Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2379/13
Data wyroku: 2015-03-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Kolonko, Maria Małek-Bujak, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Renta Rodzinna
Podstawa prawna: art. 68 FUS

Sygn. akt III AUa 2379/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 marca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Ansion (spr.)

Sędziowie

SSA Maria Małek - Bujak
SSA Alicja Kolonko

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2015 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaJ. Ż. (1)(J. Ż. (1))
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o prawo do renty rodzinnej
na skutek apelacji ubezpieczonegoJ. Ż. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku

z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt IX U 908/12
zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowegoi przyznaje ubezpieczonemuJ. Ż. (1)prawo do renty rodzinnej po zmarłym ojcuR. Ż.poczynając od dnia 3 października 2011 r.
/-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA A. Kolonko

Sędzia Przewodnicząca Sędzia
Sygn. akt III AUa 2379/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25.04.2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwR.odmówił ubezpieczonemuJ. Ż. (1)prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcuR. Ż., gdyż komisja lekarska ZUS uznała ubezpieczonego za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia 19.03.2001r., tj. w wieku 22 lat, bowiem z dokumentacji wynika, iż ubezpieczony naukę zakończył w dniu 30.04.1999r., tj. w wieku 20 lat.
W odwołaniu od decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany przez przyznanie prawa do świadczenia, kwestionując ocenę stanu zdrowia dokonaną przed organem rentowym i podnosząc, iż choroba ujawniła się u niego już w trakcie nauki w szkole.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie z przyczyn, jak w zaskarżonej decyzji.

    Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23.05.2013r., sygn. akt IX U 908/12,Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji organu rentowego z dnia 25.04.2012r.

Na podstawie akt organu rentowego, dokumentacji przedłożonej przez ubezpieczonego, zeznań świadkówJ. Ż. (2),S. Ż.,J. S.oraz zeznań ubezpieczonego, Sąd I instancji ustalił, że ubezpieczonyJ. Ż. (1)urodził się w dniu (...)Od dnia 1.10.2003r. jest uprawnionydo renty socjalnej. Świadczenie to przysługuje okresowo do lutego 2016r. W dniu 3.10.2011r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie prawa do renty rodzinnejpo zmarłym w dniu 21.09.2011r. ojcuR. Ż., który w dacie swojej śmierci był uprawniony do emerytury. Orzeczeniem z dnia 28.03.2012r. komisja lekarska ZUS, po rozpoznaniu u ubezpieczonego schizofrenii paranoidalnej oraz cukrzycy typu II na lekach doustnych, stwierdziła, iż ubezpieczony jest całkowicie niezdolnydo pracy od dnia 19.03.2001r. do dnia 29.02.2016r. Orzeczenie to stało się podstawą wydania zaskarżonej decyzji z dnia 25.04.2012r., omówionej na wstępie.
Jak wynika z ustaleń faktycznych, ubezpieczony ukończył szkołę podstawową, a następnie kontynuował naukę w szkole zawodowej i wreszcie w Technikum Mechanicznym Wieczorowym, które ukończył w dniu 30.04.1999r. W trakcie uczęszczania do szkoły podstawowej ubezpieczony pozostawał pod kontrolą Poradni Pedagogicznej. Już w tym czasie miał problemy z nauką, nie mógł się skoncentrować, zacinał się, miał lęki, budził się w nocy, bez powodu płakał. Z czasem ten stan zdrowia pogłębiał się. W dniu 19.03.2001r. ubezpieczony po raz pierwszy został umieszczony wSzpitalu (...)wR.. Wówczas rozpoznano u niego schizofrenię paranoidalną. Orzeczeniami Rejonowej Komisji Lekarskiej wR.z dnia 30.05.1997r. i z dnia 27.04.1998r. o zdolności do czynnej służby wojskowej, ubezpieczony został uznany za czasowo (w każdym przypadku na okres 12 miesięcy) niezdolnego do czynnej służby wojskowej i zaliczony do kategorii B, ze względuna stan zdrowia psychiatryczno-psychologiczny. Orzeczeniem z dnia 14.05.1998r. Rejonowa Komisja Poborowa wR.postanowiła odroczyć ubezpieczonemuz urzędu zasadniczą służbę wojskową na okres od dnia 28.04.1998r. do dnia 26.04.1999r., ze względu na stan zdrowia. Orzeczeniem o zdolności do czynnej służby wojskowej z dnia 21.05.1999r. Powiatowa Komisja Lekarska dla miastaR.uznała ubezpieczonego za niezdolnego w czasie pokoju do czynnej służby wojskoweji zaliczyła w/w do kategorii D.
