Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 314/15
Data wyroku: 2015-05-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Mróz, Alicja Chrzan, Jerzy Dydo
Słowa kluczowe: Nakłady
Podstawa prawna: art. 693§1 kc.

Sygn. akt II Ca 314/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 maja 2015 r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Jerzy Dydo
Sędziowie: SO Małgorzata Mróz
SO Alicja Chrzan
Protokolant: Violetta Drohomirecka
po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z powództwaM. C.
przeciwko
(...)

o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku
z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt I C 1160/12
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu
w Kłodzku do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt II Ca 314/15

UZASADNIENIE
Apelacja jest zasadna.
Trafne są podniesione w apelacji zarzuty naruszenia przez Sąd Rejonowy prawa procesowego w szczególnościart. 227 kpciart. 233§1 kpcorazart. 286 kpc, a przede wszystkim przepisów prawa materialnego, tj.art. 676 kcw związku zart. 694 kc.Błędne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisuart. 676 kcdeterminowało – jak można przypuszczać – brak istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, których można było dokonać w oparciu o zaoferowane przez strony dowody. Przepisart. 676 kpcmający zastosowanie również do umów dzierżawy nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego Strony w umowie najmu lub dzierżawy mogą w sposób odmienny niż uregulowany w tym przepisie ułożyć swój stosunek prawny w zakresie ponoszenia i zwrotu nakładów na przedmiot umowy najmu lub dzierżawy.
Przepisart. 676 kcma więc zastosowanie tylko wówczas, gdy strony w umowie nie uregulowały warunków dokonania nakładów i sposobu ich rozliczenia po zakończeniu umowy. Tymczasem z przedłożonych jako dowody w sprawie umów dzierżawy wynika, że strony uregulowały warunki dokonywania nakładów przez dzierżawcę oraz sposób rozliczenia poczynionych nakładów po zakończeniu umowy dzierżawy.
Sąd Rejonowy powinien więc w oparciu o te dowody, a także inne dowody przedstawione w sprawie ustalić jakie były warunki dokonywania nakładów, czy dzierżawca spełnił te warunki, a jeżeli tak, to czy przysługuje mu zwrot nakładów oraz w jakiej wysokości. Tych zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń Sad Rejonowy nie dokonał, mimo że pozwalały na to przedłożone dowody.
Sąd Rejonowy skoncentrował swoje rozważania na wykładni przepisuart. 676 kci subsumpcji stanu faktycznego do tegoż przepisu, co spowodowało, że rozważania te są zupełnie oderwane od rzeczywistej podstawy faktycznej roszczenia zawartego w pozwie. W ocenie Sądu Okręgowego ten zasadniczy błąd Sądu pierwszej instancji nie może być naprawiony w postępowaniu apelacyjnym, ponieważ nie chodzi tu tylko o dokonanie właściwych ustaleń podstawy faktycznej i uzupełnienie postępowania dowodowego o dopuszczenie z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczność wartości nakładów w chwili zwrotu przedmiotu dzierżawy, ale mamy do czynienia z nierozpoznaniem przez Sąd Rejonowy istoty sprawy, co musi prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania(art. 386§4 kpc).
Wyjaśnienia wymaga również kwestia ciągłości umowy dzierżawy i wstąpienia do umowy powoda. Pierwsza umowa dzierżawy została zawarta 15 maja 1997r., przy czym dzierżawcą byłaW. C.– matka powoda. Należy jednak zauważyć, że umowa choć zawarta na czas określony w §11 ust. 2 przewidywała możliwość jej przedłużenia na dalszy okres. W dniu 11 października 2002r. został podpisany aneks do umowy, w którym przedłużono czas obowiązywania umowy do 31 października 2006r. Aneks podpisał już powód, który wstąpił do umowy w miejsce swojej matki. Zmiana dzierżawcy i przedłużenie umowy nastąpiło za zgodą wydzierżawiającego zgodnie z uchwałą nr 97/02 z 9 maja 2002r.(...)(k. 457). Treść tej uchwały jak i sposób zredagowania aneksu do umowy (zmiana poszczególnych postanowień umowy dzierżawy z dnia 15 maja 1997) wskazują jednoznacznie, że aneksem z dnia 11 października 2002r. przedłużono obowiązywanie umowy, a nie zawarto nową umowę. Ma to istotne znaczenie również dla rozliczenia nakładów. Również w dniu 31 października 2006r. a więc w dniu, w którym upłynął termin obowiązywania pierwszej umowy przedłużonej aneksem strony podpisały umowę bezpośrednio nawiązującą do wcześniejszej umowy (§1 pkt 5).
Wprawdzie roszczenie o zwrot nakładów na charakter obligacyjny, jest więc skuteczne jedynie pomiędzy stronami umowy najmu i może być kierowane przeciwko temu wynajmującemu, z którym powód pozostawał w stosunku najmu w okresie ich dokonania (tak SA w wyroku z 5 kwietnia 2013r. I ACa 1130/12), ale skoro powód za zgodą wydzierżawiającego wstąpił w stosunek najmu, to nabył wszelkie prawa i obowiązki wynikając z tej umowy, ma więc legitymację procesową czynną.
Trafny okazał się również zarzut apelacji naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisuart. 286 kpc. Zgodzić się oczywiście należy z argumentacją Sądu Rejonowego, że proces cywilny ma charakter kontradyktoryjny i to strony powinny przedkładać dowody i składać wnioski dowodowe, a inicjatywa sądu w postępowaniu dowodowym powinna mieć charakter wyjątkowy, to jednak należy zauważyć, że powód zgodnie z ciążącym na nim ciężarem dowodu złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wartość nakładów podlegających zwrotowi. Biegły sporządził korzystną dla powoda opinię, a zatem nie można od powoda oczekiwać, żeby taką korzystną opinię kwestionował i żądał nowej. Jeżeli Sąd uznał nieprzydatność tej opinii powinien z urzędu dopuścić dowód z opinii innego biegłego (tak SN z wyroku z 16 października 2014r.UK 36/14). Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił, że opinia biegłego sądowegoS. G.ma tak istotne wady, że nie może być przydatna w rozpoznawanej sprawie. W takim przypadku powinien dopuścić dowód z opinii innego biegłego sądowego. Sąd Okręgowy ma oczywiście świadomość, że ustalenie wartości nakładów podlegających zwrotowi, w sytuacji gdy po zmianie dzierżawcy nastąpiły istotne inwestycje w przedmiot dzierżawy, będzie bardzo trudne, ale obecnie nie można stwierdzić, że będzie to w ogóle niemożliwe. Po zakończeniu umowy dzierżawy sporządzany został protokół zwrotu przedmiotu dzierżawy, wykonano fotografię stanu obiektów i to w oparciu o te dowody biegły winien sporządzić opinię, mając oczywiście na względzie ustalony w umowie dzierżawy sposób rozliczenia nakładów.
Z powyższych względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu na podstawieart. 386§4 kpc.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy dokona prawidłowych ustaleń podstawy faktycznej, w szczególności w oparciu o umowy dzierżawy, ustali jakie strony przewidziały warunki dokonywania nakładów i sposób ich rozliczenia. Ustali, czy powód spełnił przewidziane w umowie warunki dokonywania nakładów, a jeżeli tak, to w oparciu o dowód z opinii biegłego ustali wartość nakładów na dzień zwrotu przedmiotu dzierżawy z uwzględnieniem ich stopnia zużycia, amortyzacji i stanu technicznego. Dopiero o tak ustalony stan faktyczny wyda rozstrzygnięcie w sprawie.