Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 793/14
Data wyroku: 2015-02-18 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Skrzypek, Mirosław Szwagierczak, Barbara Gonera
Słowa kluczowe: Umowa O Pracę
Podstawa prawna: art. 210 ksh
Teza: Mimo nieważnosci zawartej umowy o pracę (wg art. 210 ksh) strony mogą nawiązać umowny stosunek pracy przez czynności dorozumiałe, a w szczególności wskutek dopuszczenia do pracy - również w odniesieniu do członków zarządu spółek kapitałowych.

Sygn. akt

III AUa 793/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 lutego 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Mirosław Szwagierczak (spr.)

Sędziowie:

SSA Barbara Gonera
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

st.sekr.sądowy Maria Piekiełek

po rozpoznaniu w dniu5 lutego 2015 r.
na rozprawie
sprawy z wniosku(...) Sp. z o.o.wS.

    z udziałem zainteresowanegoW. K.

przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o podleganie ubezpieczeniu społecznemu
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia27 czerwca 2014 r.sygn. aktIV U 144/14

u c h y l a zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt III AUa 793/14

UZASADNIENIE
Decyzja z dnia 12 listopada 2013 r. została wydana przez Oddział ZUS wR.w związku z ustaleniem podczas kontroli, że umowę o pracę z członkiem zarząduW. K.zawarta została z naruszeniemart. 210 Kodeksu spółek handlowych– tym samym umowa ta jest nieważna i nie przoduje skutków prawnych w zakresie obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Na skutek odwołaniaSpółki (...) Sp. z o.o.wS.Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, żeW. K., z tytułu zatrudnienia w(...) Sp. z o.o.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym pracowników od 18 maja 2012 r.
Ustalono, iż w dniu 18 maja 2012 r.(...) Sp. z o.o.reprezentowana przezM. H.zawarła umowę o pracę zW. K., który został zatrudniony w wymiarze pełnego etatu na stanowisku dyrektora ds. inwestycji. zawarta umowa została poprzedzona uchwała zgromadzenia wspólników(...) Sp. z o.o.z dnia 4 maja 2012 r. – zgodnie z którą wspólnicy wyrazili zgodę na zatrudnienieW. K.na stanowisku dyrektora ds. inwestycji iM. H.na stanowisku prezesa zarządu.

(...) Sp. z o.o.została powołana umowa z 25 czerwca 2009 r. i jest zarejestrowana w KRS. Wspólnikami spółki są:M. H.iW. K.. W spółce nie powołano Rady Nadzorczej.
Zdaniem Sądu Okręgowego „należy ocenić, że uchwała podjęta na zgromadzeniu wspólników aczkolwiek sformułowana nieudolnie w istocie ustanowiłaM. H.pełnomocnikiem Spółki do zawarcia umowy o pracę zW. K.” – co ma prowadzić do wniosku, że spełnione zostały warunkiart. 110 kshi zawarta umowa o pracę jest ważna oraz stanowi tytuł do objęciaW. K.pracowniczymi ubezpieczeniami społecznymi.
Stąd zmiana zaskarżonej decyzji w trybieart. 47714§ 2 kpc.
W apelacji od tego wyroku pozwany organ rentowy zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa, a toart. 210 Kodeksu spółek handlowych, poprzez niewłaściwą wykładnię – sprzeczną z wykładnią celowościową tego przepisu oraz pozostałym orzecznictwie sądowym – polegająca na przyjęciu, iż decydujące znaczenie w stanie faktycznym niniejszej sprawy ma „dorozumiane” ustanowienie pełnomocnika spółki do zawarcia umowy o pracę, z uchybieniem wymaganiu formalnemu ustalonemu tym przepisem;
2. naruszenie przepisówart. 6w związku zart. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.) w związku zart. 210 Kodeksu spółek handlowychpoprzez objęcie obowiązkiem ubezpieczeń społecznych w systemie pracowniczym na podstawie bezwzględnie nieważnej umowy o pracę, zawartej z naruszeniem wymagania formalnego ustanowionegoart. 210 ksh.
3. naruszenieart. 233 Kodeksu postępowania cywilnegopoprzez dowolna ocenę dowodów z pominięciem wszechstronnego rozważania zebranego w sprawie materiału, w szczególności dowodów wskazanych w protokołach przesłuchania sporządzonych podczas prowadzonych czynności kontrolnych płatnika składek .
W związku z powyższymi zarzutami, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania w całości.
Uzasadnienie apelacji zasadza się na twierdzeniu, żeSpółka (...)nie była właściwe reprezentowana przy zawieraniu umowy z członkiem zarząduW. K..
Powodowa Spółka najpierw wniosła o odrzucenie apelacji – jako wniesionej przez nieuprawnioną osobę (pracownika ZUS), która nie miała do tej czynności umocowania procesowego.
Po oddaleniu tego zarzuty przez Sąd II instancji na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r.,Spółka (...)domagała się oddalenia apelacji oraz zasądzenia kosztów – podnosząc, ze „wyrok jest całkowicie prawidłowy – choć strona powodowa nie do końca podziela ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną dokonaną przez Sąd Okręgowy” (v. – odpowiedź na apelację k. 59).

Rozpoznając sprawę Sąd Apelacyjny ustalił i rozważył co następuje:

1.Współce (...) Sp. z o.o.wS.nie została powołana Rada Nadzorcza. Wszystkie uchwały w tej sprawie podejmowało Zgromadzenie Wspólników. Spółka nie prowadzi rejestru uchwał wspólników. Nie podjęto uchwały o powołaniu pełnomocnika.
PanW. K. (1)(członek zarządu - dwuosobowego) został zatrudniony na stanowisku dyrektora ds. inwestycji w celu kosztorysowania, prowadzenia rozmów, negocjacji, szukania inwestycji, organizacji i opieki nad inwestycją. Przed zgłoszeniem go do pracowniczych ubezpieczeń społecznych w/w pracami zajmowali się wspólnicy (nie był zatrudniony pracownik na tym stanowisku). Z protokołu kontroli z dnia 7 czerwca 2013 r. wynika, iż PanW. K.rzeczywiście świadczył pracę (v. – protokół kontroli ZUS w aktach organu rentowego).
Skoro w(...) S. z o.o.nie powołano Rady Nadzorczej to, zgodnie zart. 210 ksh, umowy z członkami zarządu powinny być zawierane przez pełnomocnika powołanego przez Zgromadzenie Wspólników.
2.Naruszenieart. 210 kshprzy zawieraniu umowy między spółką a członkami zarządu prowadzi do nieważności umowy. Skonstatowanie nieważności umowy z tej przyczyny nie wyczerpuje jednak – zdaniem Sądu Apelacyjnego w składzie orzekającym - zagadnienia pozostawania lub niepozostawania przez strony w stosunku pracy. Zart. 11 kpwynika, że nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika – z przepisu tego nie wynika nakaz zachowania jakiejkolwiek formy tych oświadczeń pod rygorem nieważności umowy. W judykaturze ugruntowany jest pogląd, że mimo nieważności zawartej umowy o pracę (i to nieważności nie podlegającej konwalidacji - tak jak wgart. 210 ksh) strony mogą nawiązać umowny stosunek pracy przez czynności dorozumiałe, a w szczególności wskutek dopuszczenia pracownika do pracy (również w odniesieniu do członków zarządu spółek kapitałowych – patrz np. wyroki Sądu Najwyższego z 23 lipca 2009 r. – II PK 36/09, z 7 kwietnia 2009 r. – I PK 215/08, z 20 stycznia 2010 r. – II PK 178/09, z 8 czerwca 2010 r. – I PK 16/10, z 12 maja 2010 r. – II UK 20/11). Koncepcję tzw. faktycznego stosunku pracy podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie (por. wyroki Sądu Najwyższego z 27 marca 2000 r. – I PKN 558/99 jak również z 12 stycznia 2005 r. – I PK 123/04, a także wyrok tut. Sądu z 14 października 2014 r. – III AUa 624/14).
3.Art. 210 kshjest przejawem przymiotu ochrony interesów Spółki nad prywatnym interesem członka zarządu. Ochrona polega w tym wypadku na wyeliminowaniu możliwości działania członka zarządu w podwójnej roli: reprezentanta interesów spółki i reprezentanta interesów własnych.
Niedopuszczalne i sprzeczne z dyspozycjaart. 210 kshjest supozycja Sądu pierwszoinstancyjnego, że umowę z członkiem zarządu PanemW. K.mogło zawrzeć Zgromadzenie Wspólników reprezentowane przez wspólnika PanaM. H.– prezesa Zarządu. Wręcz przeciwnie; uchybienie wymaganiu formalnemu określonemu wart. 210 kshw żadnym razie nie może być konwalidowane przez jakiekolwiek inne czynności dorozumiane.
Inaczej mówiąc; wspólnicy(...) Sp. z o.o.nie mają prawa jej reprezentować, a sama uchwała z 4 maja 2012 r. nie może być traktowana jako czynność ze sfery reprezentacji. Może być ona podstawą podjęcia czynności reprezentacyjnych przez szczególnego pełnomocnika – zgodnie zart. 210 ksh.

      4.
W świetle tego co powiedziano wyżej przyjdzie stwierdzić, iż apelacja słusznie zarzuca naruszenie przez Sąd I instancjiart. 210 kshorazart. 233 kpc– w szczególności poprzez brak wszechstronnych i wyczerpujących ustaleń odnośnie stosunku prawnego łączącego(...) Sp. z o.o.orazW. K.oraz rozważenia, czy odpowiada on cechom stosunku pracy określonym wart. 22 kp(por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2010 r. – I PK 16/10).
Sąd Okręgowy poprzestał na rozważeniach odnośnie zastosowaniaart. 210 ksh, co nie jest wystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia tej sprawy.
I dlatego w toku procesu wtórnego Sąd I instancji winien przede wszystkim:
- poddać analizie bezsporne okoliczności zatrudnienia zainteresowanego w(...) Sp. z o.o.wS.oraz rozstrzygnąć, czyW. K.wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracę określoną w kwestionowanej przez ZUS umowie,
- ustalić czy w/w strony wiązał (bądź nie wiązał) stosunek pracy (art. 22 kp), czy też decydowały o tym li tylko przepisy prawa handlowego (stosunek organizacyjny: członek zarządu – spółka),
- stwierdzić, czy zatrudnienie zainteresowanych, na warunkach prezentowanych przezB.(określonych w umowie) , nie narusza dobrych obyczajów, interesów Spółki, zasad ubezpieczeń społecznych lub nie zmierza do obejścia prawa (art. 58 § 1 i 2 kc) lub sztucznego utrzymywania stosunku pracy w celu zachowania pracowniczego ubezpieczenia społecznego (art. 83 kc).
Skoro zatem zarzuty skargi apelacyjnej ostatecznie okazały się uzasadnione , zakwestionowany wyrok podlegał uchyleniu, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania gdyż postępowanie wymaga ponowienia w całości, na podstawieart. 386 § 4 kpciart. 108 § 2 kpc.

ZARZĄDZENIE
(...)