Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 77/15
Data wyroku: 2015-04-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Cierpiał, Dorota Goss-Kokot, Iwona Niewiadowska-Patzer
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 FUS

Sygn. aktIII AUa 77/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 kwietnia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Dorota Goss-Kokot (spr.)
Sędziowie:  SSA Iwona Niewiadowska-Patzer
SSA Jolanta Cierpiał
Protokolant:  insp.ds.biurowości Krystyna Kałużna
po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. w Poznaniu
sprawyZ. Ż.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 30 października 2014 r.  sygn. akt VII U 2082/14
oddala apelację.

SSA Jolanta Cierpiał

SSA Dorota Goss-Kokot

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.decyzją z 13 marca 2014 roku, znak:(...), na podstawie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeoraz ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odmówiłZ. Ż.prawa do emerytury przy obniżonym wieku z tytułu co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
Organ rentowy wskazał, iż powodem wydania decyzji odmownej był brak wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub wykonywania pracy o szczególnym charakterze. Zakład nie uwzględnił okresów pracy od 1 października 1981 roku do 31 grudnia 1997 roku, jako zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Z. Ż.złożył odwołanie od decyzji, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu ukończenia 60 lat i posiadania ponad 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach.
Odwołujący podniósł, że w okresie nie uznanym przez organ rentowy za pracę w warunkach szczególnych, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę jako ślusarz konserwator przy produkcji pasz, co mogą potwierdzić świadkowie.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z 30 października 2014 roku w sprawie VII U. 2082/14 zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając odwołującemu prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, począwszy od 15 lutego 2014 roku.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
OdwołującyZ. Ż.(ur.(...)) z zawodu jest mechanikiem maszyn rolniczych.
W okresach od 2 maja 1973 roku do 5 listopada 1973 roku oraz od 3 stycznia 1974 roku do 30 września 1981 rokuZ. Ż.był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)z siedzibą wT.(obecnie(...) S.A.). W okresie zatrudnienia w w/w. przedsiębiorstwie, wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace w warunkach szczególnych tj. prace wiertnicze, geofizyczne, hydrogeologiczne i geodezyjne przy poszukiwaniu surowców i wody; w okresie od 2 maja 1973 roku do 5 listopada 1973 roku na stanowisku pomocnika płuczkowego a w okresach od 3 stycznia 1974 roku do 24 października 1975 roku oraz od 7 listopada 1977 roku do 30 września 1981 roku na stanowisku płuczkowego.
W okresie zatrudnienia ww. przedsiębiorstwie, z dniem 25 października 1975 roku odwołujący rozpoczął odbywanie zasadniczej służby wojskowej, którą kontynuował do 15 października 1977 roku Po zakończeniu zasadniczej służby wojskowej, 7 listopada 1977 roku odwołujący ponownie podjął pracę na ostatnio zajmowanym stanowisku płuczkowego.
1 października 1981 rokuZ. Ż.podjął zatrudnienie w(...) Przedsiębiorstwie (...)wWytwórni (...)wS.(zwanym dalej(...)) na stanowisku ślusarza na pełen etat.
1 czerwca 1989 roku odwołujący został zatrudniony na dotychczasowym stanowisku przezPrzedsiębiorstwo Usługowo Produkcyjne (...) sp. z o.o.wG.(zwanym dalej(...) sp. z o.o.), jednak pracę wykonywał w dalszym ciągu na rzecz(...)na 3/4 etatu. Także po podpisaniu umowy o pracę z 1 grudnia 1989 roku z „(...) sp. z o.o.jego miejsce pracy i stanowisko nie uległo zmianie. Zmianie uległ jedynie wymiar etatu, z 3/4 ponownie na pełen etat. Z dniem 1 maja 1990 roku odwołujący ponownie zawarł umowę o pracę z(...)na dotychczasowym stanowisku ślusarza. Od 1 czerwca 1993 roku odwołującemu w(...)przydzielono stanowisko ślusarza agregatowego.
W okresie od 1 października 1981 roku do 31 grudnia 1996 roku odwołujący pomimo zajmowanych stanowisk pracy: ślusarza, ślusarza - agregatowego wykonywał prace polegające na konserwacji, naprawie i zabezpieczaniu wszystkich urządzeń będących w ruchu ciągłym przy produkcji paszy tj. podnośników, redlerów - podajników, po których przesuwała się pasza, taśmociągów, granulatorów. Produkcja odbywała się na trzy zmiany. W halach produkcyjnych były tzw. śrutowniki, tj. urządzenia do produkcji śruty (rzepakowej, sojowej, kukurydzianej), która w 90% stanowiła składnik wytwarzanej paszy. Do produkcji paszy wykorzystywano także arachid, mączki mięsne, rybne, fosforany, a także szkodliwe aminokwasy. Warunki w halach produkcyjnych były bardzo trudne. Na jedną zmianę śrutowano 100 ton śruty. W związku z produkcją powstawało mnóstwo kurzu. Podczas pracy odwołującego urządzenia były w ruchu ciągłym, w powietrzu unosił się kurz i pył a temperatura w poszczególnych pomieszczeniach znacznie się różniła i była od bardzo niskiej po bardzo wysoką.
Odwołujący w okresie od 1 października 1981 roku do 31 grudnia 1996 roku, wyjąwszy okres od 1 czerwca 1989 roku do 31 listopada 1989 roku (kiedy to pracował na 3/4 etatu), pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, co najmniej 8 godzin dziennie.
(...)uległo przekształceniu w(...) S.A.wP.(zwane dalej(...) SA.). Odwołujący w dalszym ciągu pracował wWytwórni (...)wS.. Jednakże od 1 stycznia 1997 roku jego stanowisko oraz charakter pracy uległ zmianie. Od tego dnia faktycznie wykonywał prace magazynowe, załadunkowe, wyładunkowe wyrobów paszowych oraz ich sprzedaż. Dopiero z dniem 1 marca 1997 roku odwołującemu formalnie przydzielono stanowisko pomocnika magazyniera, prowadzącego sklep, pomimo że już wcześniej od 1 stycznia 1997 roku faktycznie został skierowany do pracy na tym stanowisku, na którym pracował do końca zatrudnienia w(...) SA., tj. do  31 grudnia 1997 roku.
W świadectwie pracy z 31 grudnia 1997 roku(...) SA. stwierdziło, że odwołujący w okresie od 1 października 1981 roku do 31 grudnia 1997 roku wykonywał pracę sprzedawcy wWytwórni (...)wS..

(...) SA. uległo likwidacji z dniem 14 sierpnia 1998 roku.Wytwórnia (...)wS.została nabyta przez(...)sp. z o.o. Następca prawny(...)sp. z o.o. spółka(...)s.a. wystawiłaZ. Ż.świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 16 maja 2000 roku, w którym potwierdziła, że odwołujący w okresie od 1 października 1981 roku do 31 grudnia 1997 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę na stanowisku robotnika magazynowego wWytwórni (...)wS., wymienionego w wykazie A, dziale X, poz. 10 pkt 5. Jako podstawę prawną podano rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego i wzrostu rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach oraz Zarządzenie Nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 31 marca 1988 roku w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Razem z odwołującym wWytwórni (...)wS.w w/w zakładach pracy pracowali:
Z. T., w okresie od 1 września 1966 roku do 14 sierpnia 1998 roku, na stanowisku konserwatora-elektryka na produkcji,
W. E.w okresie od 24 października 1968 roku do 14 sierpnia 1998 roku, na stanowisku konserwatora produkcji;
H. R.w latach od 1979 do 1987,  na stanowisku technologa-kierownika zmiany.
Odwołujący legitymuje się stażem pracy w łącznej wysokości 25 lat, 5 miesięcy i 13 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Organ rentowy uznał za udowodniony okres zatrudnienia w szczególnych warunkach w wymiarze 6 lat, 2 miesięcy i 22 dni. Odwołujący nie jest członkiem OFE;(...)roku ukończył(...)lat.
Organ rentowy złożył apelację, zaskarżając wyrok w całości. Apelujący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 233 § 1 k.p.c.poprzez przyjęcie, iż zgromadzony materiał dowodowy uprawnia do twierdzenia, że odwołujący wykonywał w okresie od 1 października 1981 roku do 31 maja 1989 roku oraz od 1 grudnia 1989 roku do 31 grudnia 1996 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracę w szczególnych warunkach, a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS poprzez przyznanie odwołującemu prawa do emerytury.
Skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ubezpieczonego, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna.
Odwołujący swoje uprawnienie do emerytury wywiódł zart. 184 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1 ) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa(ust. 2).
Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku będącym pracownikami, o których mowa wust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3.
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4).
Zarówno w art. 184 ust. 1 pkt 1 jak i w art. 32 ust. 4 ustawodawca odsyła do „przepisów dotychczasowych”.
Przepisy dotychczasowe to rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
W toku procesu sporną była przesłanka 15 letniego stażu pracy powoda w warunkach szczególnych.
Odwołujący twierdził, że fakt wykonywania pracy w szczególnych warunkach w niezbędnych wymiarze potwierdzić mogą świadkowie.
Sąd Okręgowy uznał, że dowody przedstawione przez powoda są wiarygodne i wystarczające do ustalenia, że w spornym okresie wykonywał on pracę w szczególnych warunkach.
Pozwany uzasadniając apelację podniósł, że Sąd oparł się wyłącznie na dowodach z zeznań świadków, całkowicie pomijając inne dokumenty zawarte w aktach emerytalnych odwołującego.
Wprawdzie świadkowie zeznali przed Sądem, że odwołujący w czasie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)pracował jako konserwator wszystkich urządzeń na produkcji ale żaden z nich nie potrafił podać w jakim okresie wykonywał taką pracę.
Skarżący szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że świadekH. R.pracował wWytwórni (...)w latach 1979-1987, zatem mógł potwierdzić okres pracy powoda tylko do 1987 roku. ŚwiadekW. E.wprawdzie sam pracował wfirmie (...)w latach 1968 - 1998 i potwierdził, że odwołujący pracował tak jak on, przy konserwacji maszyn i urządzeń produkcyjnych, ale nie potrafił podać w jakim okresie odwołujący wykonywał taką pracę. Potwierdził natomiast, żeZ. Ż.został oddelegowany do pracy w sklepie na rok, może 14 miesięcy. Również kolejny świadek,Z. T.nie potrafił podać w jakim okresie odwołujący pracował jako konserwator przy zabezpieczaniu produkcji i usuwaniu awarii urządzeń. Potwierdził natomiast, że odwołujący pod koniec zatrudnienia przez rok – półtora, pracował jako sprzedawca.
Z powyższego apelujący wywiódł, że żaden ze świadków nie potwierdził, aby odwołujący w czasie od 1 października 1981 roku do 31 maja 1989 roku oraz od 1 grudnia 1989 roku do 31 grudnia 1996 roku pracował stale i w pełnym wymiarze godzin przy konserwacji urządzeń oraz, że w tym samym czasie pracował bezpośrednio przy wytwarzaniu mąki, kasz, płatków i śruty.
Zdaniem pozwanego, również z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika aby odwołujący wykonywał pracę w takim charakterze, jak to ustalił Sąd.
Na karcie 6 akt rentowych znajduje się świadectwo pracy zP.Przedsiębiorstwo (...)z 31 grudnia 1997 roku, z którego wynika, że odwołujący w okresie zatrudnienia od 1 października 1981 roku do 31 grudnia 1997 roku wykonywał pracę sprzedawcy. W punkcie 8 świadectwa pracy, który dotyczy zatrudnienia w szczególnych warunkach pracodawca nie zaznaczył, aby odwołujący wykonywał taką pracę. Z kolei w zaświadczeniach o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 24 listopada 1998 roku i z 16 czerwca 1999 roku pracodawca podał, że powód był zatrudniony jako pracownik magazynowy. W aktach sprawy znajdują się też świadectwa pracy z 30 listopada 1989 roku oraz z 30 kwietnia 1990 roku, z których wynika, że odwołujący w latach 1981- 1990 był zatrudniony był jako ślusarz. Z aneksu datowanego na 31 grudnia 1996 roku wynika, że odwołujący był zatrudniony jako pomoc magazynu - prowadzący sklep.
Stanowisko skarżącego nie zasługiwało na uwzględnienie. Sprowadza się ono do wskazania, że całość zgromadzonego w toku procesu materiału dowodowego jest niespójna. Apelujący chcąc jednak podważyć zaskarżony wyrok miał obowiązek wykazania, że Sąd I instancji dokonał wadliwej selekcji dowodów, naruszającart. 233 § 1 k.p.c.Takiej argumentacji skarżący nie przedstawił.
W ocenie Sądu II instancji, przeprowadzone w trakcie procesu dowody Sąd I instancji poddał wnikliwej analizie, zgodnie z przepisemart. 233 k.p.c.Sąd Okręgowy uwzględnił wszystkie dowody i dokonał prawidłowego wyboru, tych które stanowiły podstawę ustaleń faktycznych.
Wbrew zarzutom organu rentowego, Sąd I instancji nie pominął dowodów z dokumentów, wymienionych w uzasadnieniu apelacji. Sąd Okręgowy wyczerpująco uzasadnił z jakich względów dowodom z dokumentów w postaci: świadectwa pracy z 16 maja 2000 roku, z 31 grudnia 1997 roku oraz z 30 listopada 1989 roku, odmówił wiarygodności. Wobec oceny, której dokonał Sąd twierdzenia pozwanego o pominięciu tych dowodów okazały się gołosłowne.
Próbując podważyć ocenę dowodów z zeznań świadków dokonaną przez Sąd Okręgowy, sam skarżący potraktował je wybiórczo i nie dostrzegł, że informacje przekazane przez świadków wzajemnie się uzupełniają. Okoliczność, że jeden ze świadków miał możność zaobserwowania charakteru zatrudnienia powoda jedynie do 1987 roku, nie może zmienić ustaleń Sądu I instancji, skoro pozostali świadkowie pracowali z odwołującym dłużej, po 1987 roku i potwierdzili charakter i wymiar wykonywanych przez niego czynności.
Oczekiwanie apelującego aby świadkowie po upływie 35 lat wskazali datę rozpoczęcia pracy przez powoda przy produkcji paszy, jest całkowicie nieuzasadnione i oderwane od zasad doświadczenia życiowego. Świadkowie nawet odnośnie własnych okresów zatrudnienia wskazywali na lata a skarżący chciałby, żeby podali daty dzienne zatrudnienia powoda, co miałoby uwiarygodnić ich zeznania.
Na zakończenie ustosunkowania się wymagał także zarzut apelującego dotyczący, niesłusznego jego zdaniem, zaliczenia odwołującemu do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu odbytej przezZ. Ż.służby wojskowej, od 25 października 1975 roku do 15 października 1977 roku
W uzasadnieniu Sądu I instancji, na stronach 11-14 zawarta jest wyczerpująca argumentacja powyższej kwestii, którą Sąd Apelacyjny w pełni aprobuje a pozwany, co trzeba podkreślić, całkowicie pominął i potraktował jako nieistniejącą. Ponieważ skarżący nie podjął jakiekolwiek polemiki ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, Sąd II instancji nie uznał potrzeby powielania wywodu Sądu w tym miejscu, a nie wymaga on uzupełnienia.
Reasumując, prawidłowo Sąd Okręgowy przyjął, że odwołujący od 1 października 1981 roku do 31 grudnia 1996 roku, wyjąwszy okres od 1 czerwca 1989 roku do 31 listopada 1989 roku, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, będąc zatrudnionym kolejno na stanowiskach ślusarza i ślusarza – agregatowego, wykonywał prace, polegające na konserwacji, naprawie i zabezpieczeniu wszystkich urządzeń będących w ruchu na bieżąco przy produkcji paszy. Praca ta stanowi pracę w szczególnych warunkach, o której mowa w dziale XIV pod poz. 25 w zw. z działem X poz. 10 wykazu A stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Zaskarżony wyrok odpowiada prawu i z tego względu Sąd II instancji, na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację ZUS jako bezzasadną.

SSA Jolanta Cierpiał

SSA Dorota Goss-Kokot

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer