Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 897/15
Data wyroku: 2016-01-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenie Społeczne
Podstawa prawna: art. 41g ustawy z 20.12.1990 o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt IV U 897/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 stycznia 2016r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Dorota Malewicka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016r. wS.
odwołaniaT. R.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 20 listopada 2014 r. Nr(...)
w sprawieT. R.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z udziałemA. R.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym rolników i należności z tytułu składek
zmienia zaskarżoną decyzję w punkcie IV w ten sposób, że ustala, iż należności z tytułu składek wynoszą: na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie 396 (trzysta dziewięćdziesiąt sześć) zł, a na ubezpieczenie emerytalno rentowe 670,40 (sześćset siedemdziesiąt i 40/100) zł, a ponadto brak jest zadłużenia z tytułu odsetek.
Sygn. akt: IV U 897/15UZASADNIENIE
Decyzją z 20 listopada 2014r. oznaczoną jako(...)Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego działając na podstawieart.36 ust.1 pkt 1 oraz art.4, 7 i 16 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówstwierdził podleganieA. R.ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz emerytalne i rentowe za okres od 1 lipca 2013r. do 30 lipca 2013r. oraz od 31 stycznia 2014r. Jednocześnie organ rentowy wskazał, że osobami odpowiedzialnymi za opłacenie składek zaA. R.sąT. R.iA. R., przy czym należności na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie wynoszą 504 złotych, na ubezpieczenie emerytalno-rentowe 1 005 złotych, a odsetki stanowią 10 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega z mocy ustawy małżonek rolnika, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty.A.iT.małż.R.prowadzą działalność rolniczą na gruntach stanowiących 2,71 ha przeliczeniowego iA. R.w okresie od 1 lipca 2013r. do 30 lipca 2013r. oraz od 31 stycznia 2014r. do nadal nie podlegała i nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu. Z tych względów organ rentowy ustalił jak powyżej.
Odwołanie od w/w decyzji złożyłT. R.zaskarżając ją w części dotyczącej kwoty należności z tytułu składek. Wskazał, że w decyzji nie zostały uwzględnione kwoty zapłacone przez niego w 2004r. tytułem składek. Składki te opłacił wówczas nienależnie i organ rentowy powinien zaliczyć uiszczoną kwotę na składki obecnie wymagane na poczet ubezpieczeniaA. R.(odwołanie k.1 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie wskazując, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wskazał, że zgodnie z przepisamiustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikównadpłacone i nienależnie opłacone składki nie podlegają zwrotowi, jeżeli od dnia ich opłacenia upłynęło 10 lat. Tak jest w przypadku składek opłaconych w 2004r. przezT. R.. Z tego samego powodu nienależnie opłacone składki nie mogą być również zaliczone na poczet innych nieopłaconych składek (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2-3 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje:
T. R.jest właścicielem gospodarstwa rolnego, którego obszar przekracza 1 ha przeliczeniowy. W dniu 3 lutego 2004r.T. R.wystąpił do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników (wniosek k.1 akt organu rentowego). Decyzją z 26 lutego 2004r. organ rentowy stwierdził, żeT. R.podlega od 28 stycznia 2004r. ubezpieczeniu społecznemu rolników – wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu oraz emerytalnemu i rentowemu od 28 stycznia 2004r. (decyzja z 26 lutego 2004r. 7 akt organu rentowemu). Następnie, w dniu 30 lipca 2004r.T. R.wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników od 1 lipca 2004r. w związku podjęciem pracy. Do wniosku załączył zaświadczeniePPHU (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.z 27 lipca 2004r., z którego wynika, że od 30 czerwca 2004r.T. R.podlega ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia (wniosek o wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników z 30 lipca 2004r. k.11-12 akt organu rentowego). W następstwie powyższego - wobec ustalenia, żeT. R.od 1 lipca 2004r. podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, decyzją z 16 sierpnia 2004r. organ rentowy stwierdził ustanie od 1 lipca 2004r. ubezpieczenia społecznego rolników wobecT. R.w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego oraz emerytalnego i rentowego (decyzja z 16 sierpnia 2004r. k.14 akt organu rentowego).
Za okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od 28 stycznia 2004r. do 30 czerwca 2004r.T. R.uiścił składki w łącznej kwocie 442,60 złotych (pismo organu rentowego z 12 listopada 2015r. k.12 akt sprawy).
W dniu 30 września 2014r. wpłynął do organu rentowego wniosekA. R.(żonyT. R.) o objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników w okresie od 1 lipca 2013r. do 30 lipca 2013r. i od 1 lutego 2014r. Do wnioskuA. R.załączyła m.in. zaświadczenie(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz 1 lipca 2013r., z którego wynika, że od 3 listopada 2003r. do 30 czerwca 2013r.A. R.podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia w powyższej spółce na podstawie umowy zlecenie, a także zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy wS.z 23 września 2014r., z którego wynika, że w okresie od 31 lipca 2013r. do 30 stycznia 2014r.A. R.pobierała zasiłek dla bezrobotnych (wniosekA. R.o objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników wraz z załącznikami k.15-37 akt organu rentowego). Po rozpoznaniu powyższego wniosku zaskarżoną decyzją z 20 listopada 2014r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego działając na podstawieart.36 ust.1 pkt 1 oraz art.4, 7 i 16 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówstwierdził podleganieA. R.ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz emerytalne i rentowe za okres od 1 lipca 2013r. do 30 lipca 2013r. oraz od 31 stycznia 2014r. Jednocześnie organ rentowy wskazał, że osobami odpowiedzialnymi za opłacenie składek zaA. R.sąT. R.iA. R., przy czym należności na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie wynoszą 504 złotych, na ubezpieczenie emerytalno-rentowe 1 005 złotych, a odsetki stanowią 10 złotych (zaskarżona decyzja z 20 listopada 2014r. k.57 akt organu rentowego).
Rozpoznając wniosekA. R.o objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników, organ rentowy ustalił, że w okresie od 28 stycznia 2014r. do 30 czerwca 2014r.T. R.podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia u płatnika składek(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością(zaświadczenie o przebiegu ubezpieczeń społecznych wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.w dniu 1 października 2014r. k.39 akt organu rentowego). W następstwie powyższego ustalenia, w dniu 20 listopada 2014r. organ rentowy wydał dwie decyzje oznaczone jako(...)i(...), w których stwierdził nieważność decyzji – odpowiednio z 26 lutego 2004r. stwierdzającej podleganieT. R.ubezpieczeniu społecznemu rolników od 28 stycznia 2004r. oraz decyzji z 16 sierpnia 2004r. stwierdzającej ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wobecT. R.od 1 lipca 2004r. (decyzje z 20 listopada 2014r. oznaczone(...)i(...)k.54-55 akt organu rentowego). OdwołaniaT. R.od obu powyższych decyzji zastały prawomocnie oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Siedlcach z 5 listopada 2015r. w sprawie IV U 2/15 (wyrok z 5 listopada 2015r. k.14 akt IV U 2/15 Sądu Okręgowego w Siedlcach).
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieT. R.okazało się uzasadnione.
W sprawie sporne było to, czy składki opłacone przezT. R.za okres od 28 stycznia 2004r. do 30 czerwca 2004r. - które wobec stwierdzenia nieważności decyzji ustalających podleganieT. R.ubezpieczeniu społecznemu rolników w powyższym okresie – okazały się nienależnie opłacone, mogą być zaliczone na poczet składek należnych na ubezpieczenie społeczneA. R.stwierdzonych w zaskarżonej decyzji.
Organ rentowy stanął na stanowisku, że składki opłacone przezT. R.za okres od 28 stycznia 2004r. do 30 czerwca 2004r. w kwocie 442,60 złotych nie mogą być zaliczone na poczet składek należnych na ubezpieczenie społeczneA. R., gdyż zgodnie zart.41b ust.1 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikównależności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników ulegają przedawnieniu z upływem 10 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. W niniejszej sprawie należności za I i II kwartał 2004r. uległy przedawnieniu. Składki za I kwartał 2004r. zostały przezT. R.opłacone w dniu 15 marca 2004r., a za II kwartał 2004r. w dniu 29 kwietnia 2004r. Tym samym termin przedawnienia powyższych należności upłynął odpowiednio w dniu 16 kwietnia 2014r. i 1 maja 2014r. Z kolei zaskarżona decyzja została wydana w dniu 20 listopada 2014r., a zatem po upływie 10-letniego okresu przedawnienia (pismo organu rentowego z 20 stycznia 2016r. k.19 akt sprawy).
W ocenie Sądu stanowisko organu rentowego jest nietrafne. Organ rentowy powołuje się na przepisart.41b ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat (do 31 grudnia 2011r. było to 10 lat), licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust.2-7. Zauważyć jednak należy, że uregulowanie to nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Instytucja przedawnienia odnosi się bowiem do należności z tytułu składek, a zatem do składek, które obowiązany jest zapłacić ubezpieczony. Tymczasem w niniejszej sprawieT. R.wnosi o zaliczenie na poczet należnych obecnie składek (na ubezpieczenieA. R.) składek, które opłacił w przeszłości (w 2004r.) na własne ubezpieczenie, a które okazały się nienależne wobec ustalenia, że nie podlegał wówczas ubezpieczeniu społecznemu rolników. Składki, które zostały opłacone nienależnie, jak wskazuje sama nazwa nie są należnościami (nie należą się) i odniesieniu do nich nie można mówić o przedawnieniu, które odnosi się do terminu dochodzenia należności. W odniesieniu do składek nadpłaconych lub nienależnie opłaconych zastosowanie znajduje przepis art.41b ust.10 w/w ustawy, zgodnie z którym nadpłacone lub nienależnie opłacone składki podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległych lub bieżących składek, a w razie ich braku – na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik złoży wniosek o zwrot składek. W niniejszej sprawieT. R.wskazał, że składki, które opłacił nienależnie w 2004r. powinny podlegać zaliczeniu na poczet składek na ubezpieczenie społeczneA. R.określone w zaskarżonej decyzji. W świetle powyższego uregulowania art.41b ust.10 ustawy taki wniosekT. R.jest uzasadniony, a po zaliczeniu składek opłaconych w 2004r. (w kwocie 442,60 złotych) na poczet składek określonych w pkt IV zaskarżonej decyzji, kwota należności z tytułu składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie wynosi 396 złotych, a na ubezpieczenie emerytalno-rentowe 670,40 złotych, a ponadto brak jest zadłużenia z tytułu odsetek (vide: pismo organu rentowego z 20 stycznia 2016r. k.19 akt sprawy).
Wskazać w tym miejscu jeszcze należy, że w ust.11 przepisu art.41b ustawy ustawodawca przewidział, że nadpłacone lub nienależnie opłacone składki nie podlegają zwrotowi, jeżeli od dnia ich opłacenia upłynęło 5 lat (przed 1 stycznia 2012r. 10 lat). Uregulowanie to, jak wskazuje jego literalna treść, dotyczy zwrotu nienależnie opłaconych składek. Nie dotyczy zatem sytuacji, w której od opłacenia nienależnych składek upłynęło wprawdzie 5 (10 lat), ale płatnik nie żąda ich zwrotu, ale zaliczenia na poczet zaległych lub bieżących składek. W takie sytuacji organ rentowy, zgodnie z art.41b ust.10 ustawy ma obowiązek zaliczenia nienależnie opłaconych składek na poczet bieżących lub zaległych składek.
Na marginesie wskazać jeszcze należy, że do 20 listopada 2014r. funkcjonowały w obrocie prawnym decyzje organu rentowego stwierdzające, że okresie od 28 stycznia 2004r. do 30 czerwca 2004r.T. R.podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników (vide: ustalenia faktyczne). W tych okolicznościach żądanie zwrotu nienależnie opłaconych składek za ten okres - przy założeniu żeT. R.żądanie takie by zgłosił, zapewne nie byłoby uwzględnione.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawieart.47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję w pkt IV i orzekł jak w sentencji wyroku.