Sąd Okręgowy w Kielcach
IV Wydział Penitencjarny i Nadzoru Nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych
Sygnatura akt: IV Kow 303/15
Data wyroku: 2015-06-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Mirosław Gajek
Słowa kluczowe: Właściwość Sądu
Podstawa prawna: art. 3 § 2 kkw
Teza: Sądem wyłącznie właściwym do zawieszenia w całości postępowania wykonawczego w zakresie wyroku jest zawsze sąd I instancji a nie Sąd penitencjarny  w rozumieniu art. 242 § 4 k.k.w.

Sygn. akt IV Kow 303/15

POSTANOWIENIE
Dnia 18 czerwca 2015 roku
Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział IV Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SO Mirosław Gajek
po rozpoznaniu sprawyZ. M.
z urzędu
w przedmiociezawieszenia postępowania wykonawczego
na podstawieart. 3 § 2 kkw

postanawia:
stwierdzić swą niewłaściwość i przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie XIV Wydziałowi Karnemu Wykonawczemu, jako miejscowo właściwemu.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2014 roku,(...), Sąd Rejonowy w Częstochowie przekazał Sądowi Penitencjarnemu – Sąd Okręgowy Kielce, jako właściwemu miejscowo i rzeczowo, do wykonania wyroku sprawę III K 1473/98 tego Sądu dotyczącąZ. M.w celu wydania postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania wykonawczego.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 12 marca 1999 roku w sprawie III K 1473/98Z. M.została skazana na karę 5 lat pozbawienia wolności. Skazana została osadzona w placówce penitencjarnej w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na zły stan jej zdrowia Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział VII Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych udzielił jej przerwy w karze, którą następnie wielokrotnie przedłużał. Z uwagi na utrzymującą się w dalszym ciągu przeszkodę w zakresie możliwości wykonywania kary, tj. stan zdrowia zwrócił się do Sądu, który wyrokował w sprawie o podjęcie czynności zmierzających do zawieszenia postępowania wykonawczego. Uznając się niewłaściwym i przekazując sprawę tut. Sądowi Sąd Rejonowy w Częstochowie argumentował m. in. iż z treściart. 242 § 4 kkwnależy wnioskować, iż określenie „sąd” użyte wart. 15 kkwstosuje się odpowiednio do sądu penitencjarnego. Sąd penitencjarny może zawiesić postępowanie wykonawcze w całości lub w części. W niniejszej sprawie z uwagi na stan postępowania wykonawczego, po wprowadzeniu kary do wykonania i udzieleniu skazanej kolejnej przerwy w odbywaniu kary, istnieje obecnie właściwość sądu penitencjarnego do orzekania w przedmiotowej kwestii. Skazana zamieszkuje obecnie pod adresem(...), który jest objęty właściwością Sądu Okręgowego Kielce.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Na wstępie stwierdzić należy, że ustalenia Sądu Rejonowego w Częstochowie co do miejsca stałego pobytu są dowolne gdyżZ. M.nie przebywa pod adresem(...). Z jej pisma z dnia 10 grudnia 2014 roku (k. 1309) wynika, iż pod w/w adresem przebywała czasowo tj. w okresie od 2011 roku do marca 2014 roku, a jej stałe miejsce pobytu znajduje się w(...)pod adresem(...)i tam przebywa nieprzerwanie od marca 2014 roku. Gdyby nawet przyjąć, że ustalenia tego Sądu w zakresie miejsca pobytu są prawidłowe, to zgodnie z dyspozycjąart. 3 § 1 zd. 2 kkw, sądem miejscowo i rzeczowo właściwym w sprawie byłby sąd równorzędny czyli odpowiedni sąd rejonowy. Sąd penitencjarny takim sądem nie jest.
Postanowienie, jak i uzasadnienie orzeczenia dowodzi, iż Sąd dowolnie interpretuje uregulowania ustawowe w zakresie właściwości miejscowej i rzeczowej sądów w postępowaniu wykonawczym.
Na wstępnie należy wyjaśnić, że wykonanie wyroku nie sprowadza się wyłącznie do wykonania kary pozbawienia wolności ale obejmuje również wszystkie inne rozstrzygnięcia w nim zawarte, tj. m. in. karę grzywny, środki karne, środki probacyjne, koszty sądowe, przesłanie informacji do KRK, zatarcie skazania itd.  Dla ich realizacji poszczególne organy postępowania wykonawczego (art. 2 kkw), a zatem również sąd I instancji, podejmują działania o charakterze organizacyjno – administracyjnym, w tym wydają stosowne zarządzenia i decyzje.
