Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 922/15
Data wyroku: 2015-09-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Leszek Dąbek, Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Nieważność Postępowania
Podstawa prawna: art. 386 § 2 i 3 kpc, art. 379 pkt. 5 kpc

Sygn. akt III Ca 922/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek
Sędzia    SO Gabriela Sobczyk
SR (del.) Roman Troll (spr.)
Protokolant    Marzena Makoś
po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. w Gliwicach na rozprawie
sprawy z powództwaK. K.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I C 1547/13

1
uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1 w części zasądzającej od pozwanej na rzecz powoda odsetki ustawowe od kwoty 89,13 zł i w tym zakresie umarza postępowanie;

2
uchyla zaskarżony wyrok w punktach 2 i 3 oraz w punkcie 1 w części zasądzającej od pozwanej na rzecz powoda kwotę 89,13 zł i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

SSR (del.)  Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. akt III Ca 922/15

UZASADNIENIE
PowódK. K.domagał się zasądzenia od pozwanej(...) Spółki AkcyjnejwW.kwoty 1.362,30 zł z ustawowymi odsetkami od 11 stycznia 2011r. oraz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 10 grudnia 2010r. uszkodzony został samochód markiK. (...)’dnr rej. (...), a sprawca kierował samochodem ubezpieczonym - w zakresie odpowiedzialności cywilnej - przez pozwaną, która wypłaciła powodowi kwotę 3.744,77 zł, jednakże wysokość szkody w pojeździe wynosi 5.107,07 zł, a wierzytelność została przelana przez poszkodowanych na powoda mocą umowy cesji. Powód pismem z dnia 1 września 2014r. rozszerzył powództwo o kwotę 89,13 zł.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Nie odniósł się do powództwa rozszerzonego.
Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015r. Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.451,43 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 stycznia 2011r. do dnia zapłaty (pkt 1); zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 770 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 2), nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim kwotę 28 zł tytułem nieuiszczonych kosztów procesu (pkt 3).
Rozstrzygnięcie to zapadło przy następujących ustaleniach faktycznych: w dniu 10 grudnia 2010r. w wyniku zdarzenia drogowego uszkodzony został pojazd markiK. (...)’d onr rej. (...)stanowiący własnośćM. C. (1)orazM. C. (2), sprawca szkody kierował pojazdem, który posiadał polisę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego wykupioną u pozwanej, szkoda została zgłoszona i pozwana ostatecznie wypłaciła na ich rzecz kwotę 3.744,77 zł tytułem odszkodowania, a dnia 10 grudnia 2010r. poszkodowani dokonali przelewu wierzytelności na powoda, który dokonał przeliczenia wysokości szkody w pojeździe wyceniając ją na kwotę 5.107,07 zł i wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 1.362,30 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Koszt naprawy biegły ustalił na kwotę 5.196,20 zł brutto podkreślając, że użycie nowych części nie powoduje wzrostu wartości pojazdu.
W świetle powyższych okoliczności Sąd Rejonowy uznał, że powództwo zasługuje na całościowe uwzględnienie, gdyż powodowi przysługuje uprawnienie do żądania odszkodowania z tytułu ubezpieczenia OC sprawcy kolizji, które stosownie doart. 361 k.c.ma stanowić pełną kompensatę doznanego uszczerbku majątkowego, niezależnie od faktycznego zakresu i kosztów przeprowadzonej naprawy. W konsekwencji, na podstawie powołanych przepisów (art. 361 k.c.,art. 822 k.c.,art 363 k.c., art. 36 ust. 1 ustawyustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnychi art. 19 tej ustawy) zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.451,43 zł, jako różnicę pomiędzy szkodą ustalona przez biegłego (5.196,20 zł brutto) i dotychczas wypłaconym przez pozwanego odszkodowaniem (3.744,77 zł). O odsetkach Sąd Rejonowy orzekł na mocyart. 481 § 1 i 2 kciart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnychuznając, iż w dniu 11 stycznia 2011 r. pozwany był w opóźnieniu z zapłatą odszkodowania, w związku z upływem 30 dni od zgłoszenia szkody, a kosztach zgodnie zart. 98 § 1 k.p.c.
Apelację od tego wyroku złożyła pozwana zaskarżając go w części w punkcie 1 zasądzającym ponad kwotę 1.362,30 zł i zarzuciła mu naruszenie prawa procesowego, a to:art. 193 § 3 k.p.c.poprzez przyjęcie, że powód skutecznie rozszerzył żądanie pozwu ponad kwotę 1.362,30 zł;art. 321 k.p.c.poprzez zasądzenie kwoty 89,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 11 stycznia 2011r. ponad żądanie pozwu. Zarzuciła także naruszenie prawa materialnego, a toart. 481 k.p.c.przez zasądzenie ustawowych odsetek od kwoty 89,13 zł od dnia 11 stycznia 2011r. w sytuacji kiedy powód nie żądał zasądzenie odsetek od rozszerzonego powództwa. Przy tak postawionych zarzutach wniosła o zmianę wyroku poprzez zasądzenie na rzecz powoda kwoty 1.362,30 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Niezależnie od zarzutów apelacji w toku prowadzonego przez Sąd Rejonowy postępowania doszło do nieważności w zakresie orzekania w przedmiocie żądania zasądzenia 89,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami od tej kwoty.
Zasada oficjalności doręczeń uregulowana wart. 131 § 1 k.p.c.wskazuje, że obowiązek doręczenia pisma spoczywa na sądzie będącym organem postępowania. Dodatkowo przepisy regulujące doręczenia mają charakter obligatoryjny. Wart. 132 § 1 k.p.c.przewidziano odstępstwo od zasady oficjalności doręczeń (doręczenia autonomiczne – bez udziału sądu), natomiast wyjątki od tego ustępstwa regulujeart. 132 § 11k.p.c.Rzeczywiście w tym ostatnim przepisie nie zostało wymienione pismo rozszerzające powództwo, ale nie został też tam wymieniony pozew. Natomiast doręczenia autonomiczne mogą być dokonywane dopiero w toku sprawy (por.art. 132 § 1 k.p.c.), a co za tym idzie nie mogą one zaistnieć przed doręczeniem pozwu (por.art. 132 § 1 k.p.c.iart. 192 k.p.c.). Jeżeli nie doszło do zawisłości sporu, to nie można dokonywać doręczeń autonomicznych w tym zakresie. Wyrażenie w „toku sprawy” wskazuje, że pierwotnie musiało dojść do prawidłowego doręczenia pozwu.
Rolę pozwu spełnia pismo powoda dotyczące rozszerzenia powództwa – takie pismo wywołuje skutek dopiero z chwilą jego doręczenia pozwanemu (por.art. 193 § 3 k.p.c.). Bez tego doręczenia nie dochodzi do skutków zart. 192 k.p.c, a więc do zawisłości sporu, nie ma sprawy w toku.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy Sąd Rejonowy nie doręczył pozwanej odpisu pisma procesowego powoda z dnia 1 września 2014r. rozszerzającego powództwo o kwotę 89,13 zł. Pismo to zostało dołączone do akt bez odpisu dla strony przeciwnej z dowodem nadania pełnomocnikowi pozwanej jego odpisu. Pozwana ostatecznie pismo to otrzymała, ale w trybie doręczenia autonomicznego, ponieważ zawiera ono także oświadczenie co do złożonej przez biegłego opinii. Nie zachowano więc w zakresie pisma rozszerzającego powództwo zasady oficjalności doręczeń, a przy pozwie i jego rozszerzeniu ta zasada nie zna wyjątków. Z tego powodu nie mogło dojść także do zawisłości sporu w zakresie kwoty 89,13 zł – w tej części działając nieprawidłowo – nie wdrożono postępowania wynikającego zart. 130 k.p.c., albowiem złożone pismo procesowe rozszerzające powództwo zawiera braki formalne w postaci braku odpisu tego pisma dla drugiej strony. Dopiero wdrożenie tego postępowania może spowodować nadanie sprawie, w zakresie rozszerzenia powództwa, prawidłowego biegu i doręczenie pisma zgodnieart. 193 § 3 k.p.c.
Specyfika sytuacji zaistniałej w rozpoznawanej sprawie wynika z tego, że w piśmie procesowym z dnia 1 września 2014r., oprócz rozszerzenia powództwa, jest także odniesienie się do opinii biegłego i oświadczenie w tym zakresie powinno być doręczone pełnomocnikowi pozwanej w trybie autonomicznego doręczenia, ale nie dotyczy to rozszerzenia powództwa, czyli pisma, co do którego Sąd Rejonowy musi wdrożyć postępowanie kontrolne, aby ustalić, czy spełnia ono wymogi pozwu i czy jest przesłane do sądu w wystarczającej ilości egzemplarzy. Tych czynności zaniechano.
Należy dodać, że w literaturze wskazuje się wyraźnie na to, że zarówno pozew, jak i pismo rozszerzające pozew nie mogą być zaliczone do pism wymienionych wart. 132 § 1 k.p.c., a więc nie dotyczy tych pism zasada autonomiczności doręczeń (por. K. Weitz: [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie rozpoznawcze, pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 2012 r., s. 612; Ł. Piebiak: [w:] Postępowania odrębne. Komentarz. Bartosz Draniewicz, Łukasz Piebiak, Warszawa 2007, s. 105). Podobne stanowisko zajął także Sąd Apelacyjny w Katowicach (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 stycznia 2013r., sygn. akt ACa 673/12, LEX 1267289), które Sąd Okręgowy w pełni akceptuje.
Z powyższych względów nie mogło w sprawie dojść do zawiśnięcia sporu w zakresie kwoty 89,13 zł – pismo rozszerzające powództwo w tym zakresie nie zostało bowiem skutecznie doręczone zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń. Naruszono przepisy postępowania dotyczące doręczeń.
Doszło więc do nieważności postępowania, gdyż Sąd Rejonowy – naruszając przepisy postępowania – nie doręczył stronie pozwanej pisma rozszerzającego powództwo, a przez to uniemożliwił jej obronę praw i orzekł w zakresie żądania, które nie zawisło pomiędzy stronami (por.art. 379 pkt 5 k.p.c.). Skutki bowiem pisma rozszerzającego powództwo powstają dopiero, gdy zostało ono w sposób prawidłowy doręczone zgodnie z zasadą oficjalności (art. 131 § 1 k.p.c.w związku zart. 193 § 3 k.p.c.).
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 386 § 2 k.p.c.w związku zart. 108 § 2 k.p.c., należało orzec jak w sentencji, przy czym uchylenie wyroku co do odsetek ustawowych od kwoty 89,13 zł i umorzenie w tym zakresie postępowania ma swoją podstawę w treściart. 386 § 3 k.p.c., gdyż w piśmie rozszerzającym powództwo powód nie wnosił o zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty 89,13 zł.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy podejmie czynności kontrolne zgodnie zart. 130 k.p.c.i w stosownym terminie oraz pod właściwym rygorem wezwie stronę powodową do usunięcia braków formalnych pisma z dnia 1 września 2014r. poprzez dołączenie jego odpisu, a następnie – w przypadku prawidłowego wykonania tego zobowiązania – dokona czynności doręczenia pisma rozszerzającego powództwo stronie pozwanej zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń. Dopiero takie doręczenie pisma rozszerzającego powództwo umożliwi nadanie sprawie w tej części prawidłowego biegu. Następnie Sąd Rejonowy rozpozna sprawę w zakresie rozszerzonego powództwa orzekając o kosztach całego postępowania łącznie z kosztami wywołanymi postępowaniem odwoławczym (por.art. 108 § 2 k.p.c.).
SSR (del.) Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk