Sąd Okręgowy w Częstochowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 81/15
Data wyroku: 2015-09-04 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Krystyna Mieszkowska
Słowa kluczowe: Zniesienie współwłasności
Podstawa prawna: art. 618 kpc

Sygn. akt IC 81)15

POSTANOWIENIE
Dnia 4 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Krystyna Mieszkowska
Protokolant: Mateusz Kmieć
po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. w Częstochowie
na rozprawie
sprawy z powództwaS. S.
przeciwkoE. S.
o zapłatę
postanawia

1
odrzucić pozew;

2
zasądzić od powodaS. S.na rzecz pozwanejE. S.kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

3
nakazać pobrać od powodaS. S.na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Częstochowie kwotę 2.094 zł (dwa tysiące dziewięćdziesiąt cztery złote) tytułem nieuiszczonych kosztów sadowych.

IC 81)15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 26 września 2012 r. złożonym w Sądzie Rejonowym w Częstochowie powódS. S.domagał się zasądzenia od pozwanejE. S.kwoty 48.115 zł z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty.
Uzasadniając żądanie powód podał, że na skutek dziedziczenia testamentowego po zmarłej w dniu 10 kwietnia 1993 r.W. W.nabył razem z bratemP. S.nieruchomość położoną wC.przyul. (...)opisaną wksiędze wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Częstochowie. Do 1989 r. powód mieszkał i był zameldowany przyul. (...)oraz opiekował się ciotką. Od chwili wyjazdu z Polski w 1989 r. powód nie korzystał z nieruchomości. Na skutek zajęcia komorniczego w sprawie III Kmp 87)06 powód przestał być współwłaścicielem nieruchomości. PozwanaE. S.nabyła 2/6 nieruchomości rzekomym aktem kupna z dnia 5 lutego 1993 r. i zajęła dochodową część budynku. Fakt zakupu był ukrywany. W masie spadkowej nie było śladu po wymienionej w akcie kupna kwocie sprzedaży. O akcie kupna powód dowiedział się w toku postępowania w sprawie(...))00 o podział nieruchomości do użytkowania. Pozwana unikała rozmów o nieruchomości, z wyjątkiem upominania się o zapłatę podatku miejskiego. Pozwana nie płacił podatku i spowodowała zadłużenie w kwocie 3.670,35 zł, Nie uczestniczyła w utrzymaniu porządku we wspólnej toalecie, ani wokół posesji, podejmowała arbitralne decyzje w korzystaniu z nieruchomości, jednocześnie odmawiała powodowi prawa do zameldowania się w zajmowanej części nieruchomości oraz do dokonywania inwestycji. Zadłużenie pozwanej wobec powoda powstało w okresie od dnia 10 kwietnia 1993 r. do 16 października 2009 r. na skutek odmowy rozliczenia przychodów i ciężarów z jego części nieruchomości.
W odpowiedzi na pozew pozwanaE. S.wniosła o odrzucenie pozwu na podstawieart. 199 § 1 pkt. 2 k.p.c.oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Pozwana zarzuciła, że prawomocnym postanowieniem z dnia 5 maja 2012 r. wydanym w sprawie IINs 152)08 Sąd Rejonowy w Częstochowie dokonał podziału spadku poZ. S.iW. W.i zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej położonej wC.przyul. (...). Postępowanie to toczyło się z udziałem powodaS. S.. Zgodnie zart. 618 § 3 k.p.c.po zapadnieciu prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności uczestnik nie może dochodzić roszczeń z tytułu posiadania rzeczy, do których należą roszczenia o rozliczenie pożytków i przychodów z rzeczy wspólnej. Pozwana powołała się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1970 r. III CZP 7)70.
Z ostrożności procesowej pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia oraz zarzut, że postanowieniem z dnia 25 marca 2002 r. wydanym w sprawie(...))00 Sąd Rejonowy w Częstochowie dokonał podziału do użytkowania między stronami postępowania nieruchomości, której dotyczy żądanie pozwu.
W pismach z dnia 10 grudnia 2014 r.(k – 204)oraz z dnia 2 lipca 2015 r.(k – 241-245)powód rozszerzył żądanie domagając się zasądzenia od pozwanej kwoty 90.000 zł. Powód podał, że pozwana czerpała zyski z nieruchomości ponad swój udział 2/6 i nie wywiązywała się ze swoich obowiązków wobec pozostałych współwłaścicieli ze szkodą dla powoda i jego brataP. S.. Od chwili śmierci ciotki, tj. od dnia 10 kwietnia 1993 r. powód był właścicielem nieruchomości w 2/6 . W dniu 20 września 2011 r. utracił prawo własności na skutek licytacji komorniczej. Przez okres 216 miesięcy pozwana odmawiała rozliczania się z powodem z uzyskiwanych przychodów i ciężarów wynikających z udziału w 2/6 nieruchomości. Powód stracił na rzecz pozwanej przychody z czynszu z lokalu sklepowego, czynszu za garaż, z tytułu wspólnego korzystania z pomieszczeń sanitarnych, sieni i placu, utrzymania porządku na ulicy, napraw ogrodzenia, nakładów za zużycie wody, niezapłacone podatki oraz z tytułu uniemożliwienia prowadzenia działalności handlowej pozostałym współwłaścicielom.
Postanowieniem z dnia 24 września 2014 r. Sąd Rejonowy w Częstochowie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
Umową kupna z dnia 5 lutego 1993 r. pozwanaS. S.nabyła wynoszący 2/6 udział w zabudowanej nieruchomości o powierzchni 0,0765 ha położonej wC.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Częstochowie prowadziksięgę wieczystą nr (...). Pozostały udział w powyższej nieruchomości należał doW. W.– ciotki powodaS. S., która nieruchomość tę nabyła na podstawie dziedziczenia po zmarłej siostrzeZ. S..W. W.zmarła w dniu 10 kwietnia 1993 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 21 października 1997 r. wydanego w sprawie IINs 755)97 spadek poW. W.nabyli jej bratankowieS. S.iP. S..
Postanowieniem z dnia 25 marca 2002 r. wydanym w sprawie(...))00 Sąd Rejonowy w Częstochowie dokonał podziału do użytkowania nieruchomości położonej przyul. (...)w ten sposób, że przyznał pozwanejE. S.do wyłącznego użytkowania pomieszczenia sklepowe oraz budynek garażu,P. S.dwa pokoje na parterze i pokój na piętrze budynku oraz pomieszczenie garażu i warsztatowe przybudowane do budynku mieszkalnego, a także działkę nie zajętą pod zabudowania. Do wspólnego użytkowania przyznano pozwanejE. S.iP. S.łazienkę w budynku mieszkalnym wraz z dojściem do niej od furtki do drzwi łazienki.
Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2008 r. powódS. S.wystąpił do Sądu Rejonowego w Częstochowie o dokonanie działu spadku poZ. S.iW. W.i zniesienie współwłasności wchodzącej w skład spadku nieruchomości położonej wC.przyul. (...). Uczestnikami postępowania w powyższej sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Częstochowie pod sygn. akt IINs 152)08 byli pozwanaE. S.iP. S.. W toku postępowania w powyższej sprawie, udział w nieruchomości przysługujący powodowiS. S., mocą postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 4 listopada 2010 r. wydanemu w sprawie XV Co 1542)09 przysądzony zostałA. S.iJ. S.na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej.A. S.iJ. S.stali się uczestnikami postępowania w sprawie IINs 152)08. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2010 r. Sąd uznał powodaS. S.za uczestnika postępowania w sprawie IINs 152)08. W toku postępowania w sprawie IINs 152)08 Sąd Rejonowy ustalił, żeP. S.i pozwanaE. S.ponieśli nakłady na przedmiotową nieruchomość obejmujące budynek mieszkalny i gospodarczy oraz budowę ogrodzenia. Postanowieniem z dnia 5 maja 2011 r. Sąd Rejonowy w Częstochowie dokonał podziału spadku poZ. S.iW. W.i zniesienia współwłasności nieruchomości położonej wC.przyul. (...)w ten sposób, że nieruchomość tę przyznał małżonkomA. S.iJ. S.na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej i pozwanejE. S.na współwłasność po połowie. Tytułem spłaty zasądził odA. S.iJ. S.oraz pozwanejE. S.na rzeczP. S.kwotę 77.154 zł oraz nakazałP. S.opuszczenie nieruchomości. Apelację od powyższego postanowienia wniesioną przezP. S.Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił postanowieniem z dnia 20 września 2011 r. Postanowieniem z dnia 23 października 2012 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przezP. S..
(okoliczności bezsporne, nadto dowód: akta Sądu Rejonowego w Częstochowie IINs 152)08 K – 2-3, 107-109, 195, 202, 211, 233-235, 244-245, 247-254, 288, 292-294, 351-354, akta Sądu Rejonowego w Częstochowie(...))00 k – 93-94, tabele rozliczeń k – 5-9).
Zauważyć należy, zgodnie zart. 618 k.p.c.w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności odrębne postępowania w sprawach wyżej wymienionych są niedopuszczalne. Sprawy będące w toku przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie w sprawie o zniesienie współwłasności. Postępowanie w sprawach, które nie zostały przekazane, sąd umarza z chwilą zakończenia postępowania o zniesienie współwłasności. Po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności uczestnik nie może dochodzić roszczeń o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemnych roszczeń współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy, chociażby nie były one zgłoszone w postępowaniu o zniesienie współwłasności. Oznacza to, że realizacja tych roszczeń możliwa jest wyłącznie we wskazanym postępowaniu, a powyższy przepis statuuje swoistą prekluzję odnoszącą się do dochodzenia tych roszczeń. Czas dla ich realizacji ograniczony został zdarzeniem procesowym, jakim jest zapadnięcie prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności. Kompleksowe ujęcie postępowania o zniesienie współwłasności umożliwia zatem nie tylko dokonanie podziału rzeczy, ale także służy jednoczesnemu i definitywnemu rozpoznaniu całego kompleksu stosunków pomiędzy poszczególnymi współwłaścicielami i wypływających stad praw i wzajemnych roszczeń. Przepis powyższy stanowi podstawę do rozstrzygania o roszczeniach z tytułu pobranych pożytków i innych przychodów oraz dokonanych nakładów, pod warunkiem zgłoszenia przed sądem odpowiedniego żądania. Żądanie to może zostać zgłoszone we wniosku inicjującym postępowanie, w pozwie lub wniosku wszczynającym postepowanie w sprawie dołączonej do sprawy o zniesienie współwłasności na podstawieart. 618 § 2 k.p.c., a także na podstawie wniosków składanych w trakcie postępowania działowego lub ustnie do protokołu. Regulacja przewidziana wart. 618 k.p.c.tworzy obligatoryjną kumulację roszczeń służącą rozwiązywaniu całokształtu problemów odnoszących się do stosunków własnościowych. Zgłoszenie roszczeń o których mowa wart. 618 k.p.c.dopuszczalne jest do daty zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1970 r. III CZP 7)70 OSNC 1970)12)219, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2008 r. V CSK 447)07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 330)10 Lex 885041).
Wniesione przez powodaS. S.powództwo o rozliczenie przychodów i ciężarów ze stanowiącej jego własność części nieruchomości położonej wC.przyul. (...)niewątpliwie stanowi roszczenie współwłaściciela z tytułu posiadanie rzeczy. Zgodnie z treściąart. 618 § 3 k.p.c.roszczenie to powód mógł zgłosić w toku postępowania w wytoczonej przez siebie przed Sądem Rejonowym w Częstochowie sprawie IINs 152)08. Uprawnienie powoda do zgłoszenia tego roszczenia wygasło z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania w powyższej sprawie, w której na wniosek uczestników postępowania Sąd dokonał nie tylko zniesienia współwłasności nieruchomości, ale także rozliczenia nakładów na nieruchomość poniesionych przez współwłaścicieli.
Zatem na podstawieart. 618 § 3 k.p.c.pozew złożony przezS. S.należało odrzucić.
Na podstawieart. 98 k.p.c.Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu poniesionych przez nią kosztów zastępstwa procesowego.
Na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. powód obciążony został obowiązkiem zapłaty brakującej części opłaty sądowej od rozszerzonego pozwu.