Sąd Okręgowy w Elblągu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 211/15
Data wyroku: 2015-04-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Koronowski
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ust. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 211/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 kwietnia 2015r.
Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Tomasz Koronowski
Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Tomaszewska
po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015r. w Elblągu na rozprawie
sprawy z odwołaniaW. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 22 stycznia 2015r. znak:(...)
o emeryturę

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyW. M.prawo do emerytury od dnia 1 grudnia 2014r.;

II
nie stwierdza odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Sygn. akt IV U 211/15

UZASADNIENIE
UbezpieczonyW. M.wniósł odwołanie od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 22 stycznia 2015r., znak(...), odmawiającej mu prawa do emerytury. Skarżący podniósł, że pracował w warunkach szczególnych także w okresach nieuznanych przez pozwanego, tj. od dnia 29 czerwca 1970r. do dnia 31 lipca 1970r., od dnia 1 maja 1975r. do dnia 31 marca 1978r. i od dnia 1 października 1980r. do dnia 31 marca 1983r., na dowód czego przywołał stanowisko następcy prawnego pracodawcy i wniósł o przesłuchanie świadków.
Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie po przeprowadzeniu dowodu z akt osobowych skarżącego za okres pracy wPrzedsiębiorstwie (...)wL.. Pozwany wskazał naart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2013r., poz. 1440 ze zmianami; dalej: ustawa emerytalna) i przepisy, do których ten przepis się odwołuje, w tym na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zmianami; dalej: rozporządzenie RM z 1983r.). Podniesiono, że wprawdzie wnioskodawca osiągnął wiek emerytalny wymagany do przyznania wcześniejszej emerytury, osiągnął wymagany na dzień 1 stycznia 1999r. staż ogólny 25 lat i nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, jednak nie wykazał wymaganego na dzień 1 stycznia 1999r. stażu pracy w warunkach szczególnych, wynoszącego 15 lat. Udowodniony staż takiej pracy to 11 lat, 1 m-c i 20 dni (od dnia 11 listopada 1973r. do dnia 30 kwietnia 1975r., od dnia 1 kwietnia 1978r. do dnia 30 września 1980r. i od dnia 1 kwietnia 1983r. do dnia 31 maja 1990r.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Skarżącyurodził się w dniu (...), zatem w dniu(...)2011r. ukończył 60 lat.
(bezsporne)
W okresie od dnia 29 czerwca 1970r. wnioskodawca jest zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wL., którego następcami prawnymi był(...) S.A.wL.W., a obecnie jest(...)
H (...) Spółka z o.o.wW.. W trakcie tego zatrudnienia wnioskodawca odbył zasadniczą służbę wojskową w dniach od 20 kwietnia 1971r. do 13 kwietnia 1973r. Pracę po wojsku podjął od dnia 24 marca 1973r. Ponadto w okresach od dnia 1 czerwca 1987r. do dnia 30 września 1987r. i od dnia 1 do 10 września 1988r. ubezpieczony był oddelegowany do pracy w(...)- budowa wL.. Przed 1999r. zatrudniony był na stanowiskach określanych następująco:
– przygotowywacz form od dnia 1 sierpnia 1970r. do dnia 31 lipca 1970r. i od dnia 24 kwietnia 1973r. do dnia 31 lipca 1973r.
– rozładowywacz form od dnia 1 sierpnia 1970r. do dnia 19 kwietnia 1971r.,
– maszynista wózka przesuwnego od dnia 1 lipca 1973r. do dnia 10 listopada 1973r.,
– młynowy surowców mineralnych od dnia 11 września 1973r. do dnia 30 kwietnia 1975r., i od dnia 1 kwietnia 1978r. do dnia 30 września 1980r.
– smarownik maszyn i urządzeń od dnia 1 maja 1975r. do dnia 31 marca 1978r.,
– betoniarz prefabrykatów – krajacz masy betonu komórkowego od dnia 1 października 1980r. do dnia 31 sierpnia 1982r.,
– krajacz masy betonu komórkowego od dnia 1 września 1982r. do dnia 31 marca 1983r.,
– maszynista suwnicy od dnia 1 kwietnia 1983r. do dnia 31 maja 1987r., od dnia 1 października 1987r. i od dnia 11 września 1988r. do dnia 31 maja 1990r.,
– brygadzista brygady rozładunkowej w magazynie od dnia 1 czerwca 1990r. do dnia 31 sierpnia 1992r.,
– murarz i murarz-smarownika wózków od dnia 1 września 1992r.
Przed 1999r. zakład, w którym jest zatrudniony skarżący, zajmował się produkcją elementów z betonu, w tym betonu komórkowego, a więc produkcją materiałów budowlanych.
(dowód: umowy o pracę, angaże, potwierdzenia zwolnienia z pracy i przyjęcia do pracy po odbyciu zasadniczej służby wojskowej, pisma oddelegowujące do pracy w(...)– w aktach osobowych k.29, zeznania świadkówW. G.,L. O.iH. Z.z rozprawy w dniu 13 kwietnia 2015r., odpis książeczki wojskowej, świadectwa pracy w warunkach szczególnych, zaświadczenie(...) S.A.z dnia 4 maja 2011r. i pismo(...)z dnia 26 listopada 2014r. z załączonymi wykazami ~ w pliku emerytalnym)

Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, przy czym trzeba zaznaczyć, że dopiero w świetle okoliczności ustalonych w toku procesu.
Na wstępie trzeba wyjaśnić, że dokumentacja osobowa, wyjaśnienia wnioskodawcy i zeznania świadków dały spójny obraz przebiegu pracy ubezpieczonego w Prefabecie. Nie ujawniły się żadne okoliczności, które mogłyby podważać wiarygodność zebranych dowodów. Wprawdzie szczegółów ani wnioskodawca, ani świadkowie precyzyjnie nie byli w stanie podać, jednak jest to oczywiste z uwagi na upływ czasu. Wnioskodawca twierdził, że suwnicowym (okres niekwestionowanej pracy w warunkach szczególnych) został nawet wcześniej, niż wynika to z dokumentów osobowych, jednak precyzyjnej daty nie określił ani on, ani świadkowie. Okoliczność ta nie miała jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż i poprzednie stanowisko, niezależnie od daty powierzenia obowiązków suwnicowego, również – co zostanie wyjaśnione niżej – stanowiło pracę w warunkach szczególnych. Marginalnie należy też zauważyć, że dokument źródłowy w aktach osobowych wskazuje jako datę powrotu do pracy po odbyciu zasadniczej służby wojskowej dzień 24 kwietnia 1973r., a nie dzień 25 kwietnia 1973r., jak wynika z zaświadczenia(...) S.A.z dnia 4 maja 2011r.
Odnośnie podstawy materialnoprawnej należy wyjaśnić, że z art. 184 ustawy emerytalnej wynika, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 1 stycznia 1999r., osiągnęli po pierwsze okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz po drugie okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. w niniejszej sprawie wynoszący 25 lat. Przy tym emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie na dochody budżetu państwa środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu. Stosownie do powołanego w części wstępnej uzasadnienia §4 rozporządzenia Rady Ministrów z lutego 1983r. pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Skarżący niewątpliwie spełnia kryterium dotyczące wymaganego wieku, tego, że na dzień 1 stycznia 1999r. legitymował się sumą okresów składkowych i nieskładkowych przekraczającą 25 lat oraz tego, że nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Niesporna była także praca wnioskodawcy w warunkach szczególnych w łącznym wymiarze 11 lat 1 m-ca i 20 w okresach wskazanych w części wstępnej uzasadnienia. Spór koncentrował się na tym, czy praca wnioskodawcy przynajmniej w okresach wskazanych w piśmie(...)H (...) Spółki z o.o.wW.z dnia 26 listopada 2014r. była pracą w warunkach szczególnych, gdyż okresy te łącznie z niekwestionowanymi dawały wymagane 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Co do pracy skarżącego w warunkach szczególnych należy wobec tego wyjaśnić, że zgodnie z §2 ust. 2 powoływanego wcześniej rozporządzenia RM z 1983r. okresy pracy m.in. w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo pracy z adnotacją o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, bądź bez niej, nie jest jednak bezwzględną przesłanką do zaliczenia danej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Świadectwo nie jest wiążące dla organu rentowego i może podlegać weryfikacji. Decydujące znaczenie ma zawsze fakt rzeczywistego wykonywania pracy w szczególnychwarunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dopiero w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie okresów pracy w warunkach szczególnych także w oparciu o inne dowody niż zaświadczenie z zakładu pracy, nawet jeśli pracownik nie posiada świadectwa w określonej w przepisie formie, albo jego treść budzi wątpliwości, które uzasadniały kwestionowanie tego zaświadczenia przez organ rentowy w fazie administracyjnej postępowania.
Trzeba też wskazać, że skoro art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej odwołuje się do przepisów dotychczasowych, to obowiązujące w tym zakresie rozporządzenie RM z 1983r. wydane zostało w oparciu o delegację zart. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniuemerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zmianami), w którym Radzie Ministrów powierzono w szczególności określenie rodzaju prac lub stanowisk pracy oraz warunków, na podstawie których osobom m.in. zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku. Z art. 53 ust. 2 tej samej ustawy wynika, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników stale zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia – jest to regulacja tożsama z zawartą w obecnie obowiązującym art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej. W wykazie A, stanowiącym załącznik do wspomnianego rozporządzenia, w dziale V „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych” wymienia się pod poz. 4 prace zbrojarskie i betoniarskie i pod poz. 11 prace przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych. W ocenie Sądu obowiązki wnioskodawcy w Prefabecie ściśle odpowiadały takim właśnie pracom. Pomocniczo w tej kwestii można odwołać się do przepisów resortowych, wydanych w oparciu o §1 ust. 2 tegoż rozporządzenia RM z 1983r., w niniejszej sprawie do zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy podległych Ministrowi Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach. W zarządzeniu tym w dziale V pod poz. 4 wymienia się stanowiska zbrojarza, zbrojarza prefabrykatów, betoniarza, zestawiacza surowców i mieszanek oraz operatora betoniarki – betoniarza, zaś pod poz. 11 – ponownie zestawiacza surowców i mieszanek, młynowego surowców mineralnych, formowacza, operatora urządzeń formujących, operatora urządzeń obróbczych, wypalacza i robotnika w przemyśle materiałów budowlanych, wykonującego stale prace pomocnicze lub inne przy produkcji wyrobów ceramicznych lub materiałów ogniotrwałych. Produkcja Prefabetu to produkcja wyrobów z betonu, które służyły jako materiał do budowy przegród i pokryć ogniotrwałych (ścian, stropów, dachówek itp.). Stanowiska ściśle związane z produkcją betonu na skalę przemysłową wiązały się z koniecznością specjalizacji pracowników zatrudnionych przy tej produkcji przy obsłudze różnych maszyn, co w naturalny sposób skutkowało powstaniem specyficznego nazewnictwa tych stanowisk. Nie da się jednak nie zauważyć, że w istocie stanowiska betoniarza prefabrykatów – krajacza i krajacza masy betonu komórkowego to nic innego, jak szczególne rodzaje pracy betoniarza, niewątpliwie stanowiącej pracę w warunkach szczególnych. Prace te można zresztą zakwalifikować także jako prace operatora urządzeń obróbczych z poz. 11 zarządzenia resortowego. Z kolei praca na stanowiskach przygotowywacza form, rozładowywacza form (niewymienionego w piśmie Spółki(...)z dnia 26 listopada 2014r.) oraz smarownika maszyn i urządzeń to nic innego jak praca robotnika w przemyśle materiałów budowlanych, wykonującego stale prace pomocnicze lub inne przy produkcji materiałów ogniotrwałych, czyli poz. 11 pkt 7 zarządzenia resortowego.
Łącznie z okresami niekwestionowanymi przez pozwanego okresy zajmowania wskazanych 5 spornych stanowisk były wystarczające do przyjęcia, że skarżący legitymuje się również wymaganym dla przyznania wnioskowanego prawa stażem 15 lat pracy w warunkach szczególnych na dzień 1 stycznia 1999r. Tak więc już tylko dodatkowo wystarczy zaznaczyć, że skarżący spełniał ponadto warunki do zaliczenia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej. Zgodnie bowiem zart. 108 ust. 1 i 3w związku zart. 106 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1974r., a więc w okresie, w którym wnioskodawca odbywał służbę, Dz.U. Nr 44 poz. 220 ze zmianami) okres odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej zalicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po odbyciu tej służby podjęli zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby, albo w tej samej gałęzi pracy, o ile pracownik zgłosił swój powrót do zakładu pracy w celu podjęcia zatrudnienia najpóźniej w ciągu trzydziestu dni od dnia zwolnienia z tej służby, a tak było w rozpatrywanej sprawie.
Udowodnienie przez wnioskodawcę na etapie postępowania sądowego, iż zachodzą wszystkie przesłanki przyznania mu wnioskowanej emerytury, skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji na podstawieart. 47714§2 kpci przyznaniem prawa do tejże emerytury od dnia 1 grudnia 2014r. (od początku miesiąca, w którym złożono wniosek – art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej) oraz stwierdzeniem na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej a contrario, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (pkt II. wyroku).