Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2220/14
Data wyroku: 2015-02-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Łanowy
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy  z dnia 17.01.1998r, o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktVIII U 2220/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 lutego 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Jolanta Łanowy

Protokolant:

Renata Figiel

po rozpoznaniu w dniu17 lutego 2015r. w Gliwicach
sprawyJ. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaJ. W.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia4 września 2014  r.nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuJ. W.prawo do emerytury począwszy od dnia 1 lipca 2014r.
(-) SSO Jolanta Łanowy
Sygn. akt. VIII U 2220/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 4 września 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ., powołując się naustawę z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) odmówił ubezpieczonemuJ. W.prawa do emerytury z powodu nieudokumentowania wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 9 lat, 4 miesiące i 29 dni.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany i przyznania spornego świadczenia. Podniósł, że spełnił wszystkie przesłanki wymagane ustawą do przyznania emerytury, a w okresach zakwestionowanych przez ZUS pracował w warunkach szczególnych. Wniósł także o przesłuchanie świadków.
W toku sprawy sprecyzował, iż żąda także uznania za prace w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia od 1 stycznia 1996r. do 14 września 1970r. w Spółdzielni Pracy wT.oraz od 1 września 1996r. do 31 sierpnia 1998r. w(...) S.A.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ rentowy wskazał na okresy uwzględnione ubezpieczonemu do stażu pracy w warunkach szczególnych jak i te, których do takiej pracy nie zaliczył.
Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy ustalił:
UbezpieczonyJ. W.urodził się (...)
W dniu 1 lipca 2014r. złożył wniosek o ustalenie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych.
W dniu 4 września 2014r. ZUS wydał zaskarżoną decyzję odmowną.
Do okresów składkowych i nieskładkowych ZUS zaliczył ubezpieczonemu (na dzień1 stycznia 1999r.) 30 lat, 9 miesiące i 5 dni.
Do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, na podstawie świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych z 30 kwietnia 2014r. ZUS uwzględnił ubezpieczonemu 9 lat, 4 miesiące i 29 dni, tj. zatrudnienie wFabryce (...)wT.w okresach:

-

od 1 stycznia 1980r. do 7 października 1982r. – na stanowisku operator procesów chemicznych (obsługa urządzeń do trawienia)

od 26 kwietnia 1989r. do 16 maja 1993r. ( z wyłączeniem okresu bezpłatnego urlopu od 22.12.1992r. do 31.12.1992r.) – krajacz (szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne).

od 17 maja 1993r. do 31 grudnia 1995r. (z wyłączeniem zasiłku chorobowego za okres od 23.10.1995r. do 27.10.1995r. – malarz (lakierowanie ręczne, natryskowe, niezhermetyzowane).

ZUS nie uwzględnił natomiast okresów zatrudnienia w powyższym zakładzie :

-

od 1 grudnia 1974r. do 31 lipca 1977r.

od 1 stycznia 1996r. do 31 sierpnia 1998r.

pomimo ujęcia ich w świadectwach wykonywania pracy w warunkach szczególnych z 30 kwietnia 2014r. (w których zakwalifikowano powyższe okresy odpowiednio do prac wymienionych w wykazie A, dziale XIV, poz. 12, pkt 6 i pod poz. 17 pkt 1, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 17M..G.. iE.. z dnia 12.08.1983r. w sprawie określenia stanowisk pracy resorcie górnictwa i energetyki, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach), gdyż z treści ww. świadectwa pracy oraz świadectw z dnia 8 października 1982r. i 12 lipca 1993r. wynika, iż w pierwszym z ww. okresów ubezpieczony pracował na stanowisku kierowca-operator wózka akumulatorowego, a w następnym okresie na stanowisku ślusarz-monter.
Ubezpieczony legitymuje się również świadectwem pracy w warunkach szczególnych z 19 listopada 2008r. za okres zatrudnienia od 1 września 1966r. do 14 września 1970r. w Spółdzielni Pracy wT.na stanowisku malarz budowlany, i również
Sąd ustalił, iż ubezpieczony po skończeniu Szkoły Podstawowej, od 1 września 1966r. rozpoczął naukę zawodu malarza w(...) Szkole Zawodowejdla Pracujących wT.i jednocześnie został zatrudniony przezSpółdzielnię Pracy Usług (...)wT., początkowo w charakterze ucznia-malarza, przez okres 36 miesięcy trwania nauki, a następnie od 1 września 1969r. do 14 września 1970r. w charakterze stażysty wFabryce (...)na stanowisku malarz budowlany. W powyższych okresach, pomimo, iż jak to wynika z umowy nauki zawodu, czas pracy ubezpieczonego jako młodocianego pracownika wynosił 6 godzin na dobę, 36 tygodniowo, a po skończeniu 16 lat obowiązywał go normalny czas pracy ustalony w spółdzielni, to bez względu na wiek, przez cały okres zatrudnienia pracował w pełnym 8 godzinnym czasie pracy. Przez cały okres zatrudnienia otrzymywał miesięczne wynagrodzenie, korzystał z przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, nadto okresowo sprawdzano jego zdolność do pracy.
Natomiast w F.Z.O.Ś.(...) S.A.wT.ubezpieczony był zatrudniony w okresie od 5 sierpnia 1974r. do 7 października 1982r. i świadczył pracę na stanowiskach, odpowiednio: robotnik magazynowy (do 31.11.1974r.), kierowca operator wózka akumulatorowego (1.12.1974-31.07.1977r.), ślusarz (1.08.(...).-14.05.1978r.), krajacz (15.05.1978-31.12.1979r.), operator procesów chemicznych (1.01.1980r.-7.10.1982r.).
Sąd ustalił, iż przedmiotem działalności F.Z.O.Ś.(...) S.A.wT.była produkcja zmechanizowanych obudów górniczych.
Sąd ustalił, iż wykonując pracę operatora wózka akumulatorowego, odwołujący zaopatrywał 25 stanowisk spawalniczych w elementy konstrukcji i odbierał elementy już wykonane. Odwołujący pracował w bezpośredniej bliskości stanowisk spawalniczych, znajdujących się w jednej dużej hali, w narażeniu na zapylenie i hałas, w pełnym wymiarze czasu pracy.
W okresie od 26 kwietnia 1989r. do 30 kwietnia 2014r. ubezpieczony ponownie był zatrudniony w(...) S.A., na wydziale montażu, malarni i oczyszczalni, na stanowiskach krajacz (26.04.1989r. - 16.05.1993r.), malarz (17.05.1993r. - 31.12.1995r.r.), ślusarz-monter (1.01.1996r.-29.02.(...).), monter (1.03.2012r. - 30.04.2012r.). W okresie od stycznia 1996r. do sierpnia 1998r. wykonywał przeważnie prace malarskie konstrukcji wielkogabarytowych natryskowo, za pomocą pistoletów malarskich. Stanowiska malarskie nie znajdowały się w wydzielonych zamkniętych pomieszczeniach, a na otwartej przestrzeni hali. Pracownicy nie otrzymywali kombinezonów, pracowali w ubraniach roboczych, a używane w celu zabezpieczenia maski nie spełniały swojej funkcji. Używane do tych prac farby - chlorokauczukowe z rozpuszczalnikiem oraz farby podkładowe (minia) - były wysoce toksyczne, przy czym wentylacja nie zapewniała cyrkulacji powietrza. Nadto odwołujący kierowany był również do ręcznych prac szlifierskich, przy użyciu urządzeń wibrujących – szlifierek kątowych o tarczy 280 mm, a bardzo rzadko zdarzało się, że wykonywał pracę monterskie lub na oczyszczarkach śrutowych, komorowych. Praca oczyszcza polegała na oczyszczeniu konstrukcji z odprysków i zgrubień pod dużym ciśnieniem za pomocą śrutu w specjalnych komorach.
Praca wykonywana była w dużej hali podzielonej jedynie ściankami działowymi, w celu montażu jezdni suwnicowych, na której znajdowały się stanowiska montażowe, szlifowania i oczyszczania. Panował duży hałas, nadto wysokie zapylenie i wibracje. Przy wykonywaniu prac malarskich, pracownikom przysługiwała po każdej godzinie czasu pracy 15 minutowa przerwa. Wszyscy pracownicy wydziału otrzymywali dodatek godzinowy za pracę w warunkach szczególnych oraz posiłki regeneracyjne i mleko.
Ubezpieczony wykonywał prace w pełnym wymiarze czasu pracy, a nawet w ponadnormatywnym czasie pracy, również w soboty i niedziele.
Sąd ustalił nadto, że ubezpieczony ukończył 60 lat życia i nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonego dołączonych do akt niniejszej sprawy (koperty –k. 25 i 27 a.s.) zeznań świadkówG. G.,A. K.,A. S.iP. W.oraz wyjaśnień odwołującego (nagranie rozprawy z dnia 17 lutego 2015r. płyta – k.3 6 a.s.).
Odnośnie rodzaju pracy wykonywanej przez ubezpieczonego Sąd dał wiarę zeznaniom świadków. W spornych okresach pracowali oni razem z ubezpieczonym w tym samym wydziale, bądź na stanowisku równorzędnym (świadekP. W.) bądź w charakterze bezpośrednich przełożonych (świadkowieG. G.,A. K.,A. S.) i posiadali szczegółową wiedzę na temat miejsca i charakteru wykonywanej przez odwołującego pracy. Zeznania świadków pokrywają i uzupełniają się wzajemnie. Nadto w pełni korespondują z twierdzeniami ubezpieczonego.
Sąd Okręgowy zważył:
Stosownie do treściart. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) w powiązaniu z§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.) ubezpieczonym mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy pracach wymienionych w wykazie A, przysługuje prawo do emerytury w razie łącznego spełnienia następujących warunków:

1
osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat

2
posiadania wymaganego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których pracaw szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Z kolei zgodnie z treścią art. 184 ust 1 ustawy, ubezpieczonym urodzonym po dniu31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

W myśl art. 184 ust. 2 ustawy – w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013r. tj. w dacie złożenia wniosku oraz wydania zaskarżonej decyzji – emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Kwestia posiadania przez ubezpieczonego ponad 25 letniego okresu składkowegoi nieskładkowego oraz ukończenie 60 lat nie były sporne. Nie było także sporne, iż odwołujący nie jest członkiem OFE.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy zaliczył mu jedynie 9 lat, 4 miesiące i 29 dni takiej pracy w F.Z.O.Ś.(...) S.A.wT., zgodnie ze świadectwami wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Pozostałego okresu zatrudnienia w(...) S.A.tj. od 1.12.1974r. do 31.07.1977r. oraz od 1.01.1996r. do 31.08.1998r. oraz okresu zatrudnienia od 1.09.1966r. do 14.09.1970r. w Spółdzielni Pracy wT.ZUS nie uwzględnił, pomimo przedłożenia świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych w powyższych okresach.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ZUS niezasadnie nie uwzględnił ubezpieczonemu do okresów pracy warunkach szczególnych pozostałego spornego okresu zatrudnienia w(...) S.A.Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego wykazały bowiem, że bez względu na nazwę zajmowanego stanowiska, ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 1.12.1974r. do 31.07.1977r. prace w warunkach szczególnych wymienione w wykazie A, dział XIV poz. 12 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. tj. prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo wodorowym; natomiast w okresie od 1.01.1996r. do 31.08.1998r. prace wymienione w tym samym wykazie i dziale, ale pod poz. 17 i 18, tj. lakierowanie ręczne lub natryskowe - nie zhermetyzowane, obsługa urządzeń i narzędzi wibracyjnych lub udarowych.
W pierwszym z ww. okresów ubezpieczony pracował w wydziale spawalniczym, bezpośrednio przy stanowiskach spawalniczych, obsługując wózek akumulatorowy, którym przewożono elementy konstrukcji stalowych między stanowiskami spawaczy w narażeniu na wysokie zapylenie gazami spawalniczymi i w dużym natężeniu hałasu.
Przy ocenie kwalifikacji i charakteru pracy ubezpieczonego jako pracy „przy spawaniu” Sąd posiłkował się wykazem resortowym – zarządzeniem nr 3M.. Hutnictwa iP.. Maszynowego z dnia 30 marcu 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu (Dz. Urz. MG. z 1985r., nr 1, poz. 1). W wykazie, A, dziale XIV, poz. 12, pkt 4, stanowiącym załącznik tego zarządzenia ujęto w ramach prac przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo-wodorowym stanowiska pracowników zatrudnionych w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk spawalniczych w wydziałach spawalniczych. Chociaż zaznaczyć należy że powyższe zarządzenie jak i inne resortowe lub zakładowe wykazy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, nie stanowią samodzielnej podstawy zaliczenia danego rodzaju zatrudnienia do prac w szczególnych warunkach, to mogą być one pomocne przy wykładni przepisów rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2013r. II UK 190/12). „Przyznając zasadniczą rolę w kwalifikowaniu prac w szczególnych warunkach cytowanemu rozporządzeniu Rady Ministrów należy podkreślić, że w świetle przepisów wykazu A stanowiącego załącznik do tegoż rozporządzenia, wyodrębnienie owych prac ma charakter stanowiskowo - branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Taki sposób kwalifikacji prawnej tychże prac nie jest dziełem przypadku. Specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonych w nich prac i warunki, w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie można zatem swobodnie czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym.
Z taka sytuacją Sąd miał do czynienia w niniejszej sprawie, gdzie użyty w przepisie rozporządzenia zwrot „przy spawaniu” jest na tyle nieostry, że Sąd posiłkując się wspomnianym zarządzeniem, uznał iż obejmuje on czynności wykonywane przez innego pracownika a obejmujące przebieg procesu spawania, pewien ciąg technologiczny, umożliwiający osiągnięcie efektu finalnego, do którego należy wliczyć prace operatora wózka akumulatorowego.
