Sąd Rejonowy w Przasnyszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 191/15
Data wyroku: 2015-09-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Joanna Żuromska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc, art. 176 kc

Sygn. akt I Ns 191/15

POSTANOWIENIE
Dnia 25 września 2015 r.
Sąd Rejonowy w Przasnyszu I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Joanna Żuromska

Protokolant:

st. sekr. sądowy Małgorzata Szczypińska

po rozpoznaniu w dniu 14 września 2015 r. w Przasnyszu na rozprawie
sprawy z wnioskuA. K. (1)
z udziałemW. K. (1)iJ. K. (1)
o zasiedzenie
postanawia:

I
oddalić wniosek;

II
stwierdzić, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania w zakresie związanym ze swoim udziałem w sprawie.

Sąd Okręgowy w Ostrołęce Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia 26 lutego 2016r. w sprawie I Cz 38/16 na skutek zażalenia uczestnika postepowaniaJ. K. (1)od punktu II postanowienia Sądu Rejonowego w Przasnyszu z dnia 25 września 2015r., sygn. akt I Ns 191/15
postanawia:
zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie II w ten sposób, że zasądzić od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowaniaJ. K. (1)kwotę 3600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sad Okręgowy w Ostrołęce Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia 26 lutego 2016r. w sprawie I Ca 29/16 na skutek apelacji wnioskodawczyniA. K. (1)od postanowienia Sądu Rejonowego w Przasnyszu y dnia 25 września 2015r., sygn. akt I Ns 191/15
postanawia:

1
apelację oddalić;

2
zasądzić od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowaniaJ. K. (1)kwotę 900 złotych zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

ZARZĄDZENIE

1
(...),

2
(...).

(...)
Sygn. akt I Ns 191/15

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniA. K. (1)wniosła o stwierdzenie zasiedzenia gospodarstwa rolnego składającego się z działek gruntu o numerach:(...), o łącznej powierzchni 10,0313 ha, położonego wD., powiecie(...).
W uzasadnieniu wniosku podała, że powyższe gospodarstwo było własnością dziadków wnioskodawczyni –D.iJ. K. (2).D. K.zmarła w 1984r., a prawa do spadku po niej zostały stwierdzone w postępowaniu I Ns 245/84. Spadek po wymienionej, na podstawie wspomnianego postanowienia oraz przekazania udziałów, nabył w całości uczestnik postępowaniaJ. K. (1), który od 1979r. nie mieszkał wD., a w ok. 1982r. wyprowadził się na stałe doC.. W 1984r. po śmierci żonyJ. K. (2)– z uwagi na chorobę – zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego i przekazał je synowiW. K. (1), ojcu wnioskodawczyni. Ojciec przez jakiś czas prowadził gospodarstwo, ale ze względu na prowadzoną równolegle działalność gospodarczą przekazał je na zasadzie użyczenia sąsiadce, z którą zawarł umowę w dniu 18 listopada 1999r. na okres do dnia 1 listopada 2004r. W 2004r. z powodu chorobyW. K. (1)przekazał gospodarstwo rolnej wnioskodawczyni w samoistne posiadanie. W tym samym roku wnioskodawczyni przedłużyła umowę użyczenia na dalsze 10 lat, a 2014r. na kolejne 5 lat (k. 2-3).
Uczestnik postępowaniaJ. K. (1)wniósł o oddalenie wniosku w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od wnioskodawczyni kosztów postępowania.
W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek wskazał, że w 1979r. wyprowadził się doP., ale większość czasu spędzał wD.i wykonywał stale prace w gospodarstwie rolnym. W 1981r. z uwagi na rozwód wrócił doD., gdzie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Po śmierci matki w 1984r. nadal z ojcem prowadził gospodarstwo.W. K. (1)nie mieszkał wówczas wD.i nie pomagał ojcu. Spadek poD. K.nabyli jej mążJ. K. (2)oraz dwaj synowieJ.iW. K. (1). W 1986r. uczestnik znów zamieszkał wD., a doC.wyprowadził się w grudniu 1987r. Po zmianie miejsca zamieszkania przyjeżdżał kilka razy doD.. Po wyprowadzce uczestnika ojciec sam zarządzał ziemią, nie korzystał z pomocy synów.J. K. (2)zmarł w 1992r., a spadek po nim odziedziczyli po połowieJ. K. (1)iW. K. (1).W. K. (1)do śmierci ojca i w późniejszym czasie nie był samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca podkreślił, że współwłaściciel żądający stwierdzenia zasiedzenia idealnego udziału innego współwłaściciela musi udowodnić, że zmienił zakres swego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia zart. 206 k.c.i uzewnętrznił zmianę wobec pozostałych współwłaścicieli. GdybyW. K. (1)był samoistnym posiadaczem całego gospodarstwa, to nie pytałby o zgodęJ. K. (1), który miałby problemy z korzystaniem z nieruchomości, tymczasem gdyJ. K. (1)przyjeżdża doD., nocuje w domu.J. K. (1)nigdy nie został odsunięty od realizacji swych praw wynikających ze współwłasności, a fakt, żeW. K. (1)w ostatnich latach korzystał z prawa w większym zakresie niżJ. K. (1)wynika z miejsca zamieszkania obydwu uczestników. Ponadto wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na to, że w 2004r. objęła w samoistne posiadanie całe gospodarstwo rolne wD.(k. 35-38).
Na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015r. wnioskodawczyni, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, podtrzymała wniosek o stwierdzenie zasiedzenia całej nieruchomości (k. 62).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
MałżonkowieD.iJ. K. (2), rodzice uczestników postępowaniaJ. K. (1)iW. K. (1)oraz dziadkowie wnioskodawczyniA. K. (1)byli właścicielami – na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej – nieruchomości rolnej składającej się z trzynastu działek gruntu oznaczonych w ewidencji numerami:(...), położonej wD.. Podstawę uzyskania własności wymienionej nieruchomości stanowiły: ostateczny akt własności ziemi wydany przez Naczelnika Powiatu wP.w dniu 21 czerwca 1974r. (numer(...)) oraz umowa sprzedaży zawarta w dniu 3 kwietnia 1979r. Według aktualnego stanu ujawnionego w wypisie z rejestru gruntów powyżej opisana nieruchomość ma powierzchnię 10,0313 ha.
Nadziałce oznaczonej nr (...)znajduje się budynek mieszkalny, podzielony na dwie części, a nadto budynki o przeznaczeniu produkcyjnym, usługowym i gospodarczym dla rolnictwa.
(dowód: wypis z rejestru gruntów, k. 4-5, wypis z kartoteki budynków, k. 6-6v., odpisksięgi wieczystej nr (...), k. 9-10, wykaz zmian danych ewidencyjnych, k. 103-104)
Za życia obojga rodziców uczestników postępowania zostały wybudowane na terenie gospodarstwa rolnego wD.szklarnie. Prowadzona była w nich hodowla pomidorów, którą doglądał głównieW. K. (1).
W dniu 14 lipca 1979r. nadano gospodarstwu przez Naczelnika Gminy wP.kartę gospodarstwa specjalistycznego. Kierunek specjalizacji obejmował produkcję warzyw szklarniowych m.in. pomidorów. Karta ta została wystawiona na nazwiskoJ. K. (2).
(dowód: karta gospodarstwa specjalistycznego, k. 95, faktura z wolnymi rubrykami, k. 97, zeznania świadkaM. S., k. 65-67, zeznania świadkaJ. O., k. 67-69, zeznania świadkaS. K., k. 82-85, zeznania uczestnikaJ. K., k. 140-143)
W dniu 21 stycznia 1984r. zmarłaD. K.. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Przasnyszu z dnia 18 października 1984r. w sprawie I Ns 245/84 stwierdzono, że spadek poD. K.na podstawie ustawy nabyli: mążJ. K. (2)oraz dzieciJ. K. (1)iW. K. (1)po 1/3 części każdy z nich i w tych samych częściach odziedziczyli gospodarstwo rolne położone wD..
(dowód: postanowienie z dnia 18 października 1984r., k. 43)
Matka uczestników postępowania –D. K.wraz z siostrąM. N.po 1/2 części odziedziczyła poK. S.gospodarstwo rolne położone w miejscowościB.. W związku z powyższym wystąpiła do Sądu Rejonowego w Przasnyszu z wnioskiem o dział spadku po ojcu. W toku tego postępowaniaD. K.zmarła, a w jej miejsce wstąpiliJ. K. (2),J. K. (1)iW. K. (1). Postanowieniem z dnia 10 czerwca 1985r. w sprawie I Ns 370/84 Sąd Rejonowy w Przasnyszu dokonał działu spadku poK. S.w ten sposób, że gospodarstwo rolne wB.w całości przyznałJ. K. (1), obciążając go obowiązkiem spłaty na rzeczM. N.w kwocie 780.994,50 złotych, ustalając termin spłaty na dzień 30 września 1987r., przy czym do czasu uzyskania całkowitej spłaty przyznałM. N.prawo zamieszkiwania w dotychczas zajmowanych przez nią pomieszczeniach w spadkowym gospodarstwie. Nadto Sąd ten zasądził odJ. K. (1)na rzeczI. S.kwotę 842.411 złotych, przy czym do czasu uzyskania zwrotu zasądzonych nakładów przyznajeI. S.prawo zamieszkiwania w dotychczas zajmowanych pomieszczeniach znajdujących się w spadkowym gospodarstwie. W związku z brakiem zapłaty spadkobierczyniM. N.,D. D. (2)wystąpiła przeciwkoJ. K. (1)z pozwem, w którym domagała się zasądzenia zwaloryzowanej – na skutek zmiany siły nabywczej pieniądza – spłaty przyznanej postanowieniem w sprawie I Ns 370/84. Po uzyskaniu wyroku zasądzającegoD. D. (2)ostatecznie wyegzekwowała należną jej spłatę.
(dowód: postanowienie z dnia 10 czerwca 1985r., k. 76-76v., zeznania świadkaD. D., k. 114-116)
W 1979r. uczestnik postępowaniaJ. K. (1)wyprowadził się zD.doP.. Dwa lata później, ze względu na rozwód z pierwszą żoną, wrócił do gospodarstwa rolnego rodziców. W 1986r.J. K. (1)ponownie zawarł związek małżeński i razem z drugą małżonką zamieszkał wD..J. K. (2),J. K. (1)iW. K. (1)wspólnie prowadzili gospodarstwo rolne, aczkolwiek prace były wykonywane z polecenia ojca uczestników postępowania. W okresie, kiedyJ. K. (1)mieszkał wD., zajmował się częściowo gospodarstwem rolnym, wykonując prace w polu.
(dowód: poświadczenie zameldowania, k. 41, zaświadczenie o skierowaniu na ćwiczenia, k. 42, 75, zaświadczenie o zameldowaniu, k. 109, zeznania świadkaM. S., k. 65-67, zeznania świadkaJ. O., k. 67-69, zeznania świadkaM. M., k. 78-80, zeznania świadkaA. K., k. 80-82, zeznania świadkaS. K., k. 82-85, zeznania uczestnikaJ. K., k. 140-143)
W dniu 24 marca 1985r. została zawarta zWojewódzką Spółdzielnią (...)wO.wieloletnia umowa kontraktacji produkcji ogrodniczej nr(...). W umowie jako producenta wskazanoJ. K. (2), który przyjął na siebie obowiązek wyprodukowania i dostarczenia w poszczególnych latach oraz uzgodnionych terminach z kontraktującym do punktu odbioru wP.produkt ogrodniczy w postaci pomidora szklarniowego Robin.
(dowód: wieloletnia umowa kontraktacji nr(...), k. 94)
Ojciec uczestników postępowaniaJ. K. (2)w drodze ustnych uzgodnień oddałA. T. (1)do korzystania i rolniczego obrabiania orną część nieruchomości (poza budynkiem mieszkalnym, oborą i stodołą). Także połowa domu, położona w prawej części budynku, została przez niego oddana do korzystaniaJ. O. (2), która mieszkała tam przez okres kilku lat. Wymieniona nie była obowiązana do ponoszenia czynszu najmu, uiszczała jedynie opłaty związane z korzystaniem pomieszczeń, które pobierał od niejW. K. (1).J. K. (2)zajmował pomieszczenia znajdujące po lewej stronie budynku.
(dowód: zeznania świadkaA. T., k. 63-65, zeznania świadkaJ. O., k. 67-69, zeznania świadkaS. K., k. 82-85, zeznania uczestnikaW. K., k. 137-140, zeznania uczestnikaJ. K., k. 140-143)
Pod koniec 1987r.J. K. (1)wyprowadził się z żoną doC.na(...). Po jego wyjeździe nieruchomością zajmowali sięJ. K. (2)iW. K. (1).
(dowód: zeznania świadkaM. S., k. 65-67, zeznania świadkaJ. O., k. 67-69, zeznania świadkaM. M., k. 78-80, zeznania świadkaS. K., k. 82-85, zeznania uczestnikaJ. K., k. 140-143)
W dniu 3 lipca 1992r. zmarłJ. K. (2). Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014r. Sąd Rejonowy w Przasnyszu w sprawie I Ns 296/14 stwierdził, że spadek poJ. K. (2), w tym wchodzące w jego skład gospodarstwo rolne położone w miejscowościD., na podstawie ustawy nabyli uczestnicy postępowaniaW. K. (1)iJ. K. (1)po 1/2 części każdy z nich.
(dowód: postanowienie z dnia 15 grudnia 2014r., k. 44)
Pomimo wyprowadzki doC.po 1987r.J. K. (1)przyjeżdża doD.na urlopy, czasami kilka razy do roku. Jego wizyty na nieruchomości trwają różnie – miesiąc, jeden lub dwa tygodnie. W czasie pobytów wD.korzysta z domu rodziców i nocuje w nim, pomaga w gospodarstwie rolnym, wykonując ogólne prace porządkowe – sprząta, wycina drzewa, przycina krzewy, wykasza trawę.
(dowód: zeznania świadkaM. S., k. 65-67, zeznania świadkaM. M., k. 78-80, zeznania świadkaA. K., k. 80-82, zeznania świadkaS. K., k. 82-85, zeznania uczestnikaJ. K., k. 140-143)
Po śmierciJ. K. (2)w 1992r.W. K. (1)przystąpił do remontu części domu, którą wcześniej zajmował jego ojciec – m.in. zmienił podłogę, wymalował ściany, rozebrał kuchnię.
(dowód: zeznania świadkaA. T., k. 63-65, zeznania świadkaM. M., k. 78-80, zeznania świadkaS. K., k. 82-85, zeznania uczestnikaW. K., k. 137-140, zeznania uczestnikaJ. K., k. 140-143)
W dwóch latach obejmujących 1992 i 1994r.W. K. (1)dokonał wpłat z tytułu składek należnych za ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
(dowód: polisa i dowody wpłat składek, k. 96-96v.)
W 1995r.W. K. (1)zawarł zA. T. (1)ustną umowę użyczenia nieruchomości. W dniu 18 listopada 1999r. podpisał z żonąA. T. (1),T. T.kolejną umowę użyczenia na okres do dnia 1 listopada 2004r. Przedmiotem umowy było gospodarstwo rolne, o powierzchni 10,12 ha położone wD.. Umowa ta została zarejestrowana w Urzędzie Gminy wP.w dniu 6 grudnia 1999r. pod pozycją(...).
(dowód: umowa użyczenia z dnia 18 listopada 1999r., k. 17-17v., zeznania świadkaA. T., k. 63-65, zeznania świadkaS. K., k.83-85, zeznania uczestnikaW. K., k. 137-140, zeznania uczestnikaJ. K., k.140-143)
Po opuszczeniu domu przezJ. O. (2)stał on pusty i nikt w nim stale nie mieszkał. Po śmierci ojcaW. K. (1)na zmianę, w cyklach tygodniowych, przebywał wP.iD..
(dowód: zeznania uczestnikaW. K., k. 137-140)
Ok. 2000-2001r. na nieruchomości położonej wD.uruchomiono działalność gospodarczą polegającą na produkcji balustrad i ogólnej obróbce przedmiotów metalowych. W tym celu zostało zmienione przeznaczenie jednego z budynków gospodarczych znajdujących się na nieruchomości – oborę przekształcono w warsztat, gdzie zostały wstawione niezbędne do produkcji narzędzia i przebywały osoby wykonujące pracę fizyczną.W. K. (1)zajmował się zatrudnieniem osób, wypłacał wynagrodzenie pracownikom, wydawał polecenia, doglądał działalności gospodarczej, pilnował tego, co dzieje się w warsztacie, w związku z czym bardzo często przebywał na terenie gospodarstwa rolnego, nawet kilka razy w ciągu dnia. Od kilku miesięcy nie jest kontynuowana działalność gospodarcza obejmująca wykonywanie metalowych balustrad.
(dowód: zeznania świadkaM. S., k. 65-67, zeznania świadkaM. M., k. 78-80, zeznania świadkaS. K., k. 82-85, zeznania wnioskodawczyniA. K., k. 135-137)
W dniu 15 października 2001r. wnioskodawczyni formalnie rozpoczęła działalność gospodarczą pod nazwą A.K.(...)A. K. (1). Adres głównego miejsca wykonywania działalności został określony wO.przyul. (...). Adres dodatkowego miejsca wykonywania działalności znajdował się wP.przyul. (...). Przeważająca działalność gospodarcza polegała na wykonywaniu fotokopii, przygotowywaniu dokumentów i pozostałej specjalistycznej działalności wspomagającej prowadzenie biura. W dniu 12 lipca 2013r. dokonano w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej zmiany w zakresie adresu do korespondencji z adresu znajdującego się wO.na adres wP..
(dowód: wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, k. 110, 132)
Do 2002r. wnioskodawczyni mieszkała wO., gdzie skończyła studia na kierunku filologii angielskiej. Po tym roku przeprowadziła się doP.i kontynuowała w latach 2002-2004 w systemie zaocznym studia wP.. W 2005r. ukończyła kolejne studia wK..
(dowód: zeznania wnioskodawczyniA. K., k. 135-137)
Aneksem do umowy z dnia 18 listopada 1999r., opatrzonym datą 18 listopada 2004r., przedłużono czas trwania umowy użyczenia na kolejne 10 lat. W miejscu przeznaczonym dla oddającego w użyczenie podpisała się wnioskodawczyni, przy czym w umowie wskazano, że działa ona w imieniu użyczającego. W podobny sposób został sporządzony aneks z dnia 10 sierpnia 2014r., na mocy którego został przedłużony czas trwania umowy użyczenia do końca 2019r.
(dowód: aneks, k. 18, 18v., 92, 93)
Podatki od nieruchomości w zakresie ziemi ornej płaciA. T. (1), który od kilkunastu lat faktycznie użytkuje grunty i rolniczo je obrabia. Wymieniony także pobiera dopłaty do nieruchomości z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
(dowód zeznania świadkaA. T., k. 63-65)
Od ok. 2011r.W. K. (1)stale mieszka w budynku położonym na nieruchomości wD., choć jego adres zameldowania znajduje się wP..
(dowód: zeznania wnioskodawczyniA. K., k. 135-137, zeznania uczestnikaW. K., k. 137-140)

Sąd zważył, co następuje:
W świetle ustalonych okoliczności faktycznych sprawy wniosek o zasiedzenie nie zasługiwał na uwzględnienie.
Wniosek o zasiedzenie, będący przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, dotyczył nieruchomości położonej wD.jako całości, a nie udziału w niej. Dopytany na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015r. pełnomocnik wnioskodawczyni podtrzymał żądanie w kształcie wskazanym we wniosku. Niemniej jednak analiza sprawy nie może abstrahować od tego, żeD. K.iJ. K. (2)byli właścicielami gospodarstwa rolnego objętego żądaniem wniosku na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. Powyższe wynika w sposób bezsporny z odpisuksięgi wieczystej (...)załączonego do wniosku. Wymienieni są wpisani w dziale II jako właściciele nieruchomości, przy czym w dziale III jest zamieszczone ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko prawu własnościJ. K. (2)na rzecz uczestników postępowaniaJ. K. (1)iW. K. (1). Oznacza to, że wskutek dziedziczeniaJ. K. (1)iW. K. (1)nie weszli w sytuację prawną rodziców związaną z posiadaniem nieruchomości, ale stali się spadkobiercami prawa, jakim jest prawo własności nieruchomości położonej wD..
Należy przy tym podkreślić, że dowodem praw wynikających z dziedziczenia jest stwierdzenie nabycia spadku (art. 1027 k.c.). Z dokumentów przedłożonych do akt sprawy wynika, iż spadek po zmarłej w dniu 21 stycznia 1984r.D. K., w tym gospodarstwo rolne położone wD., odziedziczyliJ. K. (2)oraz dzieciW. K. (1)iJ. K. (1)po 1/3 części każdy z nich, a nie jak twierdzi wnioskodawczyniJ. K. (1)w całości. W dniu 3 lipca 1992r. zmarłJ. K. (2), a spadek po nim, obejmujący również gospodarstwo rolne położone wD., nabyliW. K. (1)iJ. K. (1)po 1/2 części każdy z nich. Tym samym od momentu otwarcia spadku poJ. K. (2)W. K. (1)iJ. K. (1)są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego po połowie, a przed dniem 3 lipca 1992r. ich udział w prawie własności nieruchomości wynosił po 1/6 części. Okoliczność ta miała kluczowe znaczenie z punktu widzenia ustalenia, co jest przedmiotem zasiedzenia w niniejszej sprawie – cała nieruchomość położona wD.czy tylko udział w tej nieruchomości.
Nawet jeśli przyjąć, że po śmierciD. K.ojciec przekazałW. K. (1)w posiadanie całe gospodarstwo rolne wD., to najpierw, w okresie od 1984r. do 1992r., w zakresie 1/6 udziału w nieruchomości, a później od 1992r. w zakresie 1/2 udziałuW. K. (1)posiadał gospodarstwo rolne jako jego współwłaściciel. Przeniesienie posiadania w 1984r. – w aspekcie istotnym z punktu widzenia zasiedzenia – mogło dotyczyć wyłącznie udziału w nieruchomości, jaki przysługiwałJ. K. (2)(4/6 części, która powstała z połowy udziału w nieruchomości przypadająca mu na skutek ustania wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w związku ze śmierciąD. K., powiększonej o 1/3 części z połowy udziału w nieruchomości wchodzącego w skład spadku poD. K.) oraz uczestnikowi postępowaniaJ. K. (1)(1/6 części), a zatem udziału wynoszącego łącznie 5/6 części. Ponieważ do daty śmierciJ. K. (2)w lipcu 1992r. nie upłynął czas wymagany przez ustawę do zasiedzenia,W. K. (1)w tej części nie nabył własności nieruchomości. Począwszy od 1992r. zakres posiadaniaW. K. (1), który nie miał charakteru właścicielskiego, uległ zmniejszeniu kosztem posiadania, którego źródłem była współwłasność będąca wynikiem dziedziczenia.
Z uzasadnienia wniosku o zasiedzenie wynika, że uczestnik postępowaniaW. K. (1)przekazał wnioskodawczyni gospodarstwo rolne w 2004r., a wnioskodawczyni do okresu niezbędnego do zasiedzenia nieruchomości dolicza sobie czas posiadania ojca jako jej poprzednika prawnego. Doliczenie czasu posiadania poprzednika może nastąpić tylko w razie przeniesienia posiadania podczas biegu zasiedzenia. Dyspozycjaart. 176 k.c.umożliwia doliczenia czasu posiadania jedynie w sytuacji, gdy poprzednikowi, jak i następcy prawnemu przysługuje posiadanie samoistne. Najprościej mówiąc, doliczenie czasu posiadania może mieć miejsce w sytuacji, gdy posiadacz samoistny nieruchomości uzyskał ją od innego samoistnego posiadacza, który wcześniej korzystał z nieruchomości tak, jakby był jej właścicielem.
W żadnym wypadku nie jest natomiast możliwe doliczenie czasu posiadania poprzednika będącego właścicielem przedmiotu zasiedzenia. To samo należy odnieść do zasiedzenia udziału we współwłasności. Zasiedzenie nie biegnie na rzecz posiadacza, który jest współwłaścicielem, w zakresie odpowiadającym jego udziałowi we współwłasności. W takiej sytuacji, przy przeniesieniu posiadania, obecny posiadacz nie może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czasu posiadania swego poprzednika, w zakresie odpowiadającym jego udziałowi we współwłasności (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 października 1996r., sygn. akt II CKU 23/96, LexisNexis nr 316220, OSP 1997, nr 3, poz. 63). Zasadą jest więc, że samoistny posiadacz nieruchomości nie może nigdy doliczyć sobie czasu posiadania mającego charakter właścicielski.
W konsekwencji oznacza to, że wnioskodawczyni nie może doliczyć do czasu swojego posiadania czasu posiadania ojca w zakresie połowy udziału w nieruchomości wD., co do którego przysługuje mu własność z tytułu dziedziczenia po rodzicachD.iJ. K. (2). Wnioskodawczyni jest uprawniona do doliczenia do czasu swojego posiadania czasu posiadania ojca, ale jedynie w odniesieniu do posiadania w zakresie, w jakim nie był on współwłaścicielem, a więc udziału należącego do uczestnika postępowaniaJ. K. (1). W odniesieniu zaś do udziału w nieruchomości będącego własnością ojca – wskutek przekazania jego posiadania, bez zachowania formy aktu notarialnego – zasiedzenie mogło zacząć biec najwcześniej od 2004r., a zatem wobec braku upływu 30-letniego terminu koniecznego do zasiedzenia wniosek w tej części podlegał oddaleniu.
W ocenie Sądu, dopuszczalne jest częściowe uwzględnienie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia całej nieruchomości. W przypadku uznania, że wnioskodawca nabył przez zasiedzenie jedynie własność udziału (gdyż w pozostałej części nabył udział w tej nieruchomości w drodze dziedziczenia), to wniosek powinien zostać uwzględniony w części, a dalej idący należy oddalić. Takiej treści rozstrzygnięcie nie narusza zakazu przewidzianego wart. 321 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Mając na względzie poczynione wyżej uwagi, w realiach niniejszej sprawy rozpatrywanie kwestii zasiedzenia mogło ograniczać się wyłącznie do udziału należącego do uczestnika postępowaniaJ. K. (1).
Niewątpliwie uczestnik postępowaniaJ. K. (1), począwszy od śmierciD. K.w 1984r., był jednym ze współwłaścicieli nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie. Z tej właśnie przyczyny nie można przyjąć domniemania wynikającego zart. 339 k.c.Współwłaściciel realizuje bowiem swoje uprawnienia do posiadania oraz zarządzania nieruchomością i nie sposób odróżnić zewnętrznych przejawów jego władztwa nad rzeczą od przejawów władztwa samoistnego posiadacza, który nie może powoływać się na żadne prawo. Do zasiedzenia udziału w nieruchomości niezbędne jest objęcie udziału innej osoby w posiadanie oraz wyraźne i jednoznaczne zamanifestowanie tego na zewnątrz w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że posiadanie jest wykonywane także co do udziału należącego do innego współwłaściciela. Samo tylko zarządzanie nieruchomością nie prowadzi do zmian w sferze prawa własności.
Zgodnie zart. 206 k.c.każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Z samego faktycznego władania rzeczą przez współwłaściciela nie wynika jeszcze, że jest on jej samoistnym posiadaczem. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej nieruchomości będącej współwłasnością, w której właściwości lub przeznaczenie tej nieruchomości nie pozwalają na wspólne lub rozdzielne władanie nią przez wszystkich współwłaścicieli, współwłaściciel żądający zasiedzenia udziału innego współwłaściciela nie może poprzestać na powołaniu się na domniemanie wynikające zart. 339 k.c.Powinien wykazać, że rozszerzył zakres swego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia wynikającego zart. 206 k.c.oraz że w dostatecznie wyraźny sposób uzewnętrznił tę zmianę w stosunku do współwłaściciela, do którego udział ten należał (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2009r., sygn. akt II CSK 405/08, nie publ. i z dnia 29 czerwca 2010r., sygn. akt III CSK 300/09, nie publ.).
Niewykonywanie prawa posiadania przez innego współwłaściciela nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejął rzecz w samoistne posiadanie w zakresie jego uprawnień. Inaczej mówiąc, jeżeli inny współwłaściciel nie wykonywał swojego współposiadania, nie oznacza to, że posiadacz całości wykonywał swoje prawo do przysługującej mu idealnej części nieruchomości, a w stosunku do pozostałej był posiadaczem samoistnym. Takiemu traktowaniu stosunku współwłasności sprzeciwia się wspomnianyart. 206 k.c.Surowe wymagania wobec współwłaściciela zmieniającego zakres posiadania samoistnego uzasadnione są bezpieczeństwem stosunków prawnych i ochroną własności, która narażona byłaby na uszczerbek, gdyby współwłaściciel, jak wskazano wyżej, uprawniony do współposiadania całości mógł łatwo doprowadzić do utraty praw pozostałych współwłaścicieli, powołując się na zmianę swojej woli, a więc elementu subiektywnego. Wymagania te muszą znaleźć swoje odbicie w postępowaniu dowodowym. Ciężar udowodnienia, przez jednego ze współwłaścicieli, że zmienił zakres posiadania samoistnego, spoczywa na nim wraz z niekorzystnymi skutkami, jakie wiążą się z niewykazaniem w sprawie o zasiedzenie tego przymiotu.
Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu nie przedstawiono dowodów wskazujących na to, iż w styczniu 1984r. rzeczywiście doszło do przekazania gospodarstwa rolnego wD.W. K. (1)w całości, także w odniesieniu do udziału w nieruchomości należącegoJ. K. (2)iJ. K. (1). W toku niniejszego postępowania przewijała się kwestia rodzinnego porozumienia, w ramach którego miał nastąpić nieformalny podział należących do rodzinyK.nieruchomości – jedną wB.miał otrzymaćJ. K. (1), a drugą wD.W. K. (1). Uczestnik postępowaniaW. K. (1)przy tym podkreślał, że ustalenia w tym przedmiocie zostały poczynione po śmierci matkiD. K.i uczestniczył w nichJ. K. (1), który wyraził zgodę na zrzeczenie się razem z ojcem swojego udziału na jego rzecz. Kwestia ta miała niebagatelne znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, bowiem oznaczałaby wejście przezW. K. (1)w posiadanie całej nieruchomości oraz ewentualnie stanowiłaby o wykonywaniu przez niego czynności o charakterze właścicielskim ponad przypadający mu z tytułu dziedziczenia udział w gospodarstwie rolnym i w konsekwencji o samoistności tego posiadania od chwili zawarcia porozumienia, tj. od 1984r. Nie budzi wątpliwości, iż ciężar dowodu, że takie porozumienie zostało zawarte, spoczywał na wnioskodawczyni, jako że z tego faktu wywodziła ona korzystne dla siebie skutki prawne (art. 6 k.c.). To jej obowiązkiem było wykazanie, że łącznie z ojcemW. K. (1)samoistnie posiada połowę udziału w nieruchomości wD.nieprzerwanie przez okres 30 lat. Nie wystarczy więc samo twierdzenie przez wnioskodawczynię i jej ojca reprezentującego zbieżne z nią interesy, że doszło do nieformalnego podziału nieruchomości, który wiązał się z wejściem w samoistne posiadanie także w zakresie udziału należącego doJ. K. (2)iJ. K. (1).
Odnosząc się do wspomnianej wyżej kwestii w kontekście przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków, należy przede wszystkim podkreślić, że w zależności od tego, na czyj wniosek świadkowie byli słuchani, to na korzyść tej właśnie strony zeznawali. Rozbieżności w tym zakresie – najogólniej rzecz biorąc – są zasadnicze. Z tej przyczyny Sąd podszedł do oceny wiarygodności świadków z dozą dużej ostrożności, analizując ich wypowiedzi i wyprowadzając na ich podstawie wnioski przez pryzmat zasad doświadczenia życiowego i logiki oraz innych ujawnionych w sprawie okoliczności i przedłożonych do akt sprawy dokumentów. Świadkowie wnioskodawczyni wskazywali na nieformalny podział nieruchomości dokonany za życiaJ. K. (2), wskutek którego jedna z nich położona wB.miała przypaśćJ. K. (1), a druga znajdująca się wD.miała należeć doW. K. (1). Z kolei świadkowie zawnioskowani przez uczestnika postępowaniaJ. K. (1)zaprzeczyli istnieniu porozumienia, na mocy którego nieruchomości należące do rodziny państwaK.miały być rozdzielone między dwóch synów. Niektórzy z tych świadków – tak jakS. K. (2)– wręcz przyznawali, żeJ. K. (2)mówił, iż gospodarstwo rolne wD.jest przeznaczoneJ. K. (1), do którego ojciec miał w pełni zaufanie.
ŚwiadekA. T. (1)zeznał, że gospodarstwo rolne wD.należy doW. K. (1), a o powyższym wie od swojego teścia. Podkreślił przy tym, żeJ. K. (1)otrzymał jakąś część majątku od rodziców, a „wieść niesie, że przejął posiadłość po matce wB.”. Wymieniony ponadto zaznaczył, że w jego ocenie (użył słowa „myślę”), rodzice przeznaczyli gospodarstwo rolne wD.dlaW. K. (1), bowiem to on wybudował i zajmował się szklarniami, w których uprawiono pomidory. Jednocześnie stwierdził, że nie wie, jakJ. K. (2)przekazał ziemięW. K. (1). Zeznania świadka w tej części, zdaniem Sądu, nie mogły stanowić podstawy czynienia wiążących ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie z dwóch zasadniczych powodów – po pierwsze, wiedzę o dokonaniu nieformalnego rozporządzenia nieruchomościami posiadał od osób niezwiązanych z rodziną państwaK.oraz na podstawie informacji zasłyszanych, po drugie, wniosek o podziale nieruchomości sformułował, kierując się własnymi przypuszczeniami i domysłami, a nie konkretnymi faktami czy zdarzeniami, których był uczestnikiem. ŚwiadekM. K.zaś, z racji wieku, nie mógł uczestnikiem ustaleń dokonywanych międzyJ. K. (2)a jego synami, a zatem wiedzę na ten temat mógł czerpać jedynie z rodzinnych opowieści i relacji swojego ojca. Jak sam stwierdził, nie wie, na jakiej zasadzie zostało zawarte porozumienie – czy przybrało ono formę jakiejś umowy czy były to tylko ustne uzgodnienia. ŚwiadekM. S. (2)natomiast zeznał, że słyszał odJ. K. (2), iż nieruchomości mają podzielone (co mogło tylko wskazywać na istnienie zamiaru takiego podziału w przyszłości), ale jak wskazał, nie posiada wiedzy, co się z nimi ostatecznie stało i jakie były szczegóły prawne tych ustaleń. Z drugiej strony podkreślił, że słyszał od samegoW. K. (1), iż ten kupił ciągnik, bowiem sądził, żeJ. K. (1)zatrzyma się na gospodarce. Ta wypowiedź, w ocenie Sądu, świadczy o tym, że gospodarstwo rolne wD.miało być prowadzone wspólnie, rodzinnie, również przy udzialeJ. K. (1), co do którego nie było planów wyłączenia go od współposiadania i współkorzystania z nieruchomości. Wręcz przeciwnie, z takiej wypowiedzi można wywieść wniosek, żeJ. K. (1)posiadał umiejętności i kwalifikacje, aby zajmować się gruntami rolnymi.
Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie może pomijać, że z zeznań świadkaJ. O. (2)wynika, iż z rozmowy przeprowadzonej zJ. K. (2)dowiedziała się, że nieruchomości zostały podzielone między dwóch synów i w sprawie wynajmu połowy domu ma zwrócić się doW. K. (1), któremu przypadła nieruchomość wD.. Powyższemu zdecydowanie sprzeciwił się uczestnik postępowaniaJ. K. (1), który na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015r. w trakcie składania przez świadka zeznań wyjaśnił, że ojciec pytał go o zgodę na wynajem domu, mając co do tego obawy. Niezależnie od stanowiskaJ. K. (1)trzeba zauważyć, że wypowiedzi wymienionej są bardzo niespójne – poza tym, że myliła daty, co z uwagi na znaczny upływ czasu i zawodność ludzkiej pamięci jest naturalne, to na skutek dopytania przez uczestnika postępowaniaJ. K. (1)ujawniała coraz to nowe okoliczności (choćby ile razy widziałaJ. K. (1)na nieruchomości), o których wcześniej nie wspominała w swoich zeznaniach, co pośrednio przemawia za brakiem jej prawdomówności w tym zakresie. Nie chodzi nawet o to, że świadek – wskutek zadawania pytań – doprecyzowywała swoje wypowiedzi, tylko zmieniała zdanie. Na początku wymieniona zaprzeczyła, abyJ. K. (1)dopytywał się, na jakiej zasadzie zajmuje połowę budynku, by w końcu przyznać, że była taka sytuacja, podczas którejJ. K. (1)wypomniał jej, iż mieszka na jego części domu i w tej kwestii „musi z nim ładnie rozmawiać”, by móc dalej mieszkać. Ostatecznie stwierdzając, że tej treści rozmowa miała miejsce, zdaniem Sądu, potwierdziła, że uczestnikJ. K. (1)w dalszym ciągu czuł się jako współwłaściciel nieruchomości, skoro z jego zdaniem też miała się liczyć i wyraźnie jej to zakomunikował, a ponadto wykazując nią zainteresowanie, nie mógł zgodzić się na zrzeczenie swojego udziału na rzecz brata, co próbował wywodzić uczestnik postępowaniaW. K. (1), lub przynajmniej nie brał udziału w tego typu ustaleniach. Co więcej, po tym, jakJ. K. (1)zarzuciłJ. O. (2), że korzysta z jego części budynku, od razu swoje wątpliwości co do możliwości zamieszkiwania w domu skierowała doJ. K. (2), a nieW. K. (1), któremu przecież gospodarstwo rolne miało być przekazane. Oznacza to, że ojciec uczestników postępowania był przez nią, jako osobę z zewnątrz, cały czas postrzegany jako osoba decyzyjna, której wolę należy szanować. W tych okolicznościach Sąd przyjął, tak jak wskazywał w trakcie przesłuchania w charakterze strony uczestnik postępowaniaJ. K. (1), że połowa domu została wynajęta przezJ. K. (2), przy istnieniu jego zgody, a najem dotyczył tej części budynku, którąJ. K. (1)traktował jako swoją.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaD. D. (2)w zakresie, w jakim twierdziła, że w jej obecności przed rozprawą toczącą się przed Sądem Okręgowym w Ostrołęce I C 316/09 uczestnik postępowaniaJ. K. (1)oświadczył, iż gospodarstwo rolne wD.należy do brata, który na nim pracuje. Przede wszystkim należy zauważyć, że wymieniona nie kryła tego, iż ma żal doJ. K. (1)o to, że nie spłacił jej matkiM. N.i zwodził ją obietnicami zwrotu pieniędzy, w związku z czym musiała wystąpić przeciwko niemu z powództwem o zapłatę, ostatecznie egzekwując należną jej kwotę. Świadek zeznawała przy tym niezgodnie z przebiegiem postępowania o dział spadku poK. S., w całkowitym oderwaniu od niego, sugerując, żeJ. K. (1)zabrał jej rodzinie gospodarstwo rolne wB.. PrzecieżJ. K. (1)uzyskał własność nieruchomości na mocy orzeczenia sądu, a jej matkaM. N.była uczestnikiem postępowania działowego i nie skarżyła zapadłego rozstrzygnięcia, godząc się z nim. Być może takie było odczucie świadka, żeJ. K. (1)nie należy się gospodarstwo rolne wB., skoro miał do dyspozycji inną nieruchomość. Poza tym jaki miałby być sens rozmowy o treści przedstawionej przez świadka, skoro sprawa przed Sądem Okręgowym w Ostrołęce miała miejsce w 2009r., a zatem 24 lat od zakończonego postępowania o dział spadku. Taka rozmowa mogłaby mieć w ogóle sens, gdyby sprawa o dział spadku była w toku, a strony pertraktowały ze sobą, próbując uzgodnić sposób podziału przy uwzględnieniu tego, co każda z nich ma już w swoim majątku.
Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić, że dla otoczenia i osób postronnych mogło to tak wyglądać, iż uczestnik postępowaniaJ. K. (1)dostał na własność gospodarstwo rolne wB.i w tym wyrażał się nieformalny podział nieruchomości. Faktycznie bowiemJ. K. (1)przejął, tj. uzyskał, własność nieruchomości wB., ale z całą stanowczością należy zaznaczyć, że nastąpiło to na skutek postępowania sądowego o dział spadku zainicjowanego przez jego matkęD. K., a nie darowizny czy innych rozporządzeń dokonanych przez rodziców. Zgodnie z twierdzeniami wniosku i okolicznościami podnoszonymi w toku postępowania nieformalny podział nieruchomości między dwóch synów miał nastąpić w styczniu 1984r., zaraz po śmierciD. K.. Postępowanie o dział spadku poK. S.było wówczas w biegu, a ponieważ było to postępowanie sądowe, trudno było przed jego zakończeniem, co miało miejsce w czerwcu 1985r., przewidzieć, komu przypadnie własność gospodarstwa rolnego położonego wB.i czy sąd ewentualnie zaakceptuje zgodne stanowisko w przedmiocie podziału, przy uwzględnieniu również zdania drugiej spadkobierczyniK. S.. Istotne jest przy tym, że w aktach sprawy akt I Ns 370/84 znajduje się pismo pełnomocnika występujących w charakterze wnioskodawcyJ. K. (2),J. K. (1)iW. K. (1)opatrzone datą 25 lipca 1985r. (k. 239), z którego wynika, że gospodarstwo rolne wB.powinno być przydzieloneJ. K. (1)jako wykwalifikowanemu rolnikowi, a więc jak można mniemać, osobie dającej gwarancję jego prowadzenia. Nie zostało w tym piśmie nic wspomniane o tym, aby taki sposób podziału wynikał z rodzinnych uzgodnień i był wynikiem rezygnacji przezJ. K. (1)z jego udziału w nieruchomości wD..
Co więcej, nieruchomość wB.była własnościąD. K., ale tylko w połowie – drugą współwłaścicielką byłaM. N.. OwszemJ. K. (1)nie miał obowiązku spłaty na rzecz ojca i brata w zakresie przysługujących im udziałów, co świadczy o tym, że wymienieni zrzekli się roszczeń z tego tytułu, ale jednocześnie uzyskując własność tejże nieruchomości, został obciążony dwoma innymi obowiązkami – spłaty na rzeczM. N.i zwrotu nakładów na rzeczI. S.. Dodatkowo do czasu uiszczenia spłaty i zwrotu nakładówM. N.iI. S.przysługiwało prawo zamieszkiwania w spadkowym gospodarstwie rolnym, co było z pewnością istotnym ograniczeniem prawa własności. Nawet przy przyjęciu, żeJ. K. (1)iW. K. (1)zrzekli się wzajemnie swoich udziałów w nieruchomościach na rzecz drugiego z nich, oznaczałoby to i tak, żeJ. K. (1)nabył własność nieruchomości, za którą w zakresie udziału należącego doM. N.musiał zapłacić, a nadto mając spory dług do uregulowania z tytułu nakładów. W takiej sytuacji trudno mówić o racjonalnym i sprawiedliwym podziale nieruchomości między dwóch synów w ramach rodzinnego porozumienia. Poza tym skoro własność jednej nieruchomości położonej wB.została w sposób formalny uregulowana, a w toku postępowania o dział spadkuJ. K. (2)iW. K. (1)zrzekli się swoich udziałów na rzeczJ. K. (1), co znalazło wyraz w postanowieniu sądu (w postaci braku rozstrzygnięcia o spłatach), niezrozumiałym jest fakt, dlaczego przy istnieniu po stronieJ. K. (2)woli obdzielenia każdego z synów po jednym gospodarstwie rolnym nie załatwiono kwestii własności drugiej nieruchomości.
Dodatkowo należy wskazać, że jeśli polegałyby na prawdzie twierdzenia o dokonaniu nieformalnego podziału nieruchomości i przyznaniu w całości jednej z nich, tej położonej wD.,W. K. (1), to w świetle zasad doświadczenia życiowego i logiki oczywistym jest, żeJ. K. (2)– jako jeden ze współwłaścicieli – musiałby odsunąć się od prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie wykonywać w stosunku do niego żadnych czynności zarządczych i nadzorczych. Powyższej okoliczności przeczyły wypowiedzi przesłuchanych świadków. Już z zeznań świadkaA. T. (1)wynika, że obrabiał ziemię na zlecenieJ.iW. K. (1), na rzecz państwaK., choć początkowo umowy były krótko i nieformalnie zawierane ustnie zJ. K. (2). Fakt oddania nieruchomości przezJ. K. (2)do rolniczego uprawiania potwierdził uczestnik postępowaniaJ. K. (1), wyjaśniając, że gospodarstwo rolne zostało najpierw „wydzierżawione” przez ojca, który zawarł pierwszą umowę zA. T. (1), a później taką umowę zawarłW. K. (1)bez konsultacji z nim. ŚwiadekM. S. (2)wskazał zaś, że po śmierciD. K.nieruchomością zajmowali sięW. K. (1)iJ. K. (2)do czasu, kiedy jeszcze żył. Podobnie wypowiedziała się świadekJ. O. (2), która zeznała, żeJ.iW. K. (1)chodzili po nieruchomości i doglądali produkcji pomidorów. Z kolei świadekA. K. (4)zaznaczyła, że do momentu wyprowadzenia sięJ. K. (1)na(...)J. K. (2)pracował w gospodarstwie rolnym, aJ. K. (1)gospodarzył na nieruchomości wspólnie z ojcem.
Co prawda dwóch z wymienionych wyżej świadków, a mianowicieM. S. (2)iA. K. (4), zeznało, że nie wiedzą, kto wydawał dyspozycje co do nieruchomości, to w oparciu o tę część ich wypowiedzi nie można przyjąć, iżW. K. (1)przejął posiadanie w odniesieniu do całego gospodarstwa rolnego. Po pierwsze, zewnętrzne przejawy zachowaniaJ. K. (2)polegające choćby na zawarciu ustnej umowy użyczenia wykluczają takie stwierdzenie i uznanie o wyzbyciu się przez ojca uczestników postępowania uprawnień w stosunku do nieruchomości, których źródło tkwiło we współwłasności. Po drugie, sam fakt, że świadkowie jako osoby z zewnątrz mieli wątpliwości co do tego, kto był osobą decyzyjną i miał wpływ na zarządzanie gospodarstwem rolnym, nie może być tłumaczony na korzyśćW. K. (1). Wręcz przeciwnie, tej treści zeznania oznaczają, żeW. K. (1)nie uzewnętrznił w wystarczający i dostrzegalny dla otoczenia sposób zmiany zakresu swojego posiadania, zawładnięcia nieruchomością w całości i zamiaru wyłączenia innych współwłaścicieli od posiadania gospodarstwa rolnego. Po trzecie, uczestnik postępowania podczas przesłuchania wskazywał, że od śmierciD. K.do czasu wyprowadzki na(...)pod koniec 1987r. gospodarstwo było prowadzone wspólnie – ojca, brata i jego samego, aczkolwiek jak podkreślił, wszystko to, co było robione w polu, odbywało się z polecenia ojca. Po czwarte, wieloletnią umowę kontraktacji – już po śmierciD. K.i ewentualnym przekazaniu gospodarstwa rolnego, co według twierdzeń wniosku miało nastąpić w styczniu 1984r. – zawarł ojciec uczestników postępowania,J. K. (2), a nieW. K. (1). Umowę kontraktacji mógł zaś zawrzeć właściciel, użytkownik lub dzierżawca, czyli każda osoba, która dysponowała tytułem prawnym do nieruchomości, i nie było przeszkód, aby jako producenta wskazać w umowieW. K. (1), który po śmierci matki był także współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, potwierdza wniosek, żeJ. K. (2)nie zrzekł się swojego udziału w nieruchomości na rzecz syna oraz uczestniczył czynnie w prowadzeniu gospodarstwa rolnego i jego zarządzaniu, realizując w ten sposób przysługujące mu uprawnienia właścicielskie. Wystarczającego dowodu świadczącego o samoistnym posiadaniu całego gospodarstwa rolnego w okresie od 1984r. do 1992r. nie mogła stanowić przedstawiona faktura VAT, w której jako odbiorcę wskazanoW. K. (1). Dokument ten wskazuje jedynie, żeW. K. (1)zajmował się uprawą pomidorów w szklarni, czego zresztą uczestnik postępowaniaJ. K. (1)nie kwestionował.
Powyższy wniosek o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego pozostawał w zgodzie z dokumentem znajdującym się w aktach sprawy I Ns 370/84 w postaci zaświadczenia wystawionego przez Urząd Gminy wP.w dniu 25 lipca 1985r. (k. 252). Z jego treści wynika, iżJ. K. (1)do 1979r. pomagał w pracy na gospodarstwie rolnym wD., a obecnie pracuje na nim wspólnie zJ. K. (2). Treść tego zaświadczenia po pierwsze wskazuje, żeJ. K. (2)iJ. K. (1)razem gospodarzyli na nieruchomości, a po drugie, zaprzecza temu, aby prace na gospodarstwie rolnym wykonywał sam lub wyłącznieW. K. (1), bez udziału innych osób.
Ponadto ukierunkowanie gospodarstwa rolnego na specjalistyczną produkcję warzyw nastąpiło w 1979r., a więc jeszcze za życiaD. K., i tym samym nie można uznać tego działania za przejaw samoistnego posiadania nieruchomości, skoro okres posiadania bezsprzecznie w realiach niniejszej sprawy jest liczony od 1984r. A podobnie, jak w przypadku umowy kontraktacji, w dokumencie obejmującym kartę gospodarstwa specjalistycznego, wymieniony jestJ. K. (2), a nieW. K. (1). Co prawda uczestnik postępowaniaW. K. (1)podnosił, że to on podpisywał wszystkie dokumenty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w tym umowę kontraktacji i kartę gospodarstwa specjalistycznego, jednakże nie wyjaśnił w żaden przekonujący i logiczny sposób, dlaczego w dokumentach tych jest wskazywany ojciec. Podpisy zostały złożone w imieniu producenta i użytkownika. Być możeW. K. (1)podpisał te dokumenty, ale nie uczynił tego we własnym imieniu i to w kontekście treści tychże dokumentów nie powinno być kwestionowane. Co więcej, sam uczestnik postępowaniaW. K. (1)w trakcie przesłuchania w charakterze strony podał, że był pełnomocnikiem rodziców w banku i spółdzielni, stwierdzając jednocześnie, że skoro pobierał pieniądze w banku, to musiał dysponować pełnomocnictwem. Zdaniem Sądu, niewykluczone, żeW. K. (1)podpisał wspomniane dokumenty jako pełnomocnikJ. K. (2), choć to nie zostało wprost w nich wyartykułowane, co tylko oznacza, że nastąpiło to w imieniu i ze skutkiem prawnym bezpośrednio dla ojca, a nie jego samego, bowiem w tym wyraża się istota pełnomocnictwa. Poza tym udzielenie pełnomocnictwa może świadczyć o tym, żeD.iJ. K. (2)choćby z uwagi na swój wiek, nie wyzbywając się decyzyjności co do sposobu prowadzenia gospodarstwa rolnego i kierunku jego rozwoju, potrzebowali pomocy w załatwianiu formalności, jakie zazwyczaj pojawiają przy tego typu działalności.
Podsumowując powyższe rozważania, Sąd przyjął, że nie wykazano w toku niniejszego postępowania, iż po śmierciD. K.uczestnikW. K. (1)wszedł w posiadanie całego gospodarstwa rolnego położonego wD.na podstawie nieformalnej, zawartej w ramach rodzinnego porozumienia, umowy dotyczącej podziału nieruchomości. Na podstawie przeprowadzonych dowodów nie można stwierdzić, żeW. K. (1)władał nieruchomością w sposób nieograniczony i nieskrępowany, tylko dla siebie, z wyłączeniem ojca i brata. Po 1984r. ojciec uczestników postępowaniaJ. K. (2)w dalszym ciągu brał udział w prowadzeniu gospodarstwa rolnego – pracował na nieruchomości, oddawał umownie ziemię do rolniczego obrabiania osobom z zewnątrz, zawierał inne umowy dotyczące prowadzonej działalności rolniczej.
Wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni i uczestnika postępowaniaW. K. (1), na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można było również przyjąć, że uczestnik postępowaniaJ. K. (1)został odsunięty od współposiadania i współkorzystania z nieruchomości, co mogłoby prowadzić do zasiedzenia należącego do niego udziału w nieruchomości wD..
Podobnie jak w przypadku nieformalnego podziału nieruchomości między dwóch synów zeznania świadków także i w tej kwestii różniły się między sobą, zależnie od tego, z czyjego wniosku świadek był przesłuchiwany. Niemniej jednak z wypowiedzi większości świadków wynika ogólny wniosek, że uczestnik postępowaniaJ. K. (1)do 1987r., kiedy wyprowadził się z żoną na(...), mieszkał wD.i uczestniczył czynnie w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, natomiast po tym roku często, w różnych odstępach czasu (nawet kilka razy do roku), w ramach dłuższych bądź krótszych urlopów, przyjeżdżał na nieruchomość i nią się zajmował, a w trakcie swoich wizyt korzystał z domu należącego niegdyś do rodziców.
ŚwiadekM. S. (2), a był to świadek zawnioskowany przez wnioskodawczynię, zeznał, że po śmierciJ. K. (2)nieruchomością zajmował sięW. K. (1), ale po wyprowadzce na(...)J. K. (1)przyjeżdżał doD.na urlop (czasami dwa razy do roku), a jego pobyty na nieruchomości trwały nieraz tydzień, nieraz dwa tygodnie. W czasie przyjazdów doD.swobodnie mieszkał w domu, spał w nim i z niego korzystał, a świadek widział, jakJ. K. (1)wchodził i wychodził z budynku. Jak wymieniony zaznaczył, zanimJ. K. (1)wyjechał na(...), mieszkał wD., również po zawarciu związku małżeńskiego, i wówczas częściowo prowadził gospodarstwo rolne, wykonując w polu prace. Zbieżnie z wymienionym zeznawał świadekM. M. (2), który wskazał, że przed 1987r.W. K. (1)przebywał w gospodarstwie rolnym wD., ale toJ. K. (1)więcej w nim pracował. Po śmierciJ. K. (2)świadek widywałJ. K. (1)wD.dość często, tj. 2-3 razy do roku, a te pobyty trwały nieraz ok. miesiąca, a czasami jednego lub dwóch tygodni. W czasie tych wizyt na nieruchomości wykonywał ogólne prace wokół posesji, np. wycinał drzewa. Wymieniony podkreślił, że jakJ. K. (1)przyjeżdżał doD., to mieszkał swobodnie w domu po rodzicach. Podobnie wypowiedziała się świadekA. K. (4), która podała, żeJ. K. (1)po wyjeździe na(...)przyjeżdżał doD.w odwiedziny do ojca i interesował się nieruchomością. W czasie, kiedyJ. K. (1)mieszkał wD., to pracował w gospodarstwie rolnym, a świadek wraz z mężem pomagała mu przy żniwach, orce i innych pracach rolnych. ŚwiadekS. K. (2)natomiast zeznał, że jakJ. K. (1)wyjechał na(...), to był kilka razy w ciągu roku wD., przy czym jego wizyty czasami były dłuższe około miesięczne, a niekiedy krótsze. W tym okresie, jak bywał wD., pracował w gospodarstwie rolnym, zajmując się bardziej ogólnymi rzeczami, np. sprzątał, ale ziemi nie obrabiał, bowiem była ona oddana w „dzierżawę”. Co prawda w wypowiedziach świadka widoczna była pretensja doW. K. (1)o to, że nie wypłacał mu wynagrodzenia na czas, kiedy ten był u niego zatrudniony, ale zdaniem Sądu, nie mogło to podważać jego wiarygodności. Po pierwsze, wymieniony przyznał, że czuje się już rozliczony zW. K. (1)i materialnie odebrał należne mu pieniądze, po drugie, jego zeznania były pewne, a świadek wypowiadał się zdecydowanie, wskazując, że co do niektórych kwestii, o które był pytany (m.in. w zakresie przyjazdów doD.i korzystania w tym czasie z domu rodziców), nie ma wątpliwości.
Mając na uwadze treść zeznań wskazanych wyżej świadków, Sąd, dokonując ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie, nie oparł się w całości na danych zawartych w zaświadczeniu o zameldowaniuJ. K. (1)wystawionym w dniu 16 lipca 2015r. przez Urząd MiastaC.. Mimo zameldowania w okresie od 1979r. do 1987r. pod adresem wP.J. K. (1), po rozwodzie z pierwszą żoną, od 1981r. przebywał faktycznie w gospodarstwie rolnym wD.. Ponadto trzeba podkreślić, że zameldowanie nie jest równoznaczne z miejscem zamieszkania. Zameldowanie ma odmienny, bo prawnoadministracyjny, a nie cywilnoprawny charakter. O ile więc o miejscu zamieszkania decydują przesłanki faktyczne (przebywanie w określonym miejscu zamiarem stałego pobytu –art. 25 k.c.), zameldowanie jest uzależnione od dopełnienia przewidzianych prawem formalności.
W świetle przedstawionych wyżej zeznań, które w zakresie przyjazdówJ. K. (1)doD.i jego aktywności na gospodarstwie rolnym, długości i częstotliwości pobytów na nieruchomości są zgodne, trudno dać wiarę wypowiedziom świadkówA. T. (1),M. K.iJ. O. (2). Nie można było również uznać za wiarygodne zeznań wnioskodawczyni, która zaprzeczyła, aby kiedykolwiek widziałaJ. K. (1)na nieruchomości wD., poza pogrzebem dziadkaJ. K. (2).
Pierwszy ze wspomnianych świadków wprawdzie zeznał, że po 1992r. nie widywałJ. K. (1)wD., to jak sam przyznał, bywa na nieruchomości, jak zachodzi potrzeba wykonania jakiejś pracy, a więc średnio raz w miesiącu, poza tym nie zawsze wjeżdża na część mieszkalną nieruchomości. Nie można wykluczyć, że pobyty świadka iJ. K. (1)na nieruchomości nie zazębiały się w czasie i wymienieni nie mieli ze sobą styczności. ŚwiadekM. K.jest bratem wnioskodawczyni i jednocześnie synem uczestnika postępowaniaW. K. (1)i z tego względu – zdaniem Sądu – jest osobą mniej wiarygodną niż inni świadkowie spoza rodziny państwaK.. Poza tym z zeznań wymienionego wynika, że o wielu faktach posiada wiedzę jedynie z opowiadań rodzinnych, co osłabia rzetelność przekazywanych przez niego informacji. W odniesieniu do świadkaJ. O. (2)Sąd zauważył, co już wyżej zostało podkreślone, że wymieniona zeznawała chaotycznie, nie będąc w stanie dokładnie określić, jak długi okres czasu wynajmowała połowę budynku, a nadto zataiła rozmowę, jaką odbyła zJ. K. (1)w sprawie wynajmu domu, do czego przyznała się dopiero po zapytaniu ją o tę kwestię przez uczestnika postępowania. Jeśli chodzi o przyjazdy uczestnika postępowaniaJ. K. (1), najpierw podała, że widziała go tylko raz na pogrzebieJ. K. (2), a później nie widywała go na nieruchomości ani razu, następnie zeznała, że oprócz pogrzebu miała styczność zJ. K. (1)dwa razy, by na końcu stwierdzić, żeJ. K. (1)widziała raz za życiaJ. K. (2), potem na pogrzebie i jeszcze raz po śmierci ojca. Tej treści zeznania świadka nie mogły wytrzymać krytyki wobec zeznań omówionych wyżej osób, które podały, że po śmierci ojca w 1992r.J. K. (1)przyjeżdżał doD., mieszkał w domu rodziców, a jego pobyty wcale nie były krótkie i niekiedy trwały do miesiąca.
Co więcej, okoliczność przyjazdówJ. K. (1)doD.po wyjeździe na(...)w 1987r. pozostawała częściowo w zgodzie z twierdzeniami samego uczestnika postępowaniaW. K. (1), choć i w jego wypowiedziach można dostrzec wiele niespójności i rozbieżności w porównaniu z zeznaniami przesłuchanych świadków. Niemniej jednak należy zauważyć, że podczas przesłuchania w charakterze stronyW. K. (1)przyznał, iż przed 1995r., kiedy grunty zostały oddane do faktycznego użytkowaniaA. T. (1), brat przyjeżdżał i udzielał pomocy w gospodarstwie rolnym, wykonując to, co wspólnie uzgadniali. Wymieniony usiłował sprostować tę wypowiedź i nadać jej inny sens, podając, iż „wspólnie” oznaczało to, że to on uzgadniał zJ. K. (1), jakie prace ma wykonywać na nieruchomości, a pomoc brata nie miała stałego charakteru, co, w ocenie Sądu, wydaje się oczywiste, jeśli zważy się na to, żeJ. K. (1)– w związku ze zmianą sytuacji życiowej – zmienił także miejsce zamieszkania i wyjechał do miejscowości odległej odD.kilkaset kilometrów. Wyraźnie też marginalizował nakład pracyJ. K. (1)w gospodarstwie rolnym i wywodził, że brat nigdy „nie robił na swoim”, ale ostatecznie potwierdził dwa istotne fakty, a mianowicie żeJ. K. (1)– mimo wyprowadzki doC.– odwiedzał rodzinne strony i nieruchomość wD.oraz pracował na niej.
Wprawdzie międzyW. K. (1)aJ. K. (1)istniał spór co do tego, czyJ. K. (1)posiadał do domu klucz, niemniej jednak, w przekonaniu Sądu, okoliczność ta nie była decydująca dla oceny charakteru posiadaniaW. K. (1)jako samoistnego również w zakresie udziału należącego do brata. Po pierwsze, uczestnik postępowaniaJ. K. (1)zaprzeczył temu, aby nie dysponował kluczem do budynku mieszkalnego. Po drugie, przywołani wyżej świadkowie, którym Sąd dał wiarę, potwierdzili to, że podczas wizyt wD.J. K. (1)korzystał z domu i to w sposób swobodny (takiego użyli sformułowania), co mogłoby świadczyć o tym, że klucz do domu posiadał. Po trzecie, nawet jeśli przyjąć, żeJ. K. (1)rzeczywiście nie był w posiadaniu kluczy do domu, to i tak uzyskiwał ze strony brata dostęp do budynku.W. K. (1)nie manifestowałJ. K. (1)wyraźnie tego, że nie zezwala mu na przebywanie, korzystanie i nocowanie w domu. Dopiero tak stanowczo i zdecydowanie wyrażona odmowa wpuszczania do domu mogłaby być poczytana jako oznakę posiadania wykraczającego ponad udział przypadającyW. K. (1)z tytułu dziedziczenia.
Zdaniem Sądu, fakt poniesienia opłat związanych z ubezpieczeniem gospodarstwa rolnego przezW. K. (1)także nie świadczy o wykroczeniu ponad uprawnienia wynikające ze swojego udziału, skoroJ. K. (1)nie mieszkał na stałe na nieruchomości i w związku z tym jego możliwości zawierania umów były ograniczone. Samo tylko ubezpieczenie gospodarstwa rolnego, w przypadku współwłasności nieruchomości, bez dalszych zewnętrznych oznak jej zawładnięcia, nie stanowi o posiadaniu samoistnym. Okoliczność ta miałaby istotnie znaczenie przy posiadaniu indywidualnym, ale przy współwłasności jej znaczenie – z uwagi na instytucję współposiadania i uregulowanie zawarte wart. 206 k.c.– jest znikome. Poza tym przedłożone dokumenty dotyczą jedynie dwóch lat – 1992r. i 1994r., a więc tylko pewnego wycinka czasowego, podczas gdy wymaganie samoistności posiadania powinno istnieć przez cały okres niezbędny do zasiedzenia. Trzeba przy tym podkreślić, żeJ. K. (1)zdawał sobie sprawę, iż brat ponosi ciężary związane z nieruchomością, jednak był przekonany, że kiedyś nastąpi między nimi podział gospodarstwa rolnego wD.i w jego ramach dokonają stosownych rozliczeń.J. K. (1)miał zatem świadomość tego, że w związku z istniejącą współwłasnością będzie musiał zwrócić bratu poniesione przez niego wydatki.
W podsumowaniu powyższych wywodów należało przyjąć, że uczestnik postępowaniaJ. K. (1)do końca 1987r., kiedy się wyprowadził z małżonką doC., mieszkał wD.i uczestniczył w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, natomiast po wyprowadzce na(...)przyjeżdżał w rodzinne strony, spędzał wD.w domu rodziców urlop, wykonywał ogólne prace w gospodarstwie rolnym, nie tracąc w ten sposób łączności z nieruchomością.
Rozmiar i zakres wykonywanej pracy oraz częstotliwość podejmowanych przezJ. K. (1)czynności nie miały istotnego znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Właściciel nie traci władztwa, jeżeli wykonuje względem rzeczy przysługujące mu uprawnienia, choćby nawet w ograniczonym zakresie (zob. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 listopada 2005r., sygn. akt III CK 168/05). Przytoczoną tezę tym bardziej należy odnieść do sytuacji, w której jeden ze współwłaścicieli, tak jakJ. K. (1), z przyczyn, najogólniej rzecz biorąc, mających charakter obiektywny, związanych z sytuacją osobistą i rodzinną, wyprowadza się z nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności i fizycznie w niej nie zamieszkuje, ale wykazuje nią w dalszym ciągu zainteresowanie, przebywając na niej, korzystając z domu na niej posadowionego i wykonując różnego rodzaju prace porządkowe na jej terenie.J. K. (1)nie został odsunięty od wykonywania swoich uprawnień wynikających ze współwłasności w sposób pozwalający na zasiedzenie jego udziału w nieruchomości wD., a okoliczność, żeW. K. (1)w ostatnich latach korzystał z prawa w szerszym zakresie niżJ. K. (1), ma związek wyłącznie z miejscem zamieszkania obojga uczestników postępowania.
Na gruncie niniejszej sprawy można byłoby rozpatrywać, czy zawarcie przezW. K. (1)w 1995r. ustnej umowy użyczenia gruntów ornych, a więc dokonanie czynności mającej na celu ustalenie sposobu wykorzystania nieruchomości bez uzgodnienia zJ. K. (1), nie może być poczytane za przejaw rozszerzenia zakresu swojego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia zart. 206 k.c.Niemniej jednak termin zasiedzenia liczony od 1995r. jeszcze nie upłynął, co uniemożliwia uwzględnienie wniosku choćby w zakresie udziału w nieruchomości. Bez wątpieniaW. K. (1)należałoby uznać za posiadacza w złej wierze i tym samym termin zasiedzenia wynosi 30 lat. Taka ocena jest związana z faktem, żeW. K. (1)zdawał sobie sprawę, iż nie jest jedynym spadkobiercą zmarłych rodziców. Dobra wiara posiadacza istnieje bowiem tylko wtedy, gdy posiadacz jest przekonany, że posiada rzecz zgodnie z przysługującym mu prawem, przy czym to jego przekonanie znajduje usprawiedliwienie w okolicznościach danego wypadku. Przy takim ujęciu dobrą wiarę wykluczają świadomość braku uprawnień oraz świadomość istnienia innych spadkobierców uprawnionych do posiadania i korzystania z rzeczy.
Założenie na nieruchomości działalności gospodarczej, która wiązała się z koniecznością zmiany przeznaczenia budynku gospodarczego i przerobienia na potrzeby tej działalności obory, również mogłoby stanowić działanie wskazujące na rozszerzenie zakresu posiadania przezW. K. (1), jednakże działalność ta powstała w późniejszym okresie w porównaniu z datą zawarcia umów użyczenia, a mianowicie ok. 2000-2001. Z zeznań świadkówA. T. (1)iM. M. (2)wynika, że działalność gospodarcza i związany z nią warsztat istnieje na nieruchomości od ok. 15 lat. Tak też wskazywała wnioskodawczyni, zeznając, że zarejestrowana w 2001r. działalność obejmowała produkcję balustrad metalowych.
W kontekście zmiany zakresu posiadania zastanowienia wymagała kwestia przeprowadzenia remontu w budynku mieszkalnym. Uczestnik postępowaniaJ. K. (1)przyznał, że brat wykonał remont w domu bez jego wiedzy i zgody, ale jak wskazał, był z tego faktu bardzo zadowolony i był przekonany, że rozliczy się z bratem z kosztów jego przeprowadzenia w ramach podziału gospodarstwa rolnego. PonadtoJ. K. (1)zaprzeczył, aby remont był poważnych rozmiarów i dotyczył całego budynku mieszkalnego, wskazując, że objął on tę część domu, w której mieszkał ojciec, a późniejW. K. (1). Tak samo zeznali świadkowieA. T. (1),M. M. (2)iS. K. (2), który zgodnie podali, że prace remontowe nie zostały przeprowadzone w całym domu, tylko w jego części. ŚwiadekM. M. (2)przy tym podkreślił, że remont wykonano w połowie domu, który nie był zajmowany przezJ. O. (2). Zakres tego remontu znajduje również pośrednio odzwierciedlenie w zeznaniach samego uczestnika postępowaniaW. K. (1). Wymieniony stwierdził, że do remontu przystąpił w 1992r., a zatem uwzględniając fakt, że wówczas w budynku mieszkałaJ. O. (2), mógł on wykonany w drugiej części domu, z której „najemczyni” nie korzystała. Oznacza to, żeW. K. (1), remontując połowę domu, wykonywał to we własnym interesie, skoro tę część budynku zajmował i zamieszkiwał. Nawet jeśli przyjąć, że remont przeprowadzony z inicjatywyW. K. (1)i bez uzgodnienia zJ. K. (1)stanowił o rozszerzeniu zakresu posiadania, to rozważania o zasiedzeniu są zbędne. Biorąc pod uwagę, że remont ten rozpoczął się w 1992r., podobnie jak w przypadku umowy użyczenia i rozpoczęcia na nieruchomości działalności gospodarczej, do chwili obecnej nie upłynął jeszcze termin wymagany do nabycia prawa w drodze zasiedzenia.
W konsekwencji, przy uwzględnieniu całokształtu przeprowadzonych w sprawie dowodów, zdaniem Sądu, nie jest możliwe przyjęcie stwierdzenia, że począwszy od 1984r. posiadanie gospodarstwa rolnego wD.przez uczestnikaW. K. (1)miało samoistny charakter w odniesieniu do całej nieruchomości i było wykonywane wyłącznie dla siebie, tj. z wolą odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania i współkorzystania.
Abstrahując od powyższych rozważań, należy zaznaczyć, że w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na uznanie, iż w trakcie biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego z uczestnika postępowaniaW. K. (1)na wnioskodawczynię, a po 2004r. wnioskodawczyni władała całą nieruchomością jako jej posiadacz samoistny.
Wymaga w pierwszej kolejności zauważenia, że od kilku lat w budynku położonym na nieruchomości wD.mieszka uczestnik postępowaniaW. K. (1), a nie wnioskodawczyni, której miejsce zamieszkania od długiego okresu czasu znajduje się wP.. Co więcej, w czasie, kiedy miała powstać działalność gospodarcza obejmująca produkcję balustrad metalowych, wnioskodawczyni mieszkała wO., potem kontynuowała studia wP., a następnie wK.. Z oczywistych względów możliwości przebywania na nieruchomości i zarządzania działalnością gospodarczą były ograniczone. Owszem wnioskodawczyni w 2001r. założyła na własne nazwisko działalność gospodarczą, niemniej jednak zgodnie z treścią wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej przeważająca część działalności obejmowała swym zakresem wykonywanie fotokopii, przygotowanie dokumentów i pozostałą specjalistyczną działalność wspomagającą prowadzenie biura. Co więcej, głównym miejscem wykonywania działalności byłO., a dodatkowymP.. Z żadnego dokumentu nie wynika, aby założona przez wnioskodawczynię działalność polegająca na produkcji balustrad metalowych miała siedzibę lub choćby oddział wD.. Powyższa okoliczność, zdaniem Sądu, wskazuje na to, że plany życiowe wnioskodawczyni były związane z innym miejscem niżD., a działalność tę na nieruchomości objętej wnioskiem w rzeczywistości założył, wykonywał i nadzorował uczestnik postępowaniaW. K. (1). Wniosek taki wypływa również z analizy zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, głównie świadkaM. M. (2), który był zatrudniony w ramach wspomnianej działalności i w związku z tym mógł zaobserwować, kto i jak często przebywa na nieruchomości i wydaje dyspozycje dotyczące tej działalności. Z wypowiedzi świadkaM. M. (2)wynika, żeW. K. (1)prowadził działalność związaną z produkcją barierek. Wymieniony pracował w warsztacie wykonującym balustrady i toW. K. (1)zatrudniał go i wypłacał mu wynagrodzenie za pracę. Jak przy tym świadek podkreślił, w okresie zatrudnienia wynoszącym ponad trzy lata, w czasie którego wykonywał pracę przez sześć dni w tygodniu, nie widywał wnioskodawczyni na nieruchomości (poza dwoma przypadkami), a wszystkie polecenia wydawałW. K. (1). ŚwiadekM. S. (2)zeznał zaś, że firma należy do wnioskodawczyni, ale toW. K. (1)pilnuje tego, co dzieje się w warsztacie, w którym jest wykonywana działalność gospodarcza, on wszystkiego dochodzi i obchodzi.
Wprawdzie świadekA. T. (1)wskazywał, że wnioskodawczyni wydawała polecenia co do nieruchomości, to jednak Sąd, dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, nie oparł się na jego zeznaniach w tej części. Przede wszystkim świadek nie był w stanie podać, jak często wnioskodawczyni bywa na nieruchomości wD., stwierdzając, że „prawdopodobnie” bywa tam często, a on sam przebywa w gospodarstwie rolnym, gdy jest konieczność wykonania jakiejś pracy, tj. średnio raz na miesiąc. Po drugie, świadek faktycznie nie odwiedza często pozostałej części nieruchomości, która nie jest objęta umową użyczenia, skoro zeznał, że działalność gospodarcza na nieruchomości jest w dalszym ciągu prowadzona, czemu zaprzeczyła sama wnioskodawczyni. Po trzecie, to nie wnioskodawczyni przeprowadziła remont w budynku, a jej ojciecW. K. (1), co potwierdzają zeznania wnioskodawczyni i uczestników postępowania. Po czwarte, na podstawie jednego polecenia uprzątnięcia gałęzi, nie można wyprowadzać wniosku, że wnioskodawczyni zarządzała nieruchomością i wydawała co do niej dyspozycje.
Co więcej, mimo wskazywanych podczas przesłuchania problemów zdrowotnych uczestnik postępowaniaW. K. (1)w dalszym ciągu przebywał na nieruchomości i co istotne, w rozmiarze i częstotliwości zdecydowanie większej niż wnioskodawczyni, na co wskazują zeznania świadków, w szczególnościM. S. (2)iM. M. (2). ŚwiadekM. S. (2)zeznał, że widuje nieraz na nieruchomości wnioskodawczynię, która przebywa tam od czasu do czasu, podkreślając jednocześnie, żeW. K. (1)często jest wD.– i codziennie, i nawet parę razy na dzień. Z kolei świadekM. M. (2)wspomniał, że w okresie zatrudnienia w warsztacie na nieruchomości widywałW. K. (1), a wnioskodawczynię widział tylko dwa razy. W tym kontekście, w ocenie Sądu, wysoce wątpliwe jest, czy rzeczywistą przyczyną, dla którejW. K. (1)przekazał posiadanie nieruchomości swojej córce, była niemożność sprawowania zarządu związana ze stanem zdrowia, zwłaszcza że na istnienie tychże problemów nie został przedstawiony żaden dokument.
Poważne wątpliwości Sądu wzbudziły również aneksy do umowy użyczenia, które w 2004r. i 2014r. miała podpisać wnioskodawczyni. Nie można odmówić racji uczestnikowi postępowaniaJ. K. (1), że forma aneksów, sposób złożenia na nich podpisu oraz rozbieżność podpisów na dokumentach poświadczonych za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika wnioskodawczyni z tymi przedstawionymi w oryginale wskazują na ich wytworzenie na potrzeby niniejszego postępowania tylko po to, aby wykazać, że posiadanie gospodarstwa rolnego przez wnioskodawczynię miało charakter samoistny. Przede wszystkim należy zauważyć, że aneksy poświadczone za zgodność z oryginałem (k. 18 i 18v.) oraz aneksy załączone w formie oryginalnej (k. 92 i 93) różnią się w zakresie podpisów osób, które je złożyły. Podpisy te są w zupełnie innej odległości od komputerowo wskazanych nazw użyczającego i biorącego w użyczenie, przy czym w aneksach tych – w przeciwieństwie do umowy użyczenia z dnia 18 listopada 1999r. (§ 10) – nie ma zapisu świadczącego o tym, że sporządzono je w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron. W sytuacji istnienia takiego zapisu można byłoby przyjąć, że poświadczone za zgodność z oryginałem zostały aneksy będące w dyspozycji wnioskodawczyni, a te, które przedłożono w oryginale, należały do drugiej strony umowy, czyliT. T., choć na tę okoliczność nie się powoływano.
Co więcej, aneksy złożone w oryginale, choć dzieli je okres 10 lat, jeśli chodzi o datę sporządzenia, zostały podpisane przy użyciu tego samego długopisu, czemu zresztą wnioskodawczyni nie zaprzeczyła na rozprawie w dniu 14 września 2015r. w ramach przesłuchania w charakterze strony, a nadto nie różnią się barwą papieru, przy czym aneks z 2004r. na pierwszy rzut oka nie nosi cech dawności. Jak przy tym sama wnioskodawczyni przyznała, od 10 lat składa podpisy na dokumentach, posługując się tym samym długopisem, co w świetle zasad doświadczenia życiowego i logiki trudno przyjąć za wiarygodne tłumaczenie. Analiza tych dokumentów nie może także pomijać jednej bardzo istotnej – w ocenie Sądu – okoliczności, a mianowicie tego, że wnioskodawczyni nie określiła się wprost w aneksach jako osoba użyczająca, ale jako osoba, która działa w imieniu użyczającego. Takie określenie może nawiązywać do umowy użyczenia z 1999r., którą jako użyczający zawarł ojciec wnioskodawczyni.
Sąd nie miał wątpliwości, że grunty orne zostały oddane w użyczenie i są obrabiane fizycznie przezA. T. (1), bo tę okoliczność potwierdzili uczestnik postępowaniaJ. K. (1)i słuchani świadkowie, jednak z punktu widzenia posiadania samoistnego nieruchomości istotne było to, czy aneksy zostały faktycznie podpisane przez wnioskodawczynię i czy to ona przedłużyła użyczenie. W ocenie Sądu, właściwą umowę użyczenia zawarł uczestnik postępowaniaW. K. (1), ale wobec wyżej przedstawionych okoliczności nie można było uznać, że użyczenie gruntów ornych jest kontynuowane na podstawie aneksów zawartych osobiście przez wnioskodawczynię.
Znamienne jest w niniejszej sprawie to, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dokumentów, które dotyczyły nieruchomości objętej żądaniem wniosku, a które byłyby wystawione na jej nazwisko i obejmowały okres po 2004r., kiedy na jej rzecz miało być przeniesione posiadanie gospodarstwa rolnego. Sama wnioskodawczyni w trakcie przesłuchania wskazywała, że od 2004r. uiszcza wszystkie opłaty, np. za wodę. Można było więc przedłożyć m.in. rachunki świadczące o dokonywaniu opłat za media czy dokumenty dotyczące działalności gospodarczej założonej na nazwisko wnioskodawczyni i obejmujące wykonywanie metalowych balustrad, wskazujące na zarządzanie nią. Dowód z zeznań świadków jest zawsze obarczony ryzykiem związanym z przedstawianiem wydarzeń na korzyść tej strony, która wnioskowała o jego przeprowadzenie, i może stwarzać trudności w jego ocenie. Dlatego dowód z dokumentów nierzadko ma bardziej obiektywny charakter w porównaniu ze źródłami osobowymi. Sąd nie widział jednak podstaw, aby nakładać na wnioskodawczynię zobowiązanie w tym zakresie, bowiem to na niej spoczywał ciężar wykazania przesłanki przeniesienia posiadania i jego ciągłości, a ona sama była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Jeszcze raz trzeba podkreślić, że zasiedzenie stanowi odstępstwo od zasady nienaruszalności prawa własności w związku z czym wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść ochrony własności (zob. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt IV CSK 152/10). Oznacza to, że jedynie taki materiał dowodowy, który w sposób jednoznaczny prowadzi do przekonania, iż spełnione zostały przesłanki zasiedzenia pozwala na uwzględnienie wniosku. Jakiekolwiek wątpliwości muszą być poczytywane natomiast na korzyść właściciela.
Wszystkie dotychczas przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanek zasiedzenia udziału w nieruchomości położonej wD., który należy do uczestnika postępowaniaJ. K. (1). Wobec braku przesłanek zart. 172 k.c.wniosek o zasiedzenie podlegał oddaleniu, o czym Sąd orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wprawdzie stosownie do linii orzeczniczej w sprawach o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie istnieje sytuacja sprzeczności interesów uczestników postępowania, to jednak Sąd nie uznał za słuszne skorzystania z wyjątków od powyższej zasady, jakie przewidziane są wart. 520 § 2 i § 3 k.p.c.Po pierwsze, zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestnik postępowaniaJ. K. (1)korzystali z pomocy profesjonalnych pełnomocników i w tym zakresie ponieśli takie same koszty, a stopień zaangażowania obu stron był podobny. Po drugie, zapadłe orzeczenie nie doprowadziło do zwiększenia bądź zmniejszenia sfery uprawnień uczestników postępowaniaJ. K. (1)iW. K. (1)jako dotychczasowych współwłaścicieli nieruchomości (vide: pkt II sentencji postanowienia).