Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1807/15
Data wyroku: 2015-12-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Marcin Rak, Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Księgi Wieczyste
Podstawa prawna: art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych

Sygn. akt III Ca 1807/15

POSTANOWIENIE
Dnia 29 grudnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący – Sędzia SO Gabriela Sobczyk (spr.)
Sędziowie SO Marcin Rak
SR (del.) Roman Troll
po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.
przy udzialeJ. W. (1),B.Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.i GminyH.
o wpis zmiany wierzyciela we wpisie hipoteki
na skutek apelacji uczestnika postępowaniaJ. W. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
z dnia 30 czerwca 2015r., sygn. akt Dz. Kw. 8585/15
postanawia:
zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że uchylić zaskarżony wpis zmiany wierzyciela we wpisie hipoteki dokonany przez referendarza w dniu 28 lipca 2014r., za Dz. Kw. 6812/14 i oddalić wniosek.
SSR (del.) Roman Troll SSO Gabriela Sobczyk SSO Marcin Rak

UZASADNIENIE
Wnioskodawca domagał się dokonania zmiany wierzyciela hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 300 000 zł z wpisanegoB.Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.na(...) spółkę z o.o.wP.. W uzasadnieniu żądania zgłoszonego wniosku wnioskodawca wskazał, że dotychczasowy wierzyciel hipoteczny zbył na rzecz wnioskodawcy wierzytelność z tytułu umowy kredytu z 22 stycznia 2004r. udzielonegoPrzedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowo Handlowemu (...) spółce z o.owW.. Do wniosku dołączono umowę przelewu wierzytelności z dnia 12 czerwca 2014r.
Postanowieniem z dnia 31 października 2014r. Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim utrzymał w mocy zgodny z wnioskiem wpis dokonany przez referendarza sądowego w dniu 28 lipca 2014r. wksiędze wieczystej (...)na wniosek z dnia 3 lipca 2014r. (Dz. Kw GL1W/00006812/14).
W skardze na wpis referendarza sądowego uczestnik postępowaniaJ. W. (1)wskazał na wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach w sprawie II C 225/10, którego kserokopię dołączył do skargi. Wniósł o uchylenie wpisu w całości o oddalenie bądź odrzucenie wniosku.
Sąd Rejonowy rozpoznając sprawę po raz pierwszy ustalił, żeksięga wieczysta (...)prowadzona jest dla nieruchomości położonej wR., jako właściciel wpisany jest w niej Skarb Państwa, a jako użytkownicy wieczyściJ. W. (1)iGmina H.po ½ części. W dziale IV wpisana jest hipoteka umowna kaucyjna w kwocie 300 000 zł na rzeczB.Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.na zabezpieczenie wierzytelności mogących powstać z tytułu udzielonego w dniu 22 stycznia 2004r. kredytu w formie linii odnawialnejspółce z ograniczoną odpowiedzialnością Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo Handlowe (...)wW.. Wpisu hipoteki dokonano na podstawie aktu ustanowienia hipoteki z 22 stycznia 2004r. rep. A nr(...)notariusza wW.Z. C., oświadczenia(...) Banku (...) SAz 22 stycznia 2004r. o udzieleniu kredytu i wyciągu z ksiąg rachunkowych nr 92/(...)z 19 czerwca 2008r. Funduszu Sekurytyzacyjnego. Sąd Rejonowy ustalił, ze w dniu 12 czerwca 2014r. pomiędzyB.Niestandaryzowanym Sekurytyzacyjnym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym wW.jako cedentem oraz(...) sp. z o.o.wP.jako cesjonariuszem zawarta została umowa przelewu wierzytelności na podstawie której cedent zbył za cenę 50 000 zł przysługującą mu wobecPrzedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo Handlowego (...) spółce z o.owW.wierzytelność wynikającą zumowy nr (...)o kredyt zlotowy w formie linii odnawialnej z dnia 22 stycznia 2004r. wraz z zabezpieczającą tę wierzytelność hipoteką kwocie 300 000 zł wpisaną wksiędze wieczystej (...). Zbycie wierzytelności nastąpiło pod warunkiem zapłaty w całości jednorazowo w terminie ceny(§ 3 umowy). Zapłata ceny nastąpiła w dniu 17 czerwca 2014r. przelewem bankowym(k. 438).Sąd Rejonowy powołał treśćart. 509§1kc.Wskazał, że umowa przelewu została sporządzona w formie wymaganej przezart. 31 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, tj. z podpisami notarialnie poświadczonymi. Wnioskodawca za pomocą odpowiednich dokumentów wykazał, że przysługuje mu wierzytelność zabezpieczona hipoteką, a więc również zabezpieczająca ją hipoteka, albowiem zgodnie z art. 79 ustawy o księgach wieczystych w razie przelewu wierzytelności hipotecznej na nabywcę przechodzi także hipoteka. W tej sytuacji należało zaskarżony wpis referendarza utrzymać z mocy. Sąd Rejonowy wskazał ponadto, że spory dotyczące istnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie mogą być przedmiotem postępowania wieczystoksięgowego. Ewentualne spory mogą być rozpatrywane w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Sąd Rejonowy wskazał, że przedłożenie przez skarżącego kserokopii wyroku Sądu Okręgowego w GliwicachOśrodek (...)wR.w sprawie II C 225/10 nie wpływa na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Zauważył, że z treści tego dokumentu nie wynika, jakiej wierzytelności dotyczyło postępowanie, które toczyło się z powództwaB.Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.przeciwkoJ. W. (1), czy dotyczyło ono cedowanej wierzytelności zabezpieczonej hipoteką w w/w księdze wieczystej. Także podnoszona w skardze okoliczność, że dłużnik nie został zawiadomiony o przelewie nie powoduje nieważności umowy przelewu, a jedynie modyfikuje prawa i obowiązki dłużnika w zakresie spełnienia świadczenia. Z tych powodów, opierając się naart. 5181§3kpcSąd Rejonowy orzekł o utrzymaniu wpisu w mocy.
Na skutek apelacji uczestnika postępowania Sąd Okręgowy w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim, uznając że Sąd Rejonowy nie zbadał sprawy prawidłowo co do istoty, bowiem pominął pełne badanie treści dołączonych do wniosku dokumentów, jak i formy w jakiej zostały one złożone. Wskazał, że z umowy przelewu wierzytelności z dnia 12 czerwca 2014r. wynika, że za obie strony działały nie wprost osoby upoważnione do reprezentacji(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w(...) sp. z o.o.wP., lecz pełnomocnicy. Sąd Rejonowy nie odniósł się do tego, czy dokonana czynność mieściła się w zakresie udzielonych tym osobom pełnomocnictw, ani do tego, w jakiej formie zostały one udzielone i co równie istotne - w jakiej formie zostały dołączone do wniosku. Wskazał, że z klauzuli poświadczenia przez notariusza wynika, że poświadczył on jedynie podpisy osób fizycznych podpisanych pod dokumentem. Sąd Okręgowy wskazał ponadto, że dołączony przez wnioskodawcę wydruk dotyczący operacji bankowej (k.438) ma formę wynikającą zart. 7 ustawy prawo bankowe(formę pisemną) i podniósł, że Sąd Rejonowy również tej okoliczności nie zbadał w kontekście brzmieniaart. 31 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Podkreślił, że ocena tego dokumentu ma istotne znaczenie dla sprawy, bowiem przelew wierzytelności dokonany został pod warunkiem zapłaty w całości, jednorazowo i w terminie przez cesjonariusza ceny, o której mowa w §4 umowy( §3ust.3 umowy).
Sąd Rejonowy zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy odniósł się do wszystkich dołączonych do wniosku dokumentów, badając ich treść i formę (art. 6268§2kpc) i po dokonaniu tej oceny, wydał stosowne rozstrzygnięcie.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy wpis dokonany przez referendarza sądowego w dniu 28 lipca 2014r. wksiędze wieczystej (...)na wniosek z dnia 3 lipca 2014r.( Dz. Kw. GL1W/00006812/14 oraz zasądził odJ. W. (2)na rzecz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.kwotę 120zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy ustalił, że dla nieruchomości położonej wR.Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim prowadziksięgę wieczystą KW (...), w której prawo własności wpisano na rzecz Skarbu Państwa , zaś prawo użytkowania wieczystego oraz prawo własności budynków na rzeczJ. W. (1)i GminyH.po ½. W dziale IV wpisano hipotekę umowną kaucyjną w wysokości 30000,-zł na rzecz(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego zamkniętego wW.na zabezpieczenie wierzytelności mogących powstać z tytułu kredytu z dnia 22.01.2004r., udzielonego w formie linii odnawialnejsp. z o.o. PPUH (...)z siedzibą wW.. Wpisu hipoteki dokonano na podstawie aktu ustanowienia hipoteki z dnia 22.01.2004r. rep. A(...)sporządzonego przed notariuszemZ. C.w Kancelarii Notarialnej wW., oświadczenia(...) Bank (...) SAwK.z 22.01.2004r. o udzieleniu kredytu i wyciągu z ksiąg rachunkowych nr(...)
(...)z9.06.2008r. Funduszu w/w.
Sąd rejonowy ustalił ponadto, że w dniu 12.06.2014r.(...)wW.dokonał przelewu swej wierzytelności na rzecz(...) sp. z o.o.wP., na podstawie której zbył na rzecz cesjonariusza (sp.U.) za cenę 50000,-zł przysługującą mu wobec sp.(...)wierzytelność wynikającą zumowy (...)o kredyt złotowy w formie linii odnawialnej z 22.01.2004r. wraz z zabezpieczającą tę wierzytelność hipoteką 300000,-zł wpisaną w KW. Zbycie wierzytelności nastąpiło pod warunkiem zapłaty w całości, jednorazowo i terminie ceny (§3 umowy). Zapłata nastąpiła w dniu 17.06.2014r. przelewem bankowym (przelew- k. 438) .
Sąd Rejonowy w ustalonym stanie faktycznym wskazał, że zgodnie zart. 509§1 kcwierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść na osobę trzecią wierzytelność (przelew), chyba że sprzeciwiało by się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ukwh wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu.
Sąd Rejonowy wskazał, że z dokumentacji złożonej przez wnioskodawcę (w tym złożonej w postępowaniu ponownym w dniu 20.05.2015r.) wynika, że wszystkie konieczne dokumenty sporządzono w formie prawem wymagane . Wnioskodawca przedłożył oryginał pełnomocnictwa notarialnego udzielonego w dniu 16.09.2011r. przez(...) TowarzystwoFunduszy Inwestycyjnych SA wW.A. M., upoważniającego tę osobę do reprezentacji Funduszu także w zakresie zawierania umów sprzedaży wierzytelności, pełny odpis(...) SA, nadto oryginał wyciągu z rejestr funduszy inwestycyjnych z 17.08.2011r.(...), z treści którego wynika upoważnienie(...) SAdo reprezentacji Funduszu , oryginał pełnomocnictwa udzielonego w dniu 7.03.201r.M. D.do reprezentacji wnioskodawcy(...) sp. z o.o.wP.m.in. przed sądami powszechnymi wszystkich instancji w dowolnych sprawach, w których spółka jest stroną bądź uczestnikiem oraz oryginał bankowego potwierdzenia dokonanej operacji z dnia 17.06.2014r. na 50.000 zł zawierający nie tylko wydruk z systemu, ale także podpisany przez dyrektora(...) Banku (...) SAi drugiego pracownika banku (data wystawienia dokumentu 1.04.2015r.
W ocenie Sądu Rejonowego wnioskodawca wykazał tym samym, że przysługuje mu wierzytelność zabezpieczona hipoteką, a więc i zabezpieczająca wierzytelność hipoteka gdyż zgodnie z art. 79 ukwh w razie przelewu wierzytelności hipotecznej na nabywcę przechodzi także hipoteka,.
Sąd Rejonowy wskazał, że kwestia niemożności uwzględnienie sporu dotyczącego istnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką w postępowaniu wieczysto księgowy, została już przesądzona. Analogicznie zarzut dotyczący niezawiadomienia dłużnika o przelewie wierzytelności.
Z uwagi na powyższe Sąd Rejonowy orzekł na mocyart. 5181§ 3 kpc. wskazał ponadto, że orzeczenie o kosztach postępowania oparł natomiast naart. 98§1 kpcw związku zart. 13 §2 kpc.
Apelację od tego postanowienia wniósł uczestnik postępowaniaJ. W. (1).
Zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, a toart. 118 kcpoprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zarówno roszczenie względem dłużnika osobistego, jak i dłużnika rzeczowego hipotecznego uległo przedawnieniu. Zarzucił też naruszenie przepisów postępowania, a toart. 6269kpcpoprzez jego niezastosowanie i nie oddalenie wniosku o wpis wobec braku jego podstaw i istnienia przeszkód do jego dokonania.
Stawiając te zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku o dokonanie wpisu i zasądzenie kosztów postępowania. w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu apelacji wskazano, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego zdaniem skarżącego jest wadliwe. Skarżący ponownie podniósł zarzut przedawnienia zabezpieczonej hipotecznie wierzytelności. Odnośnie drugiego zarzutu skarżący uzasadnił go poprzez wskazanie, ze wnioskodawca nie udowodnił nabycia wierzytelności od poprzednika, a zatem nie było podstaw do dokonania wpisu.
Wnioskodawca wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. Wskazał na treśćart. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotececo do zgłoszonego przez uczestnika zarzutu przedawnienia. Nadto podniósł, że wykazał nabycie wierzytelności dokumentem z podpisami notarialnie poświadczonymi, jednocześnie przedstawił oryginały pełnomocnictw oraz oryginał odpisu z rejestru funduszy inwestycyjnych, jak i oryginalne potwierdzenie przez bank przelewu przez wnioskodawcę na rzecz(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą wW.kwoty 50.000 zł.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja odniosła skutek, aczkolwiek nie z wszystkich przyczyn w niej wskazanych.
Nie można podzielić argumentacji skarżącego co do zasadności podniesienia w niniejszej sprawie zarzutu przedawnienia. Jak już wskazano w toku niniejszego postępowania, nie może mieć miejsce badanie, czy zabezpieczona hipoteką wierzytelność jest przedawniona. Takie badanie wykracza bowiem poza granice kognicji Sądu w tym postępowaniu. Granice tej kognicji wyznaczaart. 6268§2kpc.
Należy jednak zgodzić się z drugim zarzutem wskazanym w apelacji a dotyczącym niewykazania nabycia wierzytelności.
Zawarta przez wnioskodawcę umowa przelewu wierzytelności z 12 czerwca 2014r. miała charakter warunkowy. Zgodnie z jej §3 ust. 1 i 3, została ona dokonana pod warunkiem zapłaty w całości jednorazowo i w terminie przez cesjonariusza ceny, wskazanej w §4 tej umowy( tj. uiszczenia zbywcy w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy kwoty 50 000 zł.)
Tym samym samo przedstawienie umowy przelewu wierzytelności z 12 czerwca 2014r. z podpisami notarialnie poświadczonymi i wykazanie stosowanymi dokumentami umocowania osób, które umowę podpisały nie wykazuje przejścia wierzytelności(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.na wnioskodawcę.
Konieczne było ponadto wykazanie, że warunek wymieniony w umowie ziścił się.
Sama w/w umowa nie stanowi zatem dowodu przejścia wierzytelności na wnioskodawcę, podstawą wpisu poza nią winien być także dokument wykazujący ziszczenie się wymienionego w niej warunku.
Jak wynika zart. 31 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym , jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu.
Wskazany przepis winien mieć zastosowanie także do dokumentu, którym wnioskodawca zamierza wykazać ziszczenie się warunku, a tym samym, skuteczne przejście wierzytelności na jego rzecz, bowiem obok umowy także ten dokument stanowić winien podstawę wpisu.
Złożony do akt dokument w postaci potwierdzenia wykonanej operacji takiej formy nie ma.
Został on wygenerowany elektronicznie, co wynika z jego treści. Wynika z niego ponadto, że został on sporządzony na podstawieart. 7 ustawy prawo bankowe( Dz. U. nr 140 z 1997r. poz. 9393 z późniejszymi zmianami).
Zgodnie z art. 7 ust.1 w/w ustawy, oświadczenia woli związane z dokonywaniem czynności bankowych mogą być składane w postaci elektronicznej. Zgodnie z art. 7 ust.3 tej ustawy, jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, uznaje się, że czynność dokonana w formie, o której mowa w ust. 1, spełnia wymagania formy pisemnej także wtedy, gdy forma została zastrzeżona pod rygorem nieważności.
Przytoczona regulacja wskazuje zatem, że potwierdzenie dokonania operacji jest równoważne z dokumentem mającym formę pisemną. Jednak taka forma dokumentu mającego stanowić podstawę wpisu dla dokonania wpisu w księdze wieczystej nie jest wystarczająca.
Na złożonym do akt (k. 550) analizowanym dokumencie umieszczone zostały dwa podpisy osób – pracownikówBanku (...) SA OddziałwZ..
Oceniając znaczenie umieszczenia tych podpisów na wskazanym dokumencie oraz umieszczenia tam pieczęci banku, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że nie zmieniają one wniosku o tym, że wskazany dokument nie ma formy wymaganej do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
W pierwszej kolejności ocenić należało, czy w związku z zamieszczeniem na nim pieczęci banku i podpisów dwóch osób- pracowników banku zyskał on moc dokumentu urzędowego w rozumieniuart. 95 ustawy Prawo Bankowe.
Zgodnie z art. 95 ust.1, księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych. Zgodnie zaś z art. 95 ust.5. Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do ujawnienia w księdze wieczystej zmiany treści hipoteki i przeniesienia hipoteki w związku ze zbyciem wierzytelności bankowej oraz do dokonania wpisu hipoteki obciążającej użytkowanie wieczyste, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz wierzytelność hipoteczną.
Analiza wskazanego unormowania wskazuje, że nie można uznać, że przedstawiony przez wnioskodawcę dokument ma moc dokumentu urzędowego na podstawieart. 95 prawa bankowego. Po pierwsze, nie wykazano, że osoby które podpisały się pod ocenianym dokumentem są umocowane do działania imieniemBanku (...) SAwW.. Po drugie, składając podpisy osoby te nie złożyły żadnego oświadczenia w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku( oświadczenia takiego nie stanowi zapis wygenerowany elektronicznie opatrzony adnotacją o tym, że został sporządzony na podstawieart. 7 prawa bankowego). Ponadto, sprawa niniejsza nie dotyczy zabezpieczonych hipoteką wierzytelności banku. Tym samym ocenić należało, że przedstawiony przez wnioskodawcę dokument pozostaje poza ustawowym zakresemart. 95 prawa bankowego.
Za uznaniem, że opisywany dokument nie może stanowić podstawy wpisu przelewu wierzytelności przemawia nie tylko brak wymaganej formy. Ponadto podkreślić należy, że nie wykazuje on w jakiej dacie należność wpłacona przez wnioskodawcę dotarła do zbywcy wierzytelności, tj.(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.. Tymczasem to data otrzymania zapłaty przez cedenta stanowiła o zrealizowaniu się warunku z §3 ust.3 umowy przelewu wierzytelności.
Zgodnie zart. 6268§2kpc, rozpoznając wniosek o wpis Sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Szczególne obostrzenie wymogów co do formy dokumentów w postępowaniu wieczystoksięgowym wynika z woli ustawodawcy i jest uzasadnione oparciem tego postępowania jedynie na dokumentach.
Skoro zatem złożone przez wnioskodawcę dokumenty nie były wystarczające do uznania, że wykazał on we właściwej formie nabycie wierzytelności, której dotyczył jego wniosek, zatem wniosek o dokonanie wpisu wnioskodawcy jako wierzyciela we wpisie hipoteki jako nie mający należytej podstawy(art. 6269kpc) podlegał oddaleniu.
Z tych powodów na podstawieart. 386§1kpcw zw. zart. 13§2kpczmieniono zaskarżone postanowienie, uchylając zaskarżony wpis referendarza i oddalając wniosek.
SSR(del.) Roman Troll  SSO Gabriela Sobczyk  SSO Marcin Rak