Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 187/15
Data wyroku: 2015-05-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Łanowy
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktVIII U 187/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 maja 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Jolanta Łanowy

Protokolant:

Kamila Niemczyk

po rozpoznaniu w dniu19 maja 2015 r. w Gliwicach
sprawyM. F.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
przy udziale zainteresowanegoM. M.
opodleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu
na skutek odwołaniaM. F.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia19 grudnia 2014 r.nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że uznaje, iż odwołującaM. F.jako pracownik u płatnika składekM. M.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 18 czerwca 2014 r.,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzecz odwołującejM. F.Kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

(-) SSO Jolanta Łanowy
VIII U 187/15

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na podstawieart. 83 ust. 1w związku zart. 38 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1442 ze zm.) stwierdził, że ubezpieczonaM. F.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 18 czerwca 2014r. z tytułu zgłoszenia do tych ubezpieczeń jako pracownik u płatnika składekM. M..
W uzasadnieniu ZUS zakwestionował ważność umowy o pracę pomiędzy ubezpieczoną a zainteresowanym, z uwagi na brak faktycznych dowodów świadczenia przez nią pracy w spornym okresie oraz okoliczności faktyczne potwierdzające, w ocenie organu, powyższe, tj.: krótki okres podlegania ubezpieczeniom, szybkie zaprzestanie świadczenia pracy, brak zastępstwa do wykonywania czynności powierzonych ubezpieczonej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaM. F., domagając się jej zmiany poprzez stwierdzenie, iż w okresie od dnia 18 czerwca 2014r. podlegała pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu. W uzasadnieniu wskazała, iż rzeczywiście świadczyła pracę – na stanowisku kierownika sprzedawcy, przejmując obowiązki które do tego czasu wykonywał osobiście właściciel –płatnik składek.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wskazując ponad zarzutem pozorności stosunku pracy także zarzut sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
ZainteresowanyM. M.poparł odwołanie skarżącej.
Sąd ustalił, co następuje:
M. M.prowadzi działalność gospodarczą z siedzibą przyul. (...)wP., pod nazwą BEH.. Jest właścicielem 2 sklepów spożywczych, w tym „Od i do” znajdującego się wP.przyul. (...)D oraz punktu dorabiania kluczy i sprzedaży papierosów. W spornym okresie zatrudniał 3 pracowników.
W dniu 18 września została zawarta umowa o pracę między ww. pracodawcą aM. F.na okres próbny od 18.06.2014r. do 17.09.2014r. na stanowisku kierownik-sprzedawca, w pełnym wymiarze czasu pracy. Miejsce pracy ustalono jako siedzibę pracodawcy, natomiast wynagrodzenie określono w wysokości 2,774,96zł. Następnie, w dniu 18.09.2014r. została zwarta umowa pomiędzy ww. stronami na czas określony do 29 lutego 2016r. na tych samych warunkach pracy i płacy. W zaświadczeniu lekarskim z 18.06.2014r. wskazano, iż brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy na ww. stanowisku.
Ubezpieczona, posiada wykształcenie wyższe – licencjat w specjalności administracja samorządowa. Przed rozpoczęciem zatrudnienia ubezpieczona wykonywała różne prace: jeszcze w okresie studiów jako sprzedawca w sklepie spożywczym, w okresie od 1.02.2008r. do 31.08.2008r. na stanowisku pracownik działu obsługi klienta w(...) sp. z o.o.wM.oraz w okresie od 10.08.2009r. do 15.05.2010r. w(...) im. (...)wO.na stanowisku kasjer-doradca klienta. Ostatnim zatrudnieniem ubezpieczonej była pracy wbanku (...)na stanowisku specjalisty ds. produktów bankowych na czas określony, która wygasła po zakończeniu urlopu wychowawczego.
