Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 7/15
Data wyroku: 2015-11-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Patrycja Bogacińska-Piątek, Marek Procek, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 6 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 7/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 listopada 2015 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Procek (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Ansion
SSO del. Patrycja Bogacińska-Piątek

Protokolant

Beata Kłosek

po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaK. K.(K. K.),B. K. (1)(B. K. (1))
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o ustalenie podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji ubezpieczonejK. K.i odwołującego się
B. K. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Częstochowie z dnia 3 października 2014r. sygn. akt IV U 1376/14

1
oddala apelację,

2
zasądza odK. K.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed sądem apelacyjnym,

3
zasądza odB. K. (1)na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed sądem apelacyjnym.

/-/SSA Jolanta Ansion /-/SSA Marek Procek /-/SSO del. Patrycja Bogacińska-Piątek
Sędzia  Przewodniczący    Sędzia

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 7 maja 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC.obniżył od dnia 1 sierpnia 2011r. podstawę wymiaru składekna obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkoweK. K.z tytułu zatrudnienia przezB. K. (1)do wysokości700,00 zł miesięcznie, ustalił dla ubezpieczonej podstawy wymiaru składek za sierpieńi wrzesień 2011r. oraz zobowiązał płatnika składek do sporządzenia korygujących dokumentów rozliczeniowych zaK. K.za okres objęty decyzją w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli ubezpieczonaK. K.i płatnik składek, domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania,w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Kolejną decyzją z dnia 7 maja 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC.obniżył od dnia 1 lipca 2011r. podstawę wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkoweR. M.z tytułu zatrudnienia przezB. K. (1)do wysokości 2.400,00 zł miesięcznie, ustalił dla ubezpieczonego podstawy wymiaru składek za lipiec i sierpień 2011r.oraz zobowiązał płatnika składek do sporządzenia korygujących dokumentów rozliczeniowych zaR. M.za okres objęty decyzją w terminie 7 dniod uprawomocnienia się decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśliR. M.orazB. K. (1), wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na odwołaniaK. K.,R. M.iB. K. (1)organ rentowy wniósł o ich oddalenie, powołując sięna argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.
Sprawy z odwołań od powyższych decyzji z dnia 7 maja 2012r. zostały połączonedo wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

    Wyrokiem z dnia 11 lutego 2013r. Sąd Okręgowy Sąd Pracyi Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie zmienił zaskarżone decyzje organu rentowego z dnia 7 maja 2012r.,uznając:
- decyzję w sprawie obniżenia miesięcznej podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne dlaR. M.za okres od dnia 1 lipca 2011r. z tytułu zatrudnienia wfirmie (...), za bezzasadną,
- decyzję w przedmiocie obniżenia wymiaru składek na ubezpieczenia społeczneoraz ustalenia ich wymiaru w stosunku doK. K.zatrudnionej wfirmie (...)od dnia 1 sierpnia 2011r., za bezzasadną i zobowiązując organ rentowydo przyjęcia miesięcznej podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne dlaK. K.iR. M.w wysokości zadeklarowanejprzez pracodawcę.
Sąd Apelacyjny w Katowicach, po rozpoznaniu apelacji organu rentowego, wyrokiem z dnia 25 marca 2014r., sygn. akt III AUa 931/13, oddalił apelację w zakresie objętym decyzją z dnia 7 maja 2012r., nr(...)- (...), dotyczącąR. M.(pkt 1) oraz uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowiew zakresie objętym decyzją z dnia 7 maja 2012r., nr(...)- (...), dotyczącąK. K.i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu za II instancję. Nadto zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.na rzeczR. M.orazB. K. (1)koszty zastępstwa procesowego za II instancję w kwotach po 120,00 zł (pkt 3).
W motywach orzeczenia, odnoszących się do rozstrzygnięcia w sprawieK. K., Sąd Apelacyjny wskazał, iż ubezpieczona wykonała dla płatnika składek - swojego teścia, w okresie 1 miesiąca zatrudnienia jedyną udokumentowaną czynność - wykaz stacji paliw, którymi mógł być zainteresowany płatnik. Wprawdzie pracodawcama możliwość zatrudnienia pracownicy, wiedząc o jej stanie ciąży, a nawet odmowa zatrudnienia z tego powodu uznana byłaby za dyskryminację, niemniej jednak,w okolicznościach faktycznych tej sprawy zatrudnienie osoby bliskiej pracodawcy na 1/2 etatu, za wynagrodzeniem przekraczającym znacznie wynagrodzenie osoby zarządzającej dwiema stacjami paliw w pełnym wymiarze czasu pracy, powinno budzić poważne wątpliwości Sądu.
Sąd II instancji wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy winien rozważyć, czy wysokość wynagrodzenia odzwierciedla rzeczywisty nakład pracy, bądź w sposób rażący odbiega od wartości wykonanych przez pracownika obowiązków, mając na względzie obecny dostęp do informacji handlowych w Internecie. Konieczne jest także skontrolowanie sytuacji ekonomicznej firmy płatnika, dla ustalenia, czy przychody pozwalały na zatrudnienie osoby, której obowiązki w czasie długotrwałej niezdolnoścido pracy z powodzeniem wykonywał nieodpłatnie jej mąż w ramach zwyczajowej pomocy rodzinnej, poza swoimi obowiązkami zawodowymi.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien mieć równieżna uwadze rozważania Sądu Najwyższego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2009r. w sprawie III UK 7/09, wskazującego, iż podstawą uznania za nieważne postanowienia o wysokość wynagrodzenia pracownika jest naruszenie zasad współżycia społecznego, podegające na świadomym osiągnięciu korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu. Może to mieć miejsce w przypadkach przyznania rażąco wysokiego wynagrodzenia za świadczoną pracę.
Po ponownym rozpoznaniu sprawyK. K., Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie wyrokiem z dnia 3 października 2014r. oddalił odwołanie ubezpieczonej i płatnika składek (pkt 1). Nadto zasądziłodB. K. (1)iK. K.na rzecz organu rentowego po 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed sądem II instancji (pkt 2 i 3).
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd Okręgowy ustalił, żeK. K.(ur. (...)) w dniu 20 czerwca 2011r. ukończyła studia wyższe na Wydziale Prawa i Administracji, zdobywając tytuł magistra prawa.
Od 1 października 2008r. była zatrudniona w Spółce(...)

(...)z siedzibą wW., na stanowisku asystentki Działu windykacjiw wymiarze czasu 5/8 etatu, za wynagrodzeniem 950,00 zł brutto. Na podstawie aneksudo umowy o pracę z dnia 30 czerwca 2009r., od 1 lipca 2009r. ubezpieczona została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1.900,00 zł. Następnie od 1 listopada 2009r. wymiar czasu pracy zmniejszono do 28 godzin tygodniowo, obniżając równocześnie wynagrodzenie za pracę. Od 1 marca 2010r. ubezpieczona ponownie była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy,za wynagrodzeniem 1.900,00 zł miesięcznie. W okresie zatrudnienia ubezpieczonej przysługiwało prawo do premii.
Według ustaleń Sądu Okręgowego,B. K. (1)od dnia 25 kwietnia 2000r. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonego przez Wójta GminyK.nr(...). Zgodnie z wpisem,w/w działalność obejmuje między innymi prowadzenie stacji paliw.
Dalej ustalono, że w dniu 1 sierpnia 2011r.K. K.zawarłaz Firmą Handlowo-Usługową, prowadzoną przez swojego teścia -B. K. (1)umowę o pracę na stanowisku przedstawiciela handlowego w wymiarze 1/2 etatu,za wynagrodzeniem 4.300,00 zł miesięcznie. Przed podjęciem pracy ubezpieczona uzyskała zaświadczenie lekarskie, iż jest zdolna do pracy na w/w stanowisku, a pracodawca przeprowadził z nią szkolenie w zakresie BHP. Pracodawca ustalił zakres obowiązków obejmujący nawiązywanie kontaktów i budowanie więzi z istniejącymi oraz potencjalnymi klientami firmy, przygotowanie i prezentacja oferty handlowej i umów dla klientów, pozyskiwanie nowych klientów, negocjacja warunków transakcji, ustalenie szczegółowe warunków współpracy i prawidłowy przebieg, realizowanie zamówień klientów, przygotowywanie i wdrożenie marketingu na terenie kraju, monitorowanie rynku na działania konkurencji w celu rekomendowania zmian w produktach oraz strategii działań handlowych.
