Sąd Okręgowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 91/15
Data wyroku: 2015-06-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Cichoń
Słowa kluczowe: Pożyczka, Weksel
Podstawa prawna: art. 451 §3 kc w zw. z art. 720 §1 kc
Teza: w sytuacji kiedy dłużnik ma względem tego samego wierzyciela kilka długów, a ani dłużnik ani wierzyciel nie wskazali długu, na który należy zarachować wpłaconą przez dłużnika kwotę, kwotę tą należy zaliczyć w pierwszej kolejności na poczet długu wymagalnego

Sygn. I C 91/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Maria Cichoń

Protokolant:

st. sekr. sądowy Beata Cichosz

po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 r. w Słupsku
na rozprawie
sprawy z powództwaI.
A. (...)

przeciwkoA. F. (1)iA. F. (2)
o zapłatę
utrzymuje w mocy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany przez Sąd Okręgowy w Słupsku w dniu 7 stycznia 2015 r. w sprawie I Nc(...).
Na oryginale właściwy podpis
Sygn. I C 91/15

UZASADNIENIE

    PowódI.A. (...), pozwem w postępowaniu nakazowym z weksla z dnia 15.12.2014r., domagał się nakazania pozwanymA. F. (1)iA. F. (2), aby zapłacili solidarnie na jego rzecz kwotę 180.579,99 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 12.12.2014 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu.
Do pozwu dołączył powód oryginał weksla uzupełnionego na kwotę dochodzoną pozwem, na którym na pierwszej stronie podpisy złożyli pozwani.
Podniósł powód w uzasadnieniu pozwu, iż powyższy weksel został wystawiony in blanco przez pozwanych w dniu 25.06.2013 r., jako zabezpieczenie zawartej między stronami tego samego dnia umowy pożyczki na kwotę 210.000 zł. Złożony przez powoda weksel został przez niego uzupełniony zgodnie z deklaracją wekslowa z dnia 25.06.2013 r., gdyż pozwani nie wywiązali się z niniejszej umowy pożyczki, zapłacili bowiem na rzecz powoda z tytułu zwrotu pożyczki jedynie kwotę 30.000 zł. W deklaracji wekslowej pozwani wyrazili zgodę na uzupełnienie przez powoda wystawionego przez nich weksla in blanco na sumę nie większą niż 210.00 zł i opatrzenie go datą i miejscem wystawienia oraz datę płatności według własnego uznania, jednak nie wcześniej niż 31.08.2014 r.
W dniu 7 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Słupsku w sprawie I Nc(...)wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym zgodnie z żądaniem pozwu (k. 32 akt).
Od powyższego nakazu zapłatypozwaniA. F. (1)iA. F. (2)złożyli skutecznie zarzuty (k. 39 i n. akt), wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na ich rzecz solidarnie zwrotu kosztu procesu.
W uzasadnieniu swojego stanowiska podnieśli pozwani, iż świadczenie, którego domaga się powód w niniejszym postępowaniu zostało przez nich spełnione na długo przed wniesieniem powództwa – na dowód czego dołączyli do zarzutów kopię dowodów wpłat (19 sztuk). Wskazali pozwani, iż powód udzielił im dwóch pożyczek na zakup wyposażenia nieruchomości, które pozwani kupili od powoda w dniu 25.06.2013 r. Na dzień złożenia pozwu do rozliczenia z tytułu tych pożyczek pozostała kwota 5.000 zł. Kwota ta zgodnie z ustaleniami stron ma zostać potrącona na rzecz usunięcia wad budynku zakupionego przez pozwanych od powoda.

Sąd ustalił:

W dniu 25 czerwca 2013 r. strony powódI.A. (...)iA. A.małżonkowieF.zawarli umowę sprzedaży, na podstawie której powód sprzedał pozwanym do ich majątku wspólnego nieruchomość zabudowana położoną wC.przyul. (...), nrdziałki (...)o powierzchni 0,0166 ha, dla której Sąd Rejonowy w Chojnicach prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...)za cenę 2.100.000 zł powiekszoną o podatek Vat 23% w kwocie 483.000 zł (§5 umowy).
W dniu zawarcie umowy, część ceny w kwocie 210.000 zł oraz należny od całej ceny podatek od towarów i usług w wysokości 23%, w kwocie 483.000 zł, a więc łącznie kwotę 693.000 zł kupujący już zapłacili.
Pozostała część ceny w kwocie 1.890.000 złA.iA.małżonkowieF.zobowiązali się spłacić z kredytu hipotecznego do dnia 30 czerwca 2013 r.
dowód: umowa sprzedaży i oświadczenie o ustanowieniu hipoteki zawarta w dniu 25.06.2013 r. wC.przed notariuszemJ. F., Rep. A.(...)– k. 67-72 akt
W dniu 25 czerwca 2013 r. pozwani zawarli z powodem trzy umowy pożyczki na kwotę 115.000 zł, 210.000 zł i 483.000 zł. Wszystkie te pożyczki zostały zabezpieczone trzema wekslami in blanco, do których zostały dołączone deklaracje wekslowe
fakt bezsporny
Kwotę 115.000 zł pozwani mieli spłacić w ratach – co miesiąc kwotę 5.000 zł, poczynając od 7 sierpnia 2013 r. Powód miał prawo wypełnić weksel in blanco, nie wcześniej niż 31 sierpnia 2015 r.
dowód: deklaracja wekslowa k. 113 akt
Kwotę 210.000 zł pozwani mieli spłacać w ratach – co miesiąc kwotę 2.500 zł poczynając od 7 sierpnia 2013 r. Powód miał prawo wypełnić weksel in blanco, nie wcześniej niż 31 sierpnia 2014 r.
dowód: deklaracja wekslowa – złożona w kopercie na k. 10
Kwotę 483.000 zł pozwani mięli spłacić jednorazowo Powód miał prawo wypełnić weksel in blanco, nie wcześniej niż 31 sierpnia 2013 r.
dowód: deklaracja wekslowa z dnia 25.06.2013 r. – k. 125 akt
W dniu 7 sierpnia 2013 r. powód otrzymał odA. F. (3)kwotę 237.500 zł
dowód: pokwitowania k. 48
W dniu 26 sierpnia 2013 r. na kontoA. F. (1), Urząd Skarbowy wC.przelał kwotę 470.765 zł (zwrot podatku Vat za(...)– korekta).
W dniu 28.08.2013 r.(...)A.przelała na kontoF.A.kwotę 470.000 zł.
W dniu 28.08.2013 r.A. F. (2)wypłacił ze swojego konta kwotę 470.000 zł.
dowód: potwierdzenie wykonania operacji wBanku (...)– k. 125-128
W dniu 8 października 2013 r. w siedzibie Kancelarii Radcy PrawnegoA. W.wS.filia wC., w obecności radcy prawnegoR. W.odbyło się spotkanieA. F. (2)iI.A. (...)w kwestii zapłaty zaległości wymagalnych rat z tytułu udzielonej przezI.A. (...)pożyczkiA.iA.małżonkomF.kwot 210.000 zł oraz 115.000 zł
Ustaliły strony na tym spotkaniu, iż na dzień 7 września 2013 r. i 7 października 2013 r. przypadały do spłaty odpowiednio kwoty 2.500 zł oraz 5.000 zł z tytułu wyżej wymienionych pożyczek. Stwierdziły strony, iż kwoty te w łącznej wysokości 15.000 zł nie zostały zapłacone na dzień 8 października 2013 r.
A. F. (2)oświadczył, że kwotę rat za miesiąc wrzesień 2013 r. zapłacą w dniu 9 października 2013 r., zaś kwotę za październik uregulują do dnia 17 października 2013 r.
Ustaliły strony, że z tytułu powstałego opóźnienia nie będą naliczane żadne odsetki ustawowe, pod warunkiem, że płatności zostaną uregulowane we wskazanych datach. Dalej strony ustaliły, że w przypadku wystąpienia jakichkolwiek opóźnień w płatnościach którejkolwiek z przypadających w przyszłości rat,I.A. (...)będzie miał prawo naliczać odsetki, a w razie zaległości w płatności co najmniej dwóch następujących po sobie rat, będzie miał prawo wypowiedzenia umowy pożyczki ze skutkiem natychmiastowym, po uprzednim pisemnym wezwaniu do zapłaty i wyznaczeniu 7-dniowego terminu do zapłaty zaległości.
Pod tym protokołem podpisy złożyliI.A. (...),A. F. (2)i radca prawnyR. W.

dowód: protokół z dnia 8 października 2013 r. – k. 11 akt
W dniu 10.10.2013 r. pozwanyA. F. (2)przekazał powodowi kwotę 7.500 zł, a w dniach 17, 24 i 28.10.2013 r. przekazał pracownicy powodaK. C.odpowiednio kwoty: 4.000 zł, 2.500 zł i 1.000zł
dowód: pokwitowanie złożone na k. 48-52 akt
W listopadzie 2013 r. pozwanyA. F. (2)przekazał do rąkK. C.5.000 zł w dniu 9 listopada, 2.500 zł w dniu 12 listopada
dowód: pokwitowanie – k.53-54 akt
W grudniu 2013 r. i styczniu 2014 r. pozwanyA. F. (2)przekazałK. C.po 7.500 zł odpowiednio 9.12.2013 r. i 9.01.2014 r.
dowód: pokwitowanie k. 55 i 56 akt
Kwotę 7.500 zł przypadającą do spłaty w lutym 2014r. pozwany przekazałK. C.w 9 ratach w okresie od 10.02 do 1.03.2014 r.
dowód: pokwitowanie na k. 57 i 58 akt
Również kwotę 7.500 zł przypadającą do spłaty w marcu 2014 r. pozwany spłacił w ratach (6 wpłat) w okresie od 12.03. do 28.03.2014 r.
dowód: pokwitowanie k. 59 i 60 akt
Kwotę 7.500 zł przypadająca do spłaty w kwietniu 2014 r. pozwany przekazałK. C.w dwóch ratach 2.000 zł 25.04.2014r. i 5.500 zł – 29.04.2014r.
dowód: pokwitowanie k. 61 i 62 akt.
W miesiącu maju i czerwcu 2014r. pozwany przekazałK. C.kwotę 7.500 zł jednorazowo odpowiednio 21.05 i 12.06.2014r.
dowód: pokwitowanie na k. 65 i 66 akt
Powyższe kwotyK. C.przyjmowała od pozwanego na polecenie powoda. W tym czasieK. C.pracowała w sklepie należącym do powoda. Pieniądze pozwany przekazywał jej w sklepie, w którym pracowała. Pozwany miał jej przekazywać co miesiąc kwotę 7.500 zł, z tytułu spłaty dwóch pożyczek jednej w kwocie 210.000 zł i drugiej 115.000 zł, na podstawie weksli – z jednego weksla miała to być kwota 5.000 zł, a z drugiego 2.500 zł – do całkowitej spłaty obu weksli.K. C.po raz pierwszy pieniądze od pozwanego przyjęła w październiku 2013 r., ostatni raz pozwany przekazał jej kwotę 7.500 zł w miesiącu lipcu 2014r.
PozwanyA. F. (2)przekazując pieniądzeK. C.w miesiącu lipcu nie informował jej, że jest to ostatnia rata.
dowód: zeznania świadkaK. C.złożone na rozprawie 25.06.2015r. 00:21:59 – 00:43:48 – k. 136-137 akt;
W sumie pozwanyA. F. (2)przekazał do rąkK. C.kwotę 75.000 zł
dowód: pokwitowanie złożone na k. 50-66 akt;
W dniu 15.09.2014r. powód za pośrednictwem swojego pełnomocnika radcy prawnegoR. W.wystosował do pozwanych wezwanie do uregulowania dwóch zaległych rat, z tytułu spłaty pożyczki kwoty 210.000 zł i 115.000 zł, w łącznej kwocie 15.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwoty 7.500 zł od 8.08.2014r. i od kwoty 7.500 zł od 8.09.2014r. w terminie 7 dniu pod rygorem wypowiedzenia umowy pożyczki.
dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 15.09.2014r. – k. 12 akt;
W dniu 18.11.2014r. powód wypowiedział, oddzielnie każdemu z pozwanych ze skutkiem natychmiastowym umowę pożyczki, co do kwot 210.000 zł i 115.000 zł, zawartej w dniu 25.06.2013r., wzywając ich do zapłaty pozostałych do spłaty kwot tj. odpowiednio kwoty 180.000 zł i kwoty 55.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w terminie 7 dni.
dowód: dwa wezwania do zapłaty z dnia 18.11.2014r. – k. 14-21 akt.
Pismem z dnia 4.12.2014r. powód poinformował pozwanych o wypełnieniu weksla in blanco zgodnie z deklaracja wekslową ( podpisana w obecności notariuszaJ. R.. Nr(...)), wskazując iż termin płatności weksla został wyznaczony na dzień 11.12.2014r. i jednocześnie wezwał pozwanych (każdego z osobna) do wykupu weksla wypełnionego na kwoty 180.576,99 zł, w terminie do dnia 11.12.2014r.
dowód: dwa wezwania do wykupu weksla opatrzone datą 4.12.2014r. – k. 22-29 akt, oraz oryginał weksla złożony w kasie SO pod poz.(...), opis – koperta k. 10.
PowódI.A. (...), potwierdził na deklaracji wekslowej złożonej przez pozwanych wraz z wekslem in blanco zawierającej zastrzeżenie prawa wypełnienia weksla przez powoda na kwotę 483 000 zł na dzień 30.07.2013r., że dostał 450.000 zł
Powód zwrócił pozwanym oryginał weksla in blanco wraz z oryginałem deklaracji wekslowej na kwotę 483.000 zł;
dowód: oryginał deklaracji wekslowej – k. 147 akt i fakt przyznany przez powoda.
Sąd zważył:
Powództwo, w ocenie sadu, zasługiwało na uwzględnienie.
Bezsporny w sprawie jest fakt, iż na dzień przekazania przez pozwanego powodowi kwoty 237 500 zł tj. 07.08.2013r. pozwani byli zobowiązani wobec powoda z tytułu trzech pożyczek na spłatę zabezpieczenia, których pozwani wystawili na rzecz powoda trzy własne weksle in blanco i do których zostały doręczone deklaracje wekslowe. Bezsporny jest również fakt, iż na ten dzień wymagalna była kwota 468.000 zł z tytułu pożyczki udzielonej powodom przez pozwanych na zapłacenie podatku VAT.
Na wystawionym pozwanemu przez powoda pokwitowaniu z dnia 7.08.2013r. na kwotę 237. 500 zł żadna ze stron nie wskazała na poczet, którego z trzech długów kwota ta ma zostać zarachowana.
W takiej sytuacji, w myślart. 451 § 3 kcwpłaconą przez pozwanego kwotę należało zaliczyć na poczet długu wymagalnego, tj. na zaciągniętą przez pozwanych pożyczkę w kwocie 468.000 zł na zapłacenie podatku VAT.
Należy również podkreślić, iż na spotkaniu do którego doszło między stronami w dniu 8.10.2013r. - a którego przebieg i ustalenia sąd ustalił na podstawie treści protokołu z tego spotkania (k. 11 akt) – wynika, iż na ten dzień istniały wymagalne zaległości z tytułu spłaty rat udzielonej przez powoda pozwanym pożyczki w kwocie 210.000 zł oraz 115.000 zł. Zaległości na ten dzień, tj. 7.10.2013r. wynosiły 15.000 zł. W protokole brak jest jakiejkolwiek wzmianki, iż na poczet spłaty obu tych pożyczek pozwanyA. F. (2)przekazał powodowi, jednorazowo, w dniu 7.08.2013r. kwotę 237.000 zł. Gdyby rzeczywiście w dniu 7.08.2013r. pozwanyA. F. (2)przekazał powodowi taka kwotę z przeznaczeniem na spłatę tych dwóch w/w kwot, to powinien był zadbać o to, aby w protokole uczynić o tym fakcie stosowaną wzmiankę.
W świetle zaoferowanych przez strony dowodów, brak jest podstaw do udzielenia - na co powołują się pozwani – że protokół z dnia 8.10.2013r. dotyczył określenia sposobu spłat rat, z uwzględnieniem dokonanej przez pozwanego wpłaty z dnia 7.08.2013r. w kwocie 237.500 zł. Pozwani na ta okoliczność nie przedstawili żadnego dowodu. A to nich, mając na uwadzeart. 6 kc, spoczywał ciężar udowodnienia tego faktu. Za dowód taki bowiem nie może zostać uznana – na co powołują się pozwani – dokonana przez nich spłata do kwoty 450.000 zł pożyczki w kwocie 468.000 zł zaciągniętej przez powoda na spłatę Vat.
Pozwani złożyli do akt sprawy deklarację wekslową upoważniającą powoda do wypełnienia dołączonego do niej weksla in blanco na kwotę 485.000 zł, z adnotacja powoda” dostałem 450.000 zł” , wskazując iż powód wraz z deklaracją zwrócił im dołączony do niej weksel (powód przyznał ten fakt). Podnieśli pozwani, iż kwotę tę przekazał pozwanyA. F. (2)powodowi jednorazowo, po otrzymaniu przez pozwanaA. F. (1)dnia 26.08.2013r. z Urzędu Skarbowego kwoty 470.765 zł tytułem zwrotu z podatku Vat za(...).
Przedstawione przez pozwanych w/w dowody potwierdzają jedynie fakt, iż pozwanyA. F. (2)wyjął ze swojego konta w dniu 28.08.2013r. kwotę 470.000 zł oraz to, że powód zwracając im deklarację i weksel zabezpieczający spłatę pożyczki w kwocie 486.000 zł potwierdził fakt otrzymania od pozwanych z tego tytułu kwoty 450.000 zł. Jedynie w oparciu o te dowody, brak jest wystarczających podstaw do ustalenia, że kwotę 450.000 zł pozwani wręczyli powodowi jednorazowo, po otrzymaniu przez pozwanych zwrotu podatku Vat z Urzędu Skarbowego.
Objęta nakazem kwota 576,99 zł to należne odsetki ustawowe z tytułu opóźnienia za okres od 1.09.2014 r. do 11.12.2014 r. W deklaracji wekslowej, strony zastrzegły, iż powód ma prawo wypełnić weksel na sumę nie większa niż 210.000 zł, nie wcześniej niż 31 sierpnia 2014r., co oznacza, że termin spełnienia świadczenia z tytułu umowy pożyczki w kwocie 210.000 zł przypadł na dzień 1.09.2014r. Od tej tez daty powód mógł domagać się odsetek z tytułu opóźnienia (art. 476 kcw zw. Zart. 481 §1 i §2 kc)
W tym stanie rzeczy, skoro pozwani w toku postępowania nie udowodnili spełnienia w całości świadczenia z tytułu zwrotu kwoty pożyczki w kwocie 210.000 zł zabezpieczonej wekslem, ponad przyznaną przez powoda spłatę w kwocie 30.000 zł, Sąd mając na uwadzeart. 720 §1 kcna podstawieart 496 kpcutrzymał w mocy zaskarżony przez pozwanych nakaz zapłaty w całości.
Na oryginale właściwy podpis