Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie
V Wydział Rodzinny i Nieletnich
Sygnatura akt: V RC 1101/13
Data wyroku: 2015-07-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Władzińska
Słowa kluczowe: Alimenty
Podstawa prawna: art.133,135,132
Teza: treść wyroku

Sygn. akt V RC 1101/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 lipca 2015 roku
Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ wW., V Wydział Rodzinny i Nieletnich
w składzie:
Przewodniczący: SSR Magdalena Władzińska
Protokolant: Paweł Wrzesień
po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2015 r. w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwa mał.K. S. (1)repr. przezJ. S.
przeciwkoC.K.
o zasądzenie alimentów

I
Powództwo oddala;

II
Znosi wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE
W dniu 26 listopada 2013 rokuJ. S.w imieniu małoletniej córkiK. S. (1)wniosła o zasądzenie odC.K.na rzecz małoletniej powódki alimentów w kwocie po 500 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1 listopada 2013 roku, płatnych do rąk przedstawicielki ustawowej –J. S.do 10-tego dnia każdego miesiąca z góry wraz z należnymi odsetkami ustawowymi w przypadku zwłoki w płatności którejkolwiek z rat, zasądzenie odC.K.na rzecz małoletniejK. S. (2)kwoty 18.000 zł tytułem alimentów zaległych za okres ostatnich 36 miesięcy przed datą wniesienia powództwa oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (pozew k.2-8).
W dniu 12 czerwca 2014 rokuC.K.złożyła odpowiedź na pozew, w której wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (odpowiedź na pozew k.79-87).
W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
MałoletniaK. S. (1),ur. (...)jest córkąJ. S.iR. S., pochodzącą ze związku małżeńskiego rodziców, zawartego w dniu 17 maja 1997 roku wW.(dowód: odpis wyroku k.10, odpis skrócony aktu urodzenia k.11).
Wyrokiem z dnia 16 lipca 2004 roku Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt I C 408/04 orzekł rozwód związku małżeńskiegoJ. S.iR. S.bez orzekania o winie. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką powierzono obojgu rodzicom, z ograniczeniem wykonywania władzy rodzicielskiej przezR. S.do współdecydowania w istotnych sprawach życiowych córki w zakresie wychowania, wykształcenia i wypoczynku. W punkcie III wyroku ustalono obowiązekR. S.ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletniej córkiK. S. (1)na kwotę po 500 zł miesięcznie, płatną z góry do rąk matki dziecka do 10 dnia każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w wypadku uchybienia płatności którejkolwiek z rat (dowód: odpis wyroku k.10).
Małoletnia powódkaK. S. (1)ma 12 lat, uczęszcza do VI klasy szkoły podstawowej. Dziewczynka cierpi na fobię szkolną, co objawia się biegunką, bólem brzucha podwyższoną temperaturą. Częste nieobecności w szkole w klasach I-III spowodowały, że małoletnia nie nawiązała kontaktów koleżeńskich. W klasie IVK. S. (1)realizowała program nauczania indywidualnego, w V klasie uczęszczała na zajęcia normalnie, z resztą klasy (dowód: opinia wychowawcy k.313-314, zeznania świadkaK. W.k.378-380).
Małoletnia pozostaje pod stałą opieką psychiatry, alergologa, psychologa, pulmonologa (dowód: zeznania świadkaK. W.k.378-380).
Miesięczny koszt utrzymania małoletniej powódki stanowi kwotę ok. 2.500 zł, w tym: 500 zł wyżywienie, 200-300 zł odzież, 200 zł środki czystości, 150-180 zł leki, 80-100 zł szkoła (składki, ubezpieczenie, wycieczki), 33 zł zielona szkoła (400 zł raz w roku), 55 zł wyjazd wakacyjny (660 zł raz w roku), 50 zł telefon, 625 zł udział w opłatach mieszkaniowych, 500 zł opiekunka (dowód: zeznaniaJ. S.k.249, umowa udziału w imprezie turystycznej k.317).
Przedstawicielka ustawowa małoletniej powódkiJ. S.ma 49 lat. Matka małoletniej pracuje wTelewizji (...) SAna stanowisku realizatora dźwięku na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem w kwocie 7.289 zł netto (wynagrodzenie jest uzależnione od ilości dyżurów). Jest to praca wymagająca szczególnej koncentracji, ponieważ związana jest z realizowaniem programów „na żywo” (dowód: zaświadczenie k.133, zakres zadań i obowiązków k.134, rozliczenie PIT za 2011 rok k.179-181, za 2012 rok k.182-184, za 2013 rok k.185-187, za 2014 rok k.405-406, zaświadczenie k.232).
J. S.spłaca kredyt konsolidacyjny na kwotę 112.688 zł. Pierwszy kredyt został zaciągnięty w 2003 roku, w celu spłatyR. S.. Kolejne zobowiązania były zaciągane na bieżące utrzymanie (w tym wyjazdy wakacyjne) oraz wykończenie i remonty domu. Obecnie matka małoletniej powódki spłaca zobowiązania, obciążając kartę kredytową, posiłkuje się pożyczkami od brata na kwoty ok. 300-500 zł, które spłaca co miesiąc, okazjonalnie od sąsiadki (dowód: historie operacji k.23-29, 143-145, 148-154, umowy pożyczek k.30-53, 146-147, 239-244, informacja k.142, harmonogram spłat pożyczek k.286-287, zeznania świadkaM. S.k.288-289, umowa konsolidacyjnego kredytu gotówkowego k.309-312, zaświadczenie k.404).
Matka małoletniej choruje na endometriozę, co wiąże się z koniecznością usuwania torbieli ok. 2 razy w roku. Ponadto cierpi na bóle kręgosłupa oraz kolan – powinna poddać się operacji z uwagi na uszkodzenie łękotki bocznej w prawym kolanie (dowód: zaświadczenia k.155, 164, 178, 233-234, 238, 403, karta pacjenta k.156-161, 236-237, wyniki badań k.162-163, 165-167, 235, historia choroby k.168-177).
J. S.mieszka z córką w domu jednorodzinnym naB.. Dom jest niewykończony, piętro nie jest używane. Z uwagi na wady konstrukcyjne, kilkukrotnie dochodziło w domu do pożarów, m.in. we wrześniu 2009 roku (dowód: zaświadczenie k.247, zeznania świadkaK. W.k.378-380).
Ojciec małoletniejR. S.mieszka w Szwecji, nie płaci na rzecz córki zasądzonych alimentów, nie przesyła prezentów.R. S.posiada liczne długi, wynikające z uzależnienia od hazardu. Ojciec małoletniej założył w Szwecji nową rodzinę, ma na utrzymaniu dwoje dzieci – bliźniaki (dowód: postanowienie k.12-15, informacja o stanie postępowania prowadzonego w trybie Konwencji(...)o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych k.16, zeznaniaC.K.k.289-290).
Ojciec małoletniej widział ją dwukrotnie – gdy miała 2 tygodnie i 6 lat. Utrzymuje z córką kontakt telefoniczny ok. 3-4 razy w roku (dowód: zeznaniaJ. S.k.408-409).
PozwanaC.K.ma 67 lat, mieszka w Szwecji. Pozwana utrzymuje rentę, rentę dodatkową, rentę gwarancyjną, rentę premiową, dodatek mieszkaniowy w łącznej kwocie 11.427(...)miesięcznie (dowód: zawiadomienie o wypłacie k.192-195, przegląd dokonanych wypłat k.194-199).
Na miesięczne koszty utrzymania pozwanejC.K.składają się następujące wydatki: 6.245(...)(2.858,34 zł) czynsz, 185(...)(84,68 zł) ubezpieczenie mieszkania, 125(...)(57,21 zł) ubezpieczenie pogrzebowe, 80(...)(36,62 zł) związek czynszowy, 2.194(...)(1.004,19 zł) wyżywienie, 350(...)(91,64 zł) lekarstwa, 300(...)(137,31 zł) kultura, 200(...)(91,64 zł) odzież, 250(...)(114,43 zł) środki czystości i higieny, 400(...)(183,08 zł) kosmetyki i fryzjer, 300(...)(137,31 zł) energia elektryczna, 300(...)(137,31 zł) wydatki na telefon, 1.026(...)(469,60 zł) spłata pożyczki, 495(...)(226,56 zł) bilet autobusowy, 100(...)(45,77 zł) wizyty u internisty, ok. 200(...)(91,64 zł) wizyty u lekarzy specjalistów, 530(...)(242,58 zł) wizyty u stomatologa (dowód: historia operacji k.266-273, pożyczka k.208-209, zeznaniaC.K.k.289-290).
Pozwana jest właścicielką nieruchomości wK.o powierzchni 0,78 ha. Jest to las i kawałek pola.C.K.planuje w przyszłości sprzedać działkę, a środki uzyskane ze sprzedaży przeznaczyć na opłacenie swojego leczenia (dowód: wydruk z księgi wieczystej k.17-22, zeznaniaC.K.k.289-290).
C.K.uległa wypadkowi komunikacyjnemu, w wyniku którego zerwała ścięgno. Ponadto ma problemy z sercem, planuje poddać się operacji, której koszt to ok. 100.000 koron (państwo dofinansowuje jedynie 20% operacji). Pozwana korzysta z państwowej służby zdrowia, która jest częściowo płatna. Opłata za wizyty lekarskie i rehabilitację to ok. 160 koron tygodniowo. Dodatkowo pozwana ze względu na paradontozę korzysta z opieki stomatologicznej, pełnopłatnej. (dowód: zaświadczenie k.210-211, protokół badania k.212-217, dziennik bieżący k.218-223, wydruk z systemu apteki k.224-227, zeznaniaC.K.k.289-290, wycena zabiegów k.396-402, 415-422).
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dowodów z wymienionych powyżej dokumentów, dołączonych do akt niniejszego postepowania, zeznań świadkówM. S.iK. W., stron – przedstawicielki ustawowejJ. S.iC.K..
Sąd nie wziął pod uwagę załączonych do akt paragonów (k.318-348). Paragony nie są dowodami w sprawie – nie stanowią one informacji, kto kupował dane produkty i czyje potrzeby one zaspokoiły. Świadczą jedynie o tym, co zostało zakupione.
W ocenie Sądu przedstawiane przezJ. S.koszty utrzymania małoletniej powódki są zawyżone. Zdaniem Sądu usprawiedliwiony koszt zakupu odzieży nie przekracza kwoty 200-300 zł miesięcznie, środków czystości – 200 zł miesięcznie, abonament za telefon komórkowy dla 12-letniego dziecka nie powinien wynosić więcej niż 50 zł miesięcznie.
Zeznania świadkówM. S.iK. W.oraz przedstawicielki ustawowejJ. S.i pozwanejC.K.Sąd uwzględnił w całości, ponieważ korespondują z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo o zasądzenie alimentów na rzecz małoletniejK. S. (1)odC.K.nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 132 k.r.o.obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
W myślart. 133 § 1 k.r.o.to rodzice są w pierwszej kolejności zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać.
Powyższe przepisy jednoznaczne wskazują, iż obowiązek alimentacyjny dziadków dziecka jako osób zobowiązanych w dalszej kolejności może powstać dopiero w ściśle określonych warunkach, które przewidujeart. 132 k.r.o.tj. w sytuacji, gdy osoby zobowiązanej w kolejności bliższej nie ma (bo np. nie żyje, zaginęła), kiedy osoba zobowiązana w bliższej kolejności, co prawda istnieje, jednakże nie jest w stanie świadczyć alimentów (bo np. z powodu złego stanu zdrowia nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów, ani nie ma majątku), lub gdy uzyskanie od osoby zobowiązanej w bliższej kolejności na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania "jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami".
Obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w dalszej kolejności może powstać również wtedy, gdy zobowiązany w pierwszej kolejności nie jest w stanie zaspokoić w pełni usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego. Dotyczy on wówczas jedynie tej niezaspokojonej części.
Należy ponadto wskazać, że również matka małoletniego dziecka jest zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentacji wobec swojego dziecka. Dopiero wówczas, gdy rodzice tj. zarówno ojciec jak i matka powódek nie byliby w stanie we własnym zakresie zaspokoić ich uzasadnionych potrzeb można byłoby mówić o powstaniu obowiązku alimentacyjnego po stronie dziadków ojczystych. Pamiętać bowiem należy, że jeśli jedno z rodziców jest całkowicie niezdolne do wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego – obowiązek ponoszenia w całości ciężarów związanych z utrzymaniem i wychowaniem wspólnych dzieci – spoczywa w zasadzie na pozostałym rodzicu. Dopiero gdyby zostało ustalone, że drugi z rodziców – mimo odpowiedniej staranności i wykorzystania wszystkich możliwości zarobkowych – nie jest w stanie, w całości lub w części, sprostać swoim obowiązkom względem dziecka i z tego powodu dzieci mogłyby znaleźć się w niedostatku – w grę wchodziłby subsydiarny obowiązek dalszych krewnych, w szczególności dziadków (wyrok SN z dnia 22.04.1974 r., III CRN 66/74).
Stosownie doart. 133 § 2 k.r.o.poza wypadkiem ustalenia obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci, uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.
Pojęcie niedostatku zostało określone przez Sąd Najwyższy w wielu orzeczeniach oraz w uzasadnieniu tezy III uchwały z 1987 roku w sprawach alimentacyjnych. Należy więc przyjąć, iż niedostatek występuje wtedy, gdy uprawniony nie może w pełni własnymi siłami, z własnych środków zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb. Są to np. potrzeby mieszkaniowe, potrzeby związane z pożywieniem, z ubraniem, a także potrzeby zdrowotne. Przyjmuje się również, że do podstawowych potrzeb należy wliczać także te związane z wypoczynkiem, kulturą itp. Usprawiedliwione potrzeby zawsze są oceniane indywidualnie i różnią się w odniesieniu do poszczególnych osób.
Odnosząc powyższe do niniejszego postępowania przede wszystkim stwierdzić należy, że małoletniaK. S. (1)nie znajduje się w niedostatku. Małoletnia ma zapewnione utrzymanie na poziomie przeciętnym, tj. korzysta z wycieczek organizowanych przez szkołę, wakacji zagranicznych z matką, matka zapewnia jej odpowiednią odzież, leki, opiekę medyczną, telefon komórkowy. W ocenie Sądu nie sposób stwierdzić, aby jakiekolwiek usprawiedliwione potrzeby małoletniej powódki były niezaspokojone. Okoliczność, że matka małoletniej musiała zrezygnować z płatnych zajęć dodatkowych córki z tańca i śpiewu nie przesądza jeszcze o pozostawaniu w niedostatku, a jedynie o dostosowaniu wydatków do sytuacji finansowej w rodzinie.
Podkreślenia wymaga to, że wobec uporczywego niewywiązywania się przezR. S.z obowiązku alimentacyjnego wobec córki, ciężar utrzymania mał.K. S. (1)obciąża w całości jej matkę. Sąd uznał, że zarobkiJ. S.pozwalają na samodzielne utrzymanie własne i córki. Nie znajduje uzasadnienia argumentacja przedstawicielki ustawowej, dotycząca obniżenia zarobków, bowiem wpływa to również na obniżenie wydatków związanych z zapewnieniem córce opiekunki. Korzystanie przezJ. S.z kredytów na kwotę ponad 120.000 zł jest w ocenie Sądu nieuzasadnione ekonomicznie. Popadnięcie przez przedstawicielkę ustawową w narastającą „spiralę kredytową” świadczy o utrzymywaniu poziomu życia niedostosowanego do możliwości finansowych.
Zdaniem Sądu oczekiwania finansoweJ. S.względem pozwanejC.K., nie korespondują z jej możliwościami zarobkowymi i majątkowymi. Wskazać należy, że pozwana są osobami w podeszłym wieku i stosownie do wieku kształtuje się jej stan zdrowia. Uzyskiwane przez pozwaną dochody pozwalają na jej własne utrzymanie, zaś posiadana przez nią działka jest zabezpieczeniem, które w przyszłości może pozwolić na opłacenie kosztownych zabiegów medycznych, które nie są finansowane z państwowej (szwedzkiej) służby zdrowia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 132 k.r.o.a contrario, Sąd oddalił powództwo.
Na podstawieart. 100 k.p.c.oraz102 k.p.c.Sąd zniósł między stronami koszty zastępstwa procesowego.