Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 101/15
Data wyroku: 2015-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Piotr Starosta, Irena Dobosiewicz, Wojciech Borodziuk
Słowa kluczowe: Koszty Procesu
Podstawa prawna: art. 520§2 kpc

Sygn. akt: II Cz 101/15

POSTANOWIENIE
Dnia 26 lutego 2015 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny - Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Piotr Starosta
Sędziowie:  SO Irena Dobosiewicz
SO Wojciech Borodziuk (spr.)
po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku:T. F.
z udziałem:(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.
o:ustanowienie służebności przesyłu
na skutek zażaleń wnioskodawcy na punkt 2 postanowienia Sądu Rejonowego w Świeciu VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w Tucholi z dnia 3 listopada 2014 r. w sprawie o sygn. akt: VI Ns 115/13
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że obniżyć zasądzoną kwotę 2.238,19 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania do kwoty 2.037,24 (dwa tysiące trzydzieści siedem 24/100) zł,

2
oddalić zażalenie w pozostałym zakresie,

3
zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Sygn. akt: II Cz 101/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r. Sąd Rejonowy w Świeciu - VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w Tucholi, w sprawie z wnioskuT. F.z udziałem(...) S. z o.o.wP.o ustanowienie służebności przesyłu:

1
oddalił wniosek;

2
zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 2.238,19 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 257 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

3
zwrócił uczestnikowi ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Świeciu kwotę 18,81 zł tytułem nadpłaconych kosztów sądowych.

Uzasadniając punkt 2 postanowienia Sąd wskazał, że o kosztach w sprawie orzekł na podstawieart. 520 §2 k.p.c.oraz §§ 2 i 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
W ocenie Sądu Rejonowego interesy wnioskodawcy oraz uczestnika były niewątpliwie sprzeczne. Sprzeczność ta miała swój wyraz wart. 3052k.c., który odsyła zainteresowane podmioty na drogę postępowania sądowego w razie braku porozumienia między nimi co do możliwości zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Dlatego też Sąd przyjął, że koszty w sprawie powinien ponieść wnioskodawca, albowiem jego żądanie nie został uwzględnione.
Jednocześnie Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawieart. 102 k.p.c., albowiem uczestnik jeszcze przed wszczęciem postępowania powołał się na zarzut zasiedzenia służebności, zatem trudno w jego postępowaniu doszukać się braku sumienności, czy naganności. Również po stronie wnioskodawcy nie wystąpiły okoliczności, które nakazywałyby potratować sprawę jako wypadek szczególnie uzasadniony. W szczególności wnioskodawca musiał zdawać sobie sprawę z tego, że wynik postępowania jest niepewny.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł w punkcie 2 postanowienia.
Zażalenie na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 postanowienia wniósł wnioskodawca zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci:
-art. 520 §2 k.p.c.w zw. z §§2 i 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, poprzez bezzasadne uznanie, że uczestnicy byli w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania,
-art. 520 §1 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy uczestnicy byli w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania,
-art. 233 §1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego przejawiające się stwierdzeniem, że uczestnik postępowania na etapie przedprocesowym nie zachował się w sposób sprzeczny w zasadami współżycia społecznego,
-art. 102 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie wystąpił wypadek szczególnie uzasadniony.
Wskazując na powyższe wnioskodawca domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez odstąpienie od obciążania jego kosztami postępowania w całości, ewentualnie uchylenia tego postanowienia i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Odpowiedź na zażalenie wniósł uczestnik postępowania domagając się jego oddalenia i zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego.

