Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1555/14
Data wyroku: 2015-09-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Szybka, Anna Szczepaniak-Cicha, Joanna Baranowska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1555/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 września 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: SSA Anna Szczepaniak-Cicha
Sędziowie:  SSA Iwona Szybka
SSA Joanna Baranowska ( spr. )
Protokolant:  st. sekr. sąd. Patrycja Stasiak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. wŁ.
sprawyL. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wO.
o emeryturę
na skutek apelacjiL. C.
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt V U 376/14

oddala  apelację.
Sygn. akt III  AUa  1555/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 12 marca 2014r., którą uchylono decyzję z dnia 28 stycznia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.odmówiłL. C.prawa do emerytury dla pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych argumentując, że wnioskodawca nie udowodnił 15 letniego okresu takiej pracy. Do okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych organ rentowy nie uwzględnił okresu zatrudnienia od dnia 10.07.1992r. do 31.12.1998r. wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wK.argumentując, że płatnik składek wskazał, że stanowisko jakie zajmował zainteresowany wykazane zostało w częściCzarządzenia resortowego, natomiast stanowiska tam wykazane uprawniały jedynie do dodatku za pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, a nie obniżonego wieku emerytalnego uprawniającego do wcześniejszego przejścia na emeryturę.
W odwołaniach od obu decyzji wnioskodawca podniósł, że pomijając uchybienia formalno - prawne dokumentów jakimi się posłużył jego praca w warunkach szczególnych może być dowodzona innymi środkami dowodowymi, w tym zeznaniami wskazanych świadków.
Organ rentowy wniósł o oddalenie obu odwołań, sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (art. 219 k.p.c.).
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 października 2014r. w sprawie sygn. akt VU 376/14 Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił odwołanie od decyzji z dnia 12 marca 2014r. i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następująco ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego:
L. C.urodził się 13.09.l953r. Na dzień 01.01. 1999r. wylegitymował się łącznym stażem pracy w wymiarze 25 lat, 5 m-cy i 13 dni. Nie jest członkiem OFE. Organ rentowy przyjął za wykazane, że na dzień 01.0 1.1999r. legitymuje się stażem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w wymiarze 12 lat, 4 m-cy i 9 dni. Za udowodniony uznał okres pracy świadczonej od dnia 01.03.l980r. do dnia 09.07. 1992r. na rzecz Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych wK.udokumentowany świadectwem wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 22.07.20l3r. Do dnia 09.07.l992r. byłL. C.pracownikiemPrzedsiębiorstwa (...)wK.. Od dnia 10.07.l992r. stał się zaś pracownikiemMiejskiego Przedsiębiorstwa (...) Sp.z o.o.wK.. Zawartą w tym dniu umową o pracę powierzono mu stanowisko majstra. Do pracy w tym zakładzie przeszedł na zasadzie porozumienia stron między zakładami . Z zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialnościL. C.z dnia 07.l0.l992r., jako majstra wynika, że był obowiązany mi.in. do "kierowania przydzielonymi brygadami roboczymi dla efektywnego wykorzystania czasu poprzez rozdział zadań, zorganizowanie dostaw materiałów i sprzętu na miejsce budowy". Od dnia 27.02.l998r.L. C.został kierownikiem grupy budowlanej. Nadal był zobowiązany m.in. do organizacji pracy brygad. W świadectwie pracy z dnia i25.l1.1999r.,Miejskie Przedsiębiorstwo (...)podało, że był zatrudniony od dnia 10.07.1992r. do dnia 25.1 l. 1999r. i pracował na stanowisku majstra, a od dnia 01.03.l998r. kierownika grupy budowlanej. Zakład sporządził również świadectwo (bez daty), w którym wskazał, że w okresie od 10.07.1992r. do dnia 25.1 l. 1999r.L. C." stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierując i nadzorując bezpośrednio brygadami roboczymi na budowach prowadzonych przez(...) Sp.z.o.o.wK., na stanowisku majster oraz kierownik grupy budowlanej wymienionym w wykazie, część III, poz. 4 stanowiącym załącznik Nr 1 do zarządzenia nr 11 Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 26.08.1988r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w budownictwie, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniające do wzrostu emerytury (Dz.Urz. nr 1, poz. 5)".W Miejskim Przedsiębiorstwie (...) Sp. z.o.o.wK.pracowało około 80 osób. Firma zajmowała się robotami ogólnobudowlanymi, remontowymi. Bywało, że praca odbywały się równocześnie w kliku, a nawet kilkunastu punktach miastaK..L. C.jako majster, a pod koniec zatrudnienia kierownik grupy budowlanej, kierował pracą brygad murarskich, brukarskich, ale podlegali mu również dekarze i stolarze. Był bezpośrednim przełożonym pracowników brygad, albowiem nie kierowali nimi brygadziści. Nadzorował prace remontowe, prowadzone w szczególności w budownictwie mieszkaniowym. Chociaż był bezpośrednio odpowiedzialny za terminowość i jakość robót podległych mu pracowników, nie przebywał z nim stale w miejscu powadzonych prac. Realizowano je bowiem, i to jednocześnie, w kilku miejscach.
Sąd Okręgowy podkreślił, że ustalenia faktyczne są bezsporne co do tego, żeL. C.w spornym okresie czasu wykonywał prace na stanowisku majstra i kierownika grupy budowlanej, które polegały na organizacji i nadzorze pracy murarzy, brukarzy, dekarzy, ale również stolarzy, wykonujących prace remontowe - ogólnobudowlane. W takich okolicznościach Sąd Okręgowy zważył, żeL. C.dochodzi prawa do emerytury z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. " o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych" ( Dz.U. z roku 2009, Nr 153, poz. 1227, ze zm. ). Zgodnie z jego brzmieniem i w związku z art. 32 ustawy oraz treścią przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. " w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze" ( Dz.U. nr 8, poz. 43, że zm.), ubezpieczonemu mężczyźnie, urodzonemu po dniu 31.12.1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ( 01.01. 1999r.) osiągnął okres zatrudnienia w szczególnych warunkach w wymiarze minimum 15 lat i legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w rozmiarze minimum lat 25. Emerytura ta przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego, albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem, przy czym ostatni z tych warunków obowiązywał do dnia 31.12.20 12r. Za zatrudnionych w warunkach szczególnych uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. (art. 32 ust. 2 " ustawy emerytalnej "). Prace w szczególnych warunkach zostały wymienione w wykazieAprzywołanego wyżej rozporządzenia. Stanowiska pracy zaś, na których była ona wykonywana, winny być, po myśli przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia z roku 1983, wskazane w przepisach wydanych przez właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, dla podległych i nadzorowanych przez nich zakładów. Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych wyżej, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy te stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów resortowych, lub w świadectwie pracy (§ 2 rozporządzenia z roku 1983) i § 21 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. " w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń" (Dz.U. Nr 10, poz. 49, ze zm.).
Sąd Okręgowy podniósł, że odwołujący za sporny okres wylegitymował się dokumentem, który miał dowodzić, że wykonywał prace w warunkach szczególnych i w istocie braki natury formalno - prawnej tego dokumentu pozostają na wynik niniejszego sporu bez znaczenia o tyle, o ile zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądowego, w sprawach takich jak przedmiotowa, na etapie sądowego postępowania odwoławczego, nie obowiązują reguły dowodowe. Wnioskodawca może zatem przed sądem dowodzić okresy pracy w warunkach szczególnych za pomocą wszelkich dopuszczalnych procedurą cywilną środków dowodowych ( patrz m.in. uchwała SN z dnia 21.09. 1984r., III UZP 998/84, LEX Polonica nr 321128 ). Nie muszą to być więc dokumenty i to wystawione w sposób z nimi korespondujący. Sąd Okręgowy wskazał na linię orzeczniczą sądów, zgodnie z którą, dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy (patrz min. wyrok SN z dnia 01.06.2010r., II UK 21/10, LEX nr 619638 ). Praca na stanowisku majstra, czy kierownika grupy budowlanej, może być kwalifikowana jako praca wykonywana w warunkach szczególnych uprawniająca do przejścia na emeryturę w obniżonym wieku tylko wówczas, kiedy można ją zakwalifikować do tych - opisanych w dziale XIV poz. 25 załącznika A do rozporządzenia a roku 1983. Wymienia się tam prace polegające na kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno - techniczny na oddziałach, wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Oznacza to, że zakwalifikowanie pracy wnioskodawcy na stanowisku majstra i kierownika, jako dozoru inżynieryjno - technicznego, wymagało ustalenia, jakie prace wykonywali podlegli mu pracownicy. Warunkiem jest pozytywne stwierdzenie, że jako podstawowe wykonywali oni prace wymienione w wykazie. Dopiero wówczas można ocenić czy określona kontrola, bądź dozór, stanowiły pracę w warunkach szczególnych, przy czym łącznikiem jest narażenie ubezpieczonego na czynniki istniejące na stanowiskach pracy podwładnych, zatrudnionych w warunkach szczególnych. Również więc od kontrolującego, czy dozorującego wymaga się aby praca taka była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku (vide : wyrok SN z dnia 04.11.2008, I UK 111108LEX 741095). Tymczasem jak ustalono, pracaL. C.nie polegała na stałym nadzorze nad pracownikami, którzy jako podstawowe, wykonywali prace w warunkach szczególnych. Nie były to prace specjalistyczne. Miały one charakter ogólnobudowlany. Prace ogólno-murarskie, a te w szczególności nadzorował zainteresowany, nie należą do prac wykonywanych w warunkach szczególnych. Kwalifikuje się je w taki sposób przy spełnieniu dodatkowych warunków (wysokość, czy głębokość prowadzonych robót). Nie są też takimi pracami prace ogólno-stolarskie. Są zaś nimi prace brukarzy, czy dekarzy, ale takich -L. C.nie nadzorował. Jeśli występowały, to nie miały podstawowego, dominującego wobec prac pozostałych charakteru. Odwołujący nie przebywał też stale z podległymi mu pracownikami, albowiem odpowiadał za prace prowadzone w różnych miejscach.
Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w części dotyczącej odwołania od decyzji uchylonej, albowiem orzekanie w tym zakresie stało się zbędne (art. 355 § 1 k.p.c.).
Apelację od powyższego orzeczenia wywiódł wnioskodawca wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie, iż przysługuje mu prawo do emerytury z jednoczesnym ustaleniem, iż w okresie od dnia 10 lipca 1992 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach zgodnie z ustawą emerytalną oraz przepisami wykonawczymi do niej odnośnie zatrudnionych w szczególnych warunkach ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do Sądu Okręgowego.
W uzupełnieniu apelacji pełnomocnik odwołującego wskazał na zarzut naruszenia prawa procesowego, a mianowicieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie oceny dowodu z zeznań świadków oraz zeznań odwołującego sięL. C.bez wszechstronnego rozważenia pozostałego zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności świadectw wykonywanej pracy, co skutkowało przyjęciem, że dowody te nie potwierdziły jednoznacznie, że świadczył on pracę w warunkach szczególnych w pełnym wymiarze czasu - a w konsekwencji doprowadziło to do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Podniósł nadto naruszenie prawa materialnego a mianowicieart. 32 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychtj. z dnia 15 października 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1440) poprzez przyjęcie, iżL. C.nie pracował w warunkach szczególnych.
W konkluzji apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przyznanieL. C.prawa do emerytury.
Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu. Sąd pierwszej instancji przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, zatem nie zachodzi potrzeba ich szczegółowego ponownego przytaczania. Właściwa i wyczerpująca jest także subsumcja.
W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną dochodzonej przez ubezpieczonego emerytury stanowi przepisart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.). Zgodnie z treścią ust. 1, ubezpieczonym urodzonym po dacie 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Zgodnie z brzmieniem ust. 2 tego przepisu emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Przepis ten, jak wynika z jego literalnego brzmienia, stanowi samoistną podstawę nabycia prawa do emerytury, a odwołanie do art. 32 ustawy, dotyczy tylko wieku emerytalnego (por. uchwałę z dnia 8 lutego 2007 r., II UZP 14/06, OSNP 2007 nr 13-14, poz. 199, wyrok dnia 18 lipca 2007 r., I UK 62/07, OSNP 2008 nr 17-18, poz. 269). Przepis art. 32 ustawy nie zawiera unormowania w zakresie wieku wymaganego do nabycia prawa do emerytury, odsyłając w tej materii do przepisów dotychczasowych (art. 32 ust. 4), zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm. - por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01, OSNP 2002 Nr 10, poz. 243).
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z kolei w myśl unormowania zawartego w § 4 ust. 1 tego aktu, pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Jak wynika zatem z cytowanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. i ukształtowanego na ich tle orzecznictwa Sądu Najwyższego, praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Decydującą zatem rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma zatem możliwość jej zakwalifikowania pod którąś z pozycji wymienionych w wykazie A, stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska tylko rodzaj wykonywanej przez niego pracy, co słusznie zauważył apelujący.
W stanie faktycznym sprawy kwestią sporną było spełnienie przez wnioskodawcę warunku dotyczącego posiadania na dzień 1 stycznia 1999 r. okresu pracy w szczególnych warunkach w rozmiarze, co najmniej 15 lat.
Pozwany organ rentowy nie uznał bowiem jako pracy w szczególnych warunkach, pracy ubezpieczonego wykonywanej w okresie zatrudnienia od dnia 10.07.1992r. do 31.12.1998r. wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wK.argumentując, że płatnik składek wskazał, że stanowisko jakie zajmował zainteresowany wykazane zostało w częściCzarządzenia resortowego, natomiast stanowiska tam wykazane uprawniały jedynie do dodatku za pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, a nie obniżonego wieku emerytalnego uprawniającego do wcześniejszego przejścia na emeryturę.
Odnosząc się do zarzutów apelacji w pierwszym rzędzie zważyć należy, iż w środku odwoławczym ubezpieczonego, zastąpionego profesjonalnie, zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - w ogóle nie postawiono. Apelujący zarzucił jedynie naruszenie art. 32 § 1 ustawy. Jak już wyżej wskazano przepis art. 184, jak wynika z jego literalnego brzmienia, stanowi samoistną podstawę nabycia prawa do emerytury, a odwołanie do art. 32 ustawy, dotyczy tylko wieku emerytalnego (por. uchwałę z dnia 8 lutego 2007 r., II UZP 14/06, OSNP 2007 nr 13-14, poz. 199, wyrok dnia 18 lipca 2007 r., I UK 62/07, OSNP 2008 nr 17-18, poz. 269). Przepis art. 32 ustawy nie zawiera unormowania w zakresie wieku wymaganego do nabycia prawa do emerytury, odsyłając w tej materii do przepisów dotychczasowych (art. 32 ust. 4), zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm. - por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01, OSNP 2002 Nr 10, poz. 243).
Jedyny procesowo sformułowany został zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie oceny dowodu z zeznań świadków oraz zeznań odwołującego sięL. C.bez wszechstronnego rozważenia pozostałego zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności świadectw wykonywanej pracy, co skutkowało przyjęciem, że dowody te nie potwierdziły jednoznacznie, że świadczył on pracę w warunkach szczególnych w pełnym wymiarze czasu - a w konsekwencji doprowadziło to do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd drugiej instancji wnioskami zart. 368 § 1 pkt 5 k.p.c.nie jest jednak związany, zaś prawidłowe zastosowanie prawa materialnego bierze pod rozwagę także z urzędu.
Sąd pierwszej instancji szczegółowo ustalił stan faktyczny w zakresie obowiązków zawodowychL. C.wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wK.w spornym okresie i z ustaleń tych wyprowadził uprawnione wnioski. W świetle treści dokumentów oraz zeznań świadków i wnioskodawcy w czasie zatrudnienia od dnia 10.07.1992r. do 31.12.1998r. zajmował kolejno stanowisko majstra zaś od 27 lutego 1998r. kierownika grupy budowlanej. Oba stanowiska zakład pracy określił jako pracę polegającą na kierowaniu i nadzorze bezpośrednio brygadami roboczymi na budowach prowadzonych przez(...)wK.i powołał część II, poz. 4 wykazu stanowiącego załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 11 Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 26.08.1988r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w budownictwie, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniające do wzrostu emerytury. Odwołujący twierdził, że za sporny okres wylegitymował się dokumentem, który miał dowodzić, że wykonywał prace w warunkach szczególnych ale trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że braki natury formalno - prawnej tego dokumentu pozostają na wynik niniejszego sporu bez znaczenia. Podkreślić trzeba, iż świadectwo pracy w warunkach szczególnych, jak każdy dokument prywatny w rozumieniuart. 245 k.p.c., podlega kontroli zarówno co do prawidłowości wskazanych w nim faktów, jak i co do powołanej podstawy prawnej. Sądy nie są w żaden sposób związane oceną charakteru zatrudnienia pracownika dokonaną przez pracodawcę, świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych służy celom dowodowym i podlega takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód. W punkcie 24 działu XIV załącznika A do rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983 r. wskazano "kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie", co zasadniczo pokrywa się z kontrolą oraz dozorem w rozumieniu przywołanego zarządzenia resortowego, jednak znaczenie prawne ma kwalifikacja dokonana w powołanym rozporządzeniu, zarządzenia resortowe nie posiadają charakteru źródła prawa w rozumieniuart. 87 Konstytucji RP.
Z zeznań wnioskodawcy i zgłoszonych świadków, ocenionych przez Sąd Okręgowy zgodnie z wymogamiart. 233 § 1 k.p.c.wynika, że zakres obowiązków majstra był podobny do obowiązków kierownika grupy budowlanej. Jak wynika z dokonanych ustaleń, wnioskodawca na stanowisku majstra kierował przydzielonymi brygadami roboczymi dla efektywnego wykorzystania czasu poprzez rozdział zadań, zorganizowanie dostaw materiałów i sprzętu na miejsce budowy. Jako kierownik grupy budowlanej nadal był zobowiązany m.in. do organizacji pracy brygad. Z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynika jednoznacznie, żeL. C.jako majster oraz kierownik grupy budowlanej, kierował pracą brygad murarskich, brukarskich, ale podlegali mu również dekarze i stolarze. Był bezpośrednim przełożonym pracowników brygad, ponieważ nie kierowali nimi brygadziści. Nadzorował prace remontowe, prowadzone w szczególności w budownictwie mieszkaniowym, był bezpośrednio odpowiedzialny za terminowość i jakość robót podległych mu pracowników, ale nie przebywał z nimi stale w miejscu powadzonych prac. Realizowano je bowiem, i to jednocześnie, w kilku miejscach.
Zważyć należy, że powyższe drobiazgowe ustalenia nie zostały przez apelującego zakwestionowane, jako nie mające oparcia w zgromadzonym materiale lub dokonane wskutek oceny dowodów nie odpowiadającej kryteriomart. 233 § 1 k.p.c.Konstrukcja zaskarżenia opiera się bowiem na twierdzeniu, że wszystkie te dodatkowe czynności wnioskodawcy, poza ścisłym dozorem, nie zmieniają charakteru pracy w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jeśli są krótkotrwałe, a nadto osoba wykonująca dozór nie musi stale przebywać w warunkach zagrażających bezpieczeństwu. Poglądy takie wynikają z przywołanego w apelacji orzecznictwa. Co do zasady rację ma apelujący, że dozór inżynieryjno-techniczny, o którym mowa w dziale XIV poz. 24 wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., nie musi polegać wyłącznie na bezpośrednim nadzorowaniu pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych i na nieprzerwanym przebywaniu w szkodliwym środowisku pracy, gdyż także wykonywanie innych czynności związanych z nadzorem, np. biurowo-administracyjnych, jeśli mają one ścisły związek z nadzorem, wchodzą w zakres obowiązków nadzorczych i nie są długotrwałe, nie wyłącza uznania pracy na stanowisku w dozorze inżynieryjno-technicznym za wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jednakże zapatrywania te nie są adekwatne do okoliczności sprawy niniejszej. Czym innym jest bowiem wykonywanie czynności administracyjno-biurowych integralnie związanych ze sprawowaniem dozoru inżynieryjno-technicznego, a czym innym wykonywanie w ramach zakresu obowiązków również szeregu dodatkowych czynności, nie mających związku z wykonywaniem bezpośredniego dozoru nad procesem produkcji i osobami wykonującymi pracę w szczególnych warunkach. Wykonywanie takich czynności w ramach zakresu obowiązków na danym stanowisku pracy uniemożliwia sprawowanie dozoru stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji wyłącza zaliczenie takiego okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach (tak Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 62/07, LEX nr 375653, w wyroku z dnia 24 września 2009 r., II UK 31/09, LEX nr 559949).
L. C.jako majster i kierownik grupy budowlanej nie sprawował osobistego dozoru nad pracą pracowników, którzy jako podstawowe wykonywali prace wymienione w wykazie A. Należy bowiem tak ocenić nadzór sprawowany nad pracownikami wykonującymi prace ogólnobudowlane i ogólnostolarskie.L. C.nie nadzorował bezpośrednio pracy brukarzy, czy dekarzy i istotnym jest również fakt, że ubezpieczony nie przebywał stale z podległymi mu pracownikami, ponieważ odpowiadał za prace prowadzone jednocześnie w różnych miejscach, do których się przemieszczał. Praca ogólnobudowlana w brygadach roboczych i praca stolarzy nie jest zresztą zaliczana do zatrudnienia na stanowiskach w warunkach szczególnych. Podobnie, gdy chodzi o pracę murarzy, tynkarzy, elektryków i innych pracowników budowlanych, którzy tylko wtedy są zaliczani do kategorii osób zatrudnionych w warunkach szczególnych, gdy pracują w głębokich wykopach lub na wysokości - i w takich warunkach musi być w znacznej części sprawowany nad nimi dozór inżynieryjno-techniczny, w znaczeniu uprawniającym do emerytury w obniżonym wieku. Ubezpieczony nie sprawował stałego dozoru w warunkach budowy, a więc bez narażenia na działanie szkodliwych czynników związanych ze świadczeniem pracy w szczególnych warunkach.
Sumując, w pełni uprawnione jest ustalenie, żeL. C.jako kierownik majster oraz kierownik grupy budowlanej w okresie od dnia 10.07.1992r. do 31.12.1998r. wMiejskim Przedsiębiorstwie (...)wK.nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych, co oznacza, że nie posiada wymaganego okresu 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a więc nie wykazał spełnia spornej przesłanki nabycia prawa do emerytury, przewidzianej w art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego determinuje właściwą subsumcję, toteż zarzut obrazyart. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie jest trafny. W tym stanie rzeczy apelacja ubezpieczonego uległa oddaleniu, z mocyart. 385 k.p.c.

Przewodnicząca: Sędziowie: