Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 336/15
Data wyroku: 2015-06-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Wojciech Borten, Dorota Kozarzewska, Sławomir Zieliński
Słowa kluczowe: Testament, Spadek
Podstawa prawna: art. 951 k.c.

Sygn. akt III Ca 336/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem wstępnym z dnia 9 lipca 2014 roku Sąd Rejonowy w Łowiczu stwierdził, iż spadek poZ. A.z domuS.- córceS.iJ., zmarłej w dniu 29 kwietnia 2013 roku wŁ., a ostatnio stale zamieszkałej wP.gminaŁ.na podstawie ustawy nabyły dzieci: córkaA. B.i synA. A. (1)po 1/2 części każde z nich.
Orzeczenie Sądu Rejonowego zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych:
Z. A.zd.S.zmarła w dniu 29 kwietnia 2013r. wŁ., a ostatnio stale zamieszkiwała wP., gminaŁ.. W dacie śmierci była wdową.
Z. A.pozostawiła dwoje dzieci: córkęA. B.zd.A.i synaA. A. (1). Innych dzieci z małżeństwa, pozamałżeńskich ani przysposobionych spadkodawczyni nie miała. Żaden ze spadkobierców nie składał oświadczeń o zrzeczeniu się praw do spadku, odrzuceniu bądź przyjęciu spadku po matce, jak również nie został uznany za niegodnego dziedziczenia.
Z. A.nie pozostawiła testamentu.
Z. A.w dacie swej śmierci tj. w dniu 2013 roku była współwłaścicielką gospodarstwa rolnego położonego we wsiP., gminaŁ.o powierzchni 0,1143 ha składającego się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, na dzień wydania postanowienia wstępnego, wynikało, że spadkodawczyni nie sporządziła testamentu. W takim wypadku Sąd stwierdzał, że powołanie do spadku wynika z ustawy (art. 926 § 1 i 2 k.c.).
SpadkodawczyniZ. A.w dacie śmierci była wdową, z tym, że pozostawiła dwoje pełnoletnich dzieci, przy czym innych dzieci nie miała. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o powołany wyżej przepis stwierdził, iż spadek poZ. A.na podstawie ustawy nabyły jej dzieci – córkaA. B.i synA. A. (1)po ½ części każde z nich.
Apelację od powyższego orzeczenia złożył uczestnik postępowania, zaskarżając powyższe postanowienie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne ustalenia faktyczne, a mianowicie ustalenie, żeZ. A.nie sporządziła testamentu, podczas, gdy w dniu 30 kwietnia 1996 roku w Urzędzie Gminy wŁ.został sporządzony testament allograficzny, którym to testamentem spadkodawczyniZ. A.do całości spadku powołała swojego synaA. A. (1).
Przy tak sformułowanym zarzucie uczestnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Łowiczu, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że spadek po zmarłejZ. A.na podstawie testamentu nabył w całościA. A. (1).
Dodatkowo uczestnik wniósł o:
- dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu - testamentuZ. A., którego powołanie w postępowaniu przed Sądem I instancji nie było możliwe lub którego potrzeba powołania wynikła po wydaniu zaskarżonego postanowienia na okoliczności istnienia ważnego testamentu spadkodawczyni i treści tego testamentu, powołaniaA. A. (1)do całości spadku poZ. A.na podstawie testamentu;
- dopuszczenie nowego dowodu z zeznań uczestnika postępowaniaA. A. (1)na okoliczność dowiedzenia się przez uczestnika postępowania o istnieniu testamentu allograficznegoZ. A.po wydaniu zaskarżonego postanowienia;
- dopuszczenie nowego dowodu z przesłuchania stron (uczestników) na okoliczność, że udział w nieruchomości opisanej w testamencie wyczerpuje w całości spadek po spadkodawczyni.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja jest o tyle zasadna, że skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Łowiczu.
Stosownie doart. 670 § 1 k.p.c.sąd, do którego należy przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. Powyższy przepis oznacza, że sąd spadku nie jest związany treścią wniosku w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, lecz obowiązany jest z urzędu ustalić, kto jest spadkobiercą. W szczególności sąd spadku obowiązany jest z urzędu ustalić, czy spadkodawca pozostawił testament.
Ujawnienie więc w toku postępowania odwoławczego faktu sporządzenia przez spadkodawczynię testamentu skutkuje koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki ważności testamentu, na który powołuje się skarżący.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy przede wszystkim zbada, czy w realiach przedmiotowej sprawy spełnione zostały przesłanki pozwalające uznać testament przedłożony przez uczestnika postępowania za ważny testament allograficzny, przewidzianyart. 951 k.c..
W razie pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie w dalszej kolejności rozważenia będzie wymagało, czy zawarte w tymże testamencie rozrządzenie obejmuje cały spadek, w konsekwencji czy może być uznane za powołanie do spadku, czy też stanowi jedynie zapis.
Ponieważ ustalenie powyższych okoliczności wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.iart. 108 § 2 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji.