Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 331/15
Data wyroku: 2015-10-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Zalewska – Statuch, Joanna Składowska, Barbara Bojakowska
Słowa kluczowe: Służebność Przesyłu
Podstawa prawna: art. 305 ze zn. 1 kc, art. 278 kpc

Sygn. akt I Ca 331/15, I  Cz  465/15

POSTANOWIENIE
Dnia 21 października 2015 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie: SO Elżbieta Zalewska – Statuch
SO Joanna Składowska
Protokolant:  st. sekr. sąd. Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 roku w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. Z.iS. Z.
z udziałem(...) S.A.Oddział(...)wŁ.
o ustanowienie służebności przesyłu
na skutek apelacji wnioskodawców
od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu
z dnia 1 lipca 2015 roku, sygn. akt I Ns 147/13
oraz zażalenia uczestnika
na orzeczenie zawarte w punkcie 4 b) postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu
z dnia 1 lipca 2015 roku, sygn. akt I Ns 147/13

I
zmienić zaskarżone postanowienie w pkt. 1., 2. i 3. w ten tylko sposób, że w pkt. 1. ustalić przebieg służebności przesyłu w zakresie wyznaczonym punktamio nr.(...)- (...)-68-67-(...)o powierzchni 0,0169 ha przez biegłego geodetęB. Z.na mapie z dnia 6 listopada 2014 roku, wpisanej do ewidencji(...) Ośrodka (...)w dniu 26 listopada 2014 roku pod nr P.(...).(...)(k. 121), stanowiącej integralną część orzeczenia, zaś w pkt. 2. podwyższyć zasądzoną na rzecz wnioskodawcówM. Z.iS. Z.kwotę 4.894,98 zł do kwoty 8.110,31 (osiem tysięcy sto dziesięć, 31/100) złotych;

II
zasądzić od uczestnika(...) S.A.Oddział(...)wŁ.na rzecz wnioskodawcówM. Z.iS. Z.kwotę 160 (sto sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

III
oddalić zażalenie uczestnika(...) S.A.Oddział(...)wŁ.;

IV
zasądzić od uczestnika(...) S.A.Oddział(...)wŁ.na rzecz wnioskodawcówM. Z.iS. Z.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Sygn. akt I Ca 331/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu w sprawiez wnioskuM. Z.iS. Z.z udziałem(...) SA. OddziałŁ.Teren wŁ.o ustanowienie służebności przesyłu ustanowił na rzecz uczestnika(...) SA. Oddział(...)wŁ.służebność przesyłu polegającą na prawie korzystania z nieruchomości położonej wS.gminaS.i stanowiącej działkę oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Sieradzu prowadzona jestksięga wieczysta o nr (...)w zakresie wyznaczonym punktami(...)o powierzchni 0,0102 ha przez biegłego geodetęB. Z.na mapie z dnia 6 listopada 2014 roku, wpisanej do ewidencji(...) Ośrodka (...)w dniu 26 listopada 2014 roku pod nr P.(...).(...), stanowiącej integralną część niniejszego postanowienia, zgodnie z przeznaczeniem należących do uczestnika urządzeń przesyłowych energii elektrycznej przebiegających przez tę nieruchomość (pkt 1.).
Sąd pierwszej instancji ponadto zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawców kwotę 4.894,98 zł tytułem jednorazowego wynagrodzenia z tytułu obciążenia nieruchomości, opisanej w pkt. 1 przedmiotowego postanowienia, służebnością przesyłu (pkt 2.) oraz oddalił wnioseko zasądzenie wynagrodzenia z tytułu obciążenia nieruchomości służebnością przesyłuw pozostałej części (pkt 3.).
Sąd Rejonowy orzekł także o nieuiszczonych kosztach sądowych (pkt 4.) orazo kosztach procesu (pkt 5.).

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski:
WnioskodawcyM.iS. Z.są właścicielami zabudowanej nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym nr 10 stanowiącej działkę oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Sieradzu prowadzona jestksięga wieczysta o nr (...). Działka ta jest położona na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Przez opisaną nieruchomość przebiega linia średniego napięcia (15 kV). Na działce wnioskodawców nie posadowiono żadnego słupa energetycznego. Linia rozpięta jest nad działką i wsparta jest na słupach usytuowanych na sąsiednich nieruchomościach.
Sposób i zakres wykorzystywania nieruchomości wnioskodawców przez uczestnikaw celu prawidłowego korzystania z linii elektroenergetycznej 15 kV znajdującej się nadziałce nr (...)wymaga dostępu właściciela do tych urządzeń. Czynności eksploatacyjne wykonywane na linii SN polegają na oględzinach i przeglądach, które obejmują m.in. pomiary i próby eksploatacyjne, konserwacje i naprawy. Oceny stanu technicznego elektroenergetycznej sieci dystrybucyjnej oraz oględzin napowietrznych dokonuje się nie rzadziej niż raz na 5 lat. Z opinii biegłego z zakresu energetykiP. K.wynika, że służebność przesyłu dla linii 15 kV przebiegającej przezdziałkę nr (...)jest równa 7,2 m. Biegły określił zakres obszarowy służebności na opisanej nieruchomości jako 167,4 m2.
Przebieg i zakres służebności korzystania przez zakład energetyczny z nieruchomości wnioskodawców w sposób wskazany przez biegłego ds. energetyki i uczestnika w piśmie z 19 marca 2013 roku wyznaczył biegły z zakresu geodezji i kartografiiB. Z.. Zakres wspomnianej służebności został wyznaczony zgodnie ze szkicem nr 1 pomiaru z dnia 05.11.2014 roku oraz załączoną do opinii biegłego mapą do ustalenia służebności przesyłuw dwóch wariantach. Pierwszy wariant zakresu obejmuje teren ograniczony punktami nr(...)- (...)-68-67-(...), tj. obszar o powierzchni 0,0169 ha i został zaprojektowany na grunciew odległości po 3,60 metra od linii energetycznej średniego napięcia SN 15 kV. Natomiast drugi wariant zakresu obejmuje teren ograniczony punktami nr 100-101-102-104-107-106-105-103-100, a obszar niezbędny do korzystania przez uczestnika z jego urządzeń o powierzchni 0,0102 ha i został zaprojektowany na gruncie w odległości po 2,00 metra od linii energetycznej średniego napięcia SN 15 kV z uwzględnianiem wjazdu i wyjazdu nadziałkę nr (...)zulicy (...).
W oparciu o przedstawione warianty projektowanego zakresu i przebiegu służebności przesyłu, biegły sądowy z zakresu szacowania nieruchomości i budownictwaJ. O.sporządził opinię celem wyliczenia wartości wynagrodzenia z tytułu ustanowienia wytyczonej przez geodetę służebności przesyłu. Zgodnie z wnioskami opisanej opinii, wartość jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu dla wariantu I wynosi 8.110,31 zł, a dla wariantu II 4.894,98 zł. W powyższej opinii uwzględniono oprócz położenia i przeznaczenia nieruchomości także okoliczność, że wnioskodawcy nabyli prawo do nieruchomości już po zainstalowaniu urządzeń przesyłowych, a więc cena działki o nr ewidencyjnym 457 już w chwili jej nabycia przezM.iS. Z.miała obniżoną wartość z uwagi na zainstalowane tam urządzenia.
Strony przed wszczęciem niniejszego postępowania prowadziły korespondencję odnośnie ugodowego zakończenia sprawy. Ostatecznie jednak do ugody nie doszło.
Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Rejonowy uznał, że wniosek w części zasługuje na uwzględnienie.
Sąd odwołał się doart. 3051, art. 3052§ 2 k.c.i626 § 3 k.p.c., a następnie stwierdził, że zachodzą przesłanki do ustanowienia służebności przesyłu na rzecz każdoczesnego właściciela przedmiotowych urządzeń przesyłowych, która uregulowałaby wzajemne prawa i obowiązki właścicieli nieruchomości oraz przedsiębiorcy przesyłowego w zakresie niezbędnego korzystania przez takiego przedsiębiorcę z nieruchomości wnioskodawców.
