Sąd Okręgowy w Lublinie
IV Wydział Karny
Sygnatura akt: IV K 3/15
Data wyroku: 2015-09-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

IV K 3/15

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił następujący stan faktyczny:
OskarżonyA. K. (1)pełnił funkcję prezesa zarządu spółki zograniczoną odpowiedzialnością (...)(w dalszej części(...)) z siedzibą wB.. W roku 2007 sytuacja finansowa spółki była zła. Jej długi przewyższały aktywa i w czerwcu 2007 r. spółka stała się niewypłacalna (opiniaD. B.- biegłej z zakresu podatków i księgowości k. 61-80, opinia uzupełniająca k. 99-102).
W roku 2008spółka (...)zawarła kontrakt zfirmą (...)zL.na wykonanie prac budowlanych. Prezesem zarządu spółki(...)był wówczasK. J.(wyjaśnieniaA. K. (1)k. 274v-276v, zeznaniaW. M.k. 276v-277v).
W dniu 29 października 2008 r. wL.w kancelarii notariuszaA. K. (2)doszło do zawarcia umowy przedwstępnej kupna nieruchomości. Jako kupujący występowałaspółka (...)reprezentowana przezA. K. (1). Sprzedającymi byli małżonkowieA. J.iK. J.. Przedmiot transakcji stanowiły cztery nieruchomości usytuowane w miejscowościW.iP., przy czym na dwóch z nich znajdowała się ferma drobiu. Łączna wartość tych nieruchomości została określona na kwotę 21 903 634,60 zł (dwadzieścia jeden milionów dziewięćset trzy tysiące sześćset trzydzieści cztery i 60/100) zł.(...)te obciążone były hipoteką na rzecz banków (akt notarialny k. 53-60). Strony umowy ustaliły, że przyrzeczona umowa sprzedaży zostanie zawarta do dnia 30 kwietnia 2009 r., przy czymA. K. (1)zobowiązał się dostarczyć do dnia 29 listopada 2008 r. stosowną uchwałę Zgromadzenia Wspólnikówspółki (...)w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie umowy kupna przedmiotowych nieruchomości (§6 aktu notarialnego k. 58). RównocześnieA. K. (1)wyraził zgodę na to, aby w przypadku zaniechania bądź odmowy złożenia przezspółkę (...)oświadczenia o zawarciu przyrzeczonej umowy sprzedaży na kupującego została nałożona kara umowna, płatna najpóźniej do dnia 10 maja 2009 r., w wysokości 1 095 000,00 (jeden milion dziewięćdziesiąt pięć tysięcy) zł i w zakresie tego poddał spółkę rygorowi egzekucji z całego majątku obecnego oraz przyszłego – bez żadnego wyłączenia oraz ograniczenia – wprost z tego aktu notarialnego w trybie przepisówart. 777§1 pkt 4 k.p.c.(§11 aktu notarialnego k. 58v).A. K. (1)wyraził nadto zgodę na to, aby na poczet kary umownej zostały już teraz przelane wszelkie bezsporne, należycie udokumentowane i wymagalne, jak również przyszłe wierzytelności pieniężne wobec(...)(§13 aktu notarialnego k. 59).
W zakreślonym terminieA. K. (1)nie dostarczył wymaganej uchwały Zgromadzenia Wspólników(...)na zakup nieruchomości. Do dnia 30 kwietnia 2009 r. (§6 aktu notarialnego k. 58) nie zawarto przyrzeczonej umowy kupna nieruchomości. Sprzedający tj.A. J.orazK. J.wystąpili do sądu o nadanie klauzuli wykonalności dla aktu notarialnego w celu wyegzekwowania kary umownej i postanowieniem Sądu Rejonowego w Bielsku Białej z dnia 18 maja 2009 r. w sprawie I Co 2193/09 taką klauzulę otrzymali (k. 175-194). Egzekucja okazała się jednak bezskuteczna (zeznaniaK. J.k. 303v-304).
Oskarżony o czyn zart. 296§1 k.k.iart. 296§3 k.k.A. K. (1)nie przyznał się do jego popełnienia. Podczas rozprawy wyjaśnił, iż podpisał umowę przedwstępną kupna nieruchomości od małżonków(...). Przyznał, że nie dysponował wówczas uchwałą Zgromadzenia Wspólników zezwalającą na zawarcie takiej transakcji. Dodał, że istotnym elementem transakcji było uzyskanie zgody Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, gdyż czterech wspólników było cudzoziemcami. Pieniądze na zakup nieruchomości mieli wyłożyć zagraniczni inwestorzy. Do zawarcia transakcji nie doszło, gdyż jeden ze wspólników okazał się oszustem. Oskarżony dodał też, że podczas zawierania tej przedwstępnej umowy obecny był wspólnikM. B.i on oświadczył, że jest zgoda wspólników na zawarcie tej umowy. Zdaniem oskarżonego dysponował zgodą ustną wspólników i „nie widzi problemu”.
W trakcie wyjaśnień odczytano treść aktu notarialnego tj. §4, z którego wynikało, iż reprezentowana przez niegospółka (...)nie jest „cudzoziemcem”.A. K. (1)oświadczył wówczas, iż nie mógł tak powiedzieć przy zawieraniu tej umowy. Nie potrafił powiedzieć skąd taki zapis znalazł się w treści aktu. Dodał też, że najprawdopodobniej dysponował wyceną tego gospodarstwa (wyjaśnieniaA. K. (1)k. 274v-276v, k. 296v-297, k. 408v-409).
Zdaniem Sądu okoliczności popełnienia przez oskarżonegoA. K. (1)czynu zart. 296§3 k.k.nie budzą wątpliwości. Nie budzi wątpliwości również jego wina.
A. K. (1)pełnił w 2008 r. funkcję prezesa zarządu spółki(...)(odpis KRS k. 10 – 46, umowa spółki i akty notarialne k. 397 - 406). Z tego tytułu zobowiązany był do zajmowania się sprawami majątkowymispółki (...). Przystępując do zawarcia w formie aktu notarialnego przedwstępnej umowy kupna nieruchomości odA. J.iK. J.nie dysponował uchwałą Zgromadzenia WspólnikówSpółki (...). Jest to okoliczność bezsporna i sam oskarżony tego nie neguje. Wynika to zresztą z treści aktu notarialnego, gdzie w §6 kupujący zobowiązał się przedłożyć sprzedającym stosowną uchwałę Zgromadzenia Wspólników w terminie do dnia 29 listopada 2008 r. (k. 58 - §6). Uchwała taka w zakreślonym terminie nie została podjęta i nie doszło do zawarcia przyrzeczonej umowy kupna nieruchomości.
O tym, że do zawarcia umowy kupna nieruchomości przez spółkę jest wymagana stosowna uchwała wspólników stanowią przepisykodeksu spółek handlowych. Wart. 228 pkt 4zapisano, iż uchwały wspólników wymaga nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej. Z koleiart. 229 k.s.h.stanowi, iż „Umowa o nabycie dla spółki nieruchomości albo udziału w nieruchomości lub środków trwałych za cenę przewyższającą jedną czwartą kapitału zakładowego, nie niższą jednak od 50.000 złotych, zawarta przed upływem dwóch lat od dnia zarejestrowania spółki, wymaga uchwały wspólników, chyba że umowa ta była przewidziana w umowie spółki”. Z treści aktu notarialnego sporządzonego przez Kancelarię NotarialnąS.C. (...)wynika, żespółka (...)powstała w dniu 08.02.2007 r. (akt notarialny k. 401-404).
Z powyższych przepisów w sposób nie budzący wątpliwości wynika, żeA. K. (1)winien uzyskać uchwałę zezwalającą na kupno nieruchomości, gdyż w treści umowy spółki nie zagwarantowano mu prawa do samodzielnego nabywania nieruchomości. Takiej uchwały oskarżony nie uzyskał i nie może tutaj się zasłaniać tym, że obecny podczas sporządzania aktu notarialnegoM. B.wyraził zgodę na tę transakcję i zapewnił go o tym, że taka uchwała będzie.
Zawierając umowęA. K. (1)nie dysponował środkami finansowymi na zapłatę ceny za nieruchomości. Sytuacja finansowa spółki była bardzo zła (opinia k. 198-200). Niczego w tym zakresie nie zmienia to, że środki finansowe miały pochodzić od inwestorów zagranicznych. Na dzień umowy nie dysponował nimi oskarżony, a mimo to przyjął na spółkę zobowiązanie do zapłaty kary umownej w przypadku gdy umowa nie dojdzie do skutku.
Dodać należy w tym miejscu, iż w toku postępowania przesłuchano w charakterze świadkaJ. O., który jest rzeczoznawcą majątkowym i zajmował się wyceną nieruchomości należących do małżonków(...), ale nie na potrzeby tej sprawy. Do akt świadek dołączył zresztą te wyceny (k. 309-343). Wynika z nich, że łączna wartość nieruchomości usytuowanych wW.iP.została oszacowana na kwotę 7 340 690,00 zł (zeznaniaJ. O.k. 391v-392). Różni się to znacznie od ceny nieruchomości przyjętej w akcie notarialnym i przyznać należy, iż różnica wynosząca kilkanaście milionów złotych jest trudna do wytłumaczenia. Wprawdzie wycena sporządzona przezJ. O.dotyczyła nieruchomości objętychksięgami wieczystymi nr KW (...)iKW (...), podczas gdy w akcie notarialnym mowa jest także o sprzedaży nieruchomości objętychksięgami wieczystymi nr KW (...)iKW (...), ale te dwie ostatnie księgi dotyczą nieruchomości będących gruntami ornymi o łącznej powierzchni 1,52 ha i trudno zaakceptować to, że ich wartość uzasadnia cenę przyjętą w akcie notarialnym.
Przesłuchani w sprawie świadkowieA. J.orazK. J.(k. 303v-304v) potwierdzili okoliczności wynikające z treści aktu notarialnego.K. J.dodał, iż podjęto czynności w celu wyegzekwowania należnej kary umownej. Z uwagi jednak na sytuacjęspółki (...)wycofano się z dalszych działań.
A. K. (1)złożył podczas rozprawy dokumenty (k. 344-390) w celu wykazania, iż „…firma miała określoną wizję działania, którą realizowała.” Dokumenty te nie mają jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie dotyczą one treści przedmiotowego aktu notarialnego lecz związane są z działalnościąspółki (...), a ta okoliczność nie jest istotna dla ustalenia odpowiedzialności oskarżonego. Podobnie jeśli chodzi o świadkówA. S.(k. 296v-297) iH. O.(k. 297v), których zeznania nic istotnego nie wniosły i w rozważaniach sądu zostały pominięte.
Wszystkie wyżej przytoczone rozważania i argumenty przekonują, że wina oskarżonego nie budzi wątpliwości i została mu w sposób prawidłowy udowodniona.A. K. (1), jako prezes zarządu, miał obowiązek zajmowania się sprawami majątkowymispółki (...). Znał jej sytuację majątkową i wiedział, że spółka nie płaci swoich zobowiązań. Nie dysponował środkami finansowymi umożliwiającymi mu zakup nieruchomości wW.iP.oraz nie dysponował rzetelną, miarodajną wyceną kupowanych nieruchomości. Zgodził się na niekorzystne dlaspółki (...)zapisy w akcie dotyczące kary umownej za odstąpienie od umowy i natychmiastowy sposób jej zapłaty z wierzytelności przysługującychspółce (...)względem(...). Powstała w ten sposób szkoda w mieniu spółki i była to szkoda w wielkich rozmiarach, gdyż jej wysokości przekraczała 1 000 000,00 zł (at. 114§6 k.k.). Czyn ten wyczerpał dyspozycjęart. 296§3 k.k.Bez znaczenia pozostaje bowiem to, że małżonkowie(...)odstąpili od egzekucji kary umownej. Powodem odstąpienia była bowiem zła sytuacja finansowaspółki (...)i przekonanie wierzycieli, że egzekucja i tak będzie bezskuteczna.
Przystępując do wymiaru kary jako okoliczność obciążającą potraktowano uprzednią karalnośćA. K. (1). Był on kary za czyn zkodeksu karnego skarbowego(art. 60§1 k.k.s.) oraz za czyny z art. 77 pkt 1 i 77 pkt 9 ustawy z dnia 29.09.(...). o rachunkowości. Wymierzano mu za każdym razem karę grzywny (dane o karalności k. 262-264). Okoliczności łagodzących w zasadzie sąd się nie dopatrzył. Mimo to, uznał sąd, iż kara roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący trzy lata i grzywna w wysokości 250 stawek dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł to sprawiedliwa kara za popełniony czyn.A. K. (1)nie jest osobą zdemoralizowaną. Wobec niego nie ma potrzeby sięgania po kary izolacyjne. Z pewnością ten wyrok uświadomi mu naganność postępowania i zapobiegnie ponownemu popełnieniu podobnych czynów w przyszłości. Po to też orzeczono zakaz pełnienia funkcji członka zarządu bądź rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu na okres lat pięciu. Wymierzając grzywnę sąd wziął pod uwagę sytuację majątkową oskarżonego, który aktualnie pozostaje bez pracy. Ma on jednak wyższe wykształcenie i jest zdrowy. Może podjąć choćby dorywcze prace i spłacić orzeczoną karę. Grzywnę orzeczono w takiej wysokości, aby była dla oskarżonego odczuwalna i równocześnie, aby nie przekraczała progu realnych możliwości egzekucji. Dodać należy, iż oskarżony ma majątek w postaci działki gospodarczej (k. 274v).
Na podstawieart. 2 ust. 1 pkt. 3 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychsąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty 680 zł. Obciążono go także wydatkami postępowania w kwocie 1124,46 zł, co uzasadnia treśćart. 627 k.p.k.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji.