Sąd Rejonowy w Oleśnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 369/15
Data wyroku: 2015-12-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Kałwak

Sygn. akt: I Ns 369/15

POSTANOWIENIE
Dnia 8 grudnia 2015 roku
Sąd Rejonowy w Oleśnie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Katarzyna Kałwak

Protokolant: sekr. sądowy Klaudia Pluta
po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 roku na rozprawie
sprawy z wnioskuH. K.
z udziałemJ. K. (1),J. K. (2),B. K.,M. S.,Z. O.

    o stwierdzenie nabycia praw do spadku poJ. K. (3)zm. 25.12.1982r.

stwierdza, że spadek po
J. K. (3)synuJ.iJ., zmarłym dnia 25 grudnia 1982 roku wO., ostatnio stale zamieszkałym wP.na podstawie ustawy nabyły dzieci:

H. K.
synJ.iW.,

J. K. (1)
synJ.iW.,

J. K. (2)
synJ.iW.,

B. K.
synJ.iW.,

M. S.
córkaJ.iW.oraz

Z. O.
córkaJ.iW.– każdy z nich po 1/6 części, z tym, że udział w gospodarstwie rolnym nabyli:

H. K.
synJ.iW.,

J. K. (1)
synJ.iW.,

J. K. (2)
synJ.iW.,

B. K.
synJ.iW.oraz

M. S.
córkaJ.iW.– każdy z nich po 1/5 części.

UZASADNIENIE
Wnioskiem z 18 maja 2015 rokuH. K.,J. K. (2),J. K. (1),B. K.orazZ. O.przy uczestnictwieM. S.wnieśli o stwierdzenie nabycia spadku poJ. K. (3), zmarłym 25 grudnia 1982 roku, nabyły na podstawie ustawy dzieci:M. S.,Z. O.,J. K. (1),J. K. (2),B. K.iH. K.- po 1/6 części. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że spadkodawca był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w miejscowościM.. Spadkodawca nie pozostawił po sobie testamentu. Żona spadkodawcyW.zmarła w dniu 3 sierpnia 1974 roku, a pozostały dzieci:M.,Z.,J.,J.,B.iH., które należy zaliczyć do kręgu spadkobiorców ustawowych.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
SpadkodawcaJ. K. (3)zmarł 25 grudnia 1982 roku wP.. Ostatnim miejscem zamieszkania spadkodawcy była miejscowośćP..
W chwili śmierciJ. K. (3)był wdowcem, jego żonaW.zmarła w roku 1974. Z małżeństwa tego pochodzą dzieci:M. S.– ur. r.,Z. O.-ur. (...),J. K. (1)–ur. (...),J. K. (2)-ur. (...),H. K.-ur. (...)iB. K.-ur. (...)Spadkodawca nie miał dzieci pozamałżeńskich.
W skład spadku poJ. K. (3)wchodzi udział w gospodarstwie rolnym o powierzchni 0.3160 ha poł. w miejscowościM.oraz nieruchomość o powierzchni 0,3820 ha poł. w miejscowościM..

Dowód:

- odpis skrócony aktu urodzeniaZ. O.k. 4;
- odpis skrócony aktu urodzeniaJ. K. (1)k.5;
- odpis skrócony aktu urodzeniaJ. K. (2)k.6;
- odpis skrócony aktu urodzeniaB. K.k.7;
-odpis skrócony aktu urodzeniaH. K.k.8;
-odpis skrócony aktu małżeństwaZ. O.k.9;

    -odpis skrócony aktu zgonuJ. K. (3)k.25;

-akt własności ziemi z dnia 26.11.1976 r. k. 29;
-akt własności ziemi z dnia 26.11.1976 r. k.30;
- zeznania wnioskodawcyH. K.k.34v;
- zeznania wnioskodawcyJ. K. (1)k.34v;
- zeznania wnioskodawcyJ. K. (2)k. 35;
- zeznania wnioskodawcyB. K.k.35;
- zeznania wnioskodawczyniM. S.k. 35;
Aktami własności ziemi z(...)roku,(...)roku i(...)roku, na podstawieart. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. Nr 27, poz. 250) stwierdziło, żeJ. K. (3)stał się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości o powierzchni 1,39 ha i 3,9380 ha położonych wP.oraz o powierzchni 0,3160 ha i 0,3820 ha położonych w miejscowościM..

Dowód:

- akt własności ziemi z dnia(...)r. k.7;
-akt własności ziemi z dnia(...)r. k.8;
-wypis z rejestru gruntów k.9-13;
-odpis skrócony aktu małżeństwaM. S.k.15;
H. K.,J. K. (1),J. K. (2)iB. K.ukończyli(...) Szkołę (...)wP.,
J. K. (2)odbył również 6-cio miesięczny kurs korespondencyjno – zjazdowy(...)oraz pracował w latach od 19.04.1975r. do 22.12.2001r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych wR.i pracował w gospodarstwie rolnym swoich teściów,
M. S.stale pracowała przy produkcji rolnej w spadkowym gospodarstwie oraz w gospodarstwie swojego męża.
Z. O.ma wykształcenie podstawowe szkół rolniczych nie kończyła, nie pracowała przy produkcji rolnej, w dacie śmierci ojca była zdrowa.

Dowód:

- świadectwa karta 31-33, 38-42,
-zeznania stron karta
-wyjaśnienia stron karta 4.
W dniu 14 stycznia 2015 rokuM. S.złożyła do tut. Sądu wniosek o zasiedzenie nieruchomości-działki nr (...)położonych wP.o powierzchni 1,3900 ha orazdziałek nr (...)położone wR.o pow. 3,9380 ha z dniem 25 grudnia 2012 roku. W uzasadnieniu wnioskodawczyni zaznaczyła, iż wraz z mężemA. S.posiadała samoistnie nieruchomość w postaci gospodarstwa rolnego nieprzerwanie od 1982 roku – fakt znany sądowi z urzędu.

Sąd zważył.
W sprawach spadkowych stosuje się prawo obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, co wynika z art. LI przepisów wprowadzających Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 94). Jeżeli w tym czasie istniały ograniczenia z nabyciem gospodarstwa rolnego poprzez spadkobranie, sąd wydając postanowienie o nabyciu spadku obowiązany jest je uwzględnić.
Bezspornym w sprawie było, że aktami własności ziemi z(...)roku,(...)roku i(...)roku, na podstawieart. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. Nr 27, poz. 250) stwierdziło, żeJ. K. (3)stał się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości o powierzchni 1,39 ha i 3,9380 ha położonych wP.oraz o powierzchni 0,3160 ha i 0,3820 ha położonych w miejscowościM..
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że nieruchomość rolna nabyta na podstawieart. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. Nr 27, poz. 250) przez jednego z małżonków wchodzi w skład majątku wspólnego obojga małżonków, jeżeli w dacie wejścia w życie tej ustawy tj. na dzień 4 listopada 1971 roku stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami podlegały ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej (zob. orzeczenie SN z dnia 28.06.2002 r. sygn. akt I CKN 884/00, Lex nr 75257; orzeczenie SN z dnia 21.05.1999 r., sygn. akt III CKN 224/98, OSNC 1999/12/210).
W niniejszej sprawie w dniu wejścia w życie ww.ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychstosunki majątkowe pomiędzy małżonkamiJ. K. (3)aW. K.podlegały ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej.W. K.w tej dacie żyła zmarła w dniu(...)roku. Dlatego gospodarstwo rolne wP.iM.nabyte przezJ. K. (3)na podstawieart. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, zgodnie zart. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczegoweszło w skład majątku wspólnego obojga małżonków. Przy czym zgodnie zart. 43 § 1 k.r.ooboje małżonkowie mają równy udział w majątku wspólnym, w tym wypadku udział w gospodarstwie rolnym.
W niniejszej sprawie spadkodawcaJ. K. (3)zmarł w dniu 25 grudnia 1982 roku. Sąd wydając postanowienie o nabyciu prawa do spadku poJ. K. (3), orzekł na podstawie przepisów obowiązujących w tej dacie.
Zgodnie z treściąart. 925 kcspadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a więc z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 kc). Zgodnie z treściąart. 926§1 i § 2 kcpowołanie do spadku może wynikać z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe, co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo, gdy żadna z osób, które powołał nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Zmarły nie sporządził testamentu zatem w niniejszym postępowaniu mamy do czynienia z ustawowym porządkiem dziedziczenia.
W świetle powyższego do spadku zostały powołane z mocy ustawy dzieci:M. S.,Z. O.,J. K. (1),J. K. (2),B. K.iH. K.. Zatem należało stwierdzić, że spadek poJ. K. (3), na podstawie ustawy nabyły dzieci:M. S.,Z. O.,J. K. (1),J. K. (2),B. K.iH. K.- każdy po 1/6 części.
Orzekając o wchodzącym w skład spadku udziale w gospodarstwie rolnym Sąd uwzględnił istniejące w tym czasie ograniczenia. Do dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym mają zastosowanie obowiązujące w tym czasie przepisy o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego. Przesłanki dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym przez dzieci spadkodawcy zostały określone wart. 1059 i art. 1060 k.c.– w brzmieniu obowiązującym w dniu otwarcia spadku. Zgodnie z tymi przepisami należące do spadku gospodarstwo rolne na podstawie ustawy dziedziczą tylko ci spadkobiercy, którzy w chwili otwarcia spadku odpowiadają choćby jednemu z następujących warunków:

1
odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności

nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności,
2)są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół,
3)są trwale niezdolni do pracy.
Za osoby odpowiadające warunkom dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności uważa się osoby, które:

1
stale pracują w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy

produkcji rolnej albo

2
mają kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. ukończyły

szkołę rolniczą, kurs przysposobienia rolniczego lub uzyskały tytuł kwalifikacyjny w zawodach rolniczych.
Natomiast za trwale niezdolnych do pracy uważa się osoby, które:

1
osiągnęły wiek - kobiety 60 lat, a mężczyźni 65 lat - i nie wykonują

stałej pracy, która stanowiłaby dla nich główne źródło utrzymania, lub

2
zostały zaliczone do I lub II grupy inwalidów w trybie i na zasadach

określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Przesłanki określone w tych przepisach, uprawniające do dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym wchodzącego w skład spadku, posiadały jedynie dzieci spadkodawcy:
-H. K.bo ukończył(...) Szkołę (...)wP.,
-J. K. (1)bo ukończył(...) Szkołę (...)wP.,
-J. K. (2)bo ukończył(...) Szkołę (...)wP., 6-cio miesięczny kurs korespondencyjno–zjazdowy(...), pracował w latach od 19.04.1975r. do 22.12.2001r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych wR.i pracował w gospodarstwie rolnym swoich teściów,
-B. K.bo ukończył(...) Szkołę (...)wP.
-M. S.bo stale pracowała przy produkcji rolnej w spadkowym gospodarstwie oraz w gospodarstwie swojego męża.
SpadkobierczyniZ. O.nie spełniała żadnych kryteriów do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
Mając powyższe w odniesieniu do dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym należało stwierdzić, że spadek poJ. K. (3)w tym zakresie nabyli:M. S.,J. K. (1),J. K. (2),B. K.iH. K.- każdy po 1/5 części.
Na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.Sąd orzekł, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.