Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 20/15
Data wyroku: 2015-02-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Ziołecka, Leszek Matuszewski, Dariusz Śliwiński

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18.02.2015r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Dariusz Śliwiński
Sędziowie:  SSO Małgorzata Ziołecka
SSO Leszek Matuszewski (spr)
Protokolant: prot. sąd.M. W.
przy udzialeM. F.Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu, po rozpoznaniu w dniu 11.02.2015r. sprawyS. H.,J. Z.,D. R.,L. B.oskarżonych o popełnienie przestępstwa zart. 158§ 1kki inne, na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonegoD. R.i prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego Poznań Stare Miasto wP.z dnia 25.06.2014r., sygn. akt VIIIK 696/12
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań Stare Miasto wP.
L. M.D. M.Z.

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto wP., wyrokiem z dnia 25 czerwca 2014 roku, sygn. akt VIII K 696/12 uniewinnił oskarżonychS. H.,J. Z.iL. B.od zarzutu, że w dniu 20 listopada 2011 roku wP.działając wspólnie i w porozumieniu dokonali pobiciaR. K., bijąc go pięściami oraz kopiąc po całym ciele w wyniku czego spowodowali powstanie u pokrzywdzonego obrażeń ciała w postaci złamania ściany dolnej oczodołu prawego, złamania przednio-górnej ściany zatoki szczękowej, złamania kości nosa bez przemieszczania odłamów kostnych, skręcenia stawu śródręczno-paliczkowego i międzypaliczkowego kciuka prawego, a także sińca na twarzy, wykładniki odmy podskórnej w okolicy oczododołu prawego oraz zniesienia czucia w obrębie ½ przedniej wyrostka zębodołowego szczęki prawej oraz obniżenia czucia w obrębie podniebienia twardego po stronie prawej stanowiących czynności narządów ciała u pokrzywdzonego na czas dłuższy, aniżeli 7 dni, tj. od przestępstwa zart. 158 § 1 k.k.w związku zart. 157 § 1 k.k.w związku zart. 11 § 1 k.k.
W tym samym wyroku uznano podsądnegoD. R.za winnego tego, że w dniu 20 listopada 2011 roku w lokaluB.wP.uderzającR. K.pięścią w twarz oraz szarpiąc go spowodował powstanie u pokrzywdzonego obrażenia ciała w złamania ściany dolnej oczodołu prawego, złamania przednio-górnej ściany zatoki postaci szczękowej, złamania kości nosa bez przemieszczania odłamów kostnych, skręcenia stawu śródręczno-paliczkowego i międzypaliczkowego kciuka prawego, a także sinica na twarzy, wykładniki odmy podskórnej w okolicy oczododołu prawego oraz zniesienia czucia w obrębie ½ przedniej wyrostka zębodołowego szczęki prawej oraz obniżenia czucia w obrębie podniebienia twardego po stronie prawej stanowiących czynności narządów ciała u pokrzywdzonego na czas dłuższy aniżeli 7 dni, tj. przestępstwa zart. 157 § 1 k.k.i za to przestępstwo n podstawieart. 157§ 1 kk, przy zastosowaniuart. 58 § 3 k.k.wymierzono mu karę 10 miesięcy ograniczenia wolności zobowiązując oskarżonego do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie.
Na podstawieart. 46 § 1 k.k.zasądzono od oskarżonegoD. R.na rzecz oskarżyciela posiłkowegoR. K.kwotę 2.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Na podstawieart. 632 ust. 2 k.p.k.kosztami sądowymi w zakresie dotyczącym oskarżonychS. H.,J. Z.iL. B.obciążono Skarb Państwa.
W ostatnim punkcie wyroku, na podstawieart. 627 k.p.k.iart. 633 k.p.k.zasądzono od oskarżonegoD. R.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 101, 97 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie, na podstawieart. 1, art. 2 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnychwymierzył mu opłatę w kwocie 180 złotych.
Z przedmiotowym wyrokiem nie zgodzili sięprokuratororazobrońca oskarżonegoD. R., składając apelacje.
Prokurator zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść wszystkich oskarżonych. Apelujący zarzucił wyrokowi:



błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający wpływ na jego treść polegający na wadliwej ocenie materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia, żeS. H.,J. Z.,L. B.nie popełnili przestępstwa zart.158 § 1 k.k.iart. 157 § 1 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.podczas gdy wnikliwa ocena tego materiału dowodowego oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego jednoznacznie wskazują na winę i sprawstwo oskarżonych i prowadzą do wniosku przeciwnego;

obrazę przepisów postępowania tj.art. 5 § 2 k.p.k.w związku zart. 366 § 1 k.p.k.i w związku zart. 2 § 2 k.p.k.poprzez błędnego jego zastosowanie i niepodjęcie wszystkich możliwych w świetle zgromadzonego materiału dowodowego czynności, mogących rozstrzygnąć wątpliwości powstałe przed Sądem w niniejszej sprawie i zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co miało wpływ na treść orzeczenia i uniewinnienie podsądnych;

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający wpływ na jego treść polegający na wadliwej ocenie materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia, żeD. R.nie popełnił przestępstwa zart.158 §1 k.k., a jedynie swoim zachowaniem wypełnił znamiona czynu zart. 157 § 1 k.k.podczas gdy wnikliwa ocena tego materiału, zeznania świadków, w tym pokrzywdzonego,A. K.oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego prowadza do odmiennych wniosków.

Apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoD. R.zaskarżył wyrok w całości na rzecz swojego mandanta. Autor apelacji zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
a)art. 4 k.p.k.poprzez całkowite pominięcie znaczących okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego;
b)art. 5 § 2 k.p.k.poprzez rozstrzygnięcie wszelkich występujących w sprawie wątpliwości na niekorzyść oskarżonego;
c)art. 7 k.p.k.poprzez dokonanie oceny zebranych w sprawie dowodów w sposób dowolny z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, w szczególności poprzez:
- uznanie za częściowo wiarygodne zeznań świadkówR. K.orazA. K.podczas gdy zeznania te są nielogiczne i niekonsekwentne;
- częściowe pominięcie wyjaśnień oskarżonegoL. B.i ustalenie stanu faktycznego sprzecznego z relacją oskarżonego, pomimo uznanie tych wyjaśnień przez sąd za wiarygodne;
-odmówienie przymiotu wiarygodności zeznaniom świadkaM. D., co do tego, że pokrzywdzony oraz towarzyszący muS. P.zachowywali się agresywnie przez całą imprezę, podczas gdy przemawiają za tym także inne dowody w tym: wyjaśnienia oskarżonegoD. R.czy też zeznaniaR. F.;
- poprzez zdyskredytowanie wyjaśnień oskarżonego dotyczących przebiegu zajścia na parkiecie, w szczególności w przedmiocie agresji ze stronyR. K.podczas gdy wyjaśnienia te są spójne, logiczne i korespondują z pozostałą część materiału dowodowego.
d)art. 424 k.p.k.poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej zastosowanie wobec oskarżonegoD. R.środka zart. 46 § 1 k.k.w tym brak uzasadnienia dla orzeczenia zadośćuczynienia na poziomie 2.000 zł
Zdaniem obrońcy, powyższe naruszenia miały wpływ na treść orzeczenia, gdyż ich konsekwencją był błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że pomiędzy oskarżonymD. R., a pokrzywdzonym doszło do wymiany zdań, a następnie do przepychanki, po czym oskarżony uderzył pokrzywdzonego pięścią w twarz, a pokrzywdzony upadł na ziemię i stracił przytomność, a oskarżony zadawał mu kolejne ciosy, podczas gdy właściwa ocena materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania karnego w przedmiotowej sprawie winna doprowadzić sąd do wniosku, że pokrzywdzony był prowodyrem całego zamieszania wklubie (...), gdyż jako pierwszy bez uzasadnionej przyczyny, uderzył oskarżonegoD. R., który zdążył się osłonić ręką przed wymierzonym ciosem, a następnie broniąc się uderzył napastnika jeden raz pięścią w twarz.
W konkluzji apelacji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie oskarżonego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Obie apelacje okazały się konieczne, prowadząc do kontroli odwoławczej, skutkującej uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy. Z uwagi na rodzaj uchybienia jakiego dopuścił się Sąd Rejonowy przy rozpoznaniu tej sprawy, zarzuconego w apelacji prokuratora, to ta apelacja spowodowała konieczność uchylenia wyroku i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy przypomina, że zgodnie zart. 7 k.p.k.Sąd kształtuje swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaję pod ochronąart. 7 k.p.k.wtedy m. in. gdy:

1
jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 §2k.p.k.),

2
stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.),

3
jest wyczerpująco i logicznie - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § l pkt. l i 2 k.p.k.). (vide: wyrok składu 7 sędziów SN z dnia 9.11.1990 r. - OSNKW 1991 z. 9 poz. 41).

W ocenie Sądu II instancji, Sąd Rejonowy nie sprostał powyższym wymaganiom, wydając zaskarżone orzeczenie. Sąd odwoławczy na obecnym etapie nie przesądza, czy oskarżeni są winni zarzucanego im pobicia pokrzywdzonegoR. K.. O tym rozstrzygnie Sąd I instancji w ponownym postępowaniu, uzupełniając braki w materiale dowodowym i dokonując powtórnej oceny zgromadzonych dowodów, odpowiadającej dyrektywie swobodnej oceny dowodów.
Zasadnicze zastrzeżenia Sądu Okręgowego wzbudza ocena i analiza przez Sąd I instancji wypowiedzi procesowych jednego ze świadków zajścia, mianowicieJ.S.. Oskarżyciel publiczny ma rację, że Sąd ten nie ocenił relacji procesowych tego świadka w granicach sądowej swobody oceny dowodów.
Zdaniem Sądu odwoławczego, zachodzi rażąca sprzeczność między treścią wypowiedzi procesowych złożonych przez świadkaJ.S.w toku niniejszego postępowania karnego oraz analizą i oceną zeznań tego świadka przedstawioną przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Świadek ten składając w dniu 24 stycznia 2013 roku szczegółowe relacje procesowe zeznała, że rozpoznała mężczyzn widniejących na zdjęciach z feralnej imprezy, oznaczonych nr 2, nr 4, nr 5, a także zdjęciu nr 9, jako sprawców napaści naR. K., tj.D. R.,J. Z.iS. H.. Co więcej, wyżej wymieniona osoba zeznała, że była bezpośrednim świadkiem zdarzenia i całe to pobicie odbyło się „na jej oczach”( k.49).
J. S.w dniu 26 marca 2012 roku podczas kolejnego przesłuchania rozpoznała jako sprawców pobicia pokrzywdzonego -D. R.iS. H.( k.126)
Składając zeznania na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 roku potwierdziła ona wypowiedzi procesowe złożone w toku postępowania przygotowawczego.
Na stronie 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji dał wiarę zeznaniomJ.S.w całości uznając, że nie potrafiła wskazać, w jaki sposób pokrzywdzony był bity i przez kogo. Sąd Rejonowy podkreślił, że rozpoznała ona jako sprawcę pobicia jedynieD. R.(s.11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).
Rozumowanie Sądu I instancji rozmija się z rzeczywistą treścią oświadczeń dowodowych złożonych przez tego świadka. Sąd I instancji odczytał w toku przewodu sądowego wypowiedzi procesowe tego świadka składane w postępowaniu przygotowawczym i po uzyskaniu od świadka oświadczenia o ich podtrzymaniu, nie zadał pytania, odnośnie rozpoznania podsądnych w trakcie dochodzenia, a także nie próbował wyjaśnić rozbieżności w zakresie ilości osób rozpoznanych przez niego jako agresorów w trakcie przesłuchań w dniu 24 stycznia 2013 roku i 26 marca 2012 roku ( k.336-337).
W toku ponownego postępowania ten błąd musi zostać naprawiony. Sąd Okręgowy zwraca uwagę, że zeznania tego świadka mogą być istotne przy weryfikowaniu linii obrony podsądnych, którzy zaprzeczali swojemu udziałowi w pobiciu podsądnego, a także sprawdzeniu wiarygodności zeznań świadków, którzy wskazywali, że uniewinnieni oskarżeni w trakcie zdarzenia przebywali z nimi. Prawidłowa ocena wiarygodności tego dość kluczowego w sprawie świadka zezwoli również na dokonanie pełnej i prawidłowej oceny wiarygodności zeznańA. K.– żony pokrzywdzonego. Bez jednoznacznego stwierdzenia wiarygodności lub braku wiarygodności zeznańJ.S.dokonana przez Sąd Rejonowy ocena zeznań świadkaA. K., jak i zresztą większości innych świadków przesłuchanych w sprawie, w tymS. P.,A. W.,M. B.,N. S.iM. S.jest ułomna.
Z tego też powodu odnoszenie się przez Sąd odwoławczy do pozostałych zarzutów wyartykułowanych w apelacji prokuratora, na obecnym etapie postępowania jest przedwczesne. Należy jednak podkreślić, że zbyteczne wydaje się, postulowane w apelacji, przesłuchanie w charakterze świadków funkcjonariuszy policji, którzy przybyli na miejsce zdarzenia już po pobiciu pokrzywdzonego. Inkryminowane zajście miało miejsce ponad trzy lata temu. Policjanci ci nadto jedynie wysłuchali sprzecznych relacji różnych uczestników postępowania, którzy sprzyjali stronom postępowania. W takiej sytuacji racjonalnie należy założyć, że zeznania tych policjantów nic nie wniosą do sprawy.
Z uwagi na stwierdzone powyżej uchybienie, które nie mogło zostać naprawione w toku postępowania odwoławczego odnoszenie się do zarzutów wyartykułowanych w apelacji obrońcy jest przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem Sądu będzie ponowne rozważenie czy zachowanieD. R.stanowiło obronę konieczną, jak stara się to wykazać obrońca w swojej apelacji, czy stanowiło fizyczną agresję na pokrzywdzonego, jak to ustalił Sąd Rejonowy, czy agresję dokonaną wspólnie i w porozumieniu z pozostałymi oskarżonymi, jak wykazuje prokurator.
Ponownie rozpoznając sprawę koniecznym będzie powtórzenie postępowania dowodowego, prawidłowe przesłuchanie świadkaJ.S.i dokonanie ponownej oceny zebranego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Wydaje się, że ponowne bezpośrednie przesłuchiwanie przed Sądem świadkówM. K.,J. D.,K. S.iK. L.nie jest konieczne i ich zeznania mogą zostać ujawnione w trybieart. 442§ 2 kpk.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy:
uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań-Stare Miasto wP.
SSO Leszek Matuszewski SSO Dariusz Śliwiński SSO Małgorzata Ziołecka