Sąd Okręgowy we Wrocławiu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 42/15
Data wyroku: 2015-06-01 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Słowa kluczowe: Zniesienie Współwłasności
Podstawa prawna: art. 206 kc, art.207kc, art. 212 kc

POSTANOWIENIE
Dnia 1 czerwca 2015r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu, Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:Przewodniczący Sędzia SO Jolanta Burdukiewicz-KrawczykSędziowie: SO Dorota Stawicka-Moryc (spr.)
SO Piotr Jarmundowicz Protokolant: Izabela Grecka-Janik
po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. C.
z udziałemJ. S.iW. C.
o zniesienie współwłasności
na skutek apelacji uczestnikaJ. S.
od postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu
z dnia 2 października 2014 r.
sygn. akt I Ns 200/13
postanawia:

     I. zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie I, II i IV w ten sposób, że punkty te uchylić, zmienić je również w punkcie V w ten sposób, że dokonać zniesienia współwłasności samochodu osobowego markiH. (...)nr rej. (...), nr VIN(...)w ten sposób, że przyznać go na wyłączną własność małżonkomJ. C.iW. C., a także w punkcie VI w ten sposób, że zasądzić solidarnie od wnioskodawczyniJ. C.i uczestnikaW. C.na rzecz uczestnikaJ. S.kwotę 6.000 zł (sześć tysięcy złotych) tytułem spłaty jego udziału w przedmiocie współwłasności wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia prawomocności postanowienia, zmienić go w punkcie VII, w ten sposób, że punkt ten uchylić, zmienić go w punkcie VIII w ten sposób, że oddalić żądanie wnioskodawczyniJ. C.o rozliczenie nakładów poniesionych na przedmiot współwłasności oraz o dokonanie częściowego podziału majątku wspólnego małżonków, zmienić także punkt XI w ten sposób, że punkt ten uchylić;

II
w pozostałym zakresie apelację oddalić;

III
oddalić wniosek uczestnikaJ. S.o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu ( sygn. akt I Ns 200/13 ) postanowił :

I
ustalić, że w skład majątku wspólnego wnioskodawczyniJ. C.i uczestnika postępowaniaW. C.wchodzi m.in. udział w wysokości ½ w prawie współwłasności samochodu osobowego markiH. (...)nr rej. (...), nr VIN(...)o wartości 6000,00 zł;

II
ustalić, że udziały wnioskodawczyniJ. C.i uczestnika postępowaniaW. C.w opisanym w punkcie I postanowienia składniku ich majątku wspólnego są równe i wynoszą po 1/2;

III
ustalić, że przedmiotem współwłasności wnioskodawczyniJ. C.i uczestnika postępowaniaW. C.w udziale w wysokości ½ na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej oraz uczestnika postępowaniaJ. S.w udziale ½ jest samochód osobowy markiH. (...)nr rej. (...), nr VIN(...)o wartości 12.000,00 zł;

IV
ustalić, iż małżonkowieJ. C.iW. C.ponieśli z majątku wspólnego konieczne wydatki na poczet utrzymania opisanego w punkcie III postanowienia przedmiotu współwłasności w kwocie 6.401,86 zł;

V
dokonać częściowego podziału majątku wspólnego wnioskodawczyniJ. C.i uczestnika postępowaniaW. C.oraz zniesienia współwłasności samochodu osobowego markiH. (...)nr rej. (...), nr VIN(...)w ten sposób, że wskazany składnik przyznać wnioskodawczyniJ. C.bez obowiązku spłaty na rzecz uczestnikaW. C.;

VI
zasądzić od wnioskodawczyniJ. C.na rzecz uczestnika postępowaniaJ. S.kwotę 6.000,00 zł (sześć tysięcy złotych) tytułem spłaty jego udziału w przedmiocie współwłasności opisanym w punkcie III postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w zapłacie;

VII
zasądzić od uczestnika postępowaniaJ. S.na rzecz wnioskodawczyniJ. C.kwotę 3.200,93 zł tytułem zwrotu połowy poniesionych przez małżonkówC.koniecznych wydatków na poczet utrzymania przedmiotu współwłasności opisanego w punkcie III postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w zapłacie;

VIII
oddalić dalej idący wniosek wnioskodawczyniJ. C.o rozliczenie nakładów poniesionych na opisany w punkcie III postanowienia przedmiot współwłasności;

IX
oddalić żądanie uczestnika postępowaniaJ. S.o zasądzenie od wnioskodawczyniJ. C.kwoty 92.000 zł tytułem rozliczeń za korzystanie przez nią z przedmiotu współwłasności ponad przypadający jej udział;

X
ustalić, iż każdy uczestnik ponosi koszty własnego zastępstwa prawnego w niniejszej sprawie;

XI
nakazać uczestnikowi postępowaniaJ. S.aby uiścił na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu) kwotę 1000 zł tytułem brakującej części opłaty sądowej od wniosku.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy wydał w oparciu o następujący stan faktyczny.

J.iW. C.są małżeństwem. Ani przed zawarciem związku małżeńskiego ani w jego trakcie nie zawierali umów majątkowych małżeńskich. UczestnikJ. S.i wnioskodawczyniJ. C.są rodzeństwem.
Relacje pomiędzy rodzeństwem układały się przez wiele lat bardzo poprawnie. Uległy znacznemu pogorszeniu po śmierci matki obojga. Konflikt powstał na tle podziału spadku po zmarłej.
Przed Sądem Rejonowym w Ostrowie Wielkopolskim w sprawie sygn. akt I C 664/12 toczyło się postępowanie z powództwaJ. C.przeciwkoJ. S.o zapłatę. Wyrokiem z dnia 5 października 2012 r. Sąd zasądził od pozwanegoJ. S.na rzecz powódkiJ. C.kwotę 17.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 31 stycznia 2012 r. oraz zwrot poniesionych przez nią kosztów procesu.
W dniu 17 stycznia 2004 r. został nabyty samochód osobowy markiH. (...)rok produkcji 2001 r. za kwotę 41.500,00 zł.
Uczestnik postępowaniaW. C.jako wieloletni pracownik(...)miał możliwość nabycia wsalonie (...) Spółka z o.o.–(...)weW., używanego pojazdu markiH.. Na poczet ceny nabycia – w rozliczeniu – małżonkowieC.pozostawili poprzedni samochód, z którego korzystała wnioskodawczyni tj.F. (...).

