Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 283/15
Data wyroku: 2015-05-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Elżbieta Czaja, Krystyna Smaga
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 283/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 maja 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Gawda (spr.)

Sędziowie:

SA Krystyna Smaga
SA Elżbieta Czaja

Protokolant: stażysta Kinga Panasiuk-Garbacz

po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. w Lublinie
sprawyS. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o ustalenie prawa do emerytury
na skutek apelacji wnioskodawcyS. J.
od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu
z dnia 28 stycznia 2015 r.    sygn. akt IV U 1591/13

oddala apelację.
III AUa 283/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Zamościu oddalił odwołanie wnioskodawcyS. J.od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.odmawiającej prawa do emerytury.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniachi rozważaniach prawnych:
WnioskodawcaS. J.,ur. (...), złożył w dniu12 sierpnia 2013 r., do pozwanego organu rentowego wniosek o ustalenie prawa do emerytury. Wnioskodawca dołączył do wniosku o emeryturę 2 świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 2 grudnia 2009 r. W pierwszym z nich wskazano, że od dnia 1 stycznia 1980 r. do dnia 31 marca 1985 r., skarżący wykonywał prace polegające na bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu,w których jako podstawowe wykonywane były prace wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 marca 1983 r.W drugim podano, że wnioskodawca od dnia 1 kwietnia 1985 r. do dnia 31 grudnia 1999 r., wykonywał prace magazynowe, załadunkowe, rozładunkowe, transport oraz konfekcjonowanie surowców, półproduktów i wyrobów gotowych - pylistych, toksycznych, żrących, parzących i wybuchowych.
Jest poza sporem, że wnioskodawca w dniu(...)., osiągnął60 lat, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i do dnia 1 stycznia1999 r., posiada ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
Wyłączną przyczyną odmówienia wnioskodawcy prawa do emerytury było ustalenie organu rentowego, że do granicznej daty - 1 stycznia 1999 r., nie posiada on 15 lat pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W okresie od dnia 1 stycznia 1980 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. wnioskodawca był zatrudniony wKrajowej Spółce (...) S.A.wT.OddzialeCukrownia (...)wW., w charakterze ślusarza.
Sąd Okręgowy ustalił, że jedno z dołączonych świadectw pracy w warunkach szczególnych sporządzone zostało w oparciu o „zaświadczenie” z dnia 4 września 2009 r., wystawione „na podstawie zeznań świadków”M. F.,A. W.iB. K., przez kierownika magazynu wyrobów gotowych -T. W.. Wcześniej projekt tego „zaświadczenia” sporządziłw pracy na komputerze służbowymF. K., pracujący w Cukrowni na stanowisku kierownika sekcji. Przedmiotowe „zaświadczenie” nie zostało załączone do akt osobowych wnioskodawcy a złożone zostało do akt sprawy przez świadkaB. M., będącą kierownikiem działu administracji i kadr Cukrowni. Faktycznie wnioskodawca w latach 1980 - 1998 r., nie pracował w magazynie cukru, na stanowisku robotnika magazynowego, ale na wydziale pakowaczek, na którym, jako ślusarz, obsługiwał maszynę (pakowaczkę), służącą do pakowania cukru. Powyższą okoliczność przyznał sam wnioskodawca, który wcześniejsze twierdzenieo pracy w latach 1985 - 1998 r., na stanowisku robotnika magazynowego, usprawiedliwił „pomyleniem dat”.
Na wydziale pakowaczek pracowały 2 pakowaczki, obsługiwane przez2 ślusarzy i 6-8 pracownic fizycznych. Wnioskodawca obsługujący jedną z nich odpowiadał za jej sprawność, w związku z czym przed przystąpieniem do pracy, sprawdzał jej stan techniczny i sprawował nadzór nad prawidłowym działaniem maszyny. Dolewał do drukarki farbę rozcieńczoną denaturatem, na bieżąco usuwał drobne usterki, a w razie poważniejszej awarii, na miejscu, na wydziale pakowaczek, naprawiał maszynę. Zajmował się również konserwowaniem pakowaczek. Nie wykonywał innych prac. Pakowaczkę, oprócz wnioskodawcy, obsługiwały jeszcze 3-4 pracownie fizyczne. Jedna pilnowała nasypywania cukru do torebek papierowycha druga wkładała gotowe paczki do tzw. „baleciarki” - urządzenia do wykonywania opakowań zbiorczych. Trzecia odbierała „baloty” z „baleciarki”, czyli10-kilogramowe opakowania, zawierające 10 paczek cukru, które to opakowania pracownicy magazynowi wózkami widłowymi przewozili do magazynu cukru.Z czasem praca układania opakowań cukru, przez zastosowanie paletyzatora, została zautomatyzowana. Czwarta pracownica dolewała kleju do maszyny i zamiatała rozsypany cukier. Pracownice wykonywały te czynności rotacyjnie, zmieniając stanowiska w czasie pracy. Praca na wydziale pakowaczek była ciągła, trwała przez cały rok, przebiegała w hałasie i zapyleniu pyłem cukrowym. W wydziale pakowaczek, poza ślusarzami i pracownicami fizycznymi, nie były zatrudnione inne osoby.
Sąd Okręgowy obdarzył wiarą zeznania wnioskodawcy oraz zeznania świadkówS. L.,M. F.,W. M.,B. K.,A. W.iF. K.w części, w jakiej uwzględnił je przy ustalaniu stanu faktycznego, gdyż w tej części są spójnei mają potwierdzenie w dowodach z dokumentów, zamieszczonych w aktach osobowych wnioskodawcy. Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawcy, że w latach 1985 - 1998 pracował jako robotnik magazynowy, czyli wykonywał inną pracę, niż praca ślusarza przy obsłudze pakowaczki. W tej części jego zeznania nie mają potwierdzenia w dowodach z dokumentów oraz w zeznaniach świadków złożonych przez Sądem, a wnioskodawca przyznał ostatecznie, że do 1998 r., nie pracował na stanowisku pracownika magazynowego. Z tego względu również „zaświadczenie”z dnia 4 września 2009 r., wydane „na podstawie zeznań świadków” oraz świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 2 grudnia 2009 r., o pracy wnioskodawcy na stanowisku robotnika magazynowego, nie odpowiadają stanowi faktycznemu.
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, przywołując przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 184 ust. 1 i 2 cyt. ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (ust. 1);
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
W świetle § 2 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (ust. 1), a okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (ust. 2).
Stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 i 3 cyt. rozporządzenia, pracownik - mężczyzna, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący - 60 lat oraz ma wymagany okres zatrudnienia (łącznie 25 lat - § 3 rozporządzenia), w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
W ocenie Sądu OkręgowegoS. J.na dzień 1 stycznia 1999 r., nie udowodnił wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie jest pracą w szczególnych warunkach, uprawniającą do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, praca wnioskodawcy od dnia 1 stycznia 1980 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. na stanowisku ślusarza, na wydziale pakowaczek. Według wykazu A działu XIV poz. 25, stanowiącego załącznik do cyt. rozporządzenia, pracą w szczególnych warunkach jest bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
Wnioskodawca w czasie pracy na wydziale pakowaczek, w większości zajmował się obsługą tych maszyn, a tylko okresowo ich naprawą i konserwacją. Prace te nie były jednak wykonywane na wydziale, w których jako podstawowe były wykonywane prace wymienione w wykazie. Oznacza to, że praca wnioskodawcy nie może być uznana za wykonywaną w szczególnych warunkach. Na wydziale pakowaczek, przy 2 pakowaczkach, pracowało 2 ślusarzy i 6 - 8 pracownic fizycznych. Prace przez nich wykonywane były jedyne i podstawowe na tym wydziale, ale nie były to prace w szczególnych warunkach, gdyż nie zostały wymienione w powołanym wykazie A. W tym wykazie, w dziale X, dotyczącym prac w szczególnych warunkach w rolnictwie i przemyśle rolno - spożywczym orazw dziale XIV, dotyczącym prac różnych, nie wymieniono - tak samo jak w wykazie B, żadnych prac związanych z produkcją cukru.
Z tych względów i na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca zaskarżając wyrokw całości i zarzucając:

1
błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia polegający na przyjęciu, żeS. J.w latach 1980-1998 nie pracowałw warunkach szczególnych tj. nie zajmował się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bieżącą konserwacją i naprawą maszyn, podczas gdy analiza materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że pracował ponad 15 lat stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych;

2
naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dowolną ocenę zeznań wnioskodawcy i świadków, wyrażającą się w nieobdarzeniu tych dowodów wiarą, mimo że zeznania są spójne i logiczne oraz poprzez niewyciągnięcie logicznych wniosków z faktu dokonywania przez wnioskodawcę bieżącej konserwacji i naprawy maszyn na oddziałach będących w ruchu oraz w warunkach dużego pylenia i hałasu, które to uchybienia doprowadziły do błędnego wniosku, ze skarżący nie wykonywał pracyw warunkach szczególnych;

3
naruszenie prawa materialnego tj. punktu 1 poz. 25 dział XIV wykaz A stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwai Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. poprzez ich niezastosowanie.

Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wnosił o zmianę zaskrzonego wyroku i przyznanie prawa do emerytury ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi i instancji.
Do apelacji wnioskodawca dołączył dowody wypłat dodatku szkodliwego.
Apelujący uzasadnił, że analiza materiału dowodowego wskazuje, że wnioskodawca pracował w spornym okresie jako ślusarz i stale zajmował się konserwacją i naprawą maszyn, zaś ich obsługą zajmowały się pracownice fizyczne. Świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 2 grudnia 2009 r. jest dokumentem wiarygodnym i zgodnym ze stanem faktycznym. Tym samym skarżący nabył prawo do emerytury.
Z tych względów wnioskodawca uznawał apelację za uzasadnioną.
Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancjiSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje w całości ustalenia faktyczne jak i wywody prawne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).
Zarzuty apelacji nie są trafne. Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił zebranyw sprawie materiał dowodowy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów, ustanowionej w treściart. 233 § 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd ocenia wiarogodnośći moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wówczas, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu jest sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie występuje. Zasadnie Sąd Okręgowy nie obdarzył wiarą świadectwa pracy w warunkach szczególnych zawierającego informacje o pracy wnioskodawcy w charakterze robotnika magazynowego (od 1.04.1985 r. do 31.12.1998 r.), skoro sam skarżący ostatecznie przyznał, że prac takich nie wykonywał. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, że wnioskodawca był zatrudniony wCukrowni (...)w charakterze ślusarzaa zajmował się obsługą maszyn – pakowaczek, ich naprawą i konserwacją. Ustalenia Sądu w tym zakresie opierają się zarówno na zeznaniach świadków jak i zeznaniach wnioskodawcy. W istocie apelujący ustaleń tych nie podważa, jednakże wywodzi, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, iż tego rodzaju czynności nie stanowią pracyw warunkach szczególnych, wobec czego Sąd dopuścił się naruszenia prawa materialnego wskazanego w apelacji. Stanowisko to nie jest zasadne.
W świetleart. 184 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FunduszuUbezpieczeń Społecznychjednym z warunków przyznania prawa do emeryturyw obniżonym wieku emerytalnym jest legitymowanie się okres zatrudnieniaw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych, przez co w sprawie niniejszej znajdują zastosowanie przepisy cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Z treści § 1 ust. 1 tegoż rozporządzenia wynika, że jego przepisy stosuje się tylko do tych pracowników, którzy wykonywali prace w szczególnych warunkach, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Tym samym tylko praca wymieniona w cyt. rozporządzeniu i jego załącznikach może być uznana za pracę w warunkach szczególnych. Oznacza to, że nie każda praca polegająca na bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń na oddziałach będącychw ruchu jest pracą, której wykonywanie przez okres ponad 15 lat, uprawnia do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. W wykazie A dziale XIV poz. 25, stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia, wymieniona jest bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Wnioskodawca legitymowałby się 15 letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, gdyby bieżąca konserwacja maszyn odbywała się na wydziale, w którym jako podstawowe wykonywane są prace w warunkach szczególnych, wymienione w wykazie. Jak słusznie przyjął Sąd Okręgowy na wydziale pakowaczek nie były wykonywane prace  w warunkach szczególnych, gdyż osoby obsługujące maszyny takiej pracy nie wykonywały – praca ta nie jest wymieniona w wykazie A. W tej sytuacji ubocznie jedynie wskazać należy, że praca polegająca na bieżącej konserwacji maszyn musiałaby być wykonywana stalei w pełnym wymiarze czasu pracy a tymczasem wnioskodawca zajmował się również obsługą pakowaczek, która to praca nie jest pracą w warunkach szczególnych.
Podnoszony przez apelującego fakt pobierania dodatku szkodliwego nie maw tej sprawie znaczenia. Na pracodawcy ciąży szereg obowiązków w zakresie ochrony zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki –art. 207 § 2 k.p.Oczywistym jest, że całkowita eliminacja szkodliwych warunków pracy nie jest możliwa i z tych też przyczyn, na podstawie regulaminów pracy czy też układów zbiorowych pracy, mogą przysługiwać pracownikom dodatki za pracę szkodliwą dla zdrowia. Szkodliwe warunki zatrudnienia nie są jednakże tożsamez warunkami szczególnymi, zatem nie każda praca w warunkach szkodliwych dla zdrowia jest jednocześnie pracą w warunkach szczególnych. „Praca w warunkach szczególnych” jest pojęciem prawnym, zdefiniowanym w przepisach cyt. rozporządzenia i tylko spełnienie warunków wskazanych w tych przepisach jest wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych.
Wbrew zarzutom apelacji Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, wskazanego w apelacji tj. przepisów zarządzenia Nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. poprzez ich niezastosowanie. Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Najwyższego, że wykazy resortowe mają charakter jedynie informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 25 lutego 2010 r. II UK 218/09 LEX nr 590247). Zarządzenia te i wykazy nie mogą pozostawać w sprzeczności z przepisami cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Zasadnie zatem przyjął Sąd Okręgowy, że wnioskodawca nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych, gdyż wykonywana przez niego praca nie jest wymieniona w wykazach, stanowionych załącznik do cyt. rozporządzenia. Tym samym skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.
W ocenie Sądu Apelacyjnego wyrok wydany przez Sąd Okręgowy jest trafny i zgodny z obowiązującymi przepisami, zaś apelacja wnioskodawcy jako bezzasadna podlega oddaleniu w trybieart. 385 k.p.c.