Sąd Okręgowy w Słupsku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 472/15
Data wyroku: 2015-10-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jolanta Deniziuk, Elżbieta Jaroszewicz, Mariola Watemborska
Słowa kluczowe: Kurator
Podstawa prawna: art. 666 k.p.c.

Sygn. akt IV Ca 472/15

POSTANOWIENIE
Dnia 16 października 2015r.
Sąd Okręgowy wS.IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym :
Przewodniczący: SSO Mariola Watemborska (spr.)
Sędziowie SO: Jolanta Deniziuk, Elżbieta Jaroszewicz
Protokolant: sekr. sądowy Kamila Wiśniewska
po rozpoznaniu w dniu 16 października 2015 r., wS.
na rozprawie
sprawy z urzędu
z udziałemK. M.,H. B.,J. K.iP. K.
o ustanowienie kuratora spadku
na skutek apelacji uczestniczkiK. M.od postanowienia Sądu Rejonowego wS.z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt I Ns 849/13
postanawia:
zmienić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w sprawie.
Sygn. akt IV Ca 472/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015r. Sąd Rejonowy wS.:

1
ustanowił radcę prawnegoD. G., prowadzącego kancelarię radcy prawnego wS.przyulicy (...), kuratorem spadku poS. K., zmarłym w dniu(...)roku wS., ostatnio stale zamieszkałym wS..

2
polecił kuratorowi spadku składanie sprawozdań co sześć miesięcy, w terminie do dnia 30 czerwca i 31 grudnia każdego następującego po sobie roku, począwszy od dnia 30 czerwca 2015 r.;

3
zarządził sporządzenie spisu inwentarza obejmującego spadek poS. K., zmarłym w dniu(...)roku wS., ostatnio stale zamieszkałym wS..

4
zlecił sporządzenie spisu inwentarza Komornikowi Sądowemu, w którego okręgu znajdują się rzeczy podlegające wciągnięciu do spisu inwentarza.

Na uzasadnienie swego stanowiska, Sąd I instancji wskazał, żeS. K.był stroną postępowania w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym wS.pod sygnaturą I Ns 154/05, o dział spadku po zmarłymK. K.. Z uwagi na zgon uczestnikaS. K., sprawa została zawieszona. Nie była przeprowadzona sprawa o stwierdzenie nabycia spadku poS. K.. Z aktu zgony wynikało, iż w chwili śmierci był on wdowcem, nie udało się ponadto ustalić, czy miał dzieci.
Powołując się na treśćart. 666 § 1 i 2 k.p.c., sąd stwierdził, że do czasu objęcia spadku przez spadkobiercę sąd czuwa nad całością spadku, a w razie potrzeby ustanawia kuratora spadku. Jeżeli spis inwentarza nie był przedtem spisany, sąd wydaje postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza. Jak natomiast stanowiart. 667 § 1 k.p.c.kurator spadku powinien starać się o wyjaśnienie, kto jest spadkobiercą, i zawiadomić spadkobierców o otwarciu spadku.
Zauważył przy tym także Sąd Rejonowy, że Kurator spadku może zostać ustanowiony także z inicjatywy sądu prowadzącego sprawę, w której postępowanie zostało zawieszone na podstawieart. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.na skutek śmierci strony (art. 180 § 2). Mając na uwadze to, że spadkobiercyS. K.nie są znani oraz na to, że żaden z nich nie objął spadku, zasadnym było ustanowienie kuratora spadku oraz sporządzenie spisu inwentarza.
Z takim stanowiskiem Sądu Rejonowego nie zgodziła się uczestniczka postępowaniaK. M., wnosząc apelację, w której wniosła o umorzenie postępowania względnie uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Apelująca podniosła, że poszukiwanie spadku poS. K.po(...)latach od jego śmierci jest bezprzedmiotowe a wręcz niepotrzebnie wydłuża całkowite zakończenie postępowanie INs 154/05 o dział spadku, w którym to postępowaniuS. K.był uczestnikiem postępowania. Ponadto apelujący podniósł, że sąd w niniejszym postępowaniu wezwał do udziału w sprawie uczestników postępowania ze sprawy I Ns 154/05, pomijając zupełnie wnioskodawcę z tej sprawy tj.A. K., który co prawda od(...)nie żyje lecz było po nim przeprowadzone postępowanie spadkowe. Apelująca zwróciła także uwagę na ewentualność bezskuteczności doręczenia zaskarżonego postanowienia uczestnikowi postępowaniaJ. K., który od ponad(...)lat nie zamieszkuje pod adresemS.,ul. (...).(...). Uczestnik ten, z uwagi na uprawomocnienie się postanowienia w sprawie INs 154/05 nie miał obowiązku informowania sądu o zmianie adresu zamieszkania.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja uczestniczki postępowania jako zasadna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodzić się bowiem należy z apelującą uczestniczką, że mając na uwadze przebieg postępowania w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy wS.pod sygnatura akt INs 154/05 nie ma obecnie potrzeby ustanawiania kuratora spadku poS. K., a co za tym idzie zlecanie komornikowi sporządzania spisu inwentarza obejmującego spadek poS. K.także jest bezcelowe.
Dla właściwego zobrazowania zaistniałej w niniejszym postępowaniu sytuacji prawnej, niezbędne jest dokładne zbadanie stanu postępowania w sprawie INs 154/05 prowadzonej przez Sąd Rejonowy wS., w której zmarłyS. K.był uczestnikiem postępowania.
Przedmiotem postępowania toczącego się pod sygnaturą I Ns 154/05 z wnioskuA. K.z udziałemS. K.,K. M.,H. B.,J. K.iP. K.był dział spadku poK. K.i zniesienie współwłasności – podział majątku wspólnegoK. K.iR. K.. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2006r. Sąd Rejonowy wS.dokonał podziału majątku wspólnego małżonkówK.iR. K.oraz dokonał działu spadku po zmarłymK. K..Postanowienie powyższe uprawomocniło się 20 sierpnia 2006r. – vide k. 229 akt.
W toku w/w postępowania, postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2006r. (k. 157) uczestnicy postępowaniaS. K.,H. B.,J. K., iP. K.zostali zwolnieni od kosztów sądowych. Wcześniej, bo postanowieniem z dnia 31 maja 2005r. także wnioskodawcaA. K.został zwolniony od kosztów sądowych w całości. Jedyną zatem osobą nie zwolnioną z tych kosztów w sprawie INs 154/05 była uczestniczka postępowaniaK. M..
Dalsza analiza akt sprawy INs 154/05 wskazuje na to, że po uprawomocnieniu postanowienia o dział spadku i zniesienie współwłasności do akt sprawy wpłynął wniosek biegłejW. K.o wypłatę należności wynikających z rachunków za sporządzoną opinię w w/w sprawie. Wówczas Sąd Rejonowy wydał w dniu 2 marca 2007r. dwa postanowienia o przyznaniu biegłym sporządzającym opinie – przyznając – jednym postanowieniem - biegłejW. K.kwotę 1343,32 zł a drugim postanowieniem - biegłemuW. M.kwotę 213,71 zł.
Zażalenie na postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia biegłejW. K.złożyła uczestniczka postępowaniaK. M., jednak postanowieniem z dnia 4 czerwca 2007r. ( k.300 akt) zostało ono przez Sąd Rejonowy odrzucone z uwagi na niesunięcie braków formalnych. Także to postanowienie o odrzuceniu zażalenia zostało zaskarżone przez uczestniczkę postępowania. Sąd Rejonowy powziął wiadomość o śmierci w dniu(...)uczestnika postępowaniaS. K.i postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2007r. zawiesił postępowanie (wywołane wydaniem postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia biegłemu). Po upływie zaś 5 lat od wydania postanowienia na podstawieart. 182 § 1 k.p.c.sąd postanowieniem z dnia 20 września 2012r. umorzył postępowanie w sprawie. Wtedy też okazało się, że zmarł także wnioskodawca (w dniu(...)Wówczas sąd postanowieniem z dnia 13 września 2013r. uchylił postanowienie o umorzeniu postanowienia z dnia 20 września 2012r. oraz postanowienie z dnia 4 czerwca 2007r. o odrzuceniu zażalenia, postanowił jednocześnie wystąpić do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku po zmarłym dnia(...).S. K..
W ocenie Sądu Okręgowego, rozpoznającego apelację w przedmiotowej sprawie wydanie orzeczenia dotyczącego ustanowienia kuratora spadku poS. K.jest zbędne dla właściwego rozpoznania sprawy INs 154/05 a rodzi jedynie niepotrzebne koszty postępowania.
Mając bowiem na uwadze to, że orzeczenie wydane w sprawie I Ns 154/05 zostało prawomocnie zakończone, a postępowanie, które nadal jest przedmiotem rozpoznania w w/w sprawie dotyczy jedynie kwestii incydentalnej związanej z wydaniem przez Sąd Rejonowy postanowienia o przyznaniu biegłejW. K.wynagrodzenia, nie ma i nie było potrzeby - zdaniem Sądu Okręgowego - ustanawianie kuratora spadku dla zmarłegoS. K.w sytuacji, gdy wiadomym jest, że w/w uczestnik postępowania postanowieniem z dnia 14.04.2006r. został zwolniony od kosztów sądowych. Z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych uczestnika (k. 111 akt INs 154/05) wynikało natomiast, że był on osobą niepracującą, utrzymującą się z pomocy opieki społecznej.
Tak więc nadanie biegu zażaleniu uczestniczkiK. M.na postanowienie o przyznaniu biegłej wynagrodzenia - w sytuacji uchylenia postanowienia z dnia 4 czerwca 2007r. o odrzuceniu zażalenia – w żaden sposób nie naruszy interesów zmarłego uczestnika postępowaniaS. K., nie wpłynie też w żaden sposób na ewentualny stan masy spadkowej po zmarłym. Sąd Rejonowy zatem winien niezwłocznie nadać bieg zażaleniuK. M.na postanowienie z dnia 2 marca 2007r.
Z treści przywołanego przez Sąd I Instancjiart. 666 § 1 k.p.c.do czasu objęcia spadku przez spadkobiercę sąd czuwa nad całością spadku a w razie potrzeby ustanawia kuratora spadku. W niniejszej sprawie nie zachodzi taka potrzeba z uwagi namerytorycznezakończenie postępowania w sprawie INs 154/05. Nie można bowiem nie zauważyć tego, że ustanowienie obecnie – po(...)latach od śmierciS. K.kuratora spadku nie wynika z potrzeby czuwania przez Sąd nad spadkiem tego zmarłego lecz wynika z potrzeby zakończenia incydentalnego postępowania w sprawie wywołanego zażaleniem uczestniczki postępowania na postanowienie o przyznaniu biegłej wynagrodzenia.
Rację należy w tym miejscu przyznać apelującej, że ustanowienie kuratora spadku niepotrzebnie wydłużyłoby ostateczne zakończenie sprawy INs 154/05 i niewątpliwie zrodziłoby kolejne koszty związane z ewentualnym wynagrodzeniem kuratora oraz z koniecznością sporządzenia spisu inwentarza obejmującego spadek po zmarłymS. K., jak również z wynagrodzeniem należnym Komornikowi za sporządzenie tego spisu. Zdaniem Sądu Okręgowego rozpoznającego apelację, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi taka potrzeba.
Zgodzić się także należy z apelującą, że jeśli istniałaby potrzeba ustanowienia kuratora spadku w przedmiotowej sprawie, uczestnikami tego postępowania winni być również następcy prawni zmarłego wnioskodawcyA. K.. Zauważyć również należy, że przedmiotowa sprawa jest nową sprawą, wobec czego – także w przypadku ustanowienia kuratora spadku - należałoby ustalić aktualny adres zamieszkania uczestnikaJ. K., który od(...)lat nie mieszka pod adresem wskazanym w sprawie INs 154/05 i o ile w tamtej sprawie to na nim spoczywał obowiązek informowania sądu o zmianie miejsca zamieszkania (art. 136§ 1 k.p.c.) to takiego obowiązku nie ma już w innych, nowych sprawach.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu Okręgowego, brak było podstaw w przedmiotowej sprawie do ustanawiania kuratora spadku dla osoby, która zmarła pod(...)lat temu a incydentalne postanowienie sądu wydane po uprawomocnieniu się sprawy INs 154/05 w żaden sposób nie wpływa na stan spadku po zmarłym.
Z uwagi na powyższe na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.iart. 355 § 1 k.p.c.należało zmienić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w sprawie.