Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1373/14
Data wyroku: 2015-03-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Paulina Asłanowicz

Sygn. akt: I C 1373/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 marca 2015 roku
Sąd Okręgowy w WarszawieWydział I Cywilny
w składzie następującym:
PrzewodniczącySSO Paulina Asłanowicz
Protokolant   Katarzyna Maciaszczyk
po rozpoznaniu w dniu 04 marca 2015 roku w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwaM. K.
przeciwkoMiastu S.W.
o zapłatę

1
Oddala powództwo;

2
Ustala, że powódkaM. K.ponosi koszty procesu w całości, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu

Sygn. akt: I C 1373/14

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 30 września 2010 roku powódkaM. K.wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanychMiasta S.W.i Skarbu Państwa – Prezydenta(...)W.kwoty 2.075.568 zł tytułem utraconych korzyści związanych z niemożnością korzystania z nieruchomości położonej wW.przyul. (...)w okresie od dnia 04 lutego 2000 roku do dnia 04 lutego 2010 roku co do części budynku posadowionegonadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu(...)o powierzchni użytkowej 457,58 m(

    2)oraz w okresie od dnia 30 listopada 1999 roku do dnia 30 listopada 2009 roku co do części budynku posadowionego nadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu(...)o powierzchni użytkowej 71,38 m(

    2)według wysokości czynszów najmu i innych pożytków uzyskiwanychz nieruchomości oraz według cen aktualnych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia powództwa. Powódka wniosła również o zasądzenie na jej rzecz od strony pozwanej kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z normami przepisanymi.
Uzasadniając swoje stanowisko, powódka wskazała, że jest następcą prawnym przedwojennych właścicieli zabudowanej nieruchomości położonej wW.przy
ul. (...), którym odmówiono przyznania prawa własności czasowejdo przedmiotowego gruntu. Podkreśliła, że po roku 1975 dokonano sprzedaży 9 lokali mieszkalnych położonych w posadowionym na gruncie budynku, jednak decyzją z dnia 22 lutego 1999 roku Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, iż decyzja zezwalająca na sprzedaż ww. lokali wydana została z naruszeniem prawa, natomiast decyzjąz dnia 20 grudnia 2001 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło orzeczenie administracyjne odmawiające przedwojennym właścicielom przyznania własności czasowej do ww. nieruchomości. W dalszej kolejności powódka podniosła, że decyzjami wydanymiw 2006 roku przez Prezydenta(...)W.ustanowiono na rzecz jej poprzedników prawnych prawo wieczystego użytkowania gruntu w postacidziałek ewidencyjnych nr (...), natomiast w dniu 30 listopada 2009 roku przekazano im budynek posadowiony na działcenr(...), a w dniu 10 marca 2010 roku budynek posadowiony nadziałce nr (...). W tej sytuacji zdaniem powódki, należy jej się odszkodowanie za bezumowne korzystanie przez pozwanych z ww. nieruchomości za okres 10 lat poprzedzających dzień ich protokolarnego wydania. Powódka powołując się na treśćart. 224 § 2 k.c.w zw. zart. 225 k.c.wskazała, iż w okresie objętym pozwem pozwane(...)W.było samoistnym posiadaczem ww. budynkóww złej wierze, a zatem jest zobowiązane do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne z nich korzystanie. Uzasadniając z kolei swoją legitymację procesową, powódka wskazała,że na mocy umowy z dnia 14 września 2010 roku nabyła od spadkobierców przedwojennych właścicieli ww. nieruchomości uprawnienie do dochodzenia odszkodowania wynikającegoz utraty własności tej nieruchomości spowodowanej wydaniem odmownej decyzji dekretowej (

    pozew k. 2-11).
W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Prezydent(...)W.wniósł o oddalenie powództwa w całości w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Prezydenta(...)W.kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Motywując swoje stanowisko, pozwany wskazał, że żądanie zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z budynku posadowionegona nieruchomości położonej wW.przyul. (...)powinno zostać skierowane przeciwko posiadaczowi samoistnemu nieruchomości, którym w okresie objętym pozwem było wyłącznie(...)W., a zatem Skarb Państwa nie jest biernie legitymowanymw niniejszej sprawie. Pozwany zakwestionował nadto legitymację czynną powódki (odpowiedź na pozew k. 65-71).
W odpowiedzi na pozew pozwaneMiasto S.W.wniosło o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów postępowania,w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany zakwestionował legitymację procesową czynną powódki, podnosząc, że umowaz dnia 14 września 2010 roku przeniosła na nią jedynie uprawnienie do dochodzenia odszkodowania związanego z utratą własności budynków przyul. (...)wW., podczas gdy wywiedzione w sprawie roszczenie nie ma charakteru odszkodowawczego. Pozwany podkreślił, że możliwość dochodzenia roszczeń uzupełniających o których mowawart. 224 § 2 k.c.w zw. zart. 225 k.c.uwarunkowana jest ziszczeniem się przesłanek uzasadniających roszczenie windykacyjne, wskazując przy tym, iż nigdy nie wytoczono przeciwko niemu powództwa windykacyjnego dotyczącego budynku przyul. (...)wW.. W dalszej kolejności pozwany podniósł, że przez cały okres objęty powództwem posiadał przymiot posiadacza samoistnego w dobrej wierze spornych budynków, powołując się przy tym na fakt, że wszedł w posiadanie nieruchomości przyul. (...)na podstawie decyzji komunalizacyjnych, a zatem jego posiadanie było zgodne z prawem aż do chwili unieważnienia tychże decyzji (odpowiedź na pozew k. 80-85).
Pismem procesowym z dnia 09 czerwca 2011 roku powódka sprecyzowała wywiedzione powództwo i wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanych kwoty 2.075.568 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości położonejwW.przyul. (...)w okresie od dnia 04 lutego 2000 roku do dnia 04 lutego 2010 roku co do części budynku posadowionego nadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu(...)o powierzchni użytkowej 457,58 m2oraz w okresie od dnia 30 listopada 1999 roku do dnia 30 listopada 2009 roku co do części budynku posadowionego nadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu mapy(...)o powierzchni użytkowej 71,38 m2według wysokości czynszów najmu i innych pożytków uzyskiwanych z nieruchomości oraz według cen aktualnych wrazz odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia powództwa (pismo procesowe k. 90-97).
W piśmie procesowym z dnia 01 grudnia 2011 roku powódka cofnęła pozewze zrzeczeniem się roszczenia przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Prezydentowi(...)W., wnosząc o umorzenie postępowania w tym zakresie (pismo procesowek. 113-117).
Postanowieniem z dnia 09 stycznia 2012 roku Sąd Okręgowy w Warszawie umorzył postępowanie w stosunku do Skarbu Państwa – Prezydenta(...)W.oraz zasądziłod powódkiM. K.na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (postanowieniek. 128).
W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2012 roku pozwane(...)W.podniosło zarzut przedawnienia dochodzonego w niniejszym postępowaniu roszczenia co do okresu poprzedzającego trzy lata od dnia wytoczenia powództwa, wskazując przy tym,że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu jest świadczeniem okresowym (pismo procesowe k. 389).
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2013 roku Sąd Okręgowy w Warszawie w punkcie I. zasądził od(...)W.na rzeczM. K.kwotę 1.925.935 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 grudnia 2013 roku do dnia zapłaty, w punkcie II. oddalił powództwow pozostałym zakresie, w punkcie III. zasądził od(...)W.na rzeczM. K.kwotę 54.351,37 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu a w punkcie IV. nakazał pobrać od(...)W.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 54.223,60 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał w pierwszej kolejności, że powódka posiada legitymację czynnądo wystąpienia z roszczeniem objętym pozwem, gdyż na mocy umowy z dnia 14 września 2010 roku nabyła od spadkobierców przedwojennych właścicieli nieruchomości przyul. (...)wW.przysługujące im uprawnienia do odszkodowania na zasadach wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 roku oraz z jakiegokolwiek innego tytułu. Sąd uznał również, że pozwane(...)W.posiada z kolei legitymację bierną, gdyż w okresie objętym pozwem było posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości, natomiast okoliczność, że pozwany wynajmował znajdujące się w budynkach lokale nie miała znaczenia dla sprawy, skoro posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje rzecz w posiadanie zależne. Sąd Okręgowy wskazał przy tym, że z chwilą stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przedwojennym właścicielom ustanowienia na ich rzecz własności czasowej przedmiotowej nieruchomości, pozwany utracił tytuł prawny do władania nieruchomością, a zatem w całym okresie objętym żądaniem pozwu prawo własności tej nieruchomości przysługiwało sukcesorom przedwojennych jej właścicieli. Sąd wskazał nadto, że w całym okresie objętym żądaniem pozwu(...)W.było posiadaczem ww. nieruchomości w złej wierze, gdyż już od momentu doręczenia mu decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i(...)miast z 22 lutego 1999 roku miało przynajmniej możliwość uzyskania wiedzy o braku tytułu prawnego do nieruchomości. Sąd Okręgowy uznał za chybiony podniesiony zarzut przedawnienia roszczenia, podkreślając, że do roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy ma zastosowanie 10-letni termin przedawnienia. Ponadto w ocenie Sądu w sprawie zachowany został termin dochodzenia roszczeń uzupełniających określony wart. 229 § 1 k.c.(wyrok Sądu Okręgowego wrazz uzasadnieniem k. 580, 588-596).
Wyrokiem z dnia 20 października 2014 roku wydanym pod sygn. akt I ACa 422/14, Sąd Apelacyjny w Warszawie po rozpoznaniu apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2013 roku, uchylił zaskarżony wyrokw punktach: I, III oraz IV i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi OkręgowemuwW.do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcieo kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wskazałw pierwszym rzędzie, że Sąd Okręgowy nie rozważył w sposób wystarczający kwestii legitymacji biernej pozwanego. W tym kontekście Sąd Apelacyjny podniósł, że roszczenieo wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy stanowi szczególne uprawnienie każdorazowego właściciela przeciwko każdorazowemu posiadaczowi i nie ma merytorycznego związkuz uprawnieniami wynikającymi z dekretu z 26 października 1945 roku. Uprawnienia te nie obejmowały, odmiennego i wynikającego z innej podstawy faktycznej, roszczenia uzupełniającego zart. 224 k.c.iart. 225 k.c.Sąd zwrócił również uwagę, że roszczenieo wynagrodzenie za korzystnie z rzeczy nie jest roszczeniem odszkodowawczym. W dalszej kolejności Sąd Apelacyjny podniósł, że jakkolwiek zgodnie z treściąart. 337 k.c.posiadacz samoistny nie traci posiadania przez oddanie rzeczy w posiadanie zależne, to jednak fakt oddania rzeczy przez posiadacza samoistnego innej osobie w posiadanie zależnema znaczenie dla określenia rodzaju roszczeń przysługujących właścicielowi od każdej z tych osób. W takim bowiem wypadku właścicielowi przysługuje względem posiadacza samoistnego w złej wierze roszczenie o zwrot pobranych pożytków cywilnych (czynsz najmu), a także o zwrot wartości pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, natomiast roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy bez tytułu prawnego, podobnie jak roszczenie windykacyjne, służy właścicielowi wobec posiadacza zależnego, jako tego kto faktycznie włada rzeczą. W konsekwencji roszczenie o wynagrodzenie za korzystaniez rzeczy może przysługiwać właścicielowi tylko wobec posiadacza, który w danym okresie bezprawnie faktycznie władał rzeczą; który w tym okresie jest biernie legitymowanyw świetleart. 222 § 1 k.c.Sąd zaznaczył, że jedyny wyjątek od tej zasady należy dopuścićw sytuacji, w której w danym okresie rzeczą faktycznie władał dzierżyciel. W tej sytuacji zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy może być posiadacz, za którego dzierżyciel władał rzeczą. W związku z powyższym, powołując się na podglądy doktrynyi judykatury, Sąd Apelacyjny wskazał, że co do zasady, roszczenie o wynagrodzenieza korzystanie z budynku (odpowiednio – lokali) bez tytułu prawnego może przysługiwać byłemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcy prawnemu przeciwko(...)W.albo Skarbowi Państwa za okres, w którym budynek (odpowiednio – lokale)nie był przedmiotem najmu. Sąd zwrócił uwagę, że odrębną kwestią jest sytuacja, jakaw niniejszej sprawie zaistniała w odniesieniu dolokalu mieszkalnego nr (...)o pow. 80,81 m2, gdy lokal zajmowany jest przez dotychczasowego najemcę bez tytułu prawnego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że w takiej sytuacji trzeba ustalić, czy chodzi tylko o dzierżeniew imieniu posiadacza samoistnego, czy też posiadanie (samoistne lub o cechach posiadania zależnego). W tym kontekście Sąd Apelacyjny wskazał, iż rzeczą Sądu ponownie rozpoznającego sprawę będzie ustalenie w jakim zakresie, z uwzględnieniem całego okresu objętego powództwem, pozwany ewentualnie nie oddał rzeczy (poszczególnych lokali)w posiadanie zależne i w konsekwencji jest obowiązany zapłacić wynagrodzenieza korzystanie, czy też w ogóle nie jest obowiązany do zapłaty. Podkreślił, że konieczne będzie także rozważenie sytuacji lokalu bądź lokali zajmowanych bez umów najmu,przy czym o ile chodzi olokal nr (...), pomocne może się okazać ustalenie treści pisma z 22 września 2008 roku, o którym uczyniono adnotację w tabeli na karcie 38 akt sprawy. Winien też Sąd uwzględnić twierdzenia faktyczne wyrażone przez strony w załącznikachdo protokołu (k. 659-669) odwołujące się do materiału zgromadzonego w sprawie oraz odnieść się do złożonej kopii dokumentu (k. 662).
Sąd Apelacyjny stanął również na stanowisku, że powzięcie przez pozwanego informacji o wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji negatywnie rozpoznającej wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości(...)wyłączyło dobrą wiarę(...)W.jako posiadacza budynku (lokali)i to pomimo obowiązywania decyzji komunalizacyjnej oraz istnienia wpisu prawa w księdze wieczystej. Sąd Apelacyjny zwrócił nadto uwagę, że Sąd Okręgowy nie odniósł się do argumentów pozwanego, które wskazywały na przedawnienie tej części roszczenia,jaka obejmuje okres sprzed dziesięciu lat poprzedzających wniesienie pozwu, a zatem nie rozważył, jaka jest relacja pomiędzy terminem zart. 229 § 1 k.c.a ogólnym terminem przedawnienia zart. 118 k.c., co skutkowało uwzględnieniem powództwa także w części przedawnionej. Sąd Apelacyjny podniósł przy tym, że właściciel w okresie ustalonymwart. 229 § 1 k.c.może dochodzić wynagrodzenia za cały, nieprzekraczający jednak 10 lat czas korzystania z jego rzeczy przez posiadacza w złej wierze. Podkreślił także, iżart. 229 k.c.nie sanuje roszczeń przedawnionych na zasadach ogólnych (wyrok Sądu Apelacyjnego wraz z uzasadnieniem k. 672, 678-683v).
W piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2015 roku pozwane(...)W.podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany wskazał, że podtrzymuje również zarzuty dotyczące braku po stronie powódki legitymacji czynnej, a po jego stronie legitymacji biernej. W tym kontekście podniósł, że w okresie objętym pozwem wszystkie 9 lokali mieszkalnych oraz dwa lokale użytkowe położone w budynku przyul. (...)wW.znajdowały sięw posiadaniu zależnym. Pozwany podtrzymał także zgłoszony zarzut przedawnienia dochodzonego roszczenia za okres od dnia 04 lutego 2000 roku do dnia 30 września 2000 roku w zakresie lokali użytkowych oraz za okres od dnia 30 listopada 1999 roku do dnia 30 września 2000 roku w zakresie lokali mieszkalnych (pismo procesowe k. 696-700v).
W piśmie procesowym z dnia 02 lutego 2015 roku powódka, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wskazała, iż w zakres jej żądania wchodzi również roszczenie dotyczące zwrotu pobranych pożytków cywilnych w postaci czynszu najmu i innych korzyści lub ich wartości, których pozwany z powodu złej gospodarki nie uzyskał w okresie bezumownego korzystania z przedmiotowego budynku. Podkreśliła, że bezzasadny jest podniesiony przez pozwanego zarzut częściowego przedawnienia roszczenia (pismo procesowe k. 806-814).
W piśmie procesowym z dnia 11 lutego 2015 roku pozwany wskazał, że powódkaw toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i drugoinstancyjnego nie podnosiła,iż zakresem jej żądania objęte jest również roszczenie o zwrot pobranych pożytków i zwrot wartości niepobranych pożytków, co oznacza, że ww. roszczenie nie zostało zgłoszonew ramach zakreślonej przez powódkę podstawy faktycznej. Pozwany podkreślił,że ww. roszczenia uzupełniające zostały zgłoszone przez powódkę dopiero w piśmie z dnia 02 lutego 2015 roku. W tej sytuacji pozwany podniósł zarzut przedawnienia tychże roszczeńz uwagi na upływ rocznego terminu na zgłaszanie roszczeń uzupełniających określonegowart. 229 § 1 k.c.(pismo procesowe k. 821-823).
Na rozprawie w dniu 04 marca 2015 roku powódka, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, sprecyzowała, że w ramach żądania głównego dochodzi roszczenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości, natomiast na wypadek jego nieuwzględnienia zgłasza roszczenie w tej samej wysokości o zwrot pobranych pożytków lub ich wartości wraz z wartością pożytków, których pozwany nie uzyskał wskutek złego gospodarowania (protokół rozprawy k. 834-836).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Nieruchomość(...)położona przyul. (...)(...)(obecnieul. (...)) o powierzchni 1.170,80 m2, dla której prowadzona była księga wieczysta pod nazwą „Nieruchomość w(...)W.pod nrem 5480”, stanowiła własnośćJ.iM.małżonkówR.w równych częściach co do połowy orazW.zS.G.co do drugiej połowy (okoliczności bezsporne).
Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze(...)Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), na podstawie którego wszystkie grunty leżące w granicach miastaW.przeszły na własność gminy(...)W.z dniem 21 listopada 1945 roku. Po likwidacji gmin w 1950 roku nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawieart. 32 § 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej(Dz. U. Nr 14, poz. 130). Następnie część przedmiotowego gruntu stała sięz dniem 27 maja 1990 roku własnościąD.Gminy(...),co potwierdził Wojewoda(...)decyzjami z dnia 25 września 1991 roku, z dnia 13 maja 1992 roku oraz z dnia 10 czerwca 1992 roku, a później, na podstawie art. 20 § 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju(...)W.część ta przeszła na własność(...)W.(okoliczności bezsporne, a nadto uzasadnienie decyzji Prezydenta(...)W.z dnia 23 listopada 2006 roku k. 17-29).
W dniu 17 czerwca 1948 rokuJ.iM. R.orazW.zS.G.złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przyul. (...)XI nr 11a za opłatą symboliczną. Orzeczeniem administracyjnymz dnia 03 grudnia 1952 roku znak Gm.II.15P/217/52 Prezydium Rady Narodowej w(...)W.odmówiło byłym właścicielom ustanowienia własności czasowejdo przedmiotowej nieruchomości, a decyzją z dnia 31 grudnia 1953 roku znak MT-(...)Minister Gospodarki Komunalnej utrzymał w mocy ww. orzeczenie (okoliczności bezsporne, a nadto uzasadnienie decyzji Prezydenta(...)W.z dnia 23 listopada 2006 rokuk. 17-29).
Umową notarialną z dnia 20 marca 1950 rokuW.zS.G.zbyłana rzeczH. R.całe przysługujące jej prawa i roszczenia wynikające z dekretuo własności i użytkowaniu gruntów na obszarze(...)W.w odniesieniudo nieruchomości położonej przyul. (...)(okoliczności bezsporne).
J. R.zmarł w dniu 15 lutego 1965 roku, a spadek po nim na podstawie ustawy nabyli żonaZ. R.oraz dzieciI. K.iT. R.w 1/3 części spadku każde z nich. Z kolei spadek po zmarłej w dniu 11 września 1995 rokuZ. R.nabyły jej wnukiA. K.,P. R.orazE. P.w 1/3 części spadku każde z nich. Natomiast spadek po zmarłej w dniu 1 listopada 1980 rokuH. R.odziedziczył w całości jej wnukK. R.. Wobec powyższego następcami prawnymi dawnych właścicieli nieruchomości położonej przyul. (...)wW.stali sięK. R.,T. R.,P. R.,A. K.,E. P.iI. K.(okoliczności bezsporne, a nadto uzasadnienie decyzji Prezydenta(...)W.z dnia 23 listopada 2006 roku k. 17-29).
Budynek mieszkalny jak również budynki użytkowe położone przyul. (...)wW.zostały wyremontowane po zniszczeniach wojennych ze środków własnych byłych właścicieli. Po 1975 roku dokonano sprzedaży 9 lokali mieszkalnych o numerach: 2, 3, 4, 6, 10, 11, 13, 14 i 15 znajdujących się w budynku (okoliczności bezsporne, a nadto uzasadnienie decyzji Prezydenta(...)W.z dnia 23 listopada 2006 roku k. 17-29).
Decyzją z dnia 22 lutego 1999 roku znak O5.053-R-222/96 Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i(...)Miast stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnejz dnia 31 grudnia 1953 roku, w określonej w aktach notarialnych części dotyczącej sprzedanychlokali nr (...)oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, została wydana z naruszeniem prawa, natomiast w pozostałej części stwierdziłjej nieważność. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 20 kwietnia 1999 roku znak GN.5.3.053-WP-166/99. Z kolei decyzją z dnia 20 grudnia 2001 roku znak(...)Samorządowe Kolegium Odwoławcze wW.na podstawieart. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w(...)W.z dnia3 grudnia 1952 roku z powodu rażącego naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu o własnościi użytkowaniu gruntów na obszarze(...)W.(okoliczności bezsporne, a nadto uzasadnienie decyzji Prezydenta(...)W.z dnia 23 listopada 2006 roku k. 17-29).
Decyzją z dnia 23 listopada 2006 roku znak(...)Prezydent(...)W.po rozpatrzeniu wniosku z dnia 17 czerwca 1948 rokuJ.iZ.małżonkówR.orazW.zS.G.o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu położonego wW.przyul. (...)XI nr 11a (obecnieul. (...)), nr hip.(...), ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego w udziale 0,489 części gruntu o powierzchni 317 m(
    2), położonego wW.przyul. (...), opisanego w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...)z obrębu(...), dla którego prowadzona jestksięga wieczysta nr (...), na rzeczK. R.w udziale 0,(...)części,A. K.w udziale 0,(...)części,E. P.w udziale 0,(...)części,P. R.w udziale 0,(...)części,I. K.w udziale 0,(...)części,T. R.w udziale 0,(...)części (

      dowód

    : decyzja k. 17-22).
Decyzją z dnia 23 listopada 2006 roku znak(...)Prezydent(...)W.po rozpatrzeniu wniosku z dnia 17 czerwca 1948 r.J.iZ.małżonkówR.orazW.zS.G.o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu położonego wW.przyul. (...)XI nr 11a (obecnieul. (...)), nr hip. 5480, ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do gruntuo powierzchni 534 m(
    2), położonego wW.przyul. (...), opisanego w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...)z obrębu(...), dla którego prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)-część, na rzeczK. R.w udziale 18/36,A. K.w udziale 4/36,E. P.w udziale 4/36,P. R.w udziale 4/36,I. K.w udziale 3/36,T. R.w udziale 3/36 (

      dowód

    : decyzja k. 23-29).
W dniu 30 listopada 2009 roku, na podstawie decyzji znak(...)Prezydenta(...)W.z dnia 23 listopada 2006 roku oraz decyzji dekomunalizacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 03 sierpnia 2009 roku, BurmistrzD.Ś.
(...).W.przekazał aA. K.,I. K.,E. P.,P. R.,T. R.iK. R.przejęli niesprzedaną część budynku położonego przy
ul. (...)wW., nadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu(...), o powierzchni 317 m(
    2), która stanowiła 9 lokali mieszkalnych (lokale nr (...))o powierzchni 457,58 m(
    2)(

      dowód

    : protokół przekazania-przejęcia wraz z załącznikamik. 35-39).
W dniu 04 lutego 2010 roku, na podstawiedecyzji nr (...)Prezydenta(...)W.z dnia 23 listopada 2006 roku oraz decyzji dekomunalizacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 marca 2009 roku, BurmistrzD.Ś.
(...).W.przekazał aA. K.,I. K.,E. P.,P. R.,T. R.iK. R.przejęli budynek położny przyul. (...)wW., nadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu(...), o powierzchni 534 m(
    2), w którym znajdowały się dwa lokale użytkowe (lokale nr (...)) o powierzchni 71,38 m(
    2)(

      dowód

    : protokół przekazania-przejęcia wraz z załącznikami k. 30-34).
Po przejęciu w latach 50-tych budynku przyul. (...)przez Skarb Państwa,a następnie(...)W.lokale mieszkalne nr (...)były wynajmowane.Lokal mieszkalny nr (...)został oddany w najemM. S. (1)na podstawie umowy z dnia 28 maja 1976 roku, aneksowanej w dniu 02 lipca 2001 roku, przy czym począwszy od dnia 13 grudnia 2000 roku w prawa dotychczasowego najemcy wstąpiłaM. S. (2). W związku z zaległościami czynszowymi, pismem z dnia 05 lutego 2008 roku(...)W.wypowiedziałoM. S. (2)umowę najmuz zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia, a następnie wystąpiło z powództwemo wydanie lokalu. W trakcie postępowania sądowego pismem z dnia 19 sierpnia 2008 rokuM. S. (2)złożyła wniosek o ponowne zawarcie umowy najmu, zobowiązując się spłacić zaległość czynszową i opłacić czynsz za zajmowanie lokalu za kolejnych 12 miesięcy z góry. Z uwagi na ustanowienie decyzją Prezydenta(...)W.z dnia 23 listopada 2006 roku użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli wniosek ten został rozpoznany negatywnie. Na dzień 30 listopada 2009 rokulokal nr (...)był zajmowany przezM. S. (2), która regularnie opłacała czynsz (dowody: załącznik nr 1do protokołu przekazania-przejęcia k. 38, aneks do umowy najmu k. 298, zaświadczeniek. 299, wypowiedzenie umowy najmu k. 701, pismoM. S. (2)z dnia 19 sierpnia 2008 roku k. 702, pismo(...)(...).W.z dnia 22 marca 2008 roku k. 703, zestawienie wpłat i wypłat należnościlokalu nr (...)k. 704-711, kartoteki kontalokalu nr (...)k. 712-723).
Lokal nr (...)został oddany w najemW.iL. Ś.na podstawie umowy z dnia 15 stycznia 1969 roku. W dniu 11 stycznia 1971 roku wydana została decyzja o opróżnieniu lokalu wobec wygaśnięcia decyzji przydziałoweji przeniesieniuW.iL. Ś.do lokalu zastępczego przyul. (...). W dniu 02 lipca 1971 roku wydana została kolejna decyzja o przydziale na rzeczW.iL. Ś.lokalu nr (...). Pismem z dnia 02 października 2001 roku UrządD.Ś.(...).W.zaświadczył, żeL. Ś., wobec śmierci jej męża jest jedynym najemcąlokalu nr (...).W.iL. Ś.regularnie opłacali czynsz najmu w okresie od 01 stycznia 2000 roku do 30 listopada 2009 roku.Lokal mieszkalny nr (...)został oddany w najemE.iF. B.na podstawie umowy najmu z dnia 28 października 1997 roku.Lokal mieszkalny nr (...)został oddany w najemB. T.na podstawie umowy z dnia 28 stycznia 1992 roku zawartej w wykonaniu decyzji o przydziale lokalu z dnia 04 grudnia 1992 roku.Lokal mieszkalny nr (...)został oddany w najemS. W.na podstawie umowy z dnia 06 maja 1982 roku zawartej w wykonaniu decyzji o przydziale lokalu z dnia 13 kwietnia 1982 roku. W okresie od 01 stycznia 2000 roku do 30 listopada 2009 rokuS. W.opłacała czynsz najmulokalu nr (...).Lokal mieszkalny nr (...)został oddany w najemW. M.na okres od 30 listopada 1999 roku do 30 listopada 2003 roku, następnie Komendzie Głównej Policji na okres od dnia 01 grudnia 2003 roku do 31 stycznia 2007 roku, a w dalszej kolejnościB. N.na okres od 01 lutego 2007 roku do 28 lutego 2007 roku i ponownie Komendzie Głównej Policji na okres od 01 marca 2007 roku do 02 marca 2009 roku. Decyzjami z dnia 02 marca 2009 roku Komendant Główny Policji przydzieliłlokal nr (...)jako tymczasową kwaterę dla trzech funkcjonariuszy Policji. W okresie od 01 stycznia 2000 roku do 30 listopada 2009 roku czynsz najmulokalu nr (...)był opłacany.Lokal mieszkalny nr (...)został oddany w najemR.iR. F.na podstawie umowy z dnia 28 marca 1995 roku zawartej w wykonaniu decyzji o zezwoleniu na zamianę lokali z dnia 16 lutego 1995 roku.Lokal mieszkalny nr (...)został oddany w najemK.iW. D. (1)na podstawie umowy najmu z dnia 21 lipca 1993 roku zawartej w wykonaniu decyzji o przydziale lokalu z dnia 05 lipca 1993 roku, natomiastlokal mieszkalny nr (...)został oddany w najemP. B.na podstawie umowy z dnia 30 maja 1961 roku, aneksowanej w dniu 29 sierpnia 2005 roku. Na dzień 30 listopada 2009 roku, tj. na dzień przejęcialokali mieszkalnych nr (...)przez następców prawnych dawnych właścicieli, lokale te były nadal wynajmowane na podstawie ww. umów (dowody: załącznik nr 1 do protokołu przekazania-przejęcia k. 38, aneks do umowy najmulokalu nr (...)k. 273, decyzja o przydziale i umowa najmulokalu nr (...)k. 274-275, decyzja o zezwoleniu na zamianę lokali i umowa najmulokalu nr (...)k. 276-277, decyzje o przydziale kwatery tymczasowej k. 278-283, decyzja o przydziale i umowa najmulokalu nr (...)k. 284-285, decyzja o przydziale i umowa najmulokalu nr (...)k. 286-287, umowa najmulokalu nr (...)k. 288-291, pismo k. 292, decyzja o opróżnieniulokalu nr (...)k. 293, umowa najmulokalu nr (...)k. 294-297, pismo ZGN k. 662, pismo(...)D.Ś.(...).W.k. 724, zestawienie wpłat i wypłat należnościlokalu nr (...)k. 725-732, kartoteki kontalokalu nr (...)k. 733-742, zestawienie wpłat i wypłat należnościlokalu nr (...)k. 743-750, kartoteki kontalokalu nr (...)k. 751-762, zestawienie wpłat i wypłat należnościlokalu nr (...)k. 764-771, kartoteki kontalokalu nr (...)k. 772-783).
Po przejęciu w latach 50-tych budynku przyul. (...)przez Skarb Państwa,a następnie przez(...)W., takżelokale użytkowe nr (...)były wynajmowane. Na mocy umowy z dnia 30 września 1993 rokulokal nr (...)został oddanyM. F.w najem na czas nieoznaczony z przeznaczeniem na sklep przemysłowy. Następnielokal nr (...)został oddany w najem na czas oznaczonyW. D. (2)na podstawie umowyz dnia 16 lipca 2009 roku z przeznaczeniem na biuro.M. F.w okresie od 01 stycznia 2000 roku do dnia zakończenia umowy uiszczał czynsz najmulokalu nr (...). Z koleilokal nr (...)został oddany w najem na czas nieoznaczony na podstawie umowy z dnia 02 listopada 1994 roku z przeznaczeniem na zakład analiz lekarskich. Na dzień 04 lutego 2010 roku, tj. na dzień przejęcia obu lokali przez następców prawnych dawnych właścicieli, lokale były nadal wynajmowane (dowody: załącznik nr 1 do protokołu przekazania-przejęcia k. 33, wykaz umów najmu k. 240, umowy najmu k. 255-272, zestawienie wpłat i wypłat należnościlokalu użytkowego nr (...)k. 784-791, kartoteki kontalokalu użytkowego nr (...)k. 792-803).
W dniu 14 września 2010 roku pomiędzyM. B.reprezentującymK. R.,T. R.,P. R.,A. K.,E. P.iI. K.aM. K., w wykonaniu umów przedwstępnych z dnia 27 marca 2007 roku i 20 lipca 2007 roku zawarta zostaław formie aktu notarialnego umowa sprzedaży. W § 2 umowyM. B.wskazałw swoje miejsceM. K.jako uprawnioną zamiast niego do zawarcia umów przyrzeczonych, aM. K.na to wskazanie wyraziła zgodę. Z kolei w § 1 umowyM. B.oświadczył, że jego mocodawcom przysługują m.in. uprawnieniado odszkodowania: na zasadach wynikających z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze(...)Warszawy; z jakiegokolwiek innego tytułu, a wynikające bądź związane z utratą własności dawnej nieruchomości hipotecznej położonej przy ówczesnejulicy (...)XI nr 11a. W § 3 umowyM. B.oświadczył w imieniuK. R.,T. R.,P. R.,A. K.,E. P.iI. K.,że sprzedajeM. K.wszystkie przysługujące jego mocodawcom opisane w § 1 uprawnienia za 200.000 zł, aM. K.uprawnienia te za wymienioną cenę kupuje,z tym, że nabycie następuje do jej majątku osobistego (dowody: umowa sprzedaży k. 40-43, umowy przedwstępne k. 119-123v).
M. B.jest szefem firmy zajmującej się doradztwem i regulacją stanu prawnego gruntów(...). Ma duże doświadczenie w zakresie gruntów(...), gdyż prowadzi działalność w tym zakresie od 10 lat.M. B.zatrudnia prawników, którzy zajmują się kwestią roszczeń związanych z gruntami(...)od strony prawnej i sporządzają stosowne umowy. Projekt umowy sprzedaży z dnia 14 września 2010 roku sporządził zatrudniony przezM. B.prawnik (dowód: zeznania świadkaM. B.k. 156-156v).
W celu ustalenia wartości utraconych korzyści w związku z brakiem możliwości korzystania z nieruchomości położonej przyul. (...)wW., na którą składało się 9 lokali mieszkalnych (lokale nr (...)) o powierzchni użytkowej 457,58 m2w budynku położonym nadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu(...)w okresie od dnia 30 listopada 1999 roku do dnia 30 listopada 2009 roku oraz 2 lokale użytkoweo powierzchni użytkowej 71,38 m2w budynku położonym nadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu(...)w okresie od dnia 04 lutego 2000 roku do dnia 04 lutego 2010 roku Sąd rozpoznający niniejszą sprawę po raz pierwszy dopuścił dowody z opinii trzech biegłych do spraw szacowania wartości nieruchomości. W swojej pisemnej opinii oraz pisemnej opinii uzupełniającej biegłaM. I.ustaliła, że wartość utraconych korzyści w związkuz brakiem możliwości korzystania z nieruchomości położonej przyul. (...)wynosi 814.885,85 zł, natomiast łączne wynagrodzenie za najem lokali mieszkalnych położonychwW.w budynku przyul. (...)w okresie od dnia 30 listopada 1999 roku do dnia 30 listopada 2009 roku z uwzględnieniem ograniczeń wynikających ze szczególnego trybu najmu oraz zmian wysokości czynszów w czasie wynosi 159.379,69 zł. BiegłyW. B.w swojej pisemnej opinii ustalił, że wartość utraconych korzyściw związku z brakiem możliwości korzystania z ww. lokali wynosi 1.676.300 zł – odnośnie lokali mieszkalnych oraz 351.000 zł – odnośnie lokali użytkowych. Z kolei biegłyS. O.ustalił wartość utraconych korzyści w związku z brakiem możliwości korzystaniaz przedmiotowej nieruchomości przyul. (...)na kwotę 467.000 zł – opinia pisemna oraz na kwotę 559.253 zł – opinia uzupełniająca (dowody: opinia biegłejM. I.k. 214-240 i jej ustne wyjaśnienia k. 381-383, opinia uzupełniająca biegłejM. I.k. 405-417, opinia biegłegoW. B.k. 457-484, opiniaS. O.k. 517-541, opinia uzupełniającaS. O.k. 572 i jego ustne wyjaśnieniak. 575-576).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dowodówz dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, które nie pozostawały ze sobąw sprzeczności i których autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy nie zakwestionowała skutecznie żadna ze stron niniejszego postępowania. Wobec niekwestionowania złożonych do akt kserokopii dokumentów brak było podstaw do żądania złożenia wyżej wymienionych dokumentów w oryginale. Podstawę ustaleń faktycznychw sprawie stanowiły również zeznania świadkaM. B.(k. 156-156v). Wskazane dowody należało uznać za materiał spójny ze sobą, przekonujący i nie budzący wątpliwości,a przez to zasługujący na wiarę. Powyższe dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.
Jak już podkreślono, rozpoznając niniejszą sprawę po raz pierwszy, Sąd dopuściłi przeprowadził dowody z opinii trzech biegłych do spraw szacowania nieruchomości, jednak zdaniem Sądu ponownie rozpoznającego przedmiotową sprawę, wskazane dowody z opinii biegłych nie mają aktualnie żadnego znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Po pierwsze wynikato z faktu, że wywiedzione powództwo jest nieusprawiedliwione już co do samej zasady.Po drugie natomiast jak wskazał Sąd Apelacyjny rozpoznający apelację pozwanego, tezy dowodowe tych opinii nie dotyczą wynagrodzenia za bezumowne korzystanie lecz szkody (utraconych korzyści) i przez to mijają się z podstawą faktyczną roszczenia dochodzonegow tym procesie.
Sąd oddalił wniosek powódki o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego celem ustalenia wysokości należnego wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z 9 lokali mieszkalnych i 2 lokali użytkowych położonych w budynkach przyul. (...)wW., z uwzględnieniem wartości pobranych oraz wartości nieuzyskanych z powodu złej gospodarki pożytków z przedmiotowej nieruchomości, a takżez uwzględnieniem odszkodowania za pogorszenie stanu nieruchomości, uznając taki dowód za zbędny w okolicznościach niniejszej sprawy. Jak już bowiem wskazano powództwo główne dotyczące wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie ma podstaw już co do samej zasady, wobec braku po stronie pozwanego legitymacji procesowej biernej, a po stronie powoda legitymacji procesowej czynnej. Z kolei powództwo ewentualne dotyczące zwrotu pożytków pobranych oraz wartości pożytków niepobranych jest niezasadne z powodu jego przedawnienia, co zostanie wyjaśnione w dalszej części rozważań. Z tych samych względów Sąd oddalił wniosek powódki o zobowiązanie pozwanego do złożenia zestawienia czynszów pobranych z najmu przedmiotowych lokali mieszkalnychi użytkowych. Sąd oddalił nadto wniosek powódki o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaM. B.na okoliczność legitymacji strony powodowej oraz celem określenia przedmiotu umowy sprzedaży z dnia 14 września 2010 roku. Zauważyć bowiem trzeba, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę po raz pierwszy uwzględnił wniosek strony powodowej i na rozprawie w dniu 27 lutego 2012 roku przeprowadził dowód z zeznańM. B.na tożsame okoliczności (k. 156-157). Brak jest zatem podstaw,aby dowód z zeznań tego świadka przeprowadzać ponownie. W ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie dowody z dokumentów i zeznań świadkaM. B.były wystarczające dla ustalenia okoliczności relewantnych w niniejszej sprawie, stąd też dopuszczanie dalszych dowodów wnioskowanych przez stronę powodową prowadziłoby jedyniedo nieuzasadnionego przedłużania postępowania i generowałoby dodatkowe koszty, naruszając tym samym zasadę ekonomiki procesowej.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie i jako takie podlegało oddaleniuw całości.
W przedmiotowej sprawie powódka w ramach powództwa głównego wniosłao zasądzenie na jej rzecz od(...)W.kwoty 2.075.568 zł tytułem wynagrodzeniaza bezumowne korzystanie z nieruchomości położonej wW.przyul. (...)w okresie od dnia 04 lutego 2000 roku do dnia 04 lutego 2010 roku co do części budynku posadowionego nadziałce ewidencyjnej nr (...)oraz w okresie od dnia 30 listopada 1999 roku do dnia 30 listopada 2009 roku co do części budynku posadowionego nadziałce ewidencyjnej nr (...), natomiast na wypadek jego nieuwzględnienia wniosła o zasądzenie od pozwanego tej samej kwoty tytułem zwrotu pobranych pożytków lub ich wartości wraz z wartością pożytków, których pozwany nie uzyskał wskutek złego gospodarowania.
Na wstępie podnieść należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 października 2014 roku Sąd Apelacyjny przedstawił ocenę prawną przedmiotowej sprawy, dokonując wykładniart. 225 k.c.w zw. zart. 224 § 2 k.c.iart. 230 k.c.oraz zawarł wskazania co do dalszego postępowania, którymi stosownie do treściart. 386 § 4 k.p.c.związany jest Sąd ponownie rozpoznający niniejszą sprawę. Sąd Apelacyjny, odnosząc się do spornej w sprawie kwestii przypisania pozwanemu dobrej lub złej wiary, stanął na stanowisku, że powzięcie przez pozwanego informacji o wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji negatywnie rozpoznającej wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości przyul. (...)wyłączyło dobrą wiarę(...)W.jako posiadacza budynku (lokali)i to pomimo obowiązywania decyzji komunalizacyjnej oraz istnienia wpisu prawa w księdze wieczystej. Jeżeli więc ostateczna decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i(...)Miast, eliminująca z obrotu ostateczną decyzję odmawiającą przeddekretowym właścicielom nieruchomości ustanowienia prawa własności czasowej, wydana została w dniu 20 kwietnia 1999 roku, to przyjąć trzeba, że w całym okresie objętym żądaniem pozwu(...)W.było posiadaczem samoistnym budynków przyul. (...)w złej wierze.
Sąd Apelacyjny, odnosząc się do kwestii legitymacji procesowej biernej, wskazał,że na gruncie przepisów dotyczących rozliczeń pomiędzy właścicielem rzeczy a jej posiadaczem, właścicielowi rzeczy przysługuje względem posiadacza samoistnego w złej wierze roszczenie o zwrot pobranych pożytków cywilnych (czynsz najmu), a także o zwrot wartości pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, natomiast roszczenieo wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy bez tytułu prawnego, podobnie jak roszczenie windykacyjne, służy właścicielowi wobec posiadacza zależnego, jako tego kto faktycznie włada rzeczą. W konsekwencji w sprawie przesądzone zostało, że roszczenieo wynagrodzenie za korzystanie z budynku (lokali) bez tytułu prawnego przysługuje byłemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcy prawnemu przeciwko(...)W.jedynie za okres, w którym budynek (lokale) nie był przedmiotem najmu. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny zobowiązał Sąd Okręgowy do ustalenia, w jakim zakresie, z uwzględnieniem całego okresu objętego powództwem, pozwany ewentualnie nie oddał rzeczy (poszczególnych lokali) w posiadanie zależne i w konsekwencji jest obowiązany zapłacić wynagrodzenie za korzystanie, czy też w ogóle nie jest obowiązany do zapłaty.
Wykonując powyższe zobowiązanie, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z szeregu dokumentów w postaci umów najmu, decyzji przydziałowych oraz kartotek poszczególnych lokali z których wynika, że w całym okresie objętym pozwemlokale mieszkalne nr (...)oraz obydwa lokale użytkowe były przedmiotem najmu. Z koleilokal nr (...)był przedmiotem najmu do marca 2008 roku, a później był zajmowany bezumownie przez dotychczasowego lokatora. Podkreślić trzeba, że w toku postępowania przed tutejszym Sądem, który rozpoznawał niniejszą sprawę po raz pierwszy powódka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie tylko nie kwestionowała faktu, że wszystkie objęte sporem lokale mieszkalne i użytkowe były oddane przez pozwanego w posiadanie zależne,ale tę okoliczność przyznawała. Już w odpowiedzi na pozew powódka wskazała, że „(...)W.dokonywało rozporządzeń rzeczą (lokalami), wynajmując je i oddając we władanie najemcom”. Powyższe stwierdzenie było powtarzane w kolejnych pismach procesowych m.in. w piśmie z dnia 06 marca 2012 roku. Z kolei w odpowiedzi na apelację powódka podniosła, że „nie kwestionuje oddania poszczególnych lokali mieszkalnych w posiadanie zależne ich najemcom”, „nie powinno bowiem budzić wątpliwości, iż każdy z najemców mógł samoistnie władać lokalem w którym zamieszkiwał, ale li tylko w zakresie umowy najmu oraz zgodnie z postanowieniami i warunkami tej umowy” oraz że „posiadanie najemców poszczególnych lokali mieszkalnych było bowiem oparte na prawie, jakim były umowy najmu zawarte (...) z organem jednostki samorządu terytorialnego, który mając świadomość stanu prawnego budynku, oferował do wynajmu znajdujące się w nim lokale”. Dopiero w piśmie z dnia 15 października 2014 roku, stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy apelacyjnej, a następnie w piśmie z dnia 02 lutego 2015 roku powódka wyraziła wątpliwość co do faktu oddania przez pozwanego w posiadanie zależnelokali mieszkalnych nr (...)oraz lokalu użytkowego o powierzchni 32,89 m2. Powódka nie kwestionowała przy tym, że pozostałe lokale mieszkalne oraz drugi z lokali użytkowych były przedmiotem najmu przez cały okres objęty pozwem, co pozwala przyjąć, iż powódka okolicznośćtę przyznała. Niezależnie od tego, jak już podkreślono, okoliczność ta wynika niezbiciez przedłożonych do akt dokumentów.
Odnosząc się natomiast do przedstawionych przez powódkę zarzutów negujących fakt oddania w posiadanie zależnelokali mieszkalnych nr (...)oraz lokalu użytkowegoo powierzchni 32,89 m2, wskazać należy, iż są one bezzasadne. Jak wynika z ustalonychw sprawie okoliczności,lokal nr (...)został oddany w najemW.iL. Ś.na podstawie umowy z dnia 15 stycznia 1969 roku. Wprawdzie w dniu 11 stycznia 1971 roku, wobec wygaśnięcia decyzji przydziałowej, wydana została decyzjao opróżnieniu lokalu i przeniesieniuW.iL. Ś.do lokalu zastępczego przyul. (...), jednak już w dniu 02 lipca 1971 roku wydano kolejną decyzję o ponownym przydziale na ich rzeczlokalu nr (...). Pismem z dnia 02 października 2001 roku UrządD.Ś.(...).W.zaświadczył, żeL. Ś., wobec śmierci jej męża jest jedynym najemcąlokalu nr (...). Ponadto wpisy w kartotece prowadzonej dlalokalu nr (...)wskazują, iż w okresie od 01 stycznia 2000 roku do 30 listopada 2009 roku czynsz najmu tego lokalu był opłacany.Lokal mieszkalny nr (...)został oddanyw najemS. W.na podstawie umowy z dnia 06 maja 1982 roku. Z kartoteki tego lokalu wynika, że w okresie od 01 stycznia 2000 roku do 30 listopada 2009 rokuS. W.opłacała czynsz najmu tego lokalu. Z koleilokal mieszkalny nr (...)został oddany w najemW. M.na okres od 30 listopada 1999 roku do 30 listopada 2003 roku, następnie Komendzie Głównej Policji na okres od dnia 01 grudnia 2003 roku do 31 stycznia 2007 roku, a w dalszej kolejnościB. N.na okres od 01 lutego 2007 roku do 28 lutego 2007 roku i Komendzie Głównej Policji na okres od 01 marca 2007 roku do 02 marca 2009 roku. Ponadto decyzjami z dnia 02 marca 2009 roku Komendant Główny Policji przydzieliłlokal nr (...)jako tymczasową kwaterę dla trzech funkcjonariuszy Policji. Natomiastlokal użytkowy nr (...)o powierzchni 32,89 m2został oddanyM. F.w najem na czas nieoznaczony na podstawie umowy z dnia 30 września 1993 roku, a następnieW. D. (2)na podstawie umowy z dnia 16 lipca 2009 roku. Jak wynika z kartotekilokalu użytkowego nr (...), w okresie od 01 stycznia 2000 roku do 30 listopada 2009 roku czynsz najmu lokalu był uiszczany. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że w okresie objętym żądaniem pozwulokale mieszkalne nr (...)orazlokal użytkowy nr (...)były oddane w najem, a zatem znajdowały się w posiadaniu zależnym.
Powódka wyrażała wątpliwości odnośnie kwestii oddania w posiadanie zależne takżelokalu mieszkalnego nr (...). Na specyficzną sytuację tego lokalu w okresie, gdy był zajmowany przez dotychczasowego najemcę bez tytułu prawnego zwrócił uwagę także Sąd Apelacyjny, który polecił ustalić, czy w tym okresie były najemca zajmował lokal jako dzierżyciel czy też jako posiadacz samoistny lub zależny. Z ustalonych w sprawie okoliczności wynika, żelokal nr (...)został oddany w najemM. S. (1)na podstawie umowy z dnia 28 maja 1976 roku, aneksowanej w dniu 02 lipca 2001 roku, przy czym począwszy od 13 grudnia 2000 roku w prawa dotychczasowego najemcy wstąpiłaM. S. (2). W związkuz zaległościami czynszowymi, pismem z dnia 05 lutego 2008 roku(...)W.wypowiedziałoM. S. (2)umowę najmu z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia, a następnie wystąpiło z powództwem o wydanie lokalu. W trakcie postępowania sądowego, pismem z dnia 19 sierpnia 2008 rokuM. S. (2)złożyła wniosek o ponowne zawarcie umowy najmu, zobowiązując się spłacić zaległość czynszowąi opłacić czynsz za kolejnych 12 miesięcy z góry. Z uwagi na ustanowienie decyzją Prezydenta(...)W.z dnia 23 listopada 2006 roku użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli, wniosek ten został rozpoznany negatywnie.W sprawie ustalono również, że pomimo wygaśnięcia umowy najmu z upływem okresu wypowiedzenia,M. S. (2)nadal zajmowałalokal nr (...)(przynajmniej do dnia 30 listopada 2009 roku) oraz opłacała czynsz, co jednoznacznie wynika z kartoteki lokalu. Powyższe okoliczności wskazują, że do marca 2008 rokulokal nr (...)był oddany w najem,a zatem znajdował się w posiadaniu zależnym. W ocenie Sądu Okręgowego również w okresie, gdyM. S. (2)korzystała z lokalu bezumownie, znajdował się on w jej posiadaniu zależnym. Zauważyć bowiem trzeba, że pomimo wygaśnięcia umowy najmuM. S. (2)władała lokalem w dotychczasowym zakresie, a więc jak najemca, na co wskazuje przede wszystkim fakt, że opłacała czynsz za zajmowanie lokalu. Ponadtow przywołanym już piśmie z dnia 19 sierpnia 2008 roku złożyła wniosek o ponowne zawarcie umowy najmu, wyrażając tym samym wolę dalszego zajmowania lokalu na tych samych zasadach jak wcześniej.M. S. (2)nie miała zatem woli władania lokalem jak właściciel, ale jak najemca. Brak także podstaw do przyjęcia, żeM. S. (2)była jedynie dzierżycielem lokalu, władającym nim za samoistnego posiadacza, tj. za(...)W.. Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdza wyrażony w orzecznictwie pogląd, że posiadacza, który kontynuuje posiadanie po wygaśnięciu stosunku prawnego łączącego go z właścicielem, chociaż powinien i zdaje sobie sprawę z obowiązku zwrotu rzeczy, ale odmawia jej wydania należy uznać za posiadacza zależnego w złej wierze (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 06 czerwca 2014 roku, III CSK 235/13, LEX nr 1498631). Nawet jednak gdyby przyjąć, że po wygaśnięciu stosunku najmuM. S. (2)była samoistnym posiadaczemlokalu nr (...), to ewentualne roszczenie o wynagrodzenieza bezumowne korzystanie z tego lokalu mogłoby być kierowane jedynie do niej, a nie do pozwanego(...)W..
W konsekwencji wobec uznania, że w całym okresie objętym żądaniem pozwu wszystkie 9 spornych lokali mieszkalnych oraz obydwa lokale użytkowe znajdowały sięw posiadaniu zależnym oraz biorąc pod uwagę zaprezentowaną przez Sąd Apelacyjnyw uzasadnieniu wyroku z dnia 20 października 2014 roku wykładnięart. 225 k.c.w zw. zart. 224 § 2 k.c.iart. 230 k.c., stwierdzić należy, że pozwany jako posiadacz samoistny nie posiada legitymacji biernej w przedmiotowej sprawie w zakresie dochodzonych roszczeńo wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z ww. lokali, gdyż powódka może kierować tego rodzaju roszczenia wyłącznie do posiadaczy zależnych.
W ocenie Sądu Okręgowego legitymacji w sprawie, w zakresie dochodzonych roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z przedmiotowych lokali nie posiada również powódka. Należy zwrócić uwagę, że Sąd Apelacyjny nie wskazywał wprawdzie na konieczność badania przez Sąd ponownie rozpoznający sprawę legitymacji procesowej czynnej, to jednak nie sposób nie zauważyć, iż przedmiotowa kwestia nie była w ogóle rozważana przez ten Sąd, co wynika najpewniej z faktu, że pozwany, wnosząc apelację, nie podniósł w tym zakresie żadnych zarzutów. Z drugiej jednak strony Sąd Apelacyjny szczególnie uwypuklił dwa fakty, które mają istotne znaczenie dla kwestii legitymacji czynnej powódki wywodzonej z umowy sprzedaży z dnia 14 września 2010 roku. Po pierwsze, Sąd Apelacyjny wskazał, że roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy stanowi szczególne uprawnienie każdorazowego właściciela przeciwko każdorazowemu posiadaczowi i nie ma merytorycznego związku z uprawnieniami wynikającymi z dekretu z 26 października 1945 roku, gdyż uprawnienia te nie obejmowały, odmiennego i wynikającego z innej podstawy faktycznej roszczenia uzupełniającego zart. 224 k.c.iart. 225 k.c.Po drugie, Sąd ten podkreślił, że roszczenie o wynagrodzenie za korzystnie z rzeczy nie jest roszczeniem odszkodowawczym. Sąd Apelacyjny zwrócił nadto uwagę, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę po raz pierwszy, dokonując wykładni umowy sprzedaży praw, nie poczynił koniecznego rozróżnienia pomiędzy tymi dwoma odrębnymi kategoriami prawnymi. Jak wynika z umowy sprzedaży z dnia 14 września 2010 rokuM. B., działający w imieniu następców prawnych przeddekretowych właścicieli, sprzedałM. K.wszystkie przysługujące jego mocodawcom opisane w § 1 uprawnienia za 200.000 zł,aM. K.uprawnienia te za wymienioną cenę kupiła. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że w § 1 przedmiotowej umowyM. B.oświadczył, że jego mocodawcom przysługują m.in. uprawnienia do odszkodowania: na zasadach wynikających z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze(...)Warszawy; z jakiegokolwiek innego tytułu, a wynikające bądź związane z utratą własności dawnej nieruchomości hipotecznej położonej przy ówczesnejul. (...)XI nr 11a (obecnieul. (...)). Z przedstawionych okoliczności wypływa wniosek, żeM. K.nabyła na podstawie umowy wyłącznie przysługujące zbywcom roszczenia odszkodowawcze związane z utratą własności nieruchomości na skutek wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 roku, a nie jakiekolwiek inne roszczenia, w tym roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy, które jak już wskazano nie ma charakteru odszkodowawczego.
Zgodnie zart. 65 § 2 k.c., przy dokonywaniu wykładni umów, należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Prawidłowa, pełna i wszechstronna wykładnia umowy nie może jednak zupełnie pomijać treści zwerbalizowanej na piśmie. Wykładnia umowy nie może zatem prowadzićdo stwierdzeń w sposób oczywisty sprzecznych z zapisaną jej treścią (tak Sąd Najwyższyw wyroku z dnia 05 kwietnia 2007 roku, II CSK 546/06, LEX nr 253385). W celu ustalenia zakresu praw objętych umową sprzedaży z dnia 14 września 2010 roku w sprawie przeprowadzony został dowód z zeznań świadkaM. B., który reprezentował następców prawnych dawnych właścicieli. Świadek zeznał, że intencją jego mocodawców było, aby pozbyć się wszystkich praw związanych z przedmiotową nieruchomością(...). Zauważyć jednak trzeba, że owa intencja wyzbycia się wszelkich praw nie wynika w żaden sposób z treści umowy, w której w sposób wyraźny oznaczono zakres zbywanych praw jedynie do roszczeń odszkodowawczych. Nie można przy tym pominąć faktu, żeM. B.jest profesjonalistą w zakresie doradztwa i regulacji stanu prawnego gruntów(...). Ponadto projekt umowy z dnia 14 września 2010 roku został sporządzony przez prawnika zatrudnionego wfirmie (...), który jako profesjonalista z pewnością miał wiedzę, że roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy nie jest roszczeniem odszkodowawczym. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby tak sformułować zapisy umowy, żeby wynikało z niej wyraźnie, że obejmuje także roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy, a nie li tylko roszczenia odszkodowawcze. Stwierdzić więc trzeba, że powódka nie posiada legitymacji czynnej do dochodzenia tego rodzaju roszczeń uzupełniających.
Niezależnie jednak od tego, że brak jest podstaw do uwzględnienia powództwao wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z przedmiotowych lokali z powodu braku legitymacji czynnej i biernej stron, należy wskazać, że dochodzone roszczenie uległo częściowemu przedawnieniu, na co zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny. W niniejszej sprawie powódka dochodziła wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z 9 lokali mieszkalnych położonych w budynku przyul. (...)usadowionym nadziałce nr (...)za okres od dnia 04 lutego 2000 roku do dnia 04 lutego 2010 roku oraz 2 lokali użytkowych położonychw budynku przyul. (...)usadowionym nadziałce nr (...)za okres od dnia 30 listopada 1999 roku do dnia 30 listopada 2009 roku. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powódki za okres od dnia 30 listopada 1999 roku do dnia 30 września 2000 roku w zakresie lokali mieszkalnych oraz za okres od dnia 04 lutego 2000 roku do dnia 30 września 2000 roku w zakresie lokali użytkowych. Nie ulega wątpliwości, że roszczenia o wynagrodzenieza bezumowne korzystanie z cudzej rzeczy, jako roszczenia majątkowe, ulegają przedawnieniu (art. 117 § 1 k.c.). Zgodnie zart. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Stosownie zaś do treściart. 229 § 1 k.c., roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy (…) przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że roszczenieo wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy nie jest roszczeniem o świadczenia okresowe i obejmuje cały czas, przez który posiadacz korzystał z rzeczy, powstaje od chwili objęcia rzeczy w posiadanie przez posiadacza, a po powstaniu uzyskuje samodzielny byt prawny jako roszczenie o charakterze obligacyjnym i może być dochodzone niezależnieod roszczenia windykacyjnego (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 kwietnia 2002 roku, III CZP 21/02, OSNC 2002/12/149). W konsekwencji rzeczone roszczenie przedawnia sięw terminie 10-letnim przewidzianym wart. 118 k.c., a jego bieg rozpoczyna się od chwili objęcia nieruchomości w posiadanie przez posiadacza i wraz z upływem czasu posiadania "przesuwa się do przodu". Właściciel może zatem dochodzić wynagrodzenia za korzystanie przez posiadacza z rzeczy przez cały 10-letni, nieprzedawniony okres posiadania liczony wstecz, od daty wytoczenia powództwa. Z kolei przewidziany wart. 229 k.c.roczny termin przedawnienia uzupełniających roszczeń właściciela przeciwko posiadaczowi, liczony od dnia zwrotu rzeczy, dotyczy wymienionych w nim roszczeń dochodzonych już po zwrocie rzeczy właścicielowi. Określa termin końcowy skutecznego dochodzenia tych roszczeń - najpóźniej w ciągu roku od dnia zwrotu rzeczy, nie zmieniając samej wymagalności roszczeń ani terminów przedawnienia przewidzianych wart. 118 k.c.(tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 roku, III CSK 278/06, OSNC 2007/12/186). W wyroku z dnia 04 grudnia 1980 roku (II CR 501/80, OSNC 1981/9/171) Sąd Najwyższy wskazał, że w okresie jednego roku oznaczonym wart. 229 § 1 k.c.właściciel może dochodzić wynagrodzenia za cały – nie przekraczający jednak lat 10 (art. 118 zd. 2 k.c.) - czas korzystania z jego rzeczy przez posiadacza w złej wierze.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć,że pozwany będący samoistnym posiadaczem w złej wierze, zwrócił powódce część budynku przyul. (...)w postaci 9 lokali mieszkalnych w dniu 30 listopada 2009 roku, natomiast budynek przyul. (...)obejmujący 2 lokale użytkowe w dniu 04 lutego 2010 roku.Z kolei przedmiotowe powództwo o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy zostało wytoczone w dniu 30 września 2010 roku, a zatem z zachowaniem przewidzianego wart. 229 § 1 k.c.rocznego terminu od dnia zwrotu rzeczy. W takim stanie rzeczy 10-letni termin przedawnienia roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie ww. lokali mieszkalnych rozpoczął swój bieg od dnia ich zwrotu, a zatem od 30 listopada 2009 roku, natomiast w przypadku lokali użytkowych rozpoczął bieg w dniu 04 lutego 2010 roku i wraz z upływem czasu przesuwał się do przodu, dopóki nie został przerwany przez wytoczenie powództwa w dniu 30 września 2010 roku. W konsekwencji przedawnieniu uległo roszczenie powódki dochodzone za okres poprzedzający 10 lat wstecz od dnia wytoczenia powództwa, tj. za okres od dnia 30 listopada 1999 roku do dnia 29 września 2000 roku co do lokali mieszkalnych i od dnia 04 lutego 2000 roku do dnia 29 września 2000 roku co do lokali użytkowych.
Uznanie w całości za niezasadne powództwa głównego obejmującego roszczenieo wynagrodzenie za bezumowne korzystnie z ww. nieruchomości czyniło koniecznym rozważenie zasadności powództwa w zakresie żądania ewentualnego, w którym powódka dochodziła kwoty 2.075.568 zł tytułem zwrotu pobranych pożytków lub ich wartości wrazz wartością pożytków, których pozwany nie uzyskał wskutek złego gospodarowania. Zdaniem Sądu Okręgowego sformułowane przez powódkę żądanie ewentualne jest niezasadne wobec jego przedawnienia. Zgodnie z przywołanym jużart. 229 § 1 k.c., roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości (…) przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. Z okoliczności sprawy wynika, że zwrot 9 lokali mieszkalnych znajdujących sięw budynku przyul. (...)na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli nastąpiłw dniu 30 listopada 2009 roku, natomiast zwrot 2 lokali użytkowych miał miejsce w dniu 04 lutego 2010 roku. W tej sytuacji od tych właśnie terminów rozpoczął bieg roczny termin na dochodzenie wszelkich roszczeń uzupełniających. Tymczasem powódka po raz pierwszy sformułowała roszczenie o zwrot pobranych pożytków lub ich wartości wraz z wartością pożytków, których pozwany nie uzyskał wskutek złego gospodarowania dopiero w piśmie procesowym z dnia 02 lutego 2015 roku, a zatem po upływie przewidzianegowart. 229 § 1 k.c.terminu, co oznacza, że wobec podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia, powództwo w tym zakresie musiało zostać oddalone.
Sąd w żadnym razie nie podziela twierdzeń powódki, która wskazywała,że od początku postępowania w zakres dochodzonych przez nią roszczeń wchodziły także roszczenia o zwrot pobranych pożytków lub ich wartości wraz z wartością pożytków, których pozwany nie uzyskał wskutek złego gospodarowania. Należy zwrócić uwagę, żeart. 225 k.c.w zw. zart. 224 § 2 k.c.stanowi, iż samoistny posiadacz w złej wierze jest zobowiązanydo wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Ponadto obowiązany jest zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego. Podkreślić trzeba,że każde z wymienionych roszczeń uzupełniających, jakie przysługują właścicielowi przeciwko samoistnemu posiadaczowi w złej wierze, ma charakter autonomiczny, co oznacza, że może być dochodzone niezależnie od innych roszczeń uzupełniających, a ponadto,że każde z nich przedawnia się z osobna. Oznacza to, że właściciel po odzyskaniu rzeczy może dochodzić od byłego posiadacza jednego z tych roszczeń, kilku z nich lub wszystkich łącznie, przy czym decyzja w tym zakresie należy do właściciela.
W dalszej kolejności podnieść trzeba, że sąd dokonuje oceny żądania w oparciuo materiał dowodowy przedstawiony przez stronę powodową, co do faktów wskazanychw pozwie. Wedle bowiemart. 187 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu; przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie. Z normy powyższej wynika, że niezbędną treścią powództwa jest dokładnie określone żądanie (petitum). Niezwykle istotne jest przy tym,że zindywidualizowanie powództwa wymaga istnienia jego podstawy faktycznej,tj. przytoczenia okoliczności faktycznych (causa petendi). Chodzi o wskazanie tylko istotnych okoliczności faktycznych, które skonkretyzują roszczenie formalne, a także je uzasadnią, czyli wskażą hipotezy norm prawnych, które stanowią podstawę prawną powództwa. Przedstawione wyżej uwagi nierozerwalnie wiążą się z fundamentalnym dla kierunku rozstrzygnięcia sprawy zagadnieniem przedmiotowych granic powództwa, wyznaczającej zakres kognicji sądów obu instancji. Strona powodowa, będąc inicjatorem procesu, określa bowiem przedmiotową podstawę powództwa, która ulega modyfikacji jedynie w takim zakresie, jaki wynika ze sposobu obrony przyjętego przez ich przeciwnika, przy czym modyfikacja ta nie może polegać na uczynieniu przedmiotem zainteresowania Sądu okoliczności wykraczających poza fakty, w oparciu o które konstruowane jest roszczenie. Kontradyktoryjny charakter procesu wyklucza przy tym, w szczególności w sprawachz udziałem profesjonalnych pełnomocników, możliwość ingerencji Sądu w określoną przez strony płaszczyznę faktyczną sporu (tak Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 09 kwietnia 2013 roku, I ACa 28/13, LEX nr 1372458).
Mając na względzie przedstawione rozważania, należy zwrócić uwagę, że zarównow postepowaniu przed tutejszym Sądem, który rozpoznawał niniejszą sprawę po raz pierwszy, jak i w postępowaniu apelacyjnym powódka konsekwentnie utrzymywała, że dochodzi wynagrodzenia za bezumowne korzystnie z nieruchomości przyul. (...), czemu dawała wyraz w kolejnych pismach procesowych. W petitum pozwu powódka wskazała,że domaga się oznaczonej kwoty tytułem utraconych korzyści związanych z niemożnością korzystania z nieruchomości przez jej poprzedników prawnych, jednak w dalszej części pozwu podnosiła, iż służy jej roszczenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Na te okoliczności powódka zgłosiła również wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 06 czerwca 2011 roku, wniesionymw reakcji za zarzuty sformułowane przez pozwanego w odpowiedzi na pozew, powódka jużw sposób wyraźny wskazała, że wnosi o zasądzenie na jej rzecz oznaczonej kwoty „tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystnie z nieruchomości przyul. (...)” (k. 90-97). W piśmie procesowym z dnia 01 grudnia 2011 roku powódka podkreśliła, iż „uzyskała ona uprawnienie do wystąpienia z uzupełniającym żądaniem odszkodowawczymo wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości” (k. 113-118). Powyższy argument powódka podniosła również w piśmie procesowym z dnia 03 grudnia 2012 roku (k. 393-397). Takie stanowisko co do zakresu swojego roszczenia powódka zajęła także w odpowiedzi na apelację (k. 635-645) oraz w piśmie stanowiącym załącznikdo protokołu rozprawy apelacyjnej (k. 663-669). Nie może zatem budzić wątpliwości,że podstawą faktyczną niniejszego powództwa było wyłącznie roszczenie uzupełniająceo wynagrodzenie za bezumowne korzystnie z nieruchomości, a nie jakiekolwiek roszczenie uzupełniające. Zresztą także Sąd Apelacyjny, orzekający w niniejszej sprawie, jako jej podstawę faktyczną zidentyfikował właśnie roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. Przedstawione argumenty potwierdzają przejętą powyżej tezę, że powódkapo raz pierwszy sformułowała roszczenie uzupełniające o zwrot pobranych pożytków lub ich wartości wraz z wartością pożytków, których pozwany nie uzyskał wskutek złego gospodarowania dopiero w piśmie procesowym z dnia 02 lutego 2015 roku, a zatempo upływie rocznego terminu przedawnienia liczonego od dnia zwrotu rzeczy. W tej sytuacji powództwo ewentualne podlegało oddaleniu jako przedawnione.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c., ustalając,że przegrywająca sprawę powódkaM. K.ponosi koszty procesu w całościi na podstawieart. 108 § 1 zd. 2 k.p.c.pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku.