Sąd Okręgowy w Lublinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 689/14
Data wyroku: 2015-03-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra
Słowa kluczowe: Przedawnienie Roszczeń
Podstawa prawna: art. 751 pkt 2 k.c.

Sygn. akt II Ca 689/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 marca 2015 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra
Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jolanta Jaworska
po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2015 roku w Lublinie, na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz
siedzibą wW.
przeciwkoP. H.
o zapłatę kwoty 2113,43 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 18 kwietnia 2013
roku do dnia zapłaty
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Puławach dnia 27
maja 2014 roku, w sprawie I C 787/13 upr
I. oddala apelację;
II. oddala wniosek(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościązsiedzibą wW.o zasądzenie odP. H.zwrotu kosztówpostępowania odwoławczego.
Sygn. akt II Ca 689/14

UZASADNIENIE
W pozwie wniesionym w elektronicznym postępowaniu upominawczym w dniu 18 kwietnia 2013 roku powód– (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.wniósł o zasądzenie od pozwanego –P. H.kwoty 2113,43 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz „kosztów sądowych” w kwocie 30 zł, kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i kosztów wysłania przesyłki poleconej zawierającej ostateczne wezwanie do zapłaty (k. 2-4).
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, żeP. H.był studentemWyższej Szkoły (...)im. bp.J. C.wR.. Jako student tej uczelni zobowiązany był do przestrzegania przepisówustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym, regulaminu studiów i aktów statuujących warunki i terminy odpłatności za studia. Mimo to, pozwany nie uregulował w całości należnych opłat.
Powód wskazał, że na podstawie umowy „o zakup wierzytelności” z dnia 29 października 2012 roku powód(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.stała się wierzycielem pozwanego.
Powód wyjaśnił, że objęta żądaniem pozwu kwota 1200 zł stanowi sumę zaległych kwot wynikających z nieopłacenia przez pozwanego czesnego w miesiącu marcu 2007 roku oraz w miesiącu kwietniu 2007 roku.
Powód wskazał również, że:
a) kwota 306,20 zł obejmuje skapitalizowane odsetki za opóźnienie w zapłacie kwoty 400 zł (płatnej w marcu 2007 roku), obliczone za okres od dnia 16 marca 2007 roku do dnia 17 kwietnia 2013 roku,
b) kwota 305,57 zł obejmuje skapitalizowane odsetki za opóźnienie w zapłacie kolejnej kwoty 400 zł (płatnej w marcu 2007 roku), obliczone za okres od dnia 21 marca 2007 roku do dnia 17 kwietnia 2013 roku,
c) kwota 301,66 zł obejmuje skapitalizowane odsetki za opóźnienie w zapłacie kwoty 400 zł (płatnej w kwietniu 2007 roku), obliczone za okres od dnia 21 kwietnia 2007 roku do dnia 17 kwietnia 2013 roku.
*
Nakazem zapłaty z dnia 7 maja 2013 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie uwzględnił powództwo w całości (k. 4v).
*
Od nakazu zapłaty z dnia 7 maja 2013 roku pozwany –P. H.wniósł sprzeciw. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń dochodzonych przez powoda i wniósł o oddalenie powództwa (k. 5).
*
Wyrokiem z dnia 27 maja 2014 roku Sąd Rejonowy w Puławach:
I. oddalił powództwo;
II. oddalił wniosek(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.o zasądzenie odP. H.kosztów procesu (k. 92).
W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 1 października 2004 rokuP. H.złożył ślubowanie studentaWyższej Szkoły (...)im. bp.J. C.wR.(uczelnia niepubliczna) i z tym dniem został przyjęty na studia niestacjonarne (zaoczne) Wydziału Nauk(...)Wyższej Szkoły (...)im. bp.J. C.wR.o specjalności technika samochodowa i ubezpieczenia komunikacyjne.
Sąd wskazał, że podejmując naukę wWyższej Szkole (...)im. bp.J. C.wR.P. H.zobowiązany był do wnoszenia opłat. Zarządzeniem nr 1 z dnia 31 stycznia 2007 roku rektor tej uczelni ustalił opłatę w kwocie 1600 zł za semestr letni dla studentów studiów zaocznych o specjalności technika samochodowa i ubezpieczenia komunikacyjne. Opłatę czesnego w tej wysokości można było uiścić w 4 równych ratach w kwocie po 400 zł, każda rata płatna odpowiednio do dnia 28 lutego 2007 roku, do dnia 20 marca 2007 roku, do dnia 20 kwietnia 2007 roku i do dnia 20 maja 2007 roku, z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat, przy czym zarządzeniem nr 2 rektoraWyższej Szkoły (...)im. bp.J. C.wR.z dnia 17 lutego 2007 roku, termin wpłaty pierwszej raty w semestrze letnim w roku akademickim 2006/2007 przesunięty został z dnia 28 lutego 2007 roku do dnia 15 marca 2007 roku.
Sąd Rejonowy ustalił, żeP. H.do dnia 28 lutego 2007 roku nie uzyskał zaliczenia II (letniego) semestru i III (zimowego) semestru. Nie pobierał nauki w IV (letnim) semestrze w roku akademickim 2006/2007 i w tym semestrze nie uczęszczał na wykłady i zajęcia dydaktyczne.
Sąd Rejonowy ustalił, że z uwagi na to, iżP. H.nie zaliczył II i III semestru, decyzją DziekanaWyższej Szkoły (...)im. bp.J. C.wR.z dnia 7 maja 2007 roku został skreślony z tym dniem z listy studentów tej uczelni.
Sąd ustalił, żeP. H.nie uiścił czesnego w kwocie 400 zł do dnia 15 marca 2007 roku, w kwocie 400 zł do dnia 20 marca 2007 roku oraz w kwocie 400 zł do dnia 20 kwietnia 2007 roku.
Sąd ustalił, że w dniu 29 października 2012 roku pomiędzyWyższą Szkoła (...)im. bp.J. C.wR.a(...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.została zawarta umowa sprzedaży wierzytelności, na podstawie którejWyższa Szkoła (...)im. bp.J. C.wR.sprzedała(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.wierzytelność w stosunku doP. H.w kwocie 1200 zł wraz z wszelkimi prawami związanymi z tą wierzytelnością.
Sąd ustalił, że pismem z dnia 30 października 2012 roku(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.zawiadomiłaP. H.o cesji wierzytelności i wezwała do zapłaty kwoty łącznej 2040,77 zł, w tym należności głównej w kwocie 1200 zł i odsetek ustawowych w łącznej kwocie 840,77 zł, naliczonych od daty wymagalności poszczególnych rat do dnia 29 października 2012 roku, w terminie 21 dni.
W ocenie Sądu pierwszej instancji powództwo(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.podlega oddaleniu z uwagi na podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia.
Sąd Rejonowy przytoczył treść przepisówart. 117 § 1 i 2 k.c.,art. 118 k.c.i wyjaśnił, że przepisem szczególnym w stosunku do przepisuart. 118 k.c.jest przepisart. 751 pkt 2 k.c.
Sąd wskazał, że kwota dochodzona pozwem stanowi należność z tytułu opłat za usługi edukacyjne za okres od lutego 2007 roku do maja 2007 roku (IV, letni semestr w roku akademickim 2006/2007).
Sąd Rejonowy wyjaśnił, że obowiązująca aktualnieustawa z dnia 27 lipca 2005 roku– Prawo o szkolnictwie wyższym weszła w życie z dniem 1 września 2005 roku, uchylając poprzednio obowiązujące przepisyustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższymorazustawy z dnia 26 czerwca 1997 roku o wyższych szkołach zawodowych. Zgodnie z art. 269 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, studenci przyjęci na studia przed dniem jej wejścia w życie oraz w roku akademickim 2005/2006 wnoszą opłaty za zajęcia dydaktyczne na dotychczasowych zasadach do końca okresu studiów przewidzianych w programie studiów (ust. 1), zaś umowy, o których mowa w art. 160 ust. 3 tej ustawy, obowiązują od roku akademickiego 2006/2007.
Sąd wskazał, że skoro pozwany został przyjęty na studia w dniu 1 października 2004 roku, to jest przed dniem wejścia w życieustawy z dnia 27 lipca 2005 roku, a roszczenie objęte żądaniem pozwu powstało w roku akademickim 2006/2007, to regulacje prawne wprowadzone tą ustawą, to jest art. 160 ust. 3 bezpośrednio, zaś art. 99, w tym jego ust. 4, pośrednio, nie mogą mieć w niniejszej sprawie zastosowania.
Sąd wskazał, że przepisart. 99 ustawy z dnia 27 lipca 2005 rokuw swej zasadniczej treści dotyczy uczelni publicznych, przy czym zawarta tam regulacja sprowadza się do wprowadzenia możliwości pobierania przez uczelnie publiczne w określonych sytuacjach opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz zasad ustalania wysokości opłat i ich pobierania przez uczelnie publiczne. Uczelni niepublicznych, a więc takich jak pierwotny wierzyciel (Wyższa Szkoła (...)im. bp.J. C.wR.) – strona umowy stanowiącej podstawę powództwa, dotyczy w zasadzie w tej kwestii jedynie ust. 4 art. 99 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, mający charakter przepisu kompetencyjnego, który zgodnie z pierwotnym brzmieniem stanowił, że zasady pobierania i wysokość opłat w uczelni niepublicznej określa organ wskazany w jej statucie. Zatem reżim prawny właściwy dla oceny przedmiotowej umowy odpowiada stanowi prawnemu obowiązującemu pod rządamiustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym. Przepisy tej ustawy dawały bowiem podstawę do pobierania opłat za zajęcia dydaktyczne, nie precyzując bliżej charakteru tych świadczeń, ani też umów będących podstawą ich pobierania (art. 23 ust. 2 pkt 2).
W ocenie Sądu Rejonowego bezzasadny jest wniosek, że stan prawny obowiązujący w roku akademickim 2006/2007 zmieniony został ustawą – Prawo o szkolnictwie wyższym na tyle, aby można było mówić o wyodrębnieniu umowy o świadczenie usług edukacyjnych i uregulowaniu jej istotnych elementów. Oznacza to, że do takich umów nienazwanych, w tym do umowy o świadczenie usług edukacyjnych zawartej pomiędzyWyższą Szkołą (...)im. bp.J. C.wR.a pozwanymP. H., należy stosować odpowiednio przepisy o zleceniu. Stosownie bowiem do treściart. 750 k.c.do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Sąd wyjaśnił, że w sporządzanych w literaturze przykładowych wykazach stanów faktycznych zaliczanych do umów o świadczenie usług zart. 750 k.c.zawsze wymieniano umowy o nauczanie.
Sąd wskazał, że przepisart. 751 pkt 2 k.c.znajduje zastosowanie jedynie do niektórych roszczeń wynikających ze stosunku zlecenia (świadczenia usług), o ile przysługują one podmiotom o szczególnym statusie, a więc osobom trudniącym się zawodowo czynnościami w zakresie utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone.
Sąd uznał, że na tle okoliczności niniejszej sprawy nie można podzielić poglądu powoda, że spod tej regulacji wyłączona jest nauka w ramach reżimu szkolnictwa wyższego z uwagi na normy szczególne względem kodeksowych, zawarte w ustawach o szkolnictwie wyższym z 1990 roku i 2005 roku. Przepisart. 751 pkt 2 k.c.posługuje się bardzo ogólnym pojęciem „roszczenia z tytułu nauki” i nie ma przeszkód do jego stosowania w przypadku dochodzenia przez niepubliczną uczelnię wyższą (ewentualnie jego następcę prawnego) opłat za studia i usługi edukacyjne na poziomie studiów pierwszego i drugiego stopnia, czy też nawet na poziomie jednolitych studiów magisterskich.
Sąd wyjaśnił, że wymóg stosowania powołanego przepisu jedynie do roszczeń podmiotów w nim określonych również nie wyłącza możliwości powołania się na dwuletni termin przedawniania w rozpoznawanej sprawie. W szczególności nie stoi temu na przeszkodzie treść art. 106 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis ten zastrzega jedynie, że prowadzenie przez uczelnię działalności dydaktycznej, naukowej, badawczej, doświadczalnej, artystycznej, sportowej, rehabilitacyjnej lub diagnostycznej nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisówustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej. To zaś oznacza, że do wymienionych rodzajów działalności nie będą miały zastosowania wynikające z tej ustawy zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej oraz zasady kontroli tej działalności. Nie jest to jednak tożsame z tym, że nie będzie możliwa taka ocena działalności uczelni na gruncie innych przepisów, w tym w szczególności przepisówkodeksu cywilnego. Nie można również na tej podstawie przyjąć, że uczelnie w zakresie wymienionej w tym przepisie działalności nie mogą być przedsiębiorcami w rozumieniu innych przepisów prawa.
Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądowym uczelnie wyższe uznawane były za przedsiębiorców. Sąd wyjaśnił, że przepisart. 431k.c.zawiera definicję przedsiębiorcy stworzoną na potrzeby prawa prywatnego i pojęcie przedsiębiorcy jest zdefiniowane przez ten przepis bardzo szeroko, szerzej niż pojęcie przedsiębiorcy funkcjonujące wustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Szeroko na gruncie tego przepisu wykładane jest również pojęcie działalności gospodarczej. Za działalność gospodarczą uznaje się działalność, która ma zarobkowy charakter. Przy takim pojmowaniu działalności gospodarczej wyższą uczelnię niepubliczną świadczącą odpłatnie usługi edukacyjne można uznać za przedsiębiorcę w rozumieniuart. 431k.c.
Sąd wskazał, że dla oceny możności stosowania przepisuart. 751 pkt 2 k.c.nie ma decydującego znaczenia czy uczelnię wyższą można uznać za przedsiębiorcę, czy też podmiot prowadzący działalność gospodarczą, lecz to, czy może być ona traktowana jako osoba zawodowo trudniąca się świadczeniem usług w postaci nauki. W przepisie tym nie chodzi bowiem o roszczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, czy też roszczenia przedsiębiorcy, ale jedynie o roszczenia osoby zawodowo trudniącej się świadczeniami usług w postaci nauki. Za taką osobę uznać należy bez wątpieniaWyższą Szkołę (...)im. bp.J. C.wR., która, jako uczelnia niepubliczna, w sposób stały i zorganizowany świadczyła odpłatnie usługi edukacyjne wobec studentów.
Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie znajdzie zastosowanieart. 751 pkt 2 k.c.również w stosunku do powoda, to jest cesjonariusza wierzytelności wobec pozwanego, gdyż zgodnie zart. 509 § 2 k.c.wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenia o zaległe odsetki, a dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszystkie zarzuty, jakie miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie (art. 513 § 1 k.c.).
Sąd wskazał, że wymagalność dochodzonego roszczenia następowała w datach obowiązku zapłaty poszczególnych rat czesnego. Biorąc pod uwagę terminy wymagalności poszczególnych rat należności za świadczenia edukacyjne (400 zł do dnia 15 marca 2007 roku, 400 zł do dnia 20 marca 2007 roku oraz 400 zł do dnia 20 kwietnia 2007 roku) oraz brak podstaw do przyjęcia, że doszło do przerwania biegu przedawnienia dochodzonych pozwem roszczeń w rozumieniuart. 123 k.c., Sąd uznał, że uległy one w całości przedawnieniu – ostatnia cząstkowa należność w kwocie 400 zł wymagalna do dnia 20 kwietnia 2007 roku – z upływem 20 kwietnia 2009 roku. Przedawnienie w całości należności głównej (czesnego), w ocenie Sądu, spowodowało też przedawnienie w całości skapitalizowanych odsetek dochodzonych w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, nawet gdyby w realiach niniejszej sprawy wykluczyć możliwość stosowania do zgłoszonego roszczenia przepisówart. 750 k.c.iart. 751 pkt 2 k.c., to i tak wniesione powództwo podlegałoby oddaleniu z uwagi na upływ trzyletniego terminu przedawnienia określonegoart. 118 k.c.dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jak wskazano już wyżej,Wyższa Szkoła (...)im. bp.J. C.z siedzibą wR.była uczelnią niepubliczną, która swą działalność w postaci świadczenia usług edukacyjnych prowadziła w sposób stały i zorganizowany. Co bardzo istotne, uczelnia ta swe usługi świadczyła jedynie odpłatnie, co jasno i jednoznacznie wynika ze złożonych do akt sprawy dokumentów, w tym statutu, regulaminu i zarządzeń. Nie byłoby zatem żadnych podstaw, aby świadczone w taki sposób usługi edukacyjne na poziomie typowego nauczania w zakresie studiów pierwszego i drugiego stopnia, traktować inaczej niż wszelkie inne odpłatne usługi związane z nauką, czy też szkolnictwem, świadczone przez inne podmioty niż uczelnie wyższe. Dlatego też w takiej sytuacji należałoby przyjąć, że dochodzone w sprawie roszczenie jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej, dla którego jeszcze przed wniesieniem powództwa upłynął już trzyletni termin przedawnienia określonyart. 118 k.c.
Sąd uznał, że zasadność dochodzonego roszczenia budzi wątpliwość także z innej przyczyny. Dochodzone roszczenie dotyczy bowiem odpłatności za IV (letni) semestr studiów pozwanego w roku akademickim 2006/2007, a okolicznością niekwestionowaną przez powoda był fakt, żeWyższa Szkoła (...)im. bp.J. C.wR.nie świadczyła już w tym okresie żadnych usług edukacyjnych wobec pozwanego, gdyż nie uczęszczał on na zajęcia i nie uzyskał tzw. wpisu warunkowego z prawem do jednoczesnego kontynuowania studiów na IV (letnim) semestrze, gdyż nie uzyskał on do dnia 28 lutego 2007 roku zaliczenia nie tylko III (zimowego) semestru, ale także II (letniego) semestru. Natomiast z żadnych przepisów prawa wewnętrznegoWyższej Szkoły (...)im. bp.J. C.wR., złożonych do akt sprawy, nie wynika wprost i bezpośrednio prawo tej uczelni do pobierania opłat (czesnego) za niewykonane świadczenia edukacyjne wobec studentów, w szczególności aż do skreślenia studenta z listy studentów.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd Rejonowy powołał przepisart. 98 k.p.c.
*
Od wyroku z dnia 27 maja 2014 roku apelację wniósł powód, zaskarżając wyrok w całości. Powód zarzucił:
„1. obrazę przepisu prawa materialnego, tj.art. 750 kcpoprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że umowa o świadczenie usług edukacyjnych przez uczelnię wyższą stanowi umowę nienazwaną, przez co do tego stosunku prawnego należy stosować przepisy o zleceniu, podczas gdy w ramach reżimu szkolnictwa wyższego wykształcił się nowy typ umowy nazwanej i do stosunku prawnego pomiędzy uczelnią wyższą, a studentem stosuje się przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r. (dalej Uosw) nie zaś przepisy o zleceniu;
2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. przepisuart. 751 pkt 2 kcw zw. z § 10. załącznika do rozporządzenia Prezesa RM z 20.06.2002r. w sprawie zasad techniki prawodawczej, poprzez ich błędną, rozszerzającą wykładnię wyrażającą się w:
a) zakwalifikowaniu roszczeń Powoda, jako roszczeń z tytułu nauki, podczas gdy są to roszczenia z tytułu kształcenia studentów, o których stanowi Uosw, natomiast dyrektywy wykładni językowej i zasady techniki prawodawczej nakazują przyjmować, iż "do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami", przez co Sąd dokonał wykładni rozszerzającej przepisuart. 751 pkt 2 kc(art. 751 kczawiera normy szczególne wobecart. 118 kc);
b) przyjęciu, iż pojęcie "nauka" funkcjonujące na gruncie Uosw z 1990 r i innych ustaw reżimu prawnego szkolnictwa wyższego jest tożsamym z ogólnym (i ogólnikowym) pojęciem "nauka" użytym w przepisieart. 751 pkt 2 kc, podczas gdy ustawodawca zarówno w ustawie z 1990 r., jak i w innych aktach prawnych reżimu szkolnictwa wyższego zdefiniował swoiste i autonomiczne pojęcie "nauka" (choćby w słowniczku pojęć ustawowych z art. 2 ust, 2. pkt i ustawy z 1990 r.), a więc nadał temu pojęciu znaczenie szczególne w stosunku do ogólnego sformułowania zawartego wart. 751 pkt 2 kc.
3. obrazę przepisu prawa materialnego, tj.art. 118. kcpoprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że roszczenie o zapłatę czesnego stanowi roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, podczas gdy:
a) prowadzenie przez uczelnie wyższe – na gruncie ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r. – działalności dydaktycznej, naukowej, badawczej nigdy nie stanowi działalności gospodarczej, ta bowiem może być wykonywana jedynie w formie organizacyjnie i finansowo wydzielonej od ww działalności podstawowej (art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 uosw w zw z § 14 rozporządzenia RM z 27.08.1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni);
b) uzyskany ewentualnie przez uczelnię dodatni wynik finansowy (tzw. zysk netto) musi być przeznaczony w olbrzymiej części na ściśle określone cele, związane z funkcjonowaniem uczelni (art. 30 ustawy [z 1990 r. o szkolnictwie wyższym] i § 17 rozporządzenia [z 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni]). Działalność uczelni wyraża się więc formułą not profit, która wyklucza cele komercyjne, stanowiące wszak konstytutywną cechę działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorców;
c) działalność edukacyjna uczelni wyższych, w tym niepaństwowych, stanowi wykonywanie zadań publicznych (zadań w sferze użyteczności publicznej) z uwagi na przyjętą przez ustawodawcę pewną aksjologię, przez co nie stanowi działalności gospodarczej;
4. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 118 kcpoprzez jego błędną wykładnię wskutek przyjęcia, iż świadczenie studenta, polegające na obowiązku uiszczenia opłaty za świadczenia edukacyjne stanowi świadczenie o charakterze okresowym, podczas gdy:
a) uiszczanie opłaty za studia stanowi świadczenie jednorazowe (sukcesywne) ewentualnie podzielone na raty,
b) opłaty za studia zaliczane są zawsze na część jednego świadczenia, tj. kształcenia w ramach określonego kierunku studiów, zmierzającego do uzyskania kwalifikacji I. lub II. stopnia i uzyskania dyplomu, a więc świadczenia jednego, choć złożonego i podzielonego na etapy (semestr, rok);
c) opłaty za studia nie posiadają jurydycznej samodzielności, a są częścią jednego, większego świadczenia w zamian za świadczenie uczelni;
d) czynnik czasu zaś służy nie określeniu rozmiaru świadczenia, lecz służy jedynie do oznaczenia sposobu wykonania świadczenia i ustalenia prawidłowości jego spełnienia”.
Powód wniósł o:
„1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz Powoda kwoty 2113.43 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i zasądzenie od pozwanego na rzecz Powoda zwrotu kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych;
2. zasądzenie od pozwanego na rzecz Powoda zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości czterokrotności stawki minimalnej określonej w § 13. ust, 1. pkt 1. rozporządzenia MS z dnia 28.09.2002r. z uwagi na duży nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia;
3. wyznaczenie rozprawy w trybieart. 50510§ 2 kpci jej przeprowadzenie także pod nieobecność Powoda.
IV. Ewentualnie wniósł o:
Zawieszenie postępowania na podstawieart. 177 ust. 1.pkt l kpcw związku z tą okolicznością, że do SN trafiły dotychczas trzy zapytania prawne o termin przedawnienia roszczenia o zapłatę czesnego – III CZP 42/14 i III CZP 38/14”.
*
Na rozprawie apelacyjnej pozwany oświadczył, że nie zgadza się z apelacją (k. 151).
*
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja powoda jest bezzasadna i w związku z tym podlega oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
Sąd Okręgowy w Lublinie podziela ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji oraz dokonaną przez ten Sąd ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponowne przytaczanie tych ustaleń oraz rozważań w zakresie oceny dowodów jest zbędne.
W związku z tym, że w rozpoznawanej sprawie pozwany podniósł zarzut przedawnienia dochodzonego roszczenia, pojawiła się potrzeba rozstrzygnięcia, jaki jest termin przedawnienia tego roszczenia, a więc potrzeba wskazania podstawy prawnej określającej ten termin.
Od strony teoretycznej w grę mogą wchodzićco najmniej trzymożliwości w zakresie wskazania podstawy prawnej roszczenia o zapłatę czesnego za naukę w wyższej szkole niepublicznej:
1)art. 118 k.c., w części określającej ogólny – dziesięcioletni – termin przedawnienia roszczenia,
2)art. 118 k.c., w części określającej trzyletni termin przedawnienia roszczenia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej,
3)art. 751 pkt 2 k.c., regulujący dwuletni termin przedawnienia roszczeń z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone, wynikających z umowy zlecenia lub z umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami i do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Analiza orzecznictwa sądów powszechnych dotyczącego omawianego zagadnienia, w szczególności uzasadnień postanowień sądów, które przedstawiły do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawne w sprawach III CZP 42/14 , III CZP 38/14, III CZP 54/14, III CZP 59/14, III CZP 60/14 i III CZP 61/14, a także analiza orzecznictwa Sądu Okręgowego w Lublinie w tym zakresie, prowadzi do wniosku, że występuje rozbieżność stanowisk sądów powszechnych w zakresie podstawy prawnej przedawnienia roszczenia wyższej uczelni niepublicznej o zapłatę czesnego.
Wobec różnorodności stanowisk, ale też i wagi argumentów przytaczanych na ich uzasadnienie, szczegółowe uzasadnienie wyboru jednego z tych stanowisk, jako właściwego, wymagałoby opracowania na poziomie naukowym, co jednak przekracza ramy uzasadnienia orzeczenia sądowego.
Występujące wątpliwości co do wykładni przepisu prawa, jak też rozbieżności w praktycznym jego stosowaniu przez sądy, nie mogą być jednak przeszkodą w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy cywilnej i w wydaniu wyroku.
Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że umowa pomiędzy studentem a niepubliczną uczelnią wyższą, zawarta w okresie obowiązywaniaustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym(Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zmianami), jest umową oświadczenie usług, o której mowa wart. 750 k.c.
Umowa taka nie była uregulowana przepisamiustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym. O braku podstaw zastosowania przepisuart. 750 k.c.decyduje nie to, czy w obrocie prawnym wykształcił się odrębny typ umowy o świadczenie usług, ale to, czy konkretna umowa o świadczenie usług nie jest uregulowana innymi przepisami. W związku z tym, jeśli nawet w obrocie prawnym wykształci się odrębny typ umowy o świadczenie usług, a umowa ta nie jest uregulowana innymi przepisami, to do takiej umowy stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, nawet jeśli umowa ta występuje w obrocie masowo.
Ustawa z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższymnie uregulowała umowy zawieranej pomiędzy studentem a niepubliczną szkołą wyższą. Sam fakt, że przepisy tej ustawy regulują zagadnienia związane ze statusem szkół wyższych oraz studentów, nie oznacza jeszcze, że umowa, na podstawie której wyższa szkoła niepubliczna świadczy usługi na rzecz studenta w zakresie nauki za wynagrodzeniem, jest umową uregulowaną przepisami tej ustawy.
÷
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przepisuart. 751 pkt 2 k.c.przez jego błędną wykładnię. Z powołanego przepisu wynika, że z upływem dwóch lat przedawniają się roszczenia z tytułu nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone.
Pojęcie nauki, o którym mowaart. 751 pkt 2 k.c., jest pojęciem o charakterze ogólnym, które swoim zakresem obejmuje również kształcenie studentów w znaczeniu określonym przez przepisyustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym.
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 roku w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz. U. Nr 100, poz. 908).
Przepisy wskazanego wyżej rozporządzenia określają zasady sporządzania projektów aktów prawnych, nie zaś zasady wykładni aktów prawnych. Trudno przy tym uznać, aby przepisy rozporządzenia, które weszło w życie z dniem 1 sierpnia 2002 roku, mogły stanowić jakikolwiek punkt odniesienia do wykładni przepisów ustawy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1965 roku.
÷
W związku z przyjęciem, że podstawę prawną określającą termin przedawnienia roszczenia o zapłatę opłat za czesne, dochodzonego przez powoda, stanowi przepisart. 751 pkt 2 k.p.c., bezprzedmiotowa staje się ocena, czy roszczenie powoda w tym zakresie jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Rozważania Sądu pierwszej instancji na ten temat miały charakter hipotetyczny, a zatem nie można mówić o tym, że Sąd ten zastosował przepisart. 118 k.c.do oceny przedawnienia roszczenia o zapłatę kwoty 1200 zł (400 zł + 400 zł + 400 zł) z tytułu opłaty za studia.
Przepisart. 118 k.c.miał natomiast zastosowanie do oceny przedawnienia roszczenia o zapłatę odsetek za opóźnienie, jako roszczenia o świadczenie okresowe.
Stanowisko, że roszczenie o zapłatę opłaty za studia jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej budzi wątpliwości z dwóch względów.
Po pierwsze, przepisart. 431k.c.reguluje jedynie pojęcie przedsiębiorcy, nie zaś pojęcie działalności gospodarczej. PrzepisyKodeksu cywilnegonie regulują przy tym pojęcia działalności gospodarczej. Z przepisuart. 431k.c.wynika ponadto, że przedsiębiorcą jest zarówno osoba prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą, jak i osoba prowadząca we własnym imieniu działalność zawodową. Przedsiębiorcą może być zatem osoba prowadząca we własnym imieniu działalność zawodową, która jednak nie jest działalnością gospodarczą.
Po drugie, w dniu 1 października 2014 roku wszedł w życie przepisart. 160a ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku– Prawo o szkolnictwie wyższym, dodany przez art. 1 pkt 105 ustawy z dnia 11 lipca 2014 roku o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 roku, poz. 1198), który stanowi, że roszczenia wynikające z umowy przedawniają się z upływem trzech lat.
W powołanym przepisie chodzi o umowę uregulowaną w przepisachart. 160a ust. 1-6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku– Prawo o szkolnictwie wyższym, a więc umowę określającą warunki pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów, o których mowa wart. 98 ust. 1 pkt 5, oraz opłat za usługi edukacyjne, o których mowa wart. 99 ust. 1 pkt 1-6, atakże wysokość tych opłat.
Określony wKodeksie cywilnymtermin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata (art. 118 k.c.). Wprowadzenie przez ustawodawcę takiego samego terminu przedawnienia dla roszczeń wynikających z umowy, o której mowa wart. 160a ust. 1-6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku– Prawo o szkolnictwie wyższym wskazuje, że ustawodawca nie traktuje takich roszczeń jako roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Racjonalność tworzenia prawa zakłada bowiem, że nie tworzy się dwóch lub więcej przepisów prawa, których zakres regulacji jest identyczny.
Przepisart. 160a ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku– Prawo o szkolnictwie wyższym nie miał natomiast zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 października 2014 roku i nie ma mocy wstecznej, w takim znaczeniu, że nie może mieć zastosowania do roszczeń, których bieg przedawnienia zakończył się do dnia 30 września 2014 roku. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja ma właśnie miejsce.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą natomiast problemy intertemporalne charakterystyczne dla wypadków, w których bieg terminu przedawnienia roszczenia nie zakończył się do chwili wejścia w życie przepisu przewidującego dłuższy lub krótszy, niż dotychczasowy, termin przedawnienia roszczenia. Problemy takie mogą być przy tym rozstrzygane przy wykorzystaniu zasad stosowania i wykładni przepisów prawa.
÷
Nie jest uzasadniony zarzut przytoczony w punkcie 4 części wstępnej apelacji. Z uzasadnienia wyroku z dnia 27 maja 2014 roku nie wynika, aby Sąd Rejonowy przyjął, że świadczenie studenta polegające na obowiązku uiszczenia opłaty za świadczenia edukacyjne stanowi świadczenie o charakterze okresowym.
÷
Bezzasadny był wniosek o zawieszenie postępowania zawarty w apelacji. Przepisart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego.
Zawieszenie postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.może mieć miejsce wówczas, gdy wynik innego toczącego się postępowania cywilnego, a więc prawomocne orzeczenie sądu, które zapadnie w tym postępowaniu, będzie wiązało sąd, stanowiąc element stanu faktycznego w sprawie podlegającej zawieszeniu, który w razie braku prawomocnego rozstrzygnięcia musiałby zostać ustalony samodzielnie przez ten sąd.
Okoliczność, że w jakiejkolwiek sprawie cywilnej zostanie przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, nie stanowi podstawy faktycznej zawieszenia postępowania w innej sprawie cywilnej na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.Z przepisuart. 390 § 2 k.p.c.wynika jednoznacznie, że uchwała Sądu Najwyższego rozstrzygająca zagadnienie prawne wiąże w danej sprawie.
Co więcej, z przepisuart. 390 § 1 zd. 1 k.p.c.wynika, że nawet w sprawie, w której zostanie przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, nie ma podstaw do zawieszenia postępowania z tego powodu, a jedynie następuje odroczenie rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
Oczywiście okoliczność, że w oznaczonej sprawie cywilnej zostanie przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, może stanowić uzasadnioną podstawę odroczenia rozpoznania sprawy w innej sprawie cywilnej, jeżeli to samo zagadnienie prawne występuje w tej ostatniej sprawie, a sąd w niej orzekający uzna, że ze względu na stopień złożoności zagadnienia prawnego i potrzebę zapewnienia jednolitości orzecznictwa rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez Sąd Najwyższy może mieć znaczenie dla oceny prawnej stanu faktycznego w tej innej sprawie.
Złożoność zagadnienia prawnego i potrzeba zapewnienia jednolitości orzecznictwa stanowiły podstawę odroczenia przez Sąd Okręgowy w Lublinie rozprawy apelacyjnej w sprawie II Ca 350/14, w której również występowało zagadnienie prawne terminu przedawnienia roszczeń o zapłatę opłaty na rzecz wyższej szkoły niepublicznej, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zagadnień prawnych w sprawach III CZP 42/14, III CZP 38/14, III CZP 54/14, III CZP 59/14, III CZP 60/14 i III CZP 61/14.
Ubocznie należy jedynie dodać, że w sprawach III CZP 42/14 i III CZP 38/14, podobnie jak w sprawach III CZP 54/14, III CZP 59/14, III CZP 60/14, III CZP 61/14, w dniu 11 grudnia 2014 roku Sąd Najwyższy wydał postanowienia, którymi postanowił odmówić podjęcia uchwały, wskazując na zmianę stanu prawnego w związku z wejściem w życie art. 160a ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i wpływ tej zmiany na sposób ujęcia zagadnienia prawnego objętego postanowieniami sądów drugiej instancji we wskazanych wyżej sprawach.
÷
Mając na uwadze powyższe rozważania należało oddalić apelację, jako bezzasadną.
*
Na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił wniosek(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.o zasądzenie odP. H.zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
W związku z tym, że apelacja powoda została oddalona w całości, powód jest stroną przegrywającą sprawę w całości w postępowaniu odwoławczym. Wniosek powoda o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego nie jest zatem uzasadniony.
Z kolei pozwany nie poniósł w postępowaniu odwoławczym żadnych kosztów, które z urzędu mogłyby zostać zasądzone na jego rzecz.
*
Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.