Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 64/15
Data wyroku: 2015-07-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Suchcicka
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Sygn. akt:III U 64/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 lipca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Suchcicka

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Małgorzata Laskowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu31 lipca 2015 r. wO.
sprawy z odwołaniaT. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaT. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.
z dnia2 grudnia 2014r.znak(...)

orzeka:

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeT. S.prawo do emerytury począwszy od 1 listopada 2014r.;

2
stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Sygn. akt III U 64/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 02.12..2014r., znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.odmówiłT. S.prawa do wcześniejszej emerytury z uwagi na nieudowodnienie 15 lat pracy w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Zakład podał, że na dzień 01.01.1999r. ubezpieczony udowodnił sumaryczny staż pracy 25 lat, w tym 22 lata i 6 dni okresów składkowych, 8 miesięcy i 6 dni nieskładkowych oraz 2 lata, 3 miesiące i 18 dni uzupełniających (w gospodarstwie rolnym).
Do pracy w szczególnych warunkach nie uwzględniono żadnego okresu zatrudnienia.
(dowody: decyzja z dnia 02.12.2014r. – a.e. nr(...), odp. na odwołanie – k. 5- 6 a.s.)
W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzjiT. S.wskazał, że spełnia warunki do uzyskania wcześniejszej emerytury, gdyż wykonywał pracę w szczególnych warunkach w:(...)od 23.01.1973r. jako robotnik budowlany, od 36.01.1976r. do 14.02.1978r. jako kierowca samochodu ciężarowego, od 14.02.1978r. do 31.07.1978r. na stanowisku monter blacharz izolacji termicznej, od 08.12.1979r. do 05.07.1980r. jako kierowca samochodu ciężarowego w(...)L., od 06.11.1980r. do 15.02.1991r. ponownie w(...)jako monter blacharz izolacji termicznej oraz od 16.02.1991r. do 16.03.1998r. wfirmie (...) Sp. z o.o.na stanowisku blacharz.
W odpowiedzi na odwołanie organ emerytalny wniósł o jego oddalenie w całości z przyczyn tożsamych z tymi, które wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

T. S.,urodzony w dniu (...), złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale wP.w dniu 10.11.2014r. wniosek o przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
W dniu(...)odwołujący ukończył 60 lat. Odwołujący się nie jest członkiem OFE.
[okoliczności bezsporne, wniosek k: 1-3, karta przebiegu zatrudnienia, decyzja – akta ZUS nr 028045771 ]
W okresie od 23.01.1973r.T. S.zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy wPrzedsiębiorstwie (...)wW.Oddziale wO.. Zakład zajmował się wykonywaniem robót antykorozyjnych i termoizolacyjnych instalacji ciepłowniczych, m.in. w elektrowniach.(...)Oddział wO.w latach 90. został przekształcony współkę z o.o. (...)Oddział wO..
T. S.zajmował stanowiska:
- od 23.01.1973r. do 06.01.1976r. robotnika budowlanego - na początku zatrudnienia, kiedy przyuczał się do pracy, rozrabiał zaprawy cementowe z kurzem azbestowym, które były potrzebne do izolacji rurociągów ciepłowniczychelektrowni i (...). Nosił materiały izolacyjne: wełnę szklaną i mineralną. Po wykonaniu płaszcza przez specjalistów, odwołujący sprzątał po nich. Pomagał też murarzom, robił zaprawę cementową z pyłu azbestowego i piasku, miał do czynienia z watą szklaną i mineralną, sprzątał, pracował w pyle azbestowym. Rozrabianie wykonywano na poziomie "0" a prace były poniżej albo wyżej.
- od 06.01.1976r. do 14.02.1978r. – kierowcy - jeździł samochodem o masie poniżej 3,5 tony –Ż., woził, m.in. watę szklaną na budowę, wełnę mineralną w paczkach i w workach, kurz azbestowy i cement, elementy metalowe do rusztowań, podesty do rusztowań, farby, rozpuszczalniki.
- od 14.02.1978r. do 31.07.1978r., od 06.11.1980r. do 15.02.1991r., 16.02.1991r. -16.03.1998r. - montera blacharza izolacji termicznej – wykonywał prace antykorozyjne i termoizolacyjne instalacji ciepłowniczych. Na wysokości zrywał starą izolację, obkładał watą szklaną rury. Czyścił i malował rurociągi, używał farb podkładowych tlenkowych i silikonu, odpornych na wysoką temperaturę, budował rusztowania. Brygada odwołującego musiała wyczyścić i pomalować rurociąg. To była praca na wysokości, czasem na poziomie "0".
Przedsiębiorstwo (...)wW.w dniu 15.02.1991r. wystawiło świadectwo pracy, w którym wskazano, że w okresie od 06.11.1980r. do 15.02.1991r.T. S.zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy jako monter blacharz izolacji termicznej. Z w/w dokumentu wynika także, iż z urlopu bezpłatnego korzystał on w okresach: 23.04.1990r. – 31.12.1990r. i 15.01.1991r. – 15.02.1991r.
Z dniem 01.02.1991r.T. S.został zatrudniony w(...) Sp. z o.o.wO.na stanowisku blacharza. Stanowiska wpisywane w angażach to blacharz – izolarz, blacharz – cieśla. Z „Zaświadczenia lekarskiego” z dnia 23.07.1997r. wynika, że odwołujący się, zajmujący stanowiska: blacharz, izolarz, cieśla – został przebadany pod kątem pracy na wysokości.
W(...)pracował takżeJ. J., który był kierownikiem budowy i nadzorował odcinek brygady odwołującego się orazT. O.– monter izolacji termicznej – blacharz.
J. J.w(...)pracował od 06.01.1973r. do 1979r., z przerwą 4-5 lat, aż do 1990, kiedy powstał(...). W(...)pracował do 1998r.
T. O.pracował od 1971r. do 2008r. na stanowisku izolarza, obok odwołującego się, przy pracach z azbestem, przeważnie na wysokości. UT. O.stwierdzono chorobę zawodową, usunięto mu fragment płuca.T. O.uzyskał prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach w(...). Prawo do tego świadczenia uzyskał w wyniku postępowania sądowego, bowiem organ emerytalny nie uznał mu okresów pracy od 01.01.1973r. – 31.12.1990r. i 01.09.1994r. do 30.09.1995r. w(...)– z powodu braku świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
(...) Sp. z o.o.wW.Oddział wO.w dniu 16.03.1998r. wystawił świadectwo pracy, z którego wynika, żeT. S.w okresie 15.02.1991r. – 16.03.1998r. zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku blacharza.
WPrzedsiębiorstwie (...)wW.od 06.11.1980r. do 15.02.1991r. (z przerwą na urlop bezpłatny w okresach: 23.04.1990r. – 31.12.1990r. i 15.01.1991r. – 15.02.1991r.) oraz w(...) Sp. z o.o.wW.od 16.02.1991r. do 16.03.1998r. odwołujący sięT. S.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach wykonując prace antykorozyjne i termoizolacyjne urządzeń i instalacji technologicznych - zgodnie zpoz. 38Działem IV pt. „W chemii”Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U.1983.8.43) tj. przez okres 17 lat, 3 miesięcy i 2 dni.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: ww. dokumentów znajdujących się w aktach emerytalnych odwołującego się, aktach osobowych ze spornego okresu zatrudnienia uzyskanych z(...) SP. z o.o.wW.i(...) Sp. z o.o.wW., akt sprawyT. O.– sygn.  III AUa 776/07 Sądu Apelacyjnego w Warszawie, akt Sądu Okręgowego w Ostrołęce – III U 963/06.   Ponadto podstawę ustaleń stanowiły zeznania przesłuchanych w sprawie świadków:J. J.iT. O.(rozprawa z dnia 08.05.2015 r., k. 28 odwr. – 29 a.s.) i odwołującego się (rozprawa z dnia 31.07.2015r., k. 39 a.s.)

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie okazało się zasadne, co skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji.
T. S.urodził się w dniu (...), zatem podstawą ubiegania się o prawo do emerytury jestustawa z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2015.748). Zgodnie z art. 24 ust 1b pkt 20 tej ustawy wiek emerytalny mężczyzn urodzonych po dniu 30.09.1953 r. wynosi co najmniej 67 lat.
Osoby zatrudnione w szczególnych warunkach mogą przejść na wcześniejszą emeryturę. Muszą udowodnić odpowiedni staż ubezpieczeniowy oraz okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a niekiedy fakt osiągnięcia wieku emerytalnego w czasie takiego zatrudnienia.
Możliwość uzyskania emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przewidujeart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Szczegółowe warunki, na jakich można otrzymać to świadczenie, zawarte są w rozporządzeniu z dnia 07.02.1983r. Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Przepisy ustawy emerytalnej za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uznają pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia, o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia. Rozporządzenie zaś zawiera w formie załączników dwa wykazy rodzajów prac w szczególnych warunkach: wykaz A i B. W pierwszym z nich umieszczono prace m.in. w górnictwie, w energetyce, w hutnictwie przemyśle metalowym, w chemii, w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych, w transporcie i łączności, w rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym.
Zgodnie z art. 184 ustawy emerytalnej prawo do emerytury mężczyźnie urodzonemu po dniu 31.12.1948r. przysługuje po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ust. 4 w zw. z§ 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, tj. 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 01.01.1999r. osiągnął: co najmniej 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach, tj. 25 lat.
Powyższa emerytura przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego, ewentualnie złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE na dochody Skarbu Państwa oraz rozwiązania stosunku pracy, z tym, że warunek rozwiązania stosunku pracy obowiązywał do 31.12.2012r. Od 01.01.2013r. warunek niepozostawania w stosunku pracy nie stanowi przesłanki nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
Prawo do emerytury na podstawie art. 184 nabywa zatem ubezpieczony, który na dzień 01.01.1999r. legitymował się wymaganym okresem ogólnym i szczególnym, natomiast wiek emerytalny osiągnął po tej dacie, niezależnie od tego, czy w chwili dożycia 55/60 lat miał status pracownika, wykonywał inną pracę (np. prowadził działalność gospodarczą), czy też w ogóle nie był zatrudniony (zob. uchwałę SN z dnia 08.02.2007r., II UZP 14/06, OSNPUSiSP 2007, nr 13-14, poz. 199; wyrok SN z dnia 18.07.2007r., I UK 62/07, OSNPUSiSP 2008, nr 17-18, poz. 269 i wyrok SA w Warszawie z dnia 30.04.2007r., III AUa 791/06, Apel. - W-wa 2007, nr 3; por. też uzasadnienie wyroku SA w Szczecinie z dnia 21.06.2005r., III AUa 462/05, OSA 2006, z. 9, poz. 28).
Przy ustalaniu długości wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ZUS uwzględnia tylko te okresy, wskazane w świadectwie pracy, w których praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okresów także w oparciu o inne dowody (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 21.09.1984r., III UZP 48/84, LEX nr 14630). Przeprowadzenie innych dowodów przewidzianych na podstawieKodeksu postępowania cywilnegona okoliczność pracy w warunkach szczególnych dopuszczalne jest, gdy pracodawca wystawił świadectwo pracy a ZUS kwestionuje jego treść, jak i wówczas, gdy dokument ten nie może zostać sporządzony. Postępowanie przed sądem (na skutek odwołania od decyzji organu rentowego) nie podlega ograniczeniom dowodowym, co wynika wprost zart. 473 k.p.c., zatem każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane, Sąd nie jest związany środkami dowodowymi dla dowodzenia przed organami rentowymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z 08.04.1999r., II UKN 69/98, OSNP 2000/11/439).
Ze złożonych dokumentów w sposób jednoznaczny wynika, iż odwołującyT. S.ukończył już 60 lat życia i nie przystąpił do OFE, spełnia też warunek stażu ogólnego.
ZUS zakwestionował zatrudnienie odwołującego się wPrzedsiębiorstwie (...)wW., a następnie w(...) Sp. z o.o.wW.(oddziałach wO.), ponieważ nie złożono świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
W tym miejscu wskazać należy, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie obowiązują ograniczenia dopuszczalności dowodów przewidziane wart. 246 k.p.c.i247 k.p.c.w zw. zart. 304 in fine k.p.c.Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających charakter pracy, czasokres zatrudnienia.
Sąd dał wiarę zeznaniom zawnioskowanych przez odwołującego się świadkówJ. J.iT. O., jak i jego zeznaniom, albowiem są one ze sobą zgodne, wzajemnie się uzupełniają i znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zebranym w niniejszej sprawie. W toku postępowania nie ujawniła się żadna okoliczność osłabiająca ich wiarygodność i moc dowodową.
Świadkowie pracowali w tym samym zakładzie, a ich okres zatrudnienia w znacznej części pokrywał się z okresem pracy odwołującego. ŚwiadekJ. J.zeznał, że odwołujący mu podlegał, nadzorował odcinek jego brygady. Odwołujący na początku rozrabiał zaprawy cementowe z kurzem azbestowym, nosił materiały budowlane. Kiedy zdobył doświadczenie, został izolarzem - blacharzem - pracował na wysokości, czyścił i malował rurociągi. ŚwiadekT. O.zeznał, że pracował tak samo, jak odwołujący się, wykonywali prace wysokościowe termoizolacyjne i antykorozyjne w elektrowniach i dużych zakładach. Świadek otrzymał wcześniejszą emeryturę z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Powyższe potwierdził odwołujący sięT. S., który stwierdził, że jako izolarz pracował na wysokości, nawet do 300 metrów. Z tego stanowiska, w 1973r., poszedł do wojska i wrócił w październiku 1975r. Następnie „przeszedł” na samochódŻ.(poniżej 3,5 tony), którym woził, m.in. watę szklaną na budowę, kierowcą był 2,5 roku. Potem, nadal w tej samej firmie był izolarzem - blacharzem. Popracował w Polsce jako blacharz – izolarz, cały czas na wysokości, okręcał rury watą szklaną, zrywał starą izolację i zakładał nową. Kiedy Zakład przekształcił się w(...), wykonywał te same prace co wcześniej.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zeznania te stanowią miarodajny środek dowodowy na okoliczność charakteru, stałości i pełnowymiarowości pracy odwołującego się w warunkach szczególnych. Nie bez znaczenia dla ich oceny pozostaje również okoliczność uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury przez świadkaT. O.– zatrudnionego na tym samym stanowisku, co odwołujący się.
Zarówno zeznania świadków – współpracowników, jak i dokumenty zgromadzone w aktach osobowych odwołującego się, niezbicie wskazują, że w okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wW.od 06.11.1980r. do 15.02.1991r. (z przerwą na urlop bezpłatny w okresach: 23.04.1990r. – 31.12.1990r. i 15.01.1991r. – 15.02.1991r.) oraz w(...) Sp. z o.o.wW.od 16.02.1991r. do 16.03.1998r. odwołujący sięT. S.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach wykonującprace antykorozyjne i termoizolacyjne urządzeń i instalacji technologicznych -zgodnie zpoz. 38Działem IV pt. „W chemii”Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U.1983.8.43).
Tym samym na dzień 01.01.1999r. wykazał wymagane ustawą 15 lat pracy w warunkach szczególnych, bowiem odliczając okresy przebywania na urlopach bezpłatnych posiada on 17 lat, 3 miesiące i 2 dni takiej pracy, a więc korzysta z prawa do dochodzonego świadczenia.
Z tych względów Sąd zmienił zaskarżoną decyzję na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.z dnia 02.12..2014r. w ten sposób, że przyznałT. S.emeryturę od dnia 01.11.2014r., stosownie do treściart. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. O powyższym orzeczono w pkt 1 wyroku (od miesiąca, w którym złożono wniosek).
Zgodnie z treściąart. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego co do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak (wyrok SN z dnia 28.04.2010r., II UK 330/09, LEX 604220).
W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu emerytalnego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do emerytury. ZUS nie dysponował bowiem niezbędnymi i wystarczającymi dowodami pozwalającymi na uznanie pracy odwołującego jako pracy w szczególnych warunkach, gdyż nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Dopiero na etapie postępowania sądowego odwołujący udowodnił, że faktycznie pracował na stanowisku wskazanym w poz. 38 Działu IV pt. „W chemii” Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. - co pozwoliło na zaliczenie spornego okresu do pracy w szczególnych warunkach. Z tych względów Sąd w punkcie 2 wyroku stwierdził brak odpowiedzialności organu emerytalnego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.