Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 906/15
Data wyroku: 2016-01-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE
Sędziowie: Irena Mazurek, Roman Skrzypek, Urszula Kocyłowska, SSA Irena Mazurek
Słowa kluczowe: Emerytura Pomostowa
Podstawa prawna: art 385 kpc i art 49 ustawy z dnia 19.XII. 2008 r.
Teza: nie wykonywanie pracy po dniu 31.XII. 2008 r. ( t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 965 ze zm.) jako uzasadniające nabycie praw do emerytury pomostowej wyłącznie w przypadku wykazania 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art 3 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. akt

III AUa 906/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia21 stycznia 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek (spr.)

Sędziowie:

SSA Urszula Kocyłowska
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu21 stycznia 2016 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuS. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę pomostową
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia15 lipca 2015 r.sygn. aktIV U 946/14

oddala apelację

Uzasadnieniewyroku z dnia 21 stycznia 2016 r.
Decyzją z dnia 19 lutego 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyS. S.prawa do emerytury pomostowej, dochodzonego wnioskiem z dnia 20 grudnia 2013 r.w trybie przepisówustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych( Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.).Powołując w podstawie prawnej decyzji art. 4 i art.49 wyżej powołanej ustawy organ rentowy stwierdził ,że wnioskodawca nie spełnił wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emertytalnego ponieważ nie wykazał koniecznych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 w/w ustawy .
WnioskodawcaS. S.odwołał się od w/w decyzji ZUS do Sądu Okręgowego w Rzeszowie.W odwołaniu z dnia 17 marca 2014 r. ,wnosząco zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do emerytury pomostowej, wnioskodawca zarzucił , że wbrew stanowisku pozwanego organu rentowego legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, wskazując przy tym na zatrudnienie w(...)wC.z/s w(...)od 1 grudnia 1976 r. do 14 stycznia 1980 r. na stanowisku traktorzysty –jako pracyz Wykazu A Dział VIII poz. 3 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 8 poz. 43ze zm.) oraz w(...)wR.od 27 grudnia 1982 r.do 19 kwietnia 1990 r. i od 1 marca 2000 r. do 20 października 2008 r. na stanowisku formierza maszynowego wyrobów ogniotrwałych –jako pracy wymieniowej
w Wykazie A Dział V poz.11 załącznika do w/w rozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 r. Ten ostatni charakter zatrudnienia mieli zaś potwierdzić wnioskowani do przesłuchania świadkowie, przy czym odwołujący podkreślał , że ten okres jego pracy jest równocześnie pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowychwymienioną pod poz. 18 ,względnie 19 załącznika nr 1 do tej ustawy .
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 18 kwietnia 2014 r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcyz tego samego zasadniczego względu , który powołany zostałw uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślając jednocześnie , że wskazywany przez odwołującego okres zatrudnienia w(...)wR.nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowych.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie ,po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcyS. S., wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r. (sygn. akt IV U 964/14) oddalił odwołanie.Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawcaS. S.ur. (...)-pobierający świadczenie rentowe (prawo do renty przyznane od dnia 17 października 2008 r. do dnia osiągnięcia przez wnioskodawcę powszechnego wieku emerytalnego) -wystąpił do pozwanego ZUS wnioskiem z dnia 20 grudnia 2013 r. o przyznanie prawa do emerytury pomostowej ,powołując się na zalegające w jego aktach rentowych świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach dotyczące okresu zatrudnienia w(...)wR.na stanowisku formierza maszynowego wyrobów ogniotrwałych (od 27 grudnia 1982 r. do 19 kwietnia 1990 r. i od 1 marca 2000 r. do 20 października 2008 r. ) gdzie prace te przyporządkowane zostały do Wykazu A Dział V poz.11 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów\ z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm. ) i ogólne świadectwo pracy ze(...)wC.z/s w(...), obejmujące okres od 1 grudnia 1976 r. do 14 stycznia 1980 r. na stanowisku traktorzysty. W konsekwencji powyższego wystąpienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.