Sąd Rejonowy w Ostrołęce
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 454/15
Data wyroku: 2015-12-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agata Tokarska
Słowa kluczowe: Stwierdzenie Nabycia Spadku, Niegodność Dziedziczenia
Podstawa prawna: 931 kc, 928 kc

Sygn. akt I Ns 454 / 15

POSTANOWIENIE
Dnia 11 grudnia 2015 roku
Sąd Rejonowy w Ostrołęce - I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSR Agata Tokarska
Protokolant: sekr. sąd. Artur Matejkowski
po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 roku w Ostrołęce
na rozprawie
sprawy z wnioskuW. K.
z udziałemT. B.,B. G.,M. N.,L. P.iM. S.
o stwierdzenie nabycia spadku
postanawia:
stwierdzić, że spadek poH. S., z domuL., córce(...), zmarłej w dniu 28 lutego 2015 roku wO.i tam też ostatnio stale zamieszkałej, na podstawie ustawy i z dobrodziejstwem inwentarza nabyli: córkaW. K., córkaB. G., córkaL. P.i córkaT. B., po 1/5 (jednej piątej) części każda z nich oraz wnuczkaM. N.i wnukM. S., po 1/10 (jednej dziesiątej) części każde z nich.
Sygn. akt I Ns 454 / 15

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniW. K.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku poH. S., zmarłej w dniu 28.02.2005r. wO.i tu też ostatnio przed śmiercią stale zamieszkałej. Wskazała, że jako spadkobierców ustawowych zmarła pozostawiła córkiW. K.,B. G.,L. P.iT. B.oraz wnuki (dzieci po zmarłym synuE. S.) –M. S.iM. N.(wniosek, k. 2-3).
Uczestnicy postępowaniaB. G.,M.N.iM. S.przyłączyli się do wniosku (protokół rozprawy z dnia 3.07.2015r., k. 32-33), natomiast uczestnicy postępowaniaL. P.iT. B.nie podzieliły stanowiska wnisokdoawczyni co do kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia wskazując na „niegodziwość” dziedziczenia przez wnioskodawczynię (pismo procesowe z dnia 2.07.2015r., k. 37-38).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
H. S., z domuL., córka(...), zmarła w dniu 28.02.2015r. wO.i tu też przed śmiercią mieszkała na stałe.
(dowód: odpis skrócony aktu zgonuH. S., k. 11, zapewnienie spadkowe - k. 68)
W chwili śmierciH. S.była wdową, gdyż jej mążW. S.zmarł przed nią.H. S.miała pięcioro dzieci: córkęW. K., córkęB. G., córkęL. P., córkęT. B.i synaE. S..
(dowód: zapewnienie spadkowe - k. 68, akt małżeństwa i akt urodzeniaW. K.- k. 4-5, akt małżeństwa i akt urodzeniaB. G.- k. 6-7, akt małżeństwaL. P.- k. 8, akt małżeństwaT. B.- k. 9, akt zgonuE. S.- k. 10)
Spośród dzieciH. S.nie żyje jedynie jej synE. S., który zmarł w dniu 25.11.1980r. pozostawiając dwoje dzieci: córkęM. N.i synaM. S..
(dowód: zapewnienie spadkowe - k. 68, akt zgonuE. S.- k. 10, akt urodzeniaM. S.- k 14, akt małżeństwaM. N.- k. 15)
H. S.nie pozostawiła testamentu. Ze swoimi dziećmi i wnukami nie zawierała umów o zrzeczenie się dziedziczenia po niej.
(dowód: zapewnienie spadkowe - k. 68)
Żaden ze spadkobiercówH. S.nie składał po jej śmierci oświadczenia o odrzuceniu spadku po niej, natomiast w dniu 3.07.2015r.W. K.,B. G.,M. N.iM. S.złożyli przed sądem oświadczenia o przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza przypadającego im z mocy ustawy spadku po zmarłejH. S..
(zapewnienie spadkowe - k. 68, ooświadczenia - k. 25, k. 27, k. 29 i k. 31).
Nie było procesów o uznanie któregokolwiek ze spadkobiercówH. S.za niegodnego dziedziczenia po niej.
(dowód: zapewnienie spadkowe - k. 68)

Sąd zważył co następuje:
Zgodnie zart. 924 k.c.i925 k.c.spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, dlatego też dla oceny uprawnień do dziedziczenia zastosowanie mają zasady i przepisy obowiązujące w dacie otwarcia spadku, tj. w dacie śmierci spadkodawcy.
W świetleart. 926 § 1 i § 2 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy lub z testamentu, przy czym dziedziczenie ustawowe ma miejsce wtedy, gdy spadkodawca w ogóle nie sporządził testamentu, sporządzony testament nie zawiera powołania spadkobiercy albo okazał się on nieważny. Osoby powołane do spadku mają zdolność do dziedziczenia pod warunkiem, że żyją w chwili śmierci spadkodawcy, nie zawarli ze spadkodawcą umowy o zrzeczenie się spadku po nim, nie odrzucili spadku i nie zostali uznani za niegodnych dziedziczenia. Zgodnie bowiem zart. 927 § 1 k.c.spadkobierca, który nie dożył chwili otwarcia spadku, tj. chwili śmierci spadkodawcy, nie może dziedziczyć po zmarłym, a w świetleart. 1049 k.c.,art. 1020 k.c.iart. 928 § 2 k.c.osoba, która zrzekła się spadku, odrzuciła spadek lub została uznana przez sąd za niegodną dziedziczenia traktowana jest tak, jakby nie dożyła chwili otwarcia spadku.
W pierwszej kolejności powołane do spadku z ustawy są dzieci spadkodawcy i jego małżonek (art. 931 § 1 k.c.). Dziedziczą oni w częściach równych, przy czym część spadku przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych (art. 931 § 2 k.c.).
W niniejszej sprawie nabycie spadku poH. S.nastąpiło na podstawie przepisów ustawy, ponieważ ze złożonego zapewnienia spadkowego wynika, że spadkodawczyni nie pozostawiła żadnego testamentu. Z uwagi na to, że zmarła spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową, to spadek po niej przypada w równych częściach jej dzieciom, tj. córceW. K., córceB. G., córceL. P., córceT. B.i synowiE. S.– każdemu z nich po 1/5 części. Ze względu jednak na to, że syn spadkodawczyni –E. S.- zmarł przed nią, to nie może dziedziczyć po niej (bo nie żył w chwili otwarcia spadku) i w związku z tym zgodnie zart. 931 § 2 k.c.jego udział w spadku przypada w równych częściach jego dzieciom (a wnukom spadkodawczyni) -M. N.iM. S., co ostatecznie powoduje, że przysługującyM. N.iM. S.udział w spadku poH. S.wynosi po 1/10 części (1/2 x 1/5).
Z zapewnienia spadkowego wynika, że żaden ze spadkobiercówH. S.nie zrzekł się dziedziczenia po niej i nie odrzucił spadku po niej, a także nie został uznany za niegodnego dziedziczenia po niej, co powoduje, że nie zachodzi w stosunku do któregokolwiek ze spadkobierców ustawowych okoliczność, która wyłączałaby ich od dziedziczenia po spadkodawczyniH. S.na podstawie przepisów ustawy.
W ocenie Sądu w ramach postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie mogło zostać rozpoznane zgłoszone przez pełnomocnika uczestniczek postępowaniaL. P.iT. B.żądanie uznania za niegodną dziedziczenia poH. S.wnioskodawczyniW. K., gdyż żądanie takie sąd rozpoznaje w procesie, a nie w ramach rozstrzygania kwestii prejudycjalnych w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Uznanie za niegodnego dziedziczenia spadkobiercy ustawowego w celu „wyeliminowania” go z grona spadkobierców ustawowych wymaga wytoczenia odrębnego powództwa i nie może być przedmiotem rozstrzygania Sądu w ramach sprawy o stwierdzenie nabycia spadku. Taki pogląd – o możliwości zgłoszenia żądania uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia wyłącznie w drodze odrębnego powództwa i niemożliwości skutecznego zgłoszenia takiego żądania w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku - wyraził także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19.05.2004. (sygn. I CK 671/03, LEX nr 585676) i w uchwale 7 sędziów z dnia 26.02.1968r. (sygn. III CZP 101/67, LEX nr 7858), a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd.
Z tego też względu Sąd oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika uczestniczek postępowaniaL. P.iT. B.o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność niegodności dziedziczenia poH. S.przez wnioskodawczynięW. K., gdyż brak możliwości rozstrzygania kwestii niegodności dziedziczenia w ramach sprawy o stwierdzenie nabycia spadku powoduje, że okoliczności, na które mieli zostać przesłuchani zgłoszeni świadkowie, nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy istotnego znaczenia.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i powołane przepisy prawa na podstawieart. 677 k.p.c.Sąd stwierdził, że spadek poH. S.na podstawie ustawy nabyli: córkaW. K., córkaT. B., córkaL. P.i córkaB. G.– po 1/5 części każda z nich oraz wnuczkaM. N.i wnukM. S.- po 1/10 części każde z nich.
Ze względu na fakt, że w ustawowym terminie zart. 1015 k.c.spadkobiercy ustawowiH. W.K.,B. G.,M. N.iM. S.złożyli oświadczenia o przyjęciu spadku przypadającego im na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza, to zgodnie zart. 1016 k.c.(w brzmieniu obowiązującym przed dniem 18.10.2015r.) należało przyjąć, że także ci spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.