Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 3/15
Data wyroku: 2015-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Schönhof-Wilkans, Dorota Goss-Kokot, Marta Sawińska
Słowa kluczowe: Podstawa Wymiaru Składki
Podstawa prawna: § 2 ust 1 pkt 26 rozp. MPiPS z 18.12.1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek

Sygn. aktIII AUa 3/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 września 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Marta Sawińska
Sędziowie:  SSA Dorota Goss-Kokot (spr.)
del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans
Protokolant:  st.sekr.sąd. Emilia Wielgus
po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. w Poznaniu
sprawy(...)Związku(...)wP.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
przy udziale zainteresowanych :J. K.,J. M.,M. L.,G. K.,E. K.,K. O.,Z. T.

o podstawę wymiaru składek
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 8 października 2014 r.  sygn. akt VII U 2910/13

1
Oddala apelację;

2
Zasądza od pozwanego na rzecz odwołującego(...)Związku(...)wP.kwotę 120zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans

SSA Marta Sawińska

SSA Dorota Goss-Kokot

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 15 czerwca 2013 r. nr(...), znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP., na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 3w zw. zart. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, j.t. Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm. iart. 81 ust. 1, ust. 5, ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm., stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczeniaG. K., zatrudnionego na podstawie umowy o pracę u płatnika:(...)Związek(...)z siedzibą wP., wynosi kwotę wskazaną w decyzji. Tak postanowiono również w stosunku do kolejnych osób zatrudnionych u płatnika, wydając decyzję z tego samego dnia pod odrębnymi numerami, a mianowicie do osób:E. K.,J. K.,M. L.,J. M.,K. O.,Z. T.. Organ rentowy wskazał, że płatnik składek w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne nie uwzględnił przychodu osiągniętego przez wyżej wskazane osoby z tytułu wypłaconych im kwot tytułem zwrotu kosztów dojazdu do pracy.
Odwołania od wyżej wymienionych decyzji jednym pismem wniósł, reprezentowany przez pełnomocnika (radcę prawnego) płatnik składek –(...)Związek(...), żądając ich uchylenia i uznania, że
    podstawa wymiaru składek nie obejmuje zwrotu kosztów dojazdu do pracy, a przy tym wykonywania zadań związanych z pracą. Z ostrożności procesowej pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie organowi rentowemu sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto domagał się zasądzenia od organu rentowego na rzecz(...)Związku(...)kosztów postępowania według norm przepisanych i kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na odwołania pozwany organ rentowy wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie od płatnika składek na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach. Dodatkowo wskazał, że wypłacone kwoty tytułem zwrotu kosztów za dojazd do pracy nie pozostawały w związku z rzeczywistymi dojazdami do pracy lecz stanowiły jedynie formę podwyżki wynagrodzenia. Takie stanowisko potwierdza okoliczność zwracania przez płatnika składek kosztów zakupu miesięcznych biletów imiennych pracownikom również za okresy ich nieobecności w pracy spowodowane urlopem wypoczynkowym.
Pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. zainteresowani w sprawie pracownicy wnieśli o uznanie za zasadne odwołań płatnika składek oraz uwzględnienie jego wniosków.
Wyrokiem Sądu Okręgowego, VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych wP., z dnia 8 października 2014 r., po rozpoznaniu wyżej wskazanych odwołań przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.o składki, zmieniono zaskarżone decyzje, wskazując, że przychód uzyskany przez poszczególnych Zainteresowanych z tytułu wypłaconego w danym okresie zwrotu kosztów dojazdu do pracy nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne.
Sąd I instancji ustalił następujący stan faktyczny:
(...)Związek(...)jako płatnik składek na dzień 30 listopada 2012 r. zatrudniał 10 osób na podstawie umowy o pracę. Działa on w oparciu o statut, którego nowe brzmienie przyjęto w dniu 12 maja 2008 r.
W § 9 ust. 1 pkt 21-22 statutu określono, że(...)realizuje swoje cele w szczególności poprzez ponoszenie kosztów szkolenia i doszkalania trenerów, instruktorów, sędziów, działaczy i menedżerów piłkarskich, licencjonowanych organizatorów imprez piłkarskich oraz pracowników(...), innych niezbędnych wydatków związanych z bieżącą działalnością(...)i służących realizacji celów(...).
W dniu 19 grudnia 2009 r. dyrektor Biura(...)Związku(...), na podstawie § 9 ust. 1 pkt 21 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 22 statutu, wydał zarządzenie nr(...)w sprawie rekompensaty z tytułu zakupu biletów miesięcznych na komunikację miejską. Zgodnie z § 1 cyt. zarządzenia od dnia 1 stycznia 2010 r. pracownikom Biura(...)Związku(...)wP.zatrudnionym na umowę o pracę przysługuje zwrot kosztów dojazdu do pracy komunikacją miejską. Zwrot kosztów nastąpi po okazaniu przez pracownika zakupionego imiennego biletu miesięcznego komunikacji miejskiej (§ 2 cyt. zarządzenia).
Jak ustalił Sąd Okręgowy, zwrot kosztów dojazdu do pracy obejmował koszty zakupów biletów imiennych na przejazd środkami komunikacji miejskiej i podmiejskiej lub(...). Po przedstawieniu dowodu zakupu biletów wypłata zwrotu następowała na koniec miesiąca razem z wynagrodzeniem. Wysokość zwrotu obejmowała cenę biletów pomniejszą o podatek dochodowy. Zwrot obejmował także koszty imiennych biletów okresowych pracowników w przypadku przebywania ich na urlopie wypoczynkowym.
U płatnika składek zatrudnieni byli/są na podstawie umowy o pracę m.in. osoby zainteresowane w niniejszej sprawie:G. K.,E. K.,J. K.,M. L.,J. M.,K. O.orazZ. T..
ZainteresowanyG. K.otrzymał zwrot kosztów za dojazd do pracy: w styczniu 2010 r. w wysokości: 140,00 zł, w lutym 2010 r. w wysokości: 252,00 zł, od marca 2010 r. do grudnia 2010 r. w wysokości: po 221,00 zł miesięcznie, od stycznia 2011 r. do października 2011 r. w wysokości: po 226,00 zł miesięcznie, od listopada 2011 r. do czerwca 2012 r. w wysokości: po 230,00 zł miesięcznie, od lipca 2012 r. do grudnia 2012 r. w wysokości: po 248,00 zł miesięcznie.
ZainteresowanaE. K.otrzymała zwrot kosztów za dojazd do pracy: w lutym 2010 r. w wysokości: 112,00 zł, od marca 2010 r. do maja 2012 r. w wysokości: po 81,00 zł miesięcznie, od czerwca 2012 r. do października 2012 r. w wysokości: po 99,00 zł miesięcznie, w grudniu 2012 r. w wysokości: 99,00 zł.
ZainteresowanyJ. K.otrzymał zwrot kosztów za dojazd do pracy w kwietniu 2010 r. w wysokości: 27,50 zł, od maja 2010 r. do maja 2012 r. w wysokości: po 40,00 zł miesięcznie, od czerwca 2012 r. do grudnia 2012 r. w wysokości: po 49,00 zł miesięcznie.
ZainteresowanaM. L.otrzymała zwrot kosztów za dojazd do pracy: w lutym 2010 r. w wysokości: 112,00 zł, od marca 2010 r. do listopada 2010 r. w wysokości: po 81,00 zł. miesięcznie, w styczniu 2011 r. w wysokości: 81,00 zł, w lutym 2011 r. w wysokości: 162,00 zł, od marca 2011 r. do maja 2012 r. w wysokości: po 81,00 zł miesięcznie, od czerwca 2012 r. do grudnia 2012 r. w wysokości: po 99,00 zł miesięcznie.
ZainteresowanyJ. M.otrzymał zwrot kosztów za dojazd do pracy: w lutym 2010 r. w wysokości: 112,00 zł, od marca 2010 r. do czerwca 2012 r. w wysokości: po 81,00 zł miesięcznie, od lipca 2012 r. do grudnia 2012 r. w wysokości: po 99,00 zł miesięcznie.
ZainteresowanyK. O.otrzymał zwrot kosztów za dojazd do pracy: od marca 2010 r. do czerwca 2012 r. w wysokości: po 81,00 zł miesięcznie, od lipca 2012 r. do grudnia 2012 r. w wysokości: po 99,00 zł miesięcznie.
ZainteresowanaZ. T.otrzymała zwrot kosztów za dojazd do pracy: w styczniu 2010 r. w wysokości: 161,00 zł, w lutym 2010 r. w wysokości: 273,00 zł, od marca 2010 r. do maja 2010 r. w wysokości: po 204,40 zł miesięcznie, w czerwcu 2010 r. w wysokości: 123,40 zł, od lipca 2010 r. do kwietnia 2011 r. w wysokości: po 204,40 zł miesięcznie, od maja 2011 r. do czerwca 2012 r. w wysokości: po 208,50 zł miesięcznie, od sierpnia 2012 r. do grudnia 2012 r. w wysokości: po 226,50 zł miesięcznie.
Płatnik składek nie wliczył do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w/w wypłat.
W dniach od 22 stycznia do 21 lutego 2013 r. inspektor kontroli ZUS przeprowadził w(...)Związku(...)kontrolę m.in. w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład, zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Kontrolą objęto okres od dnia 1 stycznia 2010 roku do dnia 31 grudnia 2012 roku. W dniu 22 lutego 2013 r. sporządzony został protokół kontroli. Do ustaleń protokołu kontroli płatnik składek wniósł zastrzeżenia pismem z dnia 14 marca 2013 roku.
Pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. inspektor kontroli poinformował, że z przyczyn formalno-prawych zastrzeżenia do protokołu kontroli nie mogą być rozpatrzone. Płatnik składek nie dotrzymał 14-dniowego terminu na złożenie zastrzeżeń a w złożonych zastrzeżeniach nie wskazał stosownych środków dowodowych.
Kolejnym pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r. płatnik składek w całej rozciągłości podtrzymał zastrzeżenia do protokołu kontroli. Pismem z dnia 30 kwietnia 2013 r. inspektor powtórzył swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 9 kwietnia 2013 r.
Na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. strony wniosły jak dotychczas. Pełnomocnik odwołującego zaznaczył przy tym, że nie kwestionuje kwot wskazanych w zaskarżonych decyzjach a jedynie uwzględnienie w podstawie wymiaru składek kwot wypłaconego zwrotu kosztów zakupu biletów.
Sąd Okręgowy uznał, że odwołania zasługiwały na uwzględnienie.
Jak stwierdził Sąd, stan faktyczny w niniejszej sprawie w zasadzie nie był sporny. Istota postępowania sprowadzała się do rozstrzygnięcia kwestii prawnej – tego, czy organ rentowy zasadnie ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne zainteresowanych, wliczając do podstawy wymiaru tych składek wypłacone kwoty zwrotu kosztów dojazdu do pracy.
Powołując się na przepisy§ 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz. U. z 1998 r., Nr 161, poz. 1106 z późń. zm.), Sąd I instancji wskazał, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracownika u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniemart. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychoraz § 2 tego rozporządzenia. W § 2 rozporządzenia – na co zwrócił uwagę Sąd – zawartowyłączenianiektórych przychodów pracownika z podstawy wymiaru składek. W myśl § 2 ust 1 pkt 26 ww. rozporządzenia podstawy wymiaru składek nie stanowią bowiemkorzyści materialnewynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji.
Sąd w niniejszej sprawie podzielił stanowisko strony odwołującej odnośnie tego, iż zawarte w cyt. rozporządzeniu pojęcie „korzyść materialna” oznacza również ekwiwalent pieniężny. W ocenie Sądu organ rentowy niesłusznie wliczył do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne kwoty zwrotu kosztów za dojazd do pracy, jakie odwołujący płatnik wypłacił zainteresowanym w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach. Jak wskazał Sąd I instancji, wprawdzie w regulaminie wynagradzania obowiązującym w(...)Związku(...)wP.brak zapisu określającego zasady korzystania z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji, to jednak nie ulega wątpliwości, iż podstawę prawną w tym zakresie stanowiło Zarządzenie dyrektor Biura(...)Związku(...)nr(...)w sprawie rekompensaty z tytułu zakupu biletów miesięcznych na komunikację miejską z dnia 19 grudnia 2009 r., wydane na podstawie § 9 ust. 1 pkt 21 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 22 statutu.
Od wyroku Sądu Okręgowego strona pozwana wniosła apelację zaskarżając wyrok w całości, zarzucając mu: niezgodność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe nie wlicza się wysokości wypłaconych Zainteresowanym zwrotów kosztów za dojazd do pracy za okres od stycznia 2010 r. do grudnia 2012 r., a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego, tj.art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. z 2009 Nr 205, poz. 1585 ze zm. w zw.§ 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18.12.1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.
Wskazując na powyższe podstawy apelacji organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i o oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

Sąd  Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny zgodził się z Sądem I instancji, że stan faktyczny w niniejszej sprawie w zasadzie nie był sporny, zaś istota postępowania sprowadzała się do rozstrzygnięcia kwestii prawnej – tego, czy organ rentowy zasadnie ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne zainteresowanych, wliczając do podstawy wymiaru tych składek wypłacone kwoty zwrotu kosztów dojazdu do pracy. Jednocześnie Sąd Apelacyjny podziela ocenę prawną sformułowaną przez Sąd Okręgowy.
W pierwszej kolejności Sąd II instancji wskazuje, że w przepisach prawa ustawodawca wprost stwierdza o wyłączeniu możliwości wliczenia do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne, kwoty zwrotu kosztów dojazdu do pracy. Zgodnie bowiem z przepisami§ 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz. U. z 1998 r., Nr 161, poz. 1106 z późń. zm.), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracownika u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniemart. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychoraz § 2 tego rozporządzenia. W § 2 rozporządzenia zawartowyłączenianiektórych przychodów pracownika z podstawy wymiaru składek. W myśl § 2 ust. 1 pkt 26 ww. rozporządzenia podstawy wymiaru składek nie stanowią bowiemkorzyści materialnewynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji.
Jako bezpodstawny, Sąd II instancji uznaje apelacyjny zarzut organu rentowego, jakoby wypłacone kwoty tytułem zwrotu kosztów za dojazd do pracy nie pozostawały w związku z rzeczywistymi dojazdami do pracy lecz stanowiły jedynie formę podwyżki wynagrodzenia, z uwagi na fakt otrzymywania ich także w okresie przebywania przez pracowników na urlopach wypoczynkowych. Sąd II instancji przychyla się do argumentacji Sądu Okręgowego, iż pojęcie „bilety okresowe/miesięczne" wskazują na zakres czasowy ich obowiązywania, który w żadnym wypadku nie jest zasadniczo tożsamy z okresem przebywania na urlopie wypoczynkowym. Również w ocenie Sądu Apelacyjnego brak jest podstaw do proporcjonalnego redukowania refundacji zakupu biletów za okresy, w których pracownicy częściowo przebywali na urlopach wypoczynkowych: pracownicy byli bowiem zmuszeni do zakupu biletów za cały okres obejmujący także dni, w których z przejazdów nie korzystali. Niedokonanie zaś zakupu biletu okresowego i korzystanie z biletów jednorazowych pozbawiałoby ich możliwości uzyskania zwrotu kosztów.
Z kolei co się tyczy zarzutu, iż pracodawca winien przekazywać świadczenia pracownikom w formie niepieniężnej, to Sąd Apelacyjny stwierdza, iż w kontekście całości mechanizmu niewliczania do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe wypadkowe i zdrowotne kwoty zwrotu kosztów za dojazd do pracy – powyższe pozostaje bez znaczenia. Jest to bowiem wyłącznie kwestia przesunięcia środków finansowych, nie wpływająca w żaden sposób na wyżej wskazaną całość mechanizmu określenia owej podstawy.
W konsekwencji, Sąd Apelacyjny uznał, że organ rentowy niesłusznie wliczył do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe wypadkowe i zdrowotne kwoty zwrotu kosztów za dojazd do pracy, jakie odwołujący płatnik wypłacił zainteresowanym w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach.
Mając na względzie powyższe, na podstawie przepisuart. 385 k.p.c.Sąd Apelacyjny oddalił apelację.
O kosztach procesu Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie przepisuart. 98 kpci § 13 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…)(Dz. U. 2013, poz. 461).

del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans

SSA Marta Sawińska

SSA Dorota Goss-Kokot