Na podstawie opinii zespołu biegłych: specjalisty psychiatry lek. med.S. C.oraz psychologa mgrE. K. (1)(k. 39-45 akt), opinii uzupełniającej biegłych (k. 92-94 akt), Sąd Okręgowy ustalił, że z przyczyn psychiatryczno-psychologicznych ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracyz uwagi na chorobę psychiczną pod postacią schizofrenii paranoidalnej od marca 2001r.
Analiza dostępnej dokumentacji i zeznań wskazuje, iż przed dniem 19.03.2001r. badany ujawniał obniżenie funkcji intelektualnych na poziomie upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim. Prezentował również zaburzenia nerwicowe, emocjonalne oraz zaburzenia zachowania mogące w części i okresowo wynikać z urojeniowej interpretacji otaczającej rzeczywistości. Kompleks tych symptomów psychopatologicznych mógł stanowić prodromalną - wczesną fazę rozwiniętego w późniejszym okresie pełnoobjawowego procesu psychotycznego.W tej sytuacji - zdaniem biegłych - należało przyjąć, iż początkowe zwiastuny procesu chorobowego z kręgu zaburzeń schizofrenicznych występowały u opiniowanegoprzed marcem 2001r. Uwzględniając jednak poziom ogólnego funkcjonowania wymienionego w powyższym okresie, w tym ukończenie szkoły zawodowej i średniej, brak hospitalizacji psychiatrycznych, udokumentowane wcześniej rozpoznania chorobowe oraz nasilenie relacjonowanych objawów psychotycznych, brak jest podstaw do przyjęcia całkowitej niezdolności do pracy w zakreślonym okresie - przed marcem 2001r.
Na podstawie opinii zespołu biegłych: specjalisty psychiatry lek. med.M. K.oraz psychologa mgrB. B.(k. 125-133 akt),Sąd I instancji ustalił, że ubezpieczony z przyczyn psychiatryczno-psychologicznych jest całkowicie niezdolny do pracy od dnia 19.03.2001r., tj. od daty pierwszej hospitalizacji psychiatrycznej. Zdaniem biegłych, analiza całokształtu dokumentacji oraz zeznania dowodzą, iż badany przed dniem 19.03.2001r. ujawniał obniżenie sprawności funkcji intelektualnych, a także zaburzenia zachowania, zaburzenia emocjonalne, zaburzenia o charakterze nerwicowym. Brak jest obiektywnych przesłanek do uznania, iż w okresie przed tą datą ubezpieczony doznawał psychotycznych zakłóceń czynności psychicznych. W rozpatrywanym okresie czasu badany ukończył szkołę zawodową i średnią, jego stan psychiczny nie niósł także konsekwencji w postaci hospitalizacji psychiatrycznych. Intensyfikacja objawów psychopatologicznych, znacznie utrudniająca adaptację społeczną, w tym adaptację zawodową, skutkującą uznaniem wymienionego za całkowicie niezdolnego do pracy, datuje się od czasu pierwszej hospitalizacji psychiatrycznej, która miała miejsceod dnia 19.03.2001r.
Powołując treśćart. 65 i art. 68 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009r., Nr 153,poz. 1227 ze zm.), Sąd I instancji stwierdził, iż bezspornym jest, że ojciec ubezpieczonegoR. Ż.w dacie swojej śmierci był uprawniony do emerytury oraz że ubezpieczonyJ. Ż. (1)aktualnie jest osobą całkowicie niezdolnądo pracy.
Spór sprowadzał się do ustalenia czy niezdolność ta (całkowita niezdolnośćdo pracy) powstała u ubezpieczonego w okresach wskazanych w art. 68 ust. l pkt 1lub pkt 2, a konkretnie do dnia 30.04.1999r. (z tą datą ubezpieczony ukończył naukęw szkole), co jest okolicznością niezbędną dla ewentualnego ustalenia prawado dochodzonego świadczenia na podstawie cytowanego art. 68 ust. l pkt 3 ustawyo emeryturach i rentach z FUS.
Na podstawie przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowegoSąd Okręgowy uznał, iż ubezpieczony z przyczyn psychiatryczno-psychologicznych jest całkowicie niezdolny do pracy, przy czym, niezdolność ta istnieje od dnia 19.03.2001r., tj. od daty pierwszej hospitalizacji psychiatrycznej wymienionego.Za takim przyjęciem przemawiają opinie biegłych sądowych z tego zakresu,a mianowicie psychiatrów lek. med.S. C.i lek. med.M. K.oraz psychologów mgrE. K. (1)i mgrB. B., które to opinie Sąd w pełni podzielił, gdyż zostały one wydane w oparciu o fachową wiedzę, po przeanalizowaniu historii choroby ubezpieczonego, jego przebadaniu, zostały przekonywująco i logicznie uzasadnione. W tej sytuacji, Sąd uznał jeza miarodajne w ocenie stanu zdrowia ubezpieczonego, bowiem były one ze sobą zasadniczo zgodne, a nadto zbieżne z oceną stanu zdrowia dokonaną w toku postępowania przed organem rentowym. Uwzględniając treść zeznań słuchanychw sprawie świadków oraz ubezpieczonego na okoliczność stanu zdrowia wymienionego w trakcie kontynuowania przez niego nauki, prezentowanych w tym czasie zachowań, biegli generalnie zgodnie stwierdzili, iż u ubezpieczonegoprzed dniem 19.03.2001r. można było zaobserwować obniżenie sprawności funkcji intelektualnych, występowały też zaburzenia zachowania, emocjonalne, o charakterze nerwicowym, jednak brak jest obiektywnych przesłanek do uznania, iż doznawałon w tym czasie psychotycznych zakłóceń czynności psychicznych. W rozpatrywanym okresie czasu badany ukończył szkołę zawodową i średnią, jego stan psychicznynie niósł także konsekwencji w postaci hospitalizacji psychiatrycznych. Intensyfikacja objawów psychopatologicznych znacznie utrudniająca adaptację społeczną, w tym adaptację zawodową, nastąpiła od czasu pierwszej hospitalizacji psychiatrycznej,tj. od dnia 19.03.2001r. i stąd dopiero od tej daty można uznać ubezpieczonegoza całkowicie niezdolnego do pracy.
Sąd I instancji nie uwzględnił zastrzeżeń ubezpieczonego do podzielonychna wstępie opinii biegłych, gdyż sprowadzały się one wyłącznie do odmiennejod biegłych oceny stanu zdrowia. Ubezpieczony nie składał dalszych wniosków dowodowych w sprawie.
Zdaniem Sądu Okręgowego, skoro całkowita niezdolność ubezpieczonegonie powstała w okresach wymienionych w art. 68 ust. l pkt l i pkt 2 ustawyo emeryturach i rentach z FUS, tj. do dnia 30.04.1999r., to nie przysługuje mu prawo do renty rodzinnej po zmarłym ojcu na podstawie powołanego na wstępie art. 68 ust. l pkt 3 ustawy emerytalnej.
Zajmując takie stanowisko, Sąd I instancji z mocyart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie, jako bezzasadne.
Apelację od wyroku wniósł pełnomocnik ubezpieczonego.
Skarżący zakwestionował ustalenia Sądu I instancji wskazujące, że całkowita niezdolność do pracy datuje się od pierwszej hospitalizacji, tj. od dnia 19.03.2001r., bowiem już jako dziecko ubezpieczony wymagał opieki w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Po ukończeniu 15 roku życia ubezpieczony doznawał zaburzeń nerwicowych i psychotycznych i wówczas nastąpił pierwszy kontakt z lekarzem psychiatrą wM.. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że już w 1999r. komisja wojskowa nie zakwalifikowała ubezpieczonego do służy wojskowej ze względuna stan psychiczny. Ponadto wszelkie próby podjęcia pracy zarobkowej kończyły się zwolnieniem z pracy.
Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe i dopuścił dowód z zeznań biegłych psychologa klinicznegoB. B.i psychiatryM. K.w celu wyjaśnienia stanu zdrowia ubezpieczonego do maja 1999r., w szczególności, czy był wówczas osobą całkowicie niezdolną do pracy w związkuze stanem zdrowia.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 17.10.2014r. biegła psychiatraM. K.podtrzymała w całości swoją opinię stwierdzając, że w jej ocenie, ubezpieczony mógł sprostać intelektualnym wymogom, na co wskazuje brak informacji o psychozie ze szkoły podstawowej oraz ukończenie technikum wieczorowego. Biegła psychologB. B.także podtrzymała swoją opinię wskazując, że zastrzeżenia wskazujące na „ogromne trudności w szkole”są niedoprecyzowane i jedynie zubożona sfera myślenia abstrakcyjnego może być przeciwwskazaniem do wykonywania pracy umysłowej.
Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe i dopuścił dowód z opinii biegłego psychiatry w celu wyjaśnienia, czy zaburzenia osobowości stwierdzonew Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, a także opisywane w zeznaniach świadków mogły czynić ubezpieczonego osobą całkowicie niezdolną do pracy na ogólnym rynku pracy przed 1999r.
Biegła z zakresu psychiatriiE. K. (2)w opinii z dnia 16.01.2015r. rozpoznała u ubezpieczonego schizofrenię paranoidalną z lekkim upośledzeniem umysłowym, cukrzycę i otyłość. Biegła wskazała na fakt, że jak wynika z wywiadu, zeznań świadków i dostarczonej dokumentacji, już na wiele lat przed pierwszą hospitalizacją u ubezpieczonego pojawiły się nieadekwatne zachowania, duże trudności adaptacyjne i złe funkcjonowanie społeczne, będące najprawdopodobniej wynikiem urojeniowej oceny rzeczywistości. Pedagogowie w Poradni Wychowawczo-Zawodowej koncentrowali się głównie na jego trudnościach w nauce szkolnej spowodowanych niskim poziomem intelektualnym, uważali, że niepowodzenia szkolne powodują zakłócenia emocjonalne i trudności w funkcjonowaniu szkolnym. Biegła wskazała, że ubezpieczony dzięki dużemu wysiłkowi i intensywnej pomocy matki skończył szkołę podstawową i ZSZ, a potem technikum wieczorowedla pracujących - uczęszczał do szkoły do 30.04.1999r., zdał egzamin zawodowyz wynikiem miernym i uzyskał tytułu mechanika maszyn, nie przystępował do matury. Ubezpieczony bezskutecznie podejmował pracę prostą fizyczną, jednak w żadnej pracy nie mógł się utrzymać, przepracował z przerwami zaledwie 6 miesięcy. Według matki, pracował zbyt wolno, nie wypełniał poleceń przełożonych. Zachowywał się dziwacznie, ale nie wyrażał zgody na podjęcie leczenia, po raz pierwszy znalazł sięw szpitalu dosyć przypadkowo - odczuwał silne bóle serca połączone z lękiem, badający go lekarz uznał, że potrzebna