Sąd Rejonowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1254/15
Data wyroku: 2016-01-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Kamilla Gos-Górska
Podstawa prawna: art. 68 ust. o gospodarce nieruchomościami

Sygn. akt I C 1254/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 stycznia 2016 r.
Sąd Rejonowy w Gliwicach Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSR Kamilla Gos-Górska
Protokolant: Sabina Drewniok - Szczepek
po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 roku w Gliwicach
na rozprawie sprawy z powództwa GminyG.
przeciwkoA. W.
o zapłatę

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 2.400 zł (dwa tysiące czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSR Kamilla Gos-Górska
Sygn. akt I C 1254/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 27 marca 2015 roku GminaG.domagała się zasądzenia od pozwanejA. W.kwoty 11.327,52 zł wraz z odsetkami ustawowymi za okres od dnia 29 czerwca 2012 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje żądanie powódka wyjaśniła, że jest właścicielem zabudowanej nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej wG.przy ulicy(...)13. W nieruchomości tej została ustanowiona odrębna własnośćlokalu mieszkalnego numer (...), który to lokal następnie został sprzedany na rzecz pozwanej oraz jej męża jako dotychczasowych jego najemców wraz z oddaniem im w użytkowanie wieczyste udziału wynoszącego 150/10.000 części w nieruchomości gruntowej. Od należnej do zapłaty ceny za lokal, pozwanej i jej mężowi została udzielona bonifikata w wysokości 68 %. W dniu 21 listopada 2005 rokulokal mieszkalny numer (...)został sprzedany przez pozwaną oraz jej małżonkaM. W.jego rodzicom –R.iD. W.. Pozwana jest zatem zobowiązana do zwrotu bonifikaty w wysokości 50 % kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji, albowiem, wedle definicji ustawowej zawartej wustawie o gospodarce nieruchomościami, nie była osobą bliską w stosunku do rodziców swojego małżonka. Powódka podjęła kilka prób zmierzających do uzyskania zapłaty, jednakże skierowane do pozwanej wezwania pozostały bez odpowiedzi.
W odpowiedzi na pozew z dnia 14 grudnia 2015 roku pozwanaA. W.wniosła o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pozwana przyznała, że wraz z małżonkiemM. W.nabyła od powódkilokal mieszkalny numer (...)położony wG.przy ulicy(...), a od ceny sprzedaży została nabywcom udzielona bonifikata. Przyznała także, że w dniu 1 czerwca 2005 roku lokal ten został sprzedany przez pozwaną i jej męża jego rodzicom za kwotę 30.000 zł. Pozwana wskazała, że w dniu 20 czerwca 2005 roku małżonkowieW.nabyli spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego wG.przyulicy (...)za kwotę 72.000 zł. Nabycie tego prawa nastąpiło z zaangażowaniem wszystkich środków uzyskanych ze sprzedaży lokalu nabytego od powódki, a zatem działanie pozwanej spełniło przesłanki zwolnienia jej z obowiązku zwrotu bonifikaty przewidzianego wart. 68 ust. 2a pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto pozwana wskazała, że lokal mieszkalny nabyty przez małżonkówW.od powódki, a następnie zbyty, należał do majątku wspólnego małżonków, a zatem za osobę bliską pozwanej winni zostać uznani także jej teściowie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
GminaG.jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej wG.przy ulicy(...). Umową z dnia 21 września 2004 roku, zawartą między GminąG.aA.iM.małżonkamiW., ustanowiono odrębną własnośćlokalu mieszkalnego numer (...), znajdującego się w budynku posadowionym na tej nieruchomości, który następnie został zbyty małżonkomW., jako jego najemcom, z jednoczesnym oddaniem w użytkowanie wieczyste udziału w prawie własności gruntu i w prawie własności nieruchomości wspólnej. Wartość lokalu określono na kwotę 26.230 zł, a cenę obniżono, stosując bonifikatę w wysokości 68 %, to jest do kwoty 8.393,60 zł. Nabycie lokalu nastąpiło przy wykorzystaniu środków pochodzących z majątku wspólnego małżonków i do tego majątku.
/okoliczności bezsporne, a ponadto: umowa ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży z dnia 21 września 2004 roku (k. 5 – 10)/
W dniu 1 czerwca 2005 roku małżonkowieW.zawarli z rodzicamiM. W.–R. W.iD. W., umowę sprzedaży, na mocy której zbyli na rzecz rodzicówi teściówlokal mieszkalny numer (...)za cenę 30.000 zł.
/okoliczności bezsporne, a ponadto: umowa sprzedaży z dnia 1 czerwca 2005 roku (k. 11 – 14)/
W dniu 20 czerwca 2005 rokuA.iM.małżonkowieW.nabyli odA. S.spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego numer (...)położonewG.przyulicy (...), za cenę 95.000 zł. Środki na zakup lokalu pochodziłyz majątku wspólnego małżonkówW., a wchodziły do niego także środki uzyskane ze sprzedażylokalu mieszkalnego numer (...)położonego wG.przy ulicy(...).
/dowody: umowa sprzedaży z dnia 20 czerwca 2005 roku (k. 64 – 66), oświadczenie z dnia 14 czerwca 2005 roku (k. 67), deklaracja PIT – 23 (k. 68), zeznania świadkaM. W.(k. 78v), zeznania pozwanej (k. 78v – 79)/
W 2012 roku GminaG.wezwałaM. W.do zwrotu połowy bonifikaty, po waloryzacji, udzielonej małżonkomW.przy zakupielokalu mieszkalnego numer (...).
/dowody: pisma powódki wraz z potwierdzeniami zwrotu przesyłek (k. 15 – 22)/
A. W.wraz z rodziną stale zamieszkuje wlokalu mieszkalnym numer (...)przyulicy (...).
/dowody: zeznania świadkaM. W.(k. 78v), zeznania pozwanej (k. 78v – 79)/
Powyższy stan faktyczny został ustalony częściowo w oparciu o okoliczności bezsporne, w pozostałym zakresie w oparciu o powyżej wymienione dokumenty, niekwestionowane przez żadną ze stron oraz zeznania świadkaM. W.i przesłuchanie pozwanej.
Sąd uznał za wiarygodne zarówno zeznania pozwanej jak i świadkaM. W., oceniając je jako logiczne, spójne i korespondujące z pozostałym materiałem dowodowym.

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne.
Powódka oparła swoje roszczenie naart. 68 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami(dalej jako u.g.n.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 czerwca 2005 roku, to jest w dacie zbycia przezA.iM.małżonkówW.lokalu mieszkalnego numer (...)położonego wG.przy ulicy(...), który małżonkowie nabyli od powódki przy zastosowaniu bonifikaty. Sprzedaż lokalu nastąpiła na rzecz teściów pozwanej. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie w zakresie obowiązku zwrotu bonifikaty zastosowanie znajduje art. 68 powołanej na wstępie ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie zbycia lokalu (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2010 roku, III CZP 131/09, OSNC 2010/9/118). Zgodnie z brzmieniem art. 68 ust. 2 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 czerwca 2005 roku, jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość lub wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, licząc od dnia jej nabycia,a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Zwrot następuje na żądanie właściwego organu.
Zgodnie z art. 68 ust. 2a pkt 1 u.g.n., przepisu ust. 2 (przewidującego obowiązek zwrotu bonifikaty) nie stosuje się w przypadku zbycia na rzecz osoby bliskiej. Stosownie do art. 4 pkt 13 u.g.n., osobą bliską jest zstępny, wstępny, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonek, a nadto są to osoby przysposabiające i przysposobione oraz osoba, która pozostaje ze zbywcą faktycznie we wspólnym pożyciu.
Z poczynionych ustaleń wynika, iż pozwana wraz z małżonkiemM. W., zbyła lokal mieszkalny przed upływem 5 lat od dnia nabycia jego własności od powódki, przy czym o ileM. W.zbył ten lokal na rzecz swoich rodziców tj. osób mu bliskich (według definicji legalnej tego pojęcia), to pozwana dokonała jego zbycia na rzecz swoich teściów, którzy zgodnie z powołanym przepisem ustawy – nie są osobami bliskimi. Co do zasady więc, pozwana była zobligowana do zwrotu części kwoty uzyskanej bonifikaty po jej waloryzacji, a powódka zobowiązana była żądanie zwrotu realizować.
Sąd uznał jednak, iż w niniejszej sprawie żądanie zwrotu części bonifikaty od pozwanej nie jest zasadne.
Zgodnie z treściąart. 31 § 1 k.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Wspólność ustawowa jestbezudziałową wspólnością łącznąco oznacza, że małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym (porównaj: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2000 roku, III CZP 33/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 55). Osoby związane współwłasnością łączną nie mogą samodzielnie dysponować prawem do przedmiotu wchodzącego w skład majątku wspólnego. Współwłasność łączna trwa tak długo, jak długo istnieje stosunek podstawowy, w razie jego ustania współwłasność ta traci charakter współwłasności łącznej (zobacz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 października 1996 roku, II CKU 10/96, Prok. i Pr. 1997, nr 2, s. 33).
Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń,lokal mieszkalny numer (...)nabyty od powódki, pozwana wraz z małżonkiem zakupili ze środków pochodzących z ich majątku wspólnego, wobec czego prawo to stało się składnikiem majątku wspólnego małżonków. Mając na uwadze, iż wspólność obowiązująca na gruncie małżeńskich stosunków majątkowych jest wspólnością bezudziałową i niepodzielną w czasie trwania małżeństwa, Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż każdy z małżonków dokonał zbycia udziału w wysokości ½ w prawie do lokalu, a następnie, że pozwaną obciąża - w związku ze sprzedażą ½ prawa własności lokalu mieszkalnego – obowiązek zwrotu bonifikaty w wysokości proporcjonalnej do wysokości tego udziału. Sąd uznał, że przyjęcie, iż w czasie trwania związku małżeńskiego i wspólności majątkowej małżeńskiej, pozwanej przysługiwał udział w wysokości ½ w prawie do nieruchomości, pozostawałoby w sprzeczności z powołanymi powyżej przepisami statuującymi jako zasadę ustrój wspólności majątkowej, a zatem bezudziałową wspólność łączną majątku.
Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 4 marca 2014 r., sygn. I ACa 7/14, odwołując się do specyficznego charakteru wspólności majątku małżonków. W orzeczeniu tym wskazano, żeistotne było natomiast przeprowadzenie, na gruncie ustalonego stanu faktycznego, interpretacji określenia "zbycie na rzecz osoby bliskiej", a mianowicie rozstrzygnięcie, czy obejmuje ono sytuację zbycia przez małżonków lokalu mieszkalnego (nieruchomości), wchodzącego w skład majątku wspólnego na rzecz rodziców jednego z nich. Wykładnia w tym zakresie musi uwzględniać specyfikę ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej, wynikającą z przepisówart. 31-46 k.r.i op. (w realiach sprawy - w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 stycznia 2005 r.). Z jego istoty wynika, po pierwsze, że każdy z małżonków ma prawo do niepodzielnej własności całego majątku wspólnego. Z drugiej strony czynności prawne związane z zarządem (przysparzające i rozporządzające) tym majątkiem dotyczą zawsze praw i obowiązków obojga małżonków. Wykładnia innych przepisów prawa musi zmierzać, w sytuacjach wątpliwych, do zapewnienia tych podstawowych reguł funkcjonowania ustawowej wspólności majątkowej. Z tego wypływa logiczny wniosek, że jeżeli powstanie skutków czynności prawnej, związanej z zarządem majątkiem wspólnym, uzależnione zostało w ustawie od posiadania określonych przymiotów osobistych, wystarczające jest, aby cechy takie posiadał tylko jeden z małżonków. Niedopuszczalne byłoby bowiem w takich przypadkach rozszczepianie czynności prawnej w ten sposób, że wywoływałaby ona skutki w sferze praw i obowiązków wyłącznie jednego małżonka.Dalej Sąd Apelacyjny wskazał, że nie było przeszkód, aby skutecznie umowę sprzedaży lokalu zawarł jeden z małżonków, który wobec nabywców byłby osobą bliską (w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.g.n.) a drugi z małżonków czynność taką by potwierdził (nie będąc jednocześnie stroną stosunku). Na gruncie takich rozważań, Sąd Apelacyjny doszedł do wniosku, żenie do przyjęcia jednak, na gruncie wykładni językowej, byłaby sytuacja, w której jedynie od formy (sposobu) zbycia nieruchomości zależałoby powstanie skutku w postaci obowiązku zwrotu udzielonej bonifikaty. Oznacza to, że jeżeli małżonkowie nabyli do majątku wspólnego lokal mieszkalny od gminy lub Skarbu Państwa wraz z bonifikatą (art. 68 ust. 1 u.g.n.), a następnie przed upływem 5 lat zbyli ten lokal na rzecz osoby będącej osobą bliska w stosunku do jednego tylko z małżonków, to czynność taka musi być uznana za zbycie na rzecz osoby bliskiej w rozumieniu art. 68 ust. 2 zd. 2 u.g.n. (obecnie art. 68 ust. 2a pkt 1 u.g.n.).
Sąd orzekający stanowisko powyższe w całości podziela, a ponadto akcentuje, że wobec bezudziałowej wspólności łącznej majątku małżonków, brak podstaw do przyjęcia, że pozwana zbyła ½ lokalu i w tej wysokości winna zwrócić udzieloną bonifikatę. Mając na uwadze powyższe, powództwo podlegało oddaleniu.
Na marginesie należy wyjaśnić, że pozostałe zarzuty pozwanej nie mogły okazać się skuteczne. Zarzut o ustawowym odstąpieniu od dochodzenia zwrotu bonifikaty w przypadku przeznaczenia środków pochodzących ze sprzedaży lokalu na nabycie innego lokalu lub nieruchomości przeznaczonej bądź wykorzystywanej na cele mieszkaniowe był chybiony, albowiem w dacie zbycia lokalu przez małżonkówW., nie obowiązywał art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c., zasądzając jew całości od powódki na rzecz pozwanej, która wygrała spór. Na poniesione przez pozwaną koszty procesu złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie2.400 zł, ustalone w oparciu o§ 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2013, poz. 461– j.t.).
SSR Kamilla Gos – Górska