Sąd Rejonowy w Rzeszowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 323/15
Data wyroku: 2015-11-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Darłak
Słowa kluczowe: Niepełnosprawność
Podstawa prawna: art 6b ust.2 ustawy z dnia 27 sierpnia 199t r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Teza: "wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji nie dotyczy osób niepełnosprawnych, które ukończyły 16 lat. Wskazanie to mieści się bowiem w definicji znacznego stopnia niepełnosprawności, zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych".

Sygn. akt IV U 323/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 listopada 2015r.
Sąd Rejonowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR Renata Darłak

Protokolant:

Ewa Grzybek

po rozpoznaniu w dniu12 listopada 2015r. w Rzeszowie
sprawy z wnioskumałoletniejK. K.– reprezentowanej przez

przedstawiciela ustawowego – matkęM. K.
przeciwkoWojewódzkiemu Zespołowi ds. Orzekania o Niepełnosprawności
w(...)
oustalenie
na skutek odwołaniamałoletniejK. K.
od orzeczeniaWojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności
w(...)

    z dnia 19 maja 2015 r. nr(...)

I

    zmienia w części zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w(...)z dnia 19 maja 2015 r. znak(...)w ten sposób, że zalicza  małoletniąK. K.do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i ustala, że:

⚫

przyczynę niepełnosprawności stanowią schorzenia oznaczone symbolem 01-U,

ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 marca 2015r.,

orzeczenie wydaje się do 30 kwietnia 2019r.,

II
w pozostałym zakresie odwołanie oddala.-

Sygn. akt IV U 323/15

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 12 listopada 2015 r.
Orzeczeniem z dnia(...)r., nr(...)Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności wL.zaliczył małoletniąK. K.do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie ustalił, że przyczynę niepełnosprawności małoletniej stanowi schorzenie oznaczone symbolem 01-U, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia oraz że ustalony stopień niepełnosprawności, datujący się od dnia 13.03.2015 r. ma charakter okresowy, a orzeczenie wydaje się na okres do 30.04.2019 r. Zespół stwierdził również, iż w stosunku do małoletniej wskazane jest kontynuowanie nauki, że wymaga ona zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, natomiast nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ani konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W dniu 23.03.2015 r. przedstawiciele ustawowi małoletniej – rodziceM.iJ. K.wnieśli odwołanie od powyższego orzeczenia do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, domagając się zaliczenia córki do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz orzeczenia wobec niej wskazań, wymienionych w punktach 7 i 8 tego orzeczenia.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekaniao Niepełnosprawności w(...)orzeczeniem z dnia(...)r., nr sprawy(...)utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Od powyższego orzeczenia matka wnioskodawczyniM. K.wniosła w dniu 02.06.2015 r. odwołanie do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, domagając się jego zmiany poprzez zaliczenie małoletniej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności „z uwzględnieniem punktów 7 i 8 na wymaga stałej opieki” .
Odwołująca się podała, że małoletnia jest niepełnosprawna od urodzenia; że pomimo 16 lat nie rozumie wartości pieniędzy tzn. ile to jest 1 zł a ile 2 zł; że nie ma poczucia czasu, tzn. nie odczytuje godzin z zegara oraz że nie może nawiązać kontaktu słownego z drugim człowiekiem z powodu blokady psychicznej. Podkreśliła przy tym, że zna definicję stopnia umiarkowanego upośledzenia umysłowego i jest w pełni przekonana, iż jej córka zalicza się do tego stopnia. Wskazała ponadto, iż dziecko wymaga codziennego budzenia, zrobienia mu śniadania; że trzeba mu przygotować ubrania i dopilnować aby wykonało poranną toaletę; że jest zawożone i odbierane ze szkoły; że w czasie odrabiania lekcji zamyka się w sobie i że nie jest w stanie samodzielnie wziąć kąpieli a poza tym boi się być samo w otaczającym świecie, jest przerażone oraz nie jest w stanie samo zwrócić się do drugiej osoby z prośbą o pomoc.
W odpowiedzi na odwołanie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekaniao Niepełnosprawności w(...)podał, że ocena stanu zdrowia małoletniej uzasadnia zaliczenie jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz że wskazanie punktu 7odnosi się do zaliczenia osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności, co jest możliwe wówczas gdy u osoby orzekanej występują jednocześnie ograniczenia w wykonywaniu zatrudnienia i konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W zakresie żądanego wskazania 8 Zespół podał, że dotyczy ono wyłącznie osób które nie ukończyły 16 lat i uzyskały orzeczenie o niepełnosprawności, a wobec małoletniej zastosowano kryteria, dotyczące osób po 16 roku życia i wydano orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
MałoletniaK. K.ma obecnie 16 lat. Mieszka z rodzicami i siostrą.
Urodziła się z rozszczepem podniebienia i z tego powodu była dwukrotnie operowana. Dziewczynka rozwijała się z opóźnieniem. Również do szkoły poszła z dwurocznym opóźnieniem. Początkowo przez trzy lata chodziła do szkoły podstawowej publicznej, zaś od czwartej klasy uczyła się w specjalnym ośrodku. Małoletnia ukończyła szkołę podstawową specjalną, a obecnie jest uczennicą II klasy specjalnego gimnazjum.

K. K.leczy się w Poradni(...)z powodu stanów lękowych. Nie ma napadów padaczkowych.
(

dowód

: dokumentacja przedłożona przez Wojewódzki Zespół)
W dniu 22.04.2013 r. wnioskodawczyni została poddana badaniu psychologicznemu w PoradniP.–P.wL.. W skali Inteligencji dla Dzieci(...)uzyskała wówczas następujące ilorazy inteligencji:(...). Główne trudności małoletniej w tym czasie dotyczyły sfery komunikowania się, nie wykorzystywania wrodzonych możliwości i funkcjonowania znacznie poniżej nich.
Z kolei aktualne badanie psychologiczne wnioskodawczyni skalą Inteligencji(...)wykazało jej funkcjonowanie na poziomie upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym (skala pełna =(...), skala słowna =(...), skala wykonawcza –(...)); że upośledzone są u niej funkcje rozumienia werbalnego, umiejętność klasyfikowania i tworzenia pojęć, abstrahowania i myślenia logicznego oraz rozumienia sytuacji społecznych i korzystania z informacji oraz doświadczeń w sytuacjach praktycznych a także że deficyty dotyczą pamięci bezpośredniej, zdolności analitycznego i syntetycznego myślenia, koordynacji wzrokowo – ruchowej oraz zdolności koncentracji uwagi.
U małoletniej występuje afazja sensoryczna, trudności z mową i problemy z mową spontaniczną. Nie ma ona poczucia czasu, nie zna się na zegarze i nie odróżnia pieniędzy. Dodatkowo występują u niej lęki i obawy. Kontakt słowny z nią jest mierny; ma ona ubogi zasób słów, pojęć i zwrotów, blady afekt, nastrój jednostajnie obojętny i ujawnia cechy obniżonego intelektu. Małoletnia samodzielnie wykonuje czynności samoobsługowe ale wymaga przy nich pokierowania oraz pomocy rodziców (np. przy myciu głowy). Z uwagi na powyższe wymaga ona stałej pomocy i nadzoru ze strony rodziców w wykonywaniu czynności życia codziennego gdyż nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować.
(

dowód:

zaświadczenie lekarskie z dnia 13.07.2015 r. k. 30, opinia psychologiczna z dnia 14.07.2015 r. k. 19, opinia sądowo – lekarska k. 14 – 16, 36 - 37)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w(...)oraz wyżej wymienionych dowodów z dokumentów, których treść i autentyczności nie budziła wątpliwości i nie była kwestionowana przez strony w toku postępowania.
Sąd podzielił ostateczne wnioski opinii sądowo-lekarskiej, sporządzonej przez biegłą z zakresu psychiatrii. Odpowiada ona bowiem wymogom przewidzianym dla tego środka dowodowego. Została przy tym sporządzona z uwzględnieniem całości dokumentacji medycznej, załączonej do akt sprawy, jak też po przeprowadzeniu badania wnioskodawczyni. Zawiera wyczerpujące odpowiedzi na pytania sądu i logiczne oraz jednoznaczne wnioski. Co istotne nie była ona kwestionowane przez strony postępowania.
Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych tj. innego biegłego specjalisty z zakresu psychiatrii oraz biegłego specjalisty z zakresu psychologii albowiem sprawa była dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia.
Sąd zważył, co następuje:
W myślart. 4 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(Dz. U. z 2011r., nr 127, poz. 721 tekst jedn.) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
Standardy w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności określa rozporządzenie MGPiPS z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r., nr 139, poz. 1328). W myśl § 30 tegoż rozporządzenia standardy te zawierają kryteria określające naruszenie sprawności organizmu powodujące:
1) czasową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza konieczność udzielenia pomocy, o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3, w okresach wynikających ze stanu zdrowia;
2) częściową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza wystąpienie co najmniej jednej okoliczności, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 3.
Zgodnie zaś z wyżej wymienionym przepisem § 29 ust. 1 pkt. 3 konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Chodzi tu przy tym o długotrwałą pomoc, co oznacza konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy (ust. 2).
Z przepisów powyższych wynika zatem, że do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osoby, które są niezdolne do jakiejkolwiek pracy zarobkowej lub mogą pracować jedynie w warunkach pracy chronionej lub też wymagają czasowej całkowitej (tj. we wszystkich aspektach funkcjonowania społecznego) pomocy w pełnieniu ról społecznych albo też wymagają częściowej długotrwałej (tj. nieprzerwanej przez okres 12 m-cy) pomocy w pełnieniu tych ról.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stan zdrowia wnioskodawczyni uzasadnia zaliczenie jej do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Jest ona bowiem częściowo zależna od otoczenia gdyż wymaga pomocy w pełnieniu ról społecznych, polegającej na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych i w komunikowaniu z otoczeniem oraz współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji oraz edukacji.
Wobec powyższego, na podstawieart. 47714§ 2 kpcSąd zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w(...)z dnia(...)r. i zaliczył wnioskodawczynię –zgodnie z żądaniem jej przedstawiciela ustawowego- do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ustalając, iż przyczynę niepełnosprawności stanowi schorzenie oznaczone symbolem 01 – U oraz że ustalony stopień niepełnosprawności, datujący się od dnia 09.03.2015 r. (ukończenia 16 lat) ma charakter okresowy do dnia 30.04.2019 r. (pkt I wyroku).
Jeśli chodzi o wskazania 7 i 8, zawarte w orzeczeniu(...)ds. Orzekania o Niepełnosprawności wL.to w myśl art. 6b ust. 2 ww. ustawy w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności:
1)odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby;
2)szkolenia, w tym specjalistycznego;
3)zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej;
4)uczestnictwa w terapii zajęciowej;
5)konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby;
6)korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki;
7)konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
8)konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;
9)spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych wart. 8 ust. 3a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym(Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.).
Analiza przepisówustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnychprowadzi jednak do wniosku, iż pozytywne wskazanie, o którym mowa w punkcie 7 jest orzekane wobec małoletnich, którzy nie ukończyli 16 roku życia i zostali zaliczeni do osób niepełnosprawnych. Wskazanie to mieści się także w definicjiznacznegostopnia niepełnosprawności, zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z tą regulacją do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Przy czym art. 4 ust. 4 stanowi, iż niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.
Z powyższego wynika, że nie orzeka się o wskazaniu 7 wobec osób, które ukończyły 16 lat. Co więcej nie ma możliwości pozytywnego orzeczenia takiego wskazania wobec osoby zaliczonej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności gdyż prowadziłoby to wewnętrznej sprzeczności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ustalenie, że małoletnia wymaga stałej opieki i pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji implikowałoby bowiem zaliczenie jej do znacznego stopnia niepełnosprawności. Tego jednak w niniejszym postępowaniu nie domagała się nawet sama strona odwołująca się. Jak widać nie rozumie ona ww. implikacji.
Z kolei jeśli chodzi o wskazanie nr 8 to z samego jego literalnego brzmienia wynika, iż odnosi się ono do dziecka, a za takie w myśl przepisów, dotyczących orzekania o niepełnosprawności jest uważana osoba która nie ukończyła 16 roku życia. Takie bowiem osoby zgodnie z art. 4a ust. 1 są zaliczane do osób niepełnosprawnych. Zasady orzekania o niepełnosprawności u osób które nie ukończyły 16 roku życia są uregulowane w rozp. MPiPS z dnia 01 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. z 2002 r. Nr 17, poz. 162). Wnioskodawczyni była traktowana jako dziecko do dnia 09.03.2015 r. tj. do ukończenia 16 roku życia i wówczas była zaliczona do osób niepełnosprawnych wraz z orzeczeniem wskazania nr 8. Obecnie jednak nie może być mowy o orzeczeniu wobec niej wskazania 8 albowiem małoletniej jako osoby mającej ukończony 16 rok życia takie wskazanie w ogóle nie dotyczy.
Z tych względów odwołanie zakresie wskazań 7 i 8 jako niezasadne podlegało oddaleniu na podst.art. 47714§ 1 k.p.c.i (pkt II wyroku).