W rozpatrywanej sprawie zakres obszarowy służebności przesyłu Sąd ustalił częściowo w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu energetykiP. K.oraz w oparciu o opinię biegłego geodetyB. Z.. Sąd podał, że biegły geodeta w swojej opinii zaprojektował dwa warianty zakresu obszaru służebności niezbędnego do korzystaniaz urządzeń przesyłowych. Pierwszy jako niezbędny obszar służebności wskazywał powierzchnię 0,0169 ha (I wariant), natomiast drugi 0,0102 ha (II wariant). Sąd ustalił zakres służebności przesyłu przy przyjęciu II wariantu opinii biegłego geodety, uznając, że pas służebności przesyłu wskazany w pkt. 1. postanowienia jest adekwatny do prawidłowej eksploatacji urządzeń przesyłowych po myśliart. 288 k.c.W związku z tym w ocenie Sądu uzasadnione było przyjęcie powierzchni nieruchomości obciążonej służebnością przesyłuw wysokości określonej w wariancie II opisanej opinii jako wystarczającej dla prawidłowej eksploatacji urządzeń przesyłowych i powodującej mniejsze utrudnienia w korzystaniuz nieruchomości obciążonej.
W zakresie ustalenia wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu Sąd oparł się na ustaleniach biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomościJ. O.. Zdaniem Sądu biegły w swojej opinii ustalił wartość służebności przesyłu uwzględniając faktycznie zajęty przez przedsiębiorstwo energetyczne obszar. Sąd wskazał, że biegły uwzględnił charakter nieruchomości, obszar, wartość rynkową przed obciążeniem służebnością przesyłu oraz po tym obciążeniu. Biegły uwzględnił także fakt, że na nieruchomości wnioskodawcy nie ma żadnych trwałych naniesień związanych z linią elektroenergetyczną 15 kV tj. słupy itp. W powyższej opinii uwzględniono także, że wnioskodawcy nabyli prawa do nieruchomości już po zainstalowaniu urządzeń przesyłowych, a więc cena działki o nr ewidencyjnym 457 już w chwili jej nabycia przezM.iS. Z.miała obniżoną wartość z uwagi na zainstalowane tam urządzenia.
Sąd zaznaczył, że istotną przesłanką mającą znaczenie przy ustaleniu wynagrodzenia za służebność przesyłu jest przeznaczenie nieruchomości. Lokalizacja działki wnioskodawców, przeznaczenie ich pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną zapisane w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miastaS.mają decydujący wpływ na przyjętą wartość jednostkową. Wobec tego Sąd uznał, że oszacowana przez biegłego wartość wynagrodzenia w wysokości 4.894,98 zł za ustanowienie służebności przesyłu, zawiera elementy rekompensaty za ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości i ekwiwalent za wyrażenie zgody i prawo do korzystania z gruntu przez(...)w celu eksploatacji linii energetycznej.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., natomiasto nieuiszczonych kosztach sądowych na podstawieart. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t.j. - Dz.U. z 2010 r., poz. 594 ze zm. – dalej: „u.k.s.c.”).
Apelacjęod powyższego postanowienia wnieśli wnioskodawcy, którzy zaskarżyli jew całości, zarzucając mu naruszenie:
-art. 233 k.p.c.poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego w postaci opinii biegłego geodetyB. Z.- poprzez uznanie, że strefa służebności przesyłu winna być ustalona na obszarze wskazanym w sporządzonej przez niego opinii;
-art. 233 k.p.c.- poprzez uznanie opinii biegłego z zakresu instalacji i urządzeń elektrycznych w części dotyczącej wyznaczenia strefy służebności przesyłu jako nieprzydatnej do rozstrzygnięcia w sprawie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o zmianę orzeczenia poprzez ustanowienie na rzecz uczestnika na nieruchomości wnioskodawców służebności przesyłu na obszarze wskazanym w opinii przez biegłego z zakresu instalacji i urządzeń elektrycznych wynoszącym 167,4m2 oraz zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawców jednorazowego wynagrodzenia w kwocie 8110,31 zł, a także o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawców kosztów postępowania apelacyjnego wg norm prawem przepisanych.
Alternatywnie apelujący wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu oraz o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawców kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według stawek.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie w całości.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które to Sąd drugiej instancji podziela i uznaje za własne. Uchybienie Sądu a quo tkwi bowiem w zastosowaniuart. 3051w zw. zart. 3052§ 2 k.c.z pominięciem dowodu w postaci opinii biegłego z zakresu instalacji i urządzeń elektrycznych
Nawiązując do zarzutów podniesionych w środku odwoławczym należy podkreślić, że opinia biegłego podlega, jak inne dowody, ocenie wedługart. 233 § 1 k.p.c., lecz co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej(zob. wyrok SA w Poznaniu z dnia 12 sierpnia 2015 r., I ACa 1193/13, Lex nr 1808716).
W związku z powyższym trzeba podkreślić, że Sąd Rejonowy, dokonując oceny opinii biegłego z zakresu instalacji i urządzeń elektrycznych w części dotyczącej wyznaczenia strefy służebności przesyłu, wskazał, że w przedmiotowym zakresie wyczerpująca oraz zgodna zart. 288 k.c.jest opinia biegłego geodety. Zdaniem Sądu Okręgowego należy w tym miejscu zaakcentować, że biegłyP. K., ustalając zakres obszarowy służebności, korzystał z wiedzy specjalnej, co znajduje swoje odzwierciedlenie w zamieszczonych przez biegłego obliczeniach (k. 53-54). Sąd pierwszej instancji nie odniósł się bezpośrednio do tej sfery wiadomości specjalnych, lecz jedynie, jak można przypuszczać, uznał opinię za niegodnąz zasadami doświadczenia życiowego. Trzeba zaznaczyć, że jeżeli zdaniem Sądu pierwszej instancji wnioski zawarte w opinii biegłegoP. K.są niesłuszne, to z uwagi na treśćart. 278 § 1 k.p.c.podważenie mocy dowodowej tejże opinii może nastąpić wyłącznie poprzez przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii tego samego biegłego lub z opinii innego biegłego, aczkolwiek tej samej specjalności. Tymczasem Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z opinii biegłegoB. Z., który posiada informacje z zakresu geodezji, natomiast nie jest biegłym do spraw instalacji i urządzeń elektrycznych.
W ocenie Sądu drugiej instancji nie jest wystarczające samodzielne odwoływanie się przez Sąd do kryterium, o którym mowa wart. 3054w zw. zart. 288 k.c., czyli jak najmniejszego obciążania nieruchomości zakresem służebności, gdyż w ten sposób wkracza się w sferę zastrzeżoną dla wiadomości specjalnych, którymi dysponują biegli.
Tym samym dokonana przez Sąd ocena opinii biegłegoP. K.jest dowolna, ponieważ bezpodstawnie kwestionuje wiadomości specjalne, do których odwołuje się biegły do spraw instalacji i urządzeń elektrycznych, co stanowi naruszenieart. 278 § 1w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.Przyjęcie niewłaściwego zakresu służebności, a w rezultacie ustalenie odmiennego wynagrodzenia z tytułu obciążenia nieruchomości stanowiło również uchybienieart. 3051w zw. zart. 3052§ 2 k.c.
Z powyższych przyczyn Sąd Okręgowy za zasadne uznał wyznaczenie odmiennego przebiegu służebności przesyłu, zgodnie z opinią biegłego z zakresu instalacji i urządzeń elektrycznychP. K., która koresponduje z zasięgiem służebności zaprojektowanym w wariancie I przez biegłego geodetyB. Z.(k. 119v. w zw. z k. 121). W rezultacie zmianie podlegała także wysokość zasądzonego od uczestnika na rzecz wnioskodawców jednorazowego wynagrodzenia z tytułu obciążenia nieruchomości, stosownie do wariantu I zawartego w opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomościJ. O.(k. 152).
Z przedstawionych względów Sąd drugiej instancji w punkcie I. sentencji na podstawieart. 386 § 1w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.zmienił zaskarżone postanowienie w pkt. 1., 2. i 3. w ten tylko sposób, że w pkt. 1. ustalił przebieg służebności przesyłu w zakresie wyznaczonym punktami o nr.(...)- (...)(...)(...)o powierzchni 0,0169 ha przez biegłego geodetęB. Z.na mapie z dnia 6 listopada 2014 roku, wpisanej do ewidencji(...) Ośrodka (...)w dniu 26 listopada 2014 roku pod nr P.(...).(...)(k. 121), stanowiącej integralną część orzeczenia, zaś w pkt. 2. podwyższył zasądzoną na rzecz wnioskodawcówM. Z.iS. Z.kwotę 4.894,98 zł do kwoty 8.110,31 zł.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł w punkcie II. sentencji na podstawieart. 520 § 3 k.p.c., uznając, że interesy uczestnika oraz wnioskodawców były sprzeczne, ponieważ każde z nich dążyło do zasądzenia przez Sąd wynagrodzenia w odmiennej wysokości.
Sąd drugiej instancji zasądził więc od uczestnika(...) S.A.Oddział(...)wŁ.na rzecz wnioskodawcówM. Z.iS. Z.kwotę 160 zł, na którą to kwotę złożyły się opłata od apelacji w wysokości 40 zł (art.23 pkt 1) u.k.s.c.) oraz 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego, którą to sumę Sąd ustalił w oparciu o § 7 pkt 3) w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490.).
/