W sierpniu 2011r.K. K.dostarczała do PKN(...), z którymB. K. (1)był związany umową handlową, materiały potrzebne do zawarcia umowyo korzystanie z aplikacji E-Hurt. Umowa o korzystanie z aplikacji E-Hurt została podpisanazB. K. (1)w dniu 12 października 2011r. Ubezpieczona dokonała oględzin7 stacji benzynowych, których zakupem mógł być zainteresowany pracodawca.Przy wykonywaniu pracy korzystała z własnego samochodu oraz sprzętu elektronicznego (komórka, laptop), za co nie otrzymywała od pracodawcy dodatkowego wynagrodzenia,ani zwrotu kosztów.
Sąd I instancji ustalił, że od 9 września 2011r. ubezpieczona była niezdolna do pracyz powodu schorzeń związanych z ciążą. Dziecko urodziła 4 kwietnia 2012r. i do dnia dzisiejszego nie powróciła do pracy. Korzysta z urlopu wychowawczego. Niektóre obowiązki odwołującej w czasie jej nieobecności faktycznie przejął jej małżonek - synB. K. (1), przy czym, nie zawarł z ojcem umowy o pracę
Sprawami kadrowymi i dokumentacją pracowników, w tym sporządzaniem deklaracji do ZUS zajmuje się uB. K. (1)B. K. (2), która na przełomie lipcai sierpnia 2011r. przeżyła dużą tragedię osobistą, albowiem w pożarze domu zginął jej brat.
W ramach prowadzonegoPrzedsiębiorstwa (...)zatrudnia pracowników na stanowiskach: kierownika stacji paliw, pełniących obowiązki kierownika stacji paliw, kasjera, księgowej, kadrowej.
B. C.jest zatrudniona u ubezpieczonego od 10 lat i pełni obowiązki kierownika stacji paliw. W 2011r. uzyskiwała 2.300,00 zł brutto tytułem wynagrodzenia zasadniczego i premię w wysokości 290,00 zł brutto miesięcznie. Przed zatrudnieniemu odwołującego pracowała wS.na stanowisku kierownika sklepu. Pracę wykonywała w wymiarze pełnego etatu. Obecnie uzyskuje wynagrodzenie 2.500,00 zł netto, podobnie,jak inna pracownica pełniąca obowiązki kierownika stacji paliw. Osoby pełniące obowiązki kierowników stacji paliw zajmują się zamawianiem paliw i innych towarów, przyjmują towar, prowadzą dokumentację dotyczącą danej stacji: raporty magazynowe, faktury, obsługują system komputerowy i w razie potrzeby klientów. Nie podejmują samodzielnie decyzji mających istotne znaczenie dla Przedsiębiorstwa.
Sąd Okręgowy ustalił także, żeR. M.pracował uB. K. (1)od stycznia 2006r., zarządzając stacją paliw na podstawie umowy cywilno-prawnej.Od 1 lipca 2011r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na stanowisku kierownika stacji paliw wR.w wymiarze pełnego etatu za wynagrodzeniem 6.000,00 zł.Do zadań kierownika stacji wR.należały w szczególności: kontrola i analiza sprzedaży pod względem cen, asortymentu i płatności odroczonych, prowadzenie dokumentacji związanej z działalnością obiektu, zarządzanie, obsługa stacji paliw, bezzwłoczne usuwanie wszelkich możliwych awarii, kontrola i utrzymanie obiektuoraz otaczającego terenu w czystości, powadzenie akcji marketingowych mających na celu zwiększenie sprzedaży, prowadzenie dokumentacji dotyczącej pracy stacji paliworaz rozliczanie zmian i przekazywanie dokumentów do działu księgowości.Poza bezpośrednim kierowaniem stacją wR., nadzorował również pracę stacji paliw wR.. Wszystkie w/w obowiązki wykonywał samodzielnie i podlegał bezpośrednioB. K. (1), będąc dyspozycyjny przez całą dobę. Sąd I instancji ustalił,że w roku podatkowym 2010 dochody z prowadzonej przez płatnika działalności wyniosły 139.842,43 zł, przy przychodach w kwocie 15.976.265,68 zł. Na dzień 30 listopada 2011r. dochód płatnika wyniósł 21.714,98 zł, przy przychodach w kwocie 17.911.876,10 zł.Po dokonaniu rozliczenia rocznego, 2011r. zamknął się stratą w wysokości 148.940,90 zł.
Dokonując rozważań prawnych, Sąd Okręgowy powołał się na treśćart. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.) orazart. 22 k.p.,art. 78 § 1 k.p.,art. 3531k.c.iart. 58 k.c., uznając umowę o pracę ubezpieczonej za nieważną w części dotyczącej wynagrodzenia za pracę.
Motywując swoje rozstrzygnięcie, Sąd Okręgowy wskazał, że organ rentowynie kwestionował, żeK. K.od 1 sierpnia 2011r. do 8 września 2011r. wykonywała pracę w wymiarze 1/2 etatu wFirmie Handlowo-Usługowej (...), jako przedstawiciel handlowy. Spór dotyczył zasadności przyznania odwołującej za wykonywanie tej pracy wynagrodzenia w kwocie 4.300,00 zł miesięcznie.
Sąd Okręgowy - powołując się na uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia27 kwietnia 2005r., II UZP 2/05 (OSNP 2005/21/338) - podzielił stanowisko organu rentowego, iż przyznanie odwołującej wynagrodzenia w kwocie 4.300,00 zł było nieadekwatne do wykonanych zadań, sytuacji ekonomicznej firmy w 2011r. oraz miałona celu wyłącznie uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Sąd ten podkreślił, żeK. K.została zatrudniona w Firmie Handlowo- Usługowej, prowadzonej przez teściaB. K. (1). Okoliczność ta sama w sobie nie podważa zasadności warunków pracy i płacy określonych w umowie, ale sprawia,że współmierność przyznanego wynagrodzenia do nakładu pracy ubezpieczonej, musi być poddana starannej ocenie.
Charakter i ilość powierzonych ubezpieczonej obowiązków, wymiar czasu pracy1/2 etatu, nie uzasadniał przyznania ubezpieczonej wynagrodzenia w wysokości 4.300,00 zł.K. K.dla potwierdzenia wykonywanych czynności, od 1 sierpnia 2011r.do 8 września 2011r. przedstawiała jedynie wykaz stacji paliw, którymi ewentualnie mógł być zainteresowanyB. K. (1). Nie przedstawiała natomiast innych dowodów potwierdzających wykonywanie innych czynności pracowniczych. Nie zawierała żadnych umów, nie podpisywała dokumentów. Twierdziła, że przekazywała do PKN(...)dokumenty odB. K. (1), ale ta czynność nie wymagała jej osobistego działania i mogła być wykonana przez inne osoby. Ubezpieczona podniosła, iż w trakcie zatrudnieniau ubezpieczonego, poszukiwała nowych klientów zainteresowanych wymianą zbiorników,ale nie pamiętała żadnych nazw firm i nie przedstawiła żadnych dowodów w tym zakresie.
Nie bez znaczenia jest również - zdaniem Sądu Okręgowego - okoliczność,iż po jej odejściu na zwolnienie lekarskie, płatnik składek nikogo nie zatrudnił na jej miejsce, a w ramach zwyczajowej pomocy rodzinnej, zakres obowiązkówK. K.przejął jej mąż, wykonując je nieodpłatnie na rzecz ojca, poza swoimi obowiązkami zawodowymi.
Według Sądu I instancji,K. K.w czerwcu 2011r. ukończyła studiai nie miała żadnego doświadczenia w pracy przedstawiciela handlowego. Nadto, wykonując pracę w pełnym wymiarze czasu pracy wSpółce (...)i Radcowie Prawni z siedzibą wW., osiągała maksymalne wynagrodzenie z premią w wysokości 2.000,00 zł.
Przyznane wynagrodzenie było także niewspółmierne - zdaniem tego Sądu -do sytuacji ekonomicznej firmy w 2011r. i wynagrodzeń innych pracowników.B. C., zatrudniona u ubezpieczonego od 10 lat, pełniąca obowiązki kierownikastacji paliw, zarabiała w 2011r. 2.300,00 zł (płaca zasadnicza) oraz uzyskiwała premięw wysokości 290,00 zł. WynagrodzenieK. K.było również bardzo wysokiew stosunku do wynagrodzeniaR. M., zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy, także w odniesieniu do jego zakresu obowiązków.R. M.prowadził stację paliw wR.i nadzorował stację paliw wR.. Był dyspozycyjny przez całą dobę. Podejmował decyzje mające istotne znaczenie dla pracodawcy.
Środki na jej wynagrodzenie, gdyby odwołująca wykonywała pracę, byłyby istotnym obciążeniem finansów pracodawcy. Do 30 listopada 2011r. dochód płatnika wyniósł 21.714,98 zł, przy przychodach w kwocie 17.911.876,10 zł, po rozliczeniu 2011r. została ujawniona strata w wysokości 148.940,90 zł. Przyznane odwołującej wynagrodzenie za pracę 4.300,00 zł miesięcznie, w skali roku stanowiło kwotę 51.600,00 zł.
Sąd Okręgowy podkreślił, że ubezpieczona przepracowała wFirmie (...)zaledwie jeden miesiąc, po czym długotrwale korzystała ze świadczeńz ubezpieczenia społecznego. Podejmując pracę, miała świadomość, że jest w ciąży i trudno przyjąć, aby nie podzieliła się tą nowiną z rodzicami swojego męża. Sąd ten zwrócił uwagę,iż była to druga ciąża ubezpieczonej, więc posiadała doświadczenie związane z przebiegiem ciąży i z pierwszymi jej symptomami. Z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, można, według Sądu Okręgowego, założyć, iżB. K. (1)o ciąży synowej wiedziałw dacie zawierania z nią umowy o pracę.
Reasumując, Sąd I instancji wskazał, że rodzaj powierzonych ubezpieczonej zadań, dostępność na rynku pracy pracowników posiadających kwalifikacje tożsamez kwalifikacjami odwołującej, polityka płacowa prowadzona przez płatnika składek, któryz wyjątkiemR. M., pracownikom z odpowiednim doświadczeniem zawodowym, pełniącym obowiązki kierownicze, przyznał wynagrodzenia oscylującew granicach 2.500,00 zł, jednoznacznie wskazuje, iż faktyczną przyczyną przyznania odwołującej wynagrodzenia w kwocie 4.300,00 zł była wyłącznie możliwość zapewnieniajej wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a nie odpowiedniego wynagrodzeniaza pracę. Takie ukształtowanie warunków płacy odbyło się kosztem wszystkich uczestników systemu ubezpieczeń społecznych, co narusza zasady współżycia społecznego i czyni zakwestionowaną umowę nieważną w części dotyczącej wynagrodzenia za pracę,na podstawieart. 58 § 2 i 3 k.c.w związku zart. 300 k.p.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji wyrokuna podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
O kosztach postępowania przed Sądem II instancji orzeczono na mocyart. 98 k.p.c.w związku z§ 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionegoz urzędu(t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 490).
Apelację od powyższego wyroku wniosła ubezpieczonaK. K.i odwołujący sięB. K. (1).
Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, apelujący zarzucili mu:
1.  naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego  wyroku, tj.art. 233 § 1 k.p.c., poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału  dowodowego oraz brak rozpoznania istoty sprawy, albowiem ubezpieczona bezspornie  była zatrudniona w firmie płatnika, wykonywała obowiązki pracownicze, pracowała  na własnym sprzęcie i nie korzystała z firmowego samochodu, ani rozliczeńza używanie samochodu prywatnego do celów służbowych, w dużej części jej  obowiązki polegały na wykonywaniu czynności w terenie, przy pokonywaniu  znacznych odległości, co musiało mieć wpływ na wysokość jej wynagrodzeniaw firmie, której roczne obroty przekraczają średnio kwotę kilkunastu milionów  złotych (sięgając nawet 30 mln), a co Sąd I instancji zupełnie pomija,
2. sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału  dowodowego, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego  wyroku, polegającą  na przyjęciu, iż :
a)  wysokość wynagrodzenia ubezpieczonej zmierzała wyłącznie do zapewnienia  ubezpieczonej wysokich świadczeń z ZUS, podczas, gdy kwota 4.300,00 zł nie była  wygórowaną kwotą, zważywszy na obowiązki ubezpieczonej i koszty uzyskania  takiego dochodu,
b)  płatnik nie wykazał zasadności wynagrodzenia pracownika w tym konkretnym  przypadku, podczas, gdy zakres obowiązków ubezpieczonej i waga zadań, jakimi się  zajmowała, w pełni to uzasadniają,
c)  dochód ubezpieczonej jest zawyżony z uwagi na wynagrodzenia innych pracowników  płatnika, podczas gdy powiązanie rodzinne płatnika i ubezpieczonej, wyższe  wykształcenie ubezpieczonej oraz charakter jej obowiązków powodują, iż dochódten nie może być uznawany za zawyżony.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku, uwzględnienie odwołania ubezpieczonej i płatnika oraz orzeczenie, iż ubezpieczona podlegała ubezpieczeniom społecznym w wymiarze składek liczonych od kwoty wynagrodzeniana poziomie 4.300,00 zł i zasądzenie na rzecz ubezpieczonej kosztów postępowania za obie instancje lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, z uwzględnieniem kosztów postępowania odwoławczego, jako części kosztów procesu.
W odpowiedzi na powyższą apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenieoraz zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Przyjmując ustalenia poczynione przez Sąd I instancji jako własne, uznał, że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutów apelacji, powtórzyć wypada, że z utrwalonego orzecznictwa sądowego wynika, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych może kwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało ono wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem,zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa. Tak więc, oceniez zastosowaniem zasad współżycia społecznego nie podlega sama podstawa wymiaru składek, ale stanowiąca tę podstawę wysokość umówionego przez strony stosunku prawnegoi wypłaconego wynagrodzenia (przychodu). Możliwość ta dotyczy przede wszystkim umowy o pracę, której ważność poddaje się ocenie w świetleart. 58 k.c.w związku zart. 300 k.p.Inaczej mówiąc, w aspekcie zgodności z normami prawa cywilnego ocenie nie podlega stosunek ubezpieczenia społecznego, lecz związany z nim stosunek o charakterze cywilnoprawnym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009r., III UK 7/09,LEX nr 509047; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005r., II UK 16/05,OSNP 2006/11-12/191).
Należy przy tym pamiętać, że strony stosunku pracy nie zachowują pełnej swobodyw kształtowaniu wzajemnych praw i obowiązków. Stosunek pracy kształtowany jest bowiem wolą stron i Państwa. Pewne ograniczenia w ustaleniu wysokości wynagrodzenia za pracę wyznaczają kryteria ujęte w normieart. 13 k.p., pod postacią prawa do godziwego wynagrodzenia. Konsekwencją przyjęcia, iż wynagrodzenie może być niegodziwie niskie,jest również stwierdzenie, że może być niegodziwie wygórowane. Na gruncie prawa pracy rozwinięcie tej tezy znalazło wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego, przyjmującym,iż postanowienia umowy o pracę dotyczące wynagrodzenia za pracę mogą być przez pryzmat zasad współżycia społecznego ocenione jako nieważne w części przekraczającej granice godziwości (por. wyrok z dnia 7 sierpnia 2001r., I PKN 563/00, OSNAPiUS 2002, nr 4,poz. 90 oraz wyrok z dnia 21 lipca 2009r., II PK 21/09, OSNP 2011, nr 5-6, poz. 75).
Skoro zaś wysokość wynagrodzenia za pracę (przychodu), jako podstawa wymiaru, ma bezpośredni wpływ na wysokość świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, to równieżna gruncie prawa ubezpieczeń społecznych przyjęto, iż ustalenie w umowie o pracę rażąco wysokiego wynagrodzenia może być w konkretnych okolicznościach uznane za nieważne, jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.), polegającymna świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych, kosztem innych uczestników tego systemu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2014r., I UK 302/13, wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 2009r., III UK 7/09, postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lutego 2009r., I UK 323/09, uchwała Sądu Najwyższego z dnia27 kwietnia 2005r., II UZP 2/05, OSNP 2005, nr 21, poz. 338, LEX nr 148238; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005r., II UK 16/05, OSNP 2006, nr 11-12, poz. 191, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13 lutego 2014r., III AUa 979/13).
Co więcej, w prawie ubezpieczeń społecznych istnieje znacznie mocniejsza,niż w prawie pracy, bariera działania w ramach prawa, oparta na wymagającym ochrony interesie publicznym i zasadzie solidarności ubezpieczonych. W związku z tym, nadmiernemu uprzywilejowaniu płacowemu pracownika, które w prawie pracy mieściłoby się w ramach zasady uprzywilejowania pracownika, w prawie ubezpieczeń społecznych,w którym pierwiastek publiczny zaznacza się bardzo wyraźnie, można przypisać -w okolicznościach konkretnego wypadku - zamiar nadużycia świadczeń przysługującychz tego ubezpieczenia. Należy bowiem pamiętać, że system ubezpieczeń społecznych zbudowany został przy założeniu wystąpienia względnej równowagi między wkładem danej osoby w tworzenie funduszu chorobowego, a świadczeniami wypłacanymi jej w przypadku ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnegow Katowicach z 9 maja 2014r., III AUa 2111/13).
Na użytek przedstawionych wyżej założeń można przyjąć, że wzorzec godziwego wynagrodzenia za pracę (stanowiącego podstawę wymiaru świadczeń z ubezpieczenia chorobowego) określony został w dyspozycjiart. 78 § 1 k.p.Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu, wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało:
-  rodzajowi wykonywanej pracy,
-  kwalifikacjom wymaganym przy wykonywaniu pracy,
-  ilości pracy,
-  jakości świadczonej pracy.
Pamiętając o zaprezentowanych wyżej tezach, stwierdzić należy, iż podniesione przez apelujących zarzuty pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia SąduI instancji. Odnosząc się bowiem do zarzutów naruszenia prawa procesowego, w ocenie Sądu Apelacyjnego, stwierdzić należy, iż nie doszło przy ustalaniu stanu faktycznegodo przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 233 § 1 k.p.c.Podkreślić trzeba, iż wbrew twierdzeniom skarżących, Sąd Okręgowy nie naruszył granic swobodnej oceny dowodów, albowiem ich wiarygodność i moc ocenił według własnego przekonania, na podstawie „wszechstronnego rozważenia zebranego materiału”, a zatem,jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocyi wiarygodności (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1966r., sygn.II CR 423/66, niepubl.; uzasadnienie orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1999r., sygn. I PKN 632/98, OSNAPiUS 2000/10/382; uzasadnienie orzeczenia Sądu Najwyższegoz 11 lipca 2002r., sygn. IV CKN 1218/00, niepubl.; uzasadnienie orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002r., sygn. IV CKN 1256/00, niepubl.). Ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy, jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o tak ocenione dowody nie mogą wykazywać błędówtak faktycznych, tzn. nie mogą być sprzeczne z treścią dowodów, jak i logicznych (błędności rozumowania i wnioskowania).
Odnosząc powyższe dyrektywy do ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji,w aspekcie wskazywanych przez skarżącego uchybień, nie sposób przyjąć zasadności jego argumentacji, że Sąd Okręgowy uznał dowolnie, wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że ukształtowanie w analizowanej umowie o pracę warunków wynagradzania odbyło się kosztem wszystkich uczestników systemu ubezpieczeń społecznych. Skarżący w istocie polemizują z wnioskami wyprowadzonymi z analizy ustaleń faktycznych.
Jako bezsporne uznać należy przy tym, iżK. K., zawierając w dniu1 sierpnia 2011r. umowę o pracę ze swym teściemB. K. (1), była w ciąży, zamieszkiwała wW.i była jednocześnie zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy u innego pracodawcy. Ponadto, nawet zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy,w przedstawionych wyżej okolicznościach, wymagało przyjęcia takiego rozkładu systemu czasu pracy, który uwzględniałby zmniejszoną dyspozycyjność pracownicy. Trzeba miećprzy tym na względzie, że rodzaj powierzonych pracownicy zadań nie wymagał szczególnych kwalifikacji i doświadczenia zawodowego, zaś pracodawca nie wyjaśnił przekonująco,że w lipcu - sierpniu 2011 r. wystąpiła potrzeba zatrudnieniaK. K., na nowo utworzonym stanowisku przedstawiciela handlowego, za wynagrodzeniem znacznie przewyższającym (8.600,00 zł za pełen etat), wynagrodzenia innych pracowników, z pracą których wiązały się realne przychody dla przedsiębiorstwa. Zakres zadań pracowniczych, które wykonywałaK. K.dla nowego pracodawcy do dnia 9 września 2011r. (dostarczenie dokumentów do PKN(...)i oględziny kilku stacji benzynowych) nie był nadmiernie obciążający, gdyż podczas nieobecności powódki, realizowany był przez jej męża (a syna pracodawcy), w ramach nieodpłatnej, zwyczajowej pomocy rodzinnej. Istotne jest również i to, że pracodawca zamknął rok 2011r. ze stratą w wysokości 148.940,90 zł.
Jednocześnie należy zauważyć, że postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia rentowego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylkoprzy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Postępowanie dowodowe przed sądem jest postępowaniem sprawdzającym, weryfikującym ustalenia dokonane przez organ rentowy. Zatem, kontrolą sądową w niniejszym postępowaniu trafnie objęto ustalenia i ocenę prawną, które doprowadziły organ rentowy do obniżeniaod dnia 1 sierpnia 2011r. podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkoweK. K.z tytułu zatrudnienia przezB. K. (1)do wysokości 700,00 zł miesięcznie.W tym kontekście, nie mają znaczenia warunki wykonywania powyższej umowy po powrocie przez pracownicę z urlopu wychowawczego. Z uwagi na powyższe okoliczności,Sąd II instancji pominął dowody mające wykazać wysokość podstawy wymiaru składkina ubezpieczenie choroboweK. K.od listopada 2015r.
W końcu trzeba wskazać, iż skoro z normyart. 13 k.p.wynika jedynie prawodo ustawowego minimalnego wynagrodzenia za pracę (wynoszącego od dnia 1 stycznia 2011r. 1.386,00 zł), to na podstawieart. 58 § 1 k.c., w miejsce nieważnej klauzuli umownej dotyczącej wysokości wynagrodzenia, do stosunku pracyK. K.iB. K. (1)weszły postanowienia ustawy z dnia 10 października 2002r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. 2002r., nr 200, poz. 1679 ze zm.)
Konkludując, Sąd II instancji uznał, iż apelacja jest bezzasadna i na mocyart. 385 k.p.c.orzekł o jej oddaleniu.
O kosztach procesu rozstrzygnął na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z§ 11 ust. 2i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2012r., poz. 490 ze zm.).
/-/SSA Jolanta Ansion /-/SSA Marek Procek /-/SSO del. Patrycja Bogacińska-Piątek
Sędzia  Przewodniczący   Sędzia
JR