jest konsultacja psychiatryczna - najbliższa możliwość była wSzpitalu (...)wR.. W szpitalu stwierdzono zespół omamowo - urojeniowy, schizofrenię rozpoznano po kolejnej hospitalizacji.Po leczeniu szpitalnym ubezpieczony odmawiał pobierania leków, z powodu ostrych zaburzeń i zagrożenia życia swojego i innych, przebywał na długotrwałej detencjiwB., a potem wR.. Z powodu oporu przed pobieraniem leków psychotropowych pobiera neuroleptyk w injekcji, nie chce zgłaszać się do poradni, zastrzyki podaje mu pielęgniarka w domu raz na 2 tygodnie. Zdaniem biegłej, proces schizofreniczny rozpoczął się u ubezpieczonego na wiele lat przed hospitalizacjąw 2001r. i stwierdzone u niego wówczas zaburzenia osobowości i zachowania były objawami prodromalnymi. Biegła zwróciła uwagę, że psycholodzy zajmujący się ubezpieczonym w Poradni Wychowawczo-Zawodowej koncentrowali się główniena trudnościach w opanowaniu materiału szkolnego, wynikających z obniżonej sprawności intelektualnej i uważali, że trudności w funkcjonowaniu społecznymsą spowodowane niepowodzeniami szkolnymi. Matka ubezpieczonego nie informowała o jego urojeniowych wypowiedziach i dziwnych zachowaniach w obawie przed skierowaniem go do szkoły specjalnej (co wcześniej wielokrotnie proponowano). Biegła wskazała, że fakt ukończenia technikum dla pracujących nie jest jednoznaczny ze zdolnością do pracy - wymagania w takiej szkole są znacznie mniejsze, stąd łatwiejsze jest opanowanie materiału, zwłaszcza, gdy uczeń nie pracuje zawodowo. W ocenie biegłej, z dużym prawdopodobieństwem, graniczącymz pewnością, można przyjąć, że całkowita niezdolność do pracy istniała przed dniem 30.04.1999r. - na podstawie dostępnych materiałów biegła nie była w stanie precyzyjnie określić daty jej powstania (pomocna mogłaby być dokumentacjaz Poradni Pediatrycznej i Poradni POZ).
Na rozprawie w dniu 10.03.2015r. Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z zeznań świadkaI. S.w celu wyjaśnienia funkcjonowania ubezpieczonegow środowisku szkolnym i domowym do czasu ukończenia nauki w szkole.
Świadek zeznała, że rodzinaŻ.mieszka po sąsiedzku, a ubezpieczony jest jej kolegą z podwórka. Świadek podała, że często rozmawiała z ubezpieczonym jako kolegą z podwórka, który często mówił, że czegoś lub kogoś się boi, mówiło swoich lękach. Nauczyciele w szkole wiedzieli, że ubezpieczony zachowuje się odmiennie od pozostałych uczniów, do ukończenia szkoły podstawowej miał trudności w nauce, bez pomocy matki nie ukończyłby nauki.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja ubezpieczonego spowodowała zmianę zaskarżonego orzeczeniai przyznanie prawa do dochodzonego świadczenia.
W spornej kwestii prawa do renty rodzinnej, o której mowa w art. 65, 67 ust. 1 pkt 1 oraz art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe, uznając, że zgromadzony przed Sądem I instancji materiał dowodowy jest niewystarczający.
Jak to wynika ze zgromadzonego w toku postępowania przed Sądem I instancji materiału dowodowego, co do oceny którego Sąd II instancji nie może podzielić stanowiska Sądu Okręgowego, a także z przeprowadzonych w toku postępowania apelacyjnego dowodów w postaci opinii biegłej z zakresu psychiatriiE. K. (2)oraz zeznań świadkaI. S., ubezpieczony jeszczeprzed zakończeniem nauki w technikum mechanicznym, które ukończył w dniu 30.04.1999r., przejawiał zachowania dziwaczne, nieadekwatne do sytuacji.
BiegłaE. K. (2)stanowczo podkreśliła, że proces schizofreniczny rozpoczął się u ubezpieczonego na wiele lat przed pierwszą hospitalizacją w 2001r.i stwierdzone u niego wówczas zaburzenia osobowości i zachowania byłyobjawami prodromalnymi. Zajmujący się nim psychologowie z Poradni Wychowawczo-Zawodowej koncentrowali się głównie na jego trudnościach w nauce szkolnej spowodowanych niskim poziomem intelektualnym, uważali, że niepowodzenia szkolne powodują „zakłócenia emocjonalne” i „trudności w funkcjonowaniu szkolnym”. Tylko dzięki dużemu wysiłkowi i intensywnej pomocy matki skończył szkołę podstawową i technikum wieczorowe dla pracujących.
Sąd Apelacyjny, stosownie do dyrektyw wynikających zart. 233 § 1 k.p.c., ocenił oraz w pełni podzielił wnioski opinii biegłejE. K. (2), jako najstaranniej i najwszechstronniej odnoszące się do stanu zdrowia ubezpieczonegoi jego zdolności do pracy.
Sąd II instancji nie uwzględnił opinii podstawowej i opinii uzupełniającej biegłych z zakresu psychiatriiS. C.i psychologiiE. K. (1)oraz nie podzielił wniosków opinii biegłych sądowych psychologa klinicznegoB. B.i psychiatryM. K., którzy stwierdzili,że całkowita niezdolność do pracy datuje się od marca 2001r.
Biegli ci przyznali, że początkowe zwiastuny procesu chorobowego z kręgu zaburzeń schizofrenicznych występowały u ubezpieczonego przed marcem 2001r.,co jest bezsporne, jednak uwzględniając fakt ukończenia szkoły zawodowej i średniej, brak hospitalizacji psychiatrycznych oraz nasilenie relacjonowanych objawów psychotycznych uznali, że brak podstaw do przyjęcia całkowitej niezdolności do pracy przed tą datą.
Biegli pominęli jednak fakt, że ubezpieczony skończył szkołę podstawową, zawodową, a następnie technikum wieczorowe tylko dzięki pomocy matki, która obawiała się umieszczenia syna w szkole specjalnej. Psycholodzy w Poradni Wychowawczo-Zawodowej koncentrowali się głównie na trudnościach w opanowaniu materiału szkolnego, zaś matka ubezpieczonego nie informowała o urojeniachi dziwacznych zachowaniach syna. Ubezpieczony bezskutecznie kilkakrotnie podejmował prostą pracę fizyczną, ale w żadnej pracy nie mógł się utrzymać - łącznie z przerwami przepracował jedynie 6 miesięcy.
Sąd Apelacyjny nie podzielił konkluzji tych opinii, jako arbitralnych. Należy bowiem zauważyć, że wnioski obu opinii nie korespondują ze zgromadzonymw sprawie pozostałym materiałem dowodowym, w tym także orzeczeniemo niezdolności do służby wojskowej z przyczyn psychiatrycznych w 1999r.(k. 30 a.s.), z zeznaniami świadków, którzy mieli z ubezpieczonym bezpośredni kontakt i obserwowali jego „dziwaczne zachowania”, a po wtóre (mając na względzie całokształt opinii, a nie jedynie ich wnioski), stanowią one w istocie swego rodzaju hipotezę, co do rozwoju schorzenia psychicznego u ubezpieczonego. Nie dokonali analizy zeznań świadków uznając, że jedynym dowodem na stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy była data hospitalizacji, kiedy to w końcu w 2001r. udało się namówić ubezpieczonego do umieszczenia w szpitalu. Rygoryzm biegłych pomija fakt funkcjonowania ubezpieczonego i jego rodziny od lat szkolnych z chorobą psychiczną, która wyklucza racjonalność podejmowanych przez niego życiowych działań,bo przecież naukę w szkole wieczorowej skończył dzięki wysiłkowi matki.
Co więcej - wszyscy lekarze, w tym i w/w biegłyS. C., biegłaM. K.i współpracujący z nimi psycholodzy zgodnie rozpoznają zaburzenie zachowania w wieku młodzieńczym „motywowane psychiatrycznie”(vide: opinie na k. 44 a.s.), „zaburzenia zachowania mogące w części i okresowo wynikać z urojeniowej interpretacji otaczającej rzeczywistości. To, że ubezpieczony odmawiał leczenia przed 2001r., a w konsekwencji - brak hospitalizacji - nie jest wystarczającym powodem do negowania wystąpienia w 1999r. objawów psychiatrycznych, ponieważ również uzupełnione postępowanie przed Sądem Apelacyjnym wykazało, że w czasie nauki miał „znaczne ograniczenie zdolności adaptacyjnych na gruncie społecznym”.
Wszystkie istotne w sprawie kwestie, iż ubezpieczony był osobą całkowicie niezdolną do pracy przed wystąpieniem u niego ostrych objawów psychotycznych, wyjaśniła opinia biegłejE. K. (2). Występujące bowiem przed marcem 2001r., tj. przed pierwszą hospitalizacją, symptomy w zachowaniu ubezpieczonego, przejawiające się w jego ogólnym niedostosowaniu społecznym w kontekście późniejszego zaostrzenia choroby psychicznej, musiały zostać uznane za przejaw tejże choroby powodującej całkowitą niezdolność do pracy.
Fakt, że proces schizofreniczny rozpoczął się u ubezpieczonego jeszczeprzed pierwszą hospitalizacją potwierdziła również słuchana w postępowaniu apelacyjnym świadekI. S., która podała, że często rozmawiałaz ubezpieczonym jako kolegą z podwórka. Ubezpieczony mówił jej o swoich lękach, w wieku 10 lat bał się wejść do wody, trzymał się z dala od kolegów. Zdaniem świadka, stan zdrowia ubezpieczonego pogarszał się, miał coraz więcej lęków(vide: zeznanie na k. 251 odwrót a.s.).
Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania zeznań świadka, które znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonymw sprawie - w szczególności w zeznaniach świadków słuchanych w toku postępowania przed Sądem I instancji. ŚwiadekJ. Ż. (2)- matka ubezpieczonego podała, że ubezpieczony w wieku 14-15 lat był leczony psychiatrycznie wM., już w szkole podstawowej miał problemy z nauką,lęki, budził się w nocy, niszczył przedmioty, został uznany za niezdolnego do służby wojskowej z kategorią D z przyczyn psychiatrycznych. Powyższe potwierdzili również świadkowieS. Ż.iJ. S..
Przeciwnie do stanowiska Sądu I instancji, należało zatem uznać,że ubezpieczony jeszcze przed marcem 2001r. wykazywał izolację, wycofanie społeczne, spadek aktywności. Funkcjonowanie szkolne odbywało się na warunkach specjalnych, więc można z całą pewnością domniemywać, że gdyby wówczas poszedł do pracy, nie byłby zdolny do samodzielnej pracy zawodowej na ogólnym rynku pracy, wymagającej systematycznego i długotrwałego wysiłku, w obcym środowisku. Standardem jest, że osoby chorujące na schizofrenię, która bezspornie była rozpoznana podczas pierwszej hospitalizacji w 2001r., a więc 2 lata po zakończeniu nauki, mają trudność w utrzymaniu zatrudnienia, choć podejmują w tym kierunku wysiłki. Ubezpieczony podejmował próby podjęcia zatrudnienia, ale nigdy nie mógł tej pracy utrzymać. Dziwaczne, nieadekwatne do sytuacji zachowania ubezpieczonego były pierwszymi objawami chorobowymi o nasileniu niepozwalającym postawić diagnozy przez laika.
Całokształt drogi życiowej ubezpieczonego, w tym także nieudanepróby podjęcia przez niego zatrudnienia, stanowią okoliczności przemawiająceza przyjęciem poglądu, iż w dacie ukończenia nauki w szkole, tj. 30.04.1999r.był on osobą całkowicie niezdolną do pracy.
Uwzględniając powyższe, Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznał ubezpieczonemuJ. Ż. (1)prawo do renty rodzinnej po zmarłym ojcuR. Ż., poczynając od dnia 3.10.2011r.
/-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA A. Kolonko

Sędzia Przewodnicząca Sędzia
JR