Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX Pz 222/15
Data wyroku: 2015-12-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Maria Olszowska, Barbara Kużdrzał-Kiermaszek, Maria Konieczna
Słowa kluczowe: Zasady Zwrotu Kosztów
Podstawa prawna: art.98 kpc w zw. z art.203 par.2 kpc zdanie drugie

Sygn. akt IX Pz 222/15

POSTANOWIENIE
Dnia 30 grudnia 2015r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach- Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku IX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący SSO Barbara Kużdrzał-Kiermaszek /spr/
Sędziowie: SSO Maria Konieczna
SSO Maria Olszowska
Protokolant: Dagmara Mazurkiewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaA. T.,S. H.,S. T.,L. H.,G. H.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwK.
o deputat węglowy
na skutek zażalenia powodów na pkt.2 postanowienia Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju Wydziału IV Pracy z dnia 03 sierpnia 2015r.,sygn. akt IV P 2711/14 w zakresie kosztów zastępstwa procesowego
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w pkt.2 w ten sposób, że zasądzić od pozwanej na rzecz powodówS. H.,L. H.,G. H.tytułem kosztów postępowania po 135,00 zł ( sto trzydzieści pięć złotych 00/100) dla każdego z nich i oddalić zażalenie powodówA. T.iS. T.,

2
zasądzić od pozwanej na rzecz powodówS. H.,L. H.,G. H.po 90,00 zł ( dziewięćdziesiąt złotych 00/100 ) dla każdego z nich, tytułem kosztów postępowania zażaleniowego,

3
zasądzić od powodówA. T.iS. T.po 60,00 zł ( sześćdziesiąt złotych 00/100 ) od każdego z nich na rzecz pozwanej, tytułem kosztów postępowania zażaleniowego

Sędzia Przewodniczący Sędzia
SSO Maria Konieczna SSO Barbara Kużdrzał-Kiermaszek SSO Maria Olszowska

UZASADNIENIE
PowodowieA. T., iS. T.byli pracownicy KWK(...),S. H.,G. H.byli pracownicyKWK (...),L. H.były pracownikKWK (...)pozwami z dnia 17 września 2014 roku domagali się zasądzenia od(...) SApo 597,50 zł tytułem ekwiwalentu pieniężnego za bezpłatny węgiel przysługujący emerytom i rencistom oraz innym uprawnionym osobom na podstawie porozumienia z 20.12.2004r. zawartego pomiędzyZarządem (...) S.A.a organizacjami związków zawodowych wraz z odsetkami od dnia 1.05.2014r. a także zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa z uwagi na fakt , że powodowie pobrali pełny deputat węglowy .
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 03 sierpnia 2015r. sygn. akt IV P 2711/14 Sąd Rejonowy Sąd Pracy w Jastrzębiu- Zdroju w pkt.2 oddalił wniosek powodów o zasądzenie zwrotu kosztów procesu.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Rejonowy podniósł, że powodowie nie wykazali aby cofnięcie powództw poprzedzone zostało zaspokojeniem ich roszczeń, bo żądali konkretnych kwot a pobrali węgiel w naturze. Zatem w niniejszej sprawie cofnięcie pozwu nie jest konsekwencją zaspokojenia przez pozwaną wymaganego w chwili wytoczenia powództwa roszczenia powodów, ale konsensusu pomiędzy stronami, co do spełnienia w to miejsce innego świadczenia. Brak jest zatem podstaw do odstąpienia od zasady wyrażonej wart.203 §2 kpc, a nawet gdyby przyjąć stanowisko przeciwne, to z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną strony pozwanej ,zasadne jest nie zasądzanie kosztów procesu.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie o kosztach procesu wnieśli wszyscy powodowiedomagając się jego zmiany przez zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zasądzenia na rzecz powodów kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że świadczenie pieniężne z tytułu prawa do bezpłatnego węgla ( ekwiwalent pieniężny) jak również świadczenie niepieniężne ( wydanie węgla w naturze) mają tę samą podstawę materialnoprawną a nadto spełnienie świadczenia w naturze miało na celu zwolnienie pozwanej ze wszystkich zobowiązań wynikających z tytułu prawa do bezpłatnego węgla , a zatem należy przyjąć, że pozwana spełniła świadczenia na rzecz powodów po dniu wniesienia powództwa.
Skarżący zwrócili uwagę na niespójne stanowisko pozwanej , która najpierw decyzją z dnia 06.02.2014r. odmówiła powodom prawa do świadczenia, co sprawiło, że konieczne było wniesienie powództwa a następnie decyzją z dnia 10.12.2014r. przywróciła pierwotny wymiar świadczenia umożliwiając odbiór świadczenia w naturze „ od ręki”.
W tej sytuacji należy uznać pozwaną za przegrywającą proces.
W odpowiedzi na zażalenie pozwanawniosła o jego oddalenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.
Podniosła, że powodowie nigdy nie złożyli pozwanej oświadczenia o realizacji należnego węgla w formie ekwiwalentu pieniężnego lecz deklarowali wolę realizacji należnego im deputatu w naturze.
Powodowie w żaden sposób nie wykazali aby pozwana odmówiła realizacji deputatu węglowego w naturze i w toku procesu pobrali deputat w naturze.
Nadto Sąd orzekający w ramach dyskrecjonalnej władzy sędziego może nie obciążyć strony przegrywającej proces w sytuacjach szczególnie uzasadnionych a taką jest sytuacja finansowa pozwanej.
Sąd Okręgowy zważył , co następuje:
Zgodnie zart.203 §2 kpcpozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa . Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego.
Zatem zgodnie z cytowanym przepisem zasadą jest, że w przypadku cofnięcia pozwu obowiązek zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego na jego żądanie obciąża powoda bez względu na przyczynę cofnięcia.
Jednocześnie wart.98 kpczawarta jest zasada, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Zatem od zasady określonej wart.203 §2 kpcdopuszczalne jest odstępstwo , gdy powód wykaże, że wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw i dotyczy to sytuacji, gdy cofnięcie pozwu jest konsekwencją zaspokojenia wymagalnego w chwili wytoczenia powództwa roszczenia powoda.
Wówczas pozwanego należy uznać za stronę przegrywającą sprawę ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12.04.2012r. sygn.akt II CZ 208/11 LEX nr 1214570).
Prawo powodówL. H.,S. H.,G. H.do bezpłatnego węgla wynika z porozumienia z dnia 20.12.2004r. zawartego pomiędzyZarządem (...) SAa związkami zawodowymi. Zgodnie z zasadą zawartą w §1 ww porozumienia prawo do bezpłatnego węgla dla emerytów , rencistów i innych uprawnionych osób realizowane jest w ekwiwalencie pieniężnym. Stosowanie zaś do par.2 tego porozumienia prawo to może zostać zrealizowane przez uprawnionego w naturze.
Natomiast w § 6 porozumienia zawartego w dniu 06.02.2014r. międzyZarządem (...) S.A.a organizacjami związków zawodowych zmniejszono roczny wymiar bezpłatnego węgla przysługującego emerytom i rencistom o jedną tonę rocznie niezależnie od źródła finansowania bezpłatnego węgla.
Dopiero uchwałą z dnia 10.12.2014r. pozwana przywróciła wymiar bezpłatnego węgla dla emerytów i rencistów , umożliwiając pobranie go w naturze do 30.06.2015r. i dopiero wówczas powodowie mieli możliwość zaspokojenia swojego prawa do bezpłatnego węgla w całości.
Pozwy zostały przez nich wniesione wcześniej kiedy pozwana nie wypłacała ani ekwiwalentu pieniężnego ani nie wydawała węgla w naturze w wymiarze 1-tony, zatem nie można się zgodzić ze stwierdzeniem Sądu I instancji, że ich roszczenie nie zostało zaspokojone po wniesieniu powództwa , skoro bezpłatny węgiel w naturze wydano im w 2015 roku, a tym samym zaspokojono ich prawo do bezpłatnego węgla w sytuacji , gdy forma realizacji tego prawa zależy od wyboru uprawnionego.
Zdaniem Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy niewłaściwie zastosowałart.102 kpci choć kontrola instancyjna w zakresie jego stosowania jest ograniczona , to w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia reguł przewidzianych w tym przepisie.
Zatem nie można uznać postawy powodów w procesie za naganną czy przypisywać im spowodowanie dodatkowych kosztów procesu po stronie pozwanej.
To pozwana swoim działaniem wywołała proces i musiała się liczyć z jego kosztami, tym bardziej, że ma profesjonalną obsługę prawną.
Zdaniem Sądu Okręgowego rażąco narusza względy słuszności podnoszenie przez Sąd I instancji trudnej sytuacji ekonomicznej pozwanej bez jakiegokolwiek odniesienia się do sytuacji powodów, którzy są emerytami i rencistami.
Dlatego też Sąd Okręgowy na mocyart.386 §1 kpcw związku zart.397 §2 kpczmienił zaskarżone postanowienie orzekając jak w pkt.1 postanowienia.
Jeżeli zaś chodzi o zażalenie powodówA. T.iS. T.to nie zasługuje ono na uwzględnienie. Ich uprawnienia do bezpłatnego węgla wynikają zustawy z dnia 07.09.2007r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015r ( Dz. U z 2007r., nr.192, poz.1379). Zgodnie zart.12powyższej ustawy ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla byłym pracownikom zlikwidowanych kopalń spełniającym warunki przewidziane w tym przepisie wypłaca obok emerytury lub renty Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przy czym
warunkiem otrzymania tego ekwiwalentu jest przedłożenie pracodawcy pisemnego oświadczenia o rezygnacji z uprawnienia do pobierania bezpłatnego węgla w naturze. Natomiast zgodnie z art.13 powoływanej wyżej ustawy przedsiębiorstwo górnicze byłym pracownikom kopalń postawionych w stan likwidacji wydaje bezpłatny węgiel w naturze. Zatem skoro powodowieA. T.iS. T.reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika z pozwami wystąpili przeciwko pozwanej, domagając się wypłaty ekwiwalentu pieniężnego a byli pracownikami zlikwidowanej KWK(...), to w chwili wytoczenia powództwa ich roszczenia nie były wymagalne , bo(...) S.A.nie jest legitymowana biernie.
W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że są podstawy do odstąpienia od zasady zasądzenia od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu na jego żądanie w razie cofnięcia pozwu przez powoda.
Dlatego też Sąd na mocyart.385 kpcich zażalenia oddalił.
Kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy wynikający zart.98 kpcSąd Okręgowy orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, skoro w zażaleniu i w odpowiedzi na zażalenie złożono wnioski w tym zakresie. Koszty zastępstwa procesowego Sąd zasądził , w stawkach minimalnych zgodnie z przepisempar.12 ust.2 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( Dz. U z 2013r., poz.490 j.t).
Sędzia Przewodniczący Sędzia
SSO Maria Konieczna SSO Barbara Kużdrzał-Kiermaszek SSO Maria Olszowska