Sąd Rejonowy w Grudziądzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1690/14
Data wyroku: 2015-12-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Maciej Plaskacz
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 k.c.

Sygn. akt I Ns 1690/14

POSTANOWIENIE

Dnia 30 grudnia 2015 r.
Sąd Rejonowy w Grudziądzu Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Maciej Plaskacz
Protokolant: stażysta Karolina Komorowska
po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. w Grudziądzu
na rozprawie
sprawy z wnioskuH. O.
z udziałemI. G.,J. A.,A. Ż.,S. S.,M. S. (1),S. C.iR. O.
o stwierdzenie zasiedzenia
p o s t a n a w i a:
I stwierdzić, żeR. O.nabył przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 2007 r. własność nieruchomości położonej wR., gminaG., stanowiącejdziałkę numer (...), dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadziksięgę wieczystą (...);
II kosztami sądowymi, od uiszczenia których wnioskodawczyni była zwolniona, obciążyć Skarb Państwa;
III przyznać radcy prawnemuM. S. (2)ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Grudziądzu kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem opłaty za pomoc prawną udzieloną wnioskodawczyni z urzędu;
IV przyznać kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowaniaS. S.adw.J. L.wynagrodzenie w kwocie 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług.

Sygn. akt I Ns 1690/14

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 29 października 2014 r. wnioskodawczyniH. O.domagała się stwierdzenia, że z dniem 31 grudnia 2007 r. nabyła przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej wR., dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadziksięgę wieczystą (...). Powołała się na objęcie jej w posiadanie w grudniu 1977 r.i prowadzenie położonego na nieruchomości gospodarstwa rolnego nieprzerwanie od tego czasu.
Wnioskodawczyni korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości w niniejszej sprawie udzielonego jej postanowieniem Sądu Rejonowego w Grudziądzu z dnia30 stycznia 2014 r. w sprawie I Co 3055/13.
Postanowieniem z dnia 13 maja 2015 r. Sąd wezwał do udziału w sprawiew charakterze uczestników postępowaniaJ. A.,A. Ż.,S. S.,M. S. (1)iS. C..
W odpowiedzi na wniosek z dnia 21 lipca 2015 r. uczestniczka postępowaniaI. G.wniosła o oddalenie wniosku, podnosząc, że w rodzinie uzgodniono, iż kwestia własności przedmiotowej nieruchomości powinna być rozstrzygnięta w postępowaniu o dział spadku.
Na rozprawie dnia 4 sierpnia 2015 r. uczestnicy postępowaniaM. S. (1)iJ. A.przyłączyli się do wniosku.
Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. został ustanowiony kurator dla nieznanegoz miejsca pobytuS. S.. Na rozprawie dnia 22 września 2015 r. kurator wniósł o oddalenie wniosku.
Na rozprawie dnia 27 października 2015 r. uczestniczki postępowaniaA. Ż.iS. C.przyłączyły się do wniosku.
Postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r. Sąd wezwał do udziału w sprawiew charakterze uczestnika postępowaniaR. O..
Na rozprawie dnia 22 grudnia 2015 r. uczestnik postępowaniaR. O.przyłączył się do wniosku.
Sąd ustalił, co następuje:
Nieruchomość objętaksięgą wieczystą (...)jest położona wR., gminaG., i stanowidziałkę (...)o powierzchni 7,89 ha, z czego 1,6492 ha to grunty orne, 0,17 ha – sad, 4,8008 ha – pastwiska, 0,05 ha – nieużytki, 0,42 ha – grunty zadrzewione i zakrzewione, 0,24 ha – grunty rolne zabudowane, a 0,56 ha – nieużytki.
W dziale II księgi wieczystej jako właściciele są ujawnieniJ. S. (1)iI. G., przy czym ich udziały są równe i wynoszą po 1/2 części. Postanowieniemz dnia 3 lutego 2009 r. wydanym w sprawie I Ns 1087/08 Sąd Rejonowy w Grudziądzu stwierdził, że spadek poJ. S. (1), zmarłej dnia 4 października 2008 r., dziedziczą mąż spadkodawczyniB. S.w ¼ części oraz dzieci spadkodawczyniJ. A.,I. G.,A. Ż.,S. S.,M. S. (1)iS. C., każde z nich w 3/24 częściach.
Dowody:
Odpis zupełnyksięgi wieczystej (...)– k. 48-52
Wypis z rejestru gruntów – k. 57
Postanowienie z dnia 3 lutego 2009 r. – k. 21 akt sprawy I Ns 1087/08
W 1975 r. małżonkowieJ.iB. S.kupili gospodarstwo rolnew(...)ze środków pochodzących z udzielonego im kredytu. W tym czasie małżonkowieH.iF. O.mieszkali w gospodarstwie rolnym wB.wraz z matkąH. O.H. S..
H. O.uzgodniła z bratemB. S., żeH. O.wraz z rodziną przeprowadzi się do gospodarstwa wR., aB. S.wraz z rodziną zamieszka w gospodarstwie wB.. Zamiana miejsc zamieszkania nastąpiła pod koniec 1977 r.H. O.zobowiązała się regulować raty kredytu zaciągniętego przez brata na nabycie gospodarstwa oraz należności publicznoprawne związane z gospodarstwem. Ze względu na brak środków strony nie dokonały notarialnego przeniesienia własności gospodarstwa wR.naH.iF. O..
Dowody:
Zeznanie wnioskodawczyniH. O.– k. 123
Zeznanie świadkaL. S.– k. 108-109
Zeznanie świadkaJ. S. (2)– k. 109-110
Po zasiedleniu gospodarstwa wR.H. O.wraz z mężem prowadzili to gospodarstwo nieprzerwanie do 1999 r., uprawiając zboża, hodując inwentarz, nabywając maszyny rolnicze i remontując budynki.
B. S.iJ. S. (1)nie ingerowali w żaden sposób w sprawy tego gospodarstwa, nigdy nie występowali z żądaniem jego zwrotu ani nigdy nie wyrażali woli korzystania z niego w jakikolwiek sposób.
Dowody:
Zeznanie wnioskodawczyniH. O.– k. 123
Zeznanie uczestniczkiJ. A.– k. 124
Zeznanie uczestniczkiA. Ż.– k. 124
Zeznanie uczestniczkiS. C.– k. 124v.
Zeznanie uczestnikaR. O.– k. 110, 147v.
Zeznanie świadkaL. S.– k. 108-109
Zeznanie świadkaJ. S. (2)– k. 109-110
Zeznanie świadkaR. S.– k. 122v.
W okresie od 1977 r. do 1999 r.H. O.iF. O.ponosili ciężary publicznoprawne z tytułu użytkowania gospodarstwa rolnego położonegow(...). W okresie od 1999 r. do końca grudnia 2011 r. zobowiązania te regulowałR. O..
H. O.iF. O.regulowali raty kredytu zaciągniętego przezB. S.na nabycie tej nieruchomości aż do jego całkowitej spłaty w latach 90. ubiegłego stulecia.
H.iF. O.zdarzały się opóźnienia w regulowaniu kredytui należności publicznoprawnych.
Od 2012 r. podatek od nieruchomości i rolny regulujeI. G..
Dowody:
Potwierdzenia wpłat rat kredytu – k. 10-19
Potwierdzenia wpłat należności publicznoprawnych – k. 21-25, 84-87
Zaświadczenie Urzędu GminyG.z dnia 8 sierpnia 2013 r. – k. 20
Zeznanie wnioskodawczyniH. O.– k. 123
Zeznanie uczestniczkiI. G.– k. 123-124
W dniu 27 sierpnia 1992 r. Urząd Miejski wG.wydał decyzję o ustaleniu klasyfikacji gruntów dla nieruchomości w(...)oznaczając ją jako dotyczącągospodarstwa (...).
Dowód:
Decyzja z dnia 27 sierpnia 1992 r. – k. 26
W 1999 r.H. O.iF. O.przekazali prowadzenie gospodarstwa rolnego w(...)synowiR. O., który mieszkał tam od urodzenia i który od momentu objęcia gospodarstwa prowadzi je nieprzerwanie do chwili obecnej.F. O.zmarł w 2005 r.
Dowody:
Zeznanie wnioskodawczyniH. O.– k. 123
Zeznanie uczestnikaR. O.– k. 110, 147v.
Zeznanie świadkaJ. S. (2)– k. 109-110
Sąd zważył, co następuje:
Stan faktyczny pozostawał zasadniczo bezsporny.
Zeznania świadkówL. S.,J. S. (2),R. S., wnioskodawczyniH. O.oraz uczestników postępowaniaI. G.,J. A.,A. Ż.,S. C.iR. O.w zakresie dotyczącym objęcia gospodarstwa rolnego wR.w posiadanie i przebiegu tego posiadania zasługiwały na podzielenie, gdyż były spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniały. Okoliczności te zostały potwierdzone nawet przezI. G.– jedyną uczestniczkę postępowania, która negowała zasadność wniosku. Sąd nie podzielił jedynie twierdzeń wnioskodawczyni iR. O.o zawarciu przezH.iF. O.z synemR. O.umowy dzierżawy w 1999 r. Po pierwsze bowiem, wbrew ich zeznaniom, umowa ta nie została złożona w Urzędzie GminyG.(k. 136). Po wtóre,R. O.nie przekazywał rodzicom żadnych świadczeń (finansowych lub rzeczowych), które można by kwalifikować jako czynsz dzierżawny. Wobec faktycznego przejęcia prowadzenia całego gospodarstwa rolnego w 1999 r. przezR. O., w tym regulowania należności z tym związanych, Sąd uznał, że doszło wówczas do przekazania tego gospodarstwa, a nie jego wydzierżawienia. Ustalenie to pozostaje zbieżne z praktyką ukształtowaną na terenach wiejskich, a polegającą na przekazywaniu gospodarstw rolnych dzieciom przez rodziców, którzy rozpoczynają pobieranie świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Nawet zatem jeżeliR. O.i jego rodzice sporządzili dokument umowy dzierżawy, to nastąpiło to wyłącznie w celu uniknięcia przezR. O.służby wojskowej i uzyskania przez wnioskodawczynię świadczeń z ubezpieczenia społecznego,a nie w celu nawiązania stosunku dzierżawy. Konstytutywnym elementem takiego stosunku jest bowiem regulowanie czynszu dzierżawnego, a to nie było objęte wolą stron.
Dokumenty, z których przeprowadzono dowód, zasługiwały na uwzględnienie. Odnosząc się do złożonych w Sądzie dowodów wpłaty należności publicznoprawnych i rat kredytu należy jedynie zauważyć, ze faktu regulowania tych należności przez wnioskodawczynię, potwierdzonego w zasadzie przez wszystkie przesłuchane osoby, nie podważa umieszczenie na niektórych dowodach wpłat danychB. S.. Wymienione długi obciążały wszak formalnie jego, gdyż porozumienie co do ich spłaty zawarte między rodzeństwem nie wpływało na relacje na linii dłużnik – wierzyciel.W tym stanie rzeczy nie dziwi wpisywanie jako osoby regulującej należności rzeczywistego dłużnika nawet w razie dokonywania zapłaty przez wnioskodawczynię.
Nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia podniesione przezI. G.ustalenia w rodzinie co do spłaty zobowiązań związanych z dziedziczeniem po matceH. O.iB. S.H. S., a także innych związanychz gospodarstwem rolnym wB.. Nawet bowiem istnienie takich ustaleńi nieformalnych uzgodnień co do rozstrzygnięcia sporów na tym tle przy okazji bliżej nieokreślonego postępowania o dział spadku (które zresztą nie toczyło się ani nie toczy) nie wpływa na fakt samoistnego posiadania gospodarstwa wR., a ta jedynie okoliczność ma znaczenie prawne dla stwierdzenia zasiedzenia.
Zgodnie zart. 172 § 1 k.c., posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). W myślart. 172 § 2 k.c., po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Jak stanowiart. 176 § 1 k.c., jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. Zart. 349 k.c.wynika, że przeniesienie posiadania samoistnego może nastąpić także w ten sposób, iż dotychczasowy posiadacz samoistny zachowa rzeczw swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego, który strony jednocześnie ustalą.
Z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że pod koniec 1977 r.H. O.wraz z mężem uzyskali posiadanie gospodarstwa rolnego w(...)od brata wnioskodawczyniB. S.i jego żonyJ. S. (1)na skutek nieformalnej umowy między nimi. Wnioskodawczyni miała przy tym świadomość braku prawa własności do tego gospodarstwa, skoro planowała uregulowanie powstałego stanu faktycznego przez zawarcie stosownej umowy przez notariuszem, do czego jednak nigdy nie doszło. Tym samym posiadanie gospodarstwa należy uznać za posiadanie w złej wierze. Posiadanie to miało przy tym charakter samoistny, skoro wnioskodawczyni wraz z mężem czuli się właścicielami gospodarstwa i prowadzili je tak jak właściciele, prowadząc w nim uprawy rolne, hodując inwentarz oraz inwestując w remonty budynków i maszyny rolnicze. Regulowali ponadto należności publicznoprawne związane z gospodarstwem, spłacali kredyt zaciągnięty przezB.iJ. S. (1)na jego nabycie oraz występowali wobec organów administracji w sprawach dotyczących gospodarstwa. Jednocześnie właściciele gospodarstwa nigdy nie ingerowali w jego prowadzenie, nie domagali się jego zwrotu ani nie dochodzili zapewnienia możliwości korzystania z niego w jakiejkolwiek formie. Zainteresowanie sprawami gospodarstwa wR.wykazała dopiero w(...) córkaB.iJ. S. (1)I. G., która rozpoczęła w tym czasie regulowanie podatków związanych z gospodarstwem. W 1999 r. doszło do przeniesienia posiadania gospodarstwa na syna wnioskodawczyniR. O., który przejął wówczas jego prowadzenie we wszystkich aspektach. Za jego zgodą w budynku położonymw gospodarstwie w dalszym ciągu mieszkała wnioskodawczyni wraz z mężem, który zmarłw 2005 r.
Przedstawione syntetycznie ustalenia pozwalają przyjąć, że od końca 1977 r.H. O.iF. O.posiadali samoistnie, w złej wierze i nieprzerwanie przedmiotowe gospodarstwo rolne. W 1999 r. nastąpiło przeniesienie posiadania samoistnego na ich synaR. O., przy czym posiadanie to trwa nieprzerwanie do chwili obecnej.W tym stanie rzeczy z końcem 2007 r. doszło do zasiedzenia własności nieruchomości przezR. O., do którego okresu posiadania samoistnego należało doliczyć okres posiadania samoistnego przez jego rodziców. Należy dodać, że w czasie biegu zasiedzenia nie doszło do żadnych zdarzeń, które mogłyby zostać uznane za jego przerwanie.
Na płaszczyźnie procesowej sąd w sprawach o stwierdzenie zasiedzenia nie jest związany żądaniem stwierdzenia zasiedzenia na rzecz określonej osoby i może je stwierdzić na rzecz innego zainteresowanego będącego uczestnikiem postępowania(por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2014 r., IV CSK 128/14, niepubl.). Wobec ustalenia, że własność nieruchomości w(...)została nabyta przez zasiedzenie nie przez wnioskodawczynię, lecz przez jej synaR. O., Sąd był zatem uprawniony do stwierdzenia tego w postanowieniu.
Z podanych względów, na podstawieart. 172 k.c., orzeczono jak w punkcie I sentencji postanowienia.
O kosztach sądowych, od których wnioskodawczyni była zwolniona, orzeczonow punkcie II sentencji postanowienia na podstawieart. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(jedn. tekst: Dz.U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.).
O opłacie za pomoc prawną udzieloną wnioskodawczyni z urzędu przez r.pr.M. S. (2)orzeczono w punkcie III sentencji postanowienia na podstawie § 2 ust. 3 i § 6 pkt 6w zw. z§ 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(jedn. tekst:Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).
O wynagrodzeniu kuratora orzeczono w punkcie IV sentencji postanowienia na podstawie § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. poz. 1476) w zw. z§ 6 pkt 6 i § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 461).