Sąd Okręgowy w Lublinie
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2097/14
Data wyroku: 2015-07-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON

Sygn. akt VIII U 2097/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 lipca 2015 roku.
Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie: Przewodnicząca: Sędzia SR del. Ewa Spich – Jakubanis
Protokolant:   p.o. prot. sąd. Joanna Zdunek
po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2015 roku w Lublinie
sprawy z wnioskuZ. Ż. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaZ. Ż. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.
z dnia 9 września 2014 roku znak:(...)

I
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeZ. Ż. (1)prawo do emerytury od dnia(...)roku;

II
stwierdza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie prawa do świadczenia emerytalnego w przepisanym terminie.

VIII U 112/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 9 września 2014 r. znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.odmówił ubezpieczonemuZ. Ż. (1)przyznania prawa do emerytury, wskazując że nie udowodnił on wymaganego piętnastoletniego stażu pracy w warunkach szczególnych w okresie do 01.01.1999 r., bowiem przedłożył jedynie kopię świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych w okresie od 01.06.1969 r. do 31.12.1998 r. w(...) Spółdzielni PracywK., a ponadto, w świadectwie tym, pracodawca nie wymienił charakteru wykonywanych prac zgodnie zRozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, zaś widniejące tam stanowisko pracy – zecer - jest niezgodne z wykazanym w załączniku do Zarządzenia Nr 26 Ministra Kultury i Sztuki z dnia 1.07.1983 r., gdzie w dziale XI poz. 1 pkt 1. - składacz ręczny /decyzja k. 11 akt rentowych/.
Z. Ż. (1), w terminie ustawowym, wniósł odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, iż organ rentowy nie domagał się od niego złożenia oryginału świadectwa pracy, a nadto, że pomimo wskazania w w/w dokumencie stanowiska pracy zecer, która to nazwa pochodzi z języka niemieckiego, to jednakże jest to określenie tożsame ze stanowiskiem składacz ręczny, zaś każda osoba, która układała – składała ręcznie - tekst z ołowianych czcionek, była zecerem.
W odpowiedzi na odwołanie,(...) OddziałwL.wniósł o jego oddalenie, powtarzając argumentację stanowiącą uzasadnienie zaskarżonej decyzji i wskazując, że jakkolwiek ubezpieczony legitymuje się ogólnym stażem pracy w wymiarze bez mała 30 lat, to jednakże nie udowodnił co najmniej 15 letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych. ZUS O/L.podniósł także, iż w dniu 24.10.2014r. na podstawie dokumentów złożonych przez wnioskodawcę wraz z odwołaniem, wydana została decyzja ponownie odmawiająca ubezpieczonemu przyznania prawa do emerytury - „ nadal nie udowodniony został staż pracy ogólny (?!) oraz w warunkach szczególnych. /k. 4-4v/.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Z. Ż. (1)urodził się dnia (...), 60 lat ukończył w dniu(...)/ bezsporne/.
W dniu 01.09. 1969 r. podjął pracę w(...) Spółdzielni Pracy (...)wL.,Zakład (...)wM.jako zecer, przy czym przez pierwsze trzy lata był uczniem w tym zawodzie. Po zakończeniu nauki zawodu , pracował na stanowisku zecera, w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym zecerów tj. 7 godzin dziennie /świadectwo pracy – k. 4 akt ZUS, zeznaniaZ. Ż. (1)– k. 14v-15, 16v/.
W okresie od 24.10.1973 r. do 07.10. 1976 r., odbył zasadniczą służbę wojskową /kopia książeczki wojskowej – k. 5-6 akt ZUS /.
Po służbie wojskowej kontynuował zatrudnienie w(...) Spółdzielni Pracy (...)wL.,Zakład (...)wM.na stanowisku zecera do 31.12.1998 r./ świadectwo pracy – k. 4 akt ZUS/.
(...) Spółdzielnia Pracy (...)wL.Zakład (...)wM.wykonywała druki akcydensowe tj. druki inne niż gazety i książki – druki formularzy, zaświadczeń, rachunków, zatrudnionych było ok. 10 pracowników na stanowiskach zecerów oraz pracownicy przy obsłudze maszyn poligraficznych - typograficznych. /zeznania świadków:A. G. (1)– k. 15,M. J.– k. 16, zeznaniaZ. Ż. (1)– k. 14v-15, 16v/.
Do obowiązkówZ. Ż. (1)( jak i pozostałych zecerów) należało składanie ręczne tekstu z ołowianych czcionek, wg otrzymanego od brygadzisty wzoru. Po otrzymaniu wzoruZ. Ż.przenosił poszczególne czcionki z kaszty z różnymi rodzajami czcionek na tzw. wierszownik – kawałek metalu z zapięciem, a następnie, po ułożeniu całego tekstu na wierszownikach, przenosił je na „szuflę” - metalową tacę, która po ułożeniu wszystkich wierszowników obwiązywana była przez zecera sznurkiem w celu zabezpieczenia przez rozsypaniem i w takiej postaci odbierana była przez maszynistę typograficznego. Po wykonaniu próbnej odbitki złożonego tekstu, zaznaczane były błędne litery i odpowiedzialny za składanie zecer dokonywał niezbędnych poprawek, po których, po ponownym wykonaniu odbitki próbnej, brygadzista podpisywał zgodę na druk i złożony i poprawiony tekst trafiał na maszynę typograficzną. /zeznania świadków:A. G. (1)– k. 15,M. J.– k. 16, zeznaniaZ. Ż. (1)– k. 14v-15, 16v/.
Praca zecerów wykonywana był na dwie siedmiogodzinne zmiany, zecerzy i maszyniści na poligrafii otrzymywali witaminę C, soki, mleko, pastę do zębów, ręczniki, jak również zecerom przysługiwał - 9 dniowy urlop wypoczynkowy. /zeznania świadków:A. G. (1)– k. 15,M. J.– k. 16, zeznaniaZ. Ż. (1)– k. 14v-15, 16v/.
W okresie zatrudnienia w(...) Spółdzielni Pracy (...)wL.Zakład (...)wM.Z. Ż.nie wykonywał - poza składaniem tekstu z czcionek - żadnych innych czynności. /zeznania świadków:A. G. (1)– k. 15,M. J.– k. 16, zeznaniaZ. Ż. (1)– k. 14v-15, 16v/.
Od 09.01.1999 r. do 30.06.2011 r.Z. Ż.pracował w pełnym wymiarze czasu pracy jako pomoc ogólnowydziałowa wUsługowym Zakładzie (...) S.C.”D. Ł.iR. Ł.wM.. /świadectwo pracy – k.7 akt rentowych/
Następnie, od 4 lipca 2011 r., pozostawał osobą bezrobotną /zaświadczenie – k.8,9 akt rentowych/.
Z. Ż. (1)przepracował łącznie 26 lat, 2 miesiące i 3 dni jako składacz ręczny – zecer, w warunkach szczególnych, w pełnym etacie czasu pracy.
W dniu 30 lipca 2014 r.Z. Ż. (1)złożył wniosek o emeryturę /k.1 akt rentowych /.
Bacząc na powyższe, Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy co do miejsc i okresów zatrudnieniaZ. Ż. (1)na stanowisku zecera ustalone zostały na podstawie złożonych przez niego świadectw pracy oraz - co do przebiegu pracy i jej charakteru w okresie zatrudnienia w(...) Spółdzielni Pracy (...)wL.Zakład (...)wM.- dokumentów z akt osobowych, z których, w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że od początku swojej aktywności zawodowej, przez niemal cały jej czasZ. Ż.wykonywał pracę w zawodzie zecera w pełnym wymiarze czasu pracy. Okoliczność ta, potwierdzona świadectwami pracy, nie była także co do zasady kwestionowana przez organ rentowy, bowiem spór w niniejszej sprawie, koncentrował się niejako wokół nomenklatury związanej z określeniem zajmowanego przezZ. Ż.stanowiska pracy jako „zecer”, ocenianej poprzez pryzmat treścirozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzea także zarządzenia nr 26 Ministra Kultury i Sztuki z dnia 01.07.1983 e. ( DZ. Urz. MKiS nr 8 poz. 43) w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach pracy resortu kultury i sztuki, w którym, jako uprawniające do emerytury w niższym wieku emerytalnym jest stanowisko „ składacz ręczny”.
Ustalenia co do spornej okoliczności - rodzaju i charakteru pracy wykonywanej przezZ. Ż. (1)w okresie zatrudnienia w(...) Spółdzielni Pracy (...)wL.Zakład (...)wM., w szczególności czy praca wnioskodawcy na stanowisku zecera tożsama jest z pracą składacza ręcznego, poczynione zostały na podstawie dowodów z zeznań świadków:A. G. (1)iM. J., a także samego wnioskodawcy przesłuchanego w trybieart. 299 kpc, przy czym w ocenie Sądu zeznania te w pełni zasługują na obdarzenie przymiotem wiarygodności. Podnieść należy, że świadkowie – także zatrudnieni w(...) Spółdzielni Pracy (...)wL.Zakład (...)wM., w tymA. G.także na stanowisku zecera – w sposób jednobrzmiący opisywali zarówno zasady organizacji pracy w spółdzielni - w tym okoliczność, iż w spółdzielni miejsce wykonywania pracy przy składaniu ręcznym teksów nazywane było zecernią, nie zaś „składalnią ręczną”, takie bowiem pojęcie w ogóle nie było używane - jak i sam proces pracy przy ręcznym składaniu tekstów. Podkreślić przy tym należy, że zeznania te były spójne i jednolite także co do rodzaju czynności wykonywanych przez samegoZ. Ż. (1), przy czym korelują ze sobą także co do warunków, w jakich praca ta była wykonywana.
Tym samym, w ocenie Sądu, powyższe dowody z zeznań świadków, jak również z zeznań ubezpieczonego, w korelacji z dowodami w postaci umów o pracę i świadectw pracy obrazującymi całość drogi zawodowej wnioskodawcy, uznać należy za w pełni miarodajne dla poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, prowadzących do ustalenia, że w okresie swojego zatrudnienia w(...) Spółdzielni Pracy (...)wL.Zakład (...)wM., wnioskodawca zatrudniony na stanowisku „zecera” wykonywał pracę przy ręcznym składaniu tekstów w drukarni, zaś rodzaj wykonywanych faktycznie czynności, pozwala na uznanie, że praca ta w całym okresie jego zatrudnienia w tejże Spółdzielni, stanowiła zatrudnienie w warunkach szczególnych.
W konsekwencji uznać należy, że odwołanie, wniesione przezZ. Ż. (1), zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 rokuo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. Dz.U.2013.1440 j.t.) mężczyznom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn, oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura taka przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Z kolei, w myśl art. 32 ust. 2 w/w ustawy za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, przy czym wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie, których osobom wymienionym w ust. 2 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych ( art. 32 ust 2 ) - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983
Zgodnie z§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeokresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Według § 3 cytowanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Natomiast § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Jednocześnie przepis art. 1 § 2 rozporządzenia stanowił, że właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.
W tym miejscu wskazać należy, iż jak wynika z ugruntowanego w tej mierze stanowisko judykatury, upoważnienie dla właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych i centralnych związków spółdzielczych wynikające z brzemienia art. 1 § 2 w/w rozporządzenia nie stwarzało ani podstawy prawnej do wydawania aktów niepozostających w zgodności z powszechnie obowiązującym prawem, ani nie przewidywało możliwości wykraczania poza wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach wymienione w załączniku do rozporządzenie w sprawie wieku emerytalnego (zob. wyroki SN: z dnia 20 października 2005 r., I UK 41/05, OSNPUSiSP 2006, nr 19-20, poz. 306 i z dnia 21 kwietnia 2004 r., II UK 337/03, OSNPUSiSP 2004, nr 22, poz. 392; por. też tezę 2 wyroku z dnia 23 listopada 2004 r., I UK 15/04, OSNPUSiSP 2005, nr 11, poz. 161 i uzasadnienie wyroku SN z dnia 29 stycznia 2008 r., I UK 192/07, LEX nr 447272), a tym samym zasadne jest przyjęcie, że „wykazy resortowe mają zatem charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający, co oznacza, że z jednej strony wymienienie w danym wykazie stanowiska pracy kwalifikowanego jako stanowisko pracy w szczególnych warunkach może prowadzić do wniosku (za pomocą domniemania faktycznego), że praca na tym stanowisku rzeczywiście była wykonywana w takich warunkach, z drugiej zaś nieumieszczenie konkretnego stanowiska pracy w takim wykazie nie musi a priori oznaczać, że pracy wykonywanej na tym stanowisku nie można uznawać za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach” /wyroki SN: z dnia 25 lutego 2010 r., II UK 218/09, LEX nr 590247 i z dnia 16 listopada 2010 r., I UK 124/10, LEX nr 707404 oraz postanowienie SN z dnia 22 marca 2012 r., I UK 403/11, LEX nr 1214549/.
Przenosząc powyższe rozważania w realiach niniejszej sprawy, podnieść należy co następuje.
Bezsporne jest, iżZ. Ż. (1)urodzony w dniu(...)r. wiek emerytalny 60 lat osiągnął w dniu(...)r., nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, zaś na dzień 01.01.1999 r. legitymował się stażem pracy w wymiarze ponad 29 lat.
Tym samym, sporem w niniejszej sprawie a zarazem przedmiotem dowodzenia objęta była jedynie okoliczność, czy na dzień 01.01.1999 r. legitymuje się także co najmniej 15 letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych.
W ocenie Sądu, w świetle całokształtu materiału dowodowego, zasadne jest przyjęcie, iżZ. Ż. (1)spełnił także tę przesłankę nabycia prawa do emerytury.
Podnieść należy bowiem, że pomimo, iż występując z wnioskiem o emeryturę przedstawił on świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia w(...) Spółdzielni Pracy (...)wL.Zakład (...)wM., w którym widnieje stanowisko zecer ( nie zaś składacz ręczny), to jednakże w ocenie Sądu okoliczność ta nie niweczy możliwości ubiegania się o prawo do emerytury.
Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. „W postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi wart. 227-309 k.p.c., zwłaszcza, że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 4778i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie,art. 473 § 1 k.p.c.stanowi, że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza, że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i renty oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi”. /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 roku w sprawie I UK 179/06, LEX nr 342283/. Podkreślić także należy, iż dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy - rzeczywiście wykonywanych zadań pracowniczych./ wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2013 r. III AUa 657/13 LEX nr 1409030, wyrok Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/2008, Lex Polonica nr 2339881, OSNP 2010/23-24 poz. 281).
W niniejszej sprawie, w świetle przeprowadzonych dowodów z zeznań świadków, jak również samego wnioskodawcy w korelacji z treścią dokumentów znajdujących się w aktach osobowychZ. Ż.zasadne jest przyjęcie, iż w okresie swojego zatrudnienia w(...) Spółdzielni Pracy (...)wL.Zakład (...)wM.,Z. Ż., na stanowisku zecera wykonywał pracę przy ręcznym składaniu tekstu, a więc tożsamą z pracą składacza ręcznego wskazaną w wykazanym w dziale XI poz. 1 pkt. 1 załącznika do Zarządzenia Nr 26 Ministra Kultury i Sztuki z dnia 1.07.1983 r. Marginalnie wskazać należy ( pomijając w tym miejscu słownikową definicję słowa zecer - «pracownik drukarni składający tekst» /Słownik Języka Polskiego PWN/), iż w stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeWykazie A Dział XI prace w przemyśle poligraficznym poz. 1 wymienione są prace przy produkcji i obróbce materiału zecerskiego, co także wskazuje na tożsamość tych określeń.
Tym samym,Z. Ż. (1), licząc do dnia 31.12.1998 r. pracę zecera – składacza ręcznego - pracę w warunkach szczególnych wykonywał przez okres ponad 15 lat tj. od 01.09.1969 r. do 31.12.1998 r. (26 lat, 2 miesiące i 3).
Reasumując, wnioskodawcaZ. Ż. (1)spełnił warunki do przyznania mu prawa do emerytury w oparciu o przepisart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. Dz.U.2013.1440 j.t.) ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnił bowiem ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, osiągnął także - w dniu(...)wymagany wiek 60 lat i jak wynika z materiału dowodowego niniejszej sprawy legitymuje się stażem pracy w warunkach szczególnych w wymiarze przekraczającym 15 lat.
W konsekwencji, zasadna jest zmiana zaskarżonej decyzji(...) OddziałwL.z dnia 9 września 2014 r. znak(...)i ustalenieZ. Ż. (1)prawa do emerytury od dnia(...)., tj. od dnia, w którym spełnił on ( po złożeniu wniosku o emeryturę ) ostatnią przesłankę do uzyskania prawa do emerytury tj. osiągnął wiek 60 lat.
Z kolei, na podstawie art. 118 ust 1 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd stwierdził, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie prawa do świadczenie w przepisanym terminie, bowiem okoliczności niezbędne do jego ustalenia zostały ostatecznie wyjaśnione dopiero na etapie postępowania dowodowego przed Sądem.
Z uwagi na powyższe, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.