Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 442/15
Data wyroku: 2015-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Gerke, do Łukasz Kalawski, Dariusz Śliwiński

Sygn. akt IV Ka 442/15

WYROK

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 maja 2015r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w Wydziale IV Karnym-Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: SSO Dariusz Śliwiński
Sędziowie:   SSO Piotr Gerke
SR del. do SO Łukasz Kalawski (spr.)
Protokolant:   apl. radcowskiT. M.
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w PoznaniuD. M.
po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015r.
sprawyB. T.
oskarżonego o przestępstwo zart. 289 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez Prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego we Wrześni z dnia 12 marca 2015 r. – sygn. akt II K 247/15
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu we Wrześni do ponownego rozpoznania
Ł. K.D. P.G.

UZASADNIENIE
B. T.został oskarżony o to, że:
W dniu 18 stycznia 2015 r. weW., województwa(...), na parkingu niestrzeżonym przyul. (...).T. K., po otwarciu niezabezpieczonego samochodu i następnie użyciu oryginalnego kluczyka, dokonał zaboru w celu krótkotrwałego użycia samochodu osobowego markiF. (...)onr rejestracyjnych (...), numerze nadwozia(...), rok produkcji 2002 o wartości 3 000 zł na szkodęR. K.,
tj. o przestępstwo określone wart. 289 § 1 k.k.
Wyrokiemz dnia 12 marca 2015 r. Sąd Rejonowy we Wrześni orzekł w następujący sposób:
1. oskarżonegoB. T.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego znamiona występku zart. 289 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 289 § 1 k.k.wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności;
2. na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby 3 lat;
3. na podstawieart. 289 § 4 k.k.wymierzył oskarżonemu grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 zł;
4. na podstawieart. 73 § 1 k.k.oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego;
5. na podstawieart. 72 § 1 pkt 5 k.k.zobowiązał oskarżonego w okresie próby do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu;
6. na podstawieart. 63 § 1 k.k.zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary grzywny okres zatrzymania w sprawie w dniu 19 stycznia 2015 r. przyjmując, że jeden dzień pozbawienia wolności równa się dwóm stawkom dziennym grzywny i uznał ją za wykonaną w wymiarze dwóch stawek dziennych;
7. na podstawieart. 627 k.p.k.zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe 350 zł w tym opłatę w kwocie 280 zł.
Apelacjęod powyższego rozstrzygnięcia wywiódł oskarżyciel publiczny. Zaskarżając zapadły wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego zarzucił obrazę przepisu prawa materialnego określonego wart. 70 § 2 k.k.iart. 73 § 2 k.k., poprzez pominięcie wskazanych przepisów w części dyspozytywnej wyroku i wydanie orzeczenia dotyczącego oddaniaB. T.w trzyletnim okresie próby pod dozór kuratora sądowego na błędnej podstawie prawnej –art. 73 § 1 k.k., gdy z poczynionych ustaleń wynika, iż skazany jest osobą młodocianą i obligatoryjnym jest oddanie pod dozór kuratora sądowego na podstawieart. 70 § 2 k.k.iart. 73 § 2 k.k.
Z uwagi na podniesiony zarzut oskarżyciel publiczny wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie dozoru kuratora wobecB. T.na podstawieart. 70 § 2 k.k.iart. 73 § 2 k.k.
W uzasadnieniu apelacji skarżący wskazał, że oddającB. T.na podstawieart. 73 § 1 k.k.w okresie próby pod dozór kuratora sąd zastosował wadliwą podstawę prawną. Zgodnie bowiem z dyspozycjąart. 70 § 2 k.k.iart. 73 § 2 k.k.dozór kuratora jest obligatoryjnym ale w przypadku młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, którym to przestępstwem jest czyn zart. 289 § 1 k.k., przypisany oskarżonemu. We skazanej zatem sytuacji procesowej, zastosowanie wobec oskarżonego dozoru na podstawieart. 73 § 1 k.k.stanowi uchybienie przepisom prawa karnego materialnego, aczkolwiek stanowiące powielenie uchybienia zawartego w a/o.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wywiedziona przez oskarżyciela publicznego okazała się skuteczna, a podniesiony w niej zarzut zasługiwał w całości na uwzględnienie.
Jak słusznie wskazał apelujący, oddając w okresie probacyjnym pod dozór kuratora sądowego oskarżonegoB. T., jako młodocianego sprawcę przypisanego mu przestępstwa umyślnego zart. 289 § 1 k.k., Sąd Rejonowy powinien był zastosować normy zart. 70 § 2 k.k.i73 § 2 k.k.B. T.w chwili popełnienia przypisanego mu czynu nie ukończył 21 lat i w czasie orzekania w pierwszej instancji lat 24 (art. 115 § 10 k.k.). Adekwatną zatem normą dla zawieszenia na podstawieart. 69 § 1 k.k.wykonania orzeczonej mu kary pozbawienia wolności za przypisany występek, jest ta wynikająca z treściart. 70 § 2 k.k.Przepisart. 73 § 2 k.k.statuuje natomiast obowiązek orzeczenia wobec młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, dozoru w wypadku zawierzenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności. Uchybienie powyższemu, do czego niewątpliwie doszło poprzez przeoczenie Sądu i powtórzenie błędnej podstawy prawnej zaproponowanej w akcie oskarżenia, na co zwrócił już uwagę sam Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku, powodowało wadliwość zapadłego rozstrzygnięcia, która wymaga korekty, chociaż nie na obecnym etapie postępowania.
Sąd Okręgowy uznał bowiem, że przeprowadzone postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte jest zarazem i uchybieniem innego rodzaju, co powodować musiało orzeczenie wyrokiem kasatoryjnym. Złożony przez pokrzywdzonegoR. K.w dniu 4 lutego 2015 r. w trybieart. 46 § 1 k.k.wniosek o zasądzenie od oskarżonego odszkodowania za zniszczone mienie w kwocie 5 000 zł, Sąd Rejonowy pozostawił bez jakiegokolwiek rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 6 lutego 2015 r. Sąd skierował sprawę na posiedzenie w przedmiocie wydania wyroku w trybieart. 335 k.p.k., o czym zawiadomił pokrzywdzonego. Na posiedzenie wyznaczone w dniu 12 marca 2015 r. nie stawił się zawiadomiony w trybie podwójnego awizo pokrzywdzonyR. K., a Sąd I instancji, ignorując wniosek zart. 46 § 1 k.k.wydał wyrok skazujący, uwzględniając wniosek, o którym mowa wart. 335 k.p.k.Art. 46 § 1 k.k.przewiduje, że w razie skazania sąd może orzec,a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka,obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości albo w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; przepisów prawa cywilnego o przedawnieniu roszczenia oraz możliwości zasądzenia renty nie stosuje się. Jak stanowi § 2 powołanego przepisu: zamiast obowiązku określonego w§ 1sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego. Podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w oparciu o przepisart. 46 § 1są pokrzywdzony i inna osoba uprawniona.Kodeks karnynie wyjaśnia, kogo uznaje za osobę pokrzywdzoną, należy więc w tym zakresie odwołać się do przepisów prawa procesowego. W myślart. 49 k.p.k.pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo (§ 1). Termin, w jakim powinien być złożony wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody wskazuje przepisart. 49a k.p.k., gdzie określono końcowy termin do złożenia takiego wniosku dla pokrzywdzonego i prokuratora na moment do zakończenia pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego na rozprawie głównej. W doktrynie i judykaturze podaje się ponadto, że końcowy termin do złożenia wniosku o naprawienie szkody przez pokrzywdzonego lub prokuratora gdy pokrzywdzony nie został przesłuchany to moment głosu stron. Ustawa natomiast nic nie wspomina o momencie początkowym dla złożenia wniosku, o którym mowa. Wniosek więc o nałożenie na skazanego obowiązku naprawienia szkody może być już składany na etapie postępowania przygotowawczego. Przemawia za tym m.in. fakt, że na mocyart. 335 § 1 k.p.k.prokurator może umieścić w akcie oskarżenia wniosek o skazanie oskarżonego bez rozprawy. Zgodnie z treścią tego przepisu prokurator może - wnioskując o skazanie, o którym mowa - równocześnie złożyć wniosek o orzeczenie środka karnego, przy czym jednym z nich może być właśnie obowiązek naprawienia szkody.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że pokrzywdzony w odpowiednim czasie i formie złożył wniosek o naprawienie przez oskarżonego wyrządzonej mu szkody. Sąd Rejonowy zatem, uznając sprawstwo i winęB. T.w popełnieniu zarzucanego mu czynu zart. 289 § 1 k.k.powinien był wydać merytoryczną decyzję w przedmiocie wniosku zart. 46 § 1 k.k.Jednoznaczne brzmienie treściart. 46 k.k.bezspornie wskazuje, że w przypadku – jak w niniejszej sprawie – gdy pokrzywdzony złoży stosowny wniosek – sąd obligatoryjnie o nim rozstrzyga. Sąd I instancji w tym zakresie nie wypowiedział się w ogóle, a przy tym mając na uwadze, że wniosek pokrzywdzonego nie był objęty wnioskiem prokuratora w trybieart. 335, obowiązkiem Sądu przed jego uwzględnieniem było bądź wezwanie Prokuratora, oskarżonego i pokrzywdzonego na posiedzenie celem uzgodnienia stanowiska odnośnie obowiązku naprawienia wyrządzonejR. K.szkody i uzależnienia uwzględnienia wniosku od dokonania przez strony jego stosownej korekty, bądź nieuwzględnienie wniosku i skierowanie sprawy na rozprawę.
Mając zatem na uwadze obligatoryjny charakter wydania orzeczenia w przedmiocie złożonego wniosku pokrzywdzonego zart. 46 § 1 k.k., należało uznać, że jego zignorowanie stanowi obrazę przepisów prawa materialnego, które skutkowało uchyleniem zaskarżonego na niekorzyść oskarżonego wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy jeżeli dojdzie do wniosku o przesłankach do uwzględnienia wniosku prokuratora o skazanieB. T.za zarzucany czyn zart. 289 § 1 k.k.w trybieart. 343 k.p.k.powinien dążyć do uprzedniego uzyskania konsensusu stron co do prawidłowo złożonego wniosku zart. 46 k.k.W przypadku zaś przeciwnym, koniecznym może się jednak okazać otwarcie przewodu sądowego w celu samodzielnego ustalenia przez Sąd zakresu i wysokości wyrządzonej czynem oskarżonego szkody i ewentualnego już zaistniałego zakresu jej pokrycia przez sprawcę, co będzie stanowiło podstawę do rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.
Z uwagi zatem na dostrzeżone uchybienie przepisom prawa materialnego (art. 46 § 1 k.k.) Sąd Okręgowy na podstawieart. 438 pkt 2 i art. 437 § 1 i 2 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania w całości Sądowi I instancji.
Na marginesie jedynie można zauważyć, że budzi zdziwienie argumentacja rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku pokrzywdzonego o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia zapadłego wyroku. Pokrzywdzony, zgodnie z treściąart. 54 k.p.k.nie traci uprawnienia do złożenia oświadczenia o działaniu w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, a skoro w niniejszej sprawie Sąd na posiedzeniu w trybieart. 343 k.p.k.uwzględnił wniosek prokuratorski zart. 335 k.p.k., użyte przez Sąd uzasadnienie odmowy przyjęcia wnioskuR. K., pozbawione jest w tej sytuacji procesowej racji.
Ł. K.D. P.G.