Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 306/15
Data wyroku: 2015-07-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Kocyłowska, Alicja Podczaska, Janina Czyż
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art 184 w zw z art 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS
Teza: Prace kierowcy ciągnika wykonywane w transporcie wewnętrznym i zewnętrznym w zakładzie produkcji rolnej o wielkim areale i własnej produkcji przetwórczej można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych wykonywane w transporcie dział VIII poz. 3 wykazu A stanowiącego załącznik do Rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r.

Sygn. akt

III AUa 306/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia30 lipca 2015 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Urszula Kocyłowska

Sędziowie:

SSA Janina Czyż
SSA Alicja Podczaska (spr.)

Protokolant

st. sekr. sądowy Anna Kuźniar

po rozpoznaniu w dniu30 lipca 2015 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. P.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek apelacji wniesionej przez stronę pozwaną
od wyrokuSądu Okręgowego w Przemyślu
z dnia29 stycznia 2015 r.sygn. aktIII U 40/15

oddala apelację

UZASADNIENIE
Decyzją z 28 listopada 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyM. P.ustalenia prawa do emerytury.
W podstawie prawnej powołanoart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz. U.z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) oraz§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W uzasadnieniu wskazano, że ZUS na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca nie udokumentował 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Nie uznano okresu pracy w szczególnych warunkach od 15 listopada 1974 r. do 31 października 1995 r. Świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z 5 grudnia 1995 r. zostało błędnie wystawione. Nie określono w nim charakteru pracy na podstawie wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r., powołując się na przepisy resortowe , nie określono stanowiska pracy . Z przedłożonych przez wnioskodawcę akt osobowych nie można jednoznacznie stwierdzić, na jakich stanowiskach i w jakich okresach wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Natomiast z akt tych wynika, że wnioskodawca wykonywał inne czynności, które nie są zaliczane do pracy w szczególnych warunkach. ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 1 miesiąca i 3 dni; składkowe – 23 lat i 11 miesięcy; uzupełniające - rola – 3 lat, 8 miesięcy i 4 dni; łącznie – 25 lat.
W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawcaM. P., wnosił o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.
Wnioskodawca podał, że był zatrudniony w(...)wN.w okresie od 15 listopada 1974 r. do 31 października 1975 r., w tym służba woj skowa zaliczana do okresu zatrudnienia, na stanowisku kierowcy – traktorzysty, w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto w godzinach nadliczbowych, oraz soboty, niedziele i święta. Wykonywał takie prace, jak: orkę, bronowanie, sianie, koszenie traw, wałowanie, zwożenie siana, kopanie ziemniaków, buraków, opryski pól, sadów, wożenie omłotu, wywożenie obornika, sianie nawozów, dowożenie paszy, wywożenie nieczystości, prasowanie słomy i siana. Przez okres 3 miesięcy przed zwolnieniem z pracy pracował jako palacz kotłac. o. Zakład pracy na okoliczność pracy w szczególnych warunkach wystawił mu świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach .
Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania .
Sąd Okręgowy w Przemyślu ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaM. P.,ur. (...), w dniu 5 listopada 2014 r. złożył wniosek o emeryturę, oświadczając w nim, iż jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, ale jednocześnie wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Do wniosku dołączył dokumentację poświadczającą przebieg zatrudnienia, w tym w szczególności: świadectwo pracy z dnia 31 października 1995 r. wystawione przez(...)wO., z którego wynika, że wnioskodawca był zatrudniony w(...)wN.w okresie od 15 listopada 1974 r. do31 października 1995 r., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy ciągnika i palacza c. o.; świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 5 grudnia 1995 r. wystawione przez gospodarstwo(...)wO., z którego wynika, że wnioskodawca był zatrudniony w(...)wN.od 15 listopada 1974 r. do 31 października 1995 r., i w tym okresie stale,i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika rolniczego.
Z wpisu do książeczki wojskowej wynika, że wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową od 19 lutego 1975 r. do 21 września 1976 r. Agencja  Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddziału Terenowego wR.Gospodarstwo (...)Skarbu Państwa zaświadczeniem z 3 lipca 2003 r. wykazało , że wnioskodawca był zatrudniony wGospodarstwie (...)wO.Zakład Rolny wN.w okresie od 15 listopada 1974 r. do 31 października1995 r., a po odbyciu zasadniczej służby wojskowej podjął pracę w dniu 18 lutego 1977 r.
Decyzją z dnia 28 listopada 2014 r., ZUS/O wR.odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury, uznając , że na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udokumentował 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 1 miesiąca i 3 dni; składkowe – 23 lat i 11 miesięcy; uzupełniające - rola – 3 lat, 8 miesięcy i 4 dni; łącznie – 25 lat.
Sąd Okręgowy w toku postępowania ustalił , że wnioskodawca był zatrudniony w(...)wN.od 15 listopada 1974 r. do 31 października 1995 r.
Wnioskodawca został zatrudniony w tym zakładzie pracy na stanowisku kierowcy ciągnika. Do jego obowiązków należało bronowanie, oranie, opryski, kultywacje, wykonywanie podrywki, transport węgla, nawozów. Zimą przewoził ciągnikiem dostarczany wagonami – węgiel, saletrę, woził pasze do obory, rozwoził kiszonkę, woził ziemniaki do gorzelni, wywoził obornik.
Wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,a często również do późnych godzin wieczornych.
W okresie wypowiedzenia stosunku pracy, a więc od dnia 31 lipca 1995 r. wnioskodawca był zatrudniony jako palacz c. o. Pracował wówczasw kotłowni, która ogrzewała 6 bloków należących do PGR.
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów byłego pracodawcy wnioskodawcy oraz w ocenie sądu wiarygodnych zeznań świadków pracujących w tym samym okresie w(...)wN..
Sąd Okręgowy w Przemyślu po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 20 stycznia 2015 r. – zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił prawo wnioskodawcy do spornego świadczenia emerytalnego od 20 listopada 2014 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd powołał treśćart. 184 ust.  1 i art. 32 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) oraz wskazał jako okoliczności bezsporne to ,że wnioskodawca w dniu 20 listopada 2014 r. ukończył 60 lat, jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, ale jednocześnie wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa oraz , że na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał :okresy nieskładkowe w wymiarze 1 miesiąca i 3 dni; składkowe – 23 lat i 11 miesięcy; uzupełniające - rola – 3 lat, 8 miesięcy i 4 dni; łącznie – 25 lat.
W ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że wnioskodawcaM. P.był zatrudniony w warunkach szczególnych w(...)wN.w okresie od 15 listopada 1974 r. do 31 lipca 1995 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku kierowcy ciągnika. Z powyższego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach Sąd wyłączył jednak okres od 19 lutego 1975 r. do 17 lutego 1977 r.Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika bowiem, że w okresie od 19 lutego 1975 r. do 21 września 1976 r. wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową, a po odbyciu zasadniczej służby wojskowej podjął pracęw dniu 18 lutego 1977 r.
W ocenie Sądu Okręgowego z poczynionych ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych, spełniając tym samym wszystkie ustawowe warunki do nabycia uprawnień do spornego świadczenia emerytalnego od dnia ukończenia 60-go roku życia .
W podstawie prawnej wyroku Sąd dodatkowo powołałart. 477 
14
         § 2 k.p.c.
Powyższy wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu zaskarżył w całości apelacją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.zarzucając :
naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie , w szczególnościart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz. U. z 2013 r. , poz. 1440 ze zm.) , w związku z§ 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.) i uznanie , że wnioskodawca udowodni 15 lat pracy w szczególnych warunkach , a w konsekwencji ma prawo do emerytury w obniżonym wieku .
Apelacja zawiera wniosek o :
zmianę w całości poprzez oddalenie odwołania lub ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji .
Zdaniem organu rentowego stanowisko zajmowane przez wnioskodawcę jest wymienione w wykazie załączonym do rozporządzenia Rady Ministróww wykazie A, dziale VIII . W ocenie apelującego nie ma podstaw do zakwalifikowania przez Sąd I instancji prac polowych , jakie wykonywał wnioskodawca jako prac wykonywanych w transporcie . O ile można się zgodzić , że prace transportowe wykonywane przez wnioskodawcę , jako kierowcę ciągników można zaliczyć do prac w transporcie , a zatem do prac objętych działem VIII poz. 3 wykazu A mimo , że pracował on w Zakładzie Rolnym a nie w przedsiębiorstwie transportowym , to nie ma żadnych podstaw do potraktowania prac polowych jako prac w transporcie . Nie można uznać , że praca kierującego ciągnikiem jest zawsze pracą „w transporcie” nawet jeżeli kierujący niczego nie transportuje lecz wykonuje przy pomocy ciągnika prace polowe .
Wymienienie w wykazie A, dziale VIII pod pozycją 3 prac kierowców ciągników i kombajnów nie oznacza , że należy uznać za pracę w szczególnych warunkach kierowanie tymi pojazdami przy jakichkolwiek zadaniach , a jedynie przy zadaniach transportowych .
Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. , sygn. akt I UK 172/13 .
WnioskodawcaM. P.wniósł o oddalenie apelacji ZUS w odpowiedzi na apelację ( pismo z 10.03.2015 r .) – wskazywał , jakie prace transportowe wykonywał , jako kierowca ciągnika w czasie zatrudnienia w(...)wN.od 15 listopada 1974 r. do 31 października 1995 r.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje :
Przedmiotem sporu w sprawie była ocena uprawnieniaM. P.do emerytury w obniżonym wieku , a to w związku z zatrudnieniem w szczególnych warunkach na podstawie art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z 17 grudnia1998 r. o emeryturach i rentach z FUS , a w szczególności spełnienie przez wnioskodawcę warunku wykazania stażu co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych tj. pracy na stanowiskach wymienionych w Wykazie A stanowiącym Załącznik do rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego…
Sąd Okręgowy wydając zaskarżony wyrok uznał , że cały , objęty sporem okres pracy wnioskodawcy w(...)wN.wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku traktorzysty ( kierowcy ciągnika ) należy zaliczyć do prac wymienionych w w/w Wykazie A Dział VIII – Transport poz. 3 prace kierowców ciągników , kombajnów lub pojazdów gąsienicowych .
Organ rentowy natomiast w apelacji zarzucił błąd w kwalifikacji prawnej pracy wnioskodawcy zatrudnionego jako traktorzysta wykonujący pracę w rolnictwie do działu VIII „Transport”, a więc prac kierowców ciągników wykonujących prace transportowe , kwalifikowane jako praca w warunkach szczególnych – wskazując na treść uzasadnienia wyroku SN z 3 grudnia 2013 r. I UK 172/13( pibl. LEX Nr 1467147 ) .
Sąd Apelacyjny wobec twierdzeń zawartych w odpowiedzi na apelację przeprowadził w trybieart. 382 k. p. c.uzupełniające postępowanie dowodowe – przesłuchanie wnioskodawcy jako strony w celu ustalenia jakie prace transportowe wykonywał on w objętym sporem okresie zatrudnienia .
Z zeznań wnioskodawcy ( k. 65-66 ) wynika , że(...)wN.w którym pozostawał w zatrudnieniu prowadził uprawy rolne na własnych gruntach ok. 400 ha , prowadził zakład produkcyjny : gorzelnię , nadto świadczył też różne zewnętrzne usługi transportowe . Zatrudniał 11 traktorzystów , każdyz nich miał przydzielony traktor którym świadczył pracę , przy czym było 6 ciągników „lżejszych” typuU.C 360 używanych głównie do przewożenia plo nów , jabłek , ziemniaków do gorzelni , pasz , którymi wykonywano cały transport wewnętrzny i usługi na zewnątrz – przywożenie węgla z bocznicy kolejowej , czy drzewa z lasu , piaskowanie dróg w zimie . Natomiast pozostałe ciężkie ciągniki typu C 120 , czy C 80 wykorzystywane były do prac polowychz uwagi na wielki areał upraw . Wnioskodawca miał przydzielony ciągnik typuU.C – 360 , wykonywał więc głównie w/w prace transportowe .
Tylko w miesiącach dużego natężenia prac polowych wykonywał oprócz prac transportowych także typowe prace w rolnictwie .
Sąd Apelacyjny dał wiarę zeznaniom wnioskodawcy , który szczegółowo omówił rodzaj prac wykonywanych jako kierowca ciągnika zatrudniony w(...)wN.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy od 15 listopada1974 r. do 31 października 1995 r. Z uwagi na ponad 20-letni okres tej pracy Sąd uznał , że charakter wykonywanej pracy kierowcy ciągnika – poza okresem: siewu żniw , szczytu jesiennych robót polowych ( łącznie ok. 2 miesięcyw roku ) wnioskodawca świadczył prace o charakterze ściśle prac rolniczych zwykle pracując w ponadnormatywnym czasie pracy .
Przez pozostałe 10 miesięcy w roku wykonywał wyłącznie prace transportowe w transporcie wewnętrznym ( olbrzymi areał gruntów należących do Zakładu ) dodatkowo transport dla produkującej gorzelni i zewnętrzne usługi transportowe .
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał , że kwalifikacja prac wykonywanych w spornym okresie zatrudnienia przez wnioskodawcę do prac w dziale VIII
„w transporcie i łączności” poz. 3 dokonana przez Sąd Okręgowy jest prawidłowa i nie narusza prawa . Należy zwrócić uwagę na fakt , iż w orzecznictwie SN znajdują się wyjątki od reguły „branżowej” kwalifikacji prac zaliczonych do wykonywanych w warunkach szczególnych . I tak w wyroku SN z dnia 3 grudnia 2013 r. I UK 189/13 ( LEX nr 1467149 ) Sąd ten stwierdził , że : „Przyporządkowanie czynności pracownika do określonej branży wiąże się z przynależnością zakładu pracy do określonego działu gospodarki bądź branży przemysłu , ale zależności tej nie można przypisać bezwzględnego charakteru w tym sensie, że przynależność pracodawcy do działu gospodarki / gałęzi przemysłu ,a tym samym do działu wykazu A , ze względu na realizowane podstawowe zadania , wyłącza możliwość przyporządkowania czynności pracownika do innej branży , w konsekwencji do innego działu wykazu A; jeżeli czynności te były  wykonywane w narażeniu na czynniki szkodliwe w stopniu takim , jaki występował u pracodawcy , którego podstawy funkcjonowania obejmowały właśnie te czynności.”
Przekładając powyższe na grunt stanu faktycznego niniejszej sprawy nie sposób stwierdzić , że prace kierowcy ciągnika wykonywane w transporcie wewnętrznym i zewnętrznym w zakładzie produkcji rolnej o wielkim arealei własnej produkcji przetwórczej ( gorzelnia ) nie można kwalifikować jako pracy w warunkach szczególnych wykonywanej w transporcie dział VIII poz. 3 Wykazu A stanowiącego załącznik do Rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r. Ponieważ praca ta przez co najmniej 10 miesięcy w ciągu całego roku była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy należy stwierdzić , że Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy ustalił , że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił co najmniej 15 letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych .
Mając powyższe na uwadze , przy bezspornym spełnieniu przez wnioskodawcę pozostałych ustawowych warunków do nabycia uprawnień , do spornego świadczenia – należy uznać , że apelacja ZUS nie może odnieść zamierzonego skutku .
Dlatego zgodnie z treściąart. 385 k. p. c.Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowego , jako pozbawioną uzasadnionych podstaw faktycznychi prawnych .

ZARZĄDZENIE
-(...)oraz(...)