Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 140/15
Data wyroku: 2015-04-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcjanna Górska, Krystyna Smaga, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 140/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 kwietnia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Marcjanna Górska

Sędziowie:

SA Krystyna Smaga (spr.)
SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz

Protokolant: protokolant sądowy Joanna Malena

po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. w Lublinie
sprawyG. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji wnioskodawczyniG. P.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 23 grudnia 2014 r. sygn. akt IV U 1500/13
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
III AUa 140/15

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 listopada 2013 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.odmówiłG. P.prawa do emerytury na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r, poz. 1440 ze zm.) w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), gdyż wnioskodawczyni nie wykazała piętnastoletniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych na dzień 1 stycznia 1999 r.
W odwołaniu od decyzji tej ubezpieczona wniosła o jej uchylenie i przyznanie prawa do emerytury. Domagała się zaliczenia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 21 maja 1973 r do 2 listopada 1981 r wSpółdzielni Pracy (...)wŁ.w charakterze malarza.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 23 grudnia 2014 r oddalił odwołanie na podstawie następujących ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej.
G. P.,urodzona (...), złożyła 29 października 2013 r wniosek o przyznanie emerytury. Na podstawie przedłożonych dokumentów organ rentowy ustalił, iż na dzień 1 stycznia 1999 r wnioskodawczyni wykazała okres składkowy i nieskładkowy 24 lata 7 miesięcy i 10 dni, w tym 13 lat 10 miesięcy i 29 dni stażu pracy w warunkach szczególnych. Do pracy w szczególnych warunkach ZUS zaliczył okres zatrudnienia w(...) Spółdzielni (...)od 1 stycznia 1985 r do 31 grudnia 1998 r. W związku z tym decyzją z dnia 14 listopada 2013 r organ odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do emerytury.
W toku postępowania odwoławczego ubezpieczona wnosiła o zaliczenie okresu zatrudnienia w Wojewódzkiej Spółdzielni Pracy Oddział wŁ.(...)od 21 maja 1973 r do 2 listopada 1981 r na stanowisku malarza do okresu pracy w warunkach szczególnych. Praca ubezpieczonej na stanowisku malarza polegała na pracach malarskich na wysokościach. Miała styczność z wapnem, z farbami, malowała elewacje budynków, dachy, ogrodzenia. Pracowała na rusztowaniach i drabinach.Spółdzielnia Pracy (...)wykonywała usługi remontowo - budowlane na rzecz różnych podmiotów.G. P.była pracownikiem grupy remontowo - budowlanej, pracowała jako malarz.
W(...) Spółdzielni (...)wS.skarżąca była zatrudniona od 1 stycznia 1985 r do 30 września 2013 r na stanowisku klasyfikatora odbioru mleka i pomocnika mleczarskiego. Pracowała na urządzeniu do badania zawartości tłuszczu, następnie jej praca polegała na wytrącaniu i suszeniu kazeiny.
ZUS wskazał, że zatrudnienieG. P.wZakładzie (...)wS.Spółki z oo od 1 stycznia 1985 r do 31 grudnia 1998 r jako praca w szczególnych warunkach zostało zaliczone na podstawie świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 9 października 2013 r, w którym zakład pracy powołał się na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r, załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 16/83 Zarządu CentralnegoSpółdzielni (...)z dnia 27 czerwca 1983 r oraz na załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 6/82 Zarządu CentralnegoSpółdzielni (...)z dnia 6 grudnia 1982 r.
Ze świadectwa pracy złożonego do akt emerytalnych wynika, żeG. P.pracowała od 1 stycznia 1985 r do 31 sierpnia 1989 r w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku klasyfikator odbioru mleka, co odpowiada zakresowi obowiązków brakarza; od 1 września 1989 r do 15 kwietnia 2003 r w pełnym wymiarze czasu pracy pracowała na stanowisku pomocnika mleczarskiego, co odpowiada zakresowi obowiązków kazeiniarza.
Sąd wskazał, że zgodnie zart. 184 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r, poz. 1440 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1999 r, osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl art. 32 ust. 1 i 4 ustawy, pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl art. 27 ustawy, wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury, jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Zgodnie z § 2 ust. 1, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie sprawy wymagało zbadania, czy skarżąca spełnia przesłankę okresu pracy w warunkach szczególnych. Poza sporem pozostawało, że osiągnęła wymagany wiek, spełniła przesłankę „ogólnego” stażu pracy i nie przystąpiła do OFE. Ubezpieczona podnosiła, że posiada 15 lat zatrudnienia w warunkach szczególnych, gdyż od 21 maja 1973 r do 2 listopada 1981 r wykonywała pracę malarza na wysokościach.
W ocenie Sądu Okręgowego, okres zatrudnienia ubezpieczonej wSpółdzielni Pracy (...)na stanowisku malarza podlega zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych. Prace wykonywane przez wnioskodawczynię na tym stanowisku odpowiadają pracom opisanym w wykazie A rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r, dział V poz. 6 „prace malarskie konstrukcji na wysokości”.
Natomiast, zdaniem Sądu, zebrany materiał nie daje podstaw do stwierdzenia, że skarżąca w(...) Spółdzielni (...)wS.pracowała w warunkach szczególnych. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r, którego załącznikiem jest wykaz A, określają szczegółowo jakiego rodzaju prace są kwalifikowane do prac szczególnych. W przypadku ubezpieczonej bezsporne jest, że pracowała w przemyśle mleczarskim. W wykazie A rozporządzenia jest wyodrębniony dział X „W rolnictwie i przemyśle rolno - spożywczym”. Dział ten nie wymienia prac w mleczarstwie jako pracy w warunkach szczególnych. Również dział XIV „Prace różne” nie ma odniesienia do pracy w przemyśle mleczarskim. Wystawienie przez pracodawcę świadectwa, że ubezpieczona pracowała w nadzorze nad stanowiskami, które miały być stanowiskami pracy w warunkach szczególnych, a następnie zaliczenie tej pracy do kategorii prac w warunkach szczególnych przez organ rentowy, było w ocenie Sądu bezpodstawne. Prace mleczarskie nie są ujęte w wykazie A rozporządzenia. Prace kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno - techniczny na oddziałach i wydziałach w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, dotyczą sytuacji, gdzie pracownik sprawujący kontrolę nadzoruje stanowiska, na których wykonywane są prace w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów rozporządzenia.
Uchwała(...) Związku Spółdzielni (...)z dnia 27 czerwca 1983 r, na którą powołuje się pracodawca ubezpieczonej w świadectwie pracy, nie ma mocy wiążącej. Przepisy uchwały są stosowane posiłkowo, przy uszczegółowianiu rodzaju pracy. Natomiast podstawą prawną są przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
W ocenie Sądu, niesłusznie ZUS zaliczył skarżącej okres pracy w(...) Spółdzielni (...)wS.w rozmiarze 13 lat 10 miesięcy i 29 dni do stażu pracy w warunkach szczególnych, gdyż nie było po temu podstawy prawnej.
Reasumując Sąd Okręgowy przyjął, iż ubezpieczona nie wykazała piętnastoletniego zatrudnienia w warunkach szczególnych na dzień 1 stycznia 1999 r, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia.
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy oddalił odwołanie na podstawieart. 47714§ 1 kpc.
Apelację od powyższego wyroku wniosłaG. P., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj.
- 321kpc, poprzez wyrokowanie co do przedmiotu, który nie był objęty odwołaniem, poprzez uznanie, że od 1 stycznia 1985 r do 15 kwietnia 2003 r apelująca nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach, w sytuacji; gdy powyższy okres nie byt przedmiotem spornym pomiędzy stronami i w treści odwołania apelująca domagała się zmiany decyzji jedynie w części dotyczącej pracy wykonywanej wSpółdzielni (...)w okresie od 21 maja 1973 r do 2 listopada 1981 r.
-art. 233 kpcw związku zart. 229 kpc, przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy strona przeciwna konsekwentnie przyznała, żeG. P.od 1 stycznia 1985 r do 15 kwietnia 2003 r wykonywała pracę w szczególnych warunkach, wobec czego strona skarżąca nie była przed Sądem zobligowana do udowadniania faktów przyznanych - jakkolwiek niespornych pomiędzy stronami, zaś Sąd jedynie w oparciu o treść świadectwa pracy przyjął własne (odmienne) ustalenia w tym zakresie.
W konsekwencji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.ust. 2 § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r Nr 8 poz. 43 ze zm.). wraz z załącznikiem nr 1 do uchwały nr 16/83 Zarządu CentralnegoZwiązku Spółdzielni (...)z 27 czerwca 1983 r w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy spółdzielczości mleczarskiej i w konsekwencji błędne przyjęcie, że stanowiska pracy, które zajmowałaG. P.nie były pracami w szczególnych warunkach.
Apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez przyznanie prawa do emerytury i uznanie, że wykonywała pracę w szczególnych warunkach od 1 stycznia 1985 r do 15 kwietnia 2003 r, zgodnie ze świadectwem pracy z 9 października 2013 r i utrzymanie w mocy orzeczenia Sądu Okręgowego, w zakresie, w którym uznał, że od 21 maja 1973 r do 2 listopada 1981 r. wykonywała pracę w szczególnych warunkach.
W uzasadnieniu apelacji skarżąca podkreśliła, że okres pracy wSpółdzielni (...)nie był sporny. ZUS po przeprowadzeniu wszechstronnego postępowania dowodowego od początku uznawał, że była to praca w szczególnych warunkach, tym samym nie było konieczności dowodzenia tego faktu przed Sądem. W odwołaniu apelująca domagała się zmiany decyzji ZUS, ale jedynie w zakresie dotyczącej pracy wykonywanej wSpółdzielni (...)od 21 maja 1973 r do 2 listopada 1981 r. W związku z postępowaniem toczącym się wskutek odwołania ubezpieczonego od odmownej decyzji organu rentowego w sprawie przyznania uprawnień do emerytury w wieku obniżonym, dopuszczalne było przeprowadzanie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo do świadczenia, ale wtedy gdyby ZUS kwestionował jego treść (teza 1. wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 grudnia 2004 r., III AUa 2474/03, Lex nr 151770; zob. też wyroki Sądu Najwyższego; z dnia 8 kwietnia 1999 r, II UKN 619/98 z glosą T. B.-M. oraz z dnia 7 października 2003 r, II UK 87/03, OSNP 2004/14/248).
Apelująca podniosła, że w odwołaniu domagała się zaliczenia do tego okresu - pracy wykonywanej w Wojewódzkiej Spółdzielni w Pracy(...)Ł.na stanowisku malarza, a nie badania charakteru pracy wykonywanej wZakładzie (...)wS.i okoliczność ta była głównym przedmiotem zaskarżenia. Przedmiotem oceny Sądu pomiędzy stronami powinny być okoliczności sporne, a nie fakty przyznane - niesporne pomiędzy stronami. Natomiast Sąd dokonał własnych ustaleń co do okresu od 1 stycznia 1985 r do 15 kwietnia 2003 r jedynie w oparciu o okoliczności wynikające z zapisów w świadectwie pracy nie dysponując w tym zakresie jakimikolwiek dowodami co do stanu faktycznego. Apelująca zaś nie miała obowiązku ich wykazywać, bowiem były przyznane przez drugą stronę.
Z ostrożności procesowej skarżąca wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu co do błędnej kwalifikacji stanowiska wZakładzie (...)wS., W wydanym przezZakład (...)świadectwie pracy w szczególnych warunkach wskazane zostało, że była to praca wymieniona w dziale XIV poz. 24 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 16/83 Zarządu CentralnegoZwiązku Spółdzielni (...)z 27 czerwca 1983 r w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy spółdzielczości mleczarskiej. Z treści art. 184 ust. 1 cytowanej ustawy wynika, że zastosowanie marozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z § 1 ustęp 1 rozporządzenia wynika też, że rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4 - 15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Jednocześnie w ust. 2 § 1 rozporządzenia właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych upoważnieni zostali do ustalenia w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazach A i B rozporządzenia. Na podstawie tego przepisu, uchwałą nr 16/83 Zarząd CentralnegoZwiązku Spółdzielni (...)wskazał stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach w spółdzielczości mleczarskiej. W dziale XIV wskazanej uchwały zatytułowanym „Prace różne” w pozycji 24 wymieniono kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno - techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienionej w wykazie, z zaznaczeniem w pkt l, że chodzi o stanowiska pracy, na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie. Przedmiotowe stanowiska wymienione zostały w dziale X poz. 7 i poz. 13 uchwały i chodzi o pracowników w chłodniach składowanych i przyzakładowych o temperaturze wewnętrznej poniżej 0° C, jak i o pracowników zatrudnionych przy obsłudze pras filtracyjnych wirówek i suszarek w przemyśle mleczarskim. Tym samym nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że Uchwała(...) Związku Spółdzielninie ma mocy wiążącej.
Ponadto z daleko już posuniętej ostrożności procesowej apelująca wskazała, że nawet gdyby zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, to i tak zakwalifikowania stanowiska pracy apelującej jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach miało swoje uzasadnienie w przepisach prawa - załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów. W świetleart. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpracami w szczególnych warunkach nie są wszelkie prace wykonywane w narażeniu na kontakt z niekorzystnymi dla zdrowia pracownika czynnikami i które zostały rodzajowo wymienione w tym rozporządzeniu.
Podkreśliła, że również w wykazie A Dział XIV rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r, w pkt 24 jako pracę w szczególnych warunkach wskazuje się kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno - techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Czynności nadzoru lub kontroli w procesie produkcji w tych wydziałach i oddziałach, w których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r, objęte poz. 24 działu XIV Wykazu. Zarówno były pracodawca jak i ZUS uznali, że skarżąca w od 1 stycznia 1985 r do 15 kwietnia 2003 r wykonywała prace bezpośrednio narażające na szkodliwe dla zdrowia czynniki, a polegające na bezpośrednim nadzorze i bezpośredniej kontroli procesu pracy na stanowiskach pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Wykonywała te czynności w pełnym wymiarze czasu pracy był to zatem okres wykonywania uzasadniającym prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu. Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw i materiału dowodowego aby dokonać w tym zakresie odmiennych ustaleń.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Apelacja jest zasadna, bowiem Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowych ustaleń dotyczących charakteru pracy wykonywanej przez apelującą wWojewódzkiej Spółdzielni (...)wŁ.od 21 maja 1973 r do 2 listopada 1981 r oraz na stanowiskach zajmowanych w(...) Spółdzielni (...)wS.od 1 stycznia 1985 r do 31 grudnia 1998 r. Brak ustaleń dotyczących istotnych okoliczności sprawy powoduje, że przekroczona została zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona wart. 233 § 1 kpc, konieczne jest przeprowadzenie postepowania dowodowego w całości, a zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.
Nie wszystkie jednak zarzuty apelacji są zasadne, bowiem sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję organu rentowego, ma obowiązek zbadać wszystkie okoliczności i wszystkie przesłanki niezbędne do powstania prawa do spornej emerytury, nie tylko te wyraźnie kwestionowane przez strony.
Pamiętać bowiem trzeba, że prawo do emerytury wcześniejszej stanowi przywilej i odstępstwo od zasady powstania emerytury w zwykłym wieku emerytalnym, regulujące je przepisy należy więc wykładać w sposób gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo. Z przywileju tego mogą korzystać wyłącznie pracownicy, który byli rzeczywiście zatrudnieni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach pracy (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 stycznia 2014 r, III AUa 654/13, Lex nr 1448552). Poza tym, z uwagi na specyfikę postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, sąd ma obowiązek kontrolowania prawidłowości decyzji administracyjnej, jaką jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od której wniesione zostało odwołanie.
Nadto stosownie zaś doart. 51 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych(aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2015 r, poz. 121), Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (z którego miedzy innymi wypłacane są emerytury), jest państwowym funduszem celowym, powołanym w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych (ust. 1). Dysponentem FUS jest Zakład (ust. 2). Wszelkie wypłaty z powyższego Funduszu winny mieć uzasadnienie i podlegać skrupulatnej kontroli.
Skarżąca twierdzi, że pracowała w szczególnych warunkach zarówno wSpółdzielni (...)wŁ., jak i w(...) Spółdzielni (...)wS.przez cały okres wykonywania pracy w tych zakładach.
Z utrwalonego już orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że praca wykonywana w warunkach szczególnych, która rodzi skutki w postaci uprawnień emerytalnych, to praca wykonywana w warunkach uciążliwych dla zdrowia, ale nadto to tylko taka praca, która wymieniona została w wykazie A lub Brozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zatem praca niewymieniona w tym wykazie nie jest pracą, która uprawnia do nabycia emerytury we wcześniejszym wieku emerytalnym. Utrwalone jest również stanowisko judykatury, że przepisy resortowe, czy inne przepisy wykonawcze do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r, i zamieszczone tam wykazy, mogą mieć charakter pomocniczy, porządkujący, uściślający, ale nie mają znaczenia prawnego, o ile wychodzą poza zakres wykazu rozporządzenia.
Nadto praca w warunkach szczególnych tylko wtedy ma znaczenie przy ustalaniu prawa do emerytury, jeżeli jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jednak wykonywanie w sposób marginalny innej pracy niebędącej pracą wymienioną w wykazie nie zaprzecza pełnemu wymiarowi czasu pracy w szczególnych warunkach.
Dlatego aby ustalić faktyczny charakter i rodzaj pracy ubezpieczonej oraz wymiar tej pracy, konieczne są bardzo dokładne ustalenia w przedmiocie rodzaju i rozmiaru wykonywanych czynności, warunków wykonywanej pracy, ewentualnie rodzaju prac wykonywanych przez pracowników danego oddziału czy wydziału, na którym skarżąca wykonywała pracę.
Odnośnie do pracy wSpółdzielni (...)wŁ.od 21 maja 1973 r do 2 listopada 1981 r (faktycznie do 22 czerwca 1975 r ze względu na udzielenie skarżącej urlopu wychowawczego), to Sąd jedynie stwierdził, że „praca ubezpieczonej na stanowisku malarza polegała na pracach malarskich na wysokościach. Miała styczność z wapnem, z farbami, malowała elewacje budynków, dachy, ogrodzenia. Pracowała na rusztowaniach i drabinach.Spółdzielnia Pracy (...)zajmowała się wykonywaniem usług remontowo - budowlanych na rzecz różnych podmiotów.G. P.była pracownikiem grupy remontowo - budowlanej, pracowała jako malarz”. Sąd pierwszej instancji przyjął, że w tym czasie skarżąca pracowała w warunkach szczególnych.
Jednak Sąd Okręgowy nie odniósł się do zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, którzy podali, że były wykonywane prace na zewnątrz budynków i wewnątrz, malowane były domy i szkoła, m.in. wykonywano wewnątrz lamperie. Nie zostało ustalone, czy wszystkie prace wykonywane były przez skarżącą na wysokości, czy w brygadzie był podział, tzn. poszczególni pracownicy wykonywali tylko jeden rodzaj prac. Brak ustaleń, czy skarżąca wykonywała inny rodzaj pracy, niż praca na wysokości, i jaki był rozmiar prac wykonywanych na wysokości i ewentualnie innych prac. Ustalenia Sądu w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez skarżącą nie są oczywiste, a zeznania świadków są zbyt lakoniczne i ogólnikowe. Nie zostało w sposób jednoznaczny ustalone, czy skarżąca wykonywała wSpółdzielni (...)prace wymienione w wykazie A Dziale V „W budownictwie” pod poz. 6, czyli prace malarskie na wysokości, w pełnym wymiarze czasu pracy.
Rację ma również apelująca, że Sąd, dokonując w wyroku ustaleń w zakresie jej pracy w(...) Spółdzielni (...)wS.(po reorganizacjiZakład (...)Spółka z oo), nie przesłuchał jej szczegółowo na okoliczności wykonywania tej pracy.
Ze świadectwa pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, wystawionego przezZakład (...)Spółkę z oo, wynika że w okresie od 1 stycznia 1985 r do 31 sierpnia 1989 r, w ocenie pracodawcy, skarżąca wykonywała prace klasyfikatora odbioru mleka, co odpowiada zakresowi obowiązków brakarza, czyli pracy w warunkach szczególnych wymienionej w wykazie A dziale XIV „Prace różne” pod pozycją 24 - kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno - techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace w warunkach szczególnych. Natomiast w okresie od 1 września do 1989 r do 31 grudnia 1998 rskarżąca na stanowisku pomocnika mleczarskiego, kazeiniarza, wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w suszarni z zastosowaniem podgrzewania w temperaturze powietrza przekraczającej 350C. Zdaniem pracodawcy była to praca wymieniona w wykazie A Dziale XIV „Prace różne” pod poz. 11 - prace w suszarniach z zastosowaniem podgrzewania, jeżeli temperatura powietrza w tych suszarniach przekracza 350C.
Sąd stwierdził, że praca wykonywana przez apelującą w obu okresach zatrudnienia wSpółdzielni (...)wS.nie jest pracą wykonywaną w warunkach szczególnych. Takie stanowisko nie zostało poprzedzone szczegółowymi i jednoznacznymi ustaleniami.
Treść świadectwa pracy dotyczącego wykonywania pracy w warunkach szczególnych podlega ocenie i nie jest wiążąca dla sądu. Jednak podważenie treści świadectwa wymaga wnikliwej oceny dowodów i dokładnych ustaleń.
Dla oceny, że praca skarżącej wykonywana wSpółdzielni (...)wS.nie jest pracą w warunkach szczególnych nie jest wystarczająca okoliczność, iż w dziale X wykazu A „W rolnictwie i przemyśle rolno - spożywczym” nie są wymienione prace wykonywane w mleczarstwie. Prace w spółdzielni mleczarskiej mogą być bowiem wymienione w innych działach, w szczególności w dziale „Prace różne”.
Brak jednak uzasadnienia stanowiska Sądu, że praca skarżącej w okresie od 1 stycznia 1985 r do 31 sierpnia 1989 r nie jest pracą brakarza, a także w jakim wydziale pracowała skarżąca i jakie konkretne prace wykonywali pracownicy na tym wydziale. Natomiast co do okresu od 1 września do 1989 r do 31 grudnia 1998 r, to brak szczegółowych ustaleń, na czym dokładnie polegała praca skarżącej, czy w czasie pracy przebywała ona w suszarni, w jakiej temperaturze, czy taka praca wykonywana była w pełnym wymiarze czasu pracy.
Wobec braku istotnych ustaleń konieczne jest ponowne dokładne przesłuchanie przesłuchanych już w sprawie świadków, szczegółowe przesłuchanie skarżącej, ewentualnie przeprowadzenie innych dowodów, które Sąd uzna za konieczne do wyjaśnienia sprawy.
Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustali, czy i w jakim wymiarze apelująca posiada staż pracy wykonywanej w warunkach szczególnych i oceni, czy skarżąca ma prawo do emerytury, o której mowa wart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2013 r, poz. 1440 ze zm.) .
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 4 kpc, a w przedmiocie kosztów procesu na podstawieart. 108 § 2 kpc, orzekł jak w sentencji wyroku.