Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 313/15
Data wyroku: 2015-05-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Gabriela Sobczyk, Ewa Buczek – Fidyka, Tomasz Pawlik
Słowa kluczowe: Zobowiązanie Do Złożenia Oświadczenia Woli
Podstawa prawna: art. 274 ustawy z dnia 16 września 1982 r. prawo spółdzielcze w zw. z art. 64 kc
Teza: Art. 274 ustawy z dnia 16 września 1982 r. prawo spółdzielcze w zw. z art. 64 kc, w zakresie w jakim zachował moc prawną na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt SK 7/00 (Dz. U. Nr 92 poz.1024), może być podstawą żądania wydania wyroku zobowiązującego do zawarcia umowy przeniesienia własności nieruchomości na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej tylko wtedy, gdy została uprzednio wydana decyzja administracyjna przewidziana w art. 274 § 2 ustawy.

Sygn. akt III Ca 313/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Pawlik (spr.)
Sędzia    SO Gabriela Sobczyk
SR del. Ewa Buczek – Fidyka
Protokolant    Aleksandra Sado-Stach
po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwa Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wM.
przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych wW.Oddział Terenowy wO.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Raciborzu
z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt I C 878/14

1
oddala apelację;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSR (del.) Ewa Buczek-Fidyka SSO Tomasz Pawlik SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. akt III Ca 313/15

UZASADNIENIE
Powodowa Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna wM.domagała się zobowiązania pozwanej Agencji Nieruchomości Rolnej Oddział wO.do przeniesienia na jej rzecz własności opisanej w pozwie nieruchomości, w stosunku do której Agencja wykonuje prawa Skarbu Państwa, za odpłatnością w kwocie 19 068 zł.
Jako podstawę dochodzonego roszczenia wskazałaart.274 § 1 ustawy prawo spółdzielcze. Twierdziła, że będąca przedmiotem sporu nieruchomość rolna, pomimo wniosku złożonego w dniu 6 sierpnia 1984 r. do Naczelnika Urzędu GminyP., nie została jej dotychczas omyłkowo przekazana.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o obciążenie powódki kosztami postępowania. Wskazała, że prawo zarządu i użytkowania przez powódkę spornej nieruchomości na skutek decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego wR.z 18.06.1997 r., której spółdzielnia nie podważała, wygasło. Decyzja ta wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym była też podstawą wpisu na rzecz Agencji w księdze wieczystej.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanej 2417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
W oparciu o przedstawione przez strony dokumenty Sąd ten ustalił, że sporna nieruchomość w dniu 1.01.1983 r. pozostawała w użytkowaniu powodowej rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Spełniona, zatem została przesłanka nabycia nieruchomości przez powódkę z obowiązującego wówczasart.274 § 1 ustawy prawo spółdzielcze. Powódka złożyła też w tym zakresie we właściwym czasie wniosek do terenowego organu administracji państwowej, który dotychczas nie został rozpatrzony. Przepisart.274wskazanej ustawy został jednak uchylony ustawą z dnia 20.01.1990 r. o zmianieustawy prawo spółdzielcze. W chwili orzekania brak było zatem podstawy prawnej do uwzględnienia żądania pozwu. Nie bez znaczenia też było- zdaniem Sądu Rejonowego-wygaszenie prawa zarządu i użytkowania spółdzielni decyzją administracyjną z 1997 r..
Apelację od opisanego wyroku wniosła powódka, która zarzucając Sądowi Rejonowemu naruszenieart.274 prawa spółdzielczego, domaga się jego zmiany poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania za obie instancje.
Skarżąca podniosła, że skreślenieart.274 ustawy z dnia 16 września 1982 r. prawo spółdzielcze, zostało uznane wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt SK 7/00 (Dz. U. Nr 92 poz.1024) za niezgodne zKonstytucją RP. Wskazała też, że powódka spełniła wszystkie warunki nabycia własności nieruchomości określone w tym przepisie.
Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. W odpowiedzi na apelację wskazała, że powodowa spółdzielnia nie legitymuje się decyzją administracyjną wymaganą przezart.274 § 2 prawa spółdzielczego, której wydanie poprzedza przeniesienie własności nieruchomości w formie aktu notarialnego. Zwróciła też uwagę, że zaniechanie organu administracji publicznej nie skutkuje powstaniem uprawnienia powódki do żądania zawarcia umowy bez wcześniejszego wydania wymaganej do tego decyzji administracyjnej. Niezależnie od powyższego, z powołaniem naart.316 k.p.c., pozwana podniosła, że na dzień orzekania powódka nie użytkuje spornej nieruchomości.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja okazała się bezzasadna.
Rację ma skarżący, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt SK 7/00 (Dz. U. Nr 92 poz.1024),art.274 ustawy z dnia 16 września 1982 r. prawo spółdzielczezachował moc prawną, co do spółdzielni produkcji rolnej, wobec której – z naruszeniem przepisów o załatwianiu spraw administracyjnych – nie wydano decyzji, o której mowa w art.274 § 2 ustawy, a zatem i wobec powodowej rolniczej spółdzielni rolnej. Nie oznacza to jednak, że powódka, w bezspornym stanie faktycznym, mogła się skutecznie domagać zawarcia umowy przy zastosowaniuart.64 k.c.. Nie można, bowiem pominąć, że wedleart.274 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. prawo spółdzielcze, warunkiem zawarcia umowy przenoszącej prawo własności na rzecz spółdzielni, jest uprzednie wydanie przez właściwy organ administracji publicznej decyzji administracyjnej stwierdzającej przesłanki i warunki nabycia nieruchomości. Decyzja taka, co było bezsporne, nie została wobec objętej pozwem nieruchomości dotychczas wydana, a zatem pozwana nie jest obecnie zobowiązana do złożenia oświadczenia woli przenoszącego własność nieruchomości na rzecz powódki. Co więcej, zastosowana wart.274 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. prawo spółdzielczekonstrukcja prawna powoduje, że sądy powszechne nie są uprawnione do badania czy zostały spełnione przesłanki nabycia nieruchomości przez spółdzielnię produkcji rolnej określone w art.274 § 1 ustawy, gdyż w tym zakresie obowiązuje wyłącznie droga administracyjna. Dopiero ostateczna decyzja administracyjna, która wiąże sądy powszechne, mogłaby być podstawą do orzekania, przy zastosowaniuart.64 k.c., czy obowiązek zawarcia umowy przewidzianej w art.274 § 2 ustawy został spełniony.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na zasadzieart.385 k.p.c..
O kosztach postępowania odwoławczego rozstrzygnięto na zasadzieart.98 § 1 i art.108 §1 k.p.c.mając na uwadze wynik postępowania. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika pozwanej określono przy zastosowaniu§ 6 pkt 5w związku z § 12 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
SSR (del.) E. Buczek-Fidyka SSO T. Pawlik (spr.) SSO G. Sobczyk