Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 594/15
Data wyroku: 2016-01-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Podstawa prawna: art. 278§1 kk

Sygn. akt IV Ka 594/15

UZASADNIENIE
Ł. Z.iM. Z.zostali oskarżeni o to, że w dniu 22 maja 2013 roku około godz. 19:15 na szlaku kolejowym linii(...)I.–S.w km(...).D., woj.(...)działając wspólnie i w porozumieniu z innymi nieustalonymi osobami dokonali kradzieży mienia w ten sposób, że używając palnika gazowego ocieli sześć elementów metalowych kozła oporowego, które zabrali w celu przywłaszczenia, a następnie podczas próby zatrzymania przez funkcjonariuszy SOK na miejscu zdarzenia podjęli próbę ucieczki pojazdem markiO. (...)onr rej. (...)wraz ze skradzionym mieniem, porzucając zarówno w/w pojazd oraz skradzione mienie w miejscowościI.zaposesją nr (...), czym spowodowali straty o łącznej wartości 6.500 zł. Na szkodę(...)
tj. o czyn zart. 278§1 kk.
Sąd Rejonowy w Opocznie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2015 roku w sprawie II K 689/13 uznał oskarżonychŁ. Z.iM. Z.za winnych popełnienia zarzucanego im czynu, wyczerpującego dyspozycjęart. 278§1 kki za to na podstawieart. 278§1 kkiart. 33§2 kkwymierzył im kary po 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary grzywny po 100 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych. Na podstawieart. 69§1 i 2 kk,art. 70§1 pkt 1 kkwarunkowo zawiesił wykonanie wymierzonych oskarżonym kar pozbawienia wolności na okres próby 3 lat.
Na podstawieart. 46§2 kkorzekła od każdego z oskarżonych na rzecz pokrzywdzonego(...)nawiązkę w kwocie 1500 złotych.
Na podstawieart. 44§2 kkorzekł przepadek przez zniszczenie dowodów rzeczowych, szczegółowo opisanych w wykazie dowodów rzeczowych nr(...)pod pozycją 3 – 9 na k. 131 akt sprawy.
Na podstawieart. 230§1 kpkzwrócił oskarżonemuŁ. Z.dowody rzeczowe, szczegółowo opisane w wykazie dowodów rzeczowych nr(...)pod poz. 1,2 na k. 121 akt sprawy.
Wymierzył każdemu z oskarżonych opłatę w kwocie po 500 złotych oraz zasądził od każdego z nich kwoty po 90 zł. Tytułem kosztów postępowania w sprawie.
Powyższy wyrok zaskarżył w całości obrońca oskarżonychŁ. Z.iM. Z.oraz Prokurator rejonowy w Opocznie w części dotyczącej wymierzenia środka karnego na niekorzyść obu oskarżonych.
Apelacja Prokuratora Rejonowego w Opocznie wywiedziona z podstawyart. 438§1 kpkzarzuca zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 46§1 kkpoprzez jego niezastosowanie i nie orzeczenie od oskarżonych obowiązku naprawienia szkody w wysokości 6500 złotych i obrazęart. 46§2 kkpoprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było przesłanek do orzeczenia nawiązki zamiast obowiązku naprawienia szkody.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonych solidarnie na podstawieart. 46§1 kkobowiązku naprawienia szkody na rzecz(...)w kwocie 6500 złotych, a w pozostałym zakresie o utrzymanie w mocy wyroku.
Apelacja obrońcy z wyboru oskarżonychM. Z.iŁ. Z.wywiedziona z podstawyart. 438 pkt 2 kpkzarzuca zaskarżonemu wyrokowi:

-

obrazę przepisów postępowania, które miały wpływ na treść orzeczenia tj. naruszenieart. 370§1 kpkw zw. zart. 171§7 kpkpoprzez dopuszczenie do sytuacji, gdzie świadekM. D. (1)podczas składania zeznań czytał je z kartki, podczas gdy zeznania winny być składane w sposób swobodny i spontaniczny, a nie wcześniej przygotowanie i odczytywane w skutek czego zeznaniaM. D. (2)nie mogą stanowić dowodu w sprawie;

obrazę przepisów postepowania, które miałyby wpływ na treść orzeczenia tj. naruszenieart. 167 kpkw zw. zart. 4 kpkorazart. 170§1 pkt 5 kpkpoprzez pierwotne dopuszczenie, a następnie oddalenie wniosku dowodowego w postaci przesłuchania świadkaP. S., podczas gdy świadek ten miał zeznać na okoliczność ustalenia alibi oskarżonych oraz uznanie przez sąd, że wniosek ten zmierzał do przedłużenia postepowania wskutek tego, że świadek nie stawał. Podczas gdy na brak stawiennictwa nie mieli wpływu oskarżeni;

obrazę przepisów postepowania tj.art. 177§2 kpkw zw. zart. 285§1 i 3 kpkpoprzez oddalenie dowodu w postaci przesłuchania świadkaP. S.w skutek jego niestawiennictwa w sądzie, podczas gdy sąd winien zastosować wobec świadka grzywnę ewentualnie zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie celem złożenia zeznań, które miały istotny wpływ na wynik sprawy;

obrazę przepisów postępowania tj.art. 410 kpkw zw. zart. 7 kpkpoprzez nie odniesienie się w żaden sposób, do zeznańD. Z. (1),I. Z.orazD. Z. (2).

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 12 stycznia 2016 roku prokurator popierał skargę apelacyjną Prokuratora Rejonowego w Opocznie oraz wnosił o nieuwzględnienie skargi apelacyjnej obrońcy oskarżonych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje obrońcy z wyboru oskarżonych i Prokuratora Rejonowego w Opocznie są zasadne w takim stopniu, że w wyniku ich uwzględnienia należało uchylić zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonychŁ. Z.iM. Z.i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie.
Bowiem Sąd I instancji nie przeprowadził wszystkich dowodów pozwalających na sprawdzenie linii obrony oskarżonychŁ. Z.iM. Z.oraz dopuścił się obrazy przepisów prawa procesowego i materialnego przy oddaleniu wniosku dowodowego o przesłuchanie świadkaP. S., sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku i ustaleniu wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem przypisanym oskarżonym.
Przy czym sąd odwoławczy ograniczy się tylko do wskazania uchybień, które spowodowały uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Przechodząc do kwestii szczegółowych wskazać należy, że Sąd I instancji na rozprawie głównej w dniu 8 kwietnia 2015 roku uwzględnił wniosek dowody obrońcy oskarżonych o przesłuchanie w charakterze świadkaP. S.na okoliczność ustalenia alibi obu oskarżonych (k. 355-verte – 356). Następnie na rozprawie głównej w dniu 14 maja 2015 roku nałożył na świadkaP. S.karę pieniężną w wysokości 500 złotych za nieusprawiedliwione niestawiennictwo i pouczył go, że w razie kolejnego nieusprawiedliwionego niestawiennictwa może zostać zatrzymany i przymusowo doprowadzony (k. 360).
Natomiast na rozprawie głównej w dniu 15 czerwca 2015r. – gdy świadekP. S.się nie stawił i brak było zwrotnego poświadczenia odbioru wezwania na termin rozprawy głównej – z obrazy przepisuart. 170§1 pkt 5 kpkoddalił wniosek dowodowy obrońcy oskarżonych o przesłuchanie w charakterze świadkaP. S.podnosząc, iż świadek nie stawił się już na poprzedni termin rozprawy oraz uznając, że jego obecne niestawiennictwo, – mimo braku dowodu doręczenia wezwania jest celowym działaniem mającym na celu wyłącznie przedłużanie postępowania, w sytuacji gdy obrona domagając się przesłuchania tegoż świadka nie zadbała o jego stawiennictwo w sądzie (k. 377 – 377 verte). Zatem w zaistniałej sytuacji procesowej brak było podstaw do uznania, że niestawiennictwo świadkaP. S.na rozprawie głównej w dniu 15 czerwca 2015 roku, było celowym działaniem mającym na celu przedłużenie postępowania z przyczyn leżących po stronie obrony, która domagając się przesłuchania tegoż świadka nie zadbała o jego stawiennictwo na rozprawie głównej. Bowiem w aktach sprawy nie ma dowodów skazujących na to, że obrona miała wpływ na niestawiennictwo świadkaP. S.na rozprawach głównych w dniu 14 maja 2015 roku i 15 czerwca 2015 roku. Natomiast domaganie się przez obrońcę oskarżonych przesłuchania świadkaP. S.na okoliczność sprawdzania ich alibi, wynika jednoznacznie z przysługującego oskarżonym prawa do obrony zart. 6 kpk. Tym bardziej, że Sąd I instancji nie wykorzystał możliwości wskazanych przez obrońcę oskarżonych, o których uprzedził świadkaP. S.w postanowieniu z dnia 14 maja 2015 roku o nałożeniu kary pieniężnej (k. 360).
Chodzi tu oczywiście o możliwość zatrzymania świadkaP. S.i przymusowego doprowadzenia go na termin rozprawy za pośrednictwem funkcjonariuszy policji. Zatem nie ulega wątpliwości, że oddalenie wniosku dowodowego obrońcy oskarżonych o przesłuchanie w charakterze świadka na rozprawie głównej w dniu 15 czerwca 2015 roku było przedwczesne i zostało dokonane z ewidentnym naruszeniem przepisuart. 170§1 pkt 5 kpk. Tym bardziej, że przepisart. 170§1 pkt 5 kpknie może być jedyną podstawą oddalenia wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka osoby, która ma potwierdzić alibi oskarżonych. Przy czyn wskazać należy, że fakt nieprzeprowadzenia wszystkich dowodów pozwalających na sprawdzenie linii obrońcy oskarżonychŁ. Z.iM. Z.oraz analizowana wyżej obraza przepisuart. 170§1 pkt 5 kpk, mogły mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Wreszcie Sąd I instancji – w ślad za aktem oskarżenia – uznał oskarżonych za winnych popełnienia zarzucanego im czynu na szkodę(...)o łącznej wartości 6500 złotych. Natomiast w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku – nadając walor prawdziwości zeznań świadkaJ. T.– z dystansem podszedł do wskazanej przez nią wartości poniesionej przez pokrzywdzonego szkody. Chodzi to bowiem o wskazaną przez świadka uśrednioną przez producenta cenę nowego kozła oporowego. W konsekwencji uznał, że precyzyjne ustalenie czy odzyskany przez pokrzywdzonego kozioł oporowy - , który został pocięty na elementy – będzie mógł być wykorzystany do odtworzenia sprawnego urządzenia, czy przedstawia jakąś wartość, jeśli tak to jaką, prowadziłoby do znacznego przedłużenia postępowania i na podstawieart. 46§2 kkw punkcie 3 wyroku orzekł od każdego z oskarżonych na rzecz pokrzywdzonego nawiązki w kwotach po 1500 złotych. Zatem nie ulega wątpliwości, że Sąd I instancji nie przeprowadził wszystkich dowodów pozwalających na precyzyjne ustalenie wysokości szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu czynem przypisanym oskarżonym oraz nie dokonał obniżenia wysokości szkody poniesionej przez(...)o wartość odzyskanych elementów kozła oporowego. Bowiem nie ustalił wartości odzyskanych elementów z pociętego na części kozła oporowego.
Natomiast przyjmując w punkcie 1 wyroku, ze szkoda wynosi 6500 złotych, winien zgodnie z wnioskiem pokrzywdzonego na podstawieart. 46§1 kkorzec o obowiązku naprawienia szkody w tej wysokości. Zatem podzielić należy skargę apelacyjną Prokuratora Rejonowego w Opocznie, że Sąd I instancji dopuścił się obrazy przepisów prawa materialnego w postaciart. 46§2 kkpoprzez jego zastosowanie orazart. 46§1 kkpoprzez jego niezastosowanie.
Kończąc podnieść należy, że uzasadnienie zaskrzonego wyroku nie odpowiada wymaganiom określonym wart. 424§1 kpk. Zatem w tym zakresie w pełni podzielić należy zarzuty obrazy przepisów prawa procesowego, podniesione w skardze apelacyjnej obrońcy oskarżonychŁ. Z.iM. Z.. Wobec zaistnienia wyżej omówionych uchybień procesowych, uniemożliwiających merytoryczną kontrolę prawidłowości zaskarżonego wyroku i skutkujących w efekcie uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, ustosunkowanie się do wszystkich podniesionych w skargach apelacyjnych zarzutów, należy uznać za przedwczesne.
Dlatego też powyższe rozważania sądu odwoławczego ograniczone zostały do przedstawienia tylko tych uchybień, które legły u podstaw uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie należy wyraźnie podkreślić, iż Sąd Okręgowy nie wyraża w przedmiotowym uzasadnieniu swojego stanowiska, pozostawiając tą decyzję Sądowi meriti, który podejmie ją po przesłuchaniu świadkaP. S.oraz ustaleniu wysokości szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu.
Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Rejonowy winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób pozwalający na wyeliminowanie wszystkich dostrzeżonych uchybień, po uprzednim zapoznaniu się z kwestiami podniesionymi w niniejszym uzasadnieniu oraz rozważyć zarzuty merytoryczne podniesione w skargach apelacyjnych obrońcy oskarżonych i Prokuratora Rejonowego w Opocznie, których ocena jest aktualnie przedwczesna.
Przede wszystkim, Sąd Rejonowy winien baczyć, aby w ewentualnym pisemnym uzasadnieniu wyroku (zawierającym wszystkie elementy określone wart. 424 kpk) został przedstawiony tok rozumowania i jego zgodność z materiałem dowodowym.
Całość zaś zebranego materiału dowodowego Sąd I instancji winien poddać wnikliwej ocenie celem ustalenia, czy oskarżeni dopuścili się zarzucanego im czynu, jaka była wartość szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu przy uwzględnieniu wartości elementów przez niego odzyskanych i powzięciu prawidłowego rozstrzygnięcia według ustawy względniejszej dla oskarżonych.
Z tych wszystkich względów, nie przesadzając rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.