Sąd Okręgowy w Koninie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 1067/14
Data wyroku: 2015-05-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia – Elżbieta Majewska
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art. 6,8,11 i 12 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygnatura akt III U 1067/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Konin, dnia 08 maja 2015 r.
Sąd Okręgowy w Koninie  III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący - Sędzia –SO Elżbieta Majewska
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Alina Darul
przy udziale
po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r.  w Koninie
sprawy

D. K.i(...)S.C. wS.

przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o podleganie ubezpieczeniom
na skutek odwołania(...) S.C.iD. K.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
z dnia  19.09.2014r. nr(...)znak:(...)
Zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iżD. K.z tytułu zatrudnienia w(...) S.C.z siedzibą wS.podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 11.03.2014r.
Sygn. akt III U 1067 / 14

UZASADNIENIE
Decyzją nr (...)z dnia 19 września 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.stwierdził, żeD. K.z tytułu zatrudnienia w(...) S.C.z siedzibą wS.nie podlega ubezpieczeniom : emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 11.03.2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy stwierdził, żeD. K.została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako pracownik w(...) S.C.od dnia 11.03.2014 r., a od 13.05.2014 r. stała się niezdolna do pracy. Z uwagi na to, że niezdolność do pracy powstała w bardzo krótkim czasie od daty zatrudnienia powstało podejrzenie , że umowa o pracę została zawarta dla pozoru dlatego też organ rentowy podjął postępowanie wyjaśniające. Organ rentowy ustalił w wyniku tego postępowania, że niezdolność do pracy u ubezpieczonej była spowodowana ciążą, a z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że w dniu(...)r. była powyżej 22 tygodnia ciąży. PonadtoD. K.nie miała wykształcenia odpowiadającego profilem zakresowi zadań określonych w zakresie czynności i nie posiadała doświadczenia zawodowego w tym zakresie. W tych okolicznościach dziwi fakt, że umowę o pracę zawarto na czas nieokreślony , z pominięciem umowy na czas próbny czy czas określony, w czasie której można zweryfikować umiejętności nowo zatrudnionego pracownika. Pracodawca oświadczył, że przed przyjęciem do pracyD. K.sam wykonywał obowiązki powierzone pracownikowi , także po przejściu pracownicy na zasiłek chorobowy również wykonuje je sam. Tak więc pojawia się wątpliwość czy faktycznie była potrzeba stworzenia stanowiska pracy. Poza dokumentami związanymi z zatrudnieniem pracodawca nie przedłożył żadnych innych dowodów potwierdzających, żeD. K.świadczyła rzeczywiście pracę. Zdaniem organu rentowego zebrany materiał świadczy o tym, że zamiarem stron stosunku pracy nie było rzeczywiste świadczenie pracy , było natomiast czynnością pozorną , mającą na celu obejście prawa i uzyskania do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Odwołanie od tej decyzji wniosłaD. K.domagając się zmiany decyzji i ustalenia, że podlega ubezpieczeniom społecznym od dnia 11.03.2014 r. Odwołująca podniosła, że od dnia zatrudnienia wykonywała na rzecz pracodawcy pracę osobiście i starała się wypełniać wszystkie obowiązki sumiennie. W odwołaniu wniosła o przesłuchanie świadków, którzy mogą to potwierdzić.
Odwołanie od decyzji wniósł takżeR. N., działający w imieniuSpółki (...) S.C., domagał się zmiany decyzji i ustalenia, żeD. K.podlegała ubezpieczeniom jako pracownik. Odwołujący podniósł, iż ubezpieczona od dnia nawiązania stosunku pracy wykonywała pracę osobiście aż do dnia kiedy przedstawiła zwolnienie lekarskie. Po zaprzestaniu przez nią wykonywania obowiązków spółka zlecała wykonywanie niektórych prac firmie zewnętrznej, a prace te były niezbędne dla wywiązania się ze zobowiązań wobec kontrahentów, na co przedstawił faktury.
Organ rentowy wniósł o oddalenie obu odwołań powołując się na argumenty zawarte wcześniej w decyzji.
Na podstawieart. 219 kpcSąd połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje :

R. N.prowadzi w ramach spółki cywilnej zD. Z.działalność gospodarczą pod nazwą(...) S.C.z siedzibą wS.. W ramach tej działalności prowadzone są usługi transportowe i tym zajmuje się wspólnikD. Z.oraz usługi geodezyjne, w tej części pracę wykonujeR. N., który jest z zawodu geodetą. W ramach usług geodezyjnychR. N.współpracuje zfirmą Przedsiębiorstwo (...). Od jesieni 2013 r.spółka (...) S.C.wykonuje na zlecenie tej firmy różne usługi geodezyjne. Początkowo zlecone prace geodezyjne wykonywał osobiścieR. N.i nie zatrudniał przy tym żadnego pracownika. Po wykonaniu prac wystawiał formieM. G.fakturę za wykonane usługi.
W marcu 2014 r.firma (...)wygrała przetarg na przebudowę linii kolejowej nr(...)w okolicachN.. W ramach tej umowyM. G.zlecił wykonanie części prac związanych z pomiarami geodezyjnymi spółce(...)S.C. Z uwagi na zakres pracR. N.postanowił zatrudnić pracownika. Znał odwołującą już wcześniej bowiem pracowała na stacji paliw , z której usług korzystał, jednak nie była to bliska znajomość. O ofercie pracy odwołująca dowiedziała się z ogłoszenia w sklepie. W dniu 11 marca doszło do zawarcia umowy o pracę pomiędzyD. K.a(...) S.C., którą reprezentowałR. N.. Odwołująca została zatrudniona na stanowisku młodszy asystent geodety , w pełnym wymiarze czasu pracy , z wynagrodzeniem w wysokości 3.000 zł.
W zakresie czynności pracodawca powierzył odwołującej następujące obowiązki :
- kartowanie map,
- przygotowanie operatów odbiorczych,
- dokonywanie pomiarów w terenie,
- sporządzanie i przetwarzanie dokumentów geodezyjnych,
- pisanie na komputerze,
- gromadzenie i kompletowanie dokumentów,
- czuwanie nad terminowym realizowaniem poleceń i załatwianiem
korespondencji,
- inne prace geodezyjne.
Przed podjęciem zatrudnienia odwołująca uzyskała zaświadczenie wystawione przez lekarza uprawnionego do przeprowadzania badań profilaktycznych, który nie stwierdził przeciwwskazań do pracy na stanowisku młodszy asystent geodety. Odwołująca dobyła też szkolenie wstępne w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, instruktaż ogólny i stanowiskowy przeprowadził specjalista do spraw bhp. Pracownica została też zgłoszona do ubezpieczeń społecznych , a dokumenty zgłoszeniowe wpłynęły do ZUS dnia 14.03.2014 r. Składki na ubezpieczenie społeczne za pracownika były odprowadzane przez płatnika składek terminowo , w aktach ZUS brak jest informacji o zaległościach z tego tytułu.
Odwołująca nigdy wcześniej nie pracowała przy pomiarach geodezyjnych, nie posiadała wiedzy ani też doświadczenia w tym zakresie, nie przetwarzała dokumentów geodezyjnych. Do wykonywania tych obowiązków miała być sukcesywnie przyuczana, a to wymagało czasu. Od początku zatrudnienia ubezpieczona pracowała przy wykonywaniu pomiarów geodezyjnych w terenie. Prace te były wówczas wykonywane w miejscowościP.i wB. O.. Odwołująca wyjeżdżała zR. N.w teren jednym samochodem, tam na miejscu, przy prowadzeniu pomiarów , chodziła z łatą niwelacyjną i przykładała ją do różnych punktów w terenie , aR. N.przy pomocy niwelatora dokonywał pomiarów. Z uwagi na znaczny obszar objęty pomiarami i liczbę wykonywanych pomiarów odwołująca i jej pracodawca pozostawali przez kilka dni w delegacji, koszty noclegu i wyżywienia w całości pokrywał pracodawca. Na potwierdzenie tego odwołujący przedłożył kopie rachunków za wynajem pokoi z(...)B. M.wO.z dnia 30.03.2014, z dnia 07.04.2014 r., z dnia 24.04.2014 r. oraz zHOTEL (...)w dnia 30.06.2014 r.
W związku z wykonywaniem usług geodezyjnych przez(...)na rzecz(...)M. G.R. N.wystawiał na koniec miesiąca fakturę za wykonane prace. W dniu 31.03.2014 r. wystawił fakturę za usługi geodezyjne na kwotę 4.125,42 zł, w dniu 30.04.2014 r. na kwotę 31.406,21 zł, w dniu 31.05.2014 r. na kwotę 27.278,33 zł.
Już po zawarciu umowy o pracę i jej podjęciu odwołująca udała się do poradni ginekologicznej wS., gdzie lekarz stwierdził, że jest w 12 tygodniu ciąży. W czasie wizyty w dniu 12 maja 2014 r. lekarz ginekolog odnotował skargi ubezpieczonej na dolegliwości kręgosłupa i od dnia 13.05.2014 r. wystawił odwołującej zaświadczenie o niezdolności do pracy - L-4. Od tego czasu aż do dnia porodu ubezpieczona była niezdolna do pracy i pracy nie wykonywała. W jej miejsce pracodawca nie zatrudnił innego pracownika , a okresowo korzystał z usług firmy zewnętrznej –E. (...)– która za wykonane usługi pomiarowe wystawiła fakturę na kwotę 2.656,80 zł (z dnia 25.05.2014 r.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się aktach ZUS, dokumentów znajdujących się w aktach osobowych pracownika , dokumentacji lekarskiej z poradni ginekologicznej, umnowy spółki, kopii faktur za noclegi, faktur wystawionych przez(...) S.C.Przedsiębiorstwu (...)oraz na podstawie zeznań świadkaM. G.i zeznań odwołujących sięD. K.iR. N..
Sąd dał wiarę zeznaniom świadka bowiem są one logiczne i szczere . Świadek w spornym okresie współpracował z firmą zainteresowanego i potwierdził, że odwołująca pomagałaR. N.przy wykonywaniu pomiarów przy przebudowie linii kolejowej w okolicachB., praca odwołującej polegała na przytrzymywaniu łaty niwelacyjnej i wykonywaniu innych czynności pomocniczych w terenie. Świadek ten jest osobą obcą dla odwołującej , nie jest zainteresowany wynikiem postępowania, przebywał na terenie , gdzie świadczona była praca bo sam wykonywał tam różne pomiary, tak więc Sąd nie znalazł podstaw by odmówić wiarygodności zeznaniom tego świadka.
Sąd dał również wiarę zeznaniom odwołujących bowiem były one spójne, zgodne, a argumentacja jaką strony przedstawiły uzasadniając fakt zawarcia umowy i jej warunków jest logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym. Dodatkowo zeznania te znalazły oparcie w zeznaniach świadka i przedłożonych dokumentach.
Zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt 1ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U.2013.1442-j.t ) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają m. in. osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami.
Zgodnie z treściąart. 11 ust. 1powołanej ustawy osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, ( pracownicy), podlegają także obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu. Natomiast osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają także obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu -art. 12 ust. 1.
Definicja pracownika zawarta zostaław art. 8 ust. 1ustawy, w którym za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a. Jeśli jednak pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca – art. 8 ust. 2.
Ponadto w świetle ust. 2a za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie czy odwołująca w spornym okresie była pracownikiem i czy z tego tytułu podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym.
Nie ulega wątpliwości, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest organem upoważnionym do oceny ważności umowy o pracę, która stanowi podstawę ubezpieczenia. W świetle bowiem przepisuart. 68 ust. 1 pkt 1ustawy „systemowej” do zakresu działania Zakładu należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych.
Zawarcie umowy o pracę , jej skuteczność i ważność oceniać należy zgodnie z przepisamikodeksu pracy. W myśl przepisuart.22 KPprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy , a pracodawca zobowiązuje się do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Oczywiste jest, że zawarcie umowy o pracę w celu wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy odpowiada prawu pracy (por.art. 22 k.p.), a naturalnym - całkowicie zgodnym z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego - jest dążenie stron umowy o pracę do tego, ażeby pracownik z tytułu pracowniczego statusu uzyskiwał przewidziane w prawie o ubezpieczeniach społecznych prawa i świadczenia. Są to, można powiedzieć, elementarne i niebudzące żadnych wątpliwości relacje między stosunkami pracy i stosunkami ubezpieczenia społecznego. Sam jednak fakt złożenia przez strony oświadczeń zawierających formalne elementy określone wart. 22 KPnie oznacza jednak, że taka umowa jest ważna.
Organ rentowy wywodził, że umowa o pracę jaką zawarła odwołująca z płatnikiem składek była umową nieważną, zawartą dla pozoru w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Czynność prawna jest pozorna w rozumieniuart. 83 k.c.wówczas, gdy oświadczenia jej stron ukrywają rzeczywistą treść tej czynności, uzewnętrzniają natomiast - dla pozoru - czynność, której w istocie rzeczy nie obejmują swymi oświadczeniami. Sytuacja taka w żadnym stopniu nie odzwierciedla stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Nie wiadomo z czego miałoby wynikać, że strony zawartej umowy o pracę dążyły do obejścia prawa. Sama chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego jako motywacja do podjęcia zatrudnienia nie świadczy o zamiarze obejścia prawa, podobnie jak inne cele stawiane sobie przez osoby zawierające umowy o pracę, takie jak na przykład chęć uzyskania środków utrzymania. Z zawarciem umowy o pracę wiąże się uzyskanie różnych świadczeń i perspektywa nabycia praw, np. zasiłków i uprawnień emerytalnych. Wszystkie te motywy nie mogą skłaniać do przypisania stronom umowy o pracę chęci obejścia prawa, jeżeli nie zostanie dowiedzione, że świadczeń tych chcą uzyskać w sposób niezgodny z prawem, prawo obchodząc.
Przepisart. 58 § 1 k.c.stanowi w swojej początkowej części, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. O czynności prawnej (także zawarciu umowy) mającej na celu obejście ustawy można mówić wówczas, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie jest natomiast obejściem prawa dokonanie czynności prawnej w celu osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością prawną. Skoro z zawarciem umowy o pracęustawa o systemie ubezpieczeń społecznychwiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego, chorobowego i wypadkowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia ubezpieczeniem i ewentualnego korzystania ze świadczeń z tego ubezpieczenia nie jest obejściem prawa. Taki pogląd wypowiedział Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 kwietnia 2005 r., I UK 236/04 (OSNP 2006, nr 1-2, poz. 28) stwierdzając, że sama chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego jako motywacja do podjęcia zatrudnienia nie świadczy o zamiarze obejścia prawa, podobnie jak inne cele stawiane sobie przez osoby zawierające umowy o pracę, takie jak na przykład chęć uzyskania środków utrzymania. Takie samo stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 stycznia 2005 r., II UK 141/04 (OSNP 2005, nr 15, poz. 235) uznając, że stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy (art. 58 § 1 k.c.w związku zart. 300 k.p.). Stanowisko to można uznać za ugruntowane, gdyż zostało powtórzone w innych jeszcze orzeczeniach, na przykład w wyroku z dnia 2 czerwca 2006 r., I UK 337/05. Na tle tych orzeczeń należy uznać, że w sytuacji, gdy wolą stron zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa.
Trudno zatem uznać, że dążenie do uzyskania przez zawarcie umowy o pracę ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym może być uznane za zmierzające do dokonania czynności sprzecznej z prawem albo mającej na celu obejście prawa. Przeciwnie jest to zachowanie rozsądne i uzasadnione zarówno z osobistego, jak i społecznego punktu widzenia.
W przedmiotowej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w spornym okresieD. K.zawarła umowę o pracę zR. N.– wspólnikiem(...) S.C.na stanowisku młodszego asystenta geodety. W zakresie obowiązków było m.in. dokonywanie pomiarów w terenie jako pomocnik geodety i tą pracę ubezpieczona wykonywała. Odwołująca nie wykonywała tych pomiarów samodzielnie bowiem nie posiadała do tego kwalifikacji , jej praca polegała na pomocy geodecie przy dokonywaniu pomiarów tj. przytrzymywanie łaty niwelacyjnej , przemieszczaniu jej po terenie pomiarów. Wprawdzie w zakresie czynności odwołującej wpisano także kartowanie map, przygotowanie operatów odbiorowych, sporządzanie i przetwarzanie dokumentów geodezyjnych jednak ten rodzaj prac jest wykonywany dopiero po dokonaniu pomiarów w terenie, a odwołująca pracowała krótko i nie zdążyła jeszcze zapoznać się z tego rodzaju pracą i być przeszkolona przez pracodawcę. Wprawdzie po tym jak odwołująca stała się niezdolna do pracy pracodawca nie zatrudnił innej osoby na utworzone stanowisko , ale z uwagi na konieczność dalszego prowadzenia prac pomiarowych korzystał w tym zakresie z usług firmy zewnętrznej. Ubezpieczona dopiero rozpoczęła pracę , nie miała doświadczenia w specyfice usług geodezyjnych, dopiero się do tego przyuczała , w tej sytuacji nie może więc dziwić, że nie była upoważniona do podpisywania dokumentów, a swoje obowiązki wykonywała pod nadzorem pracodawcy i w początkowym okresie zatrudnienia ograniczała się one do wykonywania pracy fizycznej w terenie.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że nie można mówić o pozorności umowy o pracę w sytuacji gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał , a pracodawca pracę tę przyjmował ( m.in. wyrok SN z 12.07.2012 r. II UK 14/12, wyrok SA w Łodzi 29.04.2014 r. III AUa 1039/13, wyrok SA w Poznaniu z 8.04.2014 r. III AUa 1154/13). Skoro więc odwołująca wykonywała pracę na rzecz(...) S.C.od dnia 11.03.2014 r. na podstawie zawartej umowy o pracę to brak jest przesłanek do kwestionowania podstawy podlegania z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
W świetle powyższych ustaleń stwierdzić więc należy, że odwołująca podlega ubezpieczeniom społecznym ( emerytalnemu i rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu ) z tytułu zatrudnienia bowiem umowa o pracę , która stanowiła podstawę zgłoszenia jej do ubezpieczenia nie była fikcyjna, a praca była faktycznie świadczona na rzecz pracodawcy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd , na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w wyroku.
SSO E. Majewska