Odnośnie drugiego z ww. okresów spornych pracy w(...) S.A., Sąd nie miał żadnych wątpliwości, iż ubezpieczony faktycznie wykonywał prace lakiernicze natryskowe niezhermetyzowane oraz obsługiwał narzędzia wibrujące - szlifierkę kątową, w warunkach szczególnych, tj. w dużym zapyleniu, hałasie, w braku odpowiedniej wentylacji i zabezpieczenia, z użyciem wysoko toksycznych farb.
Ostatnim okresem spornym, zaliczenia którego do stażu pracy w warunkach szczególnych, domagał się ubezpieczony w toku procesu, był okres zatrudnienia w Spółdzielni Pracy wT.na stanowisku malarz w ramach nauki zawodu i stażu. Organ rentowy stanął na stanowisku, iż w tym okresie ubezpieczony będący młodocianym, mimo objęcia tego okresu świadectwem pracy w warunkach szczególnych z 2008r., nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze. W ocenie Sądu, w okresie od 1 stycznia 1966r. do 14 września 1970r. ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace wymienioną w wykazie A, dziale V, poz. 6 –prace malarskie konstrukcji na wysokości, stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia, w szczególności sporów nie powinno budzić przyznanie cechy stałości i pełnowymiarowości zatrudnieniu ubezpieczonego w okresie od 1 września 1969r. do 14 września 1970r., kiedy to wykonywał staż wstępny.
O prawdziwości i wiarygodności oświadczenia zawartego w świadectwie pracy w warunkach szczególnych, świadczą przede wszystkim dokumenty pracownicze – akta osobowe ubezpieczonego, w tym: umowa o naukę zawodu malarskiego, w której zawarto postanowienie o czasie pracy młodocianych poniżej 16 r. życia : 6 godzin/dobę a 36 tygodniowy, a powyżej 16 r. życia w normalnym czasie pracy obowiązującym w spółdzielni; dokument przyjęcia i zaświadczenie o nauce w(...) Szkole Zawodowejdla Pracujących; umowa z dnia 1 września 1969r. o rocznym stażu wstępnym, karta obiegowa i karta osobista pracownika młodocianego, jak również wyjaśnienia odwołującego. wskazał on bowiem, że bez względu na wiek swoje obowiązki wykonywał w ośmiogodzinnym czasie pracy z narażeniem na te same czynniki co pracownicy pełnoetatowi.
Zatrudnienie ubezpieczonego było możliwe w omawianym okresie spornym, gdyż w rozumieniu obowiązujących wówczas przepisów ( 8 maja 1945 r. a przed 1 stycznia 1975 r.) regulowały: przepisyDekretu z dnia 2 sierpnia 1951 r. o pracy i szkoleniu zawodowym młodocianych w zakładach pracy(Dz. U. Nr 41, poz. 311 ze zm.) oraz wydanego z upoważnienia tego Dekretu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 135), ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przy przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226 ze zm.) młodocianymi były osoby, które ukończyły 14 lat, a nie przekroczyły 18 lat życia. Dolną granicę wieku młodocianego pracownika podwyższono do 15 latustawą z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju oświaty i wychowania(Dz. U. Nr 32, poz. 160). Nadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem okresy zatrudnienia młodocianych na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed 1 stycznia 1975 r. są okresami składkowymi, o jakich mowa w art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej, których uznanie warunkuje wykonywanie pracy na podstawie indywidualnej umowy o naukę zawodu (por. wyrok SA w Katowicach z 15 lutego 2011 r., III AUa 1731/10, Lex 1102951).
Doliczając wyżej wymienione, uznane przez Sąd okresy pracy w(...) S.A.– 5 lat i 4 miesiące i Spółdzielni Pracy wT.– 4 lata, 8 miesięcy i 14 dni do stażu pracy w warunkach szczególnych uwzględnionego przez organ rentowy - 9 lat, 4 miesięcy i 29 dni, nie sposób uznać, że ubezpieczony nie legitymuje się wymaganym 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. Na marginesie dodać należy, iż zaliczenie już okresu stażu ubezpieczonego od 1 września 1969r. do 14 września 1970r. wystarcza do przypisania odwołującemu spełnienia spornej przesłanki.
W konsekwencji wobec uznania, że odwołującyJ. W.spełnia wszystkie przesłanki konieczne do przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych, Sąd, na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od 1lipca 2014r. – tj. od miesiąca złożenia wniosku.
SSO Jolanta Łanowy