Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 751/15
Data wyroku: 2015-12-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: A. Olejniczak - Kosiara
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 751/15

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 lutego 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, odmówiłM. M.prawa do emerytury.W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 roku nie udowodnił 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ rentowy wskazał, że nie uznano żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z uwagi na brak świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych
/decyzja k.45 plik II akt ZUS/
W dniu 17 lutego 2015 roku wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej obrazę prawa materialnego, poprzez błędną wykładnięart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, poprzeznieprzyznanie mu prawa do emerytury na skutek nieuwzględnienia pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w szczególnych warunkach wZakładach (...)wŁ.w okresie od 17 września 1974 roku do 31 października 1991 roku pomimo, że w spornym okresie wnioskodawca stale pracował w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzącą do przyjęcia, że ubezpieczony nie świadczył pracy w szczególnych warunkach w ZM(...). W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zaliczenie do stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu pracy świadczonej w pełnym wymiarze czasu pracy wZakładach (...)wŁ.od 17 września 1974 roku do 31 października 1991 roku i przyznanie mu prawa do emerytury zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ponadto odwołujący wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
/odwołanie k.2-4/
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 23 marca 2015 roku organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
/odpowiedź na odwołanie k.7/
Na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 roku pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał odwołanie i wniósł o przyznanieM. M.prawa do emerytury od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 21 stycznia 2015 roku, pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania.
/stanowiska- pełnomocnika wnioskodawcy i pełnomocnika ZUS – 51 min 31 sek. Płyta CD k.20/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaM. M.urodził się w dniu (...)
/bezsporne, nadto wniosek – k. 1-8 plik II akt ZUS/
Wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę w dniu 21 stycznia 2015 roku.M. M.nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego.
/wniosek – k. 1-8 plik II akt ZUS/
Wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku udokumentował 29 lat, 5 miesięcy i 3 dni ogólnego stażu pracy ( w tym 29 lat, 2 miesiące i 7 dni okresów składkowych).
/bezsporne/
M. M.ukończył(...) Szkołę (...), z zawodu jest tokarzem.
/ kwestionariusz osobowy -  akta osobowe w kopercie k. 12, zeznania wnioskodawcy50 min 36 sek . w zw. z 17 min. 47 sek. – płyta CD k.20/
W okresie od dnia 17 września 1974 roku do dnia 31 października 1991 roku wnioskodawca był zatrudniony wZakładach (...)wŁ.na stanowisku tokarza w pełnym wymiarze czasu pracy. W angażach wystawianych w tym okresie wskazano, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku tokarza wD.Obróbki Mechanicznej.
/angaże i świadectwo pracy z dn. 31.10.1991r. – akta osobowe w kopercie k. 12/
Zakłady (...)wŁ.zajmowały się produkcją części zamiennych dla zakładów przemysłu chemicznego i włókienniczego, tj. tuleje, koła zębate, żeliwne. Elementy były produkowane z żeliwa, ebonitu, turbaksu. Wnioskodawca pracował w systemie zmianowym od godziny 6.00 do godziny 14.00 i od godz. 14.00 do godziny 22.00. Wnioskodawca pracował na hali, na której znajdowały się tokarki, frezarki i szlifierki. Na hali panował duży hałas i zapylenie. W powyższym okresie wnioskodawca wykonywał wyłącznie obowiązki tokarza pracując jedynie na tokarce. Wnioskodawca toczył elementy maszyn z żeliwa oraz z tworzyw sztucznych (żywic epoksydowych) takich jak ebonit czy też turbaks. Wnioskodawca otrzymywał mleko za pracę w warunkach szczególnych. W zakładzie nie było przestojów, dział głównego mechanika zajmował się naprawą wszystkich maszyn. Remonty były przeprowadzane w okresie letnim, gdy zamykano Zakłady, a pracownicy przebywali na urlopach wypoczynkowych.
/zeznania wnioskodawcy 50 min 36 sek . w zw. z 3 min. 29 sek. – płyta CD k.20; zeznania świadkaA. G.22 min. 27 sek., 31 min. 12 sek. – płyta CD k.20; zeznania świadkaJ. J.37 min. 41 sek. – płyta CD k.20 /
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności w oparciu o dokumenty zawarte w aktach sprawy oraz w aktach emerytalnych ZUS, a także w oparciu o zeznania świadków:A. G.iJ. J.oraz wnioskodawcy. Zeznania świadków mają tym większy walor dowodowy, że pochodzą od osób pracujących z wnioskodawcą w spornym okresie czasu na stanowisku tokarza. Stanowią tym samym wiarygodne źródło dowodowe.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie i jako takie skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.
W myślart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku Nr 748), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku (art. 196 ustawy) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz,
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Zaś ust. 2 w/w przepisu (wg stanu prawnego do dnia 31 grudnia 2012 roku) stanowił, że emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Od dnia 1 stycznia 2013 roku ust. 2 w/w przepisu uległ zmianie poprzez rezygnację ustawodawcy z warunku rozwiązania stosunku pracy (ustawa z dnia 11 maja 2012 rokuo zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw – art. 1 – Dz. U. z 2012r., poz. 637)
Zgodnie zart. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 65 lat (dla mężczyzn), oraz mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat (dla mężczyzn).
