Sąd Okręgowy w Legnicy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 452/15
Data wyroku: 2015-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Grochmal SSO Marek Poddębniak, Lech Mużyło
Słowa kluczowe: Dokumenty
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk
Teza: W treści przepisu art. 271 § 1 kk chodzi o poświadczenie nieprawdy w dokumencie tylko takim, który "wystawiono". Nie jest więc dokumentem w rozumieniu tego przepisu dokument, który nie jest "wystawiony", a jedynie jak umowa cywilnoprawna "zawierany".

Sygn. akt IV Ka 452/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 października 2015 r.
Sąd Okręgowy w Legnicy – IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:

SSO Lech Mużyło (spr.)

Sędziowie:

SSO Andrzej Grochmal SSO Marek Poddębniak

Protokolant:

st. sekr. Magdalena Danek

przy udziale Prokuratora Prok. Okręgowej Bożeny Ławrowskiej
po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r.
sprawyB. R.(R.),A. S.,P. S.iZ. U.
oskarżonych o przestępstwo zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 12 kki inne
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Złotoryi VII Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Jaworze
z dnia 29 maja 2015 r.      sygn. akt VII K 337/13

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia oskarżonegoZ. U.od popełnienia przypisanego mu czynu, a kosztami procesu w tym zakresie obciąża Skarb Państwa,

II
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

III
zasądza od oskarżonychB. R.,A. S.iP. S.na rzecz Skarbu Państwa po 5 zł kosztów procesu za postępowanie odwoławcze i wymierza im opłaty za II instancję:

-B. R.iA. S.w kwotach po 680 zł,
-P. S.w kwocie 1.100 zł.

UZASADNIENIE
B. R.,A. S.iP. S.zostali oskarżeni o to, że:

I
w okresie od 10 listopada 2009 roku do 1 lutego 2010 roku wS.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu oraz w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wprowadzając w błąd przedstawicieli(...) S.A, co do samego faktu powstania oraz okoliczności szkody komunikacyjnej, do której miało dojść dnia 07.11.2009 roku na trasie pomiędzy miejscowościamiJ.iM., gdzie kierowany przezB. R.pojazd markiF. (...)nr rej. (...), miał uderzyć w pojazd markiM.nr rej.(...), VIN(...), kierowany przezP. S., a ten z kolei miał uderzyć w auto prowadzone przezA. S., to jest w samochód markiA.nr rej. (...), doprowadzili do niekorzystnego rozporządzenia mieniem towarzystwo ubezpieczeniowe w kwocie 91.011,05 zł stanowiącej oszacowanie wysokości powstałych szkód w samochodzie markiM.oraz w kwocie 14.898,53 zł stanowiącej oszacowanie wysokości powstałych szkód w samochodzie markiA.i wypłaconych na podstawie umowy ubezpieczenia OC sprawcy kolizji, po przeprowadzonym postępowaniu likwidacyjnym nr(...)i(...), podczas, gdy wyżej opisana kolizja drogowa nie zaistniała, albowiem uszkodzenia samochodu markiM., zadeklarowane, jako powstałe w kolizji z dnia 07.11.2009 roku, nie pochodziły z tej kolizji, lecz istniały w pojeździe nie naprawione od 25.09.2009 roku, kiedy to w/w pojazd uczestniczył w kolizji na terenie Niemiec, w związku, z którą dnia 08.10.2009 roku został wyrejestrowany, działając tym samym na szkodę(...) SAwS.,

to jest o  czyn zart.  286  § 1 kkw zw. zart. 12 kk,
a takżeP. S.o to, że:

II
w dniu 11 lutego 2011 roku wS., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadzając w błąd przedstawicieli(...) S.A., co do samego faktu powstania oraz okoliczności szkody komunikacyjnej, do której miało dojść dnia 07.11.2009 roku na trasie pomiędzy miejscowościamiJ.iM., gdzie kierowany przezB. R.pojazd markiF. (...)nr rej. (...), miał uderzyć w pojazd markiM.nr rej.(...), V1N(...), kierowany przezP. S., a ten z kolei miał uderzyć w auto prowadzone przezA. S., to jest w samochód markiA.nr rej,(...), usiłował doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem towarzystwo ubezpieczeniowe w kwocie 26.562,40 zł stanowiącej dopłatę wynikającą z oszacowania wysokości powstałych szkód w samochodzie markiM.oraz w kwocie 5.204,74 zł stanowiącej dopłatę wynikającą z oszacowania wysokości powstałych szkód w samochodzie markiA., których to kwot towarzystwo ubezpieczeniowe dotychczas nie wypłaciło na podstawie umowy ubezpieczenia OC sprawcy kolizji, po przeprowadzonym postępowaniu likwidacyjnym nr(...)i(...), podczas, gdy wyżej opisana kolizja drogowa nie zaistniała, albowiem uszkodzenia samochodu markiM., zadeklarowane, jako powstałe w kolizji z dnia 07.11.2009 roku, nie pochodzą z tej kolizji, lecz istniały w pojeździe nie naprawione od 25.09.2009 roku, kiedy to w/w pojazd uczestniczył w kolizji na terenie Niemiec, w związku, z którą dnia 08.10.2009 roku został wyrejestrowany, działając tym samym na szkodę(...) S.A.wS.,

to jest o  czyn zart. 13 § 1 kkw  zw. zart. 286 § 1  kk,
orazZ. U.o to, że:

III
w dniu 06 listopada 2009 roku w bliżej nieokreślonym miejscu, wyłudził poświadczenie nieprawdy w postacipolisy nr (...)z(...) S.Adokumentującej zawarcie umowy ubezpieczenia autocasco w okresie od dnia 06.11.2009 roku do dnia 05.11.2010 roku w odniesieniu do samochoduM.o nr V1N(...), będącego własnościąP. S., między innymi, na podstawie dokumentacji fotograficznej wykonanej w odniesieniu do innego modelu auta markiM.,

to jest o  czyn zart.  272  kk.
Sąd Rejonowy w Złotoryi VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą wJ.wyrokiem z dnia 29 maja 2015 roku:

I
uznał oskarżonychA. S.iB. R.za winnych zarzucanego im czynu opisanego w punkcie I części wstępnej wyroku, z tym, że ustalił, iż dopuścili się go w okresie od 07 listopada 2009 roku do 01 lutego 2010 roku i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.wymierzył im kary po 1 roku pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 2 kkrównież kary po 50 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 50 złotych;

II
uznał oskarżonegoP. S.za winnego zachowań opisanych w punktach I i II części wstępnej wyroku i przyjął, że podjęte one były w krótkich odstępach czasu w okresie od 07 listopada 2009 roku do 11 lutego 2011 roku w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, a tym samym, że zachowanie jego stanowiło jeden czyn ciągły, zakwalifikował ten czyn jako przestępstwo zart. 286 § 1 kkiart. 13 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 kki za to na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkw zw. zart. 12 kkwymierzył mu karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 2 kkrównież karę 80 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 50 złotych;

III
na podstawieart. 46 § 1 kkzobowiązał oskarżonychA. S.,B. R.iP. S.do naprawienia w częściach szkody wyrządzonej przestępstwem, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego(...) S.A, wS.kwot po 35.303,19 zł;

IV
uznał oskarżonegoZ. U.za winnego tego, że w dniu 06 listopada 2009 roku wJ., województwa(...), reprezentując ubezpieczyciela(...) S.Ai będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu polisy OC pojazdu, poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, w wystawionejpolisie nr (...), dokumentującej zawarcie umowy ubezpieczenia OC pojazdu markiM.o nr VIN(...), będącego własnościąP. S., w ten sposób, że ubezpieczył ten samochód, zatajając fakt, iż pojazd ten był uszkodzony w wyniku wypadku, a tym samym zawyżył jego rzeczywistą wartość, to jest przestępstwa zart. 271 § 1 kki za to na podstawieart. 271 § 1 kkwymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;

V
na podstawieart. 69 § 1 i § 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił wszystkim oskarżonym na okres próby 3 lat;

VI
na podstawieart. 71 § 1 kkwymierzył oskarżonemuZ. U.karę 40 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych;

VII
na podstawieart. 627 kpkzasądził od:

- oskarżonychA. S.,B. R.iP. S.na rzecz oskarżyciela posiłkowego(...) S.AwS.kwoty po 482,16 zł tytułem poniesionych przez niego kosztów procesu,
- oskarżonychA. S.,B. R.,P. S.iZ. U.na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwotach po 245,69 złotych,
a na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach w sprawach karnychwymierzył opłaty:
-A. S.iB. R.w kwotach po 680 złotych,
-P. S.w kwocie 1.100 złotych,
-Z. U.w kwocie 200 złotych.
Powyższy wyrok zaskarżyli obrońcy oskarżonych. Apelacja obrońcy oskarżonychP. S.,A. S.iB. R.zarzucała:

I
błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść zapadłego orzeczenia, polegający na przyjęciu wbrew zeznaniom świadków, iż oskarżeni dopuścili się zarzuconych im czynów zabronionych, a w konsekwencji uznaniu oskarżonych za winnych wyczerpania znamion przestępstwa opisanego aktem oskarżenia,

II
obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 170 § 1 k.p.k.w zw. zart. 170 § 2 k.p.k., poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych na okoliczność czy uszkodzenia w samochodzieM. (...)nr vin(...)powstałe na terenie Niemiec w dniu 25 września 2009 roku są tożsame z uszkodzeniami tego samego pojazdu na ternie Polski w dniu 07 listopada 2009 roku, co w sposób bezsprzeczny pozwoliłoby na wyjaśnienie istniejących wątpliwości, a tym samym ocenę wyjaśnień oskarżonych

i wnosiła o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Złotoryi VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Jaworze i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Apelacja obrońcy oskarżonegoZ. U.zarzucała:

I
obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia tj. naruszenie przepisówart. 2 § 2 k.p.k.,art. 7 k.p.k., polegające na nieuwzględnieniu, przy ustaleniu stanu faktycznego, wszystkich okoliczności ujawnionych w toku rozprawy i na dowolnej ocenie dowodów zgromadzonych w postępowaniu poprzez odebranie wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego i błędne ustalenie, że oskarżony dopuścił się popełnienia przestępstwa, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy nie dawał ku temu podstaw,

II
błędną wykładnięart. 271 § 1 k.k.

i wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoZ. U.od zarzucanego mu czynu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Co do apelacji obrońcy oskarżonychP. S.,A. S.iB. R..
Apelacja ta koncentruje się na dwóch zarzutach, a to rzekomo błędnych ustaleniach faktycznych, która miały wpływ na treść zaskarżonego wyroku oraz obrazy przepisów postępowania poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dodatkowej opinii biegłego na okoliczność charakteru uszkodzeń w samochodzieM., należącym do oskarżonegoP. S..
Odnosząc się do tych kwestii już na wstępie należy zaznaczyć, że oba te zarzuty pozostają bezzasadne i to w stopniu wręcz oczywistym.
Wielokrotnie w orzecznictwie podkreślano, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może ograniczać się wyłącznie do polemiki z ocenami dokonanymi przez sąd I instancji bez wskazania jakich konkretnie uchybień w zakresie zasad logicznego rozumowania dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego.
Sama bowiem możliwość przedstawienia odmiennego poglądu w tym zakresie opartego nie na innych dowodach od tych na których oparł się sąd meriti nie może prowadzić do wniosku o wystąpieniu uchybienia zart. 438 pkt 3 k.p.k.(por. między innymi wyrok SN z dnia 10.05.2005 r. WA 10/05, podobnie T. Grzegorczyk Kpk –Komentarz wyd. III, Zakamycze, str. 1134).
W niniejszej sprawie jak wynika z części motywacyjnej apelacji obrońcy oskarżonych zasadność tego zarzutu ma wynikać z błędnego założenia, iż dowody z zeznań świadków, które wspierają wyjaśnienia oskarżonych pozostają niewiarygodne, podczas gdy zeznania te ze względu na swoją spójność i logikę powinny być podstawą ustaleń faktycznych.
Przedstawiając tego rodzaju sposób oceny dowodów skarżący zdaje się jednak nie zauważać, że zeznania świadków pozostają w rażącej sprzeczności z pozostałą częścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, którego charakter jest zdecydowanie bardziej obiektywny, aniżeli osobowe źródła dowodowe.
Chodzi tu głównie o opinie biegłych z zakresu techniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków, które jednoznacznie i zgodnie wskazują, że z uwagi na brak korelacji między uszkodzeniami samochodówM.iA., należy wykluczyć, by doszło do kolizji w okolicznościach i czasie podawanych przez oskarżonych (k. 414-416, t. III). Co więcej biegłyW. W.w swojej opinii wskazał, że uszkodzenia samochoduM.zarejestrowane przez towarzystwo ubezpieczeniowe(...)pochodzą ewidentnie z kolizji w jakiej uczestniczył ten samochód na terenie Niemiec, co prowadzi do wniosku, że do dnia 7.11.2009 roku (dzień rzekomej kolizji) pojazd ten nie był naprawiony, a więc w tej dacie nie mógł się samodzielnie poruszać po drodze, a tym samym brać udział w sugerowanym przez oskarżonych zdarzeniu (k. 383-384, 458-459, t. II).
Dodatkowo wyjaśnienia oskarżonych i wspierające je zeznania świadków podważają okoliczności związane z dokumentacją dotyczącą ubezpieczenia samochoduM.w dniu 6.11.2009 r. na terenie Polski. Dokładna analiza jaką przeprowadził w tym zakresie Sąd Rejonowy wskazuje, że ubezpieczający oskarżonyP. S.na potrzeby umowy ubezpieczeniowej przedłożyłtowarzystwu (...)fotografie ewidentnie innego samochodu aniżeli ten który miał podlegać ubezpieczeniu.
Są to więc wszystko okoliczności, które potwierdzają prawidłowość oceny i wnioski sądu meriti, że podjęte przez oskarżonych działania zmierzały do wyłudzenia odszkodowania za szkody powstałe w wyniku rzekomej kolizji z dnia 7.11.2009 r.
Nie ma też żadnych podstaw by uznać za trafny drugi z podniesionych przez autora apelacji zarzutów (nieuwzględnienie wniosku o dopuszczenie dowodu z kolejnej opinii biegłego).
W tym miejscu dla przypomnienia należy wskazać, że dowód z opinii biegłego oceniony być musi z zachowaniem następujących wskazań:
- po pierwsze – biegły dysponuje wiadomościami specjalnymi niezbędnymi do stwierdzenia okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy
- po drugie – opinia biegłego jest logiczna, zgodna z doświadczeniem życiowym i wskazaniami wiedzy,
- po trzecie – opinia ta jest pełna i jasna
(por. między innymi wyrok SN z 28.05.2001 r. IV KKN 89/01, Lex 51839, wyrok SN z dnia 12.11.2002 r. V KKN 333/01, Lex 56854).
Normatywną podstawę przywołanych wyżej uwag tworząart. 193 § 1 k.p.k.(dysponowanie wiadomościami specjalnymi),art. 7 k.p.k.(granice swobodnej oceny dowodów) orazart. 201 k.p.k.(warunki prawidłowości opinii).
W niniejszej sprawie sąd meriti dysponował dwiema opiniami biegłych z zakresu ruchu drogowego i techniki samochodowej (opiniaW. W.k. 383-384, t. II, oraz opiniaS. W.k. 414-416, t. III).
W obu przypadkach nie może być żadnych wątpliwości ani zastrzeżeń co do wiedzy specjalnej jaką dysponują wymienieni biegli niezbędnej do opiniowania w tej sprawie.
Trudno też zarzucić, że wnioski tych opinii nie odpowiadają zasadom logiki czy doświadczenia życiowego, szczególnie jeśli uwzględnić ich wyjątkowo analityczny charakter.
Nie można też przyjąć by opinie te były w jakiejkolwiek mierze niepełne
bądź niejasne, skoro odpowiadały w sposób wyjątkowo przejrzysty na wszystkie niezbędne dla rozstrzygnięcia tej sprawy pytania.
Obrońca oskarżonych podnosząc zarzut w tym zakresie nawet w przybliżony sposób nie starał się wykazać w czym upatruje niedostatki uwzględnionych przez Sąd Rejonowy opinii, co miałoby uzasadniać uwzględnienie wniosku o dopuszczenie dowodu z kolejnego biegłego.
Dla przypomnienia tylko należy podnieść, że zagadnienie zasięgania kolejnych opinii normuje w całościart. 201 k.p.k.(a nie jak powołuje to apelacjaart. 170 § 2 k.p.k.).
Oznacza to więc, że w kwestii uznania opinii za pełną i jasną decydujące znaczenie ma ocena sądu, a nie stron. Przyjęcie innego poglądu prowadziłoby do sytuacji, że strona niezadowolona z opinii biegłego mogłaby raz po raz żądać kolejnych biegłych, aż do uzyskania opinii wykazującej to, co zamierza udowodnić.
Oczywiście sądom nie wolno lekceważyć zastrzeżeń stron pod adresem opinii, jednak zastrzeżenia te muszą mieć rzeczowy i należycie uzasadniony charakter.
W niniejszym przypadku jak to wyżej wskazano podnoszony w tym zakresie zarzut niepełności obu tworzących materiał dowodowy opinii pozostaje w zasadzie gołosłowny dlatego w żadnej mierze nie mógł być uwzględniony.
Mając więc to wszystko na uwadze, a także fakt, że wymierzone oskarżonymP. S.,A. S.iB. R.kary nie rażą niewspółmierną surowością, zaskarżony wyrok w tym zakresie należało utrzymać w mocy.
Co do apelacji obrońcy oskarżonegoZ. U..
Apelacja ta jest zasadna.
Sąd Rejonowy jak wynika z części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku przypisał temu oskarżonemu popełnienie czynu zart. 271 § l k.k., który miał polegać na tym, że jako osoba uprawniona reprezentując ubezpieczyciela(...) SApoświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, wystawiając polisę ubezpieczeniową pojazduM.będącego własnościąP. S.zatajając fakt, że pojazd ten był uszkodzony a tym samym zawyżył jego rzeczywistą wartość.
Trafnie jednak podnosi obrońca oskarżonegoZ. U., że w tym przypadku doszło do naruszenia przez sąd prawa materialnego, a toart. 271 § l k.k.
Odnosząc się do tej kwestii w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w treści przepisuart. 271 § l k.k.chodzi o poświadczenie nieprawdy w dokumencie tylko takim, który „wystawiono".
Nie jest więc dokumentem w rozumieniu tego przepisu dokument, który nie jest „wystawiony", a jedynie jak umowa cywilno prawna „zawierany".
W sprawie zaś nie ulega żadnej wątpliwości, że oskarżonyZ. U.był stroną cywilnoprawnej umowy ubezpieczenia a polisa, którą jak ujął to Sąd Rejonowy miał on „wystawić" jestde factoniczym innym jak właśnie umową ubezpieczeniową, zawartą z oskarżonymP. S..
Zachowanie oskarżonego nie polegało wiec na „poświadczeniu nieprawdy", o którym mowa w treściart. 271 § l k.k., lecz sprowadziło się do zawarcia umowy, a zawieranie umowy nie polega na „wystawieniu" dokumentu lecz na podpisaniu kontraktu. Pogląd ten znajduje oparciew dominującym odnośnie tej kwestii orzecznictwie Sądu Najwyższego, gdzie wielokrotnie podkreślano, że samo zawarcie (podpisanie) umowy cywilnoprawnej przez osobę uprawnioną do działania w imieniu strony transakcji z podaniem w jej treści niektórych nieprawdziwych okoliczności dot. kontraktu nie stanowi wystawienia dokumentu z poświadczeniem w nim nieprawdy w rozumieniuart. 271 § l k.k., (por. między innymi wyroki SN z dnia 9.05.2002 r. V KKN 323/99, OSNKW 2002 nr 9-10 poz. 71, z dnia 5.03.2003 r. III KKN 165/01, z dnia 5.10.2005 r. II KK 126/05, z dnia 13.11.2008 r. IV KK 373/08, z dnia 26.05.2015 r. IV KK 422/14, Legalis).
W świetle powyższego, konieczne jest zatem przyjęcie, że oskarżony jako jedynie strona umowy cywilnoprawnej, w której zawarto niezgodne z prawdą okoliczności, nie może być podmiotem czynu zart. 271 § l k.k., co sprawia, że należało go uniewinnić od przypisanego mu przestępstwa.
O kosztach za postępowanie odwoławcze w stosunku do oskarżonegoZ. U.orzeczono w oparciu o treśćart. 632 pkt 2 k.p.k.zaś wobec pozostałych oskarżonych w oparciu o treść od 636§ l k.p.k.