W toku tak rozumianego postępowania wykonawczego zachodzi potrzeba wydawania orzeczeń – postanowień modyfikujących wykonanie poszczególnych rozstrzygnięć zawartych w wyroku, które konkretny sąd wykonawczy dokonuje z urzędu bądź na wniosek stron (videart. 19 § 1 kkw) np. poprzez zarządzenie wykonania kary, zwolnienie z reszty kary, orzeczenie kary zastępczej, przedawnienie wykonania kary. Kodeks przewiduje również potrzebę wydawania orzeczeń służących innym celom jak np. odroczeniu wykonania kary, przerwie w karze, rozłożeniu grzywny na raty, umorzeniu grzywny, kosztów postępowania itd. Wydanie tego typu postanowień w postępowaniu wykonawczym poprzedzone jest przeprowadzeniem tzw. postępowań incydentalnych w oparciu o unormowania zawarte w przepisachart. 18 – 24 kkw, a w pozostałym zakresie w oparciu o przepisykodeksu postępowania karnego(videart. 1 § 2 kkw).
Zgodnie z dyspozycjąart. 3 § 1 kkwsądem wyłącznie właściwym do wykonania wszelkich czynności w tak rozumianym postępowaniu wykonawczym jest sąd I instancji (sąd rejonowy i sąd okręgowy), który wydał wyrok w I instancji bądź w którego okręgu skazany ma miejsce stałego pobytu. Sąd ten jako dysponent postępowania wykonawczego jest również właściwy do zawieszenia postępowania wykonawczego w całości lub w części.
Tak rozumianym sądem I instancji nie jest sąd penitencjarny, który jest sądem szczególnym i którego właściwość zgodnie z dyspozycjąart. 3 § 2 kkwjest ograniczona do spraw wskazanych w ustawie. Do tej kategorii spraw należy również postępowanie o przerwę w karze. Odmiennie niż w§ 1ustawodawca nie użył określenia „miejsca stałego pobytu”, a posłużył się zwrotem „przebywania skazanego”. Trudno bowiem pobyt skazanego w zakładzie karnym – a w stosunku do tej grupy osób jest zastrzeżona właściwość sądu penitencjarnego – postrzegać jako miejsce ich stałego pobytu, które przecież zgodnie z definicją zawartą wart. 25 kcjest oparte na zamiarze i woli. Także i od tej zasady ustawodawca wprowadza odstępstwa ustalając właściwość innych sądów w wypadku „gdy ustawa stanowi inaczej” (vide np.art. 153 § 3 kkw,art. 163 § 1 kkw).
Przepisart. 242 § 4 kkw, który upoważnia sąd penitencjarny do zawieszenia postępowania wykonawczego oznacza tylko tyle, iż sąd ten jest uprawiony w oparciu oart. 15 § 2 kkwi z uwagi na przeszkody w nim wymienione do zawieszenia postępowania w konkretnej sprawie incydentalnej (np. o przerwę w karze) toczącej się przed tym organem z urzędu lub na wniosek (videart. 19 § 1 kkw).
Nie daje ten przepis natomiast podstawy do zawieszenia postępowania wykonawczego w całości lub w części w miejsce sądu określonego w treściart. 3 § 1 kkw.
Stąd też Sąd Okręgowy – Penitencjarny w Gliwicach prawidłowo wystąpił do Sądu Rejonowego w Częstochowie o rozważenie zawieszenia postępowania wykonawczego w sprawie jako sądu, który jest dysponentem tego postępowania. Rozumienie przepisów jakie zaprezentował Sąd Rejonowy w Częstochowie prowadziłoby do rezultatu, iż sąd penitencjarny, którego właściwość jest zastrzeżona do ścisłej kategorii spraw decydowałby czy i w jakim zakresie możliwe jest wykonywanie przez Sąd I instancji np. kary grzywny, kosztów sądowych, przepisów o przedawnieniu, zatarciu skazania itp. Stąd wart. 15 § 2 kkwustawodawca posługuje się pojęciem „zawieszenia postępowania w całości lub w części”. Ukrywanie się skazanego lub stan jego zdrowia mogą bowiem stanowić przeszkodę do wykonywania kary zasadniczej pozbawienia wolności czy też ograniczenia wolności ale nie jest to równoznaczne z przeszkodą np. w wykonywaniu kary grzywny czy kosztów sądowych w trybie egzekucji. Podobnie rzecz się ma z środkami karnymi.
Ten zakres pojęciowy zawieszenia postępowania wykonawczego nie pokrywa się z uprawnieniami sądu penitencjarnego, które sprowadzają się w istocie do możliwości zawieszenia postępowania incydentalnego toczącego się przez tym sądem w granicach określonych przepisemart. 3 § 2 kkw.
Przy interpretacji zaprezentowanej przez Sąd Rejonowy w Częstochowie, sąd penitencjarny procedujący np. w przedmiocie przerwy w karze, warunkowego przedterminowego zwolnienie oraz jego odwołania byłby właściwy do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania wykonawczego w całości, rodzącego skutki do wykonania wyroku w pozostałym zakresie przez sąd I instancji.
Reasumując powyższe orzeczenie Sądu Rejonowego w Częstochowie nie znajduje oparcia w przepisach prawnych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł jak w dyspozytywnej części postanowienia.
Sędzia