– zaskarżoną w niniejszym postępowaniu – decyzją z dnia 19 lutego 2014 r. odmówił wnioskodawcy prawa do dochodzonego świadczenia przyjmując ,iż nie wykazał on koniecznych 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowych. Powołując się następnie na przeprowadzone w postępowaniu sądowym dowody osobowez zeznań świadków , zeznań samego zainteresowanego , jak też opinii biegłego ds. BHP , oraz dowód z akt osobowych odwołującego z okresu zatrudnienia w(...)wR.,Sąd Okręgowy w Rzeszowie ustalił ,że zajmując stanowisko formierza maszynowego wyrobów ogniotrwałych wnioskodawca pracował na(...). Jego praca była zróżnicowana jakkolwiek w podstawowym zakresie polegała na obsłudze różnego rodzaju maszyn i urządzeń (w tym względzie Sąd I instancji odmówił wiary twierdzeniom wnioskodawcy jakoby obsługiwał wyłącznie ręczne narzędzia wibracyjne ,jako nieznajdujące swego potwierdzenia zarówno w dokumentacji osobowej jak i w zeznaniach świadków). Narażenie na czynniki szkodliwe dla środowiska było stosunkowo niewielkie , przy czym powyższe wynika nie tylko z opinii biegłego ale też z wyjaśnień samego pracodawcy który nadto wprost stwierdził ,że tego rodzaju prace nie są uznawane przez niego za pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów ustawy pomostowej.W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Rzeszowie uznał żądanie odwołania za nieuzasadnione a zaskarżoną decyzję ZUS za trafną i odpowiadającą prawu. Dokonując bowiem oceny prawnej sprawy Sąd I instancji -przytaczając brzmienie zarówno art. 4 i jak iart. 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych( tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz.965 ) w pierwszym rzędzie stwierdził, że z uwagi na niewykonywanie przez wnioskodawcę po dniu 31 grudnia 2008 r. pracy podstawę prawną jego żądania stanowić może wyłącznie ten ostatni przepis, zgodnie z którym dla skutecznego ubiegania się omawiane świadczenie emerytalne konieczne jest wykazanie 15 lat pracy w warunkach szczególnych wyłącznie w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej ustawy . To zaś oznaczało , że w przypadku zatrudnienia
w(...)wR.,praca wnioskodawcy na stanowisku formierza maszynowego wyrobów ogniotrwałych musiałaby być wskazana w wykazie prac zawartych w załączniku nr 1 do omawianej ustawy. Tymczasem wskazywane przez odwołującego pod pozycją 18 czy 19 wyżej wymienionego wykazu prace przy bezpośrednim formowaniu wyrobów ogniotrwałych wielkogabarytowych przy użyciu ręcznych narzędzi wibracyjnych , czy przy ręcznym formowaniu ,odlewaniu, czyszczeniu lub szkliwieniu wyrobów ceramicznych ,nie były rodzajowo tożsame
z tymi wykonywanymi przez niego w spornym okresie czasu jako, że w zasadniczym zakresie nie były to prace wykonywane ręcznie nadto przy użyciu narzędzi wibracyjnych. Oczywistym przy tym było , iż drugi ze wskazywanych przez wnioskodawcę okresów zatrudnienia na stanowisku traktorzysty w Spółdzielni Kółek Rolniczych nie mógł być także kwalifikowany jako praca w szczególnych warunkach
w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowychz uwagi na brak wskazania tego rodzaju prac w powołanym wyżej załączniku nr 1 do tej ustawy. Konkludując tym samym, iżS. S.nie legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, Sąd Okręgowy w Rzeszowie -w podstawie prawnej wyroku oddalającego odwołanie wnioskodawcy - oprócz wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego powołał takżeart. 47714§ 1 k.p.c.
Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2015 r. zaskarżony został przez wnioskodawcęS. S.. W apelacji z dnia 7 września 2015 r. wnioskodawca , zarzucając naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i bezkrytyczne przyjęcie za miarodajną oczywiście błędnej opinii biegłego ds. BHP ,wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania odwołania przy zasądzeniu od pozwanego organu rentowego poniesionych kosztów procesu, względnie uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego jako części kosztów procesu. W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący w szczególności akcentował , że opinia biegłego na której oparł się w swoim rozstrzygnięciu Sąd I instancji nie mogła być uznana za w pełni miarodajny środek dowodowy, skoro dokonana przez biegłego ocena narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia odniesiona została do aktualnych warunków pracy a nie tych istniejących w czasie zatrudnienia wnioskodawcy, nadto biegły nie odniósł się też do naprowadzanych przez odwołującego wyjaśnień umieszczonych na stronie internetowej Ministerstwa Pracyi Polityki Społecznej co do kryterium decydującym o zaliczeniu wykonywanych prac do tych ujętych w pkt 18 załącznika nr 1 doustawy o emeryturach pomostowychodniesionego do ponoszonego przy tych pracach efektywnego wydatku energetycznego.
Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji wnioskodawcy(oświadczenie pełnomocnika ZUS złożone na rozprawie apelacyjnej).
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie , rozpoznając apelację wnioskodawcyS. S.,zważył co następuje;
