Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 123/15
Data wyroku: 2015-06-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Leżańska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 32 w zw. z art.184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 123/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 czerwca 2015 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Agnieszka Leżańska
Protokolant Cezary Jarocki
po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuE. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaE. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 19 grudnia 2014r. sygn.(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonemuE. K.prawo do emerytury od dnia(...)roku;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na rzecz ubezpieczonegoE. K.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt VU 123/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 grudnia 2014 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcyE. K.prawa do emerytury, z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych. Do stażu pracy warunkach szczególnych organ rentowy nie zaliczył okresu zatrudnienia od 1 grudnia 1992 roku do 30 kwietnia 1995 roku, ponieważ stanowisko operator spycharki – robotnik budowlany nie jest wymienione w Zarządzeniu Nr 64 Ministra Komunikacji z dnia 29 czerwca 1983 roku.
W dniu 21 stycznia 2015 roku od powyższej decyzji odwołał się pełnomocnik wnioskodawcy, wnosząc o zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnieniaod dnia 1 grudnia 1992 roku do 30 kwietnia 1995 roku wPrzedsiębiorstwie (...)wB.na stanowisku operatora spycharki.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wniósł o oddalenie odwołania, powielając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
wnioskodawcaE. K.,urodzony w dniu (...), złożył w dniu 19 listopada 2014 roku wniosek o przyznanie emerytury. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-4 akt ZUS).
Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący 25 lat, 11 miesięcy i 7 dni ,w tym 13 lat 9 miesięcy i 18 dni okresów pracy w warunkach szczególnych, tj. okresu zatrudnienia :
- od 11 listopada 1979 roku do 29 października 1984 roku wE.wB.,
- od 25 listopada 1984 roku do 5 czerwca 1986 roku wB.– budowa w Iraku,
- od 17 września 1986 roku do 30 listopada 1992 roku i od 1 maja 1995 roku do dnia 31 maja 1996 roku wE.wB.na stanowisku operator spycharki(dowód: decyzja z dnia 19 grudnia 2014 roku k. 29 akt ZUS, odpowiedź na odwołanie k. 6-7).
E. K.w okresieod dnia 7 listopada 1979 roku do dnia 31 maja 1996 roku był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wB.na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy. W wystawionym w dniu 31 maja 1996 roku świadectwie pracy wskazano, iż w okresie zatrudnienia wnioskodawca zajmował stanowiska pomocnik operatora spycharki, operatora spycharki i operatora spycharki – robotnika budowlanego(dowód: świadectwo pracy z dnia 31 maja 1996 r. k. 11 akt kapitałowych).
Przedsiębiorstwo (...)wB.zajmowało się wykonywaniem robót ziemnych na rzecz innych przedsiębiorstw, w tym przede wszystkim na rzeczKopalni (...)wB.i Elektrowni wB.(dowód: zeznania świadkaZ. Ś.protokół rozprawy z dnia 10 czerwca 2015 roku nagranie od minuty 3.14 do minuty 8.05, zeznania świadkaZ. M.protokół rozprawy z dnia 10 czerwca 2015 roku nagranie od minuty 8.15 do minuty 12.55, zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 10 czerwca 2015 roku nagranie od minuty 13.15do minuty 15.45).
Wnioskodawca przez cały okres zatrudnienia pracował jako operator spycharki, wykonując nią skarpy, nasypy, wały na rzeczKopalni (...)wB., nadto na potrzeby Elektrowni wykonywał prace na składowisku popiołu i żużla, na terenie o powierzchni 900 ha, oddalonym od Elektorowi i 3-4 km. Wnioskodawca wykonując te prace, zawsze pracował jako operator spycharki. Innych prac nie wykonywał, w tym nie wykonywał prac prostych fizycznych, jakie wykonują robotnicy budowlani. Nie pracował ręcznie, przy użyciu łopat, czy innych ręcznych sprzętów(dowód: zeznania świadkaZ. Ś.protokół rozprawy z dnia 10 czerwca 2015 roku nagranie od minuty 3.14 do minuty 8.05, zeznania świadkaZ. M.protokół rozprawy z dnia 10 czerwca 2015 roku nagranie od minuty 8.15 do minuty 12.55, zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 10 czerwca 2015 roku nagranie od minuty 13.15do minuty 15.45).
E. K.od 1979 roku posiada uprawnienia klasy I do kierowania spycharką gąsienicową, od 1982 roku uprawnienia klasy II a od 1986 roku uprawnienia klasy III(dowód: książeczka uprawnień k. 5, zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 10 czerwca 2015 roku nagranie od minuty 13.15do minuty 15.45).
Wnioskodawcy nie zostało wystawione świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych(okoliczność bezsporna).
Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje:

odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie doart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.
Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat i nie był członkiem OFE.
Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy.
Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.
Podnoszona zatem przez organ rentowy okoliczność nie dysponowania przez skarżącego świadectwem pracy w szczególnych warunkach, nie przesądza jeszcze, że wnioskodawca takiej pracy nie wykonywał.
Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami.
Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy od dnia 1 grudnia 1992 roku do 30 kwietnia 1995 roku wPrzedsiębiorstwie (...)wB.był niesporny między stronami w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach ubezpieczeniowych.
Sporny pozostawał jedynie charakter wykonywanej przez wnioskodawcę pracy tj. czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach. Stało się tak dlatego, że z dokumentów w postaci świadectwa pracy oraz angaży z dnia 4 grudnia 1992 roku, z dnia 10 sierpnia 1993 roku, z dnia 14 listopada 1994 roku i 24 kwietnia 1995 roku (k. 18-20 akt emerytalnych), potwierdzających zatrudnienie wnioskodawcy w spornym okresie czasu wynika jedynie, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku operatora spycharki – robotnika budowlanego. Okoliczność nieprecyzyjnego określenia stanowiska pracy wnioskodawcy, polegająca na wskazaniu, że wnioskodawca pracował jako robotnik budowlany, nie oznacza, że wnioskodawca faktycznie wykonywał taką właśnie pracę.
Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w okresie od dnia 1 grudnia 1992 roku do 30 kwietnia 1995 roku wPrzedsiębiorstwie (...)wB., Sąd oparł się na dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych wnioskodawcy oraz na zeznaniach świadków:Z. Ś.iZ. M., a także samego wnioskodawcy. ŚwiadekZ. Ś.od 1 września 1980 roku do końca swojego zatrudnienia,aZ. M.od 1978 roku do końca swojego zatrudnienia, pracowali w jednej brygadzie, jako operatorzy spycharki. Świadkowie potwierdzili, że od początku zatrudnieniaE. K.wPrzedsiębiorstwie (...)pracował jako operator spycharki, w tym również w spornym okresie od 1 grudnia 1992 roku do 30 kwietnia 1995 roku. Innych prac wnioskodawca nie wykonywał, a tym bardziej nie pracował jako robotnik budowlany, wykonując ręcznie prace budowlane. Co znamiennie, świadekZ. Ś.wskazał, iż także jego angaże zawierały dwuczłonowe oznaczenie stanowiska pracy- operator spycharki – mechanik, mimo że nigdy pracy mechanika nie wykonywał. Dwuczłonowe określane stanowisk pracy wynikało z ówczesnej polityki Przedsiębiorstwa, które wpisywało pracownikom w angażach kilka stanowisk pracy. Powyższa okoliczność nie znajdowała jednak odzwierciedlenia w rzeczywistości i nie pokrywała się z faktycznie wykonywaną pracą.
Mając na uwadze logiczne, spójne i wiarygodne zeznania świadków, Sąd uznał, iż wnioskodawca pracował jako operatów spycharki również w zakwestionowanym przez organ rentowy okresie tj. w okresie od 1 grudnia 1992 roku do 30 kwietnia 1995 roku. Podkreślenia wymaga również fakt, iżE. K.od 1979 roku posiada uprawnienia klasy I do kierowania spycharka gąsienicową, od 1982 roku uprawnienia klasy II a od 1986 roku uprawnienia klasy III.
Praca świadczona przez wnioskodawcę na stanowisku operatora spycharki mieści się w definicjiprac maszynistów ciężkich maszyn budowlanych, wymienionych w wykazie A dział V(w budownictwie) pkt. 3, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Zmechanizowanych(...)i(...)wB.było przedsiębiorstwem budowlanym zajmującym się wykonywaniem robót budowlanych. Wnioskodawca był zatem zatrudniony w branży budowlanej.
Wnioskodawca w toku niniejszego postępowania udowodnił zatem, że przez okres przekraczający 15 lat, pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach wykonując prace operatora ciężkiej maszyny budowlanej – spycharki. Ponieważ wszystkie wykonywane przez wnioskodawcę prace w ramach obowiązującej go normy czasu były pracami w szczególnych warunkach, a każda z nich szkodliwie wpływała na jego zdrowie, Sąd uznał, żeE. K.stale i w pełnym wymiarze czasu pracował w warunkach szczególnych.
Organ rentowy nie przedstawił w toku postępowania jakiegokolwiek dowodu podważającego dowody zgłoszone przez skarżącego .
Biorąc zatem pod uwagę, iż wnioskodawca spełnił wszystkie wymagane przepisami rozporządzenia warunki do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury, to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł ponad 25 lat, ma ponad 15 letni staż pracy w szczególnych warunkach, należy uznać, że wydana przez organ rentowy decyzja jest błędna, a żądanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie.
Z uwagi na fakt ukończenia przez wnioskodawcę 60 roku życia w dniu(...)roku, Sąd przyznał skarżącemu emeryturę z dniem(...)
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku.
O kosztach procesu, Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik tj.art. 98 k.p.c.zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.. na rzecz wnioskodawcy kwotę 60 złotych, na podstawie§ 2 ust. 1 i 2w zw. z§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 490).