Sąd Okręgowy w Elblągu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 213/15
Data wyroku: 2015-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Dorota Twardowska, Aleksandra Ratkowska, Arkadiusz Kuta
Słowa kluczowe: Hipoteka Przymusowa
Podstawa prawna: art. 109 ustawy o księgach wieczystych i hipotece

Sygn.akt I Ca 213/15

POSTANOWIENIE
Dnia 30 czerwca 2015r.
Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Aleksandra Ratkowska (spr.)
Sędziowie: SO Dorota Twardowska
SO Arkadiusz Kuta
po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015r. w Elblągu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuD. Ł.
z udziałemI. S. (1)
o wpis hipoteki przymusowej wksiędze wieczystej (...)
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Ostródzie
z dnia 3 kwietnia 2015r.,(...)
p o s t a n a w i a :
oddalić apelację.
Sygn.akt I Ca 213/15

UZASADNIENIE
D. Ł.domagał się wpisania wksiędze wieczystej (...)na udzialeI. S. (1)hipoteki przymusowej zwykłej do kwoty 520.222,89 zł na podstawie nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w Elblągu w dniu 10 grudnia 2014r. w postępowaniu nakazowym I Nc(...).
Postanowieniem z dnia 18 marca 2015r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Ostródzie oddalił wniosek, wskazując, iżI. S. (1)został wykreślony zksięgi wieczystej (...)na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży oraz umowy sprzedaży z dnia 27 lutego 2015r. , a przedmiotowa księga prowadzona jest dla nieruchomości wspólnej, stanowiącej współwłasność przymusową , a ani nieruchomość wspólna ani udział w niej nie mogą być przedmiotem hipoteki. Ponadto z dniem 20 lutego 2011r. zniesiona została hipoteka przymusowa zwykła.
W skardze na to postanowienie wnioskodawca zarzucił naruszenieart.6266kpcpoprzez pominięcie tej okoliczności, że uczestnik został wykreślony zksięgi wieczystej (...)na podstawie umowy ustanowienie odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży oraz umowy sprzedaży na podstawie wniosku, który wpłynął do sądu później niż wniosek o ustanowienie hipoteki przymusowej. Wnioskodawca powołując się na przepisyart.39822§ 2 kpciart.193 §1 kpczmodyfikował wniosek żądając wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości, której właścicielem jestI. S. (1), dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...).
Sąd Rejonowy w Ostródzie postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2015r. oddalił wniosek z następującym uzasadnieniem:
Na podstawie znowelizowanejustawy z dnia 26 czerwca 2009r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw(Dz.U. Nr 131, poz.1075), która weszła w życie z dniem 20 lutego 2011r. zniesiony został podział na hipotekę zwykłą i kaucyjną, a wprowadzony został jeden rodzaj hipoteki, opartej na konstrukcji dotychczasowej hipoteki kaucyjnej. Zatem wniosek złożony przez profesjonalnego pełnomocnika o ustanowienie w trybieart.109ukwih hipoteki przymusowej zwykłej nie mógł podlegać uwzględnieniu. Ponadto odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy dotyczącego nieuwzględnienia zgodnie zart.6266kpckolejności wpływu wniosków stwierdzono, iż warunkiem uwzględnienia daty wpływu wniosku o wpis jest to, aby nie był on obarczony brakami formalnymi, podczas, gdy przedmiotowy wniosek wpłynął w dniu 2 marca 2015r., jednakże jego braki formalne (podpis) uzupełniono dopiero w dniu 13 marca 2015r. Mając na uwadze, że Sąd ocenia stan sprawy według chwili orzekania (art.316 kpc) wskazano, iż na dzień rozstrzygania o wniosku istniał już wpis, zgodnie z którym uczestnik został wykreślony z przedmiotowej księgi wieczystej, co również przemawiało za oddaleniem wniosku.
W apelacji od tego postanowieniaD. Ł.zarzucił mu:

I
naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik

sprawy, tj.
1/art.6266§ 1 kpc,art.130 § 3 kpcw zw. zart.13 § 2 kpcpoprzez uznanie,
Iż warunkiem uwzględnienia wyrażonej wart. 6266§ 1 kpczasady
kolejności wpływu wniosków do sądu jest brak obarczenia wniosku
brakami formalnymi , w sytuacji gdy zgodnie zart.130 § 3 kpcpismo
poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili jego
wniesienia,
2/art.316 § 1 kpcw zw. zart. 6268§ 2 kpcpoprzez uznanie, iż w
postępowaniu wieczystoksięgowym sąd ocenia stan sprawy według chwili
orzekania, w sytuacji, gdy przepis ten nie znajduje zastosowania w tym
postępowaniu, a zgodnie zart. 6268§ 2 kpcrozpoznając wniosek o wpis
sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku
dokumentów oraz treść księgi wieczystej, a więc podstawą orzekania jest
stan z chwili złożenia wniosku,
3/art.193 § 1 kpcw zw. zart.13 § 2 kpcpoprzez jego niezastosowanie, w
sytuacji, gdy w skardze na orzeczenie referendarza wnioskodawca
zmodyfikował wniosek i domagał się ustanowienie na nieruchomości
objętejksięgą wieczystą (...)hipoteki przymusowej;

II
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.109 ust.1 ustawy z dnia

6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 1982, nr 19,
poz.147 z późn.zm., zwanej dalej „ukwih) poprzez jego niezastosowanie,
w sytuacji, gdy zgodnie z jego treścią wnioskodawca mógł na podstawie
załączonego do wniosku nakazu zapłaty z dnia 10.12.2014r. wydanego
przez Sąd Okręgowy w Elblągu w sprawie I Nc(...)uzyskać hipotekę
przymusową na nieruchomości dłużnikaI. S. (2)zapisanej w
księdze wieczystej (...).
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia w całości i dokonania wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości uczestnika postępowaniaI. S. (1), dla której Sąd Rejonowy w Ostródzie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...)na rzecz wnioskodawcyD. Ł.ewentualnie uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jako nieuzasadniona nie zasługiwała na uwzględnienie, mimo, iż zawiera w części słuszne wywody i argumenty, co zaważyło na konieczności skorygowania uzasadnienia Sądu pierwszej instancji.
Zacząć w związku z tym należy od trafności stanowiska skarżącego w odniesieniu do przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia błędnej interpretacji sytuacji wywołania skutków prawnych przez wniosek obarczony brakami formalnymi, usuniętymi w terminie. Zgodnie zart.130 §3 kpcstosowanym w postępowaniu wieczystoksięgowym na podstawie 13§ 2 kpcpismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili jego wniesienia i na tej drodze powinna zostać określona chwila złożenia wniosku o wpis (por. Księgi wieczyste i hipoteka Komentarz pod red. Jerzego Pisulińskiego Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2014, str.1227). Zgodzić się również należało ze skarżącym , iż w postępowaniu wieczystoksięgowym dopuszczalna jest – co do zasady - modyfikacja wniosku o wpis , na co wprost wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 stycznia 2013r. I CSK 298/12 (Lex nr 1293938) w tezie: „ W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na orzeczenie referendarza sądowego oddalające wniosek o wpis hipoteki do księgi wieczystej, dopuszczalna jest zmiana przedmiotowa wniosku”.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art.art. 6268§ 2 kpcrozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
Zagadnienia związane z kolizją wpływających do sądu wieczystoksięgowego wniosków o wpis w kontekście ich kolejności oraz w aspekcie rozważań stosowania w takim postępowaniu przepisuart.316 § 1 kpcbyły przedmiotem rozważań i zmiany stanowisk w orzecznictwie z takim ostatecznym ich ukształtowaniem, że sąd rozpoznający wniosek o wpis w księdze wieczystej, jest związany stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku i kolejnością jego wpływu. Ta lina orzecznicza potwierdzona została w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009r. III CZP 80/90 (OSNC 2010/6/84), gdzie przyjęto, że kolejność rozpoznawania wniosków o wpis w księdze wieczystej wiąże się ściśle z kognicją sądu wieczystoksięgowego, a zatem przepisart. 6268§ 2 kpcmusi być odczytywany łącznie z przepisemart. 6266kpc. Zasada ta nie może jednak być uznana za bezwzględnie wiążącą i całkowicie wykluczającą zasady orzekania wynikające zart.316 § 1 kpc. Chodzi o takie przypadki, gdy po złożeniu wniosku możliwego do uwzględnienia w chwili jego złożenia może powstać przeszkoda dokonania wpisu, którą sąd wieczystoksięgowy musi wziąć pod uwagę (przykłady cytowane w przywołanym Komentarzu ). W sprawie niniejszej istota problemu sprowadza się jednak do innej kwestii, związanej z dokonaną przez wnioskodawcę modyfikacją wniosku o wpis hipoteki. Jak wcześniej wspomniano zmianę tę uznać należało za dopuszczalną, jednakże z taką konsekwencją, że wniosek o nowej treści – w tym wypadku dotyczący wpisu hipoteki przymusowej - musi podlegać ocenie na chwilę jego złożenia. Oznacza to, że gdyby wksiędze wieczystej (...)pomiędzy datą wpływu wniosku pierwotnego a datą wpływu wniosku o zmodyfikowanej treści nie doszło do żadnych zmian stanowiących przeszkodę do jego uwzględnienia, skutek zamierzony przez wnioskodawcy mógłby zostać osiągnięty. W tym znaczeniu mieliśmy do czynienia z „nowym” wnioskiem podlegającym rozpoznaniu w trybieart.6268§ 2 kpc. Badanie treści wniosku polega na sprawdzeniu, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną do jego wniesienia i czy przytoczone we wniosku okoliczności mogą być podstawą dokonania żądanego w nim wpisu; badanie formy polega na sprawdzeniu, czy wniosek odpowiada wymaganiom formalnym. Badanie treści księgi wieczystej odnosi się do stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej i do ustalenia, czy prawo, którego wniosek dotyczy, wywodzi się z prawa poprzednika. Na datę złożenia wniosku o zmodyfikowanej treści tj. 2 kwietnia 2015 jego uwzględnienie nie było możliwe, ponieważ w międzyczasie – w dniu 5 marca 2015r. doszło do wykreślenia uczestnika zksięgi wieczystej (...)na podstawie umowy ustanowienie odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży oraz umowy sprzedaży z dnia 27 lutego 2015r. Rep.A Nr 891/2015r. Na dzień rozstrzygania o wniosku w przedmiotowej księdze wieczystej nie ujawniono takiego udziałuI. S. (1), który mógłby zostać obciążony hipoteką, tj. udziału, który nie wiązałby się z własnością wyodrębnionego lokalu mieszkalnego i stanowił „składową” tego prawa. Zgodnie z§ 50 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001r. w sprawie prowadzenia  ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów
(Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz.1122) wszelkich wpisów dotyczących wyodrębnionego lokalu i praw na tym lokalu dokonuje się wyłącznie w księgach wieczystych poszczególnych lokali, a zatem wpis hipoteki wksiędze wieczystej (...)prowadzonej dla nieruchomości wspólnej jest niedopuszczalny. Na marginesie wskazać należy, iż taka nieruchomość istniała przed zawarciem przez uczestnika umowy z dnia 27 lutego 2015r. , a ściślej ujmując i biorąc pod uwagę chociażby przysługującyI. S. (1)udział w nieruchomości zapisanej w tej księdze, objęta nią była tzw. nieruchomość złożona , tzn. taka nieruchomość budynkowa, gdzie w budynku istnieją zarówno lokale wyodrębnione jak i niewyodrębnione. Z chwilą wyodrębnienia pierwszego lokalu powstają trzy nieruchomości: wyodrębniony lokal, nieruchomość wspólna oraz złożona nieruchomość lokalowa (lokale niewyodrębnione). Ustanowienie hipoteki na tego rodzaju nieruchomości jest przedmiotem kontrowersji i wymagałoby szerszej analizy, co nie było konieczne w warunkach niniejszej sprawy.
Podsumowując bowiem wcześniejsze rozważania, wskazać należy, iż postulat uwzględnienia wniosku o wpis hipoteki według treści, jaką nadano mu pismem z dnia 31 marca 2015r. (wpływ 2 kwietnia 2015r.) przy równoczesnym forsowaniu tezy, iż wniosek ten został skutecznie złożony w momencie usunięcia jego braków formalnych, czyli przed modyfikacją, nie mógł skutkować dokonaniem żądanego ostatecznie wpisu.
Z tych wszystkich przyczyn apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawieart.385 kpcw zw. zart.13§2 kpc.