Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 300/15
Data wyroku: 2015-04-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Ciesielska, Małgorzata Klesyk, Barbara Dziewięcka
Słowa kluczowe: Współuczestnictwo Konieczne
Podstawa prawna: art.195 kpc

Sygn. akt II Ca 300/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Małgorzata Klesyk
Sędziowie:SSO Elżbieta Ciesielska
SSO Barbara Dziewięcka (spr.)
Protokolant: st. prot. sąd. Iwona Cierpikowska
po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. w Kielcach
na rozprawie
sprawy z powództwaT. D.
przeciwko GminieK.Miejskiemu Zarządowi (...)
o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 30 września 2014 r., sygn. I C 1135/13
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kielcach, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
II Ca 300/15

UZASADNIENIE
W pozwie złożonym w dniu 2 lipca 2013 rokuT. D.wniosła o ustalenie, że przysługuje jej prawo najmu do lokalu mieszkalnego nr(...)położonego wK.przy ulicy(...)wskazując jako pozwanego GminęK.. W piśmie z dnia 16 grudnia 2013 roku, złożonym wraz z jednym odpisem, powódka zmodyfikowała pozew, wnosząc o ustalenie istnienia współnajmu przedmiotowego lokalu. Zobowiązana do sprecyzowania tego pisma poprzez wskazanie osoby, wspólnie z którą powódce ma przysługiwać prawo najmu, wskazania adresu tej osoby, złożenia odpisu pozwu, odpisu pisma modyfikującego pozew i dwóch odpisów pisma uzupełniającego jego braki, powyższego nie wykonała.
Wyrokiem z dnia 30 września 2014 roku Sąd Rejonowy powództwo oddalił.
W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy wskazał:
Najemcą przedmiotowego lokalu byłH. D., który lokal ten opuścił około 1980 roku. W lokalu pozostała jego żona z synemJ., a następnie i ona ten lokal opuściła.T. D.związek małżeński zJ. D.zawarła w dniu 12 września 1987 roku, do przedmiotowego lokalu wprowadziła się dopiero w 1989 roku. Wynajmujący tolerował fakt zamieszkiwania rodziny, przy czym niektóre informacje o wysokości opłat adresował na nazwisko powódki.H. D.zmarł w 2003 roku. Dopiero w 2011 roku sporządzono aneks do umowy najmu, w którym w miejsce zmarłegoH. D.wpisanoJ. D., wskazując jako osoby uprawnione jego żonęT. D.i synaK. D..K. D.nie mieszkał już z rodzicami. Powódka w tym czasie była zameldowana w tym lokalu, ale również w nim nie mieszkała, wyprowadziła się do innego mężczyzny, a następnie zamieszkała z synem, ale nadal ma w tym mieszkaniu część swoich rzeczy i dysponuje kluczami do niego. W dniu 22 stycznia 2012 roku Sąd Okręgowy w Kielcach rozwiązał przez rozwód małżeństwoJ. D.iT. D.. Po orzeczeniu rozwodu powódka skierowała do Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta wK.pismo, w którym wniosła o wydanie zaświadczenia stwierdzającego jej tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Na pismo to otrzymała odpowiedź odmowną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że z uwagi na dokonanie zwrotu pisma powódki z dnia 16 grudnia 2013 roku i nie dopuszczalność zmiany powództwa w innej formie niż w piśmie procesowym, Sąd procedował w przedmiocie żądania wskazanego w pozwie. W ocenie Sądu można jedynie przyjąć, że zawierając aneks do umowy najmu, pozwany zawarł nową umowę zJ. D., który do momentu śmierciH. D.mieszkał wraz z żoną i synem w oparciu o tytuł prawny przysługujący ojcu, z którym nigdy nie rozwiązano umowy najmu, a po jego śmierci bez tytułu prawnego.
Nie można przyjąć, że miałby w stosunku do niego zastosowanieart. 30 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. Przyjmując, że do zawarcia umowy najmu zJ. D.doszło w chwili podpisania aneksu, to jest w dniu 28 listopada 2011 roku, należy mieć na uwadze, że w tej dacie małżonkowieD.nie prowadzili już wspólnego gospodarstwa. Faktyczna seperacja zakończyła się rozwiązaniem ich małżeństwa w styczniu 2012 roku. W związku z tym nie może mieć zastosowanieart. 680 (1) k.c.Nawet w przypadku innej interpretacji okoliczności faktycznych niniejszej sprawy powództwo w takim brzmieniu jak w pozwie nie nadawałoby się do uwzględnienia, skoro powódka domagała się ustalenia, że przysługuje jej prawo najmu lokalu.
Powyższy wyrok zaskarżyłaT. D., zarzucając mu:
błędne ustalenie, że nawiązanie stosunku najmu nastąpiło w dniu 28 listopada, w sytuacji gdy zgodnie z pismem z dnia 14 listopada 2011 roku Urzędu Miasta Wydziału MieszkalnictwaJ. D.wstąpił w stosunek najmu po śmierci ojca w dniu 16 stycznia 2003 roku tj. w czasie trwania małżeństwa.
Skarżąca zarzucała, że w dniu 28 listopada 2011 roku został tylko sporządzony aneks do stosunku najmu, ponadto zarzucała, że Urząd MiastaK.Wydział Mieszkalnictwa w piśmie z dnia 9.09. 2011 roku potwierdził, że jest najemcą przedmiotowego lokalu.
Wskazując na powyższe wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie żądania pozwu w całości.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W wyniku złożonej apelacji zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Z istoty spornego stosunku prawnego wynika, że w przedmiotowej sprawie po stronie pozwanej zachodzi współuczestnictwo konieczne, stanowiące odmianę współuczestnictwa materialnego.
W związku z treścią żądania pozwu oraz okolicznościami faktycznymi przytoczonymi na jego uzasadnienie, nie może budzić wątpliwości, że stroną pozwaną w niniejszej sprawie powinien być zarówno były mąż powódkiJ. D., jak i GminaK., będące stronami stosunku najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego (współuczestnictwo konieczne po stronie pozwanej)
Nie można zgodzić się z Sądem I instancji, że w ramach pozwu oraz okoliczności przytoczonych na jego uzasadnienie, Sąd ten nie mógł rozważać czy powódce przysługuje prawo współnajmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego ( a zatem prawo mniejsze niż wynikające z przedmiotowego żądania).
Brak pełnej legitymacji procesowej po stronie pozwanej skutkuje zawsze rozstrzygnięciem merytorycznym tj. oddaleniem powództwa.
Art. 195 k.p.c.w sposób wyraźny przyjmuje istnienie współuczestnictwa koniecznego, przyjmując możliwość sanowania częściowego braku łącznej legitymacji procesowej. Stosowanie do uregulowania wynikającego z wymienionego przepisu sąd z urzędu powinien stwierdzić brak pełnej legitymacji strony w procesie. Na aktywną rolę sądu w zakresie sanowania braku pełnej legitymacji procesowej wskazuje użyte wart. 195 par. 1 k.p.c.sformułowanie „sad wezwie stronę powodową”. Owo wezwanie dotyczy oznaczenia osób nie biorących udziału w sprawie w taki sposób, aby możliwe było ich wezwanie -w przypadku łącznej legitymacji procesowej biernej (np. podania imion, nazwisk, dokładnego adresu, złożenia odpisów pism procesowych).
W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy powinien wydać postanowienie – stosownie do treści ar. 195par. 1 k.p.c., wzywające powódkę, aby oznaczyła adresJ. D., złożyła dla niego odpis pozwu, ewentualnie także odpisy innych pism procesowych, wyznaczając jej stosowny termin. Powyższy termin jest terminem sądowym i jego upływ powoduje bezskuteczność późniejszego uzupełnienia legitymacji procesowej (art. 167 k.p.c.; w tym przypadku nie ma zastosowaniaart. 130 k.p.c.) W razie ewentualnie bezskutecznego upływu tego terminu Sąd powinien powództwo oddalić (patrz: postanowienie SN z 8.01. 1966 roku II Cz 119/65).
W stosunku do osób, które mają występować po stronie pozwanej sąd zgodnie zart. 195 par. 2 k.p.c.wydaje stosowne postanowienie, którego odpis wraz z pismem procesowym (ewentualnie także z załącznikami) doręcza osobie wezwanej.
W niniejszym przypadku Sąd Rejonowy uchybił przepisowiart. 195 k.p.c.Dlatego też Sąd odwoławczy orzekł jak w sentencji.
Zgodnie bowiem z ar. 391par. 1 k.p.c.przepisart. 195 k.p.c.nie ma zastosowania w postępowaniu apelacyjnym, w którym obowiązuje zasada niezmienności stron postępowania. Naruszenieart. 195 k.p.c.dotyczącego współuczestnictwa koniecznego sąd odwoławczy bierze pod uwagę także z urzędu, w ramach badania naruszenia przez sąd I instancji przepisów prawa materialnego. Jest to bowiem przypadek naruszenia prawa materialnego, które określa granice łącznej legitymacji procesowej.
Z przyczyn wyżej przytoczonych Sąd Okręgowy na mocyart. 386 par. 4 k.p.c.Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Wydanie takiego rozstrzygnięcia czyniło – w obecnym stanie sprawy - zbędnym (a nawet niedopuszczalnym) ustosunkowanie się do zarzutów apelacyjnych. W istocie bowiem Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy będzie miał na względzie wyżej przytoczone rozważania i wskazówki Sądu odwoławczego, w szczególności w sposób prawidłowy zastosuje uregulowanie wynikające zart. 195 k.p.c.
SSO B. Dziewięcka SSO M. Klesyk SSO E. Ciesielska