Sąd Okręgowy w Lublinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 115/15
Data wyroku: 2015-05-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra, Sądu Rejonowego Joanna Misztal-Konecka ()
Słowa kluczowe: Nieruchomości
Podstawa prawna: art. 211 k.c.

Sygn. akt II Ca 115/15

POSTANOWIENIE

Dnia 7 maja 2015 roku

Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:
Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski (spr.)
Sędziowie:  Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra
Sędzia Sądu Rejonowego Joanna Misztal-Konecka (del.)
Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Trąbka
po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 roku w Lublinie na rozprawie
sprawy z wnioskuH. K. (1)
z udziałem GminyL.,Z. R.,M. S.,Z. K.,J. K.,H. K. (2)iK. K.
o zniesienie współwłasności nieruchomości i częściowy dział spadku
na skutek apelacji uczestnikaM. S.od postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 10 października 2014 roku, sygn. akt I Ns 468/12
postanawia:

I
oddalić apelację;

II
zasądzić odM. S.na rzeczH. K. (1)kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego;

III
zasądzić odM. S.na rzecz GminyL.kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Sygn. akt II Ca 115/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 10 października 2014 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie z wnioskuH. K. (1)z udziałem GminyL.,Z. R.,M. S.,Z. K.,J. K.,H. K. (2)iK. K.o zniesienie współwłasności nieruchomości i częściowy dział spadku poS. K.:
I. zniósł współwłasność nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym wielorodzinnym, trzypiętrowym oraz budynkiem murowanym parterowym, oznaczonej numerem ewidencyjnymdziałki (...)o powierzchni 0,0784 ha, położonej wL.przyul. (...), dla której jest prowadzonaksięga wieczysta nr (...), stanowiącej współwłasność: GminyL.w 50/100 częściach, spadkobiercówS. K., tj.H. K. (2),H. K. (1),J. K.,Z. K.,K. K.łącznie w 25/100 częściach,Z. R.w 22/100 częściach orazM. S.w 3/100 częściach, a nadto dokonał częściowego działu spadku poS. K., w skład którego wchodzi opisany udział w nieruchomości, w ten sposób, że wyodrębnił określone szczegółowo w postanowieniu lokale mieszkalne i usługowe zgodnie z opiniami biegłegoL. W.z dnia l lipca 2013 roku oraz z dnia 31 grudnia 2013 roku (k. 174-219,253-258), a wśród nich:
-lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na parterze budynku, składający się z pokoju, kuchni, przedsionka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 42,49 m(

    2)oraz pomieszczeń przynależnych w postaci piwnicy nr(...)o powierzchni użytkowej 13,99 m(

    2)oraz piwnicy nr(...)o powierzchni użytkowej 2,64 m(

    2)wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej wynoszącym 5912/159842 części,
-lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 3 piętrze budynku, składający się z 5 pokoi o łącznej powierzchni użytkowej 38,10 m(
    2)oraz pomieszczenia przynależnego w postaci piwnicy nr(...)o powierzchni użytkowej 2,62 m(
    2)wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej wynoszącym 4072/159842 części;
II. przyznał na własność :
l. wnioskodawcyH. K. (1)wyodrębnione lokale: nr(...)
2. uczestnikowi GminieL.wyodrębnionelokale: nr (...),
3. uczestnikowiZ. R.wyodrębnione lokale: lokal użytkowy, usługowo-biurowy nr(...), lokalemieszkalne: nr (...), lokal(...)w budynku gospodarczym,
4. uczestnikowiM. S.lokal mieszkalny nr (...);
III. zasądził na rzecz uczestnikaH. K. (1)dopłatę w łącznej kwocie 272.753 zł, płatną od GminyL.w kwocie 229.695 zł oraz odZ. R.w kwocie 43.058 zł, w terminie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami na wypadek uchybienia terminu płatności;
IV. zasądził na rzecz uczestnikaM. S.dopłatę w kwocie 9.510,44 zł, płatną odZ. R.w terminie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami na wypadek uchybienia terminu płatności;
V. nie zasądzał spłat ani dopłat na rzecz pozostałych uczestników;
VI. zasądził na rzecz uczestnika GminyL.tytułem zwrotu części kosztów postępowania:
- odH. K. (1)kwotę 1.704,95 zł,
,
- odZ. R.kwotę 2.380,36 zł,
- odM. S.kwotę 324,59 zł,
VII. nakazał wnioskodawcy i uczestnikom wydanie nieruchomości zgodnie z pkt II.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Przedmiotem postępowania jest nieruchomość zabudowana domem mieszkalnym wielorodzinnym, trzypiętrowym oraz budynkiem murowanym parterowym, oznaczona numerem ewidencyjnymdziałki (...)o powierzchni 0,0784 ha, położona wL.przyul. (...), dla której jest prowadzonaksięga wieczysta nr (...). Nieruchomość ta stanowiła współwłasność: GminyL.w 50/100 częściach, spadkobiercówS. K., tj.H. K. (2),H. K. (1),J. K.,Z. K.,K. K.łącznie w 25/100 częściach,Z. R.w 22/100 częściach,M. S.w 3/100 częściach.
Zgodnie z opinią biegłego z zakresu budownictwa i wyceny nieruchomościL. W., z przedmiotowej nieruchomości można wyodrębnić samodzielne lokale:
1.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na parterze budynku, składający się z 3 pokoi, kuchni, przedsionka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 71,29 m2,
2.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na parterze budynku, składający się z pokoju, kuchni, przedsionka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 42,49 m2,
3. lokal użytkowy, usługowo-biurowy nr(...), usytuowany w podziemiu i na parterze budynku, składający się z 2 pomieszczeń w podziemiu oraz z dwóch pomieszczeń biurowych, pomieszczenia socjalnego, kuchni, wc i komunikacji na parterze o łącznej powierzchni użytkowej 114,35 m2,
4.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 1 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, kuchni, przedpokoju i wc o łącznej powierzchni użytkowej 49,15 m2,
5.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 1 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, kuchni, przedpokoju, korytarza i wc o łącznej powierzchni użytkowej 76,35 m2oraz pomieszczenia przynależnego w postaci piwnicy nr(...)o powierzchni użytkowej 19,49 m2,
6.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 1 piętrze budynku, składający się z pokoju, kuchni, przedsionka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 55,43 m2,
7.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 1 piętrze budynku, składający się z 3 pokoi, kuchni i wc o łącznej powierzchni użytkowej 59,48 m2,
8.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 2 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, korytarza i wc o łącznej powierzchni użytkowej 41,86 m2,
9.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 2 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, kuchni i wc o łącznej powierzchni użytkowej 46,22 m2,
10.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 2 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, kuchni, wc i sanitariatu o łącznej powierzchni użytkowej 38,44 m2,
11.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 2 piętrze budynku, składający się z pokoju, kuchni, przedsionka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 49,57 m2,
12.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 2 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, kuchni, przedpokoju i wc o łącznej powierzchni użytkowej 49,83 m2,
13.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 2 piętrze budynku, składający się z pokoju i sanitariatu o łącznej powierzchni użytkowej 12,93 m2,
14.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 3 piętrze budynku, składający się z 5 pokoi o łącznej powierzchni użytkowej 38,10 m2,
15.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 3 piętrze budynku, składający się z pokoju, kuchni, przedsionka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 42,18 m2,
16.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 3 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, kuchni, przedsionka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 47,17 m2,
17.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 3 piętrze budynku, składający się z 3 pokoi, kuchni, przedpokoju i wc o łącznej powierzchni użytkowej 76,06 m2,
18.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 3 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, kuchni i wc o łącznej powierzchni użytkowej 45,59 m2,
19.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na parterze budynku, składający się z 3 pokoi, kuchni, przedpokoju i wc o łącznej powierzchni użytkowej 74,14 m2,
20.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 1 piętrze budynku, składający się z 3 pokoi, kuchni, przedpokoju, magazynka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 73,63 m2,
21.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 2 piętrze budynku, składający się z 3 pokoi, kuchni, przedpokoju, sanitariatu i magazynka o łącznej powierzchni użytkowej 77,23 m2,
22.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 3 piętrze budynku, składający się z pokoju, kuchni i sanitariatu o łącznej powierzchni użytkowej 31,85 m2,
23.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 3 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, przedpokoju, magazynka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 45,24 m2,
24.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 4 piętrze budynku, składający się z 2 pokoi, kuchni, przedsionka i wc o łącznej powierzchni użytkowej 42,12 m2,
25.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 4 piętrze budynku, składający się z pokoju, kuchni i wc o łącznej powierzchni użytkowej 30,47 m2,
26.lokal mieszkalny nr (...)usytuowany na 4 piętrze budynku, składający się z 3 pokoi i kuchni o łącznej powierzchni użytkowej 34,89 m2,
27. lokal(...)znajdujący się w budynku gospodarczym o łącznej powierzchni użytkowej 55,60 m2.
Biegły ustalił także powierzchnie istniejących piwnic na 160,03 m2, aczkolwiek łączna powierzchnia piwnic po ich zliczeniu wynosi 176,76 m2. Łączna powierzchnia lokali mieszkalnych i usługowego wynosi 1.366,06 m2. Łączna powierzchnia lokali mieszkalnych, usługowego oraz piwnic stanowiących pomieszczenia przynależne wynosi 1.598,42 m2.
Wartość rynkowa poszczególnych lokali mieszkalnych i usługowego wynosi łącznie 4.950.233 zł. Wartość rynkowa pomieszczeń piwnicznych wynosi łącznie 62.215 zł.
(opinia techniczna biegłego z zakresu budownictwa i wyceny nieruchomościL. W.– k. 174-219, 244, 253-258)
Wlokalach mieszkalnych nr (...)zamieszkują najemcy z administracyjnym tytułem prawnym, zaślokal nr (...)zajmowany jest na podstawie wyroku sądowego z dnia 5 kwietnia 2001 roku, sygn. I C 297/01, którym uregulowany został tytuł prawny do tego lokalu.
WnioskodawcaH. K. (1)i uczestnicyH. K. (2),J. K.,Z. K.iK. K.nie są w posiadaniu żadnego z lokali mieszkalnych czy użytkowych znajdujących się w tej nieruchomości.H. K. (1)mieszka wZ., natomiast pracuje wŚ.orazL.i z tego powodu planuje przeprowadzkę z żoną doL.. Chciałby zamieszkać na nieruchomości przyul. (...)wlokalach nr (...), po ich przebudowie i połączeniu w jeden lokal mieszkalny. Wnioskodawca ustalił z członkami swojej rodziny – pozostałymi spadkobiercamiS. K., że objęte w wyniku zniesienia współwłasności lokale mieszkalne (pozalokalami nr (...)) sprzeda i rozliczy się z nimi finansowo.
M. S.jest w posiadaniulokalu nr (...), który wyremontował na cele mieszkaniowe. Od 2 lat jest bezrobotny, pozostaje na utrzymaniu żony, od 25 lat mieszka z rodziną, w tym dwójką pełnoletnich dzieci, w Hiszpanii.M. S.jest także współwłaścicielem nieruchomości położonych wL.przyul. (...)i przyul. (...), z których nie osiąga dochodów. Nadto jest udziałowcem współkach (...) Sp. z o. o.i (...) Sp. z o. o., z których również nie osiąga dochodów.
Sąd Rejonowy wskazał, na podstawie jakich dowodów ustalił powyższy stan faktyczny, podkreślając, że jest on w istocie bezsporny.
Zasadnicze znaczenie dla sposobu zniesienia współwłasności oraz wzajemnych rozliczeń miały opinie biegłegoL. W.. Biegły pozytywnie zaopiniował zniesienie współwłasności nieruchomości przez ustanowienie odrębnej własności lokali, ustalając, jakie lokale spełniają cechy lokali samodzielnych. Biegły ustalił także wartość rynkową poszczególnych lokali i pomieszczeń przynależnych.
Podzielając tę opinię Sąd Rejonowy skorygował jej wnioski jedynie w zakresie oczywistej omyłki rachunkowej co do łącznej powierzchni piwnic, która powinna wynosić 176,76 m2a nie 160,03 m2.
Dokonując oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie zart. 211 k.c.każdy ze współwłaścicieli może żądać, aby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Podział fizyczny jest więc podstawowym sposobem zniesienia współwłasności, wyraźnie preferowanym przez przepisyKodeksu cywilnegojako najbardziej pożądany i sprawiedliwy. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy za pomocą opinii biegłego ustalił, iż wskazany przez wnioskodawców i uczestników sposób zniesienia współwłasności poprzez ustanowienie odrębnych nieruchomości lokalowych w budynku na tej nieruchomości jest prawnie dopuszczalny. Lokale te spełniają wymagania określone wart. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali(Dz. U. z 1994 roku, Nr 85, poz. 388, ze zm.). W myśl art. 11 ust. 1 cyt. ustawy ustanowienie odrębnej własności lokali może nastąpić także w drodze orzeczenia sądu znoszącego współwłasność nieruchomości.
Z tych względów Sąd Rejonowy zniósł współwłasność nieruchomości w ten sposób, że wyodrębnił szczegółowo wskazane w sentencji postanowienia lokale.
Zgodnie zart. 3 ustawy o własności lokaliSąd Rejonowy określił udziały właścicieli wyodrębnionych lokali jako stosunek powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami przynależnymi (łączna powierzchnia lokali wraz z pomieszczeniami przynależnymi wynosi 1598,42 m2).
Sąd Rejonowy przyznał lokale wraz z ewentualnymi pomieszczeniami przynależnymi zgodnie ze stanowiskami wnioskodawcy oraz uczestników ustalonymi w toku postępowania sądowego, zbieżnymi ze sobą za wyjątkiemM. S., który początkowo wnosił o przyznanielokalu nr (...), natomiast po jego wysokim oszacowaniu odstąpił od tego żądania i żądał albo przyznanialokalu nr (...), o który występowałH. K. (1), albo spłaty. Nadto na rozprawie pełnomocnik tego uczestnika jako możliwe do przyjęcia wskazał przyznanielokalu nr (...)(k. 312).
Sąd Rejonowy przychylił się do wnioskuM. S.i zamiastlokalu nr (...)przydzielił mulokal nr (...), po pierwsze uwzględniając w ten sposób zgodne stanowisko uczestników odnośnie przydzielenia im poszczególnych lokali, zaś w przypadkuM. S.także podniesiony przez niego argument nieobciążania go wysoką dopłatą. W przyjętej przez Sąd pierwszej instancji wersji toM. S.otrzyma dopłatę w kwocie 9.510,44 zł.
Sąd Rejonowy podkreślił, żelokal nr (...), o który ostatecznie ubiegał sięM. S., od początku niniejszego postępowania pozostawał w zainteresowaniu wnioskodawcy z uwagi na jego plany zmiany miejsca zamieszkania.
Zasadniczo podział rzeczy wspólnej powinien nastąpić stosownie do wielkości udziałów, zaś wydzielone części rzeczy powinny swoją wartością odpowiadać wielkości udziałów przysługujących poszczególnym współwłaścicielom w nieruchomości. Przepisyart. 211 k.c.iart. 623 k.p.c.w związku zart. 11 ust. 1 ustawy o własności lokaliwymagają, aby zniesienie współwłasności przez ustanowienie odrębnej własności lokali uwzględniało nie tylko wielkość udziałów współwłaścicieli i nominalną wartość odrębnej własności nowo utworzonych lokali, ale także i ten argument, żeby takie zniesienie współwłasności zapewniało w miarę możliwości jednakowe – zróżnicowane jedynie ze względu na wielkość udziałów we współwłasności – zaspokojenie interesów wszystkich współwłaścicieli, bez rażącego pokrzywdzenia jednych kosztem innych.
Wartośćlokalu nr (...)przyznanegoM. S.jest zbliżona do wartości udziału tego uczestnika, zaś z uwagi na długoletnie zamieszkiwanie z rodziną w Hiszpanii i brak planów co do zmiany tego stanu rzeczy, nie będzie on korzystał z przyznanego lokalu osobiście, w przeciwieństwie do wnioskodawcy w przypadku przyznania mulokalu nr (...).
Zgodnie zart. 212 § 1 k.c.jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Sąd Rejonowy obliczył wartość tych dopłat odnosząc się do wielkości udziału każdego ze współwłaścicieli we współwłasności, wartości całej nieruchomości oraz wartości lokali przyznanych poszczególnym współwłaścicielom na własność.
GminaL.otrzymała lokale przewyższające wartościowo jej udział w nieruchomości wspólnej o kwotę 229.695 zł,Z. R.otrzymał lokale przewyższające wartościowo jego udział o 52.568,44 zł,H. K. (1)(w imieniu własnym i pozostałych spadkobiercówS. K., zgodnie z ich wnioskiem o przyznanieH. K. (1)wszystkich lokali należnych spadkobiercom, bez spłat na ich rzecz) powinien uzyskać dopłatę w kwocie 272.753 zł,M. S.powinien otrzymać dopłatę w kwocie 9.510,44 zł. Kierując się tymi wyliczeniami Sąd Rejonowy orzekł o dopłatach i o terminach ich płatności.
Zgodnie ze stanowiskiem spadkobiercówS. K.Sąd Rejonowy w ramach należnego im udziału spadkowego w nieruchomości przyznał lokale oraz dopłatę wnioskodawcy, zaś nie zasądzał spłat na rzecz pozostałych spadkobiercówS. K.. Częściowy dział spadku poS. K., obejmujący udział w nieruchomości przyul. (...)wL., Sąd Rejonowy uzasadniłart. 1038 § 1 k.c.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania Sąd Rejonowy uzasadniłart. 520 § 2 k.p.c., wskazując, że różny był stopień zainteresowania poszczególnych uczestników w sprawie, wynikający z rożnej wielkości ich udziałów w nieruchomości.
Sąd Rejonowy rozdzielił koszty sądowe pomiędzy wnioskodawcę i uczestników w stosunku do udziałów we współwłasności, nie rozliczając natomiast między nimi kosztów zastępstwa procesowego.
Do kosztów przyjętych do rozliczenia Sąd Rejonowy zaliczył wynagrodzenie biegłego w kwocie 9.819,81 zł, uregulowane z zaliczki uiszczonej przez GminęL.i opłatę od wniosku uiszczoną przezH. K. (1)w kwocie 1.000 zł. Rozdzielając łączną kwotę 10.819,81 zł według udziałów wnioskodawcy i uczestników, na GminęL.przypadło 5.409,91 zł, naH. K. (1)– 2.704,95 zł, naZ. R.– 2.380,36 zł, a naM. S.- 324,59 zł. Sąd Rejonowy zasądził od uczestników na rzecz GminyL.poszczególne kwoty tytułem zwrotu części kosztów postępowania tak, aby każdy z nich poniósł koszty w wysokości odpowiadającej jego udziałowi we współwłasności nieruchomości.
Na podstawieart. 624 k.p.c.Sąd Rejonowy nakazał wnioskodawcy oraz uczestnikom wzajemne wydanie nieruchomości lokalowych.
*
Apelację od tego postanowienia wniósł uczestnikM. S., zaskarżając postanowienie Sądu Rejonowego w części, tj. w punktach I., II., III., IV., VI. i VII. postanowienia, w zakresie, w jakim uczestnikowi przyznanolokal nr (...)zamiastlokalu nr (...)i co do pochodnych rozstrzygnięć oraz kosztów postępowania.
Uczestnik zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie:

1
art. 233 § l k.p.c.przez przekroczenie przez Sąd I instancji granic swobodnej oceny dowodów poprzez:

a
nieobiektywną ocenę materiału dowodowego, m. in. z uwagi na dowolność w ocenie opinii (operatów szacunkowych) biegłego sądowegoL. W.,

b
wyciągnięcie wniosków, które nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym,

c
bezzasadne ustalenie, iż opinia biegłego sądowegoL. W.z dnia l lipca 2013 roku jest sporządzona w sposób prawidłowy oraz jest kompletna i w pełni przydatna do rozstrzygnięcia,

d
bezpodstawne przyjęcie, iż: „na rozprawie (...) pełnomocnik skarżącego jako możliwe do przyjęcia wskazał przyznanie [na jego rzecz]lokalu nr (...)” i jako podstawowy argument wskazywał przyznanieM. S.lokalu, który wartością wyczerpie jego udział w tej nieruchomości, podczas gdy w protokole rozprawy brak jest takiego oświadczenia pełnomocnika, który konsekwentnie podtrzymywał dotychczasowe stanowisko, wnioskując o przyznanie skarżącemulokalu nr (...)wraz pomieszczeniem przynależnym nr(...)lub też alternatywnie o zasądzenie spłaty proporcjonalnie do wartości udziału we współwłasności nieruchomości, rezygnując z jakiegokolwiek lokalu, a ponadto „uczestnikM. S.nie przedstawił żadnych innych argumentów, poza ww. dotyczącym wartości lokalu”, mimo iż w załączniku do protokołu rozprawy z dnia 15 września 2014 roku pełnomocnik skarżącego przedstawił argumentację dotyczącą zasadności zajmowanego stanowiska w sprawie,

e
brak wyjaśnienia, na jakiej podstawie Sąd uznał, iż łączna suma powierzchni lokali, które mogą być wyodrębnione wraz z pomieszczeniami przynależnymi wynosi łącznie 1.598,42 m2i przyjęciu ad hoc, iż łączna powierzchnia poszczególnych piwnic wynosi 176,76 m2, a powierzchnia piwnic określona została przez biegłegoL. W.na 160,03 m2w wyniku oczywistej pomyłki rachunkowej,

2
art. 278 k.p.c.w zw. zart. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami(t. jedn.: Dz. U. z 2004 roku, Nr 261 poz. 2603, ze zm.), poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wobec braku potwierdzenia opinii biegłego sądowegoL. W.z dnia l lipca 2013 roku, wydanego w sprawie po upływie terminu zakreślonego przez ten przepis,

3
art. 328 zd. l k.p.c.poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, wynikające z niedostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia,

4
art. 624 zd. 2 i 3 k.p.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,

5
art. 520 § 2 k.p.c.poprzez bezzasadne obciążenie uczestników postępowania obowiązkiem zwrotu kosztów sądowych wyłącznie na rzecz uczestnika GminyL., w tym opłaty sądowej od wniosku, w sytuacji, w której tę opłatę w całości uiścił wnioskodawcaH. K. (1).

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1
art. 211 k.c.iart. 212 § l k.c.w zw. zart. 623 k.p.c.orazart. 11 ust. l ustawy o własności lokalipoprzez ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyznanie na rzecz skarżącego prawa odrębnej własnościlokalu mieszkalnego nr (...)wraz z pomieszczeniem przynależnym w postaci piwnicy nr(...),

2
art. 3 ust. l, ust. 3 i ust. 4 ustawy o własności lokalipoprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku stwierdzenia, iż łączna powierzchnia lokali wraz z pomieszczeniami przynależnymi wynosi 1.598,42 m2.

UczestnikM. S.wniósł o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu odrębnej własnościlokalu nr (...)wraz pomieszczeniem przynależnym w postaci piwnicy nr(...)(zamiastlokalu nr (...)), z obowiązkiem ewentualnej dopłaty na rzecz pozostałych uczestników postępowania, orzeczenie, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, ewentualnie rozliczenie tych kosztów proporcjonalnie do udziałów współwłaścicieli we współwłasności nieruchomości, przy prawidłowym uwzględnieniu podmiotów, które uiściły te koszty, a także o zasądzenie od uczestników na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, proporcjonalnie do przysługujących im udziałów we współwłasności nieruchomości. Szczegółowo wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia został sformułowany w piśmie z dnia 16 grudnia 2014 roku (k. 388-389), uzupełniającym apelację.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestnikaM. S.nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji podlegałoby uchyleniu i przekazaniu sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania tylko w razie stwierdzenia nieważności postępowania, nierozpoznania istoty sprawy albo gdy wydanie orzeczenia wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 2 i § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.). W sprawie nie zachodziły tego rodzaju okoliczności.
Sąd Rejonowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycjąart. 233 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia za własne.
Sąd Rejonowy dokonał również prawidłowej oceny ustalonego stanu faktycznego, którą Sąd Okręgowy w pełni podziela i zbędne jest jej powtarzanie.
Odnosząc się do zarzutów apelacji należy w pierwszej kolejności wskazać, że skuteczne zgłoszenie przez stronę zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancjiart. 233 § 1 k.p.c., tj. przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, jedynie bowiem to może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Jeżeli wnioski wyprowadzone przez sąd orzekający z zebranego materiału dowodowego są logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, ocena tego sądu nie narusza przepisuart. 233 § 1 k.p.c.i musi się ostać, choćby z materiału tego dawały się wysnuć również wnioski odmienne. Tylko wówczas, gdy brakuje logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych związków przyczynowo-skutkowych, przeprowadzona przez sąd orzekający ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2005 roku, sygn. IV CK 122/05, Lex nr 187124).
Postawione przez skarżącego zarzuty naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w dużej części są ogólnikowe i nie poddają weryfikacji. Skarżący nie uprawdopodabnia swego twierdzenia, że Sąd Rejonowy w sposób dowolny ocenił opinie biegłegoL. W.i na czym ta dowolność miałaby polegać, w szczególności, czy chodzi o nieprawidłową ocenę przesłanki samodzielności poszczególnych lokali, czy o wielkość ich powierzchni, czy też ustalenie ich wartości, a także jakie wnioski Sądu pierwszej instancji nie wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. W świetle tak lakonicznie sformułowanych zarzutów twierdzenie skarżącego, że opinia biegłegoL. W.jest wadliwa, nie może zostać podzielona, tym bardziej, że biegły wykonał w całości zlecenie, a sama analiza apelacji świadczy o tym, że skarżący w istocie nie zgadza się tylko z tym, że Sąd Rejonowy nie uwzględnił jego wniosku o przyznanie mu lokalumieszkalnego (...), a przyznał mulokal mieszkalny nr (...).
Nie można oprzeć się refleksji, że treść apelacji świadczy o bardzo pobieżnej lekturze przez skarżącego dowodów zgromadzonych w aktach sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Skarżący stawia mianowicie zarzut, że Sąd Rejonowy nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, iż łączna suma powierzchni lokali, które mogą być wyodrębnione wraz z pomieszczeniami przynależnymi wynosi łącznie 1.598,42 m2i przyjęciu ad hoc, iż łączna powierzchnia poszczególnych piwnic wynosi 176,76 m2, podczas gdy wystarczy zliczyć powierzchnię piwnic wskazanych przez biegłego w opinii na k. 192-193, aby stwierdzić, że wynosi ona łącznie 176,76 m2a nie 160,03 m2. Zarazem szacunek wartości poszczególnych piwnic został dokonany przez biegłego prawidłowo, w odniesieniu do rzeczywistej powierzchni jednostkowych pomieszczeń piwnicznych, podobnie prawidłowo biegły podał łączną wartość tych pomieszczeń (co wynika z analizy podanych wartości piwnic, ich metrażu i wartości 1 m2powierzchni piwnicy, w dopuszczalnym zaokrągleniu wartości). Wobec powyższego Sąd Rejonowy słusznie uznał ten błąd za oczywistą omyłkę rachunkową i skorygował, tym bardziej, że nie rzutowała ona na rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami a tylko na wielkość mianownika udziałów w nieruchomości wspólnej przypisanych do lokali, którym jest powierzchnia wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami przynależnymi. Oczywistym jest, że wobec skorygowania łącznej powierzchni piwnic zmianie uległa wielkość tego mianownika (1.598,42 m2), skoro jest on sumą powierzchni wszystkich lokali i wszystkich piwnic.
Skarżący natomiast słusznie wskazuje, że protokół rozprawy z dnia 15 września 2014 roku (k. 312) nie wskazuje, abyM. S.uznał za możliwe do przyjęcia przyznanie mulokalu mieszkalnego nr (...). Stwierdzenie to nie jest jednak równoznaczne z zasadnością apelacji w tym zakresie. Słusznie bowiem Sąd Rejonowy wskazał, że pierwszeństwo ma podział rzeczy w naturze (którego odmianą jest ustanowienie odrębnej własności lokali) i dokonując tego podziału powinien uwzględniać wielkość udziałów współwłaścicieli, ich interesy oraz sytuację rodzinną i majątkową. Olokal nr (...)od początku postępowania ubiegał się wnioskodawcaH. K. (1), który wskazywał, że zamierza ten lokal połączyć z drugim lokalem znajdującym się na parterze – nr(...)i w nim zamieszkać. Wnioskodawca, uwzględniając fakt, iż reprezentuje również pozostałych spadkobiercówS. K., dysponował łącznie udziałem 25/100 części we współwłasności nieruchomości, a skarżący niewielkim udziałem wynoszącym 3/100 części. Nie można też tracić z pola widzenia tego, że dopiero w piśmie z dnia 2 lipca 2014 roku (k. 299) uczestnikM. S.zaczął ubiegać się o przyznanielokalu nr (...). Przede wszystkim zaś uczestnik mieszka w Hiszpanii i nic nie wskazuje, abylokal nr (...)był mu potrzebny do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Nie było zatem żadnych podstaw, by wobec sprzecznych stanowić wnioskodawcy i skarżącego, faworyzować mniejszościowego współwłaściciela kosztem osoby reprezentującej znacznie większy udział we współwłasności nieruchomości, zamierzającej w tym lokalu zamieszkać.
Zarazem, mając na względzie, że pierwszeństwo ma podział w naturze prowadzący do zminimalizowania dopłat (art. 211 k.c.iart. 212 § 1 k.c.orazart. 623 k.p.c.), nie było podstaw, by nie przyznawaćM. S.żadnego z lokali, ale spłatę. Podkreślić należy, że uczestnik otrzymał w wyniku zniesienia współwłasności lokal prawie odpowiadający wartościowo jego udziałowi we współwłasności nieruchomości i dopłata na jego rzecz jest niewielka. Jednoznacznie przemawia to za racjonalnością decyzji Sądu Rejonowego, a uczestnik – jeżeli nie jest zainteresowany przyznanym lokalem – może ten lokal zbyć na wolnym rynku.
Istotnie, Sąd Rejonowy zamknął rozprawę w sprawie w dniu 15 września 2014 roku, podczas gdy biegły oszacował wartość lokali na lipiec 2013 rok (k. 174-219). Przepisyart. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościamistanowią, że operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 tej ustawy. Operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie tego okresu po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że także w postępowaniu sądowym przepisy te mają zastosowanie do opinii określającej wartość nieruchomości (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2010 roku, sygn. V CSK 13/10, OSNC 2011/1/9). Należy jednak zwrócić uwagę, że skarżący formułując w tym zakresie zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym (łącznie zart. 278 k.p.c.) nawet nie twierdzi, że rzeczywista wartość wyodrębnianych lokali z uwagi na upływ tego okresu uległa zmianie i w żaden sposób nie próbuje takiej tezy uprawdopodobnić. Z tego względu Sąd Odwoławczy, nie stwierdzając, aby uchybienie to miało jakikolwiek wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, nie uznał za niezbędne dokonania takiej aktualizacji w postępowaniu odwoławczym, zwłaszcza, że Sąd Rejonowy zamknął rozprawę zaledwie po 2 miesiącach od upływu wskazanego wyżej dwunastomiesięcznego terminu, a w tym czasie na rynku nieruchomości i w stanie tej konkretnej nieruchomości nie nastąpiły żadne istotne zmiany.
Skarżący nie sprecyzował, na czym miałoby polegać uchybienie przez Sąd Rejonowy przepisomart. 624 zdanie 2 k.p.c., z którego wynika, że jeżeli w wyniku podziału całość rzeczy albo jej część przypadnie współwłaścicielowi, który nie włada tą rzeczą lub jej częścią, sąd w postanowieniu o zniesieniu współwłasności orzeknie również co do wydania jej przez pozostałych współwłaścicieli, określając stosownie do okoliczności termin wydania. Tym właśnie kierował się Sąd Rejonowy orzekając o wydaniu lokali, a skoro nie wskazał innego terminu, lokale powinny zostać wydane z chwilą uprawomocnienia się postanowienia znoszącego współwłasność. Zdanie trzecie tego przepisu odnosi się do gospodarstwa rolnego i w ogóle nie znajdowało w sprawie zastosowania.
W świetle powyższych wywodów Sąd Odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonym orzeczeniu naruszenia wskazanych w apelacji przepisów prawa materialnego (art. 211 k.c.,art. 212 § l k.c.,art. 11 ust. l ustawy o własności lokali,art. 3 ust. l, ust. 3 i ust. 4 ustawy o własności lokali) aniart. 623 k.p.c.będącego ich proceduralną emanacją, zwłaszcza, że ich uzasadnieniem miało być tylko przyznanie skarżącemu innego lokalu, niż o to wnosił (zasadne w świetle powyższych rozważań) oraz skorygowanie pomyłki biegłego w obliczeniu łącznej powierzchni piwnic, rzutującej z kolei na wielkość łącznej powierzchni lokali wraz z pomieszczeniami przynależnymi.
Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymaganiomart. 328 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., w szczególności Sąd Rejonowy wprawdzie zwięźle, ale dostatecznie wyjaśnił podstawę materialnoprawną orzeczenia. Odnosząc się do zarzutu naruszeniaart. 328 zd. 1 k.p.c.należy zwrócić uwagę, że przepis ten zawiera trzy paragrafy, zaś skarżący nie podaje o który z nich chodzi, zaś więcej niż jedno zdanie mają tylko § 1 i § 11tego przepisu, niekorespondujące z dalszą treścią zarzutu. Świadczy to o niestarannej redakcji apelacji.
Podobnie skarżący nie zadał sobie trudu, aby przeanalizować treść zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania. Sąd Rejonowy wskazał bowiem, że na koszty postępowania w postaci kosztów sądowych poniesionych przez strony składają się wydatki na opinię biegłego poniesione przez GminęL.(9.819,81 zł) oraz opłata od wniosku poniesiona przezH. K. (1). Następnie zsumował obie te pozycje (10.819,81 zł) i sumę rozdzielił w proporcji do udziałów we współwłasności, gdyż przyjął, że te udziały wyznaczają zakres różnego stopnia zainteresowania wynikiem postępowania. Na wnioskodawcęH. K. (1)przypadła w ten sposób kwota 2.704,95 zł, a ponieważ uiścił dotychczas te koszty sądowe w kwocie 1.000 zł (opłata od wniosku), powinien dopłacić różnicę GminieL., tj. kwotę 1.704,95 zł. Także obaj uczestnicyZ. R.iM. S.powinni zwrócić GminieL.części kosztów postępowania odpowiadające ich udziałom, bowiem tylko GminaL.uiściła te koszty w większej części, niż to na nią przypadało. Absolutnie nie oznacza to natomiast, aby uczestnicyZ. R.iM. S.zwracali w ten sposób GminieL.część opłaty od wniosku, której ona nie uiściła. Tym samym Sąd Rejonowy nie naruszyłart. 520 § 2 k.p.c.we wskazany w apelacji sposób, zaś innych zarzutów naruszenia prawa procesowego w zakresie tego rozstrzygnięcia skarżący nie postawił.
Wobec oddalenia apelacjiM. S.na podstawieart. 520 § 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Sąd Okręgowy zasądził od skarżącego na rzecz wnioskodawcy i na rzecz GminyL.zwrot kosztów postępowania odwoławczego obejmujących wynagrodzenie pełnomocników tych uczestników będących radcami prawnymi w stawkach minimalnych w postępowaniu odwoławczym odniesionych do wartości przedmiotu zaskarżenia (k. 388). Niewątpliwie w postępowaniu odwoławczym w tym zakresie zaistniała sprzeczność interesów, a wnioski apelacji nie zostały uwzględnione.
Z tych względów na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia.