Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1585/14
Data wyroku: 2015-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Marek Żurecki, Ewelina Kocurek-Grabowska

Sygn. akt III AUa 1585/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 grudnia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachWydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Ewelina Kocurek - Grabowska (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Pietrzak
SSA Marek Żurecki

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. w Katowicach
sprawy z odwołania Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa
(...) Spółki z o.o.w upadłości likwidacyjnej
z siedzibą wB.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
przy udziale zainteresowanegoW. H.(W. H.)
o podleganie ubezpieczeniom społecznym i składki
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach z dnia 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt XI U 998/13
1. zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołania,
2. zasądza od Syndyka Masy UpadłościPrzedsiębiorstwa (...) Spółki z o.o.w upadłości likwidacyjnej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.kwotę 405 zł (czterysta pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowegow postępowaniu apelacyjnym.
/-/SSA J.Pietrzak /-/SSA E.Kocurek-Grabowska /-/SSA M.Żurecki

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 1585/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19.02.2013r., nr(...), adresowaną doPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wB., jako płatnika składek iW. H., jako ubezpieczonego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.stwierdził, żeW. H., jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek- (...) Sp. z o.o.wB., podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w okresach od 1.10.2009r. do 31.12.2009r.,od 4.01.2010r. do 31.03.2010r., od 6.04.2010r. do 30.06.2010r., od 5.07.2010r.do 15.10.2010r., od 18.10.2010r. do 30.11.2010r., od 1.12.2010r. do 31.12.2010r., ubezpieczeniu wypadkowemu w w/w okresach z wyłączeniem okresu od 1.10.2009r.do 31.12.2009r., ze wskazanymi odpowiednio podstawami wymiaru składek.
W uzasadnieniu w/w decyzji organ rentowy, powołując się na przeprowadzoną kontrolę u płatnika składek, podał, żeSpółka (...)zawarła zW. H.umowy zlecenia w w/w okresach i nie zgłosiła go do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz wypadkowego oraz nie naliczyła i nie zadeklarowała składek, aW. H.w okresach wykonywania tych umów nie posiadał innych tytułów do ubezpieczeń społecznych, wobec czego mają zastosowanie przepisyart. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i 3,art. 13 pkt 2, art. 18 ust. 3, art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Decyzjami z dnia 19.02.2013r., nr(...)i nr(...). organ rentowy określiłdla(...) Sp. z o.o., jako płatnika składek, kwoty należnych składek na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy: 10/2009r., 01/2010r., 02/2010r., 04/2010r., 06/2010r., 07/2010r., 08/2010r., 09/2010r., 10/2010r., 11/2010r., 12/2010r., stwierdzając w uzasadnieniach tych decyzji, żeSpółka (...)nie naliczyłai nie zadeklarowała składek na te Fundusze zaW. H., wykonującego pracę na podstawie umowy zlecenia.
Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o.wB.złożyło odwołania od wszystkich w/w decyzji, wnosząc o ich zmianę, poprzez ustalenie, żeW. H.nie podlegał we wskazanych okresach ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, ponieważ zawarte umowy były faktycznie umowami o dzieło oraz że(...) Sp. z o.o.nie miał obowiązku opłacenia składek na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu tych umów oraz o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedziach na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie i zasądzeniena jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd na podstawieart. 219 k.p.c.zarządził połączenie spraw z w/w odwołańdo łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2014r. Sąd Okręgowy w Katowicach zmienił zaskarżone decyzje organu rentowego z dnia 19 lutego 2013r. w ten sposób, że ustalił,żeW. H.wykonywał u płatnika umowy o dzieło, wobec czego nie podlegaz tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz że płatnik nie ma obowiązku odprowadzania składek na FP i FGŚP.
Wobec ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu obejmującego likwidację majątku dłużnikaPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wB., postanowieniem z dnia 3.03.2015r. do sprawy, w trybieart. 174 § 3 k.p.c., wstąpił do postępowania syndykA. K.w miejsce upadłego.
Sąd Okręgowy ustalił, żePrzedsiębiorstwo (...)Sp. z o.o. wB.zawarło zW. H.umowy nazwane „zlecenia”,a mianowicieumowę zlecenie nr (...)z dnia 1.10.2009r. dotyczącą wykonania stabilizacji graniczników w terenie gminyŁ., powiatŻ.w terminie od dnia 1.10.2009r.do dnia 31.12.2009r.,umowę zlecenie nr (...)z dnia 4.01.2010r. dotyczącą wykonania szkiców polowych - powiatŻ.w terminie od dnia 4.01.2010r. do dnia 31.03.2010r.,umowę zlecenie nr (...)z dnia 6.04.2010r. dotyczącą wykonania wywiadu terenowego - obiektŁ.w terminie od dnia 6.04.2010r. do dnia 30.06.2010r.,umowę zlecenie nr (...)z dnia 5.07.2010r. dotyczącą założenia osnowy III klasy - obiektN.,N.w terminie od dnia 5.07.2010r. do dnia 15.10.2010r., umowę zlecenienr(...)z dnia 18.10.2010r. dotyczącą sporządzenia kartotek lokalowych oraz naniesienia zmian w bazie danych - obiektN.w terminie od dnia 18.10.2010r. do dnia 30.11.2010r.,umowę zlecenie nr (...)z dnia 1.12.2010r. dotyczącą sporządzenia kartotek lokalowych oraz naniesienia zmian w bazie danych - obiektG.w terminie od dnia 1.12.2010r. do dnia 31.12.2010r.
Z w/w umów wynika, że ustalone w nich kwoty wynagrodzenia dlaW. H.zostaną wypłacone przez(...)w terminie 7 dni po wystawieniu przez niego rachunku oraz stwierdzeniu terminowego i prawidłowego wykonania zleconej czynności.
W ocenie Sądu Okręgowego, zgodne zeznania stron, a mianowicie w imieniu odwołującego się -T. P.- członka zarządu(...) Sp. z o.o., złożone na rozprawie w dniu 5.07.2013r. i 16.04.2014r. wskazują, że celem zawarcia przezI.rzeczonych umów zW. H.było wykonanie przez niego konkretnie wskazanych w każdej umowie prac, których rezultat materialny podlegał każdorazowo ocenie i weryfikacji, przed wypłaceniem mu wynagrodzenia, a więc, że wynagrodzenie związane było nie ze starannością działania wykonawcy, ale z osiągniętym rezultatem. Poszczególne prace, które wykonywane były przezW. H.w terenie, które zostały szczegółowo opisane przez strony w w/w zeznaniach, z uwagi na ich specyfikę,tj. wkopywanie tzw. kamieni granicznych, wykonywanie stabilizacji punktów osnowy geodezyjnej III klasy, poprzez umieszczanie odpowiednich płytek w kolejnych punktach osnowy, sporządzanie kart obiektów na podstawie oględzin w terenie, szkiców polowychw oparciu o oględziny w terenie, wymagały określonego czasu na ich wykonanie, a po ich wykonaniu, stanowiły określony, sprawdzalny indywidualnie rezultat pracy wykonawcy.
Sąd Okręgowy podkreślił, że w obowiązującym systemie prawnym pełne normatywne uzasadnienie znajduje stosowanie różnych podstaw prawnych świadczenia pracy jednego podmiotu na rzecz innego podmiotu, zarówno w ramach stosunków pracy, ale takżena podstawie umów cywilnoprawnych, takich, jak umowy zlecenia, czy umowy o dzieło.
Przepisart. 3531k.c.wyraża zasadę swobody umów, przy czym ogranicza ją poprzez stwierdzenie, że treść umowy lub cel nie mogą sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku, ustawie, ani zasadom współżycia społecznego.
Sąd podniósł , że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, przy rozstrzyganiu sporu co do charakteru prawnego zawartej i realizowanej umowy, nie decyduje nazwa konkretnej umowy określona przez strony, lecz należy dokonać oceny cech faktycznych nawiązanego przez strony stosunku prawnego w oparciu o treść umowy, a gdy ocena taka wypada niejednoznacznie, należy także brać pod uwagę zamiar stron i cel umowy.
Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie sporna kwestia sprowadza siędo rozstrzygnięcia, czy(...) Sp. z o.o.wB.łączyły zW. H.umowy o dzieło (art. 627 k.c.), czy umowy o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.w zw. zart. 734-749 k.c.), albowiem jej rozstrzygnięcie rzutuje na sprawę podleganiaW. H.w okresach wykonywania tych umów obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a w konsekwencjina kwestię, czyspółka (...)miała obowiązek uiszczenia stosownych z tego tytułu składek na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Zgodnie zart. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
Natomiast, zgodnie definicją zawartą wart. 734 § 1 k.c., umowa zleceniato zobowiązanie się przyjmującego zlecenie do dokonania określonej czynności prawnejdla dającego zlecenie, a więc odpowiednio, w myślart. 750 k.c., wykonanie określonej umową usługi.
Sąd podkreślił, że w umowie o dzieło treścią zobowiązania wykonawcy nie jest samo podjęcie i wykonywanie określonych czynności, lecz oznaczony ich wynik, odpowiadający ustalonym warunkom.
Zatem, umowa o dzieło, to umowa rezultatu, natomiast w umowie zlecenia -o świadczenie usług, nie jest położony akcent na osiągnięcie koniecznego rezultatu, stąd traktuje się ją, jako umowę starannego działania, czyli zobowiązanie do dołożenia przez wykonawcę starania w celu osiągnięcia określonego wyniku.
W odróżnieniu od umowy zlecenia - o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga nie tylko starannego działania wykonawcy, co też jest oczywiście konieczne przy jej wykonywaniu, ale także by jego starania doprowadziły do oznaczonego rezultatu.
Kryterium odróżnienia umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług stanowi także możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (np. wyrok SN z dnia 3.11.2000r., N IV CKN 152/00 - OSNC 2001/4/63).
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skoro zainteresowany -W. H., zgodnie z zawartymi zI.umowami,był zobowiązany do wykonania w/w prac, a więc treścią przyjętych przez niego zobowiązań nie było tylko samo podjęcie i staranne wykonanie określonych czynności, ale powstaniew wyniku ich wykonania konkretnego materialnego rezultatu, odpowiadającego ustalonym przez strony umowy warunkom, podlegającego weryfikacji w terenie i odpowiedzialności wykonawcy za wady w wykonaniu, a wynagrodzenie otrzymywał za konkretny, wynikającyz poszczególnych umów rezultat pracy, to łączące strony w/w umowy były faktycznie umowami o dzieło, a nie umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisyo zleceniu.
Takiej oceny rzeczonych umów nie zmienia to, że umowy zostały nazwane przez strony - zlecenie, bowiem, jak już wyżej podkreślono, o istocie i charakterze umowynie decyduje jej nazwa określona przez strony, lecz jej treść, a także zamiar stron i cel umowy.
W związku z powyższym, Sąd Okręgowy uznał za chybione stanowisko organu rentowego, wyrażone w odpowiedzi na odwołanie, poprzez powołanie się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6.04.2011r., II UK 315/10,LEX nr 885011, że w niniejszej sprawie strony łączyła umowa o współpracy, mająca za przedmiot powtarzalne i takie same usługi, świadczone systematycznie, za stałym wynagrodzeniem, co nie pozwala uznać,że są wykonywane odrębne umowy o dzieło.
W świetle przepisówustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U.2013.1442), wykonywanie umowy o dzieło nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych, zatem nie było podstaw prawnych do objęcia zainteresowanego -W. H.obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i wypadkowymw okresach wykonywania przez niego rzeczonych umów, zawartych z(...) Sp. z o.o.i do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za w/w okresy,a w konsekwencji, do stwierdzenia obowiązku uiszczenia składek przezSpółkę (...)na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tego tytułu.
Z powyższych względów, Sąd zmienił zaskarżone decyzje i orzekł, jak w punkcie1 sentencji na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.
O kosztach procesu Sąd postanowił w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawieart. 98 k.p.c.oraz na podstawie § 2 ust. 1 i ust. 2 w zw. z § 6 pkt 1 i § 12 ust. 2 w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (t.j. Dz.U.2013.461), przyjmując w sprawie z odwołania od decyzji dotyczącej podlegania ubezpieczeniom społecznym kwotę 180,00 zł., a w sprawachz odwołań dotyczących składek na FP i FGSP, w których wartość przedmiotu sporu stanowi wysokość składek ze spornego tytułu, kwoty po 60,00 zł.
Apelację od wyroku wniósł organ rentowy,zaskarżając w całości wyrok Sądu Okręgowego, wniósł o:

1
zmianę w/w wyroku i oddalenie odwołaniaPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.w całości,

1
zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych,

ewentualnie o:

2
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Wyrokowi zarzucono:
-  naruszenie przepisówart. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i 3, art. 13 pkt 2 ustawyo systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez uznanie, że zainteresowany nie podlega  ubezpieczeniom z tytułu wykonywania prac na rzecz odwołującego na podstawie  zawartych z nim umów,
-  naruszenie przepisuart. 627 k.c., poprzez uznanie, że przedłożone umowy stanowią  umowy o dzieło,
-  naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w przepisieart. 233 k.p.c.
W uzasadnieniu podniesiono, że dla stwierdzenia, z jaką umową cywilnoprawną mamy do czynienia, nie jest wystarczające poprzestanie na stwierdzeniu, że każda umowa, która wiąże się z oczekiwaniem rezultatu jest umową o dzieło i zawarcie klauzuli oczekiwania rezultatu ugruntowuje stosunek prawny w reżimie umowy o dzieło.
Istotne dla rozróżnienia obu umów nie jest bowiem to, czy oczekiwany jest rezultat, lecz to, czy oczekiwanym rezultatem jest prawidłowo zrealizowana usługa, a więc prawidłowo wykonana praca, czy też wytwór tej pracy.
W ocenie organu rentowego, prace wykonywane przezW. H.polegały na świadczeniu usług, trudno bowiem w typowych pracach geodezyjnych, wykonywanych wedle określonych założeń i wytycznych, doszukać się indywidualnego charakteru, który mógłby świadczyć o powstaniu rezultatu w rozumieniu przepisuart. 627 k.c.
Umowa o dzieło zakłada swobodę w jej realizacji, zaś w opisanym stanie faktycznym zainteresowany działał w ramach posiadanej wiedzy technicznej i istniejących założeń,nie można zatem mówić o występowaniu w tym przypadku cech umowy o dzieło.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego jest uzasadniona.
W zakresie wykładni prawa materialnego, argumentacja apelacji jest trafna i z tego powodu konieczne było wydanie orzeczenia reformatoryjnego.
Sąd Apelacyjny na podstawie zgromadzonego w toku postępowania przed SądemI instancji materiału dowodowego, dokonał odmiennych ustaleń, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku.
Wobec zarzutów apelacji, okoliczności sporne sprowadzały się do ustalenia,czyW. H.podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu oraz wypadkowemu, z tytułu wykonywania umów zlecenia u płatnika składekoraz czy z tego tytułu należy ustalić kwoty składek należnych na FP i FGŚP.
A więc, czy te umowy były umowami o dzieło, czy też miały charakter umówo świadczenie usług, .
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1442, dalej jakoustawa o systemie ubezpieczeń społecznych), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemui rentowym podlegają, z zastrzeżeniemart. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodniezKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami” oraz osobami z nimi współpracującymi. Zgodnie zaś zart. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz.U.2015.149 j.t.), składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składekna ubezpieczenia społeczne. Natomiast w świetleart. 9 ustawy z dnia 13 lipca 2006r.o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcyDz.U.2014.272 j.t., przedsiębiorca, o którym mowa wart. 2 ust. 1, prowadzący działalność gospodarczą wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą również na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiejlub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym w odniesieniu do działalności prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oddział banku zagranicznego, oddział instytucji kredytowej lub oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń, a także oddziałlub przedstawicielstwo przedsiębiorcy zagranicznego, zwany dalej „pracodawcą”, jest obowiązany opłacać składki za pracowników na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, zwany dalej „Funduszem”.
Celem rozstrzygnięcia, czy zainteresowany w spornym okresie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, wyjaśnienia wymagało, czy zawarte pomiędzy nim, a płatnikiem składek umowy, były umowami o świadczenie usług, czy też umowamio dzieło. Istotnym zagadnieniem stała się zatem prawna kwalifikacja tych umów.
Dla właściwego opisu omawianych umów istotne jest wyjaśnienie, na czym polega dzieło, którego powinność wykonania ciąży na przyjmującym zamówienie. Pozwoli ono bowiem odróżnić tę umowę od umowy o świadczenie usług, do której odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu.
Odwołując się do treściart. 627 k.c., należy wskazać, że przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia, jest to więc umowa, w której przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do osiągnięcia w przyszłości określonego rezultatu.
W odróżnieniu od umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga,by starania przyjmującego zamówienia doprowadziły do konkretnego, w przyszłości indywidualnie oznaczonego rezultatu. Na podstawie umowy o dzieło, w rozumieniuart. 627 k.c., przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła. Efektem końcowym jest pewien rezultat w postaci materialnej lub niematerialnej. Dziełem jest stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało(por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 19.07.2012r., III AUa 612/12,Lex nr 1217838)
Warto zwrócić uwagę na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6.11.2012r., III AUa 227/12, Lex nr 1236509, gdzie wyjaśniono, iż przedmiotem umowy o dzieło jest zindywidualizowany i konkretny (czyli oznaczony przez strony) rezultat pracy i umiejętności ludzkich. W wypadku umowy o dzieło, niezbędne jest, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Zakłada się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Dzieło musi przy tym istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu.
Natomiast umowa o świadczenie usług nie akcentuje tego rezultatu, jako koniecznego do osiągnięcia, nie wynik zatem (jak w umowie o dzieło), lecz starania w celu osiągnięcia tego wyniku są elementem wyróżniającym dla umowy o świadczenie usług, tj. przedmiotem istotnym. Inaczej mówiąc, istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej, umowao świadczenie usług jest zaś umową starannego działania, zatem jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu. Dzieło jestw każdym wypadku wytworem przyszłym, który w momencie zawarcia umowy nie istnieje, natomiast ma powstać w przyszłości ściśle określonej. Przyszły rezultat stanowiący przedmiot umowy o dzieło musi być z góry przewidziany i określony, przy użyciu w szczególności obiektywnych jednostek metrycznych, przez zestawienie z istniejącym wzorem,z wykorzystaniem planów, rysunków, czy też przez opis (zob. A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 328; K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006,s. 1039; W. Siuda, Istota..., s. 16).
W niniejszej sprawie zawarte zostały następujące umowy zlecenia:

1
z dnia 1.10.2009r. na okres do 31.12.2009r., której przedmiotem była stabilizacja ograniczników w terenie GminaŁ.- PowiatŻ., z wynagrodzeniem 7.530,00 zł,

1
z dnia 4.01.2010r. na okres do 31.03.2009r., której przedmiotem było wykonanie szkiców polowych - PowiatŻ., z wynagrodzeniem 9.150,00 zł,

2
z dnia 6.04.2010r. na okres do 30.06.2010r., której przedmiotem było wykonanie wywiadu terenowego - obiektŁ., z wynagrodzeniem 9.150,00 zł,

3
z dnia 5.07.2010r. na okres do 15.10.2010r., której przedmiotem było założenie osnowy III klasy - obiektN.,N., z wynagrodzeniem7.530,00 zł,

4
z dnia 18.10.2010r. na okres do 30.11.2010r., której przedmiotem było sporządzenie kartotek lokalowych oraz naniesienie zmian w bazie danych - obiektN.,z wynagrodzeniem 4.575,00 zł,

5
z dnia 1.12.2010r. na okres do 31.12.2010r., której przedmiotem było sporządzanie kartotek lokalowych oraz naniesienie zmian w bazie danych - obiektG.,z wynagrodzeniem 3.050,00 zł.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy - zdaniem Sądu Apelacyjnego - wbrew stanowisku Sądu I instancji wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - należało przyjąć, że zainteresowany realizował na rzeczPrzedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.umowę o świadczenie usług.
Przedmiotem umów wiążących zainteresowanego i odwołującą były takie prace,jak sporządzanie kartotek lokalowych oraz naniesienie zmian w bazie danych, założenie osnowy III klasy, wykonanie wywiadu terenowego, wykonanie szkiców polowych, stabilizacja ograniczników w terenie.
Nie sposób uznać, iż prace powyższe miały charakter zindywidualizowany, pozwalający na ich wyodrębnienie w porównaniu z innymi czynnościami, stanowiący niepowtarzalny wyróżniający się efekt, podlegający ocenie i ewentualnej odpowiedzialności za wady (art. 637 k.c.- uprawnienia z tytułu rękojmi).
Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, że strony nie uzgadniały konkretnych rezultatów powierzonych prac. W przypadku powtarzalnych i masowo wykonywanych czynności, zatraca się indywidualny charakter dzieła, albowiem nie występuje jakikolwiek rezultat, o którym mowa w treściart. 627 k.c.
Sporządzaniu kartotek lokalowych i nanoszeniu zmian w dokumentacji nie sposób nadać indywidualnego jednostkowego charakteru. Czynności te bowiem zmierzajądo uregulowania i uzupełnienia dokumentacji geodezyjnej już istniejącej. Również pozostałe prace zainteresowanego takie, jak założenie osnowy III klasy, wykonanie wywiadu terenowego, wykonanie szkiców polowych, stabilizacja ograniczników w terenie, były podejmowane dla uporządkowania stanu geodezyjnego nieruchomości, uaktualnieniai sprawdzenia stanu faktycznego w porównaniu do stanu prawnego istniejącegow dokumentacji kartograficznej i geodezyjnej.
Tak więc, opisane czynności cechują się wyłącznie starannym działaniem, polegającym na podejmowaniu powtarzalnych czynności. Bardzo znamienne pozostają wyjaśnienia przedstawiciela odwołującego, który zeznał, iż ten sam rodzaj prac, które były zlecone zainteresowanemu, był również wykonywany przez pracowników zatrudnionychna podstawie umowy o pracę. W sytuacji natomiast, gdy czynności były wykonywane w dalej położonych obszarach, zawierane były omowy o dzieło.
Nie można zapominać, że strony w chwili podejmowania współpracy i zawierania umów, nazwały je umowami zlecenia, a co przemawia za uznaniem, że taka była ich wola.W początkowym okresie współpracy zainteresowany miał status studenta, co wiązało sięz posiadaniem tytułu do ubezpieczenia, jednakże tytuł ten utracił po zakończeniu studiów,a przy kontynuacji współpracy. Z tych też zresztą względów, pierwsza umowa stron nie jest objęta zaskarżonymi decyzjami.
Mając na uwadze ustalenia faktyczne, należało uznać, że charakter wykonywanych przez zainteresowanego czynności, w powiązaniu z zakresem czynności i miejscem wykonywania pracy, przemawia za świadczeniem na rzecz odwołującej stałych usług,nie mających charakteru umów o dzieło, a - jak słusznie wskazał apelujący - mających charakter (co najmniej) umowy o świadczenie usług, do których odpowiednio stosuje się przepisyKodeksu cywilnegoo umowie zlecenia, a co prowadzi do stwierdzenia,że zainteresowany, jako osoba wykonująca pracę na podstawie takiej umowy u płatnika składek, podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemuw spornych okresach.
Warto też zauważyć, że nawet zamiar zawarcia umowy o dzieło nie może nadać cywilnoprawnego charakteru zatrudnieniu zainicjowanemu taką umową, jeśli wykazuje onow przeważającym stopniu cechy innego typu stosunku prawnego, np. umowy o świadczenie usług.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, zawarte przez strony umowy faktycznie charakteryzowały się w przeważającym stopniu cechami umowy o świadczenie usług,nie zaś umowy o dzieło. Wskaźnikiem takiej oceny stała się zwłaszcza niemożność zakwalifikowania rezultatu pracy zainteresowanego, jako dzieła, co stanowi podstawowe kryterium kwalifikacji umowy.
Sąd Apelacyjny miał przy tym na uwadze zasadę swobody umów (art. 3531k.c.),w myśl której strony mają możliwość wyboru rodzaju łączącego je stosunku prawnego. Dotyczy to także wykonania stale i za wynagrodzeniem określonych czynności,a więc stosunku prawnego określanego, jako wykonywanie zatrudnienia w szerokimtego słowa znaczeniu. Zasada swobody umów nie oznacza jednak dowolności w kreowaniu stosunków prawnych, bowiem przywołany powyżej przepis wprost wymaga, aby treść umowy nie sprzeciwiała się zwłaszcza naturze danego stosunku prawnego i ustawie.O tym, jak stosunek w rzeczywistości łączy strony, rozstrzygają zatem warunki, na jakich praca jest wykonywana, a nie sama nazwa umowy, czy nawet wola stron, która podlega ograniczeniom wskazanym wart. 3531k.c.
Sąd Okręgowy przypisał zbyt pierwszoplanową rolę osobowym źródłom dowodowym w części dotyczącej woli stron przy zawieraniu spornych umów. Niewątpliwie zasada umiejscowiona wart. 3531k.c.ma zastosowanie także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, przy czym nie jest ona absolutna. Przede wszystkim należy pamiętać, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi w ujęciu formalnym(art. 1 k.p.c.). Natomiast przepisy prawa ubezpieczeń mają moc przepisów powszechnie obowiązujących, które nie mogą być wolą stron zmieniane i modyfikowane, w szczególności gdy rzecz dotyczy obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Obowiązek ten powstaje z mocy prawa, jeśli okoliczności faktyczne pozwalają odtworzyć specyfikę zakresu umówionych między stronami czynności.
Stwierdzić zatem należało, że ocena prawna przedstawionych umów, dokonana przez Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku, była nieprawidłowa, czego konsekwencją było uznanie, że zainteresowany nie podlegał z tytułu ich wykonania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym i wypadkowym.
Wobec zaś uznania, że zainteresowany zawarł z odwołującą umowy zlecenia, zaskarżone decyzje okazały się prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołania.
/-/SSA J.Pietrzak /-/SSA E.Kocurek-Grabowska /-/SSA M.Żurecki

Sędzia Przewodniczący Sędzia
JR