Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1563/15
Data wyroku: 2016-01-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Arkadia Wyraz-Wieczorek, Anna Hajda, Lucyna Morys – Magiera
Słowa kluczowe: Pozbawienie Wykonalności
Podstawa prawna: art. 840 § 1 pkt 2 kpc

Sygn. akt III Ca 1563/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Arkadia Wyraz - Wieczorek
Sędzia    SO Lucyna Morys – Magiera (spr.)
Sędzia    SO Anna Hajda
Protokolant    Beata Michalak
po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. K.
przeciwko GminieG.
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II C 1650/14

1
zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 i 2 w ten sposób, że oddala powództwo;

2
nie obciąża powódki kosztami postępowania odwoławczego.

SSO Anna Hajda SSO Arkadia Wyraz – Wieczorek SSO Lucyna Morys - Magiera
Sygn. akt III Ca 1563/15

UZASADNIENIE
PowódkaJ. K.wniosła przeciwko pozwanej GminieG.pozew o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 1 października 2004 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I C 711/04 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Podała, że orzeczeniem tym nakazano eksmisję powódki z lokalu mieszkalnego położonego wG.przyul. (...), lecz po wydaniu wyroku i nadaniu klauzuli wykonalności nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie to nie może być egzekwowane. Sąd orzekł bowiem eksmisję z lokalu bez przyznania pozwanej prawa do lokalu socjalnego, jednak aktualnie jest ona matką samotnie wychowującą roczne dziecko i tym samym korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w przepisach o ochronie praw lokatorów.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na swoją rzecz od powódki kosztów postępowania. Wskazała, że fakt urodzenia dziecka i samotnie jego wychowywanie nie powoduje powstania uprawnienia do lokalu socjalnego, bowiem powódka nigdy nie była lokatorem lokalu przyul. (...)wG., ani innego lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu GminyG.. Skoro powódka zajęła samowolnie lokal przyul. (...)wG.i nie zawarła z pozwaną umowy najmu innego lokalu należącego do jej zasobu mieszkaniowego, to tym samym nie uzyskała przymiotu lokatora.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 maja 2015r. Sąd Rejonowy w Gliwicach w pkt 1) pozbawił wykonalności wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 1 października 2004 roku, sygn. akt I C 711/04 zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 26 listopada 2004 roku, sygn. akt I C 711/04 - w części to jest w punkcie drugim, w pkt 2) w pozostałym zakresie powództwo oddalił, w pkt 3) odstąpił od obciążania powódki kosztami postępowania.
Nie było sporne, że prawomocnym wyrokiem zaocznym z dnia 1 października 2004r. w sprawie o sygnaturze akt I C 711/04 Sąd Rejonowy w Gliwicach w pkt 1 nakazał pozwanejJ. K.aby opuściła i opróżniła lokal mieszkalny położony wG.przyul. (...)i wydała go powódce GminieG.w stanie wolnym od osób i rzeczy, w pkt 2 nie przyznał pozwanejJ. K.prawa do lokalu socjalnego, w pkt 3 zasądził od pozwanej na rzecz powódki koszty procesu. W postępowaniu tym nie badano daty zgonu głównego najemcy lokalu, czyliA. K., a GminaG.w pozwie wskazała, żeJ. K.samowolnie zajęła lokal po jego śmierci.
Jak ustalił Sąd pierwszej instancji,J. K.w 2003 r. zamieszkała w lokalu przyul.(...)należącym do zasobów mieszkaniowych pozwanej, którego najemczynią byłaA. K..A. K.była osobą w podeszłym wieku, jej mąż zmarł a a córka wyemigrowała.A. K.znała wcześniej powódkę i przyjęła ją do mieszkania - powódka nieodpłatnie robiła jej zakupy, sprzątała mieszkanie, jeździła z nią do lekarza, opiekowała się nią, prowadziły wspólnie gospodarstwo domowe, przy czymA. K.ponosiła główne koszty utrzymania mieszkania. W dniu 30 stycznia 2004 r. powódka została zameldowana na pobyt stały w przedmiotowym lokalu. W dniu 4 lutego 2004 rokuA. K.zmarła.
Sąd Rejonowy stwierdził, że po śmierciA. K.powódka uiszczała czynsz za lokal przyul.(...), lecz w 2012 r. r. przestała regulować należności czynszowe. W lokalu tym mieszka nieprzerwanie do chwili obecnej, wraz zurodzoną w dniu (...)córkąL. D., zameldowaną w tymże lokalu, którą samotnie wychowuje.
Poza sporem było, że na wniosek pozwanej złożony w kwietniu 2014 r. w oparciu o tytuł wykonawczy - zaopatrzony w całości w klauzulę wykonalności wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 1 października 2004r., sygn. akt I C 711/04, wszczęto przeciwko powódce egzekucję w celu dokonania eksmisji z lokalu. W związku z faktem, iż dłużniczce w wyroku nie przyznano prawa do lokalu socjalnego, wierzyciel wskazał dla niej pomieszczenie tymczasowe wHotelu (...).
Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o dowód z przesłuchania powódki w charakterze strony, dokumenty i orzeczenia sądowe wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znajdujące się w aktach i aktach spraw związkowych, których wiarygodności nie podważano w roku procesu.
W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części dotyczącej nieprzyznania powódce prawa do lokalu socjalnego. Powołał się przy tym na regulacjęart. 840 § 1 pkt 2 kpc. Jego zdaniem skoro powódka wykazała, że po powstaniu tytułu egzekucyjnegow dniu (...) urodziładziecko, nad którym sprawuje opiekę i wspólnie z nim zamieszkuje, to zgodnie zart. 14 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegoprzysługiwała jej ochrona przewidziana przez tę ustawę. Wskazał, że powódka jest jednak lokatorem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, bowiem faktycznie nieodpłatnie zamieszkała w przedmiotowym lokalu za wiedzą i zgodą ówczesnej najemczyni, została w nim zameldowana na pobyt stały przed śmiercią najemczyni, z którą prowadziła gospodarstwo domowe. Jej uprawnienie do lokalu wynikało więc z umowy użyczenia zawartej na czas nieoznaczony (art. 710 i nast. k.c.) - innego tytułu prawnego niż prawo własności. Z uwagi na to, iż eksmisję orzeczono nie przyznającJ. K.prawa do lokalu socjalnego - w tym zakresie tytuł wykonawczy pozbawiono wykonalności.
W pozostałym zakresie roszczenie powódki oddalono jako nieuzasadnione.
Na zasadzieart. 102 kpc, mając na uwadze charakter sprawy i sytuację życiową powódki, Sąd Rejonowy odstąpił od obciążania jej kosztami postępowania.
Apelację od tego wyroku w części co do pkt 1 i 3 wniosła pozwana, domagając się jego zmiany i oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia od powódki na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu z pozostawieniem mu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego. Zarzucała naruszenieart. 840 § 1 pkt 2 kpcw zw. zart. 232 kpcpoprzez błędne przyjęcie, że powódka udowodniła fakt zamieszkiwania w spornym lokalu za zgodą i wiedzą ówczesnej najemczyni, mimo braku dowodów ku temu oprócz przesłuchania stron, naruszenieart. 233 § 1 kpcpoprzez błędne uznanie za wiarygodne i korelujące z pozostałym materiałem dowodowym oświadczeń powódki, z których wynikało, że nieodpłatnie zamieszkiwała w lokalu za zgodą ówczesnej najemczyni i prowadziła z nią gospodarstwo domowe.
Podnosiła skarżąca nadto naruszenie przepisów prawa materialnego w postaciart. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie Gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnegoprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że między powódką a najemczynią lokalu nawiązany został stosunek użyczenia stanowiący inny niż prawo własności tytuł powódki do lokalu, art.14 ust. 4 pkt 2 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powódce przysługuje ustawowa ochrona z powodu urodzenia dziecka i sprawowania nad nim opieki po powstaniu tytułu, co stanowi podstawę do pozbawienia wyroku wykonalności w pkt 2.
Apelująca motywowała, iż powódka nie wykazała współzamieszkiwania z ówczesną najemczynią lokalu, opłaty były regulowane od jednej osoby, a zameldowanie nastąpiło parę dni przed śmierciąA. K.. Wskazywała, iż już wcześniej, co do innego gminnego lokalu, powódka usiłowała w podobny sposób uzyskać tytuł, zaś Sąd Rejonowy niesłusznie uznał ją za lokatora w rozumieniu ustawy, z wszelkimi tego konsekwencjami.
Odnośnie wyrzeczenia o kosztach postępowania wskazano, że nie zostało umotywowane zastosowanie zasady słuszności zart. 102 kpc.
Powódka nie odniosła się do apelacji pozwanej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pozwanej musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie całkiem z przyczyn w niej wskazanych.
W pierwszej kolejności godzi się wskazać, iż ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego zostały w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie dokonane prawidłowo, w oparciu o oferowany materiał dowodowy, stąd Sąd Okręgowy przyjął je za własne, bez konieczności ponownego przywoływania. Za wiarygodne wypadało przyjąć za Sądem pierwszej instancji w szczególności oświadczenia powódki składane w charakterze strony co do okoliczności i czasokresu jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, co wbrew twierdzeniom skarżącej, znajdowało częściowo potwierdzenie w dokumentacji dotyczącej chociażby zameldowania powódki w nim na pobyt stały od 30 stycznia 2004r. Okoliczności przeciwnej, jakoby w podawanym okresie powódka faktycznie nie zamieszkiwała zA. K.i nie świadczyła jej pomocy w gospodarstwie domowym oraz by nie została w lokalu zameldowana za zgodą najemczyni, apelująca wszak nie wykazała. Tym samym nie doszło do zarzucanego w apelacji naruszenia normart. 232 kpcorazart. 233 § 1 kpc.
Rozważania prawne Sądu Rejonowego nie mogły natomiast w dalszej części być zaakceptowane, jednakże również pozostałe argumenty apelacji należało uznać za drugorzędne.
Sąd Odwoławczy zważył, iż rozstrzygnięcie negatywne zawarte w pkt 2 wyroku zaocznego stanowiło o nieprzyznaniu pozwanej prawa do lokalu socjalnego. Nie sposób uznać, iżby takie orzeczenie było tytułem egzekucyjnym, by nadawało się do wykonania w drodze egzekucji po nadaniu mu klauzuli wykonalności. Tym samym nie sposób uznać, że można było skutecznie wyrok zaoczny w tym punkcie opatrzyć klauzulą wykonalności.
Wskazywał na to już Sąd Okręgowy w Gliwicach w doręczonym obu stronom uzasadnieniu postanowienia z dnia 1 marca 2006r. w sprawie o sygn. III Cz 219/06 na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 26 listopada 2004r., sygn. akt I C 711/04 w przedmiocie nadania wyrokowi zaocznemu klauzuli wykonalności, gdzie uznał, że nadawał się on do egzekucji jedynie w części nakazującej eksmisję i zasądzającej koszty procesu oraz że w tym jedynie zakresie stanowi tytuł egzekucyjny, o którym mowa wart. 777 § 1 pkt 1 kpc.
Wyrzeczenie negatywne zawarte w prawomocnym wyroku zaocznym, nie przyznające pozwanej prawa do lokalu socjalnego, nie stanowi bowiem orzeczenia podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji.
Jako takie nie podlega w ogóle klauzuli wykonalności, a tym bardziej nie sposób go jej pozbawić, jak chciała tego powódka w niniejszej sprawie, na zasadzieart. 840 § 1 pkt 2 kpc.
Nie doszło bowiem do zdarzenia, wskutek którego wynikające z pkt 2 wspomnianego wyroku zaocznego zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, skoro nie statuuje on zobowiązania o takim charakterze skutkach w ogóle.
Zasadnie zatem powoływała się apelująca na naruszenieart. 840 § 1 pkt 2 kpc, aczkolwiek w nieco innym kontekście, niż w istocie zdaniem Sądu Odwoławczego należało to rozpatrywać.
Wobec powyższych rozważań bezprzedmiotowe okazało się być odnoszenie do pozostałych zarzutów apelacji.
W tym stanie rzeczy uznał Sąd Okręgowy, iż wyrok Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części dotyczącej wyrzeczenia zawartego w pkt 2 wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Gliwicach z 1 października 2004r., sygn. akt I C 711/04, nie mógł się ostać i zmienił go poprzez oddalenie powództwa w całości na zasadzieart. 386 § 1 kpc.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego oparte oart. 102 kpcnie uległo natomiast zmianie; Sąd Odwoławczy miał przy tym na uwadze, iż powódka działająca bez wykwalifikowanego pełnomocnika była subiektywnie przekonana o słuszności swojego roszczenia, ponadto samotnie wychowuje małoletnie dziecko i zarabia 800zł netto miesięcznie zatrudniona na pół etatu. Sytuacja życiowa powódki, w tym materialna, uzasadniała nieobciążanie jej kosztami na zasadzie słuszności.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono po myśliart. 102 kpcw zw. zart. 108 § 1 kpc, uznając, że wskazana wyżej trudna sytuacja życiowa i materialna powódki oraz jej subiektywne przekonanie o słuszności żądania oparte o naprowadzane okoliczności faktyczne w sprawie, uzasadniają zastosowanie dobrodziejstwa nieobciążania jej kosztami procesu także drugoinstancyjnego.
SSO Anna Hajda   SSO Arkadia Wyraz – Wieczorek  SSO Lucyna Morys – Magiera