Stosownie do treściart. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa wust. 2 – 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1.
Według treści§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego.
W świetle § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 r. II UKN 417/97– (...)i US(...)i wyrok Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r. II UKN 39/00 Prok.i Prawo(...)).
Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy.
W przedmiotowym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości fakt, iż wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe co do: wieku – wnioskodawca ukończył 60 lat w dniu28 stycznia 2011 roku,braku członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym oraz wymaganych na dzień 1 stycznia 1999 roku okresów składkowych i nieskładkowych. W ocenie Sądu wnioskodawca spełnia również warunek, co do posiadania 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Regulacja § 2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach Sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85 – LEX 14635, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84 – LEX 14625).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na okoliczność pracy wykonywanejprzez wnioskodawcę w szczególnych warunkach dopuścił dowód z zeznań świadkówi z przesłuchania wnioskodawcy oraz przeprowadził dowód z dokumentacji osobowej ze spornego okresu zatrudnienia.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wnioskodawcaw okresie zatrudnienia wZakładach (...)wŁ.od dnia 17 września 1974 roku do 31 października 1991 roku wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace przy wybijaniu, oczyszczaniu i wykańczaniu odlewów na stanowisku tokarza.
Analiza zaś treści wykazu A do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 roku wskazuje, że przedmiotowe prace są wymienione w Dziale III poz. 23 jako prace przy wybijaniu, oczyszczaniu i wykańczaniu odlewów.
Przyczyną nieuwzględnienia przez organ rentowy tego okresu do stażu pracyw warunkach szczególnych była okoliczność, że wnioskodawca nie przedłożył świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych.
Podkreślić należy, iż istotnym jest, jakie prace faktycznie w toku swojego zatrudnienia wykonywał skarżący oraz czy prace te są wymienione w cytowanym wyżej rozporządzeniuz dnia 7 lutego 1983 roku, gdyż właśnie to rozporządzenie jest aktem prawnym, w oparciuo który należy orzekać, czy dana praca była pracą w warunkach szczególnych. Sama natomiast nazwa stanowiska nie może dyskwalifikować faktycznie wykonywanych prac w spornym okresie zatrudnienia.
Z zeznań świadków, którzy byli zatrudnieni wZakładach (...)wŁ.oraz z zeznań samego wnioskodawcy wynika, że wnioskodawca wykonywał wyłącznie obowiązki tokarza pracując na tokarce. Wnioskodawca toczył elementy maszyn z żeliwa oraz z ebonitu, czy też turbaksu. Wnioskodawca otrzymywał mleko za pracę w warunkach szczególnych. W zakładzie nie było przestojów, dział głównego mechanika zajmował się naprawą wszystkich maszyn. Remonty były przeprowadzane w okresie letnim, gdy zamykano Zakłady, a pracownicy przebywali na urlopach wypoczynkowych. Wnioskodawca pracował na hali, na której znajdowały się tokarki, frezarki i szlifierki. Na hali panował duży hałas i zapylenie. Wnioskodawca pracował w systemie zmianowym od godziny 6.00 do godziny 14.00 i od godz. 14.00 do godziny 22.00.
W związku z powyższym, stwierdzić należy, że ubezpieczony wykazał, iż stale, a więc w sposób ciągły w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy świadczył pracę w okresie nieuznanym przez organ rentowy tj. w okresie od dnia 17 września 1974 roku do31 października 1991 roku, wymienioną w Dziale III poz. 23 cytowanego wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku.
Ponadto wymienione prace przy wybijaniu, oczyszczaniu i wykańczaniu odlewów zostały wymienione jako prace w warunkach szczególnych w załączniku nr 1 do Zarządzenia Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 rokuw sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzew zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz. Urz. MG z 1987 r., nr 4, poz. 7) w dziale III, pozycja 23, punkt 8 na stanowisku „operatora maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych (tokarz, frezer itp.)” – wydanego na podstawie § 1 ust. 2 przytoczonego wyżej rozporządzenia.
W ocenie Sądu należy zatem zaliczyć okres od dnia 17 września 1974 roku do31 października 1991 roku do stażu pracyM. M.w warunkach szczególnych, uznając, że wnioskodawca udowodnił ponad 15 letni okres takiego zatrudnienia.
Reasumując Sąd przyjął, iż wnioskodawca posiada okres zatrudnienia w warunkach szczególnych w wymiarze przekraczającym 15 lat oraz spełnia pozostałe przesłanki do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku.
Na mocy art. 129 ust. 1 ustawy świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o przyznanie prawa do emerytury poczynając od dnia 21 stycznia 2015 roku, a zatem prawo do emerytury należało mu przyznać od dnia21 stycznia 2015 roku tj. zgodnie z żądaniem. Zgodnie bowiem zart. 321 § 1 k.p.c.Sąd nie może wyrokować, co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzje i orzekł jak w sentencji.
Natomiast na podstawieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.Sąd Okręgowy zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wŁ.na rzeczM. M.kwotę 60,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – stosownie do treści§ 12 ust. 2, w zw. z§ 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 416).

ZARZĄDZENIE
odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi organu rentowego wraz z aktami rentowymi.
15.12.2015r.