Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 568/15
Data wyroku: 2015-10-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Jastrzębska, Tomasz Ślęzak, Joanna Głogowska
Słowa kluczowe: Zmiana Dłużnika Lub Wierzyciela
Podstawa prawna: art. 519, 392 kc

Sygn. akt I ACa 568/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 października 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Tomasz Ślęzak

Sędziowie :

SA Ewa Jastrzębska (spr.)
SO del. Joanna Głogowska

Protokolant :

Małgorzata Korszun

po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwa(...)Spółki Akcyjnej wW.

przeciwkoE. W.iJ. J. (1)
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanejE. W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt I C 729/13,
oddala apelację.

SSO del. Joanna Głogowska

SSA Tomasz Ślęzak

SSA Ewa Jastrzębska

Sygn. akt I ACa 568/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Katowicach:
1.zasądził od pozwanejE. W.na rzecz powoda kwotę 128.300,35 zł z odsetkami:
- umownymi w wysokości 15% w skali roku nie więcej niż czterokrotność stopy lombardowej NBP od kwoty 92.537,37 zł od dnia 7 lutego 2013r.;
- ustawowymi od kwoty 24.548,18 zł od dnia 8 lutego 2013r.
- oraz kwotę 6.444,87 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych i kwotę 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego;
2.powództwo w stosunku do pozwanegoJ. J. (1)oddalił.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym:
Powód(...)Spółka Akcyjna wW.jest następcą prawnym(...) Bank SAwK.. W dniu 4 stycznia 2010r.(...) Bank SApołączył się z(...) Bank SAw trybieart.124 ust.3 Prawa bankowegoi492§1ksh. Po połączeniu spółka przejmująca(...) Bank SAz nową nazwą(...) Bank SAwstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki(...) Bank SA. W dniu 1 czerwca 2012r. wobec połączenia(...) Bank SAwW.i(...)SA wW.poprzez przeniesienie majątku(...) Bank SAwW.(spółka przejmowana) na spółkę(...)SA wW.(spółka przejmująca) i zmianę nazwy na(...) Bank SAwW.– powód wstąpił we wszystkie prawa i obowiązki(...) Bank SAwK..

(k.- 32 – 41, 70 – 84 oraz http://getin.pl/historia-spolki).

PozwaniE. W.iJ. J. (1)oraz świadekM. S. (1)znają się od wielu lat.J. J. (1)iM. S. (1)pracowali razem przez lata w różnych instytucjach.M. S. (1)między innymi zajmowała się finansami pozwanego w jegoKancelarii (...). Jednocześnie wspólnie z bratem pozwanejK. W. (1)prowadziła w formie spółki cywilnej działalność gospodarczą zajmującą się szeroko rozumianym doradztwem kredytowym. Ich spółka podnajmowała pomieszczenia wKancelarii (...)pozwanegoJ. J. (1). PozwanaE. W.w tej kancelarii wykonywała pewne czynności biurowe np. pomagała pozwanemu w pisaniu pism

(k.- 137, zeznania świadkaM. S. (1)k.- 269 – 270, pozwanej k.- 270 i pozwanego k.- 270 verte – 271).

PozwanyJ. J. (1)poręczył za spłatę kredytu mieszkaniowego udzielonegoM. S. (1). PozwanaE. W.poręczyła za spłatę kredytu konsolidacyjnego gotówkowego udzielonego pozwanemu przez(...) Bank SAwK.w dniu 21 września 2007r. Dnia 29 kwietnia 2008r. pozwanyJ. J. (1)w banku tym uzyskał kolejny kredyt detaliczny, a dnia 17 marca 2009r. bank ten udzielił kredytu konsumpcyjnego gotówkowego pozwanejE. W.. W 2009r.M. S. (1)i pozwanyJ. J. (1)zaczęli mieć kłopoty finansowe. Między innymi zaprzestali spłacać udzielone im kredyty. WówczasM. S. (1)namówiła pozwanąE. W.do wzięcia na siebie kredytu bankowego i przekazania go na potrzeby jej i pozwanegoJ. J. (1). Celem wykazania zdolności kredytowej koleżanki,M. S. (1)wystawiła stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, z którego wynikało, żeE. W.jest zatrudniona na czas nieokreślony w(...) s.c.M. S.iK. W.z uposażeniem miesięcznym w kwocie 6.150zł. Na podstawie tegoż zaświadczenia, dnia 11 września 2009r.(...) Bank SAwK.zawarł z pozwanąE. W.umowę kredytu konsumpcyjnego gotówkowego, mocą której udzielił jej kredytu w kwocie 97.938,14zł. Kredyt ten w części został przeznaczony na spłatę należności wskazanych przezM. S. (1), a w części przelany na jej konto. PozwanaE. W.żadnej części tegoż kredytu nie wykorzystała na własne cele.

