Sąd Okręgowy w Warszawie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 3253/14
Data wyroku: 2015-08-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Strączyńska, Waldemar Beczek, Joanna Szekowska-Krym
Słowa kluczowe: Eksmisja
Podstawa prawna: art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów

Sygn. akt V Ca 3253/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 07 sierpnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:

SSO Anna Strączyńska (spr.)

Sędziowie:

SO Waldemar Beczek
SR del. Joanna Szekowska-Krym

Protokolant:

stażysta protokolant sądowy Magdalena Kacprzyk

po rozpoznaniu w dniu 07 sierpnia 2015 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa m.st. Warszawy
przeciwkoA. R.
o eksmisję
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie
z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt I C 707/14

1
oddala apelację;

2
zasądza od m.st. Warszawy na rzeczA. R.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

SSO Waldemar Beczek SSO Anna Strączyńska SSR del. Joanna Szekowska-Krym
Sygn. akt V Ca 3253/14

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 19 marca 2014 roku m.st. Warszawa wniosło o nakazanieA. R.opuszczenia i opróżnienialokalu mieszkalnego numer (...), znajdującego się w budynku przyulicy (...)wW.oraz wydanie go stronie powodowej, a także o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazano, że pozwana wstąpiła w stosunek najmu po swojej zmarłej matce, ale mąż pozwanej posiada na terenieW.dwie nieruchomości, w którychA. R.może realizować swoje potrzeby mieszkaniowe.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Pozwana wskazała, że w dniu 06 czerwca 2013 roku Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem orzekł o separacji małżonkówR., co w efekcie powoduje brak możliwości skorzystania przez pozwaną z nieruchomości męża.
Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie oddalił powództwo i zasądził od m.st. Warszawy na rzeczA. R.kwotę 137 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Powyższe rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 30 lipca 1960 rokuA. R.(z domuB.) zawarła związek małżeński zW. R..
A. R.wstąpiła w stosunek najmulokalu mieszkalnego numer (...)znajdującego się w budynku przyulicy (...)wW.po zmarłej najemczyniL. B.z dniem 25 listopada 2011 roku.
Postanowieniem z dnia 06 czerwca 2013 roku Sąd Okręgowy w Warszawie orzekł separacjęA. R.iW. R.. Orzeczenie stało się prawomocne z dniem 28 czerwca 2013 roku.
Pismem z dnia 26 listopada 2013 roku m.st. Warszawa wypowiedziałoA. R.umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego wW.przyul. (...)z zachowaniem miesięcznego terminu wypowiedzenia, na koniec miesiąca kalendarzowego. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano fakt posiadania przezA. R.tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego położonego wW., tj.lokalu numer (...)przyulicy (...). Na dzień dokonania wypowiedzenia mąż pozwanejW. R.był właścicielemlokalu numer (...)przyulicy (...)wW..
A. R.zamieszkuje wlokalu mieszkalnym numer (...), znajdującym się w budynku przyulicy (...)wW.od 1951 roku. Wcześniej mieszkała z mężem. Jednakże z uwagi na stan zdrowia matki i konieczność opieki nad nią wprowadziła się do zajmowanego obecnie lokalu lokalu. Od 1995 rokuA. R.nie utrzymuje kontaktu z mężem, nie mogła liczyć na jego wsparcie. Lokal przyulicy (...)jest wystarczający dla zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych, ma blisko do lekarza.A. R.pobiera emeryturę w kwocie 2.000 złotych, na leki wydaje ponad 500 złotych miesięcznie.
A. R.została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, a także zeznania pozwanejA. R., którym dał wiarę.
Przy takich ustaleniach Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, wskazując, że stosunek najmu, jaki łączył stronę powodową zA. R.nie uległ rozwiązaniu, ponieważ wypowiedzenie umowy najmu z dnia 26 listopada 2013 było bezskuteczne wobec nieistnienia przyczyny wypowiedzenia.
W przedmiotowej sprawie m.st. Warszawa, uzasadniając żądanie pozwu wskazywało, że pozwana zajmujelokal mieszkalny numer (...), znajdujący się przyulicy (...)wW.bez tytułu prawnego, albowiem pismem z dnia 26 listopada 2013 roku zostałaA. R.skutecznie wypowiedziana umowa najmu wskazanego lokalu mieszkalnego. Strona powodowa, jako przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy najmu pozwanej, wskazała fakt posiadania przezA. R.tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego położonego wW.. Gmina podniosła, iż mąż pozwanej jest właścicielemlokalu numer (...)przyulicy (...)wW.ilokalu numer (...)wW.przyulicy (...)zatem pozwanej, w myśl przepisuart. 281kodeksu rodzinnego i opiekuńczegoprzysługuje uprawnienie do korzystania z wymienionych lokali mieszkalnych, tym samym posiada ona tytuł prawny do innego lokalu niż obecnie przez nią zajmowanylokal numer (...)położony w budynku przyulicy (...)wW., co z kolei stanowiło podstawę do wypowiedzenia umowy najmu określoną w art. 11 ust. 3 pkt 2 u.o.p.l.
W ocenie Sądu Rejonowego w przedmiotowej sprawie wypowiedzenie umowy najmu dokonane wobecA. R.uznać należało za bezpodstawne, albowiem wyżej wskazany przepisart. 281kodeksu rodzinnego i opiekuńczegonie mógł znaleźć zastosowania w sytuacji pozwanej. Uprawnienie małżonka do korzystania z mieszkania, do którego tytuł prawny przysługuje wyłącznie drugiemu małżonkowi, czyli tzw. prawnorodzinny tytuł prawny do korzystania z mieszkania jest ograniczone realizacją celu, jaki stanowi „zaspokojenie potrzeb rodziny". Tylko bowiem w takiej sytuacji powstają potrzeby dotyczące zespołu osób tworzących rodzinę.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na dzień dokonania wypowiedzenia umowy najmu pozwana z mężem pozostawali w prawnej separacji. Małżonkowie zaś pozostawali w faktycznej separacji na długo przed dokonaniem wypowiedzenia, bo od 1995 roku, kiedy to pozwana wyprowadziła się do matki, aby sprawować nad nią opiekę. Od tego czasu nie mogła liczyć na pomoc i wsparcie męża. Dlatego uznać należało, że pozwana oraz jej mąż, w chwili dokonania wypowiedzenia umowy najmulokalu mieszkalnego numer (...)przyulicy (...)wW., nie stanowili rodziny w rozumieniuart. 281kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a zatem nie można było uznać by w stosunku doA. R.zaktualizowało się uprawnienie do korzystania z lokali mieszkalnych, do których tytuł prawny przysługiwał mężowi pozwanej.
Ponadto w ocenie Sądu Rejonowego prawo małżonka do korzystania z lokalu mieszkalnego, do którego tytuł prawny przysługuje wyłącznie współmałżonkowi jest ograniczone nie tylko celem, którego realizacji ma służyć regulacja określona w przepisieart. 281kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w postaci zaspokojenia potrzeb rodziny. Jest ono bowiem ograniczone również do sytuacji, w której jeden z małżonków nie posiada tytułu prawnego do żadnego lokalu mieszkalnego, a więc nie ma możliwości zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych w inny sposób. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu Rejonowego wymienione wyżej okoliczności nie zaistniały, a zatem po stronie pozwanej nie mogło zaktualizować się uprawnienie do korzystania z mieszkania, do którego tytuł prawny przysługiwał wyłącznie jej mężowi. Sąd wskazał, że pozwana miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, była bowiem najemcąlokalu mieszkalnego numer (...), znajdującego się w budynku przyulicy (...)wW., wobec czego nie można było uznać, by w chwili dokonania wypowiedzenia umowy najmu tego lokalu spełniała ona przesłanki warunkujące powstanie po jej stronie uprawnienia, na które gmina powoływała się w treści wypowiedzenia. W ocenie Sądu Rejonowego nie było możliwe dokonanie wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego na skutek stwierdzenia, iż danej osobie przysługuje tzw. prawnorodzinny tytuł do lokalu mieszkalnego, pochodzący od prawa podmiotowego do danego lokalu, przysługującego drugiemu z małżonków. Przesłanką powodującą zaktualizowanie się tego uprawnienia po stronie małżonka jest brak tytułu prawnego do jakiegokolwiek innego lokalu mieszkalnego. Zatem dopóki danej sobie będzie przysługiwało prawo najmu lokalu mieszkalnego, dotąd nie będzie możliwe powstanie po jej stronie uprawnienia określonego wart. 281kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Mając na względzie powyższe rozważania, wypowiedzenie umowy najmu dokonane przez powoda pismem z dnia 26 listopada 2013 roku Sąd pierwszej instancji uznał za bezzasadne, a tym samym bezskuteczne wobecA. R..
Niezależnie od powyższego żądanie powoda należało uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na wyżej przytoczone okoliczności , takie jak: porzucenie domu rodzinnego przez pozwaną w celu opieki nad chorą matką, co doprowadziło do rozpadu małżeństwa, brak wsparcia i pomocy ze strony męża, a przez to i w tym zakresie możliwości wspólnego z nim zamieszkiwania oraz z uwagi na aktualny stan zdrowia pozwanej – orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności.
O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł w oparciu o przepisart. 98 kpc.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożyła strona powodowa, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegopoprzez niewłaściwe jego zastosowanie i uznanie, że wypowiedzenie pozwanej umowy najmulokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW.było bezskuteczne.
Wskazując na ten zarzut, m.st.W.wniosło o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie powództwa, tj. nakazanie pozwanej opuszczenia i opróżnienialokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW.wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami oraz wydanie go w stanie wolnym oraz orzeczenie o braku uprawnienia pozwanej do otrzymania lokalu socjalnego, ewentualnie o uchylenie w/w wyroku sądu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Gmina wniosła też o zasądzenie od pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w obu instancjach według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja wniesiona przez stronę powodową nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy oraz dokonaną na ich podstawie ocenę prawną. Ustalenia, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, jako nie budzące wątpliwości i zastrzeżeń, wszechstronne i wyczerpujące, Sąd Okręgowy przyjmuje jako podstawę własnego rozstrzygnięcia.
Również w przekonaniu sądu odwoławczego wypowiedzenie umowy najmu pozwanej było wypowiedzeniem bezzasadnym. Nie budzi wątpliwości ustalenie, że na datę dokonania przez stronę powodową wypowiedzenia umowy najmu, istniało już w obrocie prawnym prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie orzekające o separacji pozwanej i jej męża. Skutki tej separacji odnoszą takie efekty jak rozwód – tak stanowi przepisart. 614§ 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego., a zatem niemożliwe jest zastosowanie domniemania wynikającego zart. 281kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym pozwana byłaby uprawiona do korzystania z lokali męża. Uprawnienie do korzystania z mieszkania, do którego prawo przysługuje jednemu z małżonków, drugi z małżonków ma tylko zaspokojenia potrzeb rodziny. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że po orzeczeniu prawomocnej separacji małżonkowie dalej tworzyli rodzinę, której potrzeby, w tym potrzeby mieszkaniowe, zaspokajali wspólnie. Powoływanie się na stosunki rodzinne w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest więc możliwe. Wypowiedzenie umowy najmu nastąpiło tym samym w takich warunkach, w których pozwanej nie przysługiwał żaden inny tytuł do jakiegokolwiek lokalu mieszkalnego. Nie można zatem było przyjąć, tak jak wskazuje na to strona powodowa, że doszło do naruszeniaart. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy.
Zgodzić się także należy z Sądem Rejonowym, że ze względu na szczególną sytuację osobistą, majątkową i zdrowotną pozwanej wypowiedzenie takie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Natomiast jak wskazuje się w doktrynie oświadczenie woli o wypowiedzeniu najmu lokalu mieszkalnego sprzeczne z zasadami współżycia społecznego jest nieważne z mocyart. 58 § 2 k.c.
W przekonaniu Sadu Okręgowego orzeczenie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe i nie ma podstaw do jego zmiany lub uchylenia, czego następstwem musi być oddalenie apelacji, zgodnie zart. 385 k.p.c.
Reasumując wskazać jedynie na marginesie należy, że w trakcie całego postępowania strona powodowa nie powoływała się na jakiekolwiek szczególne okoliczności, w tym choćby nagłe potrzeby lokalowe m.st. Warszawy, które mogłyby wpłynąć na przychylenie się do stanowiska gminy. Nie wykazano, że lokal zajmowany przez pozwaną jest lokalem niezbędnym dla mieszkaniowego zasobu i nie wskazano w jaki inny sposób mógłby być wykorzystywany. Sąd Okręgowy z urzędu wie o trudnej sytuacji na rynku mieszkań socjalnych i komunalnych, co nie oznacza, że przesłanki tej nie trzeba w procesie wykazywać.
Konsekwencją oddalenia apelacji jest orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego, zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik sporu, oparte o przepisyart. 98 § 1 kpcw zw. Zart. 108 § 1 kpci zasądzenie od m.st. Warszawy na rzecz pozwanejA. R.kwoty 60 zł, która stanowi połowę stawki przeznaczonej zawodowemu prawnikowi za taki rodzaj sprawy, zgodnie z przepisamirozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.