S ą d O k r ę g o w y z w a ż y ł, c o n a s t ę p u j e:
Zażalenie jest w niewielkim stopniu uzasadnione, ale z zupełnie innych przyczyn, niż wskazanych w zażaleniu. Zaistniała zmiana rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 postanowienia była konsekwencją prawomocnego obniżenia wynagrodzenia przyznanego biegłemu powołanemu w sprawie za wykonaną opinię, które pokryte zostało z zaliczki uiszczonej przez uczestnika, z kwoty 1.913,19 zł do kwoty 1.780,24 zł. Z tego powodu konieczne było skorygowanie kwoty zasądzonej uczestnikowi postępowania od wnioskodawcy tytułem kosztów postępowania poprzez jej obniżenie w związku ze zmianą orzeczenia o wynagrodzeniu biegłego. Skoro Sąd Rejonowy w zaskarżonym postanowieniu uwzględnił kwotę 1.913,19 zł zmiana ta była konieczna. W pozostałym zakresie zażalenie nie było zasadne.
Zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 520 §1 k.p.c.koszty postępowania nieprocesowego nie podlegają rozliczeniu pomiędzy uczestnikami tego postępowania, lecz każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Reguła ta doznaje ograniczeń, jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne (art.520 §2 k.p.c.), a także, gdy interesy uczestników są sprzeczne lub jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie (art. 520 §3 k.p.c.). Stworzenie katalogu spraw, w których interesy uczestników są sprzeczne nie jest możliwe, dlatego też zasadność odejścia od głównej zasady dotyczącej ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym powinna być badana przez Sąd z uwagi na okoliczności konkretnej sprawy.
Sąd Okręgowy w pełni podziela konkluzję poczynioną przez Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie interesy wnioskodawcy oraz uczestnika są sprzeczne, jednakże nie decyduje o tym treśćart. 3052k.c.– jak wskazał Sąd Rejonowy – tylko wnioski i stanowiska zainteresowanych w sprawie. Wnioskodawca domagał się ustanowienia na jego nieruchomości służebności przesyłu za jednorazowym wynagrodzeniem. Natomiast uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku podnosząc zarzut zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przez swego poprzednika prawnego, który został uwzględniony przez Sąd pierwszej instancji.
Z powyższego wynika oczywista sprzeczność, co do oczekiwanego wyniku sprawy przez wnioskodawcę i uczestnika od początku postępowania, a stan taki utrzymał się do samego końca sprawy. Uzasadniało to odstąpienie od zasady wyrażonej wart. 520 §1 k.p.c.na rzecz wyjątku od niej, polegającego na włożeniu obowiązku zwrotu kosztów postępowania na jednego uczestnika w całości (art. 520 §2 k.p.c.). Skoro wnioskodawca przegrał sprawę, Sąd Rejonowy prawidłowo zobowiązał go do zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestnika.
Odnośnie zarzutu brak zastosowania w sprawieart. 102 k.p.c.wskazać należy, że przepis ten może znaleźć odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 02.03.2012 r., II CZ 170/11, LEX nr 1170229).Oparcie na nim orzeczenia o kosztach postępowania jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy sąd uwzględniając szczególne okoliczności sprawy uzna za zasadne odstąpienie od obciążania strony przegrywającej tymi kosztami w całości lub w części. Przepis ten jednak nie może być rozszerzająco wykładany i wyklucza uogólnienie(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16.01.2013 r., II CZ 151/12, LEX nr 1293744).
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie brak podstaw do przyjęcia, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek warunkujący zastosowanieart. 102 k.p.c.Wnioskodawca nie mógł pozostawać w obiektywnie uzasadnionym przeświadczeniu, że jego żądanie uzyska aprobatę Sądu, albowiem już w odpowiedzi na przedsądowe wezwanie do zapłaty uczestnik wskazał, że zasiedział służebność gruntową o treści służebności przesyłu (k.12 akt). Wnioskodawca – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – nie zweryfikował tej okoliczności pod kątem zasadności wniosku, pozostawiając to do rozstrzygnięcia Sądu. Skoro tak postąpił, powinien liczyć się z koniecznością uiszczenia kosztów postępowania. Nie można przy tym zgodzić się z poglądem, że to uczestnik powinien przedstawić wszelką dokumentację potwierdzającą fakt zasiedzenia służebności. Obowiązek sprawdzenia, czy roszczenie ma swoje uzasadnienie każdorazowo ciąży na tym, który chce z nim wystąpić, nie zaś na tym, który je neguje.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 §1 k.p.c.w zw. zart. 397 §2 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c.zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że obniżył zasądzono kwotę 2.238,19 zł tytułem kosztów postępowania do kwoty 2.037,24 zł, na którą składają się następujące kwoty: 1.780,24 zł – wynagrodzenie biegłego pokryte z zaliczki uiszczonej na ten cel przez uczestnika, 240 – wynagrodzenie pełnomocnika i 17 zł – opłata od pełnomocnictwa.
W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy oddalił złożone zażalenie w oparciu oart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 §2 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c.
O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 108 §1 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c.iart. 520 §2 k.p.c., nakładając na wnioskodawcę obowiązek zwrotu tych kosztów w całości, albowiem zażalenie uwzględnione zostało jedynie w niewielkim zakresie i nie z przyczyn wskazanych w jego treści. Skutkowało to zasądzeniem od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwoty 150 zł (§12 ust. 2 pkt 1w zw. z§6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu– t.j. Dz. U. 2013 r., poz. 490).