Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1448/15
Data wyroku: 2016-01-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcin Rak
Słowa kluczowe: Dowody (Przepisy Ogólne)
Podstawa prawna: art. 6 k.c., art. 232 k.p.c., art. 233 k.p.c., art. 381 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 1448/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SO Marcin Rak
Protokolant    Aleksandra Sado-Stach
po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. w Gliwicach
na rozprawie sprawy z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej(...)wR.
przeciwkoE. W.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt I C 3672/14
oddala apelację.

SSO Marcin Rak
Sygn. aktIII Ca 1448/15

UZASADNIENIE
Powódka domagała się od pozwanego zapłaty kwoty 1.697,01 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 21 października 2013 r. i kosztami postępowania. Dochodzona pozwem należność obejmowała nieuregulowaną przez pozwanego wierzytelność z umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego.    Ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego kurator procesowy wniósł o oddalenie powództwa. Zarzucił, że powódka nie udowodniła swojego roszczenia, a nadto, że nie wykazała doręczenia pozwanemu oświadczenia w przedmiocie wypowiedzenia umowy. Podniósł też zarzut przedawnienia.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy oddalił powództwo, przyznał kuratorowi wynagrodzenie i nakazał pobrać od powoda nieuiszczone koszty sądowe.
Wyrok ten zapadł po ustaleniu, że w dniu 24 września 2002 r. pozwany zawarł z powódką umowę rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego na zasadach określonych w umowie oraz regulaminie rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych. Pozwany zobowiązał się do przekazywania na rachunek środków z tytułu renty. W przypadku złożenia wniosku o debet i pozytywnym jego rozpatrzeniu istniała możliwość wypłacania kwot przewyższających wpływy na rachunku, co łączyło się z dodatkowymi, bliżej określonymi przez Sąd Rejonowy opłatami. Zgodnie z umową wypowiedzenie umowy następowało po uprzednim pisemnym powiadomieniu. Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2005 r. pozwany zwrócił się do powódki o zmianę wysokości debetu na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym z kwoty 1.000 zł na kwotę 1.500 zł. Jednocześnie zobowiązał się do zwrotu kwoty debetu w przypadku skreślenia z listy członków powódki. Pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r. powódka zawiadomiła pozwanego o wypowiedzeniuumowy (...)+/(...)uchwałą nr(...)z dnia 20 sierpnia 2013 r. wchodzącą w życie tego samego dnia. W piśmie wskazała, iż termin wypowiedzenia umowy wynosi 2 miesiące, a po upływie wskazanego terminu debet staje się wymagalny wraz z odsetkami i kosztami. Sporządzone przez powódkę w dniu 21 października 2013 roku zestawienie wskazuje na zadłużenie z tytułu pożyczki nr 35 na kwotę 1.697,01 zł.
Uwzględniając te ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie zart. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.powódka powinna była przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń. Obowiązek zarządzania dochodzeń mających na celu uzupełnienie i wyjaśnienie twierdzeń stron oraz poszukiwanie dowodów na ich udowodnienie nie spoczywa bowiem na sądzie lecz na stronach, które z określonych faktów wywodzą skutki prawne.
Dalej Sąd Rejonowy wywiódł, że powódka dołączyła do pozwu umowę rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego z dnia 24 września 2002 r. łączącą ją z pozwanym podczas gdy przedłożone wypowiedzenie dotyczyumowy (...)+/E-IKS zawartej w nieokreślonej dacie. Również we wniosku o podwyższenie debetu na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym nie wskazano jakiego konkretnie rachunku wniosek ten dotyczy. Nie wykazywał on zatem ani powiązania z przedłożoną umową, ani z umową wypowiedzianą. Z kolei treść zestawienia spłaty roszczenia wskazywała na pożyczkę o numerze 35.
Według Sądu Rejonowego powódka nie wykazała, że wypowiedziała pozwanemu przedłożoną umowę rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego. Nie przedłożyła umowy, która została wypowiedziana. Oznaczenie przedłożonej umowy nie było tożsame z numerem umowy wypowiedzianej.
Okoliczności te sprawiły, że powództwo uznał za nieudowodnione, co uniemożliwiało ocenę zarzutu przedawnienia.
Apelację od tego wyroku wniosła powódka zarzucając Sądowi Rejonowemu naruszenie:
-art. 3 k.c.w zw. zart. 232zd. pierwszek.p.c.poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że powód nie udowodnił roszczenia,
-art. 232zd. drugiek.p.c.skutkujące zaniechaniem dopuszczenia z urzędu dowodu z regulaminu rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych powódki, którego zapisy stanowią prawo materialne,
-art. 233§1 k.p.c.poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a to przedłożonych przez powódkę dokumentów, skutkujące uznaniem, że powódka nie wykazała roszczenia,
- §3 regulaminu przez jego niezastosowanie skutkujące nieuwzględnieniem faktu, że dla każdego członka powódki prowadzony może być tylko jeden rachunek,
-art. 61 k.c.w zw. z §36 ust. 1 i 3 regulaminu poprzez ich niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że w świetle tych regulacji oświadczenie o wypowiedzeniu umowy zostało pozwanemu skutecznie złożone.
Formułując te zarzuty domagała się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Powódka domagała się nadto uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym dowodu z regulaminu rachunków oszczędnościowo rozliczeniowych powódki w brzmieniu obowiązującym do 25 lutego 2013 roku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku powódki o przeprowadzenie dowodu w postępowaniu odwoławczym wskazać trzeba, że obowiązki wynikające zart. 6 k.c.w zw. zart. 232 zdanie pierwsze k.p.c.winny być realizowane przez stronę w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a przed sądem odwoławczym tylko w drodze wyjątku określonego wart. 381 k.p.c.Zgodnie zart. 381 k.p.c.sąd drugiej instancji może bowiem pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. W tym aspekcie Sąd Okręgowy podziela nurt orzeczniczy przyjmujący, że omawiany przepis nie służy wykrywaniu i zbieraniu nowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych, a jedynie otwarciu się możliwości dowodzenia okoliczności faktycznych, wcześniej niemożliwych do wykazania z przyczyn obiektywnych. Zatem strona, która nie podejmuje inicjatywy dowodowej, nie wykazuje starań o pozyskanie istniejących dowodów, nie może na etapie postępowania odwoławczego domagać się dopuszczenia dowodów, jeśli należyte wykonanie przez nią obowiązków wynikających zart. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.pozwalało na zgłoszenie stosownych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszo instancyjnym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2002 roku, IV CKN 980/00, Lex nr 53922 i z dnia 5 listopada 2009 roku, I CSK 158/09, Lex nr 551846 oraz wyroki Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 marca 2014 roku, I ACa 930/13, Lex nr 1463973 i z dnia 5 lutego 2014 roku , Lex nr 1454650 oraz Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 października 2013 roku, I ACa 186/12, Lex nr 1388762).
W tym aspekcie powoływane przez powódkę okoliczności, jakie miały usprawiedliwiać przeprowadzenie dowodu w postępowaniu odwoławczym, nie świadczyły w żadnej mierze o braku możliwości powołania tego dowodu przed Sądem Rejonowym.
Nie można zgodzić się też z powódką jakoby przepisy powoływanego w apelacji regulaminu były prawem materialnym, które sąd zobowiązany jest uwzględnić z urzędu. Wszak regulamin decyduje o treści stosunku zobowiązaniowego, tworzy go. Ocena tego stosunku następuje na podstawie m. in.art. 65 k.c.,art. 353 k.c.,art. 3531k.c.orazart. 385 i nast. k.c.Te właśnie przepisy, nie zaś sam regulamin stanowią prawo materialne.
Podniesiony w apelacji zarzut naruszeniaart. 232 zd. 2 k.p.c.nie był zatem zasadny. Sąd Rejonowy nie był bowiem zobligowany do ustalania z urzędu treści łączącej strony umowy. Badanie treści stosunku zobowiązaniowego następowało bowiem w granicach wynikających z zaoferowanego przez powódkę materiału dowodowego. To powódka – wobec zarzutów zawartych w odpowiedzi na pozew – zobowiązana była do wykazania istnienia i wysokości długu, co obejmowało również przedłożenie dokumentacji, z której wynikałaby treść zobowiązania pozwanego. Elementem tej dokumentacji (a więc dowodem w sprawie) był wskazywany przez skarżącą regulamin.
Nie mógł też ostać się zarzut naruszeniaart. 233§1 k.p.c.Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Rejonowy nie naruszała wynikającej zart. 233 k.p.c.zasady swobodnej oceny dowodów i nie nosiła znamion dowolności. Ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów. Obejmuje ona rozstrzygnięcie o przeciwstawnych twierdzeniach stron na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się ze świadkami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi. Powinna ona odpowiadać regułom logicznego rozumowania oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopnia prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji. Jeżeli więc z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów. Musi się ona zatem ostać, nawet wówczas gdyby w równym stopniu, na podstawie tego samego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne (por. wyroki Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 stycznia 2014 roku, V ACa 655/13, LEX nr 1428104 oraz z dnia 11 czerwca 2015 roku, III AUa 1289/14 Lex nr 1771487).
Brak jednoznacznego powiązania treści przedłożonych przez powódkę dokumentów przy zwróceniu przez kuratora pozwanego uwagi na te nieścisłości i uczynieniu z tego zarzutu w odpowiedzi na pozew, czyniły zasadnym wnioski Sądu Rejonowego o niewykazaniu powództwa.
Zawarta w apelacji polemika tych trafnych wniosków podważyć nie mogła.
Powódka nie wykazała na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, aby pismo wypowiadające umowę dotyczyło umowy wskazanej w pozwie. Nadto powódka nie wykazała przed Sądem Rejonowym skutecznego w trybieart. 61 k.c.złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy doręczenia wypowiedzenia umowy – a i ta okoliczność została wprost zakwestionowana przez przeciwnika sporu. Roli wypowiedzenia umowy nie mogło spełnić doręczenie odpisu pozwu kuratorowi pozwanego albowiem ten, zgodnie zart. 143 k.p.c., był umocowany jedynie do działania za pozwanego w procesie, nie zaś do przyjmowania oświadczeń o charakterze materialnoprawnym. Brak wykazania, że umowa została skutecznie wypowiedziana podważał wymagalność roszczenia jak i uniemożliwiał ocenę zasadności zarzutu przedawnienia, co także stanowiło podstawę oddalenia powództwa.
Prawidłowym było też, niekwestionowane wprost w apelacji, rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia kuratora, jak i znajdujące uzasadnienie wart. 83 ust 2w zw. zart. 113 ust 1 ustawy z 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. z 2014 roku, poz. 1025) rozstrzygnięcie w przedmiocie obciążenia powódki nieuiszczonymi kosztami sądowymi.
Dlatego Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną, a to na podstawieart. 385 k.p.c.

SSO Marcin Rak