Ubezpieczona, o poszukiwaniu przez zainteresowanegoM. M.pracownika na stanowisko kierownika, powzięła wiadomość z ogłoszenia wywieszonego na ścianie budynkusklepu (...)i do” przyul. (...)D wP.– stanowiącego następnie jej miejsce pracy. Po przeprowadzonej rozmowie kwalifikacyjnej zainteresowanyM. M.zawarł z ubezpieczoną umowę o pracę. Oprócz ubezpieczonej w sklepie pracowała od kilku lat także świadekD. G.– sprzedawca i właściciel. Do obowiązków odwołującej należało fakturowanie, składanie zamówień, kontakt z przedstawicielami handlowymi i dostawcami, kontrola stanu magazynowego i dokumentacji, ale także w razie potrzeby obsługa klientów wsklepie (...)i do”. Faktury podpisywał pracodawcę, choć zdarzało się, iż w razie odbioru towaru także ubezpieczona czy inny pracownik. Nadto odwołująca sporadycznie świadczyła prace w punkcie przyul. (...), przy obsłudze maszyny do przerabiania cygar na papierosy. Prace wykonywała od 8:00 do 16:00.
Ubezpieczona dopiero w sierpniu 2014r. poinformowała pracodawcę o tym, że spodziewa się dziecka, gdyż wcześniej nie miała świadomości o swoim stanie. Od dnia 1.09.2014r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Niezdolność do pracy spowodowana była ciążą. W zastępstwie nieobecności odwołującej pracodawca nie zatrudnił na jej miejsce innego pracownika, a przejął ponownie obowiązki dotyczące kierowaniem sklepem, zatrudniając jedynie kolejnego pracownika z minimalnym wynagrodzeniem miesięcznym na czas określony.
Wynagrodzenie otrzymywane przez ubezpieczoną ustalone było na kwotę 2000 netto, z uwagi na zakres jej obowiązków – przejęcie funkcji kierownikasklepu (...)i do”.
ZUS podczas ustalania prawa do zasiłku chorobowego odwołującej, powziął wątpliwości co do zasadności obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym przez ubezpieczoną i wszczął postępowanie wyjaśniające, które zakończone zostało wydaniem zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie akt organu rentowego, zeznania świadkaD. G.oraz wyjaśnieńM. M.i odwołującej (nagranie rozprawy z dnia 19 maja 2015r. –płyta k. 34).
Zgromadzony materiał był wystarczający i kompletny do poczynienia ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieM. F.zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt. 1 i art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1442 ze zm.), zwanej dalej Ustawą, pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Obowiązkowym ubezpieczeniom pracownicy podlegają od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania (art. 13).
Za pracownika natomiast – w myśl art. 8 ust 1 - uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca.
Po myśli art. 18 ust. 1 podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 18a stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12, tj. przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy
Przepis art. 8 pkt 1 ustawy stanowi, iż za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca.
Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy stan faktyczny ustalony w tej konkretnej sprawie, a wynikający z zeznań odwołującej i zainteresowanego oraz świadków, jak również z dowodów z dokumentów pozwala na uznanie, że umowa o pracęz dnia 18 czerwca 2014r. zawarta między zainteresowanymM. M.jako płatnikiem składek, a odwołującąM. F.była czynnością pozorną i jako taka nieważną w rozumieniuart. 58 § 2 k.c.w zw. zart. 300 k.p.– tak jak to twierdzi organ rentowy– czy też nie i jakie są tego przyczyny.
Za ugruntowany w judykaturze i doktrynie uznać należy pogląd, że nie podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu osoba, która zawarła umowę o pracę dla pozoru, a więc w sytuacji, gdy przy składaniu oświadczeń woli obie strony miały świadomość, że osoba ta, określona w umowie jako pracownik, nie będzie świadczyć pracy, a druga strona, określona w umowie jako pracodawca, nie będzie z tej pracy korzystać. Przy czym nie tyle chodzi o pozorność oświadczenia woli w rozumieniuart. 83 § 1 k.c.(względną), a więc o ukrycie innego, rzeczywistego oświadczenia woli, co o pozorność bezwzględną, a więc złożenie oświadczenia woli dla pozoru, gdy strony w ogóle nie mają zamiaru wywołania żadnych skutków prawnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2000 r., II UKN 744/99). W takiej sytuacji w ogóle nie dochodzi do złożenia oświadczeń woli, a tym samym do nawiązania stosunku pracy, a jedynie do stworzenia pozorów jego nawiązania (do nawiązania fikcyjnego stosunku pracy, a raczej stworzenia fikcji jego nawiązania; por. wyrok z dnia 17 grudnia 1996 r., II UKN 32/96 oraz wyrok z dnia 23 marca 1999 r., II UKN 536/98).
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 § 1 k.p.). O tym, czy strony istotnie nawiązały umowę o pracę nie decyduje formalne zawarcie (podpisanie) umowy nazwanej umową o pracę, lecz faktyczne i rzeczywiste realizowanie na jej podstawie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy. Tym samym, w odniesieniu do umowy o pracę pozorność polega na tym, że strony nie zamierzają osiągnąć skutków wynikających z tej umowy, a określonych wart. 22 k.p.(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2008 r., I UK 223/07;, z dnia 5 października 2006 r., I UK 120/06, M.Raczkowski "Pozorność w umownych stosunkach pracy" Lexis-Nexis, W-wa 2010, s.200-202).
Wyniki przeprowadzonego postępowania, zdaniem Sądu, nie dały podstaw do podtrzymania stanowiska ZUS wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Innymi słowy organ rentowy nie dowiódł, iż ubezpieczona nie świadczyła pracy, a jej umowa o pracę zawarta została dla pozoru, celem osiągnięcia świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Przeciwnie, o rzeczywistości stosunku pracy wyczerpującego przesłanki określone wart. 22 k.p.pomiędzy odwołującą a zainteresowanym świadczą następujące okoliczności: wcześniejsze zatrudnienie odwołującej również w branży spożywczej, handlu i marketingu, w konsekwencji posiadane przez nią doświadczenie zawodowe i kompetencje do wykonywanej pracy, nawiązanie stosunku pracy i ogólnie relacji z zainteresowanym dopiero w wyniku odpowiedzi ubezpieczonej na ogłoszenie wywieszone przez pracodawcę, zeznania świadkaD. G., pracownika sklepu, bliskość miejsca pracy i miejsca zamieszkania, brak wiedzy pracodawcy i odwołującej o ciąży w chwili zawierania umowy o pracę, zakres obowiązków. O potrzebie zatrudnienia kierownika sklepu świadczyć może natomiast fakt, iż zainteresowany w czasie niezdolności do pracy ubezpieczonej i dalej pobierania przez zasiłku i urlopu, zatrudnił kolejnego pracownika, a sam przejął ponownie większość obowiązków odwołującej. Wysokość ustalonego wynagrodzenia za pracę także nie budzi wątpliwości Sądu, gdyż odpowiadała powierzonym ubezpieczonej obowiązkom i jej wykształceniu oraz doświadczeniu.
Biorąc pod uwagę powyższe, nie sposób również przypisać działaniom odwołującej – jak żądał ZUS - cech naruszenia zasad współżycia społecznego, co skutkowałoby uznaniem stosunku pracy za nieważny po myśliart. 58 § 2 k.c.
Sąd podziela pogląd, iż umowa o pracę wywołuje nie tylko skutki bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych kształtując stosunek ubezpieczenia społecznego, w tym wysokość składki, co w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. W związku z powyższym ocena postanowień umownych może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych, a więc nie tylko z punktu widzenia interesu pracownika (ubezpieczonego), ale także interesu publicznego. Jednak w niniejszej sprawie ocena ustalonego stanu faktycznego nie doprowadziła do uznania, iż celem stosunku pracy nawiązanego między ubezpieczoną a zainteresowanym było nieuprawnione skorzystanie ze świadczeń z ubezpieczeń, lecz przeciwnie Sąd uznał, iż celem tym było faktyczne i rzeczywiste świadczenie pracy na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy w zamian za ustalone w umowie wynagrodzenie.
Mając powyższe na uwadze, z mocy powołanych przepisów iart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1).
W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł o kosztach zastępstwa procesowego na podstawieart. 98 k.p.c.oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 461- j.t.).
SSO Jolanta Łanowy