Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1305/14
Data wyroku: 2015-06-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Wolska, Jacek Zajączkowski, Jacek Chrostek
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w związku z art. 100 ust. 1 o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1305/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 czerwca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: SSA Jacek Zajączkowski
Sędziowie:SSA Jolanta Wolska(spr.)
del. SSO Jacek Chrostek
Protokolant: stażysta Weronika Skalska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015 r. wŁ.
sprawyE. K. (1)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku
z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt VI U 707/14
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym w ten tylko sposób, iż przyznajeE. K. (1)prawo do emerytury od dnia 17 lutego 2014roku.
Sygn. akt: III AUa 1305/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 12 marca 2014 r. organ rentowy odmówiłE. K. (1)prawa do wcześniejszej emerytury, wskazując, że nie udokumentowała ona 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyła ubezpieczona, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do wcześniejszego świadczenia. W uzasadnieniu odwołaniaE. K. (2)domagała się zaliczenia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w Społem(...)wG.od 1 października 1972 r. do 30 września 1994 r., gdzie pracowała na stanowisku piekarza.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Wyrokiem z dnia 9 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Płocku zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i przyznałE. K. (1)prawo do emerytury od dnia 1 lutego 2014 r. Ponadto zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.na rzeczE. K. (1)kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.
Powyższe rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zapadło na tle następujących ustaleń faktycznych:
E. K. (1),urodzona (...), była zatrudniona w Społem(...)wG.od 1 października 1972 r. do 31 stycznia 1975 r., jako uczeń w celu wyuczenia zawodu piekarza. Od 1 lutego 1975 r. do 30 września 1994 r. odwołująca stale i przez cały okres zatrudnienia pracowała w Społem(...)na stanowisku piekarza stołowego i piecowego. W innym charakterze nie pracowała. Na zmianie pracowało 10-12 osób. Do każdego pieca było przypisanych dwóch piekarzy stołowych i dwóch piekarzy piecowych.E. K. (1)pracuje w dalszym ciągu jako piekarz, cały czas w tej samej piekarni. Zmienił się tylko właściciel piekarni.
Na dzień 1 stycznia 1999 r.E. K. (1)posiadała staż ubezpieczenia wynoszący w sumie 26 lat, 3 miesiące i 2 dni. We wniosku o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych z dnia 17 lutego 2014 r. ubezpieczona oświadczyła ponadto, że jest członkiem OFE i wniosła o przekazanie środków zgromadzonych na otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Decyzją z dnia 12 marca 2014 r., znak: ENMS/15/028036073, organ rentowy odmówił skarżącej prawa do świadczenia, wskazując, że nie udokumentowała ona 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Okręgowy uznał odwołanieE. K. (1)za zasadne. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, żeE. K. (1)w spornym okresie zatrudnienia od 1 października 1972 r. do 31 stycznia 1975 r. była zatrudniona jako uczeń zawodu piekarza, a następnie od 1 lutego 1975 r. do 30 września 1994 r. wykonywała pracę piekarza stołowego i piecowego w Społem(...)wG.. Praca ta świadczona była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu, ubezpieczona spełniała warunki pracy w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A, dział X, zatytułowany w przemyśle rolno-spożywczym, poz. 11 ( prace przy wypieku pieczywa ) – stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając odwołującej prawo do emerytury od dnia 1 lutego 2014 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek.
Powyższe rozstrzygnięcie w zakresie pkt 1, w częsci dotyczącej daty, od której przyznana została emerytura, zaskarżył organ rentowy, zarzucając mu:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 184 w związku zart. 100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) przez przyjęcie, że emerytura dla osób wykonujących prace w szczególnych warunkach przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek, zamiast od dnia spełnienia wszystkich warunków niezbędnych do nabycia prawa, co nastąpiło w dniu złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa, a więc w dniu 17 lutego 2014 r.
Wskazując na powyższe, skarżacy wniósl o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 1 – w ten sposób, że emerytura przyznana zostaje od dnia 17 lutego 2014 r., zamiast od dnia 1 lutego 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego, z uwagi na stawiane zarzuty, skutkować musiała zmianą zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym przez skarżącego. Bezsporne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostają poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne, wynikające z właściwej i wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w oparciu o które dokonał on prawidłowej subsumcji prawa materialnego w zakresie samego przyznania świadczenia do wcześniejszej emerytury. Na gruncie zebranego materiału dowodowego Sąd pierwszej instancji wyprowadził logicznie poprawne, jednoznaczne i trafne wnioski, zgodnie z którymiE. K. (1), będąc zatrudniona w Społem(...)wG., wykonywała pracę w szczególnych warunkach. Słusznie również zauważył Sąd Okręgowy, iż praca piekarza stołowego i piekarza piecowego znajduje swój odpowiednik w wykazie A, w dziale X zatytułowanym – w przemyśle rolno-spożywczym, pod poz. 11 ( prace przy wypieku pieczywa ), stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W tak ustalonym stanie faktycznym, w pełni zaaprobowanym przez Sąd odwoławczy i niekwestionowanym w treści złożonej apelacji, uznać należy, że bezspornym na gruncie przedmiotowej sprawy pozostał fakt wypełnienia przez ubezpieczoną wszystkich przesłanek wskazanych wart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.E. K. (1)posiadała bowiem staż ubezpieczenia wynoszący w sumie 26 lat, 3 miesiące i 2 dni, w tym łączny staż pracy w warunkach szczególnych przekraczał na dzień 1 stycznia 1999 r. 15 lat. Ponadto, we wniosku o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury z dnia 17 lutego 2014 r., ubezpieczona wniosła o przekazanie środków zgromadzonych na otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Przy tak przyjętych i niekwestionowanych ustaleniach spór na gruncie przedmiotowej sprawy zogniskował się wokół zagadnienia dotyczącego momentu, od którego ubezpieczonej należy przyznać wcześniejsze uprawnienia emerytalne. Wyrokiem z dnia 9 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Płocku, zmieniając zaskarżoną decyzję organu rentowego, przyznałE. K. (1)prawo do emerytury od dnia 1 lutego 2014 r. Zakwestionowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygnięcie, skutkować musiało zmianą w zakresie dotyczącym daty, od której przyznana została emerytura, z uwagi na podniesione przez skarżącego zarzuty. Należy zauważyć, iż zgodnie zart. 100 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Nie można przy tym zapomnieć, że decyzje organów rentowych w tym przypadku mają charakter deklaratywny, a zatem osoby, które przed dniem 1 stycznia 1999 r. spełniły warunki do tych świadczeń, nie mogą ich utracić bez naruszenia zasady ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji). Przystąpienie do OFE nie ma wpływu na możliwość realizacji prawa do emerytury nabytego przed dniem 1 stycznia 1999 r., stanowi jednak warunek faktycznego przyznania świadczenia osobie uprawnionej. Zgodnie bowiem zart. 184 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uprawnienie do wcześniejszej emerytury przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Należy zatem zauważyć, że realizacja wspomnianego prawa do wcześniejszej emerytury, w sytuacji spełnienia wszystkich ustawowo wskazanych warunków, następuje w przypadku osób, które przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego, z chwilą złożenia stosownego wniosku do organu rentowego. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, zauważyć należy, iż wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa ubezpieczona złożyła łącznie wraz z wnioskiem o wcześniejsze świadczenia emerytalne w dniu 17 lutego 2014 r. Dopiero zatem z chwilą spełnienia przedmiotowego warunku opisanego wart. 184 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z treścią art. 100 ust. 1 w/w ustawy, doszło do ziszczenia się uprawnienia do wcześniejszego świadczenia emerytalnego.
Samo spełnienie warunków wymaganych do nabycia prawa do świadczenia nie rodzi jednak po stronie organu rentowego zobowiązania z tytułu powstałego świadczenia, gdyż zależy to od złożenia przez zainteresowanego stosownego wniosku. Ustawa z 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS odróżnia bowiem moment powstania prawa (tj. spełnienie warunków - art. 100) od momentu wypłaty świadczenia (tj. nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku lub wydania decyzji z urzędu - art. 129 ust. 1). Ogólną zasadą prawa ubezpieczeń społecznych jest bowiem wypłata świadczenia na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do emerytury/renty (tj. spełnienia ustawowych warunków), lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie. Istotna jest zatem data wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2013 r., III AUa 1748/12). Na gruncie przedmiotowej sprawy, moment spełnienia ostatniego z ustawowo wymaganych warunków pokrywa się jednocześnie z momentem złożenia wniosku przez ubezpieczoną. Zgodnie zatem z treścią art. 129 ust. 1 w/w ustawy, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Prawo do emerytury realizuje się zatem dopiero na wniosek zgłoszony przez ubezpieczonego. Wniosek o realizację nabytego prawa powinien więc co do zasady mieć datę późniejszą niż data nabycia prawa. Jeżeli wniosek będzie natomiast mieć datę tożsamą z chwilą nabycia prawa, wówczas świadczenie będzie zrealizowane z datą nabycia prawa. W przypadku, gdy wniosek zostanie zgłoszony po dacie nabycia prawa, świadczenie zostanie wypłacone od daty nabycia prawa, jeśli wniosek był zgłoszony w tym samym miesiącu kalendarzowym. Gdyby wniosek zgłoszono w późniejszym miesiącu kalendarzowym, świadczenie wypłaca się od pierwszego dnia miesiąca, w którym wniosek zgłoszono. Uwzględniając fakt, iż na gruncie przedmiotowej sprawy spełnienie warunków do uzyskania wcześniejszej emerytury pokryło się ze złożeniem przez ubezpieczoną wniosku o jej wypłatę do organu rentowego, jako datę, od której przyznana została emerytura, należało przyjąć dzień 17 lutego 2014 r. – dzień nabycia prawa. Od tego też dnia, organ rentowy zobowiązany jest wypłacićE. K. (1)świadczenie z tytułu nabytego prawa.
Mając na uwadze poczynione rozważania, Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym w ten tylko sposób, że przyznałE. K. (1)prawo do emerytury od dnia 17 lutego 2014 r.
Sędziowie: Przewodniczący: