Sąd Rejonowy w Białymstoku
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 308/14
Data wyroku: 2015-04-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marta Kiszowara
Teza: (…) Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy wypadkowej ubezpieczonemu, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu z tytułu wypadku przy pracy przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Z kolei w art. 6 ust. 2 pkt. 1 przewidziano, że świadczenia, o których mowa w ust. 1 (a więc m.in. jednorazowe odszkodowanie) nie przysługują osobom prowadzącym pozarolniczą działalność (…) w razie wystąpienia w dniu wypadku lub w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z tytułu choroby zawodowej zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł, do czasu spłaty całości zadłużenia, z zastrzeżeniem art. 47 ust. 3. Prawo do świadczeń, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 1, 2, 4, 5 i 11 (a więc m.in. do jednorazowego odszkodowania), przedawnia się, jeżeli zadłużenie, o którym mowa w art. 6 ust. 2, nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia wypadku lub od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych świadczeń z tytułu choroby zawodowej (art. 6 ust. 3).(…) Słusznie przy tym organ rentowy podnosi, iż ustawodawca w art. 6 ust. 3 ustawy wypadkowej wyznaczył określony termin na uregulowanie zadłużenia, tj. 6 miesięcy od dnia wypadku lub od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z tytułu choroby zawodowej, pod rygorem przedawnia prawa do jednorazowego odszkodowania. [Odwołujący ] (…) na dzień złożenia wniosku o wypłatę jednorazowego odszkodowania podsiadał wobec ZUS zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł. Nadto, w ciągu 6 miesięcy od dnia wypadku, (…) ubezpieczony nie uregulował wobec ZUS wspomnianego wyżej zadłużenia. (…) W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, iż  przedawnienie jest instytucją prawa materialnego i wyraża wolę prawodawcy. Dodatkowo, odrębność dziedziny prawa (świadczeń ubezpieczeniowych) nie pozwala na odpowiednie stosowanie klauzul generalnych zasad współżycia społecznego czy nadużycia prawa (art. 8 k.p., art. 5 k.c.) celem modyfikacji zapisów ustawowych dot. przedawnienia (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2012 r. I UK 324/12).

Sygn. akt VI U 308/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 kwietnia 2015 roku.
Sąd Rejonowy w Białymstoku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSR Marta Kiszowara
Protokolant: Urszula Ewa Aleksandrowicz
po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 roku w Białymstoku
na rozprawie
sprawyJ. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o jednorazowe odszkodowanie
na skutek odwołaniaJ. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
z dnia 06 maja 2014 r.
numer 07-(...)

I
Oddala odwołanie.

II
Zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Rejonowyw. B.) na rzecz radcy prawnegoM. L.kwotę 120 zł. (sto dwadzieścia złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sygn. akt VI U 308/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 maja 2014r. znak 07-(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB./zwany dalej ZUS/ odmówiłJ. S., w oparciu o treśćart. 6 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(Dz. U. z 2009r., Nr 167, poz. 1322), prawa do jednorazowego odszkodowania w związku z wypadkiem przy pracy. Organ rentowy nie kwestionował, iż zdarzenie z dnia 14 listopada 2009r. było wypadkiem przy pracy, przyjął jednak, że uprawnienie wnioskodawcy do jednorazowego odszkodowania uległo przedawnieniu. Organ rentowy wyjaśnił, iż na dzień wypadkuJ. S.posiadał zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł. Przedmiotowe zadłużenie nie zostało uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia wypadku (por. decyzja, k. 10 akt ZUS).q
Od powyższej decyzji odwołał sięJ. S., wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, jakiemu uległ w dniu 14 listopada 2009r. Nadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego (k. 2).
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie uznając, że prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy prowadzeniu działalności gospodarczej z dnia 14 listopada 2009r. uległo przedawnieniu (sprecyzowanie stanowiska, k. 31-32).

Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 3. wust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych/zwanej dalej ustawą wypadkową/ za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło: 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych, 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia, 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy, a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.
Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 3 ust. 3 pkt. 8) ustawy wypadkowej).
W myśl art. 5 ust. 1 pkt. 8) ustawy wypadkowej ustalenia okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, o których mowa w art. 3 ust. 3, dokonuje w karcie wypadku, którą w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, sporządza Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Wart. 8 ust. 6 pkt. 4)ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2015r., poz. 121) wyjaśniono przy tym, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy wypadkowej ubezpieczonemu, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu z tytułu wypadku przy pracy przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Z kolei w art. 6 ust. 2 pkt. 1 przewidziano, że świadczenia, o których mowa w ust. 1 (a więc m.in. jednorazowe odszkodowanie)nie przysługująosobom prowadzącym pozarolniczą działalność (…)w razie wystąpienia w dniu wypadku lub w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z tytułu choroby zawodowej zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł, do czasu spłaty całości zadłużenia, z zastrzeżeniem art. 47 ust. 3. Prawo do świadczeń, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 1, 2, 4, 5 i 11 (a więc m.in. do jednorazowego odszkodowania),przedawnia się, jeżeli zadłużenie, o którym mowa w art. 6 ust. 2,nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia wypadku lub od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych świadczeń z tytułu choroby zawodowej(art. 6 ust. 3).
W kontekście powyższych regulacji bezsporne pozostawało, żeJ. S.w dniu zdarzenia, tj. 14 listopada 2009r. podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczony był wówczas wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, tj.Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.wB.. Przedmiotem działalności Spółki było wykonywanie robót ogólnobudowlanych.
W dniu 23 kwietnia 2014r.J. S.wystąpił do ZUS z wnioskiem o wypłatę jednorazowego odszkodowania oraz zwrot kosztów leczenia, w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 14 listopada 2009r. (k. 1 akt ZUS). Do wniosku ubezpieczony dołączył „kartę wypadku” z dnia 18 listopada 2013r., w której organ rentowy uznał, że wypadek z dnia 14 listopada 2009r. jest wypadkiem przy pracy określonym w art. 3 ust. 3 pkt. 8 ustawy wypadkowej, tj. powstałym podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych (k. 2 akt ZUS).
Zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w toku postępowania dowodowego organ rentowy nie kwestionował, iż zdarzanie z dnia 14 listopada 2009r. było wypadkiem przy pracy, określonym w art. 3 ust. 3 pkt. 8 ustawy wypadkowej. Zasadniczo osią sporu postawało, czyJ. S.przysługuje prawo do jednorazowego odszkodowania oraz czy w rozpoznawanej sprawie można mówić o ewentualnym przedawnieniu prawa do jednorazowego odszkodowania w rozumieniu art. 6 ust. 2 i 3 ustawy wypadkowej.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, żeJ. S.w dniu wypadku przy pracy w istocie posiadał zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł. Z dołączonej do akt ZUS informacji rozliczeniowej („Pokrycie należności dla płatnika”) wynika, że na dzień 14 listopada 2009r. niepokryte należności z okresu: 09, 10, 12. 2007r.- 10. 2009r. wyniosły w sumie 25.904,98 zł plus odsetki na dzień 06.05.2014r. w kwocie 14.883 zł (data aktualności danych: 2014-05-06, por. k. 8 i 9 akt ZUS). Wobec powyższego właściwie organ rentowy wywiódł, iż do czasu spłaty ww. zadłużenia, ubezpieczonemu nie przysługiwało prawo do jednorazowego odszkodowania (art. 6 ust. 2 ustawy wypadkowej). Słusznie przy tym organ rentowy podnosi, iż ustawodawca w art. 6 ust. 3 ustawy wypadkowej wyznaczył określony termin na uregulowanie zadłużenia, tj.6 miesięcy od dnia wypadkulub od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z tytułu choroby zawodowej,pod rygorem przedawnia prawa do jednorazowego odszkodowania.W nawiązaniu do powyższego wskazać należy, żeJ. S.nie spłacił przedmiotowego zadłużenia we wskazanym wyżej terminie. W piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2014r. organ rentowy wyjaśnił, iż z informacji Wydziału Rozliczeń Kont Płatników Składek ZUS wynika, że ubezpieczony „na dzień dzisiejszy” (tj. 20 listopada 2014r.) nadal posiada zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł (k. 31-32). W konsekwencji przyjąć należało, że prawoJ. S.do jednorazowego odszkodowania w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 14 listopada 2009r.uległo przedawnieniu. W istocie bowiemJ. S.na dzień 14 listopada 2009r., jak również na dzień złożenia wniosku o wypłatę jednorazowego odszkodowania podsiadał wobec ZUS zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł. Nadto, w ciągu 6 miesięcy od dnia wypadku, tj. do dnia 14 maja 2010r., ubezpieczony nie uregulował wobec ZUS wspomnianego wyżej zadłużenia.
Godzi się przy tym zauważyć, iż złożone przez ubezpieczonego w toku postępowania pismo z dnia 14 stycznia 2015r. (k. 34 in.) nie miało żadnego związku z rozpoznawana sprawą. W pierwszym akapicie pisma ubezpieczony wskazuje na zupełnie inne zdarzenie i jego następstwa, niż będące przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu tj. „wypadek przy pracy w dniu 25.11.2013r.- udar mózgu niedokrwienny (…)”. Z kolei w drugim akapicie przedmiotowego pisma ubezpieczony wskazuje na „decyzję ZUS O/B.z dnia 21.01.2013r. znak (…)”, podczas gdy odwołanie w rozpoznawanej sprawie dotyczy zupełnie innej decyzji, tj. z dnia 6 maja 2014r., w przedmiocie odmowy przyznania prawa do jednorazowego odszkodowania.
Dodatkowo załącza do pisma liczną dokumentację medyczna obejmującą przedział czasowy od 2004r. do 2014r. W treści przedmiotowego pisma ubezpieczony nie wyjaśnia jakich kwestii- istotnych z punktu rozpoznawanej sprawy- dotyczą podawane przez niego twierdzenia, a przy tym nie uzasadnia, dla stwierdzenia jakich faktów wnosi o dopuszczenie opisanych w piśmie dowodów. Abstrahując od powyższego Sąd zaznacza, iż organ rentowy nie kwestionował charakteru zdarzenia z dnia 14 listopada 2009r., kwalifikując je jako wypadek przy pracy. Nadto nie kwestionował, iż w następstwie wypadku, ubezpieczony doznał urazów, szczegółowo opisanych w dołączonej dokumentacji medycznej. Tym samym brak było jakiegokolwiek uzasadnienia dla dopuszczenia dowodów wskazywanych przez stronę odwołującą się.
Sąd miał na uwadze obecny- zły stan zdrowia ubezpieczonego (wg oświadczenia pełnomocnika, z informacji uzyskanych od małżonkiJ. S., po doznanym udarze mózgu, ubezpieczony ma problemy z komunikowaniem się i pisaniem, por. k. 69), przy czym należy podkreślić, iż w toku postępowania interesyJ. S.były reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, który dodatkowo pozostawał w stałym kontakcie z jego żoną. Nadto Sąd zwraca uwagę, że ubezpieczony, przed doznanym udarem mózgu (tj. 25.11.2013r.) miał przeszło cztery lata (licząc od 14.11.2009r.) na spłacenie zadłużenia wobec ZUS, czemu jednak nie sprostał. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, iż przedawnienie jest instytucją prawa materialnego i wyraża wolę prawodawcy. Dodatkowo, odrębność dziedziny prawa (świadczeń ubezpieczeniowych) nie pozwala na odpowiednie stosowanie klauzul generalnych zasad współżycia społecznego czy nadużycia prawa (art. 8 k.p.,art. 5 k.c.) celem modyfikacji zapisów ustawowych dot. przedawnienia (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2012 r. I UK 324/12).
W tym stanie rzeczy, wobec braku należytych podstaw, odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie i jako takie w oparciuart. 47714§ 1 k.p.c.podlegało oddaleniu.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu.§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( Dz. U. z 2013 r. poz. 490) Sąd w oparciu o § 2 pkt. 3 w/w rozporządzenia podwyższył opłatę o stawkę podatku od towarów i usług.