(k.- 24 – 30, 137, 210 – 216, zeznania świadkaM. S. (1)k.- 269 – 270, pozwanej k.- 270 i pozwanego k.- 270 verte – 271 oraz k.- 5 – 6 akt Sądu Rejonowego wD.syg. I Co 3793/11 - związkowe).

    Dnia 21 października 2011r. w Sądzie Rejonowym wD.w sprawie syg. akt I Co 3793/11 z wnioskuE. W.z udziałem przeciwnikówJ. J. (1)iM. S. (1)strony zawarły ugodę następującej treści:
      „1. PrzeciwnikJ. J. (1)zobowiązuje się wstąpić w miejsceE. W.jako dłużnika z tytułu Umowy kredytu konsumpcyjnego gotówkowego z dnia 11 września 2009r. zawartej z(...) Bank SAwK., która zostanie z długu zwolniona, po wyrażeniu zgody przez wierzyciela na przejęcie długu; 2. W przypadku braku zgody wierzyciela na przejęcie przezJ. J. (1)długuE. W., przeciwnikJ. J. (1)zobowiązuje się zwolnićE. W.od obowiązku zapłaty z tytułu Umowy kredytu konsumpcyjnego gotówkowego z dnia 11 września 2009r. zawartej z(...) Bank SAwK.; (…)” (akta Sądu Rejonowego wD.syg. I Co 3793/11 oraz zeznania świadkaM. S. (1)k.- 269 – 270, pozwanej k.- 270 i pozwanego k.- 270 verte – 271).

Powyższa ugoda nie została przedstawiona powodowi, a z oświadczenia złożonego w niniejszej sprawie wynika, że na przejęcie długuE. W.przezJ. J. (1)nie wyraził zgody.
(k.- 69 i 244).
Dnia 20 czerwca 2012r. powód wystawił przeciwko pozwanym bankowy tytuł egzekucyjny dotyczący wymagalnego ich zadłużenia z tytułu kredytu udzielonego pozwanemuJ. J. (1)w dniu 24 września 2007r., a za którego spłatę poręczyła pozwanaE. W.. Temu(...)Sąd Rejonowy wB.nadał klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 5 lipca 2012r. sygn. akt I Co 3308/12.

(akta związkowe).

    W Sądzie RejonowymK.wK.toczy się sprawa sygn. akt V K 794/13, w której oskarżonymi sąE. W.o czyn zart. 297§1 kk,M. S. (1)o czyn zart. 297§1 kkoraz zart. 284§2 kkw zw. zart. 12 kkiJ. J. (1)o czyn zart. 284§2 kkw zw. zart.12 kk.M. S. (1)przyznała się do tego, że wystawiła stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach pozwanejE. W.celem uzyskania przez nią kredytu z przeznaczeniem dla pozwanegoJ. J. (1).

(k.- 133 – 146, 169, 232, 267 i świadkaM. S. (1)k.- 269 – 270).
PozwanyJ. J. (1)zaprzeczył, aby kredyt z dnia 11 września 2009r. został zaciągnięty przez pozwanąE. W.dla niego, choć nie wykluczył, że z tego kredytuM. S. (1)spłaciła jakieś jego należności. Podał, że o sposobie zaciągnięcia tegoż kredytu powziął wiadomość z doręczonego mu w lutym 2014r. aktu oskarżenia i dlatego zmienił swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w ugodzie przed Sądem Rejonowym wD., gdyż przezM. S. (1)został wprowadzony w błąd.

(zeznania pozwanego k.- 270 verte – 271).

Dnia 6 lutego 2013r. powód wystawił wyciąg z ksiąg bankowych, w który stwierdził, że w związku z brakiem spłaty wszystkich zobowiązań określonych umową z dnia 11 września 2009r. zadłużenie dłużnikaE. W.wynosi 128.300,35zł, a na wymagalne zadłużenie składają się:
-należność główna (niespłacony kapitał) w kwocie 92537,37zł;
-odsetki umowne za okres korzystania z kapitału w wysokości 11,9% od dnia 11 września 2009r. do 4 stycznia 2013r. w kwocie 24548,18zł;
-odsetki karne za opóźnienie naliczane od zadłużenia przeterminowanego w wysokości czterokrotności zmiennej stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP w kwocie 23.678,60zł;
-opłaty i inne prowizje w kwocie 75zł;
-dalsze należne odsetki od kwoty kapitału liczone od dnia 7 lutego 2013r. według stopy procentowej 21% w stosunku rocznym to jest w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP na dzień wystawienia wyciągu z ksiąg bankowych(k.- 22 i 165-168 ).

    Dnia 30 lipca 2014r. powód zawarł z(...)Niestandaryzowanym Sekurytyzacyjnym Funduszem(...)wW.umowę przelewu wierzytelności, której przedmiotem były między innymi dwie wierzytelności przysługujące względemJ. J. (1)z dnia 21 września 2007r. (w której w roli poręczyciela występowałaE. W.) i z dnia 29 kwietnia 2008r., a także wierzytelność przysługującą wobecE. W.z dnia 17 marca 2009r. Przedmiotem cesji nie była natomiast wierzytelność względem pozwanejE. W.wynikająca z umowy kredytu z dnia 11 września 2009r. (k.- 180, 197, 210-220).

Powyższy stan faktyczny ustalił sąd pierwszej instancji na podstawie dowodów z dokumentów, których autentyczność i wiarygodność nie budziła jego wątpliwości. W świetle treści ugody zawartej przez pozwanych iM. S. (1)przed Sądem Rejonowym wD.w sprawie syg. akt I co 3793/11, Sąd nie miał żadnych podstaw odmówić wiary zeznaniom świadkaM. S. (1), że pozwanaE. W.kredyt zaciągnęła z przeznaczeniem dla pozwanegoJ. J. (1)i nie zmienia tego, jego oświadczenie złożone w niniejszej sprawie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 21 października 2011r. przed Sądem Rejonowym wD.pod wpływem błędu, podstępu czy dla pozoru.
Wniosek pozwanej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkaK. W. (1)na okoliczność wskazaną w jej piśmie z dnia 15 września 2014r. sąd pierwszej instancji oddalił jako nie mający żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

    Nie zasługiwały także na uwzględnienie wnioski powoda i pozwanej o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie Sądu RejonowegoK.wK.sygn. akt V K 794/13 albowiem ustalenie w drodze karnej czynu pozwanejE. W.iM. S. (1)zart.297§1kknie wywarłoby żadnego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy cywilnej
      (k. – 103, 148, 163, 176 i 222).

Zdaniem sądu pierwszej instancji powództwo w stosunku do pozwanejE. W.zasługiwało na uwzględnienie w całości, a powództwo w stosunku do pozwanegoJ. J. (1)na uwzględnienie nie zasługiwało.
Wbrew zarzutowi pozwanej, powód w sposób należyty wykazał, że jest następcą prawnym(...) Bank SAwK., a wyciągiem z ksiąg bankowych z dnia 6 lutego 2013r. i szczegółowym rozliczeniem kredytu konsumpcyjnego gotówkowego z dnia 11 września 2011r. sporządzonego na dzień 13 sierpnia 2014r. wykazał z jakich tytułów domaga się poszczególnych należności wchodzących w skład dochodzonej kwoty 128.300,35zł. Wbrew też zarzutowi pozwanej, wyłącznie ona posiada w rozpatrywanej sprawie bierną legitymację procesową.

    Do przejęcia długu w drodze umowy między dłużnikiem a osobą trzecią (art. 519 § 2 pkt 2 k.c.) dochodzi na podstawie samej umowy

      .Skuteczność tej umowy wymaga zgody wierzyciela na jej zawarcie. Odmowa wyrażenia zgody przez wierzyciela powoduje bezskuteczność umowy przejęcia długu, a jednocześnie zobowiązuje osobę trzecią, która w umowie z dłużnikiem zobowiązała się przejąć dług, do odpowiedzialności za to, że wierzyciel nie będzie żądał od dłużnika spełnienia świadczenia (art. 521 § 2 k.c.) W przedmiotowej sprawie powód wyraźnie oświadczył, że na przejęcie długuE. W.przezJ. J. (1)nie wyraził zgody. W związku z tym, niedoszły przejemca – pozwanyJ. J. (1)nie jest zobowiązany do spełnienia świadczenia, bowiem pkt1 ugody zawartej z pozwanąE. W.przed Sądem Rejonowym wD.w dniu 21 października 2011r. w sprawie syg. akt I Co 3793/11, a dotyczący przejęcia długu (art. 519 § 2 pkt 2 k.c.) stał się bezskuteczny. Poza sporem jest jednak, że pozwani w punkcie 2 tej ugody przewidzieli konwersję umowy przejęcia długu na umowę zwolnienia z długu zart.392kc, a to właśnie w przypadku braku zgody na przejęcie przezJ. J. (1)długuE. W.. Na mocy umowy zart. 392 kcosoba trzecia (gwarant) zobowiązuje się, że wierzyciel – w ramach tego innego stosunku prawnego – nie będzie żądał od dłużnika świadczenia. Umowa ta, niewymagająca zachowania szczególnej formy, nie zmienia sytuacji prawnej wierzyciela, który zachowuje swoją wierzytelność wobec dłużnika i nie uzyskuje nowego roszczenia wobec innego podmiotu

      (por. wyrok SN z dnia 19 listopada 2004 r., II CK 129/04, OSP 2006, z. 2, poz. 19).Nakłada jednak na osobę trzecią obowiązek zapobieżenia żądaniu świadczenia przez wierzyciela, skierowanemu do dłużnika, nie określając środków, jakie ten podmiot powinien podjąć.

Z powyższego wynika, że pozwanyJ. J. (1)w niniejszej sprawie nie posiada biernej legitymacji procesowej. Dlatego też powództwo w stosunku do tego pozwanego oddalono i to bez konieczności ustalania, czy złożone przez niego oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 21 października 2011r. przed Sądem Rejonowym wD.jest skuteczne. Skoro jednak nie zapobiegł on dochodzeniu od dłużnikaE. W.roszczenia przez wierzyciela, to pozwana może żądać od niego naprawienia szkody. Jeżeli, bowiem strony nie postanowią inaczej, roszczenie o naprawienie szkody przez osobę trzecią powstaje, gdy dłużnik – na żądanie wierzyciela – spełni świadczenie, a osoba trzecia ponosi odpowiedzialność za wszelką szkodę, która powstanie w majątku dłużnika wskutek niezapobieżenia żądaniu świadczenia przez wierzyciela. Odpowiedzialność osoby trzeciej ma charakter gwarancyjny i podmiot ten nie może zwolnić się z obowiązku naprawienia szkody, dowodząc dołożenia należytej staranności. Zatem pozwanyJ. J. (1)w ewentualnym procesie odszkodowawczym wytoczonym przeciwko niemu przezE. W.będzie mógł się jednak powoływać na złożone w niej oświadczenie, o którym mowa wyżej, a którego skuteczność będzie dopiero badana.
W tym stanie rzeczy, zdaniem sądu pierwszej instancji należało więc, zgodnie z żądaniem pozwu zasądzić od pozwanej na rzecz powoda kwotę 128.300,35 zł z odsetkami umownymi od kwoty 92.537,37 zł od dnia 7 lutego 2013r. i ustawowymi od kwoty 24.548,18 zł od dnia 8 lutego 2013r. Orzeczenie o kosztach procesu oparto o przepisyart. 98 kpcoraz§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U.2013.490 j.t.) (6.444,87 zł opłata od pozwu i opłata e-card oraz 3.600 zł wynagrodzenie pełnomocnika powoda).
Od wyroku tego w niosła apelację pozwanaE. W..
Zaskarżyła wyrok w całości zarzucając:
naruszenie prawa materialnego, a toart. 392 kcprzez jego błędną wykładnię, a to wobec stwierdzenia, że wobec zawartej ugody przed Sądem Rejonowym wD.z dnia 21.10.2011r § 2, który to jest konwersją ugody, w wyniku której na wypadek nie wyrażenia zgody przez bank na przejęcie długu przez pozwanegoJ.pozwanyJ.zobowiązał się, iż wierzyciel nie będzie żądał od pozwanej spełnienia świadczenia, nakłada na pozwanegoJ.wyłącznie obowiązek zapobieżenia żądaniu wierzyciela bez jednakże obowiązku świadczenia na rzecz tegoż
i wnosiła :
- o zmianę wyroku i oddalenie powództwa wobec niej z zasądzeniem żądanej kwoty odJ. J.oraz zapłaty kosztów na jej rzecz;
względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, uwzględniając koszty postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja pozwanejE. W.zasadna nie jest i skutku odnieść nie może.
Na wstępie wskazać należy, że Sąd Apelacyjny z mocyart. 378 § 1 kpcmoże rozpoznać sprawę tylko w granicach apelacji, a z mocy§ 2 art. 378 kpcmoże z urzędu rozpoznać sprawę na rzecz współuczestników, którzy wyroku nie zaskarżyli jednakże jedynie wtedy, gdy przyszłe rozstrzygnięcie będzie dla nich korzystne (patrz. Wyrok SN z 26.01.1972r., II RC 606/71, OSNCP 1972 nr 7-8 ). Wyrok apelacją zaskarżyła jedynie pozwanaE. W., co oznacza, że Sąd Apelacyjny, wbrew zarzutom skarżącej nie mógłby zmienić wyroku na niekorzyść pozwanegoJ. J. (1), zatem przedmiotem rozważań Sądu Apelacyjnego może być jedynie trafność rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w stosunku do pozwanejE. W..
Natomiast, wbrew podnoszonym w apelacji zarzutom rozstrzygnięcie to jest trafne.
Podziela Sąd Apelacyjny dokonane przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne. Dokonując tych ustaleń nie naruszył sąd pierwszej instancji prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, wszechstronnie rozważył zebrany w sprawie materiał dowodowy, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów. W szczególności podziela Sąd Apelacyjny ustalenie, że powód jest następcą prawnym(...) Bank SAwK., a z wyciągu z ksiąg bankowych z dnia 6 lutego 2013r. i szczegółowego rozliczenia kredytu konsumpcyjnego gotówkowego z dnia 11 września 2011r., sporządzonego na dzień 13 sierpnia 2014r. wynika z jakich tytułów powód domaga się poszczególnych należności wchodzących w skład dochodzonej kwoty 128.300,35 zł. Z uwagi na fakt , że pozwana obecnie w apelacji nie kwestionuje już następstwa prawnego powoda ani też wysokości żądanej przez powoda kwoty, ani nie podnosi zarzutu, że wierzytelność w stosunku do niej została przez powoda zbyta na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego wystarczające będzie wskazanie, że podziela Sąd Apelacyjny dokonane przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne i uznaje je za własne. Z prawidłowo poczynionych ustaleń wyciągnął sąd pierwszej instancji prawidłowe wnioski , a mianowicie, że pozwanaE. W.jest zobowiązana wobec powoda do zwrotu kwot żądanych pozwem.
Zarzuty zawarte w apelacji pozwanejE. W.sprowadzają się do twierdzenia, że skoro pozwanyJ. J. (1)zawarł z nią umowę o przejęcie długu to obowiązek spłaty długu wobec wierzyciela przechodzi naJ. J. (1), natomiast skarżąca jest zwolniona od obowiązku zwrotu długu wierzycielowi. To stanowisko jest błędne.
Z niekwestionowanych ustaleń sądu pierwszej instancji wynika, że dnia 21 października 2011r. w Sądzie Rejonowym wD.w sprawie sygn. akt I Co 3793/11 z wnioskuE. W.z udziałem przeciwnikówJ. J. (1)iM. S. (1)strony zawarły ugodę następującej treści:„1. PrzeciwnikJ. J. (1)zobowiązuje się wstąpić w miejsceE. W.jako dłużnika z tytułu Umowy kredytu konsumpcyjnego gotówkowego z dnia 11 września 2009r. zawartej z(...) Bank SAwK., która zostanie z długu zwolniona, po wyrażeniu zgody przez wierzyciela na przejęcie długu; 2. W przypadku braku zgody wierzyciela na przejęcie przezJ. J. (1)długuE. W., przeciwnikJ. J. (1)zobowiązuje się zwolnićE. W.od obowiązku zapłaty z tytułu Umowy kredytu konsumpcyjnego gotówkowego z dnia 11 września 2009r. zawartej z(...) Bank SAwK.; (…)”Ustalenia te poczynione na podstawie akt Sądu Rejonowego wD.syg. I Co 3793/11 oraz zeznań świadkaM. S. (1)k.- 269 – 270, pozwanej k.- 270 i pozwanego k.- 270 – 271 nie były kwestionowane .Ugoda ta nie została przedstawiona powodowi, a z oświadczenia złożonego w niniejszej sprawie wynika , że powód na przejęcie długuE. W.przezJ. J. (1)nie wyraził zgody(oświadczenie powoda k.- 69 i 244).Faktu tego skarżąca także nie kwestionowała.
Zgodnie zart. 519 § 1 kcosoba trzecia może wstąpić w miejsce dłużnika, który zostaje zwolniony z długu. Na mocy§ 2 pkt 2 art. 519 kcprzejęcie długu może nastąpić przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron. Zgodnie zart. 522 kczgoda wierzyciela na przejęcie długu musi być pod rygorem nieważności wyrażona na piśmie. Pozwana nie przedstawiła pisemnej zgody wierzyciela na zwolnienie jej z długu , powód oświadczył, że takiej zgody nie wyraził i nie wyraża. Zgodnie zart. 521 § 2 kcjeżeli skuteczność umowy o przejęcie długu zależy od zgody wierzyciela, a wierzyciel zgody odmówi, strona, która według umowy o przejęcie długu miała przejąć dług, jest odpowiedzialna względem dłużnika za to , że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.Artykuł 392 kcstanowi natomiast, że jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez umowę z dłużnikiem zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest ona odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.
Konsekwencje prawne odmowy wyrażenia zgody przez wierzyciela są zasadniczo dwojakie (J. Mojak (w:) K. Pietrzykowski,Komentarz, t. II, 2011, s. 221): 1) umowa przejęcia długu staje się bezskuteczna; 2) osoba trzecia, która miała przejąć dług, staje się odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie żądał od niego spełnienia świadczenia. Niedoszły przejemca nie ma zatem w tym wypadku obowiązku spełnienia świadczenia. Jeżeli jednak nie zapobiegnie dochodzeniu od dłużnika roszczenia przez wierzyciela, dłużnik może żądać od niego naprawienia szkody, która powstała wskutek spełnienia świadczenia w terminie.
Dyskusyjne jest jedynie to, czy w związku z odmową wyrażenia zgody przez wierzyciela bezskuteczna umowa o przejęcie prawnie przekształca się w inny stosunek prawny. Wydaje się, że umowa przejęcia ulega w takim wypadku konwersji na umowę zart. 392 k.c.o zwolnieniu dłużnika przez osobę trzecią od obowiązku spełnienia świadczenia, w związku z czym skutki niewykonania umowy zart. 392 k.c.będą odnosiły się także do niedoszłego przejemcy.
Podzielając powyższe stanowisko, zawarte w Komentarzu doart. 521 kc;G. K.; lex el 2014r., wskazać trzeba, że zarzuty zawarte w apelacji pozwanej wynikają z niezrozumienia przez nią treściart. 521 § 2 kciart. 392 kc.Fakt, że pozwanyJ. J. (1)ponosi odpowiedzialność w stosunku do pozwanejE. W.za to, że wierzyciel nie będzie żądał od niej spełnienia świadczenia nie ma istotnego znaczenia w sprawie z powództwa wierzyciela przeciwko pozwanej , która jest jego dłużniczką i nie może zwolnić skarżącej od odpowiedzialności za spełnienie świadczenia wobec wierzyciela. To, że pozwanyJ. J. (1)ponosi wobec pozwanejE. W.odpowiedzialność za to, że wierzyciel nie będzie żądał od niej spełnienia świadczenia może mieć wpływ jedynie na rozliczenie się pozwanych między sobą, natomiast jest obojętne dla wierzyciela, który w umowie między pozwanymi nie uczestniczył.
W wyroku z dnia 28.09.2011r. (ICSK 787/10, lex 1102843) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że umowa uregulowana wart. 392 k.c.nie zmienia sytuacji prawnej wierzyciela, który zachowuje swoją wierzytelność wobec dłużnika i nie uzyskuje nowego roszczenia wobec innego podmiotu. Wbrew natomiast zarzutom skarżącej niewykonanie przez osobę trzecią obowiązku umownego, który zobowiązała się spełnić (392kc), rodzi jedynie obowiązek odszkodowawczy osoby trzeciej względem dłużnika (por. wyrok SN z 17.06. 1993r.,ICR 8/93, lex 750257).
Podsumowując, rację ma sąd pierwszej instancji, iż w okolicznościach niniejszej sprawy pozwanaE. W.jest zobowiązana wobec powoda do spełnienia świadczenia.
Zatem apelację jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić na mocyart. 385 kpc.

SSO del. Joanna Głogowska

SSA Tomasz Ślęzak

SSA Ewa Jastrzębska