Sąd Okręgowy w Białymstoku
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III K 141/14
Data wyroku: 2015-03-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Sławomir Cilulko
Słowa kluczowe: Dyskryminacja, Przestępstwo Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: art. 119 § 1 k.k. w zb. z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 21 k.k.
Teza: nietezowane

sygn. akt III K 141/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 marca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Białymstoku, III Wydział Karny, w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Sławomir Cilulko
Protokolant: Beata Wojno
przy udziale Prokuratora Anny Wasilczuk z Prokuratury Rejonowej w Białymstoku
po rozpoznaniu w dniach 9 lutego i 5 marca 2015 r. sprawy:
1.D. P. (1)
synaA.iJ., rodowe nazwisko matkiM.
urodzonego dnia (...)wB.
i
2.P. M. (1)
synaJ.iH., rodowe nazwisko matkiM.
urodzonego dnia (...)wB.
oskarżonego o to, że:
w dniu 25 maja 2014 r. wW.działając wspólnie i w porozumieniu stosowali przemoc wobec grupy osób z powodu ich przynależności(...)w ten sposób, iżD. P. (1)uderzył otwartą dłonią w twarzZ. L., odepchnął oraz uderzył ręką w ramięT. K., uderzył w ramięK. K. (1), a nadto obydwaj oskarżeni uderzali rękoma oraz kopali w okolice głowy i tułowiaK. K.
tj. o czyn zart. 119§1 k.k.

- o r z e k a -
I. OskarżonegoD. P. (1)–w ramach zarzucanego mu czynu- uznaje za winnego tego, że: dwudziestego piątego maja 2014 roku wW., stosował przemoc wobec grupy(...)z powodu ich przynależności narodowej w ten sposób, że kopnął i uderzał rękomaK. K., zadał cios otwartą dłonią w twarzZ. L., uderzył ręką w ramię i odpychałT. K., uderzył w ramięK. K. (1), a także wspólnie i w porozumieniu zP. M. (1)kopał i bił rękomaK. K., biorąc tym samym udział w jego pobiciu i narażając tego mężczyznę na bezpośrednie niebezpieczeństwo doznania średniego uszczerbku na zdrowiu, o jakim mowa wart. 157§1 k.k., przy czym czynu tego dopuścił się publicznie, bez powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego;
tj. czynu zart. 119§1 k.k.w zb. zart. 158§1 k.k.w zw. zart. 115§21 k.k.
i za czyn ten na podstawieart. 119§1 k.k.w zb. zart. 158§1 k.k.w zw. zart. 115§21 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.skazuje go, zaś na podstawieart. 119§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.iart. 57a§1 k.k.wymierza mu karę6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.
-Na podstawieart. 57a§2 k.k.w zw. zart. 48 k.k.orzeka od oskarżonegoD. P. (1)nawiązki na rzecz pokrzywdzonych:K. K.w kwocie 100 (stu) złotych,Z. L.w kwocie 100 (stu) złotych,T. K.w kwocie 100 (stu) złotych iK. K. (1)w kwocie 100 (stu) złotych.
II. OskarżonegoP. M. (1)–w ramach zarzucanego mu czynu- uznaje za winnego tego, że: dwudziestego piątego maja 2014 roku wW., stosował przemoc wobec(...)K. K.z powodu jego przynależności narodowej w ten sposób, że wspólnie i w porozumieniu zD. P. (1)kopał i uderzał go rękoma, biorąc tym samym udział w jego pobiciu i narażając tego mężczyznę na bezpośrednie niebezpieczeństwo doznania średniego uszczerbku na zdrowiu, o jakim mowa wart. 157§1 k.k., przy czym czynu tego dopuścił się publicznie, bez powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego;
tj. czynu zart. 119§1 k.k.w zb. zart. 158§1 k.k.w zw. zart. 115§21 k.k.
i za czyn ten na podstawieart. 119§1 k.k.w zb. zart. 158§1 k.k.w zw. zart. 115§21 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.skazuje go, zaś na podstawieart. 119§1 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 60§2 pkt 1) i §6 pkt 4) k.k.iart. 33§1 i §3 k.k.wymierza mu karę100 (stu) stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych.
-Na podstawieart. 57a§2 k.k.w zw. zart. 48 k.k.orzeka od oskarżonegoP. M. (1)na rzecz pokrzywdzonegoK. K.nawiązkę w kwocie 100 (stu) złotych.
III. Na podstawieart. 69§1, §2 i §4 k.k.iart. 70§1 pkt 1) k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoD. P. (1)kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okresy próby wynoszący 2 (dwa) lata.
IV.Na podstawieart. 71§1 k.k.w zw. zart. 33§3 k.k.orzeka od oskarżonegoD. P. (1)40 (czterdzieści) stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych.
V.Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionego z urzędu:
1.adwokataJ. O.kwotę 1 254,60 (jednego tysiąca dwustu pięćdziesięciu czterech 60/100) złotych – w tym kwotę 234,60 (dwustu trzydziestu czterech 60/100) złotych podatku VAT - tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonegoD. P. (1);
2. adwokataS. D.kwotę 1 254,60 (jednego tysiąca dwustu pięćdziesięciu czterech 60/100) złotych – w tym kwotę 234,60 (dwustu trzydziestu czterech 60/100) złotych podatku VAT - tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonegoP. M. (1).
VI.Na podstawieart. 63§1 k.k.:
- na poczet orzeczonej wobec oskarżonegoP. M. (1)kary grzywny zalicza okres zatrzymania w wymiarze trzech dni, tj. od 25 do 27 maja 2014 r.;
- na poczet orzeczonej wobec oskarżonegoD. P. (1)kary grzywny zalicza okres zatrzymania w wymiarze trzech dni, tj. od 25 do 27 maja 2014 r.;
przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny.
VII. Zasądza na rzecz Skarbu Państwa:
- od oskarżonegoD. P. (1)opłatę w kwocie 160 (stu sześćdziesięciu) złotych oraz kwotę 1 595 (jednego tysiąca pięciuset dziewięćdziesięciu pięciu) złotych tytułem pozostałych kosztów sądowych;
- od oskarżonegoP. M. (1)opłatę w kwocie 100 (stu) złotych oraz kwotę 1 595 (jednego tysiąca pięciuset dziewięćdziesięciu pięciu) złotych tytułem pozostałych kosztów sądowych.
sygn. akt III K 141/14

UZASADNIENIE

zawiera wskazanie
         , jakie fakty sąd uznał za udowodnione (

A

.), na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych (

B

.), wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku (

C

.) oraz  
okoliczności
         , które miał na względzie  przy wymiarze kar, środków karnych oraz przy innych rozstrzygnięciach w nim zawartych (

D

.) –art. 424§1 i 2 k.p.k.
Część A.
Dwudziestego piątego maja 2014 roku około godziny dziewiętnastej mieszkający wW.obywatele Federacji Rosyjskiej narodowości(...), tj.Z. L.z trójką dzieci orazK. K.z żonąT. K.i dziećmi, w tym szesnastoletnią córkąK. K. (1), wracali z nad rzeki idąc chodnikiemulicy (...)w ww. miejscowości. W tym samym czasie naprzeciwko budynku urzędu miasta, w zatoce obok jezdni stał samochódP. (...), którym doW.przyjechaliM. K. (1)jako kierowca i będący pod wpływem alkoholu jego koledzy:S. W. (1),R. P.,P. M. (1)iD. P. (1). Dwaj ostatni mężczyźni stali obok auta paląc papierosy. Gdy cudzoziemcy - wśród których kobiety ubrane były w tradycyjne stroje narodowe, tj. chusty na głowie, aZ. L.miała ponadto długą suknię - zbliżyli się do nich i przechodzili obok, ze stronyD. P. (1)iP. M. (1)padły pod ich adresem negatywne uwagi dotyczące ich wyglądu i pochodzenia. Słysząc jeK. K.poprosił nieznajomych, aby zostawili ich w spokoju. W odpowiedziD. P. (1)podbiegł do niego, kopnął mężczyznę w pośladek i uderzył go kilka razy rękoma. Widząc to żona, córka i znajoma(...), nie chcąc dopuścić do eskalacji konfliktu stanęły między nim, a napastnikiem. AgresywnyD. P. (1)zadał cios otwartą dłonią w twarzZ. L., uderzył ręką w ramięK. K. (1)iT. K., a tą drugą także odpychał. Następnie ponownie zaatakowałK. K.. W tym momencie dołączył do niegoP. M. (1). Obaj zadawali(...)ciosy rękoma w głowę, którą ten osłaniał chowając w przedramionach, oraz tułów. Mężczyzna był także kopany.
Niedługo potem na miejscu zajścia pojawili się inni mężczyźni narodowości(...), którzy pomogliK. K.. Około godziny 19.20ulicą (...)przejeżdżał policyjny patrol, a funkcjonariusze widząc szarpiących się ze sobą mężczyzn, podjęli interwencję. W jej toku zatrzymali m.in. agresywnie zachowujących sięP. M. (1)iD. P. (1).

Część B.

Dowody, na podstawie których ustalono opisany wyżej stan faktyczny:zeznania świadków:Z. L.(k.3, 273-274),K. K. (1)(k.9, 274v-275),T. K.(k.37-38, 274, 275),S. Ł.(k.47-48, 296v-297, 298),U. S.(k.49v-50, 297-298),H. Ł.(k.51-52, 295v-296),C. K.(k.100-101, 276v-277) iM. K. (2)(k.114-115, 277), protokół oględzin (k.13-14, 110-112), protokoły zatrzymania osoby (k.15, 22, 29), protokoły z badania stanu trzeźwości (k.16, 23, 30), protokoły oględzin osoby i materiał poglądowy (k.17-18, 24-25, 31-32, 213-225), zapis nagrania i jego oględziny (k.58, 95-99, 278), opinie biegłego z zakresu medycyny sądowej (k.62, 67), zeznania i wyjaśnienia świadkaK. K.(k.134-135, 138-139, 156, 275-276).
Dokonując ustaleń faktycznych sąd opierał się przede wszystkim na zeznaniach pokrzywdzonych. Na podstawie ich relacji można zbudować jednolity, układający się w logiczny, życiowo uzasadniony ciąg, obraz zajścia. Zawierają on także opis podjętych wobec każdej z ofiar występku poszczególnych czynności sprawczych będących udziałem każdego z oskarżonych. RelacjeZ. L.,K. K. (1),K. K.iT. K.nie są identyczne, co wynika ze specyfiki zdarzenia. Życiowo uzasadnionym jest, iż przy tego rodzaju zajściu - tj. „rozbudowanym” podmiotowo (chodzi o liczbę napastników i napadniętych), trwającym jedynie kilka minut, o gwałtownym przebiegu - relacje kilku osób będą się od siebie różniły (ich identyczność mogłaby wręcz świadczyć o uzgodnieniu wersji wydarzeń). Trudno bowiem wymagać, aby każda z nich „wychwyciła” wzrokowo wszystkie zachowania poszczególnych napastników. Podkreślenia wymaga, że to co dana osoba zapamięta z przebiegu zdarzenia zależy nie tylko od jej roli w nim (napastnik, ofiara, postronny świadek), predyspozycji osobniczych, ale też np. usytuowania obserwatora w trakcie czynienia spostrzeżeń, zwrócenia uwagi na daną sytuację oraz przywiązywania wagi do szczegółów.
Każdy ze świadków oskarżenia (chodzi o osoby spoza towarzystwa podsądnych) w indywidualny sposób opisał te elementy bezprawnej akcji, na które zwrócił uwagę, które spostrzegł i zapamiętał. Ich relacje korespondowały ze sobą, wzajemnie się uzupełniały, były konsekwentne i wewnętrznie spójne, nie sposób doszukać się w nich rozbieżności, których nie można byłoby racjonalnie wytłumaczyć. Brak jest w ich treści sprzeczności, których charakter podważałby wiarygodność świadków. Naturalnym jest, że określona osoba najwierniej opisuje te okoliczności, które bezpośrednio jej dotyczą. Dlatego też w przypadku sprzeczności np. co do tego kto i w jaki sposób stosował przemoc wobec danego pokrzywdzonego, priorytetowe znaczenie miały jego depozycje. Każda z kobiet została uderzona jeden raz, gdyP. M. (1)nie włączył się jeszcze do bezprawnej akcji – nie miały więc problemu z opisem ciosu, jak i indywidualizacją napastnika. Atak na pokrzywdzonego miał kilka faz. Mężczyzna był bity rękoma, jak i kopany. Co więcej, zasłaniał twarz - co zademonstrował przed sądem (w tożsamy sposób zobrazowały to jego żona i znajoma) – a więc miał utrudnione możliwości obserwacji kto konkretnie i jaki cios mu zadaje (z punktu widzenia przyjętej formy sprawczej - współsprawstwo – nie ma to znaczenia).
Niewątpliwie toD. P. (1)pierwszy zaatakował osoby narodowości(...). Mówiły o tym zarówno dorosłe kobiety, jak iK. K.. Racjonalnym jest zachowanie żony, córki i znajomej wyżej wymienionego, które ruszyły mu z pomocą. Już chociażby porównanie tężyzny fizycznejD. P. (1)iK. K.przekonuje, że ten drugi nie ryzykował walki wręcz z nietrzeźwym napastnikiem (będącym dodatkowo w towarzystwie kolegów), nie prowokował go, a starał się wraz z innymi oddalić z „miejsca zagrożenia”. Kopnięty i bity pięściami przyjął postawę obronną, a nie mogący kontynuować ataku agresor swoje bezprawne działania „przeniósł” na osoby, które mu to utrudniały (dwie kobiety i dziewczynę). Po zadaniu im ciosów ponownie zaatakowałK. K.. I w tym momencieP. M. (1)zdecydował się włączyć do przestępczego działania. Wspólnie z kolegą zadawał ciosy(...). Właśnie taki opis czynności sprawczych zrelacjonowałaZ. L.około półtorej godziny po ich zaistnieniu. Z jej relacji wynika też jednoznacznie, żeD. P. (1)zaczepiając ich mówił o jej stroju. Nie była w stanie ocenić, czy ją znieważył, ale dość długi okres pobytu w Polsce (k.3: 6 lat) i wynikające z tego rozumienie „mowy polskiej” (na rozprawie rozumiała też większość z tego, o co była pytana przez sąd), dają podstawy do uznania, że część wypowiedzi sprawcy „odkodowała” bezbłędnie. Słowa dotyczące jej ubioru należą do mowy potocznej, a nie języka specjalistycznego. Nie miała więc problemów, aby ocenić, żeD. P. (1)chodzi o jej sukienkę do ziemi i chustę na głowie. To właśnie te elementy jej wyglądu zewnętrznego nie podobały się nieznajomemu mężczyźnie. Szczerze i obiektywnie przyznała – pomimo tego, że drugi z napastników także ostatecznie bił jej znajomego – iżP. M. (1)początkowo stał obok i ona „nie widziała, aby chciał się bić” (k.3), jak również nie wie, czy została obrażona (k.3v: „nie słyszałam jakich słów użył ten wyższy”; dlatego brak zarzutu zart. 257 k.k.).
Przed sądem zeznawała ponad 8 miesięcy od zajścia. Potwierdziła wszystkie ważne – z punktu widzenia zasady i zakresu odpowiedzialności sprawców – elementy zdarzenia. Z uwagi na upływ czasu jej relacja nie była już tak szczegółowa (m.in. w sensie dokładnego przedstawienia tego, co i kiedy zrobił dany podsądny) i uporządkowana temporalnie. Początkowo skupiła się głównie na biciuK. K., który to aspekt zdarzenia jawi się jako można powiedzieć najważniejszy, gdyż zdrowie pokrzywdzonego było realnie zagrożone. Po odczytaniu protokołu z dnia 25.05.2014 r. potwierdziła zawarte w nim treści. To, że świadek nie pamiętała jakich słów używał mówiąc do niej (lub o niej) sprawca (k.273v), nie oznacza, że nie była w stanie z wypowiadanych przez niego zwrotów ocenić czego dotyczą. Niekoniecznie musiała rozumieć wszystkie słowa, ale przyjęcie, że wymyśliła to, o czym mówiła wcześniej (k.3: „mówił o mnie, że idę w chuście na włosach i sukience do ziemi”) byłoby nieracjonalne. Jaki bowiem miałaby cel, aby zeznać nieprawdę? Ewidentnie z jej pierwszych zeznań wynika, iż opierała je na własnych doświadczeniach, a nie przekazie kogoś innego (k.3: „ja dobrze nie słyszałam co powiedział i jakich słów użył, ale zrozumiałam, że mówił o mnie…”; k.3v: „ja nie rozumiałam wszystkiego, co on do mnie powiedział” – dlatego nie była w stanie skonkretyzować, czy została obrażona) Trudno zakładać, że świadek zna przepisy prawa i tym samym wie, że za przemoc z powodów m.in. narodowościowych, grozi surowsza odpowiedzialność karna. Możliwe też, że odpowiedzi na pytania zadawane na rozprawie z jednej strony warunkowane były niepamięcią, zaś z drugiej wpływ na nie miała chęć ugodowego „załatwienia” sprawy – tym bardziej, że w sądzie toczy się inny proces karny, w którym w stan oskarżenia postawiono także dwóch(...)Depozycje świadka – z wyłączeniem tego, że nie słyszała kierowanych do niej słów (k.273v; skąd wiedziała, że „rozmawiali między sobą o nas”?) - były bezstronne i rzetelnie przedstawiały bieg zdarzeń. Świadczy o tym też chociażby wyrażona wola pojednania (k.273v), o co przed rozpoczęciem przewodu sądowego zabiegali obrońcy (k.274v).
Element pojednania i zapewne chęć uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie o czyn zart. 159 k.k., rzutował też na zeznaniaK. K.przed sądem. Samodzielnie praktycznie nic nie chciał powiedzieć, a dopytywany zeznawał lakonicznie zasłaniając się niepamięcią (k.275). Potwierdził motyw działania sprawców („czy jestem innego koloru, czy co”), jak i atak na kobiety, które stanęły w jego obronie. Znamiennym jest, że zapytany o słowa, które sprawcy kierowali pod ich adresem nie skonkretyzował ich i choć chwilę wcześniej stwierdził, że ich nie pamięta, to jednak kolejna wypowiedź świadczy o ich negatywnym wydźwięku (k.275v: „to nie byli oni, tylko wódka”). To, że świadek deklarował, że nie pamięta (był ponadto nietrzeźwy), „co oni dokładnie mówili” (k.134v, 156v), nie oznacza, że oskarżeni nie wypowiadali treści świadczących o dyskryminacji z powodów narodowościowych. Kojarzył, że chodziło o to, iż „jesteśmy nie z Polski”.
Tego rodzaju zwroty, podane przez uczestników zdarzenia, zapamiętali interweniujący policjanci. Gdyby one nie padły, to z pewnością żadna z wysłuchanych przez funkcjonariuszy osób, nie mówiłaby o nich. Funkcjonariusz mieli kontakt z pokrzywdzony bezpośrednio po zdarzeniu.C. K.pamiętał emocje kobiet, płacz, pewność, że „niesposobne uwagi” były kierowane do nich (k.276v-277). Jego partner z patrolu także zakodował w pamięci, że padły słowa „co do ich narodowości i ich ubioru” (k.277).M. K. (2)zapamiętał też, że jeden z zatrzymanych przyznał, iż jego kolega „obrażał(...)”.
T. K.wprawdzie nie rozumiała wykrzykiwanych przezD. P. (1)słów, ale ich negatywny wydźwięk także dla niej był jednoznaczny (k.37). Życiowo uzasadnionym jest, że z tonu głosu, gestykulacji, czy wyrazu twarzy adwersarza, można odkodować jego nastawienie do adresata/adresatów wypowiedzi. Skoro(...)nie dali żadnych powodów do takiego zachowania, to w kontekście zeznańZ. L., jak i policjantów, powód narodowościowy „ataku” słownego, jak i następczej przemocy, jawi się jako ten, który determinował działania sprawców. Gdy poczynione zostały zabiegi ukierunkowane na pojednanie (K. K.w przypadku skazania za czyn zart. 159 k.k.może mieć „problemy” z uwagi na uprzednią karalności biegnące okresy próby),T. K.przed sądem zmieniła częściowo zeznania obciążająceP. M. (1)(k.274). Po odczytaniu poprzednich potwierdziła je, tłumacząc jednocześnie różnice upływem czasu. Czy były one tym powodowane, czy też inną przyczyną, jest nieistotne. W świetle zebranego materiału dowodowego, ocenionego całościowo, przypisanyP. M. (1)udział w działaniach przestępczych, jawi się jako niewątpliwy.
K. K. (1)w trakcie przesłuchania na policji błędnie opisała początek zajścia (k.9v). Wskazała mianowicie, że toP. M. (1)jako pierwszy podszedł do jej ojca i kopnął go w pośladek. O takim przebiegu wydarzeń nie mówili inni pokrzywdzeni. Wręcz przeciwnie, wskazywali na bierną podstawę ww. oskarżonego w początkowej fazie stosowania przemocy. Szesnastolatka była niewątpliwie zdenerwowana, zestresowana, a jak wynika z zeznańS. Ł.wręcz przerażona tym, co się działo (k.297: „ona była przerażona i nie wiedziała co robić”). To mogło mieć wpływ i zdaniem sądu miało na właściwe postrzeganie dynamicznego zdarzenia (mówiła też np. o uderzeniu pięścią w twarzZ. L.i uderzeniu w twarz jej mamy, czego żadna z kobiet nie potwierdziła) i zapamiętanie chronologii wydarzeń. Kopanie jej ojca przezP. M. (1)faktycznie miało miejsce, ale w kolejnej fazie zajścia, tj. po zadaniu ciosów kobietom przezD. P. (1), a nie na początku ataku. To, w jaki sposóbD. P. (1)zwrócił się do szesnastolatki (k.275), świadczy o braku „hamulców” moralnych nawet w stosunku do nieletniej, zapalczywości i agresji napastnika.
S. Ł.i jej matka zareagowały na dochodzące z zewnątrz krzyki. Wyjrzały przez okno, widziały atakD. P. (1)na jedną z kobiet, po czym wyszły na zewnątrz. Przy czym zajęło im to trochę czasu, a z uwagi na „zamieszanie”, wielość osób, jak i zaopiekowanie się(...)dziećmi, ich przekaz zawierał niewiele ważnych danych. Z ich relacji jednak wynika jednoznacznie kto kogo „zaczepił”, kto był inicjatorem napaści.
Pierwsze zeznaniaU. S.były zbieżne z wersją jej znajomych. Przed sądem zmieniła je wskazują, że to jeden z oskarżonych był obiektem ataku,, ale nie potrafiła rozsądnie wytłumaczyć dlaczego (k.297v). Sprzeczność jej sądowego przekazu z jednolitą wersją innych świadków skutkował jego negatywną weryfikacją.
Wyżej omówiona ocena dowodów pozwoliła sądowi z jednej strony na pewne ustalenie stanu faktycznego, zaś z drugiej skutkowała negatywną weryfikacją wyjaśnień oskarżonych, które stanowiły przyjętą przez nich linię obrony, jak i „wspierających” ją zeznań ich kolegów. Zasadniczo sprowadzała się ona do próby wykazania, że doszło do nieporozumienia, a następnie do bójki.P. M. (1)zasłaniał się niepamięcią, która miała wynikać ze stanu nietrzeźwości. Dziwnym trafem pamiętał jednak okoliczności, które nie przedstawiały go w złym świetle, zaś tych, o których mówili pokrzywdzeni, już nie. Podsądni zdawali sobie sprawę jakiego rodzaju działania podjęli. Skoro zajście przybrało dla nich niekorzystny obrót, gdyż pomocy bitemu udzieliły inne osoby, to starali się to wykorzystać konstruując wersję składającą się z wybiórczych faktów. Zatajając wydarzenia poprzedzające te, które wg prokuratora stanowią podstawę zarzutu rozpoznawanego przez sąd rejonowy (art. 159 k.k.), jak i ich powód (decydujący o znamionach zart. 119§1 k.k.), przyznawali się jedynie do „walki” z nieznajomymi (choć teżD. P. (1)twierdził, że: „nikogo nie uderzył”, aP. M. (1)tylko dopuszczał taką możliwość k.272). Obaj zaprzeczali, że są rasistami (Rasizm, to ogólnie rzecz ujmując zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras, nad innymi. Przetrwanie tych „wyższych” ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami „niższymi”. Rasizm nigdy nie był ideologią jednolitą, zmieniał się i ewoluował, toteż nie istnieje modelowy wzór rasizmu. W art. 14 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP wskazano np., że przy ocenie powodów prześladowania bierze się pod uwagę, że: „pojęcie rasy obejmuje w szczególności kolor skóry, pochodzenie lub przynależność do określonej grupy etnicznej”), utrzymywali, że nie mają nic przeciwko obcokrajowcom mieszkającym w Polsce – ale tylko po to, aby uzyskać korzystny wynik procesowy. Ich wyjaśnienia nie oddawały nastawienia psychicznego wobec pokrzywdzonych w dniu zdarzenia, powodu podjętych działań, jak i ich konsekwencji (stosowanie przemocy). Skoro nic złego z ich strony pokrzywdzonych nie spotkało, to za co ich przepraszali i dlaczego dążyli do wszczęcia procedury mediacyjnej?
Z. L.podała, żeP. (...)odjechał „gdy zaczęła się bójka” (k.3). Między innymi dlatego teżS. W. (1)nic konkretnego nie był w stanie powiedzieć. Bronił jednak kolegów przed odpowiedzialnością karną twierdząc, że toK. K.zaatakował ich jako pierwszy. Tego typu zachowanie - tj. atak starszego i słabszego fizycznie mężczyzny, na dwóch młodych osobników, stojących przy aucie, w którym znajdowało się trzech ich kolegów - byłoby irracjonalne, samodestrukcyjne. Jaki cel miałby pokrzywdzony, aby zachować się tak w obecności swoich bliskich i narażać się na niebezpieczeństwo doznania obrażeń ciała? TakżeS. W. (1)nie mówi, abyK. K.zadał któremuś z oskarżonych jakieś uderzenie. Tak więc pierwsza faza zajścia, opisana w stanie faktycznym, nie polegała na wymianie ciosów (tak przedstawiali ją(...)).
S. W. (1)nie wskazał, aby podczas postoju w zatoce kierowca wychodził z auta (tak teżD. P. (1)k.71, 79v). ChoćM. K. (1)omawiał zajście przedstawiając znajomych w korzystnym świetle, to w jego opisie brak ważnych elementów, których nie mógłby nie zauważyć, gdyby faktycznie wysiadł z samochodu i widział przebieg wydarzeń (np. twierdził, żeK. K.był sam, a kobiety pojawiły się potem, „nie wiadomo skąd”, k.293v). Jego relacja jest nielogiczna – z jakiego bowiem powodu kobiety miałby atakować jego znajomych, skoro ci prowadzili „spokojną rozmowę” zK. K.? Motywu takiego ich zachowania świadek nie był w stanie rozsądnie wytłumaczyć (k.294).
Sąd uważa, że zarównoM. K. (1), jak iS. W. (1)obserwowali agresywne zachowanie oskarżonych wobec obywateli Federacji Rosyjskiej. Widząc ich przestępcze zaangażowanie zdecydowali się odjechać (np. nie chcąc, aby także ich kojarzono jako „potencjalnych wspólników”, czy też obawiając się reakcji odwetowych także wobec nich, ze strony broniących znajomych(...)). Doskonale zdawali sobie sprawę, że toP. M. (1)iD. P. (1)są winni tego co się stało – dlatego nie próbowali ustalić na policji dlaczego podsądni zostali zatrzymani i nie interesując się ich losem wyjechali zW..
Część C.
D. P. (1)uderzyłZ. L.,T. K.iK. K. (1)(tą ostatnią też odpychał), a także biłK. K., w tym wspólnie i w porozumieniu zP. M. (1). Aby uznać, że opisane wyżej stosowanie przemocy wypełnia znamiona zart. 119§1 k.k., należy ustalić powód takiego zachowania.
Określone w tym przepisie pole penalizacji ma aksjologiczne uzasadnienie w zwalczaniu wszelkich dyskryminacji człowieka, w jakiejkolwiek formie czy postaci, nie obejmuje celu, w jakim sprawca m.in. używa przemocy wobec grupy osób, czy danego człowieka. Ten cel może być różny (np. zastraszenie pokrzywdzonych, chęć dokuczenia im, poniżenia, sprawienia dolegliwości bólowej itp.). Natomiast warunkiem koniecznym do przypisania przestępstwa zart. 119§1 k.k.jest kierowanie się sprawcy powodem rozumianym jako psychiczny proces decyzyjny o charakterze intelektualnym, u podłoża którego leży negacja, czy nawet pogarda dla ogólnie akceptowanych, uniwersalnych wartości, które ten typ czynu zabronionego chroni (tak SA w Lublinie w wyroku z dnia 27.11.2003 r., II AKa 338/03). Pokrzywdzeni szli spokojnie chodnikiem w kierunku swoich domów. Swoim zachowaniem nie dali żadnego powodu ku temu, aby oskarżeni chociażby zwrócili na nich uwagę. Z ich relacji wyłania się obraz dwóch nietrzeźwych mężczyzn, który wyśmiewali się z nich, oceniali ich wygląd który „nie przypadł im do gustu”, w wyraźny sposób wyrażali dezaprobatę z powodu odmienności związanych z ich przynależnością narodową. Nie tylko słowa, ale też zachowanie oskarżonych jednoznacznie na to wskazywało. Dlatego m.in.K. K.nie miał żadnych wątpliwości, że za chwilę on, jak i jego bliscy mogą stać się przedmiotem ataku (k.156v: patrzyli z nienawiścią; por. też k.37).
W realiach dowodowych tej sprawy brak jest innego racjonalnego wytłumaczenia niż to, że bezprawne stosowanie przemocy powodowane było przynależnością narodową pokrzywdzonych. Także w przypadkuP. M. (1). Jego zachowanie nie wskazuje na to, aby negował działania kolegi (obecność na miejscu zdarzenia i brak reakcji na stosowaną przezD. P. (1)przemoc w początkowej fazie zajścia nie oznacza, że także te działania należy mu przypisać). Przed tym, jak współoskarżony zaatakowałK. K., jego żonę, córkę i znajomą, razem z nim śmiał się widząc zbliżających się(...)i patrzył na nich z pogardą (k.156v). W momencie gdy przystąpił do ataku naK. K., ten pozostawał w pozycji obronnej, nie było więc np. tak, że wygrywał rywalizację siłową zD. P. (1)i ten potrzebował pomocy. Zdaniem sądu bił go wspólnie z wyżej wymienionych właśnie z powodu wyrażonej wcześniej dezaprobaty związanej z jego(...)pochodzeniem.
Znamienne są słowaS. W. (1), wg którego członkowie grupy nieznajomych wyglądali „na osoby innej narodowości niż polska” (k.93v). Zarówno zapis monitoringu (na którym widać pokrzywdzonych), jak i kontakt z nimi w toku rozprawy, nie pozostawia wątpliwości, że także oskarżeni (dorośli, sprawni intelektualnie, o określonym bagażu doświadczenia życiowego) wiedzieli z kim mają do czynienia, a działania sprawcze podjęli właśnie z powodu odmienności narodowościowych uzewnętrznionych zarówno poprzez ubiór dorosłych kobiet, jak i ciemniejszą karnację skóry przedstawicieli narodu(...)((...); k.293v: takżeM. K. (1)mówił o „ciemnym człowieku”; k.102v „miał ciemną cerę”;D. M.wskazał na ciemniejszą karnację nieznajomych k.143v, 73v).
Skoro na osiedluD. P. (1)mieszkają „obywatele”(...)(k.79v), to nie miał on problemów z identyfikacją pokrzywdzonych w ramach tej grupy narodowościowej. Być może to właśnie wcześniejsze kontakty z jej przedstawicielami i wypływająca stąd niewytłumaczalna negacja ich odmienności związanych z przynależnością narodową (m.in. strój, kultura, styl życia) skutkowała takim, a nie innym zachowaniem w dniu 25.05.2014 r.
ChoćP. M. (1)twierdził, że „bił się z(...), ale wtedy nie wiedział, że to są(...)” (k.83v), to jednocześnie podał, iż kolegę „jacyś ludzie bili, byli to(...)”.
Zgodnie z zasadą indywidualizacji odpowiedzialności karnej każdy ze współdziałających w popełnieniu czynu zabronionego odpowiada w granicach swojej umyślności niezależnie od odpowiedzialności pozostałych współdziałających.P. M. (1)przystąpił do realizacji działań sprawczych po tym, jak jego kolega zastosował przemoc wobec kobiet i kontynuował ją w stosunku doK. K.. Materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie mu także tej części akcji sprawczej, którą indywidualnie realizowałD. P. (1). W jej trakcieP. M. (1)pozostawał bierny, a odczucia pokrzywdzonych (na podstawie obserwacji jego zachowania; k.3: „widziałam, że nie chciał się bić”; k.156v „jakby wyższy nie atakował, to i niższy by chyba nam krzywdy nie zrobił”), także potwierdzają słuszność przyjętych ustaleń.
Wspólne zadawanie ciosówK. K.należy ocenić jako udział w jego pobiciu. Ukierunkowane były one na zadanie uderzeń w głowę, ww. bity był też nogami. To, że pokrzywdzony nie doznał poważniejszych obrażeń (przyczyniła się do tego zapewne przyjęta przez niego postawa obronna – urazu kciuka najprawdopodobniej doznał w tej fazie zajścia, ale jest on zawarty w zarzucie zart. 159 k.k., a warunki zart. 5§2 k.p.k.dały podstawę do tego, aby nie ujmować go w opisie czynu w tej sprawie karnej), to szczęśliwy zbieg okoliczności.K. K.w wyniku działań sprawców został narażony na bezpośrednie niebezpieczeństwo doznania średniego uszczerbku na zdrowiu – z czego ci zdawali sobie sprawę - a więc oskarżeni wypełnili nie tylko znamiona zart. 119§1 k.k.(w zakresie przypisanym w czynie każdego z nich), ale też zart. 158§1 k.k.Tylko kumulatywna kwalifikacja prawna oddaje całość kryminalnego bezprawie zachowania każdego z podsądnych.
Wskazane wyżej artykułykodeksu karnegonie wyczerpują pełnej kwalifikacji prawnej popełnionych przez oskarżonych czynów. O chuligańskim charakterze występku decyduje łącznie wystąpienie następujących przesłanek wskazanych w ustawie:
1. umyślność zachowania realizującego znamiona czynu;
2. zamach na choćby jedno z dóbr wymienionych w przepisieart. 115§21 k.k.;
3. działanie publiczne;
4. brak powodu lub oczywista błahość powodu;
5. okazanie przez sprawcę rażącego lekceważenia porządku prawnego.
Wprowadzenie tego rodzaju czynu do ustawodawstwa karnego miało na celu zaostrzenie polityki karnej wobec sprawców przestępstw szczególnie groźnych, budzących strach i odrazę w społeczeństwie. Chodzi tu o czyny realizowane publicznie, o agresywnych charakterze, powodujące znaczne naruszenie porządku prawnego. W normieart. 115§21 k.k.jest mowa o „zamachu” na wskazane w nim dobra prawne. Użycie tego określenia oznacza, iż czyn chuligański z założenia ma mieć charakter agresywny, gwałtowny (tak: A. Marek op. cit. Komentarz do art. 115§21 k.k.). Okoliczności tego przypadku prowadzą właśnie do takich wniosków. Sprawcy pobicia zaatakowali pokrzywdzonych na chodniku jednej z głównych ulic miasta, w obecności osób trzecich (w tym małoletnich dzieci), gdy było jeszcze widno. Nie ograniczyli się do popchnięć, czy też kilku ciosów, lecz także kopali jedną z ofiar występku. Eskalacja przemocy była więc znaczna. Swoim zachowaniem obaj „okazali rażące lekceważenie porządku prawnego”. Obiektywnie negatywna ocena przypisanych czynów wywołuje reakcje repulsywne w społeczeństwie (oburzenie, potępienie). Tego rodzaju zachowania, za które skazano oskarżonych, stanowią działania drastycznie nieobyczajne.
Brak powodu, czy też „oczywiście błahy powód” w rozumieniuart. 115§21 k.k., odnoszą się do motywacji (pobudek) podjętego działania, ocenianejna podstawie przyjmowanych w społeczeństwie kryteriów. W świetle ocen społecznych błahy powód to czynnik rażąco nieadekwatny do zachować podjętych w efekcie jego zaistnienia. Sąd stoi na stanowisku, iż znamię braku powodu, czy też „błahy powód” - o których mowa w dyspozycjiart. 115§21 k.k.- nie może być odnoszone do znamion przestępstwa. Jeśli bowiem pewna motywacja jest penalizowana - a tym samym nieakceptowana, „groźna” społecznie – to jej zaistnienie nie może prowadzić do konstruowania łagodniejszej odpowiedzialności karnej sprawcy. Gdy ma ona miejsce, to należy przyjąć, że przestępcze działanie realizowane jest bez powodu, tj. powodu rozumianego jako społecznie wytłumaczalna (akceptowalna) pobudka realizacji bezprawnego zachowania. Tylko „powód” w pewnym sensie tłumaczący, usprawiedliwiający przestępczą akcję, może warunkować odstąpienie od kwalifikacji prawej zart. 115§21 k.k.Za taki nie można natomiast uznać negacji, dyskryminacji narodowościowej. Popełniając przestępstwo sprawca zawsze działa z jakieś powodu. Realizując np. znamiona rozboju chce osiągnąć bezprawną korzyść majątkową, a bijąc kogoś zamierza wyrządzić mu krzywdę. Jednak uznanie, że te powody działania sprawcy determinują odstąpienie od kwalifikacji zart. 115§21 k.k., byłoby nielogiczne, społecznie nieakceptowane, sprzeczne z intencją ustawodawcy i celami polityki karnej. Tym samym sąd orzekający w tej sprawie podziela (zresztą od wyjścia w życie przepisuart. 115§21 k.k.) pogląd wyrażony np. przez SA w Białymstoku w wyroku z dnia 30.10.2014 r. (sygn. akt II AKa 221/14), iż „działanie bez powodu”, to działanie dla którego w świetleprzyjmowanych powszechnie ocennie można znaleźć żadnego racjonalnego wytłumaczenia. Tak też należało ocenić zachowanie podsądnych. Dlategoart. 115§21 k.k.uzupełnił kwalifikację prawną czynów.
Część D.
Wymierzając kary sąd ocenił stopień społecznej szkodliwości popełnionych występków, poziom zawinienia sprawców i ich aktywności w toku zajścia. Miał także na uwadze pojednanie z pokrzywdzonym (k.278), przeproszenie ofiar zajścia, wyrażenie żalu i skruchy oraz dotychczasową niekaralność.
D. P. (1)był inicjatorem bezprawnych działań. Nie zawahał się uderzyć kobiety, jak i nieletniej dziewczyny. Sąd uważa, że w jego przypadku kara przewidziana w dyspozycjiart. 119§1 k.k.była konieczna.
Zgodnie zart. 57§2 k.k.jeżeli zbiegają się podstawy nadzwyczajnego złagodzenia i obostrzenia, sąd może zastosować jedną lub druga instytucję, ale też orzec w granicach zagrożenia ustawowego. Skoro konsekwencje biciaK. K.nie były poważne,P. M. (1)pojednał się nim (art. 60§2 pkt 1) k.k.), żałuje tego, co się stało, to w jego przypadku zasadnym było uznanie, że kara pozbawienia wolności byłaby sankcją niewspółmiernie surową. Realnie dolegliwą, jak i oddziałującą wychowawczo, będzie kara 100 stawek dziennych grzywny.
Te aspekty decydowały także o wymierzeniu sankcji finansowejD. P. (1). W obu przypadkach wysokość stawki dziennej ukształtowano mając na uwadze dotyczące każdego z oskarżonych kryteria wskazane wart. 33§3 k.k.
Sankcje karne spełnią swe cele zapobiegawcze i wychowawcze oraz odegrają istotną rolę z punktu widzenia kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa umacniając przekonanie, że zaatakowane przestępstwem dobro prawne jest rzeczywiście chronione. Uświadomią oskarżonym „nieopłacalność” popełniania jakichkolwiek przestępstw w przyszłości.
D. P. (1)to młody, dotychczas nie naruszający porządku prawnego mężczyzna. Dlatego sąd postanowił dać mu szansę i zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności na okres lat 2. Na dzień orzekania można założyć, iż do osiągnięcia i ukształtowania właściwych postaw społecznych tego podsądnego, nie jest konieczne osadzenie go w warunkach izolacyjnych. Kara z warunkowym zawieszeniem jej wykonania powinna wpłynąć na niego dyscyplinująco i zapobiec powrotowi do przestępstwa w przyszłości. Upływ ustalonego okresu próby da gwarancję, że wdrożył on normy porządku prawnego do własnego postępowania i postawiona w dniu orzekania pozytywna prognoza kryminologiczna okazała się trafna.
Skazanie za występek chuligański obliguje do orzeczenia środków karnych w postaci nawiązek w wysokości do 100.000 złotych (art. 57a§2 k.k.w zw. zart. 48 k.k.). Mają one charakter odszkodowawczo – penalny. Miarkując ich wymiar sąd ocenił stopień pokrzywdzenia ofiar występków - w tym przede wszystkim przez pryzmat ujemnych doznań psychicznych związanych z atakiem – odnosząc go też do działań sprawczych każdego z napastników. „Krzywda” to cierpienia fizyczne, a więc ból i inne dolegliwości oraz cierpienia psychiczne, czyli negatywne uczucia przeżywane w związku z działaniem sprawcy (m.in. strach, przerażenie itp.). Przy ocenie „odpowiedniej sumy” tytułem zadośćuczynienia – z tego rodzaju szkodą mamy do czynienia w przypadku przestępstwa – sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności danego przypadku, mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Wysokość nawiązek uwzględnia też wyniki przewodu sądowego, w tym postawę pokrzywdzonych domagających się przeprosin.
Wynagrodzenie obrońców ustanowionych z urzędu ustalono i zasądzono zgodnie z§19 pkt 1) i §20w zw. z§14 ust. 1 pkt 2) i ust. 2 pkt 5), §16 oraz §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.2002.163.1348; 300 zł (śledztwo) + 600 zł (rozprawa) + 120 zł = 1 020 zł x 23% = 234,60 zł; 1 020 + 234,60 = 1 254,60 zł; w tym 234,60 zł podatku VAT).
Oskarżonych zatrzymano 25 maja 2014 r. i obaj zostali zwolnieni 27 maja 2014 r. Powyższe okresy pozbawienia wolności na podstawieart. 63§1 k.k.zostały zaliczone na poczet podlegającej wykonaniu kary grzywny wymierzonej danemu oskarżonemu.

Koszty procesu
         :
O kosztach sądowych (art. 616§2 k.p.k.w zw. zart. 618§1 pkt 1), 3), 9), 10), 12) i§2 k.p.k.) orzeczono na podstawieart. 627 k.p.k.w zw. zart. 633 k.p.k.Mając na uwadze rodzaj wydatków, które w takim samym stopniu odnosiły się do czynu przypisanego danemu oskarżonemu, obciążono nimi podsądnych w takiej samej części. Na zasądzoną od każdego z nich kwotę złożyły się następujące sumy:

D. P. (1)
         :
-160złotych (opłata od kary pozbawienia wolności (120 zł) oraz grzywny (40 zł) -art. 2 ust. 1 pkt 2) i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych; Dz.U. z 1983 r., nr 49, poz. 223 z późn. zm.); +
-20złotych (40 złotych : 2 (ilość oskarżonych); ryczałt za doręczenia zgodnie z§1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18.06.2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnymobejmujący postępowanie przygotowawcze i sądowe); +
-80złotych (50 złotych + 30 złotych;art. 618§1 pkt 10) k.p.k.orazart. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnymw zw. z:1.§1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.08.2003 r. w sprawie określenia wysokości opłaty za wydanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego– k.86: ta karta karna dołączona do akt przed zmianą wysokości ww. opłaty;2. §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18.06.2014 r. w sprawie opłat za wydanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego; k.206); +
-240,40złotych (należność tłumacza: 288,48 zł (k.60) + 192,32 zł (k.286) = 480,80 zł : 2 = 240,40 zł); +
-1 254,60złotych (należność obrońcy z urzędu).

P. M. (1)
         :
-100złotych (opłata od kary grzywny -art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych; Dz.U. z 1983 r., nr 49, poz. 223 z późn. zm.); +
-20złotych (40 złotych : 2 (ilość oskarżonych); ryczałt za doręczenia zgodnie z§1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18.06.2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnymobejmujący postępowanie przygotowawcze i sądowe); +
-80złotych (50 złotych + 30 złotych;art. 618§1 pkt 10) k.p.k.orazart. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnymw zw. z:1.§1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.08.2003 r. w sprawie określenia wysokości opłaty za wydanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego– k.87: ta karta karna dołączona do akt przed zmianą wysokości ww. opłaty;2. §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18.06.2014 r. w sprawie opłat za wydanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego; k.205); +
-240,40złotych (należność tłumacza: 288,48 zł (k.60) + 192,32 zł (k.286) = 480,80 zł : 2 = 240,40 zł); +
-1 254,60złotych (należność obrońcy z urzędu).
Obaj oskarżeni to młodzi, zdrowi i nie mający nikogo na utrzymaniu mężczyźni.P. M. (1)prowadzi działalność gospodarczą, a podjęcie decyzji o budowie domu świadczy o tym, że ma dobrą sytuację materialną (k.271v).D. P. (1)obecnie nie pracuje, ale w przypadku zakończenia postępowań karnych będzie miał możliwość wyjazdu i zarobkowania za granicą. Poza tym posiada oszczędności, z których jest w stanie uregulować koszty sądowe (k.271).