Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1581/14
Data wyroku: 2015-04-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Kazimierz Kostrzewa
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 	Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Sygn. akt IV U 1581/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 kwietnia 2015 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Kazimierz Kostrzewa
Protokolant: protokolant sądowy Marta Bartusiak
po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołaniaA. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 8 października 2014 roku nr(...)
w sprawieA. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
oddala odwołanie.
Sygn. akt IVU 1581/14

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 21 kwietnia 2015 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.decyzją z dnia 08.10.2014 r., nr(...), na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153,poz. 1227 ze zm.) oraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), odmówiłA. S.przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie spełnia wymogów określonych w art. 184 powołanej ustawy, od wystąpienia których uzależnione jest nabycie prawa do emerytury, ponieważ nie udokumentował 25- letniego okresu ubezpieczenia, a jedynie 23 lata, 4 miesiące i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych chociaż wykazał 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
A. S.wniósł odwołanie od tej decyzji, domagając się jej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że do ogólnego stażu pracy organ rentowy powinien mu doliczyć okres pobierania renty przyznanej decyzją Naczelnika(...)wK.z dnia 26.04.1993 r., którą pobierał do 2004 r. Ponadto domagał się doliczenia okresu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, którą prowadził w okresie od 09.10.1992 r. do 31.12.1997 r. Od dnia 18.02.1993 r. był uprawniony do renty i nie został poinformowany przez organ rentowy o ustaniu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Od tego momentu ubezpieczenie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej było w jego przypadku fakultatywne. Organ rentowy nie poinformował go o zmianie jego sytuacji prawnej i dlatego on pozostawał w błędzie co do tej okoliczności. Stanowisko to podtrzymał w piśmie z dnia 23.03.2015 r. (k. 21-23). Wnosił o przeprowadzenie dowodu z jego przesłuchania w charakterze strony na wskazaną okoliczność pozostawania w błędzie. Obecnie chciały uchylić się od skutków tego błędu i wnosił o objęcie go ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 18.02.1993 r. do 31.12.1997 r. w zakresie niezbędnym do osiągnięcia brakującego minimalnego stażu uprawniającego do emerytury. W toku rozprawy w dniu 21.04.2015 r. odwołujący wnosił natomiast o przyznanie emerytury, a brakujące składki na ubezpieczenie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej opłaci później.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:
A. S.urodzony w dniu (...)ukończył 60 lat. Odwołujący legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze 23 lata, 4 miesiące i 5 dni na dzień 01.01.1999 r. W okresie od 09.10.1992 r. do 31.12.1997 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Organ rentowy decyzją z dnia 26.11.1992 r. nr(...)stwierdził że odwołujący nie podlega ubezpieczeniu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 01.09.1992 r. do nadal. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy zaznaczył, że jak wynika ze zgłoszenia do ubezpieczenia z dnia 10.10.1992 r. odwołujący jest zatrudniony w(...)i z tego tytułu jest ubezpieczony. W tej sytuacji mają do niego zastosowanie przepisy art. 2 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą. Ponadto organ rentowy zobowiązał odwołującego do informowania o wszelkich zmianach mających wpływ na istnienie obowiązku ubezpieczenia w terminie 10 dni. Odwołujący na podstawie decyzji Naczelnika(...)wK.z dnia 26.04.1993 r. od dnia 18.02.1993 r. był uprawniony do renty inwalidzkiej, którą pobierał do 31.01.2004 r. Odwołujący po uzyskaniu prawa do renty nie zgłosił wniosku o objęcie go dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
W dniu 26.09.2014 r. odwołujący się wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Odwołujący legitymuje się wymaganym co najmniej 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
(dowód: wniosek z dnia 26.09.2014 r. –k. 1-4 ar czV,
decyzja ZUS z dnia 26.11.1992 r. –k. 4 as,
decyzja UM wB.z dnia 22.12.1997 r. –k. 4v as,
decyzja z dnia 26.04.1993 r. o przyznaniu renty inwalidzkiej –k. 5 as)
Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów.
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów zawartych w aktach rentowych odwołującego, jego zmarłych rodziców oraz przedłożonych w toku postępowania, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego.
Sąd oddalił wniosek odwołującego o przeprowadzenie dowodu z jego przesłuchania w charakterze strony uznając je za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd rozważył, co następuje:
Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie czyA. S.przysługuje prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z koleiart. 32 ust.4stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawieRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 Rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze , wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, ze za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. §4 pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Kwestią sporną pomiędzy stronami było ustalenie, czyA. S.legitymuje się 25-letnin okresem składkowym i nieskładkowym skoro organ rentowy kwestionował ten fakt. Organ rentowy nie kwestionował natomiast posiadania przez odwołującego ponad 15-letniego zatrudnienia w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Odwołujący w dniu(...)ukończył 60 lat, nie ukończył natomiast powszechnego wieku emerytalnego. Organ rentowy uznał mu okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 23 lata, 4 miesiące i 5 dni na dzień 01.01.1999 r.
Odwołujący domagał się doliczenia mu okresu pobierania renty przyznanej decyzją Naczelnika(...)wK.z dnia 26.04.1993 r., którą pobierał do 31.01.2004 r. Żądanie to jest bezzasadne. Renta z tytułu niezdolności do pracy – co do zasady nie podlega zaliczeniu do stażu pracy wymaganego do nabycia emerytury stosownie do treści art. 6 i 7 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy może zostać doliczony, ale tylko w sytuacji kiedy ubezpieczony złoży wniosek o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym. Stosownie do treści art. 10a ust. 1 powołanej ustawy przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawie art. 26b, 27 i 28 osoby, która utraciła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługującej z Funduszu z powodu odzyskania zdolności do pracy, uwzględnia się również okresy pobierania tej renty, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych wart. 5-7 i 10, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Stanowisko to potwierdza także pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r. III AUa 1916/12, zgodnie z którym możliwość uwzględnienia - przy ustalaniu prawa do emerytury - okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy na zasadach określonych wart. 10a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie dotyczy świadczeń przyznawanych na podstawie art. 184 tej ustawy. (Biul.SAKa 2013/4/48).
Drugi z okresów jakich doliczenia domagał się odwołujący także nie mógł zostać doliczony. Jeżeli chodzi o możliwość doliczenia okresu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, którą odwołujący prowadził w okresie od 09.10.1992 r. do 31.12.1997 r. to nie ma możliwości jej doliczenia, ponieważ odwołujący w początkowym okresie nie podlegał ubezpieczeniu z uwagi na pozostawanie w zatrudnieniu, a po przejściu odwołującego na rentę inwalidzką od dnia 18.02.1993 r. odwołujący nie zgłosił wniosku o objecie go dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym. Z tego powodu obecnie nie może skutecznie dochodzić uwzględnienia tego okresu jako okresu składkowego przy ustalaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Zgodnie z obowiązującym do dnia 31.12.1998 r.art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin(tekst jedn. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.) ubezpieczeniu nie podlegają osoby prowadzące działalność określoną wart. 1, które:
1)są równocześnie pracownikami zatrudnionymi w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo są objęte odrębnymi przepisami w zakresie zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego,
2)mają ustalone prawo do emerytury lub renty, chyba że zgłoszą wniosek o objęcie ubezpieczeniem.
Odwołujący po nabyciu prawa do renty inwalidzkiej od dnia 18.02.1993 r. nie zgłosił wniosku o objęcie ubezpieczeniem. W decyzji z dnia 26.11.1992 r. nr(...)organ rentowy stwierdził że odwołujący nie podlega ubezpieczeniu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 01.09.1992 r. do nadal. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy zaznaczył, że jak wynika ze zgłoszenia do ubezpieczenia z dnia 10.10.1992 r. odwołujący jest zatrudniony w(...)i z tego tytułu jest ubezpieczony. W tej sytuacji mają do niego zastosowanie przepisy art. 2 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą. Ponadto organ rentowy zobowiązał odwołującego do informowania o wszelkich zmianach mających wpływ na istnienie obowiązku ubezpieczenia w terminie 10 dni. Odwołujący nie informował organu rentowego o ustaniu zatrudnienia. Organ rentowy nie miał obowiązku wydawania z urzędu decyzji w przedmiocie ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ani też informowania z urzędu o możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Odwołujący w toku postępowania, wprawdzie nie powołując sia naart. 88 k.c., podnosił, że działał w błędzie co do jego sytuacji prawnej i obecnie chciały uchylić się od skutków tego błędu i wnosił o objęcie go ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 18.02.1993 r. do 31.12.1997 r. w zakresie niezbędnym do osiągnięcia brakującego minimalnego stażu uprawniającego do emerytury. W toku rozprawy z dnia 21.04.2015 r. wnosił natomiast o przyznanie emerytury, a on opłaci brakujące składki na ubezpieczenie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia istnienia możliwości uchylenia się od skutków braku zgłoszenia w terminie wniosku o objęcie ubezpieczeniem. Odwołujący nie poinformował organu rentowego u uzyskaniu prawa do renty inwalidzkiej na podstawie decyzji Naczelnika(...)wK.z dnia 26.04.1993 r. W tej sytuacji nie sposób mówić o naruszeniu przez organ rentowy obowiązku pouczania ubezpieczonych o treści przepisów. Stosownie do poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 8 sierpnia 2001 r. II UKN 518/00 w razie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do opłacenia składki na dobrowolne ubezpieczenie społeczne, pozytywna decyzja organu ubezpieczeń społecznych powoduje kontynuowanie dotychczasowego stosunku ubezpieczenia pod warunkiem opłacenia należnych składek, natomiast negatywna decyzja potwierdza ustanie z mocy prawa dobrowolnego tytułu ubezpieczenia społecznego i może być zaskarżona w sądowym postępowaniu odwoławczym.
(OSNP 2003/10/257, OSNP-wkł. 2001/21/2, M.Prawn. 2001/23/1149). W przypadku odwołującego nie można jednak mówić o kontunuowaniu dotychczasowego stosunku ubezpieczenia, ponieważ pierwotnie nie podlegał on temu ubezpieczeniu z uwagi na kontynuowanie zatrudnienia.
Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r. III AUa 482/07 Apel.-W-wa 2008/1/154, OSA 2009/1/1) i skoro odwołujący nie spełnia wszystkich przesłanek do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym – w tym przypadku nie posiada 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego - to odwołanie podlegało oddaleniu.
Mając na względzie powyższe Sąd oddalił odwołanieA. S.od zaskarżonej decyzji organu rentowego na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego iart.47714§1 k.p.c.