Wniesiony przez wnioskodawcę środek odwoławczy nie może odnieść pożądanego skutku. Wbrew bowiem zarzutom zaskarżenia wyrok Sądu OkręgowegowR.z dnia 15 lipca 2015 r. wydany został w oparciu o prawidłowe ustalenia faktyczne ,co w efekcie stanowiło o właściwej ocenie prawnej sprawy, które to ustalenia i ocena są w zupełności podzielane przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie.
Przede wszystkim już na wstępie - w ślad za Sądem I instancji – podkreślić należy, że uprawnienie wnioskodawcy do dochodzonego przez niego świadczenia emerytalnego ,z uwagi na zaprzestanie zatrudnienia przed końcem 2008 r. ,mogło być oceniane wyłącznie w kontekście przesłanek przewidzianych wart. 49 ustawyz dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(tekst jednolity Dz.U. z 2015 r. poz. 965 ze zm.)- tak też m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012r. II UK 164/11 OSNP 2013/5-6/62 . Jest to o tyle istotne , że w świetle brzmienia powołanego przepisu ,wnioskodawca musiał wykazać 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisówart.3 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych,a nie w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.). Powyższe ma zaś zasadnicze dla wyniku sporu znaczenie jako , że zawarty w załączniku nr 1 doustawy o emeryturach pomostowychwykaz prac
w szczególnych warunkach zasadniczo różni się od tego zawartego w załączniku do wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Nie jest to już bowiem wykaz stanowisk pracy ,ale wykaz określonych rodzajowo prac, przy czym podkreślić należy ,że z uwagi na wygasający charakter omawianej regulacji prawnej definicje prac w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze oraz wykazy rodzajów tych prac wypracowane zostały po szczegółowej dyskusji z partnerami społecznymi w ramach Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych i na podstawie raportu komisji ekspertów medycyny pracy , które generalnie rzecz biorąc doprowadziły do znacznego ograniczenia rodzajów prac kwalifikowanych jako pracew szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jeżeli więc –na co powołuje się apelujący- na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wskazano kryterium do kwalifikowania prac z pkt 18 załącznika nr 1 do ustawy|o emeryturach pomostowych, odnoszące się do ponoszonego podczas ich wykonywania efektywnego wydatku energetycznego , to powyższe samo w sobie w żaden sposób nie uprawniało sądu do badania jaki był ten wydatek energetycznyw odniesieniu do prac wnioskodawcy , bowiem powyższe kryterium zostało już uwzględnione i zastosowane przy opracowywaniu wykazu określonego rodzaju prac zawartego w załączniku nr 1. W tej więc sytuacji przesądzenia wymagało jedynie , czy praca wnioskodawcy w(...)wR.na stanowisku formierza maszynowego wyrobów ogniotrwałych była pracą –jak przewiduje powołana pozycja wykazu - bezpośrednio przy formowaniu wyrobów ogniotrwałych wielkogabarytowych przy użyciu ręcznych narzędzi wibracyjnych . Oczywiste jest przy tym, że w świetle brzmieniaart. 3 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, tego rodzaju prace musiałyby być wykonywane przez wnioskodawcę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Tymczasem nie tylko ze stanowiska biegłego ,ale przede wszystkimz zeznań świadków wynika, iż praca wnioskodawcy – na co wskazywała sama nazwa zajmowanego stanowiska -związana były nie z pracami ręcznymi ale z obsługą określonych urządzeń czy maszyn , co tym samym wykluczało jej przyporządkowanie do wskazanych pod pozycją 18 wykazu rodzaju prac (notabene tego zasadniczego dla wyniku sporu ustalenia Sądu I instancji nie kwestionuje w apelacji skarżący)i to niezależnie od tego, że w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 r. zajmowane przez odwołującego stanowisko pracy było uznawane za pracę w warunkach szczególnych. Nie bez znaczenia jest też fakt , że sam pracodawca odwołującego omawianej rodzajowo pracy wnioskodawcy nie kwalifikuje jako pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowych(na co wskazuje wprost pismo(...). z dnia 10 stycznia 2014 r.) ,a ma to swoje konsekwencje w postaci nieopłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (art. 35 omawianej ustawy).Z tych wszystkich więc wyżej naprowadzonych względów należało w zupełności podzielić stanowisko Sądu Okręgowego w Rzeszowie o nielegitymowaniu się przez wnioskodawcęS. S.piętnastoletnim okresem pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(tekst jednolity Dz.U. z 2015 r. , poz. 965 ze zm.).
Mając więc powyższe na uwadze – z braku dostatecznych podstaw faktycznych i prawnych – na podstawieart. 385 k.p.c.,orzeczono o oddaleniu apelacji wnioskodawcy.

ZARZĄDZENIE
1/odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawcy: radcy prawnejI. S.,
2/kal. 2 miesiące,
3/(...).