Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 751/15
Data wyroku: 2015-10-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Danuta Lesiewska, Włodzimierz Wojtasiński, Włodzimierz Hilla-sprawozdawca
Słowa kluczowe: Przestępstwa Karnoskarbowe
Podstawa prawna: art. 437§1 k.p.k.

Sygn. aktIV Ka 751/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 października 2015 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczyw składzie:
Przewodniczący SSO Danuta Lesiewska
Sędziowie SO Włodzimierz Hilla - sprawozdawca
SO Włodzimierz Wojtasiński
Protokolant st. sekr. sądowy Aleksandra Deja - Lis
przy udziale Jarosława Bittnera - prokuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy
po rozpoznaniu dnia 9 października 2015 r.
sprawyV. M.s.N.iM.ur. (...)
oskarżonego zart. 107 § 1 k.k.s.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Szubinie X Zamiejscowego Wydziału Karnego w Żninie
z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt X K 334/14
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia oskarżonego; koszty procesu w sprawie ponosi Skarb Państwa.
Sygn. akt: IV Ka 751/15

UZASADNIENIE

V.M.został oskarżony o to, że będąc prezesem zarządu spółkiK.z siedzibą wG.przyul. (...), urządzał i prowadził w okresie od 16 stycznia 2014 r. do 4 lutego 2014 r. w

    lokalustacji paliw w m.J.
(...), pow.(...), gry na automacie do giero nazwie S.
(...)nr(...), wbrew przepisomart. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 6 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy o grach hazardowych, tj. o czyn zart. 107 § 1 k.k.s.
Sąd Rejonowy w Szubinie X Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Żninie wyrokiem z 5 marca 2015 r. (sygn. akt X K 334/14) uznał oskarżonego za winnego zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu, z tym ustaleniem, że czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi, tj. za winnego wykroczenia zart. 107 § 4 k.k.s.
Na podstawieart. 29 pkt. 1 i 2 k.k.s.orzeczono o przepadku dowodów rzeczowych.
Niniejszy wyrok zawiera nadto rozstrzygnięcie odnośnie kosztów sądowych w sprawie.
Powyższy wyrok został zaskarżony w trybie apelacji przezobrońcę
oskarżonego,który zaskarżył niniejsze orzeczenie w całości i powołując się na

2
podstawy odwoławcze określone wart. 438 pkt. 1, 2 i 3 k.p.k., wyrokowi temu zarzucił:

1
rażącą obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niedopuszczalne zastosowanie przepisówart. 6 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, jako wypełniających blankietowy charakter przepisuart. 107 § 1 k.k.s.;

2
rażącą obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie w odniesieniu do czynu oskarżonego przepisuart. 1 § 3 k.k.s.;

3
rażącą obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, przez naruszenie przepisówart. 413 § 1 pkt 6 oraz § 2 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.poprzez zignorowanie wymogu, aby wyrok skazujący zawierał dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu;

4
rażącą obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, przez naruszenie przepisówart. 6 k.p.k.w zw. zart. 72 §§ 1-3 k.p.k.w zw. zart. 390 § 1 k.p.k.w zw. zart. 175 § 2 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.w zw. zart. 45 ust. 1 Konstytucji RPw zw. z art. 6 ust. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez zaniechanie zastosowania wskazanych regulacji, mimo że oskarżony nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim;

5
rażącą obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, przez naruszenie przepisówart. 6 k.p.k.w zw. zart. 16 § 1 k.p.k.w zw. zart. 129 § 1 k.p.k.w zw. zart. 479 § 1 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.poprzez wywołanie przez sąd p[pierwszej instancji negatywnych skutków procesowych względem oskarżonego - prowadzenia postępowania dowodowego, a w konsekwencji wydanie wyroku pomimo braku obligatoryjnego pouczenia o możliwych konsekwencjach niestawiennictwa na rozprawie;

6
rażącą obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, przez naruszenie przepisówart. 6 k.p.k.w zw. zart. 117 § 2 k.p.k.w zw. zart. 479 § 1 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.p.k.poprzez zaniechanie zastosowania cyt.

3
regulacji i prowadzenie postępowania dowodowego oraz zakończenie postępowania przed sądem pomimo braku na rozprawie oskarżonego i brak dowodu, że został on powiadomiony o terminie rozprawy w sposób dla siebie zrozumiały;
7. rażącą obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku,przez naruszenie przepisów art.art:

-

7k.p.k.w zw. z 4k.p.k.w zw. z 2§ 2 k.p.k.w zw. z 410k.p.k.w zw. z 113§ 1 k.k.s.poprzez całkowite zignorowanie treści wyjaśnień oskarżonego oraz przyjęcie, bez wskazania podstawy faktycznej i prawnej, ze oskarżonemu można przypisać winę;

424§ 1 i 2 k.p.k.w zw. z 113§ 1 k.k.s.poprzez zaniechanie wyjaśnienia motywów wypełnienia przez oskarżonego znamion zarzucanego mu czynu zart. 107 § 1 k.k.s., motywów zaniechania ustosunkowania się do stanowiska oskarżonego, podstawy faktycznej i prawnej stanowiska zawartego w zaskarżonym wyroku;

8. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,mający wpływ na jego treść, co do zamiaru popełnienia przez oskarżonegozarzucanego mu czynu.
W konkluzji obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi p[pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego była zasadna w zakresie, w jakim implikowała konieczność zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonego od zarzucanego mu czynu.

4
Sąd odwoławczy, stosownie do regulacji przewidzianej treścią przepisuart. 436 k.p.k., odniesie się tylko do tych spośród podniesionych uchybień, których rozpoznanie było wystarczające do wydania niniejszego orzeczenia.
Ustawa z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych(Dz.U. z 2009 nr 201, poz. 1540) weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. Ustawa ta wprowadziła do obrotu prawnego szereg przepisów o tzw. charakterze technicznym, które podlegają regulacji prawnej przewidzianej treścią dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. UE z 21 lipca 1998 r.). Dyrektywa ta została implementowana do krajowego porządku prawnego treścią rozporządzenia Rady Ministrów z 23 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz.U. 2002 nr 239, poz. 2039).
Wspomniana dyrektywa nakłada na państwa członkowskie -projektodawców krajowych aktów prawnych, które zawierają przepisy o charakterze technicznym, szereg obowiązków. Zadaniem owej instytucji prawa unijnego jest zagwarantowanie możliwie pełnej realizacji swobody przepływu towarów (art. 28 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej), a kluczowe znaczenie w tym zakresie ma przede wszystkim orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 30 kwietnia 1996 r. w sprawie C-194/94.
W konsekwencji, lektura rzeczonych aktów prawnych, jak i odnoszących się do tej materii poglądów prezentowanych w nader bogatym już dorobku judykatury i piśmiennictwa, w sposób oczywisty przekonuje co do tego, że polskaustawa o grach hazardowychw treści swych regulacji zawartych wart. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1, w ocenie Sądu Okręgowego orzekającego w tym składzie, zawiera przepisy o charakterze technicznym. Równocześnie zaś aktem

5
notoryjnym jest, że przepisy te nie zostały przekazane Komisji Europejskiej celem ich koniecznej notyfikacji.
Zagadnienie to stało się następnie przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego
w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 lipca 2012 r. w
sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11 ((...)i in.)
zapadłym w następstwie rozpoznania pytania prejudycjalnego Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Gdańsku odnośnie interpretacji przepisu art. 1 pkt 11
dyrektywy 98/34/WE, gdzie Trybunał stwierdził w szczególności, żeart. 1 pkt

11 cyt. dyrektywy zmienionej następnie dyrektywą Rady 2006/96/WE z 20

listopada 2006 r. nalepy interpretować w ten sposób, %e przepisy krajowe tego

rodzaju jak przepisyustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, które

mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier

na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią

potencjalnie „przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czymich

projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy
wskazanej dyrektywy, w przypadku ustalenie, że przepisy te wprowadzająwarunki

mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego
ustalenia należy do sądu krajowego.W pkt. 24 skonstatowano nadto, że(...) należy

przypomnieć, że Trybunał orzekł już, iż przepisy zakazujące prowadzenia gier

elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych w jakichkolwiek miejscach

publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn,  
należy uznać za przepisy

techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34(wyrok z 26 października
2006 r. w sprawie C-65/05 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. S. 1-10341, pkt 61), zaś w pkt.
25, że(...) przepis tego rodzaju jakart. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, Zgodnie z którym urządzanie gier na automatach jest dozwolone jedynie w kasynach
6
gry,  
należy uznać za przepis techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy

98/34.

Nie będzie przy tym od rzeczy odnotować, że zgodnie z opinią ówczesnego rzecznika generalnego K.R.w sprawie 25/69 Netherlands v.H.A.(1960)(...)(...)w każdym przypadku wszystko co jest zawarte w

    treści Wyroku, wyrajaW..(...)(obecnie(...))— (vide np:D., Skutki orzeczenia wstępnego Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości,(...), s. 46 -48J.
Odnosząc wszelkie powyższe uwagi do realiów i okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że przepisart. 107 § 1 k.k.s.sam w sobie niechybnie ma charakter odsyłający (blankietowy), wymagając jego wypełnienia przepisami szczegółowymi. Tymczasem opis zarzucanego oskarżonemu czynu, znajdując następnie swe odzwierciedlenie w części dyspozytywnej zaskarżonego orzeczenia, wskazuje, że zachowanie wymienionego miało polegać właśnie na naruszeniu przepisówart. 14 ust. 1, azwłaszcza art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, którejako nienotyfikowane przepisy techniczne są bezskuteczneex tunc.
W tym miejscu należałoby przypomnieć i to, że do aktu końcowego Konferencji Międzyrządowej, która przyjęła Traktat Lizboński dołączono także Deklarację nr 17 w sprawie zasady pierwszeństwa, w której„Konferencja przypomina, %e zgodnie utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii
EuropejskiejTraktaty i prawo przyjęte przez Unię na podstawie Traktatów mają pierwszeństwo przed prawem Państw Członkowskich na warunkach ustanowionych przez wspomniane orzecznictwo(Dz.Urz. UE C-83/335 z 30
marca 2010 r.). Konsekwencją powyższego jest konieczność uznania, że obowiązkiem każdego sądu kraju unijnego, w tym także polskiego, jako sądu

7
UE, jestodmowa zastosowania normy krajowej pozostającej w relacji jakiejkolwiek kolizji z prawem Unii.Irrelewantne znaczenie przy tym ma zarówno natura takiej kolizji, ranga normy krajowej w krajowym porządku oprawnym, jak i ranga normy prawa UE w jego hierarchii.
Z powyższego płynie zatem i taka dalsza konstatacja, że

    to nie Trybunał Konstytucyjny winien rozstrzygać o zgodności zkonstytucją, czy te% o nie konstytucyjności przepisówustawy o grach hazardowychw zakresie zwłaszcza wzmiankowanych jej przepisów, acz przede wszystkim o możliwości ich stosowania względnie niestosowania, przy uznaniu, że mają charakter tzw. przepisów technicznych, lecz to sąd

       merytoryczny winien samodzielnie,

    „z

      mocy własnych uprawnień" wynikających

    z

      samego prawa Unii, rozstrzygać, a w tym wypadku odmówić ich stosowania, jako sprzecznych z dyrektywa 98/34, jako nie notyfikowanych Komisji,jaki to wymóg statuuje treść tejże dyrektywy. W orzecznictwie(...)odnotowuje się jednolitą praktykę orzeczniczą, wedle której

        sąd krajowy ma obowiązek odmówić stosowania nienotyfikowanego przepisu

      technicznego
(por. np. wyrok(...)z 8 września 2005 r., C-303/04,L.ItaliaS.przeciwkoC.
(...)S.,(...)z 2005 r., z.(...)(...)).

    Uważa się, że obowiązek notyfikacji przepisów technicznych stanowi główny środek sprawowania kontroli przez Komisję, a jego skuteczność zostanie wzmocniona jedynie poprzez tego rodzaju wykładnię, ż(

      e)niedopełnienie tego obowiązku stanowi istotne uchybienie proceduralne, które może powodować,

        że odnośne przepisy techniczne nie mogą być stosowane przez sąd, a w rezultacie nie mają też mocy obowiązującej

      wobec osób prywatnych
(por. wyroki w sprawie:L.Italia, pkt 23;(...), pkt. 44. 48. i 54.; C-226/97,L.,R.. 1998, str. 1-(...), pkt. 32 i 33).
Pierwotne stanowisko, jakie w tej materii zaprezentował Sąd Najwyższy w swym postanowieniu z 28 listopada 2013 r. (I KZP 15/13), zostało poddane
8
powszechnej i gruntownej krytyce zarówno w orzecznictwie sądów powszechnych, jak i w literaturze, po czym Sąd Najwyższy rychło zweryfikował swój pogląd w tym względzie, wywodząc w szczególności, żestanowiące podstawę oskarżenia przepisy techniczneustawy o grach hazardowych\ w tymart.14i art. 6są bezskuteczne albowiem jako przepisy techniczne nie były notyfikowane w Komisji Europejskiej i nie mogą stanowić podstawy ani aktu oskarżenia ani wyroków skazujących w stosunku do jednostek naterenie kraju(vide wyrok z 8 stycznia 2014 r.s IV KK 183/13; por. także: postanowienie z 19 lutego 2014 r. IV KZP 372/13; postanowienie z 12 czerwca 2014 r., V KK 345/13; postanowienie z 6 listopada 2014 r., IV KK 196/14, czy postanowienie z 27 listopada 2014 r., sygn. II KK 55/14;.
Przedstawiony stan rzeczy w pełni uprawnia zatem i do takiego wniosku, żeTrybunał Konstytucyjny wyrokiem z 11 marca 2015 r. w sprawie P 4/14orzekł wprawdzie, że przepisyart. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowychsą zgodne z przepisamiart. 2 i art. 7 Konstytucjii zart. 20 i art. 22w zw. zart. 31 ust. 3 Konstytucji, jednakże w ogóle nie zajął stanowiska, niezależnie od powodów takiego rozstrzygnięcia, co do technicznego charakteru wspomnianych przepisów ustawy. Oznacza to zatem tyle, że uchwalenie rzeczonejustawy o grach hazardowychnie naruszyło krajowego konstytucyjnego trybu ustawodawczego, wobec czego sporne przepisy obowiązują. Równocześnie jednak w niczym nie zmienia to wszelkich tych, zaprezentowanych wyżej konstatacji wraz z leżącą u ich podstaw argumentacją, że taki stan rzeczy rodzi sytuację, w której wprawdzie określone regulacje prawne prawa krajowego, w tym wypadku cyt. przepisówustawy z 19 listopada 2009 r., są zgodne zKonstytucjąi jako takie funkcjonują w krajowym porządku prawnym, lecz w tych konkretnych okolicznościach, wobec braku poddania ich, jako przepisów technicznych, obligatoryjnej notyfikacji,nie mogą być stosowanejako pozostające w kolizji ze wspomnianymi regulacjami

9
obowiązującymi w państwach UE, które to regulacje wyprzedzają, mają pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego.
Sąd Okręgowy, rozstrzygając w powyższy sposób, miał w polu widzenia także okoliczność związaną z uchwaleniem w międzyczasie, a mianowicie 12 czerwca 2015 r., zmian doustawy o grach hazardowych(Dz. U. z 2015 r., poz. 1201), której przepisy weszły w życie 3 września 2015 r. wprowadzone zmiany dotyczyły także brzmienia przepisów art. 6 i art. 14 ustawy, jak i to, że przepisy tejże ustawy zostały poddane notyfikacji przez Komisję Europejską, co nastąpiło 5 listopada 2014 r. (2014/0537/PL) stosownie do regulacji przewidziane treścią § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w z 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. nr 239, poz. 2039 ze zm.), wdrażającego dyrektywę 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. statuującej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz. WE L 204 21 lipca 1998 r.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, s. 337).
Uwadze Sąduad ąuemnie uszło także uchwalenie 9 września 2015 r. przez Parlament Europejski i Radę dyrektywy (UE) 2015/1535 uchylającej wspomnianą dyrektywę 98/34 WE, a ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L 241 z 17 września 2015 r.).
Z uwagi na regulację przewidzianą treścią przepisuart. 2 § 2 k.k.s.w przedmiotowej sprawie stosowaniu podlegają przepisy obowiązujące w dacie czynu zarzucanego oskarżonemu w skardze oskarżyciela publicznego. Przy7 czym, pod pojęciem „ustawa" przewidzianym w treści cyt. przepisu rozumieć należy cały porządek prawny obowiązujący w danym czasie.
Równocześnie zaś w sposób oczywisty niepodobna jest uznać, iżby Komisja Europejska rozpoznając wniosek o notyfikację przepisów

10
przewidzianych treścią ustawy z 12 czerwca 2015 r. notyfikowała w sposób niejako następczy uprzednio obowiązujące przepisu rzeczonejustawy o grach hazardowych, zwłaszcza, że notyfikacji podlegały jedynie zmienione ustawą z 12 czerwca 2015 r. określone przepisy, a nie jej tekst jednolity. W konsekwencji, dopiero w odniesieniu do czynów popełnionych w czasie obowiązywania znowelizowanych przepisów ustawy, zasadne i celowe będzie dokonywania szczegółowej analizy określonych znamion czynu zabronionego w odniesieniu do zachowania się sprawcy na gruncie przepisów tejże ustawy.
Tak więc, ze wszystkich przywoływanych powodów uznać należało, że oskarżony inkryminowanym mu działaniem nie wypełnił dyspozycji przewidzianej treścią przepisuart. 107 § 1 k.k.s., a co implikowało konieczność zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia go od zarzucanego mu czynu.
Rozstrzygnięcie odnośnie kosztów procesu w sprawie ma swe oparcie w treści przepisuart. 632 pkt 2 k.p.k.