F. (...)został natomiast sprowadzony z zagranicy przez uczestnika postępowaniaJ. S.i przez niego wyremontowany. W dowodzie rejestracyjnym tego pojazdu widnieliJ. C.iJ. S.jako współwłaściciele.
Samochód osobowy markiH. (...)został nabyty ze wspólnych środków małżonkówC.oraz środkówJ. S.. UczestnikJ. S.był obecny w salonie samochodowym w dniu zakupu pojazdu markiH.. Podpisał także, wraz z wnioskodawczynią, wystawioną na obojgafakturę VAT o nr (...)z dnia 17 stycznia 2004 r.
Samochód osobowy markiH. (...)został zakupiony dla wnioskodawczyniJ. C., która miała z niego wyłącznie korzystać.
W dniu 6 lutego 2004 r. uczestnik postępowaniaJ. S.sporządził pisemne upoważnienie (z podpisem notarialnie poświadczonym), w ramach którego umocowałJ. C.do czynności związanych z wyrejestrowaniem samochodu osobowego markiF. (...)oraz czynności związanych z zarejestrowaniem samochodu osobowego markiH. (...). Upoważnienie dotyczyło również wszelkich spraw związanych z pojazdami wymienionymi w pełnomocnictwie.
Samochód osobowy markiH. (...), rok produkcji 2001 r. został zarejestrowany na współwłasnośćJ. C.iJ. S..
Z samochodu osobowego markiH. (...)do chwili obecnej korzysta wyłącznie wnioskodawczyniJ. C.. UczestnikJ. S.akceptował taki stan rzeczy. Nigdy nie zwracał się do siostry w celu udostępnienia mu tego pojazdu do korzystania.
WnioskodawczyniJ. C.pokrywała koszty utrzymania samochodu osobowego markiH. (...)onr rej. (...)wynikające z jego normalnej eksploatacji (bieżąca konserwacja, naprawy, zakup paliwa, opon itp.). Dopełniała także obowiązkowi ubezpieczenia samochodu w zakresie OC. Zawarła także szereg umów ubezpieczenia tego auta w zakresie AC. Pokrywała także koszty związane z koniecznymi przeglądami rejestracyjnymi samochodu.
Wartość samochodu osobowego markiH. (...)onr rej. (...)wynosi 12.000,00 zł.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że zmodyfikowany wniosek zasługiwał co do zasady na uwzględnienie.
W toku postępowania pełnomocnik wnioskodawczyni zmodyfikował żądanie wniosku w ten sposób, iż domagał się częściowego podziału majątku - w zakresie samochodu osobowego markiH. (...)- małżonkówC.oraz zniesienia współwłasności tego pojazdu przez przyznanie go w całości na własność wnioskodawczyniJ. C.bez obowiązku spłaty na rzeczW. C., za spłatą uczestnikaJ. S.przy uwzględnieniu nakładów poniesionych na samochód.
Bezspornym w sprawie było, że między małżonkamiC.w dacie zakupu pojazdu markiH. (...)oraz w chwili obecnej istnieje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Strony zgodnie zeznały, że nie zawierały umów majątkowych małżeńskich, żadna z nich nie powoływała się również na sądowe zniesienie w czasie trwania małżeństwa łączącej je wspólnoty majątkowej.
W tych okolicznościach, zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 2 marca 1972 r. (III CZP 100/71) Sąd obok zniesienia współwłasności przeprowadził w niniejszej sprawie również częściowy podział majątku - co do objętego postępowaniem składnika – małżonkówC..
Sąd wskazał, że unormowania co do majątku wspólnego znajdują odzwierciedlenie w przepisach proceduralnych – w pierwszej kolejności zastosowanie znajdą przepisy o podziale majątku wspólnego (art. 566 i 567 k.p.c.), następnie z mocy odesłania zart. 567 § 3 k.p.c.– przepisy o dziale spadku (tj.art. 680-689 k.p.c.), i wreszcie z mocy odesłania zart. 688 k.p.c.– przepisy o zniesieniu współwłasności (art. 618-625 k.p.c.)
Zważywszy, że zgodnie zart. 210 zd. 1 k.c.każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności, Sąd uznał, że co do zasady wniosek uznać należy za zasługujący na uwzględnienie.
Pierwszą z kwestii badanych w ramach postępowania w przedmiocie podziału majątku wspólnego jest ustalenie wielkości udziałów małżonków w majątku wspólnym. Wynika to wprost z brzmieniaart. 567 § 1 k.p.c.
Przepisart. 43 § 1 k.r.io. wprowadza ustawowe domniemania równości udziałów małżonków w majątku, który był objęty wspólnością ustawową, chyba że małżonek, z ważnych powodów, żąda ustalenia przez Sąd na podstawieart. 46 § 2 k.r.io. nierównych udziałów, tj. ustalenia ich z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku. W przedmiotowej sprawie żadna ze stron nie wnosiła o ustalenie nierównych udziałów we wspólnym majątku, a wobec tego Sąd w punkcie II postanowienia orzekł, iż udziały stron są równe, a więc wynoszą po 1/2.
Jeśli zaś chodzi o dokonanie zniesienia współwłasności i częściowy podziału majątku wspólnego, Sąd kierował się normą wynikającą zart. 212 § 2 k.c.zgodnie, z którym rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie również i w niniejszym postępowaniu. Po ustaleniu sposobu zniesienia współwłasności i częściowego podziału majątku Sąd wziął pod uwagę zgodne stanowiska stron, które jednomyślnie wnosiły o przyznanie prawa własności samochodu osobowego markiH.wnioskodawczyniJ. C.. Jednocześnie uczestnikW. C.nie wnosił o dokonanie spłaty na jego rzecz. Domagał się natomiast tego uczestnikJ. S.. Sąd przystąpił wobec tego do ustalenia wysokości spłaty, która co do zasady powinna stanowić ekonomiczny ekwiwalent udziału w rzeczy wspólnej.
W toku postępowania strony zgodnie wskazały wartość wspólnego pojazdu na kwotę 12.000,00 zł. W tych okolicznościach Sąd nie prowadził, co do ustalenia wartości samochodu, postępowania dowodowego.
Jednocześnie także zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - w szczególności obiektywne dowodu z dokumentów (faktura zakupu samochodu markiH.oraz dowód rejestracyjny) przekonały Sąd, iż sporny samochód stanowi przedmiot współwłasności uczestnika postępowaniaJ. S.w wysokości ½ oraz małżonkówC.w udziale ½ .
Skoro więc wartość samochodu to kwota 12.000,00 zł uczestnikowiJ. S.należy się spłata w wysokości 6000 zł, o czym Sąd orzekł w punkcie VI postanowienia. Wobec przyznania wnioskodawczyni prawa własności tego pojazdu, od niej też zasądzono spłatę na rzecz uczestnika postępowaniaJ. S..
Podstawę do wzajemnych rozliczeń stron z tytułu tego typu wydatków zawieraart. 207 k.c., zgodnie z którym pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
Wnioskodawczyni zgłosiła w oparciu o w/w regulacje żądanie rozliczenia nakładów związanych z korzystaniem z samochodu w zakresie poniesionych kosztów ubezpieczenia, przeglądów rejestracyjnych oraz niezbędnych napraw i konserwacji, w tym także wymiany opon. Sąd częściowo uwzględnił to żądanie. I tak ustalono, iż przez cały okres eksploatacji samochodu wnioskodawczyni ponosiła koszty jego ubezpieczenia.
Zdaniem Sądu, uczestnika postępowaniaJ. S.jako współwłaściciela pojazdu w udziale ½ winny obciążać jedynie te poniesione przez wnioskodawczynie koszty, które w świetle prawa były konieczne do zapewnienia możliwości normalnego, celowego korzystania z samochodu przez jego współwłaścicieli tj. wprowadzenia go do ruchu. Za takie koszty Sąd uznał poniesione w całości przez wnioskodawczynię ubezpieczenia OC oraz przeglądy rejestracyjne. Bez tych wydatków nie można by bowiem było wykorzystywać pojazdu zgodnie z jego przeznaczeniem. Łączna wysokości wydatków z tego tytułu to kwota 6.401,86 zł (5.813,86 zł z tytułu OC i 588 zł z tytułu przeglądów rejestracyjnych). Zwrotu ich połowy mogła się zatem domagać wnioskodawczyni od uczestnikaJ. S.. Z tych względów orzeczono jak w punkcie VII zasądzając od uczestnika na rzeczJ. C.kwotę 3.200,93 zł.
Dalej idący wniosekJ. C.o rozliczenie nakładów poniesionych na przedmiot współwłasności należało oddalić. W ocenie Sądu, pozostałe zgłoszone w niniejszym postępowaniu wydatki, a to koszty ubezpieczenia AC i NW oraz koszty związane z zakupem części zamiennych, naprawą eksploatacyjną, naprawą szyby i zakupem opon to wydatki obciążające wyłącznie wnioskodawczynię jako osobę, która wyłącznie dysponowała i korzystała z przedmiotu współwłasności. Są to koszty wynikające z normalnej eksploatacji pojazdu i nie mogą obciążać uczestnika, który z niego nie korzystał. Co zaś do ubezpieczenia AC i NW, zawarcie tego typu umów było samodzielną decyzjąJ. C., podjętą we własnym interesie. Ubezpieczenie Autocasco i NW jest wszak ubezpieczeniem dobrowolnym, a co za tym idzie nie może obciążać uczestnikaJ. S., który nie miał żadnego wpływu na zawarcie umów ubezpieczenia w tym zakresie.
Na uwzględnienie nie zasługiwało także żądanie wnioskodawczyni zasądzenia od uczestnika kwoty 439,35 zł z tytułu wypłaconego mu przez ubezpieczyciela części odszkodowania w ramach likwidacji szkody powstałej na skutek zdarzenia z dnia 9 listopada 2007 r. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, by poniosła z tego tytułu jakąkolwiek szkodę, w szczególności by pokryła koszty naprawy pojazdu po wypadku w wysokości wyższej, niż przyznane jej odszkodowanie.
W toku niniejszego postępowania Sąd rozważył także zasadność żądania uczestnika postępowaniaJ. S.zasądzenia na jego rzecz kwoty 92.000,00 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie przez wnioskodawczynię z przedmiotu współwłasności ponad swój udział. Zdaniem Sądu roszczenie to było nieuzasadnione.
W ocenie Sądu z przepisówkodeksu cywilnegoregulujących współwłasność nie wynika, aby współwłaściciel miał uprawnienie do korzystania tylko z takiej części wspólnej rzeczy, która odpowiada wielkości jego udziału. Wedługart. 206 kc, regułą jest korzystanie przez współwłaścicieli z całej wspólnej rzeczy. Stosownie do tego przepisu, każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Z uwagi na dyspozytywny charakter tego przepisu, współwłaściciele mogą jednak w umowie ustalić także inny sposób korzystania z rzeczy wspólnej, w szczególności mogą dokonać podziału rzeczy wspólnej do używania, tj. wyodrębnić określone jej części do wyłącznego korzystania przez poszczególnych współwłaścicieli (podział quoad usum). Wydzielone części nie muszą ściśle odpowiadać wielkości udziałów współwłaścicieli.
W wypadkach objętych zakresem zastosowaniaart. 206 kcnie sposób więc w ogóle mówić o uprawnieniu współwłaścicieli do korzystania z rzeczy wspólnej w jakichkolwiek częściach. W wypadkach zaś, w których dokonano podziału quoad usum, o uprawnieniu poszczególnych współwłaścicieli do wyłącznego korzystania z określonych części rzeczy wspólnej decyduje jedynie treść umowy współwłaścicieli.
W przedstawionym stanie prawnym nie może być zatem zasadnie mowy o bezpodstawnym korzystaniu przez współwłaściciela z określonej części rzeczy dlatego, że część ta przewyższa przysługujący mu udział we współwłasności. Już więc ta okoliczność wyklucza zasadność dochodzenia przez jednego współwłaściciela od innego współwłaściciela roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia (lub jakiegoś innego roszczenia) opartego na twierdzeniu, że korzystał on z wspólnej rzeczy w zakresie przewyższającym przysługujący mu udział we współwłasności.
Zdaniem Sądu by skutecznie domagać się zasądzenia od wnioskodawczyni odszkodowania za wyłączne korzystanie przez nią z samochodu osobowego markiH. (...)uczestnik winien był wykazać, iż w sposób bezprawny został pozbawiony możliwości korzystania z pojazdu. Jak wynika natomiast z ustaleń poczynionych w sprawieJ. S.już w momencie nabycia samochodu wiedział i godził się, że auto będzie wyłącznie wykorzystywane przez wnioskodawczynię i jest nabywane na jej potrzeby. Nigdy także nie rościł sobie praw do fizycznego posiadania spornego dziś samochodu, nigdy nie występował o jego udostępnienie i wydanie do niego kluczy. W tych okolicznościach uznać należy, iż uczestnik w pełni akceptował fakt władania samochodem markiH.przez wnioskodawczynię.
Nie sposób zatem uznać, iżby po stronieJ. S.w sposób bezprawny powstała jakakolwiek szkoda z tytułu uniemożliwienia im dostępu do pojazdu, tudzież czerpania z niego pożytków z tytułu najmu, co nie miało w niniejszej sprawie miejsca. Wobec powyższego zasadnie Sąd Rejonowy oddalił wniosek dowodowy zgłoszony przez uczestnika o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia miesięcznego czynszu najmu od stycznia 2004r. do chwili obecnej.
Z tych względów orzeczono jak w punkcie IX postanowienia.
Orzeczenia o kosztach postępowania wydano zaś punktach X i XI postanowienia. Sąd uznał, że stopień zainteresowania stron rozstrzygnięciem przemawia za przyjęciem, że koszty sądowe związane z postępowaniem powinny one pokryć w częściach równych. Stąd też brakującymi wpisami strony zostały obciążone w takiej właśnie proporcji. Każda ze stron powinna pokryć wpisy sądowe od wniosków do kwoty 1000 zł. W związku z tym Sąd nakazał uczestnikowi uiścić wpisy w łącznej wysokości 1000 zł. Orzeczenie w przedmiocie pozostałych poniesionych przez strony kosztów postępowania (to jest kosztów zastępstwa stron) znajduje natomiast podstawę prawną wart. 520 § 1 k.p.c., stanowiącym, że „każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie”.
Apelację od powyższego postanowienia wniósł uczestnikJ. S.zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił :

1
rażące naruszenie prawa materialnego, a toart. 35 kropoprzez dokonanie podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania ad. 2, podczas trwania ich wspólności ustawowej małżeńskiej;

2
naruszenie prawa procesowego, a toart. 217 kpcpoprzez pominięcie zawnioskowanego przez uczestnika postępowania dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny motoryzacji, względnie innej przydatnej dziedziny, na okoliczność wysokości miesięcznego czynszu najmu samochoduH. (...).41 S, rok produkcji 2001, poczynając od miesiąca stycznia 2004 roku do chwili obecnej

3
nierozpoznanie istoty sprawy, skutkujące niezasądzeniem od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania wynagrodzenia za wyłączne korzystanie przez wnioskodawczynię z samochoduH. (...), stanowiącego współwłasność stron,

4
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zasądzenia na rzecz uczestnika postępowaniaJ. S.wynagrodzenia za korzystania z pojazduH. (...), polegający na przyjęciu, iżJ. S.nie sprzeciwiał się wyłącznemu korzystaniu przez wnioskodawczynię z przedmiotowego pojazdu, podczas gdy, uczestnik postępowaniaJ. S.czynił to wielokrotnie ustnie, natomiast pisemnie oświadczenie w tej sprawie złożył w odpowiedzi na pozew z dnia 4 czerwca 2012 roku przed Sądem Rejonowym w Ostrowie Wielkopolskim w sprawie I C 664/12, potrącając wierzytelność przysługującą mu względem wnioskodawczyni z tytułu korzystania przez wnioskodawczynię z przedmiotowego pojazdu ponad swój udział z wierzytelnością wnioskodawczyni;

5
naruszenie przepisu prawa materialnego, a toart. 206 kcpoprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem w ustalonym stanie faktycznym, iż uczestnikowi postępowania nie należy się wynagrodzenie za wyłączne korzystanie przez wnioskodawczynię z pojazdu markiH. (...);

6
naruszenie prawa materialnego, a toart. 207 kcorazart. 23 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(t. j. z 2013 r.: Dz. U. poz. 392 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż obowiązek ubezpieczenia pojazdu ciąży na współwłaścicielu, a nie na posiadaczu.

Mając powyższe na uwadze, uczestnik wniósł o:

1
uchylenie przedmiotowego postanowienia w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

2
zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, w tym również kosztów zastępstwa udzielonego przez adwokata.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestnika zasługuje na częściowe uwzględnienie mimo, że nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne, w pozostałym zakresie jest bezzasadna.
Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji, jednakże wywiódł częściowo odmienne wnioski prawne.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do najpoważniejszego zarzutu apelującego, dotyczącego naruszeniaart. 35 kropoprzez dokonanie podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania ad. 2 podczas trwania ich wspólności ustawowej. Apelujący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia wskazując, że skoro postanowienie zawiera rozstrzygnięcie merytorycznie niedopuszczalne, nie poddaje się ono kontroli instancyjnej.
Sąd Rejonowy dokonując zniesienia współwłasności pojazdu dokonał także częściowego podziału majątku wnioskodawczyni i uczestnikaW. C.wskazując, że było to koniecznym, opierając się na stanowisku Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 2 marca 1972 r. (III CZP 100/71). Umknęło jednak Sądowi, że zgodnie zart. 35 krow czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. Jak wynika z bezspornych ustaleń Sadu między małżonkamiC.w dacie zakupu pojazdu markiH. (...)oraz w chwili obecnej istnieje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Strony nie zawierały umów majątkowych małżeńskich, żadna z nich nie powoływała się również na sądowe zniesienie w czasie trwania małżeństwa łączącej je wspólnoty majątkowej.
Tym samym niedozwolone było przeprowadzenie częściowego podziału majątku w toku niniejszej sprawy.
Uchwała na którą powołał się Sąd Rejonowy istotnie obliguje Sąd do przeprowadzenia podziału majątku przed działem spadku czy zniesieniem współwłasności w wypadku gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością ustawową. Oczywistym jest, że wspólność ustawowa małżonków w takiej sytuacji ustała z chwilą śmierci jednego z małżonków.
Z tych względów należało zmienić zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego eliminując z niego rozstrzygnięcia dotyczące częściowego podziału majątku między wnioskodawczynią a jej mężem tj. uczestnikiem ad.2.
Odnosząc się do zasadniczych zarzutów apelacji skierowanych do rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w przedmiocie zniesienia współwłasności należy wskazać, że Sąd Okręgowy nie znalazł podstawy do ich uwzględnienia w całości.
Dokonując zniesienia współwłasności Sąd Rejonowy wskazał na treśćart. 210 k.c.iart. 211 k.c.Współwłaściciele złożyli zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności i co do wartości pojazdu.
Zgodnie zart. 206 kckażdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli, zaś zgodnie zart. 207pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
Przepisy te nie są bezwzględnie obowiązującymi i nie jest wykluczone odmienne umówienie się między stronami. Z przeprowadzonego postępowania jednoznacznie wynika, że strony tj. wnioskodawczyni i uczestnikJ. S.ustalili, że z pojazdu będzie korzystała bezpłatnie wnioskodawczyni i ona również będzie w związku z korzystaniem ponosiła niezbędne opłaty związane z pojazdem. Trudno uznać, że przy takich ustaleniach brat wnioskodawczyni miał partycypować w kosztach utrzymania i eksploatacji pojazdu.
Uczestnik domagał się zapłaty 92.000 zł z tytułu wynagrodzenia za korzystanie przez wnioskodawczynię z przedmiotu współwłasności ponad swój udział. W ocenie Sądu Okręgowego żądanie to jest pozbawione podstaw. Roszczenie z tytułu wynagrodzenia za nieuprawnione posiadanie i korzystanie z rzeczy wspólnej nie przysługuje, gdy posiadanie i korzystanie z rzeczy przez jednego ze współwłaścicieli z wyłączeniem pozostałych nie nosi cech bezprawności w rozumieniuart. 206 k.c.. Taka sytuacja zachodzi, gdy współwłaściciel na mocy umowy, nawet dorozumianej, zrezygnuje z wykonywania przysługującego mu uprawnienia na rzecz innego lub innych współwłaścicieli, gdy współwłaściciele dokonają umownego podziału rzeczy albo taki podział wynika z orzeczenia sądu ( por. uchwała SN z dnia 19.03.2013r. III CZP 88/12) .
W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawczyni  nie posiadła i nie korzystała w okresie od 2004r. z przedmiotowego samochodu w sposób bezprawny w rozumieniuart. 206 k.c.Taka sytuacja była przez strony akceptowana. Była więc dorozumiana wola współwłaścicieli na wyłączne posiadanie tej samochodu przez wnioskodawczynię.
Uczestnik nie domagał się od wnioskodawczyni, aby zwróciła samochód lub aby dopuściła uczestnika do jego współposiadania i do korzystania z niego. Uczestnik nie był zainteresowany korzystaniem z samochodu, bowiem posiadł własny.
Prawidłowo też ustalił Sąd Rejonowy, że uczestnik nigdy wcześniej nie upominał się od wnioskodawczyni wynagrodzenia za bezprawne posiadanie i korzystanie przez nią z całości rzeczy.
Wzajemne roszczenia rodzeństwa z jednej strony o zwrot kosztów utrzymania a z drugiej o wynagrodzenie za wyłączne korzystanie zostały zgłoszone dopiero, gdy strony skonfliktowały się w związku z podziałem spadku po mamie. Oczywistym jest, ze dotychczasowe ustalenia stron co do zasad korzystania ze wspólnej rzeczy mogły ulec zmianie, jednakże zarówno wnioskodawczyni nie wzywała uczestnika do partycypowania w kosztach utrzymania pojazdu, ani uczestnik nie wykazał, aby zwracał się do wnioskodawczyni o udostępnienie pojazdu i aby otrzymał odmowę.
Uczestnik podnosił, że złożył pisemne oświadczenie sprzeciwiając się wyłącznemu korzystaniu przez wnioskodawczynię z pojazdu w toczącej się sprawie przed Sądem Rejonowym w Ostrowie Wielkopolskim sygn. akt I C 664/12 z powództwaJ. C.przeciwkoJ. S.o zapłatę. Uczestnik wskazał, że najpóźniej w dniu złożenia owego pisma, winno to skutkować zasadzeniem na jego rzecz wynagrodzenia za korzystanie z przedmiotowego pojazdu od czerwca 2012r. Jednocześnie uczestnik nie wykazał, aby od tego momentu wnioskodawczyni utrudniała czy uniemożliwiała mu korzystanie. Przeciwnie – z akt sprawy I C 664/12 wynika, że uczestnik nie interesował się pojazdem, a przede wszystkim w każdym momencie mógł zwrócić się z prośbą o możliwość korzystania z pojazdu, czego jednak nie uczynił. Wnioskodawczyni nadto twierdziła, że w razie potrzeby korzystania z uczestnika z pojazdu, nigdy nie sprzeciwiłaby się temu, bowiem z uczestnikiem łączą ją „ więzy krwi”.
Tym samym żądanie uczestnika o zasądzenie na jego rzecz kwoty 92.000 zł nie znajduje usprawiedliwienia prawnego i w tym zakresie apelację uczestnika należało oddalić.
Jak wskazano wyżej współwłaścicieli obciążają także wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Oznacza to, że współwłaściciel, który dokonał nakładów koniecznych na rzecz będącą przedmiotem współwłasności, może się co do zasady domagać zwrotu ich części od pozostałych współwłaścicieli, stosownie do ich udziałów. Nie można jednak żądać zwrotu wartości tych nakładów, odpowiadających udziałowi pozostałych współwłaścicieli w całości, jeżeli w drodze podziału quoad usum nie korzystają oni z tej części rzeczy na którą nakłady te zostały dokonane.
Z tych względów należało zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie VII oddalając obowiązek zwrotu od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kosztów utrzymania samochodu.
Sąd Okręgowy oddalił wniosek uczestnika o zasądzenie kosztów, bowiem mimo zmiany zaskarżonego postanowienia apelacja uczestnika w pozostałej części została oddalona. Zmiana postanowienia wynikała bowiem z wyeliminowania rozstrzygnięć co do podziału majątku.
Z tych względów orzeczono jak na wstępie.