Sąd Okręgowy w Białymstoku
VII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VII GC 32/15
Data wyroku: 2015-09-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maciej Głos
Podstawa prawna: art. 299 ksh i art. 362 kc
Teza: Przepis art. 299 ksh w sposób samodzielny i wyczerpujący reguluje odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną za jej zobowiązania, zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym, stąd też, nie jest możliwe odpowiednie stosowanie art. 362 kc.

Sygn. akt VII GC 32/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 września 2015roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku VII Wydział Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Maciej Głos
Protokolant: Barbara Tomaszuk
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 roku wB.
sprawy z powództwaPrzedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.
przeciwkoA. T.
o zapłatę

I
Zasądza od pozwanejA. T.na rzecz powodaPrzedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.kwotę 146.748,81 zł. (sto czterdzieści sześć tysięcy siedemset czterdzieści osiem złotych osiemdziesiąt jeden groszy) z ustawowymi odsetkami w stosunku rocznym od dnia 22 października 2014 r. do dnia zapłaty.

II
Zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 10.955 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.617 zł. tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt VII GC 32/15

UZASADNIENIE
PowódPrzedsiębiorstwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.wniósł o zasądzenie od pozwanejA. T.kwoty 146 748,81 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 22 października 2014 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powód roszczenie swoje opierał na treściart. 299 k.s.h.stanowiącego o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w przypadku, gdy egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Wskazał, że prowadzona na podstawie tytuł wykonawczego w postaci prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2013 r., wydanego w sprawie o sygn. akt VII GC 100/13 egzekucja przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwB., okazała się bezskuteczna, wobec czego, na mocy powyższego przepisu, uzasadnione jest jego roszczenie w stosunku do pozwanej, będącej Prezesem jednoosobowego Zarządu wskazanej spółki.
Sad Okręgowy w Białymstoku w dniu 13 listopada 2014 r., w sprawie o sygn. akt VII GNc 447/14, wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, orzekając zgodnie z żądaniem pozwu.
Pozwana złożyła sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty, zaskarżając go w całości i wnosząc o oddalenie powództwa oraz zarzucając:

a
przyczynienie się powoda do powstania szkody, której powodowa spółka domaga się od pozwanej, w części, w jakiej wartość szkody wykracza ponad kwotę 30 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie;

b
wyłączenie odpowiedzialności pozwanej z uwagi na fakt, iż w związku z niezłożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąprzez pozwaną, powód nie poniósł szkody,

c
brak możliwości przypisania pozwanej odpowiedzialności deliktowej w sytuacji, gdy powódka nie realizowała obowiązków kontraktowych wynikających z Umowy o Dostarczenie Towaru Transakcja Handlowa nr 1 z dnia 17.05.2012 r. zgodnie z jej postanowieniami przez przyjmowanie zamówień i wydawanie towaru osobom nieupoważnionym;

d
sprzeczność żądania powoda z zasadami współżycia społecznego wyrażającą się w fakcie, że przyczyną powstania roszczenia powoda było wydawanie przez powoda towarów osobom nieupoważnionym przez(...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, a więc postępowanie z naruszeniem obowiązków, które wynikały z umowy, na której opiera powód swoje roszczenie.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
PozwanaA. T.od samego początku zawiązania spółki była jednoosobowym Prezesem Zarządu(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wB.(bezsporne).
Wskazana spółka pozostawała w stosunkach handlowych z powodem -Przedsiębiorstwem (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwS., na mocy których zaopatrywała się w materiały budowlane. Z uwagi na niewywiązywanie się ze swoich zobowiązań, pozwem z dnia 15 lutego 2012 r. powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 116 909,88 zł wraz z ustawowymi odsetkami szczegółowo opisanymi w żądaniu pozwu oraz kosztami procesu.
Sąd Okręgowy w Białymstoku, wyrokiem z dnia 5 czerwca 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VII GC 100/13, zasądził od(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwB.na rzeczPrzedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.kwotę 116 909,06 zł wraz z odsetkami w wysokości 13% w stosunku rocznym od poszczególnych kwot i dat zapłaty szczegółowo wskazanych w wyroku oraz zasądził od pozwanej spółki na rzecz powoda zwrot kosztów procesu w wysokości 9.463 złotych. Postanowieniem z dnia 8.07.2013 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku nadał powyższemu wyrokowi klauzulę wykonalności i przyznał kwotę 66 złotych tytułem kosztów postępowania klauzulowego (akta sprawy Sądu Okręgowego w Białymstoku o sygn. akt VII GC 100/13, k. 24).
W dniu 12 lipca 2013 r. powód złożył do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Białymstoku wniosek o wszczęcie egzekucji z ruchomości, wierzytelności, rachunków bankowych z majątkuspółki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością(k.25).
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2013 r. Komornik Sądowy umorzył wszczęte na podstawie powyższego wniosku postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, na podstawieart. 824§1 pkt 3 k.p.c.Komornik ustalił koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 160,29 zł i w całości obciążył nimi dłużnika i orzekł o obowiązku ich zwrotu na rzecz wierzyciela. Ponadto przyznał koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym w kwocie 900,00 zł (k.26).
Z uwagi na powyższe, powód pismem z dnia 9 października 2014 r. wezwał do zapłaty przysługujących mu wierzytelnościA. T.(k.27).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W przedmiotowej sprawie bezsporne pozostawało, że pozwana była Prezesem jednoosobowego Zarządu spółki(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Bez wątpienia również powodowi przysługuje względem ww. spółki wierzytelność stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2013 r., wydanego w sprawie o sygn. akt VII GC 100/13, jak też to, że egzekucja przeciwko spółce, prowadzona na podstawie powyższego wyroku, okazała się bezskuteczna.
Powód swoje roszczenie opierał na treściart. 299 k.s.h.Zgodnie z tym przepisem, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Odpowiedzialność, o której mowa wart. 299 k.s.h.ma charakter subsydiarny, powstaje bowiem dopiero wtedy, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, a ściśle - gdy jest już oczywiste, że będzie ona bezskuteczna. Przesłanką tej odpowiedzialności jest bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, czyli istnienie takiego stanu majątkowego spółki, w którym wiadomo, że egzekucja z jej majątku nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela. Ustalenie przesłanki bezskuteczności egzekucji może nastąpić według ogólnych zasad obowiązujących w procesie, a więc za pomocą wszelkich środków dowodowych. Przesłankę tę powinien wykazać wierzyciel (art. 6 k.c.).
Wierzyciel, który nie wyegzekwował swojej należności od spółki, nie musi natomiast dowodzić wysokości doznanej wskutek tego szkody, wystarczy że przedłoży tytuł egzekucyjny stwierdzający zobowiązanie spółki istniejące w czasie pełnienia przez pozwanego funkcji członka zarządu i wykaże, że egzekucja wobec spółki okazuje się bezskuteczna. Jeżeli członek zarządu nie udowodni, że szkoda wierzyciela była niższa od niewyegzekwowanego od spółki zobowiązania, poniesie odpowiedzialność do wysokości tego zobowiązania. Zart. 299§1 k.s.h.wynika bowiem domniemanie szkody w wysokości niewyegzekwowanego od spółki zobowiązania. Domniemany jest także związek przyczynowy między szkodą wierzyciela a niezłożeniem przez członka zarządu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz jego zawinienie w tym względzie. Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wzruszy to domniemanie przez wykazanie jednej z przesłanek wymienionych wart.299§2 k.s.h., co oznacza, że ciąży na nim w tym zakresie ciężar dowodu (art. 6 k.c.) (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2015 r., II CSK 402/14, LEX nr 1657663).
Paragraf 2 wskazanego przepisu stanowi, że członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.
Rzeczą Sądu w toku rozpoznania sprawy było także ustalenie właściwego czasu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 3 kwietnia 2015 r. I ACa 886/14 właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość w postępowaniu upadłościowym i naprawczym jest ściśle określony i powiązany ze stanem niewypłacalności dłużnika, za który uważane jest niewykonywanie wymagalnych zobowiązań oraz - w przypadku dłużnika będącego osobą prawną - niezależnie od wykonywania przez dłużnika na bieżąco zobowiązań - gdy stan jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku (art. 21 § 1w zw. zart. 10 i art. 11 p.u.n.). Wobec takiego unormowania z reguły zatem ustalenie czasu właściwego do zgłoszenia wniosku o upadłość - w przypadku sporu pomiędzy stronami - nie jest możliwe bez szczegółowej analizy dokumentacji księgowej spółki oraz opinii biegłego z zakresu księgowości.
W niniejszej sprawie stan niewypłacalności(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwB.powstał co najmniej od dnia 22 lipca 2012 r., albowiem w tej dacie spółka posiadała dwa wymagalne, różno podmiotowe zobowiązania, stwierdzone tytułami egzekucyjnymi w sprawie o sygn. akt VII GC 100/13 i Sądu Rejonowego Katowice - Wschód w Katowicach z dnia 18 marca 2013 r. w sprawie VII GNc 717/13/7 (akta sprawy Km 3753/13).
Pozwana w toku informacyjnego wysłuchania przyznała, że nie miała wiedzy o sytuacji finansowej zarządzanej przez nią spółki. Spółkę prowadził faktycznie na podstawie upoważnienia pozwanej jej mążD. T.. Pozwana nie składała wniosku o ogłoszenie upadłości spółki i nie miała wiedzy o toczących się postępowaniach egzekucyjnych wobec spółki. Nie potrafiła nawet wskazać, czy były sporządzane sprawozdania(...) spółki (...).
Przesłuchany w charakterze świadkaD. T.potwierdził powyższe okoliczności. Z jego rzeczowych i wiarygodnych zeznań wynika, żespółka (...)od samego początku generowała na inwestycji straty, jednak zarząd nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości, albowiem zamierzeniem spółki było przynoszenie dochodów. Świadek miał informować małżonkę o generowanych przez spółkę stratach. Dodał, żespółka (...)posiada także innych wierzycieli, m. in.S.wS.(k. 98 - 99).
Członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16.02.2011 r.,LEX nr 786215).Obowiązkiem członka zarządu jest złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, zaś to rzeczą Sądu Upadłościowego jest ocena podstaw do uwzględnienia wniosku.
Pozwana w sposób nieuprawniony wskazywała, że w związku z niezłożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, powód nie poniósł szkody. Należy jednak zauważyć, że okoliczność tą pozwana winna udowodnić, bowiem to na niej, jako na stronie wywodzącej z niej skutki prawne spoczywał ciężar jej udowodnienia, zgodnie zart. 6 k.c.Tymczasem powyższego pozwana w żadnej mierze nie wykazała.
W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości na okoliczność, czy niezgłoszenie wniosku o głoszenie upadłości miało pływ na możliwość zaspokojenia się powódki z majątku(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a jeśli tak to jaki i czy w związku z niezgłoszeniem wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić o powstaniu szkody po stronie powodowej.
Zarządzeniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. pozwana została zobowiązana do uiszczenia zaliczki na poczet wydatków w kwocie 2.000 zł w terminie 7 dni, pod rygorem pominięcia dowodu z opinii biegłego (k. 60). Pomimo prawidłowego odbioru odpisu tego zarządzenia w dniu 5.05.2015 r. (k. 75), powyższej zaliczki pozwana nie uiściła, w związku z czym Sąd pominął dowód z wnioskowanej opinii biegłego (art. 1304§ 1w zw. z§ 5 k.p.c.).
W rezultacie, pozwana żadnymi środkami dowodowymi nie wykazała przesłanki egzoneracyjnej, przewidzianej wart. 299§2 k.s.h.Jej zaistnienie nie wynika także z innych materiałów dowodowych zebranych w niniejszym postępowaniu, stąd też Sąd uznał, że okoliczności powyższej pozwana nie udowodniła.
Pozwana wskazywała także na przyczynienie się powoda do powstania szkody, której domaga się od pozwanej, w części, w jakiej wartość szkody wykracza ponad kwotę 30 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie. Pozwana powyższe opierała na treściart. 362 k.c., zgodnie z którym jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza o stopnia winy obu stron.
Sąd Okręgowy stanął jednak na stanowisku, że przedmiotowy przepis nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania. Tym samym oddalił wniosek dowodowy pozwanej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkaD. T.na powyższe okoliczności.
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, żeart. 299 k.s.h.w sposób samodzielny i wyczerpujący reguluje odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczona odpowiedzialnością za jej zobowiązania, zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym, stąd też, ze względu na brzmienieart. 2 k.s.h., nie jest możliwe odpowiednie stosowanieart. 362 k.c.(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2011 r., IV CSK 335/10, LEX nr 784972).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd Okręgowy uznał roszczenie powoda za udowodnione, zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Powód wykazał, przedstawiając postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, iż egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Należy zauważyć, że było to wystarczającym środkiem dowodowym, za pomocą którego wierzyciel może wykazać bezskuteczność egzekucji z majątku spółki przysługującej mu wierzytelności. Postanowienie komornika o umorzeniu postępowania (art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c.) stwierdza bowiem, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.
Przedstawiając tytuł egzekucyjny oraz postanowienie komornika w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego, powód wykazał także wysokość dochodzonego przez siebie roszczenia. W skład poniesionej przez powoda weszły: kwota 116.909,06 zł. tytułem należności głównej, kwota 19.250,46 zł. tytułem skapitalizowanych odsetek, kwota 9.463 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu w sprawie o sygn. akt VII GC 100/13, kwota 66 zł. tytułem kosztów postępowania klauzulowego w tej sprawie , kwota 900 zł. tytułem kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika powoda w postępowaniu egzekucyjnym oraz kwota 160,29 zł. tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego w tejże sprawie.
Zauważyć należy, że na szkodę składać się może zarówno niewyegzekwowana od spółki należność główna, koszty postępowania sądowego i egzekucyjnego, jak i odsetki, jednakże odsetek należnych od spółki na zasadzieart. 481 k.c.nie można utożsamiać z odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia przez pozywanego członka zarządu. Nie wstępuje on wszak w sytuację prawną dotychczasowego dłużnika, lecz odpowiada w zakresie szkody poniesionej przez wierzyciela. Z tych przyczyn sformułowanie względem niego roszczenia odszkodowawczego wymaga kwotowego wyrażenia odsetek (por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2015 r. I ACa 759/14)
Z uwagi na powyższe Sad Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawieart. 299 k.s.h.
O odsetkach orzeczono zgodnie zart. 455 k.c.(k. 27).
O kosztach procesu orzeczono w myślart. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powód wygrał sprawę w całości, w związku z czym należy mu się od pozwanej zwrot poniesionych kosztów, w postaci opłaty od pozwu, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego, określonych zgodnie z§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U.2013.490 j.t.).