Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2757/13
Data wyroku: 2015-09-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Smycz
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia społeczne
Podstawa prawna: art. 1 ust 1 pkt 16 rozp. MPiPS z 18.12.1998 w sprawie zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe

Sygn. aktVIII U 2757/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Joanna Smycz

Protokolant:

Anna Krzyszkowska

po rozpoznaniu w dniu26 sierpnia 2015 r. w Gliwicach
sprawyD.M.S.(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
przy udziale zainteresowanychZ. J.,W. K.,B. K.,P. W.,T. K.
opodstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne
na skutek odwołaniaD.M.S.(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia30 września 2013 r.nr330
z dnia30 września 2013 r.nr334
z dnia30 września 2013 r.nr340
z dnia30 września 2013 r.nr381
z dnia30 września 2013  r.nr343
oddala odwołania.
(-) SSO Joanna Smycz
Sygn. akt VIII U 2757/13

UZASADNIENIE
Decyzją nr (...)z dnia 30 września 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.stwierdził, że podstawy wymiary składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanegoZ. J.jako osoby zatrudnionej u odwołującej D.M.S.(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., za miesiące od stycznia do lipca 2012r. stanową kwoty wyszczególnione w decyzji.
Decyzją nr (...)z dnia 30 września 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.stwierdził, że podstawy wymiary składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanegoW. K.jako osoby zatrudnionej u odwołującej D.M.S.(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., za miesiące od stycznia do lipca 2012r. stanową kwoty wyszczególnione w decyzji.
Decyzją nr (...)z dnia 30 września 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.stwierdził, że podstawy wymiary składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanegoB. K.jako osoby zatrudnionej u odwołującej D.M.S.(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., za miesiące od stycznia do kwietnia 2012r. stanową kwoty wyszczególnione w decyzji.
Decyzją nr (...)z dnia 30 września 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.stwierdził, że podstawy wymiary składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanegoT. K.jako osoby zatrudnionej u odwołującej D.M.S.(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., za miesiąc lipiec 2012r. stanowi kwota wyszczególniona w decyzji.
Decyzją nr (...)z dnia 30 września 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.stwierdził, że podstawy wymiary składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanegoP. W.jako osoby zatrudnionej u odwołującej D.M.S.(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., za miesiące od stycznia do lipca 2012r. stanową kwoty wyszczególnione w decyzji.
Ustalenie podstawy wymiaru składek nastąpiło z uwzględnieniem§ 2 ust.1 pkt 16 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.), bowiem organ rentowy uznał, że w okresie spornym zainteresowani świadczyli pracę za granicą w ramach oddelegowania, a nie podróży służbowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji odwołująca D.M.S.(...) sp. z o.o.wniosła o ich zmianę i uznanie, że prawidłowo ustaliła podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne dla pracowników spółki zatrudnionych w Polsce jako wykonujących pracę za granicą w ramach podróży służbowej. W uzasadnieniu zarzuciła, że organ rentowy arbitralnie uznał, że pracownicy spółki w kontrolowanym okresie byli oddelegowani do pracy poza granicami kraju i nie wyjaśnił wszystkich istotnych faktów, a także okoliczności związanych z pojęciem oddelegowanie/podróż służbowa. W jej ocenie, decydującym dla stwierdzenia, czy pracownik jest oddelegowany, czy też przebywa w podróży służbowej jest zapis znajdujący się w umowie o pracę. W przypadku pracowników płatnika składek, umowa wskazuje w sposób jednoznaczny, że jako miejsce pracy określono Polskę. Odwołująca powołała się również na wiążącą dla organu rentowego decyzję interpretacyjną ZUS wL., która potwierdziła prawidłowość zajmowanego przez płatnika stanowiska. Nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w postaci braku uzasadnienia faktycznego skarżonej decyzji.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, wskazując że skarżona decyzja została wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania kontrolnego i wyjaśniającego, które wykazało, że zainteresowani w okresie spornym świadczyli pracę w Niemczech w ramach oddelegowania, a nie podróży służbowej. Nadto organ rentowy podniósł, że na wniosek odwołującej, wydał zaświadczenia dotyczące ustawodawstwa polskiego w celu poświadczenia formularza A1 w stosunku do zainteresowanych. Okoliczność ta, zdaniem organu rentowego przesądza fakt, że zainteresowani w spornym okresie pracowali jako pracownicy oddelegowani do pracy za granicą. Organ rentowy uznał za bezskuteczne powoływanie się na decyzję ZUS wL.w przedmiocie interpretacji przepisów ubezpieczeń społecznych, bowiem dotyczyła ona innego stanu faktycznego niż ustalony w sprawie, nadto, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są bezprzedmiotowe.
Zarządzeniami z dnia 23.12.2013r Sąd połączył sprawy o sygnaturach VIII U 2758/13,(...),(...)oraz VIII U 2760/13 ze sprawą o sygnaturze VIII U 2757/13 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Zainteresowani nie zajęli stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniach 14 maja - 10 czerwca 2013r. organ rentowy przeprowadził u odwołującej kontrolę pod kątem prawidłowości opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
W trakcie kontroli ustalono, że odwołująca w ramach prowadzonej działalności świadczy usługi w kraju i zagranicą. W ramach umów zawartych z kontrahentami niemieckimi odwołująca w okresie spornym wysyłała swoich pracowników, w tym zainteresowanych, do pracy w Niemczech. Pracownicy byli wysyłani do tej pracy systematycznie, co miesiąc na okres miesiąca, świadczyli w Niemczech pracę w sposób ciągły. Odwołująca wystawiała pracownikom co miesiąc i co do zasady na okres miesiąca polecenia wyjazdu służbowego. Polecenia wyjazdu obejmowały okres krótszy niż miesiąc tylko w przypadkach, gdy pracownik korzystał z urlopu wypoczynkowego lub bezpłatnego. Pracownicy nie świadczyli pracy w Polsce. Odwołująca wypłacała pracownikom diety za każdy dzień podróży służbowej. Za okresy wykonywania pracy za granicą na podstawie poleceń służbowych odwołująca deklarowała składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od wynagrodzenia wskazanego w umowie o pracy tj. wynagrodzenia minimalnego.
Wszyscy zainteresowani zostali zatrudnieni przez odwołującą na stanowisku operatora maszyn-oczyszczacz metali na czas określony. Jako miejsce świadczenia pracy w umowach wskazano siedzibę pracodawcy oraz ustalono, że w uzasadnionych przypadkach pracodawca zastrzega sobie prawo zmiany miejsca pracy, na co zatrudniony wyraża zgodę.
W poleceniach wyjazdów służbowych do Niemiec odwołująca wskazywała, że zainteresowani są zatrudnieni na stanowisku operatora maszyn-oczyszczacza metali, a jako cel podróży wykonanie obróbki odlewów metalowych.
ZainteresowanyZ. J.zatrudniony został na okres od 6.kwietnia 2012r. do 31. grudnia 2012r.; świadczył pracę wN.:
- od 11.04.2011r do 31 grudnia 2012r.,
ZainteresowanyW. K.zatrudniony został na okres od 2 listopada 2011r. do 2 listopada 2012r.; świadczył pracę wN.:
- od 2 listopada 2011r do 31 października 2012r
ZainteresowanyB. K.zatrudniony został na okres od 10 maja 2011r. do 31 marca 2012r.; Od 23 maja 2011r do 26 sierpnia 2011r korzystał z urlopu bezpłatnego, świadczył pracę w Niemczech:
- od 29 sierpnia 2011r do 31 marca 2012r
ZainteresowanyT. K.zatrudniony został na okres od 6 czerwca 2012r. do 20 października 2012r.; świadczył pracę wN.:
- od 6 czerwca 2012r. do 30 września 2012r
ZainteresowanyP. W.zatrudniony został na okres od 26 października 2011r. do 30 września 2012r.. Od 9 lipca 2012r do 20 października 2012r korzystał z urlopu bezpłatnego, świadczył pracę wN.:
- od 26 października 2011r. do 30 czerwca 2012r
Odwołująca za powyższe okresy pracy zainteresowanych deklarowała składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od wynagrodzenia wskazanego w umowie o pracy tj. wynagrodzenia minimalnego.
W zastrzeżeniach do protokołu kontroli odwołująca nie zgodziła się z ustaleniem, że pracownicy świadczyli pracę w Niemczech w ramach oddelegowania, bowiem w jej ocenie w okresach objętych kontrolą przebywali za granicą w podróży służbowej. Odwołująca podniosła, że decydującym znaczeniem dla rozróżnienia oddelegowania od podróży służbowej jest miejsce wykonywania pracy określone w umowie o pracę.
Organ rentowy nie uwzględnił zastrzeżeń odwołującej, podtrzymując ustalenia kontrolne, że pracownicy nie przebywali w Niemczech w ramach podróży służbowej.
Na wniosek odwołującej organ rentowy wydał w stosunku do zainteresowanych na druku A1 zaświadczenia o ustawodawstwie dotyczącym zabezpieczenia społecznego, obejmujące okresy wymienione w skarżonych decyzjach, w których potwierdzono, że do zainteresowanych jako oddelegowanych pracowników najemnych w czasie pracy w Niemczech ma zastosowanie ustawodawstwo polskie.
[dowód : akta kontroli ZUS, akta osobowe, zaświadczenia A1 k.29-50, zeznania zainteresowanegoB. K.k.236].
Decyzją nr (...)z dnia 29 grudnia 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wL.uznał za prawidłowe stanowisko odwołującej zawarte we wniosku z 19 grudnia 2011r. w sprawie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla pracowników zatrudnionych w Polsce, wykonujących pracę za granicą w ramach podróży służbowej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, odwołująca we wniosku o wydanie interpretacji wskazała, że realizuje usługi w Niemczech przy pomocy zatrudnionych w Polsce pracowników, którzy wykonują je w ramach tymczasowych podróży służbowych za wynagrodzeniem w wysokości ustalonej w umowach o pracę i otrzymują diety z tytułu podróży służbowej. Ponieważ miejscem świadczenia pracy, zgodnie z umowami o prace, jest terytorium Polski odwołująca wskazała, że w jej ocenie podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia jest faktycznie uzyskany przychód pracowników bez doliczania diet – okoliczność bezsporna.
Odwołująca w toku postępowania sądowego nie kwestionowała ustaleń faktycznych dokonanych w czasie kontroli i nie złożyła żadnych wniosków dowodowych.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołania nie zasługują na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutów formalnych odwołującej, wskazać należy, że postępowanie sądowe w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, pozostaje poza przedmiotem tego postępowania. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że sąd ubezpieczeń społecznych - jako sąd powszechny - może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego(por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1980 r., III CZP 43/80, OSNCP 1981/8/142, z dnia 27 listopada 1984 r., III CZP 70/84, OSNCP 1985/8/108 oraz wyrok z dnia 27 kwietnia 2010r., II UK 336/096, lex nr 604222).W rozpoznawanej sprawie, nie występują wady tego rodzaju, a odwołująca została zapoznana z całością ustaleń protokołu kontrolnego. Stanowisko organu rentowego zostało również wyrażone w piśmie informującym o nieuwzględnienia zastrzeżeń odwołującej do protokołu kontroli. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy sprecyzował swoje stanowisko, a odwołująca mimo, zakreślenia terminu 14 dni na ustosunkowanie się odpowiedzi na odwołanie nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń do ustaleń faktycznych organu rentowego. Nie uczyniła tego również w trakcie postępowania sądowego, a zatem nie można przyjąć, że „nie umożliwiono jej ustosunkowania” do podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.
Sporną kwestią w rozpoznawanej sprawie jest, czy do ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanych należy stosowaćpkt. 15 czy 16  § 2 ust. 1 rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.).
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 15 powyższego rozporządzenia z podstawy wymiaru składek wyłączone są diety i inne należności z tytułu podróży służbowej pracownika do wysokości określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju - ten przepis zastosowała odwołująca deklarując składki na ubezpieczenia zainteresowanych, bowiem w jej ocenie przebywali w spornym okresie w podróży służbowej.
Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 pkt 16 powyższego rozporządzenia z podstawy wymiaru składek wyłączona jest część wynagrodzenia pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców, z wyłączeniem osób wymienionych w art. 18 ust. 12 ustawy - w wysokości równowartości diety przysługującej z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju, za każdy dzień pobytu, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z tym zastrzeżeniem, że tak ustalony miesięczny przychód tych osób stanowiący podstawę wymiaru składek nie może być niższy od kwoty przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy. W ocenie organu rentowego zainteresowani świadczyli pracę w ramach oddelegowania, wobec czego w skarżonej decyzji ustalił podstawy wymiaru składek zainteresowanych wg tych zasad.
W konsekwencji w pierwszej kolejności spór wymagał rozstrzygnięcia czy zainteresowani w spornym okresie wykonywali pracę w Niemczech w ramach podróży służbowych, czy oddelegowania.
Sąd podziela stanowisko organu rentowego, że zainteresowani w okresie spornym świadczyli pracę w Niemczech w ramach oddelegowania, a nie podróży służbowej. Zgodnie zart. 29 k.p., umowa o pracę określa strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia, warunki pracy i płacy oraz miejsce wykonywania pracy. Natomiast po myśliart. 775§ 1 k.p.podróżą służbową jest wykonywanie zadania określonego przez pracodawcę poza miejscowością, w której znajduje się stałe miejsce pracy pracownika, w terminie i miejscu określonych w poleceniu wyjazdu służbowego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, żeart. 775§ 1 k.p.odnosi się do zadania służbowego rozumianego jako zdarzenie incydentalne w stosunku do pracy umówionej, wykonywanej zwykle w ramach stosunku pracy. Istotą podróży służbowej jest, że w ramach normalnych obowiązków pracowniczych stanowi zdarzenie okazjonalne, niecodziennie i polega na wykonaniu konkretnego zadania służbowego w czasie ograniczonym i zakładanym z góry(vide wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2.12.2009r., II PK 138/09, Monitor Prawa Pracy 2010/6/312;  z dnia 9 lutego 2010 r., I PK 57/09, OSNP 2011/15-16/ 20; uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2008 r., II PZP 11/08, OSNP 2009/ 13-14/ 166).Wykonywanie systematycznie co miesiąc pracy za granicą nie może więc być uznane za podróż służbową w rozumieniu przytoczonego przepisu.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w okresie spornym zainteresowani w sposób ciągły świadczyli pracę za granicą, realizując zakres prac do których zobowiązali się w umowie o pracę, a nie wykonując jakieś konkretne zadanie służbowe. Nie kwestionowanym jest, że mimo zapisów umowy o pracę zainteresowani w tym czasie nie wykonywali pracy w Polsce. Taki sposób realizacji obowiązków pracowniczych przemawia przeciwko uznaniu, że zainteresowani przebywali w spornym okresie w podróży służbowej. Mając na uwadze zapisy w umowie o pracę, że strony zgadzają się na zmianę miejsca pracy, przyjąć należy, że w sposób dorozumiany zmieniły miejsce świadczenia pracy zainteresowanych na Niemcy.
Sąd nie podziela stanowiska odwołującej, że określenie w umowie miejsca wykonywana pracy [tu siedziba firmy w Polsce], wystawianie poleceń służbowych, rozliczanie delegacji, wypłata diet jest zasadniczym kryterium odróżniającym podróż służbową od oddelegowania. W ocenie Sądu, decydującą okolicznością o tym czy miała miejsce podróż służbowa jest faktyczny sposób realizacji obowiązków pracowniczych przez zainteresowanych.
O tym, że zainteresowani świadczyli w Niemczech pracę w ramach oddelegowania świadczy okoliczność, że ubezpieczona występowała o wydanie zaświadczenia o potwierdzeniu ustawodawstwa polskiego na druku A1, na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 1.09.2009r. dotyczącego wykonania rozporządzenia nr 883/2004.
Przepis art. 11 ust. 3 rozporządzenia 883/2004 stanowi, że zgodnie z art. 12 do 16 osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego. Natomiast w art. 12 ust. 1 wskazano, że osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w Państwie Członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie tam prowadzi swą działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego Państwa Członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego Państwa Członkowskiego, pod warunkiem że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i że osoba ta nie jest wysłana, by zastąpić inną osobę.
W rozporządzeniu wykonawczym(...)w art. 15 wskazano, że w przypadku gdy osoba wykonuje pracę w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie właściwe na podstawie przepisów tytułu II rozporządzenia podstawowego, pracodawca lub - w przypadku osoby, która nie wykonuje pracy jako pracownik najemny - zainteresowany informują o tym instytucję właściwą państwa członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie w danym przypadku, w miarę możliwości z wyprzedzeniem. Instytucja ta wydaje zainteresowanemu poświadczenie, o którym mowa w art. 19 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego – czyli tzw. druk A1
Powyższe przepisy z istoty rzeczy nie mają zastosowania do pracowników odbywających zagraniczną podróż służbową z uwagi na jej incydentalność i krótkotrwałość, bowiem dotyczą „osób wykonujących pracę najemną” w innym Państwie członkowskim. Dzięki tym zapisom do pracowników delegowanych przez odwołującą w celu świadczenia pracy nadal miało zastosowanie ustawodawstwo polskie.
W konsekwencji ustalenia, że zainteresowani w okresie spornym świadczyli pracę w Niemczech w ramach oddelegowania, prawidłowo organ rentowy w skarżonej decyzji ustalił wysokość podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z uwzględnieniem regulacji przewidzianej w pkt. 16 § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Nie ma racji odwołująca twierdząc, żedecyzja nr (...)ZUS wL.w zakresie interpretacji przepisów ubezpieczeń społecznych jest wiążąca w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie zart. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczejinterpretacja może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Interpretacja przepisów dokonywana jest wyłącznie w odniesieniu do stanu faktycznego opisanego we wniosku. Odwołująca w swoim wniosku o wydanie interpretacji wskazała, że pracownicy przebywają za granicą w podróży służbowej, a zatem decyzja jest wiążąca tylko dla takiego stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie ustalono, że zainteresowani świadczyli pracę w Niemczech w ramach oddelegowania, stąd dokonana w decyzji nr 890/2011 interpretacja nie jest wiążąca dla organu rentowego.
W związku z powyższym, na mocyart. 47714§ 1 k.p.c., Sąd orzekł jak w sentencji, oddalając odwołanie.
(-) SSO Joanna Smycz