Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1345/15
Data wyroku: 2015-11-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Postępowanie Wieczystoksięgowe (Przepisy Ogólne)
Podstawa prawna: art. 626^8^§ 2 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 1345/15

UZASADNIENIE
Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta MiastaŁ.w dniu 7 maja 2014r. wniósł o ujawnienie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości w księdze wieczystej Kw. nr(...), na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej MiastaŁ.nr A.1-2/54/49 z dnia 31 stycznia 1953 r.
Do wniosku dołączono orzeczenie Prezydium Rady Narodowej MiastaŁ.nr A.1-2/54/49 z dnia 31 stycznia 1953 r. o wywłaszczeniu, decyzję Ministra Infrastruktury nr BO. 5.3/813-R-(...)z dnia 20 listopada 2008 r. decyzję Ministra Infrastruktury nr BO. 4.rf/787-WP-164/08 z dnia 23 listopada 2010 r.
W dniu 22 sierpnia 2014r. referendarz uwzględnił wniosek Skarbu Państwa – Prezydenta MiastaŁ..
Postanowieniem z dnia 15 lipca 2015r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi utrzymał w mocy wpis referendarza sądowego w z dnia 22 sierpnia 2014r.
Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach stanu faktycznego :
Księga wieczysta Kw. nr(...)została dnia 16 maja 1957 r. założona dla nieruchomości położonej wŁ.-R., placu nr 180 o pow. 5974m2, po odłączeniu z dawnej księgi wieczystej Rep.H..(...)nr(...),ujawniając jako właścicielaL. Z., na podstawie umowy sprzedaży z dnia 4 listopada 1939 r. Rep. 926/39, zawartej pomiędzyC.-N.O.aL. Z.. Następnie w dziale II księgi wieczystej ujawniono, na podstawie postanowienia spadkowego,B. Z.iT. Z., jako współwłaścicieli po 1/2 części.
Obecnie księga wieczysta Kw. nr(...)prowadzona jest dla nieruchomości położonej wŁ.,(...),ul. (...),działka nr (...)o pow. 0,6001 ha, a po uwzględnieniu wniosku Nr Dz. Kw. 19867/14 ujawniony został w dziale II Skarb Państwa -Prezydent MiastaŁ., na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości Prezydium Rady Narodowej MiastaŁ.nr A.1- 2/54/49 z dnia 31 stycznia 1953 r. oraz dwóch decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 20 listopada 2008 r. nr BO. 5.3/813-R-(...)oraz z dnia 23 listopada 2010 r. nr BO. 4 .rf/787-WP -164/08.
Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej MiastaŁ.z dnia 31 stycznia 1953 r. nr A.1-2/54/49 wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną wŁ.międzyulicami (...)o łącznej pow. 40 ha, w tym między innymidziałkę nr (...), oznaczoną(...)nr hip. 103993, stanowiącą własnośćC.-N.O..
Ostateczną Decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 20 listopada 2008 r. nr BO. 5.3/813-R-(...)stwierdzono, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej MiastaŁ.z dnia 31 stycznia 1953 r. w części dotyczącej wywłaszczeniadziałki nr (...), zostało wydane z naruszeniem prawa, jednak nie stwierdzono jej nieważności, gdyż od dnia jej ogłoszenia upłynęło 10 lat.
Ostateczną Decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 23 listopada 2010r. nr BO. rf/787-WP-164/08 utrzymano w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 20 listopada 2008 r. nr BO. 5.3/813-R-(...).
Dnia 22 sierpnia 2014 roku referendarz sądowy dokonał wpisu zgodnie z żądaniem wniosku.
Dnia 11 maja 2015 rokuG. Z.,B. N.,B. P.spadkobiercy ustawowi poB. Z.złożyły skargę na wpis referendarza sądowego, zarzucając naruszenieart. 5 k.c.to jest nadużycie przez Skarb Państwa swojego prawa podmiotowego poprzez to, że pomimo toczącej się w trybie nadzwyczajnym postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przedmiocie skargi na orzeczenie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wŁ., Wydział II z dnia 18 października 2013 r. ( sygn. akt I S.A./Łd 937/13 ), oddalające skargę na decyzję Wojewody(...)z dnia 30 sierpnia 1993 r. nr(...)-2/50/93, w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, przedwcześnie i z dokonaniem pokrzywdzenia strony skarżącej wniósł o zmianę w dziale II księgi wieczystej poprzez wykreślenie prawa własności strony skarżącej. Mając na względzie powyższe skarżące wniosły o zmianę orzeczenia referendarza sądowego poprzez oddalenie wniosku Skarbu Państwa w przedmiocie wykreślenia jako współwłaściciela nieruchomości gruntowejB. Z.i wpisaniu w to miejsce Skarbu Państwa-Prezydenta MiastaŁ.. Ewentualnie skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania wszczętego na skutek wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wŁ.Wydział II z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt(...) S.A.(...). W uzasadnieniu skargi skarżące podały, między innymi, że wniosły skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 23 listopada 2010 r. wnosząc o uchy6lenie w/w decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą z dnia 20 listopada 2008 r., którą następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wW.wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2011 r. w sprawie sygn. akt I S.A./Wa 344/11 oddalił. Od wyroku WSA skarżące wniosły skargę kasacyjną do NSA, która następnie w dniu 5 września 2013 r. została oddalona.
