Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1179/15
Data wyroku: 2015-11-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Leszek Dąbek, Ewa Buczek-Fidyka, Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Nienależne Świadczenie
Podstawa prawna: art. 410 § 1 k.c.

Sygn. akt III Ca 1179/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący-Sędzia:  SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędzia:    SO Gabriela Sobczyk
Sędzia:    SR (del.) Ewa Buczek - Fidyka
Protokolant    Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. w Gliwicach na rozprawie
sprawy z powództwaS. S.
przeciwko Powiatowi(...)
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt I C 2107/14

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1275 zł (tysiąc dwieście siedemdziesiąt pięć złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 30 września 2014 roku;

b
oddala powództwo w pozostałej części;

c
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 242,88 zł (dwieście czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt osiem groszy) z tytułu zwrotu kosztów procesu;

2
oddala apelację w pozostałej części;

3
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 148 zł (sto czterdzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSR (del.) Ewa Buczek - Fidyka SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. akt III Ca 1179/15

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskimw wyroku z dnia 23 03 2015r. oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach procesu.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia ocenił, iż wniosek pozwanego o odrzucenie pozwu jest bezzasadny. Przywołał regulacjęart. 118 k.c.oraz poglądy prawne wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 06 2010r. w sprawie o sygn. akt III CZP 37/10 oraz w wyroku z dnia 10 01 2014r.
w sprawie o sygn. akt I CSK 213/13 i w wyroku z dnia 19 11 2014r. w sprawie
o sygn. akt II CSK 195/140 i przyjmując, że dochodzone roszczenia pozostają
w związku z prowadzona przez powoda działalnością stwierdził, iż uległy one przedawnieniu i z tej przyczyny uznał powództwo za bezzasadne.
O kosztach procesu orzekł na podstawie regulacjiart. 98 k.p.c.
Orzeczenie zaskarżyłpowódS. S., który wnosił o jego zmianę przez uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz od powodów zwrotu kosztów procesu za obie instancje.
Zarzucał, iż przy ferowaniu wyroku naruszono regulacjęart. 118 k.c.poprzez przyjęcie, że roszczenie o zwrot nienależnie pobranej opłaty od za wydanie karty pojazdu uiszczonej podczas rejestracji pojazdu przez przedsiębiorcę prowa-dzącego działalność gospodarcza w zakresie między innymi sprzedaży detalicznej i hurtowej pojazdów samochodowych, jest roszczeniem związanym z prowa-dzeniem działalności gospodarczej, a w rezultacie tego uwzględnienie przez Sąd Rejonowy zarzutu przedawnienia roszczeń.
W odpowiedzi na apelacjępozwany Powiat(...)wnosił
o oddalenieapelacji oraz zasądzenia na jego rzecz od powoda zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował roszczenia powodów przyjmując, że mają one źródło w reżimie odpowiedzialności za bezpodstawne wzbogacenie, a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę i skonstruował prawidłową podstawę faktyczną orzeczenia.
Zagadnienie dopuszczalności drogi sądowej w sprawach o zwrot nie-należnych opłat za wydanie karty pojazdu, pobranych na podstawierozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 07 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu(Dz. U. Nr 137, poz. 1310) przed wejściem w życie
z dniem 1 01 2010 r.ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych(Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) było przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 06 2012r. (III CZP 24/12, Biul. SN 2012/6/8).
Sąd Najwyższy uznał w tej uchwale, iż droga sądowa przy dochodzeniu tych roszczeń jest dopuszczalna, a Sąd odwoławczy pogląd ten i związaną z nim ocenę prawną podziela.
W sprawie występuje zatem pozytywna przesłanka procesowaw postaci dopuszczalności drogi sądowej i jak trafnie ocenił Sąd Rejonowy
w sprawie nie zachodziły przesłanki do odrzucenia pozwu.
Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia w przeważającej części dotyczą okoliczności bezspornych pomiędzy stronami, bądź mają odniesienie w informacjach zawartych w przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wiarygodnych źródłach dowodowych.
W szczególności Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż powód uiści opłaty za karty pojazdu, co w drodze domniemania faktycznego wynika
z faktu zarejestrowania przez pozwanego pojazdów (art. 231 k.p.c.) .
Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego dotycząca istnienia dochodzonych roszczeń jest prawidłowa i Sąd odwoławczy ją podziela oraz przyjmuje za własną (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. III C 473/34, ZB. Urz. 1935r. nr 12, poz. 496).
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z dnia 17 01 2006r. stwierdził bowiem niekonstytucyjność regulacji prawnej leżącej u podstaw pobrania od powódki opłaty za kartę pojazdu (§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu- Dz. U. nr 137,
poz. 1310).
Jakkolwiek jednocześnie odroczył on termin utraty jego mocy obowiązującej do dnia 1 05 2006r. i do tego czasu przepis ten miał moc obowiązującą,
to nie pozbawia to Sądu możliwości dokonania własnej oceny jego zgodności
zKonstytucją RPw okresie jego formalnego obowiązywania.
Zgodnie bowiem z regulacjąart. 178 ust. 1 Konstytucji RPsędziowie
w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylkoKonstytucjii ustawom.
Zarówno w judykaturze jak i doktrynie prawa wywodzi się na podstawie tej regulacji, że skoro sędzia orzekając podlega tylkoKonstytucjii ustawom, to może on odmówić (bez konieczności występowania do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności przepisu aktu podstawowego zKonstytucjączy ustawą), zastosowania w sprawie przepisu rozporządzenia, który jest niezgodny zKonstytucjąi ustawą, w tym odmówić zastosowania przepisu niezgodnego
zKonstytucjąw okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu orzeczonej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Dlatego podzielając w pełni ocenę Trybunału Konstytucyjnego należy odmówić jej zastosowania do zdarzeń jakie miały miejsce w całym okresie jej formalnego obowiązywania, w tym również odmówić jej zastosowania przy ocenie legalności uiszczenia przez powoda opłat za kartę pojazdu.
Powoduje to, że w chwili ich pobrania powód nie był zobowiązany
do ich zapłaty (w obowiązującym systemie prawa nie istniała bowiem podstawa prawna do jej pobrania) i tym samym – jak słusznie ocenił Sąd Rejonowy – ich uiszczenie jest świadczeniem nienależnym w rozumieniuart. 410 § 2 k.p.c.
Opłaty została przekazana pozwanemu i stanowiła jego dochód.
W wyniku ich przekazania uzyskał on zatem bez podstawy prawnej korzyść majątkową kosztem powoda, w następstwie czego - stosownie
do regulacjiart. 405 k.c.w związku zart. 410 § 1 k.c.- po stronie powoda powstało skuteczne względem pozwanego roszczenie o zwrot ich wartości,
w zakresie w jakim doszło do wzbogacenia pozwanego kosztem powoda,
tj. w zakresie różnicy pomiędzy uiszczonymi opłatami a poniesionymi przez pozwanego kosztami związanymi z ich sporządzeniem i wydaniem powodowi.
Pozwany w żaden sposób nie wykazał w toku postępowania, iż uzyskaną kosztem powódki korzyść majątkową zużył lub utracił w sposób niweczący jego wzbogacenie oraz że pobranie przez niego od powódki opłaty w wysokości 500zł czyniło zadość zasadom współżycia społecznego.
Z tej przyczyny w materiale sprawy brak jest podstaw do zastosowania regulacjiart. 409 k.c.iart. 411 pkt 2 k.c.i powodowi przysługują względem pozwanego roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.
Przy ocenie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia dochodzonych roszczeń zastosowanie ma pogląd prawny wyrażony Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 11 2011r. wydanej w sprawie o sygn. akt III CZP 67/11 wyraził jednoznaczny pogląd, zgodnie z którym„Roszczenie przedsiębiorcy o zwrot nienależnie pobranej opłaty z tytułu wydania karty pojazdu, uiszczonej w związku z rejestracją pojazdu sprowadzonego w ramach działalności gospodarczej z państwa będącego członkiem Unii Europejskiej, nie jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniuart. 118 k.c.(OSNC 2012/6/69, ,który Sąd odwoławczy oraz zawartą w uzasadnieniu tej uchwały ocenę prawną podziela.
W świetle przywołanego poglądu termin przedawnienia dochodzonych przez powoda roszczeń - stosownie do regulacjiart. 118 k.c.- wynosi zatem 10 lat a nie jak przyjął Sąd pierwszej instancji 3 lata.
Biorąc to pod uwagę dochodzone roszczenia były uzasadnione w łącznej kwocie 1.250zł, w konsekwencji czego również w tym zakresie uzasadniona jest apelacja i dlatego w oparciu o regulacjęart. 386 § 1 k.p.c.zmieniono zaskarżony wyrok i zasądzono od pozwanego na rzecz powódki wskazaną kwotę ustawowymi odsetkami od dnia 30 09 2014r. oraz orzeczono o kosztach procesu stosując regulacjeart. 100 zd. 1 k.p.c.
Reasumując zaskarżony wyrok jest w części wadliwy i dlatego apelację powoda w tej części uwzględniono zmieniając wyrok w sposób wskazany w sentencji w oparciu o regulacjęart. 386 § 1 k.p.c.a w pozostałym zakresie apelację jako bezzasadną oddalono na mocy regulacjiart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono stosując regulacjęart. 100 zd. 1 k.p.c.

SSR (del.) Ewa Buczek - Fidyka SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk