...),Ł.ul. (...).
H. C.i jego żonaD. C.byli przekonani, że przyul. (...)wŁ.,firma (...)prowadzi działalność polegającą na sprzedaży i układaniu kostki brukowej.
P. W. (1)powiedziałH. C., że ma firmę, posiada wszelki sprzęt i nie ma problemu, aby zajął się wykonaniem prac, którymi zainteresowany byłH. C.. Wiosną 2011 rokuP. W. (1)zatelefonował doH. C., informując go, że może już wchodzić z pracami.H. C.prosiłP. W. (1)o przedstawienie umowy, na co ten odpowiedział, że musi wchodzić z pracami, a umowę przygotuje. We wstępnej kalkulacjiP. W. (1)podał, że łączna wartość prac wyniesie około 70000 złotych. Pozwani uzgodnili, że cena usługi będzie opiewała na kwotę 110 brutto zł za 1 metr kwadratowy kostki i będzie obejmowała stan gotowy, to znaczy położenie kostki i obrzeży trawnikowych wraz z materiałami, położenie palisady w cenie 100 złotych brutto za metr bieżący oraz płyt ażurowych w cenie 80 złotych brutto za metr kwadratowy. Ostateczna cena do zapłaty miała zostać określona po zakończeniu prac i wynikać z przemnożenia ilości położonych metrów i ceny ustalonej za jeden metr. Były to uzgodnienia, które miały znaleźć odzwierciedlenie w umowie. W czasie wykonywania prac, kiedy na plac budowy został wprowadzony już sprzęt,H. C.przypomniałP. W. (1)o umowie, na co usłyszał odpowiedź, że umowa będzie i że nie powinien się tym martwić.
Prace brukarskie rozpoczęły się na początku maja 2011 roku.H. C.umówiony był zP. W. (1)tak, że toP. W. (1)będzie zamawiał wszystkie materiały i zrobi wszystko „na gotowo”.
W trakcie realizacji prac HenryC.uiścił na rzeczP. W. (1)zaliczki na poczet wykonywanych prac, w następujących kwotach:
- w dniu 30 czerwca 2011 roku 25000 złotych;
- w dniu 5 lipca 2011 roku 5000 złotych;
- w dniu 1 sierpnia 2011 roku 15000 złotych
H. C.informował żonę, że kwoty zaliczek obejmują koszt materiału i robocizny, a także, że ostateczna kwota do zapłaty zostanie określona po zakończeniu prac i będzie wynikała z przemnożenia faktycznie ułożonych metrów i uzgodnionej ceny.K.brukowa, która została dostarczona na budowę prowadzoną przezH. C.została u producentów zamówiona przezA. W..
Pod koniec wykonywania pracH. C.zwrócił uwagęP. W. (1), że zniszczył dużo kostki, że dużo materiału pozostałego po docinaniu kostki znalazło się pod ażurowymi płytami i że dużo uszkodzonej kostki gdzieś zniknęło.
W dniu 29 sierpnia 2011r.A. W.wystawiła na nazwiskoH. C.fakturę VAT na łączną kwotę 50691,60 złotych z tytułu sprzedaży materiałów w postaci kostki brukowej, płyt ażurowych i obrzeży palisadowych.
H. C.nie uiścił należności wynikającej z umowy, ponieważ uważał, że nie zawierał żadnej umowy zA. W..
P. W. (1)opuścił miejsce robót we wrześniu 2011 roku. WedługH. C.prace nie zostały zakończone. Wobec zgłoszenia wadliwości wykonania pracH. C.nie wypłaciłP. W. (1)reszty umówionej ceny.
W dniu 8 września 2011 rokuH. C.wystosował dofirmy (...)na adresŁ.ul. (...)wezwanie do wykonania prac zgodnie z zasadami i przepisami prawa, w szczególności zgodnie z instrukcją producenta dotyczącą zasad układania kostki brukowej, usunięcia zgłoszonych przez zamawiającego wad i usterek, zakończenia robót i uprzątnięcia terenu budowy oraz zgłoszenia do odbioru wykonanych bez wad robót w terminie 7 dni. Pismo pod wskazanym adresem nie zostało podjęte i zwrócono je nadawcy. WówczasD. C.zwróciła się do Urzędu MiastaŁ., gdzie uzyskała informację, żeP. W. (1)nie prowadzi działalności gospodarczej, natomiastfirma (...)zarejestrowana jest na innego mężczyznę, który również nosi nazwiskoW.i prowadzi działalność pod adresemŁ.,ul. (...). W dniu 15 września 2011 rokuH. C.skierował pismo tej samej treści do POLAN-BUDP. W. (1)naul. (...)lokal (...). Okazało się, żefirma (...)jest własnościąŁ. W.– brataP. W. (1).
Sąd meriti poczynił nadto następujące ustalenia:
- cena rynkowa materiałów objętych fakturą VAT z dnia 29 sierpnia 2011 roku wynosi42083,78 zł;
- stawka rynkowa ułożenia kostki brukowejo nazwie S.złota jesieńfirmy (...)wynosi z materiałem 112,48 zł/m.kw.;
- stawka rynkowa ułożenia płyt ażurowychG.10x10x60(...) spółka jawnawynosi z materiałem 82,56 zł/m.kw.;
- stawka rynkowa położenia palisadyF.11/40 brąz– (...) spółka jawnawynosi z materiałem 83,94 zł/m.b.;
- stawka rynkowa ułożenia kostki brukowejo nazwie S.złota jesieńfirmy (...)wynosi bez materiału 44,29 zł/m.kw.;
- stawka rynkowa ułożenia płyt ażurowychG.10x10x60(...) spółka jawnawynosi bez materiału 26,16 zł/m.kw.;
- stawka rynkowa położenia palisadyF.11/40 brąz– (...) spółka jawnawynosi bez materiału 10,89 zł/m.b.;
- stawka rynkowa wynagrodzenia dla całości robót, jakie miały zostać wykonane na nieruchomości powoda wynosi 89500,79 zł, kwota ta obejmuje materiał i robociznę;
- stawka rynkowa wyżej wymienionych robót bez materiałów wynosi natomiast 33963,50 zł.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi uznał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji powódka nie udowodniła, że zawarła zH. C.umowę o wskazanej przez siebie treści. O zawarciu tej umowy nie może świadczyć fakt, żeA. W.wystawiła na nazwisko pozwanego fakturę VAT. Przedmiotowa faktura nie została zaakceptowana przez pozwanego, który konsekwentnie twierdził, że zA. W.nie łączył go żaden stosunek prawny. Ustalenia faktyczne poczynione w niniejszej sprawie pozwalają natomiast stwierdzić, żeH. C.zawarł umowę zP. W. (1)na wykonanie robót budowlanych na swojej nieruchomości z materiałów, które zapewnić i dostarczyć w wykonaniu umowy miałP. W. (1). Okoliczność powyższa pozwala również stwierdzić, iżH. C.nie uzyskał korzyści majątkowej kosztem powódki, ponieważ materiały do wykonania prac brukarskich zapewniał muP. W. (1). Tym samym, zarzut bezpodstawnego wzbogacenia pozwanegoH. C.kosztem powódki uznano za bezzasadny.
Oddaleniu podlegało również powództwo w stosunku doP. W. (1). Powódka pozostaje zP. W. (1)w związku małżeńskim. Powódka prowadzi skład kostki brukowej, a pozwany zajmuje się m.in. układaniem kostki. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie można wykluczyć, żeP. W. (2)po przyjęciu zlecenia odH. C.nieformalnie pobierał od powódki materiał na wykonanie prac i rozliczał się z nią po ich wykonaniu. W niniejszej sprawie nie zostało jednak wykazane, jaki stosunek prawny łączył te strony niniejszego postępowania. Dodatkowo w toku sprawy powódka nie domagała się zapłaty odP. W. (1).
Od powyższego wyroku apelację złożyła powódka, zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenie od pozwanegoH. C.na rzecz powódki kwoty 50.691,60 złotych tytułem zapłaty ceny za sprzedane materiały wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 2 września 2011 roku, ewentualnie zaś o zasądzenie od pozwanegoH. C.na rzecz powódki kwoty 42.083,78 złotych według cen z daty przekazania materiałów, ewentualnie kwoty 37.631,96 złotych według cen z daty sporządzenia opinii z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty, tytułem zwrotu wartości korzyści jaką uzyskał pozwany kosztem powódki bez podstawy prawnej oraz o zasądzenie od pozwanegoH. C.na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powyższemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

1
naruszenie przepisów postępowania tj.art. 233 k.p.c., polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż powódka nie sprzedała pozwanemuH. C.materiałów brukarskich, będących przedmiotem sporu, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym dowody z dokumentów, w sposób jednoznaczny wskazują, iżH. C.nabył od powódki kostkę brukową oraz pozostałe materiały wynikające z faktury VAT z dnia 29 sierpnia 2011 roku;

2
niezależnie od powyższego, nawet gdyby przyjąć w ślad za Sądem I instancji, iż powódka nie zawarła z pozwanym umowy sprzedaży i nie łączył ich żaden stosunek prawny, to roszczenieA. W.znajduje uzasadnienie w treściart. 405 k.c.i nast. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci faktur VAT dołączonych do pozwu nie pozostawia bowiem wątpliwości, iż materiały brukarskie, które powódka dostarczyłaH. C.i które zostały następnie wbudowane w jego nieruchomość przezP. W. (1), stanowiły własność powódki. Tym samym, pozwanyH. C.uzyskał korzyść majątkową kosztemA. W.bez podstawy prawnej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Sąd Okręgowy w całości przyjmuje i podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy.
Rozpoczynając analizę zarzutów apelacji, należy odnieść się w pierwszej kolejności do zarzutów prawa procesowego, gdyż prawidłowo ustalony i oceniony stan faktyczny determinuje kierunek dalszych rozważań w aspekcie prawa materialnego.
Jako chybiony należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisuart. 233 k.p.c.Stosownie do powołanej powyżej normy, Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena dowodów polega na ich zbadaniu i podjęciu decyzji, czy została wykazana prawdziwość faktów, z których strony wywodzą skutki prawne. Celem Sądu jest tu dokonanie określonych ustaleń faktycznych, pozytywnych bądź negatywnych i ostateczne ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.
Ocena wiarygodności mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów, ponieważ obejmuje rozstrzygnięcie o przeciwnych twierdzeniach stron, na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia ze świadkami, stronami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi. Powinna odpowiadać regułom logicznego rozumowania wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopień prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów wynikających zart. 233 § 1 k.p.c.i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona.
W niniejszej sprawie nie sposób uznać, by Sąd pierwszej instancji dokonał ustaleń faktycznych wbrew wyżej wskazanym zasadom. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, iżH. C.zawarł umowę wyłącznie zP. W. (3), zaś jej treść opiewała nie tylko na samo wykonawstwo, to jest jej założenie kostki brukowej na placu należącym do pierwszego z pozwanych, lecz również obejmowała jej dostarczenie wraz z innymi koniecznymi materiałami. Do obowiązkówP. W. (1)należało zatem również zapewnienie stosownych materiałów brukarskich do wykonania prac. Poza pierwszą, pobieżną rozmową z powódką, która miała miejsce jesienią 2010 roku, we wszystkich kwestiach związanych z zawarciem i wykonaniem umowyH. C.kontaktował się wyłącznie zP. W. (1), który z kolei zachowywał się jak właścicielfirmy (...).P. W. (1)zapewniał bowiem swego kontrahenta, że ma firmę i posiada wszelki sprzęt, który umożliwi wykonanie powierzonych prac. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach niniejszej sprawy nie daje zaś żadnych podstaw do ustalenia, żeH. C.zawierał dwie osobne umowy – jedną o samą sprzedaż towaru zA. W., drugą o wykonawstwo z mężem powódki,P. W. (1), tym bardziej, żeH. C.zależało na kompleksowym wykonaniu usługi. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił więc stan faktyczny, wywodząc z zebranego w sprawie materiału dowodowego wnioski logiczne, spójne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego.
Jako bezzasadny należało uznać także zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi przepisówKodeksu cywilnegotraktujących o bezpodstawnym wzbogaceniu poprzez ich niezastosowanie. Istotą bezpodstawnego wzbogacenia jest sytuacja polegająca na wzroście wartości majątku po stronie podmiotu wzbogaconego kosztem jednoczesnego pogorszenia sytuacji majątkowej lub osobistej osoby zubożonej, bez podstawy prawnej. Przesłankę braku podstawy prawnej należy rozumieć w sposób zobiektywizowany, jako brak tytułu prawnego, legitymizującego przesunięcie korzyści do majątku wzbogaconego. Korzyść musi być przy tym uzyskana bez podstawy prawnej jakiegokolwiek rodzaju, co ma miejsce wówczas, gdy u jej podstaw nie leży ani czynność prawna, ani przepis ustawy, ani orzeczenie sądu lub decyzja administracyjna. Odpadnięcie tak rozumianej podstawy przysporzenia już po uzyskaniu korzyści majątkowej otwiera drogę do dochodzenia roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia(wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 26 lutego 2015 roku, I Aca 1011/14, LEX nr 1661117)
W niniejszej sprawie przysporzenie majątkowe po stronieH. C.nastąpiło w wykonaniu umowy zawartej przez pozwanego zP. W. (1). Stosownie do treści kontraktu, do obowiązkówP. W. (1)należało nie tylko ułożenie kostki brukowej, płyt ażurowych i palisady, lecz również ich dostarczenie. Pochodzenie kostki brukowej oraz pozostałych materiałów nie było przy tym przedmiotem przedmiotowej umowy. Istotne było jedynie, że nabyciem materiałów brukarskich miał się zająćP. W. (1), co zresztą zostało przez pozwanego uczynione. Stosowne materiały brukarskieH. C.uzyskał zatem od swojego kontrahenta. Strony umówiły się przy tym, iż cena kompleksowej usługi ułożenia kostki brukowej wraz z jej dostarczeniem będzie wynosiła 110 zł za m2, co w sumie winno dać kwotę około 70.000 zł. Usługa została częściowo wykonana, zaśH. C.uiściłP. W. (1)zaliczki na poczet wykonanych prac w łącznej kwocie 45.000 zł. Biorąc pod uwagę charakter umowy obowiązującej między pozwanymi, powyższa kwota obejmowała nie tylko wynagrodzenie za wykonanie usługi, ale również koszty materiałów.
W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, byH. C.uzyskał korzyść majątkową kosztemA. W.. Biorąc pod uwagę istotę umowy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, to naP. W. (1), jako zobowiązanemu do dostarczenia materiałów brukarskich, ciążył obowiązek dostarczenia, a następnie ułożenia kostki brukowej wraz z pozostałymi materiałami, za co następnie mąż powódki miał otrzymać stosowne wynagrodzenie. Co prawda, wynagrodzenie zostało uiszczone przezH. C.tylko w części, jednakże kwestia ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania i winna stanowić przedmiot rozstrzygnięcia w osobnym procesie. Tyczy się ona bowiem stosunku zobowiązaniowego łączącego wyłącznie pozwanych.
Reasumując, w niniejszej sprawieH. C.nie uzyskał korzyści majątkowej bez podstawy prawnej, nie sposób także przyjąć, by był wzbogacony kosztemA. W.. Sąd Rejonowy zasadnie zatem uznał, iż nie zaistniały podstawy do zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację powódki wywiedzioną od całości zaskarżonego wyroku jako bezzasadną, nie znajdując również podstaw do zmiany tudzież uchylenia przedmiotowego orzeczenia co do oddalenia powództwa wobecP. W. (1).
Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego zostało oparte na treściart.98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.w zw. z§ 6 pkt 6 i § 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity z 2013 roku,poz. 490ze zm.).