Do skargi został dołączony w kserokopii akt poświadczenia dziedziczenia poB. Z.z dnia 3 lutego 2014 r. Rep. A nr 769/2014.
Dnia 5 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie sygn. akt I S.A./Wa 344/11 oddalił skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 23 listopada 2010 r., natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie I OSK 630/12 od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z dnia 5 sierpnia 2011 r. sygn. akt I S.A./Wa 344/11, na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 23 listopada 2010 r., w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa oddalił skargę kasacyjną.
Przy takich ustaleniach stanu faktycznego Sąd I instancji wywiódł, że
zgodnie z treściąart. 6268§ 2 k.p.c.rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Sąd ma obowiązek zbadać zarówno treść wniosku, dołączony do niego dokument oraz treść księgi wieczystej na chwilę złożenia wniosku o wpis. Wszystkie powyższe przesłanki z cytowanego przepisu muszą być spełnione łącznie. Treść księgi wieczystej (na chwilę złożenia wniosku) nie może stać w opozycji wobec złożonego wniosku i dokumentu, stanowiącego podstawę do dokonania wpisu. Badanie treści księgi wieczystej odnosi się do stanu prawnego ujawnionego w tejże księdze wieczystej w chwili złożenia wniosku o wpis. Rola sądu wieczystoksięgowego jest zatem jednoznacznie określona przez cytowany przepisart. 6268§ 2 k. p. c.
Sąd wieczystoksięgowy nie jest władny, w zakresie swej kognicji, rozstrzygać jakichkolwiek sporów, w tym sporów co do prawa własności, bowiem jego zakres działania jest uwarunkowany treścią wyżej cytowanego przepisuart. 6268§ 2 k.p.c.Sąd może jedynie wtedy dokonać wpisu, gdy wniosek, dołączone do niego dokumenty oraz treść księgi wieczystej pozostają ze sobą spójne.
W przedmiotowej sprawie wniosek o wpis prawa własności złożył Skarb Państwa wywodząc swe prawo własności z orzeczenia o wywłaszczeniu. Sąd musiał zatem zbadać, czy zasługuje na uwzględnienie wniosek o wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Wniosek pozostawał spójny ze złożonym orzeczeniem o wywłaszczeniu, a orzeczenie wskazywało na nieruchomość objętą przedmiotową księgą wieczystą.
Skarga nie podlega uwzględnieniu, a zawarte w niej argumenty nie znajdują uzasadnienia w dokumentach znajdujących się w aktach księgi wieczystej, stanowiących podstawę do dokonania wpisu. Zaskarżony wpis został dokonany prawidłowo. Podstawą przedmiotowego wpisu była ostateczna decyzja administracyjna, w której stwierdzono wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Postępowanie wieczystoksięgowe jest swoistym postępowaniem rejestrowym, mającym na celu ujawnianie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, w oparciu o przedstawione dokumenty. Skarżące nie złożyły zaś żadnych dokumentów, które pozwalałyby Sądowi stwierdzić, iż w sprawie wpis został dokonany nieprawidłowo.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniosłyG. Z.,B. N.iB. P..
Skarżące zarzuciły rozstrzygnięciu :
1.naruszenie prawa materialnego tj.art. 5 k.c.poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieprzyjęcie, że Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta MiastaŁ.nadużył swojego prawa podmiotowego przez to, że pomimo toczącego się w trybie nadzwyczajnym postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przedmiocie skargi na orzeczenie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wŁ., z dnia 18 października 2013r.
( sygn. akt I SA/Łd 937/13), oddalające skargę na decyzję Wojewody(...)z dnia 30 sierpnia 1993r., nr(...)- 2/50/93, w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przedwcześnie dokonał wpisu z pokrzywdzeniem skarżących ;
2.naruszenie prawa procesowego tj.art. 5181§ 3 k.p.c.w związku zart. 177§1 pkt 3 k.p.c.poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, żeart. 5181§ 3 k.p.c.wyklucza możliwość zawieszenie postępowania przez sąd jeżeli – tak jak ma to miejsce w sprawie niniejszej – rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji publicznej.
W konkluzji skarżące wniosły o :
1.zmianę zaskarżonego postanowienie poprzez wydanie orzeczenia oddalającego wniosek Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta MiastaŁ.w przedmiocie wykreślenia jako współwłaściciela nieruchomości gruntowejB. Z.i wpisanie w to miejsce Skarbu Państwa – Prezydenta MiastaŁ.;
2.ewentualnie skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania wszczętego wnioskiem Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta MiastaŁ.Nr Dz. Kw. 19867/14 do czasu zakończenia postępowania wszczętego na skutek wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wŁ., Wydziału II z dnia 18 października 2013r.
sygn. akt II SA /Łd 937/13.
Nadto skarżące wniosły o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Apelacja nie jest zasadna.
Wbrew zarzutom skarżących podniesionym w apelacji, Sąd I instancji prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i procedury cywilnej.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest ściśle zdefiniowana wart. 6268§ 2 k.p.c., zgodnie z którym rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Sąd ma obowiązek zbadać zarówno treść wniosku, dołączony do niego dokument oraz treść księgi wieczystej na chwilę złożenia wniosku o wpis. Wszystkie powyższe przesłanki z cytowanego przepisu muszą być spełnione łącznie. Treść księgi wieczystej (na chwilę złożenia wniosku) nie może stać w opozycji wobec złożonego wniosku i dokumentu, stanowiącego podstawę do dokonania wpisu. Badanie treści księgi wieczystej odnosi się do stanu prawnego ujawnionego w tejże księdze wieczystej w chwili złożenia wniosku o wpis. Rola sądu wieczystoksięgowego jest zatem jednoznacznie określona przez cytowany przepisart. 6268§ 2 k. p. c.
Sąd wieczystoksięgowy nie jest władny, w zakresie swej kognicji, rozstrzygać jakichkolwiek sporów, w tym sporów co do prawa własności. Rozstrzyganie tego rodzaju sporu, jak też czynienie własnych ustaleń w tym zakresie  pozostaje poza kognicją sądu w postepowaniu wieczystoksięgowym.
W tym stanie rzeczy całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisuart. 5 k.c.Z uwagi na ukształtowaną wart. 6268§ 2 k.p.c.kognicję sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, poza zakresem tej kognicji pozostaje badanie przesłanek opisanych dyspozycjaart. 5 k.c.Kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest uregulowana przepisem szczególnym , który wyłącza stosowanie zasad ogólnych.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca złożył wniosek o wpis prawa własności wywodząc swoje prawo z orzeczenia o wywłaszczeniu, które nie zostało uchylone. W tej sytuacji brak jest podstaw do twierdzenia, że sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym może odmówić dokonania wpisu, w sytuacji, gdy wnioskodawca złożył dokument stanowiący postawę wpisu prawa własności, a treść księgi wieczystej i treść wniosku są spójne.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania cywilnego tj.art. 5181§ 3 k.p.c.w związku zart. 177 § 1
pkt 3 k.p.c.
Wbrew subiektywnemu przekonaniu skarżących, brak jest  podstawy prawnej do zawieszenia postępowania wieczystoksięgowego do czasu rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny na orzeczenie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wŁ.w sprawie I SA/Łd 937/13 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Bezzasadność tego zarzutu wynika z zasad rządzących postępowaniem wieczystoksięgowym. Przedmiotem rozpoznania sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest wniosek, załączone do wniosku dokumenty oraz treść księgi wieczystej.
Na chwilę obecną decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości jest decyzją ostateczną, prawnie wiążąca dla sądu prowadzącego księgę wieczystą. W toku prowadzonych postępowań odwoławczych, stwierdzono jedynie, że została ona wydana z naruszeniem prawa, jednak nie stwierdzono jej nieważności. Kolejno utrzymano w mocy orzeczenie o wywłaszczeniu - decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 20 listopada 2008 r. z dnia 23 listopada 2010 r. oraz wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z dnia 5 sierpnia 2011 r. i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2013 r. Jeżeli decyzja w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości dotknięta jest wadą -wydania jej z naruszeniem prawa, lecz bez stwierdzenia jej nieważności, to w konsekwencji takiej oceny decyzja ta nadal wywołuje skutek prawny w postaci wywłaszczenia nieruchomości. Odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja wywołała.
Wywłaszczenie nieruchomości pozostaje zatem w mocy, a Skarb Państwa na tej podstawie jest właścicielem nieruchomości.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że  w przypadku zmiany okoliczności faktycznych i prawnych do księgi wieczystej można złożyć stosowny wniosek, z żądaniem nowego wpisu, załączając do niego dokument, który będzie mógł stanowić podstawę takiego wpisu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2k.p.c.