Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 848/15
Data wyroku: 2015-10-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 379 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 848/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 roku Sąd Rejonowy w Kutnie:

1
stwierdził, że spadek poF. P. (1),

synuI.iJ.,
zmarłym dnia 03.04.1978 r. w miejscowościŚ.,
ostatnio stale zamieszkałym w miejscowościŚ.
na podstawie ustawy nabyli:
- żonaF. P. (2)córkaW.iJ.w 5/20 (pięciu dwudziestych) części oraz dzieci:
-J. D., córkaF.iF.,
-D. W. (1), córkaF.iF.,
-S. P. (1), synF.iF.,
-S. B., córkaF.iF.,
-T. P., synF.iF.po 3/20 (trzy dwudzieste) części każde z nich tak co do ogólnej części spadku jak i gospodarstwa rolnego,

2
stwierdził, że spadek poD.K. W.,

córceF.iF.,
zmarłej dnia 06.03.2009 r. wŻ.,
ostatnio stale zamieszkałej wŻ.
na podstawie ustawy nabyły dzieci:
-D. W. (2), synJ. T.iD.K.,
-J. W., synJ. T.iD.K.,
-B. O., córkaJ. T.iD.K.po 1/3 (jednej trzeciej) części każde z nich tak co do ogólnej części spadku jak i gospodarstwa rolnego,

3
stwierdził, że spadek poF. P. (2),

córceW.iJ.,
zmarłej dnia 12.03.2010 r. w miejscowościŚ.,
ostatnio stale zamieszkałej w miejscowościŚ.
na podstawie ustawy nabyły dzieci:
-T. P., synF.iF.,
-S. P. (1), synF.iF.,
-S. B., córkaF.iF.po 24/120 (dwadzieścia cztery sto dwudzieste) części każde z nich oraz wnuki:
-D. W. (2), synJ. T.iD.K.,
-J. W., synJ. T.iD.K.,
-B. K.,(...)córkaJ. T.iD.K.po 8/120 (osiem sto dwudziestych) części każde z nich oraz wnuki:
-A. D., córkaA. W.iJ.,
-M. D., synS.iJ.,
-R. B., synaA. W.iJ.po 6/120 (sześć sto dwudziestych) części każde z nich oraz prawnuki:
-K. D., córkaJ.iS. A.,
-B. T., synJ.iS. A.po 3/120 (trzy sto dwudzieste) części każde z nich tak co do ogólnej części spadku jak i gospodarstwa rolnego,

4
stwierdził, że spadek poT. P.,

synuF.iF.,
zmarłym dnia 08.02.2014 r. w miejscowościŚ.,
ostatnio stale zamieszkałym w miejscowościŚ.
na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyło rodzeństwo:
-S. P. (1), synF.iF.,
-S. B., córkaF.iF.po 6/24 (sześć dwudziestych czwartych) części każde z nich oraz siostrzeńcy:
-D. W. (2), synJ. T.iD.K.,
-J. W., synJ. T.iD.K.,
-B. O., córkaJ. T.iD.K.po 2/24 (dwie dwudzieste czwarte) części każde z nich oraz siostrzeńcy:
-A. D., córkaA. W.iJ.
-M. D., synS.iJ.po 2/24 (dwie dwudzieste czwarte) części każde z nich oraz córki siostrzeńca:
-N. B., córkaR.iM. J.
-O. B., córkaR.iM. J.po 1/24 (jednej dwudziestej czwartej) części każde z nich tak co do ogólnej części spadku jak i gospodarstwa rolnego,
5. polecił Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w KutnieA. M.sporządzenie spisu inwentarza spadku poT. P.synuF.iF.zmarłym dnia 08.02.2014 r. w miejscowościŚ.i ostatnio stale tam zamieszkałym;
6. nakazał zwrócić na rzeczS. B.ze Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Kutnie kwotę 250,00 zł (dwieście pięćdziesiąt 00/100) złotych tytułem zwrotu nadpłaconej opłaty od wniosku;
7. pozostawił wnioskodawczynię i uczestników przy poniesionych kosztach.
Apelację od powyższego postanowienia wywiodła wnioskodawczyni zaskarżając go w zakresie punktu 1. w części dotyczącej wskazania osób uprawnionych do dziedziczenia gospodarstwa rolnego i wielkości ich udziałów spadkowych oraz w zakresie punktu 2. w części dotyczącej wskazania osób uprawnionych do dziedziczenia gospodarstwa rolnego oraz ustalenia wielkości ich udziałów spadkowych.
Skarżąca podniosła zarzut dokonania ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez stwierdzenie, że gospodarstwo rolne poF. P. (1)na podstawie ustawy dziedziczą: żonaF. P. (2)w 5/20 części oraz pięcioro dzieci po 3/20 części każde z nich co do gospodarstwa rolnego oraz poprzez stwierdzenie, że spadek poD.K. W.dziedziczy na podstawie ustawy troje dzieci:D. W. (2),J. W.orazB. O.po 1/3 części każde z nich co do gospodarstwa rolnego.
W konkluzji skarżąca sformułowała wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie 1. i stwierdzenie, że spadek po zmarłym w dniu 3 kwietnia 1978 roku w miejscowościŚ.F. P. (1)ostatnio zamieszkałym w miejscowościŚ., nabyli: żonaF. P. (2)w 1/3 części, córkaJ. D.w 1/3 części oraz synT. P.w 1/3 części co do gospodarstwa rolnego; a także zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie 2. i stwierdzenie, że spadek poD.K. W.zmarłej dnia 6 marca 1009 roku wŻ.i ostatnio stale zamieszkałej wŻ.na podstawie ustawy nabyły dzieci: synD. W. (2)1 1/3 części, synJ. W.w 1/3 części oraz córkaB. O.z domuW.w 1/3 części co do ogólnej części spadku. Skarżąca wniosła także o zasądzenie od pozostałych uczestników postępowania kosztów postępowania według norm przepisanych.
W razie nieuwzględnienia tego wniosku ewentualnie wniosła o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie w uchylonym zakresie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania – przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna o tyle, że skutkuje uchyleniem postanowienia w zaskarżonej części.
Zdolność sądowa jest bezwzględną przesłanką procesową. Zdolność sądowa, czyli zdolność występowania w procesie w charakterze strony przysługuje każdej osobie fizycznej od momentu urodzenia do chwili śmierci. Jej brak stanowi przeszkodę procesową, którą Sąd bierze pod uwagę z urzędu w każdym stanie sprawy.
Jak wynika z załączonego do akt sprawy aktu poświadczenia dziedziczenia uczestnik postępowaniaS. P. (2)zmarł w dniu 28 listopada 2014 roku, czyli przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Śmierć osoby fizycznej w trakcie postępowania stanowi przeszkodę w jego kontynuowaniu i w przypadku, gdy - jak ma to miejsce w sprawie niniejszej – jego przedmiotem są prawa i obowiązki, które przechodzą na następców prawnych, musi nastąpić zawieszenie postępowania. Niezawieszenie postępowania i jego kontynuowanie po utracie zdolności sądowej przez stronę, bez wstąpienia w jej miejsce następców prawnych, powoduje nieważność postępowania.
Powyższe skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Nieważnością dotknięte jest całe postępowanie przed Sądem I instancji, aczkolwiek ze względu na związanie Sądu II instancji granicami zaskarżenia zakreślonymi w apelacji wnioskodawczyni, zaistniały podstawy do wydania orzeczenia kasatoryjnego jedynie w zakresie punktu 1 i 2 zaskarżonego postanowienia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy na Sądzie Rejonowym spoczywał będzie obowiązek ustalenia następców prawnych zmarłego uczestnikaS. P. (2)i zapewnienie im czynnego udziału w sprawie. Ponadto, Sąd zbada warunki przewidziane do dziedziczenia gospodarstwa rolnego i rozważy czy aspirujący do dziedziczenia gospodarstwa rolnego odpowiadają którejkolwiek z przesłanek określonych wart. 1059 k.c., gdyż kwestia ta w ogóle nie była przedmiotem analizy w aktualnym postępowaniu. Nie wiadomo czym kierował się Sąd Rejonowy ustalając krąg osób dziedziczących gospodarstwo rolne poJ. P.. Zabrakło również wskazania dlaczego Sąd I instancji zdecydował się na wydzielenie rozstrzygnięcia o dziedziczeniu praw do gospodarstwa rolnego w przypadku spadku otwartego po dniu 14 lutego 2001 roku, kiedy przestały obowiązywać szczególne regulacje prawa materialnego dotyczące tej kwestii.
Z tych względów, na podstawieart. 386 § 2, art. 108 ust. 2 i art. 13 § 2 k.p.c.orzeczono jak w sentencji.