Sąd Okręgowy w Poznaniu
XVII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XVII Ka 145/15
Data wyroku: 2015-05-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Justyna Andrzejczak, do Renata Żurowska, Małgorzata Susmaga

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 maja 2015r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w XVII Wydziale Karnym Odwoławczym, w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Susmaga (spr)
Sędziowie: SSO Justyna Andrzejczak
SSR del. do SO Renata Żurowska
Protokolant: st. prot. sąd. Karolina Tomiak
po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2015r.
sprawyZ. M.
oskarżonego o przestępstwa zart. 212 § 1 i 2 kk
na skutek apelacji obrońcy oskarżonego oraz pełnomocnika oskarżycieli prywatnych
od wyroku Sądu Rejonowego Poznań- Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2014r., sygn. VI K 548/09

I
na podstawieart. 439 § 1 pkt. 9 kpkuchyla zaskarżony wyrok i na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw. zart. 101 § 2 kkiart. 102kkumarza postępowanie w sprawie,

II
na podstawieart. 634 kpkw zw. zart. 632a kpkkosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Renata Żurowska Małgorzata Susmaga Justyna Andrzejczak

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014r. (w sprawie o sygn. akt VI K 548/09) Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu uznałZ. M.za winnego tego, że:

1
w dniu 18 marca 2019r. w wywiadzie udzielonym reporterowiR. C.i wyemitowanym podczas programów informacyjnych Teleskop o godz. 18.00, o godz. 19.15, o godz. 21.45 na kanale TVPP., oskarżony zniesławiłW. G.słowami „mówiąc wprost próbowano ukraść majątek, nazywając te rzeczy po imieniu próbowano ukraść majątek w postaci udziałów” w odniesieniu do działańZarządu (...) SAtj. do działań pokrzywdzonego orazA. N. (1), polegających na zawarciu w dniu 17 grudnia 2008r. przedwstępnej warunkowej umowy sprzedaży przez(...) SAna rzeczM. F.38 690 udziałówspółki (...)sp. zoo wP.tj. przestępstwa zart. 212 § 1 i 2 kki wymierzył oskarżonemu karę 100 stawek grzywny po 60 złotych.

2
w dniu 20 marca 2009r. w dzienniku(...)Głos(...)w artykule pod tytułem „Funkcjonariusze(...)w(...)” zniesławiłW. G.stwierdzając, że „nie boje się stwierdzić, że to grupa przestępcza, która ma na celu nielegalne przejęcie władzy w firmie dla osiągnięcia korzyści majątkowych” oraz, iż „M.winą za tę sytuacje obarcza Zarząd(...)oraz jedną z(...)Kancelarii prawniczych. Jego zdaniem grupa ta za wszelka cenę chce doprowadzić do upadku zakładów i przejęcia terenów przyul. (...). Dlatego obecne władze(...)złożyły doniesienie do prokuratury na poprzedni zarząd firmy. WedługM.miał on działać na szkodę spółki”, przy czym twierdzenie „były Zarząd(...)” oskarżony odnosi doW. G.iA. N. (1)a rzekomą grupę tworząW. G.,A. N. (1), orazKancelaria (...),B.i Wspólnicy sp. k. wP.tj. przestępstwa zart. 212 § 1 i 2 kki wymierzył oskarżonemu karę 100 stawek grzywny po 60 złotych.

3
w dniu 18 marca 2009r. w wywiadzie udzielonym reporterowiR. C.i wyemitowanym podczas programów informacyjnych Teleskop o godz. 18.00, o godz. 19.15, o godz. 21.45 na kanale TVPP., oskarżony zniesławiłA. N. (1)słowami „mówiąc wprost próbowano ukraść majątek, nazywając te rzeczy po imieniu próbowano ukraść majątek w postaci udziałów” w odniesieniu do działańZarządu (...) SAtj. do działań pokrzywdzonego orazW. G., polegających na zawarciu w dniu 17 grudnia 2008r. przedwstępnej warunkowej umowy sprzedaży przez(...) SAna rzeczM. F.38 690 udziałówspółki (...)sp. zoo wP.tj. przestępstwa zart. 212 § 1 i 2 kki wymierzył oskarżonemu karę 100 stawek grzywny po 60 złotych.

4
w dniu 20 marca 2009r. w dzienniku(...)w artykule pod tytułem „Funkcjonariusze(...)w(...)” zniesławiłA. N. (1)stwierdzając, że „nie boje się stwierdzić, że to grupa przestępcza, która ma na celu nielegalne przejęcie władzy w firmie dla osiągnięcia korzyści majątkowych” oraz, iż „M.winą za tę sytuacje obarcza Zarząd(...)oraz jedną z(...)Kancelarii prawniczych. Jego zdaniem grupa ta za wszelka cenę chce doprowadzić do upadku zakładów i przejęcia terenów przyul. (...). Dlatego obecne władze(...)złożyły doniesienie do prokuratury na poprzedni zarząd firmy. WedługM.miał on działać na szkodę spółki”, przy czym twierdzenie „były Zarząd(...)” oskarżony odnosi doA. N. (1)iW. G.a rzekomą grupę tworząA. N. (1)iW. G.orazKancelaria (...),B.i Wspólnicy sp. k. wP.tj. przestępstwa zart. 212 § 1 i 2 kki wymierzył oskarżonemu karę 100 stawek grzywny po 60 złotych.

Na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkpołączono orzeczone kary grzywny i wymierzono oskarżonemu karę łączną 200 stawek grzywny po 60 złotych.
Na podstawieart. 212 § 3 kkorzeczono wobec oskarżonego nawiązkę w wysokości 10 000 złotych na rzecz Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Owińskach.
Zasądzono od oskarżonego na rzecz oskarżycieli prywatnych zwrot kosztów zastępstwa procesowego, obciążono go kosztami i opłatą w sprawie.
Od powyższego wyroku apelację wnieśli pełnomocnik oskarżycieli prywatnych oraz obrońca oskarżonego.
Pełnomocnik oskarżycieli prywatnych zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i środku karnym na niekorzyść oskarżonego, zarzucając wyrokowi:
- rażącą niewspółmierność wymierzonym oskarżonemu w punktach 1,2,3,4 wyroku kar grzywny 100 stawek po 60 złotych i kary łącznej 200 stawek po 60 złotych, albowiem prawidłowa ocena okoliczności dotyczących ich wymiaru uzasadnia orzeczenie kary surowszej,
- rażącą niewspółmierność orzeczonego wobec oskarżonego środka karnego w postaci nawiązki w wysokości 10 000 złotych na rzecz Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Owińskach, albowiem prawidłowa ocena okoliczności dotyczących jego wymiaru uzasadnia orzeczenie jej w wyższej wysokości.
W konkluzji Pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu za każde z przypisanych mu przestępstw kary 1 roku pozbawienia wolności, połączenie kar i wymierzenie kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności, orzeczenie wobec oskarżonego środka karnego w postaci nawiązki w wysokości 100 000 złotych na rzecz Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Owińskach, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu za każde z przypisanych mu przestępstw kary surowszej a w konsekwencji wymierzenie oskarżonemu surowszej kary łącznej, orzeczenie wobec oskarżonego środka karnego w postaci nawiązki rzecz Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Owińskach w wyższej kwocie.
Obrońca oskarżonego wyrok zaskarżył w całości na korzyść oskarżonego i zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mających wpływ na jego treść, ć, poprzez przyjęcie, że oskarżonyZ. M.jest autorem słów: „nie boję się stwierdzić, że to grupa przestępcza, która ma na celu nielegalne przejęcie władzy w firmie dla osiągnięcia korzyści majątkowych" oraz stwierdzenia: „M.winą za tę sytuację obarcza były Zarząd(...)oraz jedną z(...)Kancelarii prawniczych. Jego zdaniem grupa ta za wszelka cenę chce doprowadzić do upadku zakładów i przejęcia terenów przyul. (...). Dlatego obecne władze(...)złożyły doniesienie do prokuratury na poprzednizarządfirmy. WedługM.miał on działać na szkodę spółki", opublikowanych 20 marca 2009 r. w dzienniku(...)w artykule „Funkcjonariusze(...)w(...)" i w konsekwencji przyjęcie, że w ten sposób oskarżonyZ. M.zniesławiłW. G.iA. N. (2), w sytuacji gdy w toku postępowania dowodowego, w żaden sposób nie wykazano by przedmiotowy artykuł był autoryzowany przez oskarżonego, a on sam kategorycznie zaprzecza by wypowiedział tego rodzaju słowa;
- obrazęart. 7 kpkpoprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego i w konsekwencji przyjęcie, że z zawartych w wywiadzie zR. C.słów „mówiąc wprost próbowano ukraść majątek, nazywając rzeczy te po imieniu próbowano ukraść majątek w postaci udziałów" oraz zamieszczonych w dniu 20 marca 2009 r. w dzienniku(...)w artykule pod tytułem „Funkcjonariusze(...)w(...)" słów „nie boję się stwierdzić, że to grupa przestępcza, która ma na celu nielegalne przejęcie władzy w firmie dla osiągnięcia korzyści majątkowych", wszystkim osobom związanym z(...)wiadomym było, że wypowiedzi te kierowane były pod adresemW. G.orazA. N. (2), w sytuacji gdy z zeznań znaczącej liczby świadków wynika, iż nie wiedziały one kogo dotyczyły te słowa, a jedyniezeznaniaosób bezpośrednio związanych z oskarżycielami prywatnymi lub osób wrogo nastawionych do oskarżonego, wskazywały iż słowa te dotyczą osób pokrzywdzonych;
- obrazęart. 7 kpkpoprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego,sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczeniażyciowego i w konsekwencji przyjęcie, że oskarżony używając słów „mówiąc wprostpróbowano ukraść majątek, nazywającrzeczy te rzeczypo imieniu próbowano ukraśćmajątek w postaci udziałów" wypowiedzianych w wywiadzie telewizyjnymwyemitowanym w programie informacyjnym „Teleskop", oskarżonyZ.M.działał z zamiarem bezpośrednim zniesławieniaW. G.iA. N. (2), w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy niepozwala na przypisanie oskarżonemu jakiejkolwiek postaci winy umyślnej;
- naruszenieart. 29 kkpoprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wokresie, w którymZ. M.miał wypowiedzieć słowa „mówiąc wprostpróbowano ukraść majątek, nazywając te rzeczy po imieniu próbowano ukraśćmajątek w postaci udziałów" oraz „nie boję się stwierdzić, że to grupa przestępcza,która ma na celu nielegalne przejęcie władzy w firmie dla osiągnięcia korzyścimajątkowych", posiadał on uzasadnione przypuszczenia, że ze spółki w sposóbsprzeczny z prawem próbowano wyprowadzić majątek, co w tych okolicznościachmogło w przekonaniu oskarżonego, uzasadniać skorzystanie z kontratypu określonegowart. 213§ 2 k.k.W oparciu o powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje, na niekorzyść wywiedziona przez pełnomocnika oskarżycieli prywatnych, jak i na korzyść, wniesiona przez obrońcę oskarżonego nie mogły zostać przez Sąd Odwoławczy rozpoznane, a to z uwagi na wystąpienie, już w toku postępowania drugoinstancyjnego bezwzględnej przyczyny odwoławczej, rodzącej konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia w całości postępowania w sprawie o przestępstwa zarzucaneZ. M.
W tym miejscu przypomnieć należy, iż w myślart. 439 § 1 punkt 9 k.p.k., niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia, sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli między innymi, zachodzi jedna z okoliczności wyłączających postępowanie, określonych wart.17 § 1 punkt 5, 6, 8 - 11 k.p.k.
Z treści natomiastart. 17 § 1 punkt 6 k.p.k.jednoznacznie wynika, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy nastąpiło przedawnienie karalności.
Zgodnie z treściąart. 101 § 2 kk. karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia.
Jeżeli w okresie przewidzianym wart. 101kkwszczęto postępowanie przeciwko osobie, karalność popełnionego przez nią przestępstwa określonego w§ 1 pkt 1-3ustaje z upływem 10 lat, a w pozostałych wypadkach – z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu. (art. 102kk)
Czyny zarzucane oskarżonemu miały miejsce w dniach 18 marca 2009r. i 20 marca 2009r. i ten fakt jest w sprawie bezsporny. Uwzględniając zatem treść powołanych wyżej przepisów należało stwierdzić, iż karalność zarzucanych oskarżonemu przestępstw ustała odpowiednio w dniach 18 marca i 20 marca 2015r.
Przed upływem tego czasu postępowanie w sprawie nie zakończyło się prawomocnym orzeczeniem. Wyrok przed Sądem I instancji zapadł w dniu 18 grudnia 2014r, apelacje zostały wniesione: przez pełnomocnika oskarżycieli prywatnych w dniu 19 stycznia 2015r. i przez obrońcę w dniu 23 stycznia 2015r.
Akta sprawy wpłynęły wraz z apelacjami do Sądu Okręgowego w dniu 11 lutego 2015r, zarządzeniem z dnia 12 lutego 2015r. wyznaczono termin rozprawy odwoławczej na dzień 17 marca 2015r. W dniu rozprawy do Sądu wpłynął wniosek oskarżonego o zniesienie terminu rozprawy uzasadniony wypowiedzeniem przez oskarżonego pełnomocnictw do obrony wszystkim dotychczasowym obrońcom z uwagi na rozbieżności w linii obrony wraz z zaświadczeniem wystawionym przez lekarza sądowego o niezdolności oskarżonego do stawienia się na wezwanie sądu do dnia 23 marca 2015r.
Kolejny termin rozprawy odwoławczej wyznaczono na dzień 6 maja 2015r.
Zgodnie z treściąart. 17 § 1 pkt 6 kpknie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy nastąpiło przedawnienie karalności. Zatem w momencie, gdy Sąd ustali, iż w toczącej się sprawie nastąpiło przedawnienie karalności, jest zobowiązany z urzędu do wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania. Wobec faktu, iż w niniejszej sprawie zapadł już wyrok przed Sądem Rejonowym konieczne było także uchylenie tegoż wyroku, zgodnie z normąart. 437 § 2 k.p.k.
Upływ sześcioletniego okresu przedawnienia karalności przestępstwa przewidzianego wart. 212 § 1 i 2 kk, stanowi negatywną przesłankę prowadzenia dalszego postępowania w kwestii istnienia czynu, jego znamion i odpowiedzialności, w szczególności w sytuacji, gdy nie można przyjąć, iż istnieją od razu przesłanki do uniewinnienia oskarżonego z braku czynu, braku znamion czynu jako przestępstwa albo braku winy.
W niniejszej sprawie nie było możliwym wydanie wyroku uniewinniającego oskarżonego od zarzucanych czynów bez szczegółowego rozważenia wniosków i zarzutów wskazanych w środkach odwoławczych, przeprowadzenia analizy dowodów zgromadzonych w sprawie i oceny rozważań Sądu I instancji. Nie byłoby zatem możliwe uznaniea priori, iż oskarżony nie popełnił zarzucanych mu przestępstw, jego czyny nie wypełniły znamion przestępstw lub nie ponosi on winy za zaistniałe zdarzenia.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i rozważania Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw. zart. 101 § 2 kkiart. 102kkumorzył postępowanie w sprawie,
Na podstawieart. 634 kpkw zw. zart. 632a kpkSąd kosztami postępowania w sprawie obciążył Skarb Państwa. Sąd Odwoławczy uznał, iż zasady słuszności przemawiają za tym aby kosztów tych nie ponosił oskarżyciel prywatny zgodnie z regułą określona wart. 632 pkt 1 kpk. W niniejszej sprawie należy przychylić się do poglądu, iż „Państwo musi ponosić ryzyko podejmowanych czynności organów procesowych i przejmować obciążenia finansowe, które z tych czynności wynikają. Proces nie byłby sprawiedliwy w rozumieniuart. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gdyby jego kosztami, zwłaszcza wtedy, gdy zostały one spowodowane wadliwymi lub ze względów prawnych zbędnymi czynnościami procesowymi, obciążany był obywatel, który dochodzi należnej mu od państwa ochrony prawnej”(uzasadnienie wyroku TK sygn. SK 44/04).
Renata Żurowska Małgorzata Susmaga Justyna Andrzejczak