Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2187/14
Data wyroku: 2015-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Schönhof-Wilkans, Jolanta Cierpiał, Iwona Niewiadowska-Patzer
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 32, art. 184 FUS

Sygn. aktIII AUa 2187/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 września 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Jolanta Cierpiał (spr.)
Sędziowie:  SSA Iwona Niewiadowska-Patzer
del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans
Protokolant:  st.sekr.sąd. Emilia Wielgus
po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. w Poznaniu
sprawyJ. Ż.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 11 września 2014 r.  sygn. akt VII U 670/13

oddala apelację.

del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans

SSA Jolanta Cierpiał

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer

UZASADNIENIE
Decyzjąz dnia 17 grudnia 2012 r., znak(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP., odmówiłJ. Ż.prawa do emerytury z powodu nieosiągnięcia wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 65 lat, nieudowodnienia na dzień 1 stycznia 1999 r. co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz nierozwiązania stosunku pracy. Do okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach organ rentowy uznał za udowodnione okresy zatrudnienia od 1 października 1979 r. do 30 września 1980 r., od l października 1984 r. do 30 czerwca 1990 r., od l października 1990 r. do 29 sierpnia 1993 r., od 22 lutego 1994 r. do 31 lipca 1994 r., od 7 sierpnia 1994 r. do 8 czerwca 1997 r., od 8 lipca 1997 r. do 5 września 1998 r. oraz od 9 września 1998 r. do 30 września 1998 r., czyli łącznie w wymiarze 14 lat i 2 miesięcy. Ponadto organ rentowy przyjął, że ubezpieczony udowodnił 25 lat, 9 miesięcy i 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłJ. Ż., wskazując, że w okresie od 1 października 1980 r. do 30 września 1984 r. został przyjęty na studia doktoranckie w Akademii Medycznej wP.i w tym samym czasie pracował, wykonując zawód lekarza anestezjologa pod kierunkiem prof.W. J.w pełnym wymiarze godzin etatowego pracownika wSzpitalu (...)wP..
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Wyrokiemz dnia 11 września 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. VII U 670/13, Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział VII Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.z dnia 17 grudnia 2012 r., znak(...)i przyznał odwołującemuJ. Ż.prawo do emerytury począwszy od dnia 1 stycznia 2013 r. (punkt 1) oraz zasądził od pozwanego na rzecz odwołującego kwotę 60 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt 2).
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia i rozważania:
J. Ż.urodził się w dniu (...)i z zawodu jest lekarzem anestezjologiem.
Sąd Okręgowy ustalił, że w okresie od 15 października 1969 r. do 20 czerwca 1970 r. odwołujący odbył wstępny staż jako salowy wSzpitalu (...)wP., zaś w dniu 15 września 1970 r. rozpoczął studia na Wydziale(...)Akademii Medycznej wP., które ukończył w dniu 21 czerwca 1978 r. uzyskując tytuł lekarza. W dniu 21 września 1978 r. odwołujący otrzymał skierowanie do odbycia stażu podyplomowego w(...)Szpitalu (...)Medycznej wP.na stanowisku lekarza stażysty wZakładzie (...)i(...). Staż rozpoczął się w dniu 1 października 1978 r. i trwał do 30 września 1979 r. Był to staż kierunkowy, który zaliczał się do programu specjalizacji z anestezjologii i intensywnej terapii.
Po odbyciu stażu odwołujący został zatrudniony w(...)Szpitalu (...)Medycznej wP.na podstawie umowy o pracę na pełen etat na stanowisku młodszego asystenta. Do rozwiązania umowy o pracę doszło w dniu 30 września 1980 r. za porozumieniem stron. Organ rentowy uznał za pracę w szczególnych warunkach okres zatrudnienia odwołującego od 1 października 1979 r. do 30 września 1980 r. (1 rok) na podstawie świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 21 czerwca 2012 r., stanowiącego korektę świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 12 sierpnia 2010 r., w którym podano, że odwołujący wykonywał pracę wZakładzie (...)na stanowisku młodszego asystenta, o którym mowa w wykazie A, Dział XII w służbie zdrowia i opiece społecznej poz.1 prace na oddziałach anestezjologii pkt 1 lekarz, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13 grudnia 1989 r. (Dz. Urz. MZOiS z 1989 roku Nr 2, poz.5).
W czasie zatrudnienia w(...)Szpitalu (...)Medycznej im.H. Ś.wP.odwołujący został przyjęty w dniu 30 grudnia 1979 r. do pracy wWojewódzkiej (...)wP., na dwutygodniowy okres próbny, a po jego upływie na czas nieokreślony na stanowisko młodszego asystenta w(...). Odwołujący pełnił obowiązki lekarza wyjazdowego zespołu w karetcepogotowia (...). W dni powszednie danego miesiąca odwołujący pełnił od 4 do 6 dyżurów w wymiarze 17 godzin, natomiast w weekendy i święta w wymiarze 24 godzin od 16.00 po południu do 7.00 rano następnego dnia. Pełnienie dyżurów wPogotowiu (...)nie kolidowało z dyżurami odbywanymi nadal w Szpitalu w okresie stycznia 1982 r. do lutego 1983 r. Za świadczoną pracę według comiesięcznego planu pracy odwołujący otrzymywał wynagrodzenie zasadnicze wypłacane za przepracowaną godzinę pracy zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 listopada 1978 r. (Dz. U. Nr 28 poz. 120) oraz Rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 1 marca 1982 r. (Dz. Urz. MZOiS Nr 3 poz. 17). Do rozwiązania umowy o pracę doszło w dniu 26 lipca 1983 r. w związku z zaprzestaniem odbywania przez odwołującego dyżurów wyjazdowych.
Po złożeniu w dniu 30 marca 1981 r. egzaminu specjalizacyjnego, odwołujący uzyskał pierwszy stopień specjalizacji w zakresie anestezjologii i reanimacji oraz prawo do używania tytułu lekarza anestezjologii i reanimacji. W dniu 10 sierpnia 1981 r. odwołujący otrzymał zaświadczenie o prawie do wykonywania zawodu Nr(...)wydane przez Wydział(...).
W okresie od 1 października 1980 r. do 30 września 1984 r. (łącznie z rocznym przedłużeniem studiów za zgodą ówczesnego Prorektora) odwołujący był uczestnikiem studiów doktoranckich w zakresie anestezjologii na Wydziale(...)wInstytucie (...)wP., które programowo trwały 3 lata i były prowadzone w oparciu o przepisy Rozporządzenia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z dnia 15 lutego 1968 r. w sprawie zasad odbywania studiów doktoranckich (Dz. U. z 1968 r., Nr 6 poz. 38) oraz Zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 grudnia 1968 r. w sprawie studiów doktoranckich w akademiach medycznych oraz instytucjach naukowo – badawczych resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS z 1969 r., Nr 2 poz. 5). Przez cały okres studiów doktoranckich odwołujący otrzymywał raz w miesiącu stypendium w zmiennej wysokości za wykonane czynności anestezjologiczne. Z dniem 1 stycznia 1984 r. stypendia doktoranckie zostały wyłączone z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne na mocyrozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 27 grudnia 1983 r. w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników uspołecznionych zakładów pracy(Dz. U. Nr 73 poz. 332).
Funkcję kierownikaZakładu (...)w(...)Szpitalu (...)wP.pełnił wówczas prof. dr hab. n. med.W. J., który był założycielem zakładu. Pielęgniarką oddziałową i pielęgniarką anestezjologiczną wZakładzie (...)na bloku operacyjnymKliniki (...)byłaA. M. (1). SiedzibaZakładu (...)mieściła się w(...)Szpitalu (...)wP.. Pozostałe jednostki anestezjologiczne podlegały służbowo podZakład (...). Początkowo wszyscy anestezjolodzy byli zatrudnieni przez(...)nr(...), a następnie – gdy zostały wydzielone jednostki w poszczególnych szpitalach klinicznych – każda z nich zawarła własne umowy o pracę z poszczególnymi lekarzami. Nawet wówczas jednak lekarze zatrudnieni w(...)mieli dyżury w innych szpitalach. Wszyscy studenci studiów doktoranckich byli zatrudnieni w(...)Szpitalu (...)wP., przez co najmniej siedem godzin dziennie. Zapotrzebowanie na lekarzy anestezjologów w latach 80-tych było bardzo duże. Lekarzy zatrudniano na etat akademicki z godzinami usługowymi, etat zwykły lekarza oraz etat studenta studiów doktoranckich. W zakresie obowiązków doktoranta odwołujący prowadził przez kilka godzin praktyczne zajęcia ze studentami na sali operacyjnej w szpitalu oraz wykonywał znieczulenia na sali operacyjnej oraz pełnił obowiązkowe dyżury. Każdy z lekarzy pozostający w stosunku pracy ze Szpitalem podpisywał codziennie listę obecności oraz wpisywał się do księgi wyjść w razie opuszczenia szpitala. Listy obecności były przechowywane przez 10 lat. Codziennie rano odbywała się odprawa, w czasie której przydzielano odwołującego i innych lekarzy do poszczególnych sal operacyjnych według przygotowanego wcześniej planu. Odwołujący wykonywał te same czynności co inni lekarze anestezjolodzy zatrudnieni na etacie. Jako anestezjolog odwołujący należał do czternastoosobowego zespołu anestezjologów i pracował od godziny 7.45 rano do 15.00 po południu pod kierunkiem prof. dr hab. n. med.W. J.pełniącego obowiązki kierownika Zakładu(...)iS. W., ordynatora Oddziału(...). Praca odwołującego polegała na bezpiecznym przeprowadzeniu pacjenta przez cały etap operacji na blokach operacyjnych czterech Oddziałów w Szpitalu oraz na udzielaniu konsultacji w szpitalu. Przed operacją odwołujący podawał pacjentowi środki do znieczulenia za pomocą aparatury, z której ulatniały się szkodliwe opary, negatywnie oddziaływujące na cały zespół przeprowadzający operację. Dodatkowo podczas operacji cały zespół znajdował się pod działaniem pola elektromagnetycznego. Księgi z bloków operacyjnych z lat 1980-1984 nie zachowały się z uwagi na upływ dwudziestoletniego okresu przechowywania dokumentacji medycznej. Obowiązek prowadzenia dokumentacji z przebiegu wykonanych znieczuleń wprowadzono zaś w 1984 roku. Po zakończeniu pracy odwołujący pełnił co najmniej sześć obowiązkowych dyżurów zakładowych w danym miesiącu zgodnie z ustalonym planem, które trwały po 16, 24 lub 25 godzin dziennie. Na dyżurze pozostawał w pełnej gotowości do świadczenia pracy anestezjologa operującego. Z uwagi na dużą częstotliwość operacji nie zwalniano anestezjologów z obowiązku świadczenia pracy w następnym dniu w godzinach przedpołudniowych. Za odbycie dyżuru odwołujący otrzymywał oddzielne wynagrodzenie, wypłacane przez Szpital. Nie wprowadzono limitów dyżurów w danym miesiącu. Pracodawca nie zawierał z lekarzami odrębnych umów z tytułu wykonywanych dyżurów. Natomiast za wykonywanie czynności anestezjologa odwołujący nie otrzymywał w czasie odbywania studiów doktoranckich wynagrodzenia ze szpitala, ponieważ uczelnia wypłacała mu stypendium doktoranckie (niższe od wynagrodzenia lekarzy anestezjologów, zatrudnionych na etacie). W związku z przedłużającym się przewodem doktorskim i brakiem informacji ze strony odwołującego Rada Wydziału(...)Akademii Medycznej wP.na posiedzeniu w dniu 17 października 2005 roku anulowała wszczęcie przewodu doktorskiego.
Ponadto Sąd I instancji ustalił, że odwołujący od 1 stycznia 1981 r. do 31 grudnia 1984 r. pracował w Zarządzie(...)Urzędu(...)wP.jako asystent w niepełnym wymiarze czasu pracy 7 godzin i 35 minut. Z zachowanej dokumentacji płacowej wynika, żeJ. Ż.pełnił dyżury w zespole wyjazdowym(...)karetki pogotowia przy Szpitalu(...)wP.w godzinach od 16.00 po południu do 7.00 rano następnego dnia.
W okresie od sierpnia 1983 r. do września 1984 r. odwołujący zrezygnował z odbywania dyżurów wWojewódzkiej (...)wP.i odbywał jedynie dyżury w(...)(...)wP.. W sekretariacie odwołujący podpisywał listę obecności podobnie jak inni pracownicy. Karty wynagrodzeń wskazują na ilość godzin pełnionego dyżuru, przy czym dyżur 17 godzinny był dyżurem pełnionym w dni robocze, natomiast dyżur 24 godzinny był dyżurem pełnionym w dni wolne od pracy. Z wykazu przepracowanych godzin w ramach pełnionych dyżurów przez odwołującego w okresie od 1 stycznia 1981 r. do 31 grudnia 1984 r. wynika, że odwołujący odbył w 1981 roku łącznie 651 godzin dyżurów, w tym 27 dyżurów 17 godzinnych i 8 dyżurów 24 godzinnych, w 1982 roku – 798 godzin dyżurów, w tym 30 dyżurów 17 godzinnych i 12 dyżurów 24 godzinnych, w 1983 roku – 641 godzin dyżurów, w tym 25 dyżurów 17 godzinnych i 9 dyżurów 24 godzinnych, w 1984 roku – 897 godzin dyżurów, w tym 33 dyżurów 17 godzinnych i 14 dyżurów 24 godzinnych.
Ponadto w 1983 r. prof. dr hab. n. med.W. J.skierował odwołującego do pełnienia samodzielnych dyżurów zakładowych według ustalonego miesięcznego planu dyżurów wyłącznie w(...)Szpitalu (...)wP.. W tym celu dyrektor Szpitala zawarł z odwołującym w dniu 3 lutego 1983 r. umowę na dyżury lekarskie. Odwołujący nadal uczestniczył w operacjach przeprowadzanych w(...)Szpitalu (...)Medycznej im.H. Ś.wP.W tamtym okresie wszyscy lekarze anestezjolodzy zatrudnieni w(...)szpitalach klinicznych byli de facto zatrudnieni w(...)Szpitalu (...), skąd byli kierowani do innych szpitali. Jesienią 1984 r. wydzielono jednostki w poszczególnych szpitalach klinicznych i odtąd umowy o pracę zawierane były z lekarzami przez nowopowstałe jednostki. W związku z tym w dniu 1 października 1984 r. doszło do zawarcia umowy o pracę pomiędzy odwołującym a dyrektorem reprezentującym(...)Szpital (...)wP., na mocy której powierzono odwołującemu obowiązki asystenta, w pełnym wymiarze godzin, na czas nieokreślony. Na zajmowanym stanowisku asystenta i starszego asystenta odwołujący między innymi prowadził proces diagnostyczno – leczniczy przydzielonych pacjentów poprzez stawianie diagnozy wstępnej i leczenie, zlecanie badań, zabiegów diagnostycznych i leczniczych, wykonywanie zabiegów diagnostycznych i terapeutycznych zgodnie z procedurą oddziału, nadzorowanie pracy oraz zabiegów diagnostycznych i leczniczych wykonywanych przez młodszych asystentów. Ponadto w trakcie zatrudnienia w(...)Szpitalu (...)wP.odwołujący został zaangażowany przezfirmę (...)HANDLU ZAGRANICZNEGO z siedzibą wW.w charakterze lekarza anestezjologa do pracy w Szpitalu w Libii na okres od 10 stycznia 1985 r. do 30 czerwca 1990 r. i od 1 października 1990 r. do 30 września 1998 r. Pracodawca udzielił odwołującemu urlopu bezpłatnego na okres od 10 stycznia 1985 r. do 30 września 1990 r. i od 1 października 1990 r. do 31 grudnia 1998 r.
W dniu 12 kwietnia 1994 r.J. Ż.uzyskał specjalizację I0z zakresu ginekologii i położnictwa, natomiast w dniu 28 października 1996 r. zdał egzamin specjalizacyjny II0z anestezjologii i intensywnej terapii.
Do rozwiązania stosunku pracy z odwołującym doszło w dniu 31 stycznia 2012 r. w związku z zamiarem przejścia odwołującego na emeryturę. Pracodawca wystawił odwołującemu w dniu 5 grudnia 2012 r. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w którym potwierdził, żeJ. Ż.był zatrudniony w(...)Szpitalu Uniwersytetu Medycznego wP.w okresie od 1 października 1983 r. do 31 stycznia 2012 r. na stanowisku lekarza w Oddziale(...)(...)i wykonywał prace wymienione w wykazie A, Dział XII poz.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. z 1983 r., Nr 8 poz. 43) na stanowisku lekarza ujętym w wykazie w wykazie A, Dziale XII poz.1a pkt 1 (Dz. U. MZiOS Nr 2/89 poz. 5). Do stażu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy zaliczył odwołującemu na podstawie w/w dokumentu okres 1 października 1984 r. do 30 czerwca 1990 r. (5 lat i 9 miesięcy), od 7 sierpnia 1994 r. do 8 czerwca 1997 r. (2 lata, 10 miesięcy i 29 dni), od 8 lipca 1997 roku do 5 września 1998 roku (1 rok, 1 miesiąc i 29 dni) oraz od 9 września 1998 r. do 30 września 1998 roku (22 dni), z wyłączeniem zwolnień lekarskich od 30 sierpnia 1993 r. do 21 lutego 1994 r., od 1 sierpnia 1994 r. do 6 sierpnia 1994 r., od 9 czerwca 1997 r. do 7 lipca 1997 r., od 6 września 1998 r. do 8 września 1998 r. oraz okres urlopu bezpłatnego od 1 października 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. W okresach od 30 sierpnia 1993 r. do 21 lutego 1994 r., od 1 sierpnia 1994 r. do 6 sierpnia 1994 r., od 9 czerwca 1997 r. do 7 lipca 1997 r., od 6 września 1998 r. do 8 września 1998 r. odwołujący korzystał z zasiłków chorobowych.
Kolejnym miejscem zatrudnieniaJ. Ż.był Zakład Opieki Zdrowotnej(...)wP., gdzie odwołujący pracował w okresie od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. na stanowisku starszego asystenta, w wymiarze 30 godzin miesięcznie. Począwszy od 1 stycznia 2012 r. odwołujący jest zatrudniony wSzpitalu Miejskim im. (...)wP..
W dniu 11 maja 2012 r.J. Ż.złożył po raz pierwszy wniosek o emeryturę, zaś w dniu 17 grudnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.wydał zaskarżoną decyzję.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Okręgowy stwierdził, żeJ. Ż.ukończył wiek(...)lat w dniu 30 kwietnia 2010 r., zaś okres składkowy i nieskładkowy odwołującego na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł co najmniej 25 lat, a dokładnie 25 lat, 9 miesięcy i 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 19 lat, 3 miesiące i 23 dni okresów składkowych oraz 6 lat, 5 miesięcy i 8 dni okresów nieskładkowych. Odwołujący spełnił również warunek posiadania 15 lat pracy w szczególnych warunkach oraz nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
Sąd I instancji dał wiarę twierdzeniu odwołującego, że praca w niepełnym wymiarze czasu pracy wWojewódzkiej (...)w okresie od 30 grudnia 1979 r. do 26 lipca 1983 r. oraz praca w niepełnym wymiarze czasu pracy w Zarządzie(...)i(...)Urzędu(...)wP.w okresie od 1 stycznia 1981 r. do 31 grudnia 1984 r., stanowiła jego dodatkowe zatrudnienie podczas odbywania studiów doktoranckich. W okresie od sierpnia 1983 r. do września 1984 r. odwołujący, będąc na ostatnim roku studiów doktoranckich, nie uczestniczył w zajęciach i nie przeprowadzał badań na potrzeby swojej pracy naukowej.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji uznał odwołanieJ. Ż.za zasadne.
Sąd Okręgowy wskazał bowiem, że istotę sporu w niniejszej sprawie stanowiło ustalenie, czy odwołującyJ. Ż.spełnia przesłanki warunkujące nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym określone wart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 tj.), zwanej „ustawą emerytalną”, a w szczególności czy posiada wymagany na dzień 1 stycznia 1999 r. staż pracy w szczególnych warunkach wynoszący co najmniej 15 lat.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostawał bowiem wiek ubezpieczonego, który(...)lat ukończył w dniu(...)r. oraz łączny staż pracy odwołującego wynoszący 25 lat, 9 miesięcy i 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych. Bezsporne było również wykonywanie przez odwołującego pracy w szczególnych warunkach w okresach od 1 października 1979 r. do 30 września 1980 r., od l października 1984 r. do 30 czerwca 1990 r., od l października 1990 r. do 29 sierpnia 1993 r., od 22 lutego 1994 r. do 31 lipca 1994 r., od 7 sierpnia 1994 r. do 8 czerwca 1997 r., od 8 lipca 1997 r. do 5 września 1998 r. oraz od 9 września 1998 r. do 30 września 1998 r. (z wyłączeniem okresów zwolnień lekarskich od 30 sierpnia 1993 r. do 21 lutego 1994 r., od 1 sierpnia 1994 r. do 6 sierpnia 1994 r., od 9 czerwca 1997 r. do 7 lipca 1997 r., od 6 września 1998 r. do 8 września 1998 r. oraz okres urlopu bezpłatnego od 1 października 1998 r. do 31 grudnia 1998 r.), czyli łącznie w wymiarze 14 lat i 2 miesięcy.
Spornym była natomiast kwestia zaliczenia do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu odbywania przezJ. Ż.studiów doktoranckich od 1 października 1980 r. do 30 września 1984 r. w zakresie anestezjologii na Wydziale(...)wInstytucie (...)wP.. Z uwagi na fakt, iż w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się żadnych ograniczeń dowodowych, Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność, czy odwołujący w spornym okresie, podczas studiów doktoranckich wykonywał w pełnym wymiarze godzin pracę anestezjologa, zaliczaną do pracy w szczególnych warunkach. W wyniku powyższego Sąd Okręgowy stwierdził, że z całą pewnością odwołujący nie wykonywał w okresie od sierpnia 1983 r. do września 1984 r. (tj. przez okres 14 miesięcy) innej pracy niż praca w szczególnych warunkach. Okresy dyżurów lekarskich pełnionych przez odwołującego w karetcePogotowia (...)
(...)wP.przypadały bowiem bezpośrednio po zakończeniu dyżurów w(...)Szpitalu (...)Medycznej wP., w godzinach popołudniowych od godziny 16.00. Odwołujący w trakcie dyżurów pozostawał w natychmiastowej gotowości do udzielenia pomocy lekarskiej, a czas pracy na dyżurach, jak wynika z wykazu przepracowanych godzin, w okresie od 1 stycznia 1981 r. do 31 grudnia 1984 r. znacznie przekraczał ustawowy wymiar czasu pracy. Jednakże odwołujący w sierpniu 1983 r. zrezygnował z pracy w(...)wP.i po tym czasie pracował jako lekarz pogotowia jedynie wpogotowiu (...)wP.. Dyżury w pogotowiu trwały od 17 godzin do 24 godzin w weekendy i w święta. W okresie od sierpnia 1983 r. do września 1984 r. odwołujący nie zrobił żadnych postępów w swojej pracy naukowej, nie przystąpił do obrony rozprawy doktorskiej z powodu nadmiernego obciążenia obowiązkami lekarza anestezjolog, nie uczestniczył w zajęciach, nie zdawał egzaminów, a wykonywana przez niego praca dydaktyczna polegała na demonstrowaniu studentom umiejętności praktycznego przeprowadzania zabiegów na sali operacyjnej i nie obejmowała zajęć teoretycznych. Praca naukowa, która w ostatnim okresie czasu studiów doktoranckich nie była w żaden sposób kontynuowana, nie stanowiła zatem żadnej przeszkody do wykonywania pracy zawodowej – anestezjologa w(...)oraz lekarza karetki pogotowia świadczącego pracę na dyżurach wyjazdowych po pracy w szpitalu.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, postępowanie dowodowe wykazało, że odwołujący – poza okresami pracy uznanymi przez ZUS – co najmniej w okresie od sierpnia 1983 r. do września 1984 r., tj. przez okres 14 miesięcy wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach, w pełnym wymiarze czasu pracy, jako anestezjolog w(...)Szpitalu (...)wP., a zatem – z uwzględnieniem okresu zaliczonego przez organ rentowy w wymiarze 14 lat i 2 miesięcy –spełnił wymóg co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że z niekwestionowanego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w okresie zatrudnienia na stanowisku lekarza w Oddziale(...)(...)w(...)Szpitalu klinicznym wP.odwołujący korzystał z zasiłków chorobowych w okresach od 30 sierpnia 1993 r. do 21 lutego 1994 r., od 1 sierpnia 1994 r. do 6 sierpnia 1994 r., od 9 czerwca 1997 r. do 7 lipca 1997 r., od 6 września 1998 r. do 8 września 1998 r., które to okresy zdaniem Sądu Okręgowego – wbrew stanowisku organu rentowego – również podlegają zaliczeniu do pracy w szczególnych warunkach w świetleart. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw brzmieniu obowiązujący na dzień 31 grudnia 1998 r. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że skoro nie było sporne, iż w wymienionych okresach odwołujący otrzymywał zasiłek chorobowy, to okresy te – w świetleart. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz§ 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzetakże podlegają zaliczeniu do pracy w szczególnych warunkach.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd I instancji uznał, że odwołujący na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, zaś w dniu 30 kwietnia 2010 r. spełnił ustawowy warunek wieku emerytalnego. Termin powstania prawa do emerytury reguluje zaś przepis art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, który stanowi, iż świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca w którym zgłoszono wniosek Jednakże pomimo tego, że odwołujący wniosek o świadczenie złożył już w dniu 11 maja 2012 r., to prawo do emerytury powstało dopiero z dniem 1 stycznia 2013 roku, ponieważ dopiero w dniu 1 stycznia 2013 r. na mocy ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw z dnia 11 maja 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 637) znowelizowano art. 184 ustawy emerytalnej, w ten sposób, że zniesiono wymóg rozwiązania stosunku pracy przez ubezpieczonego, przy zachowaniu pozostałych warunków przyznania prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach..
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oraz przepisów prawa materialnego -art. 27, art. 32, art. 129 ust. 1, art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 1998 r., Nr 162 poz. 1118 ze zm.) oraz§ 2 ust. 1 i 2, § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) zmienił zaskarżoną decyzję.
Apelacjęod powyższego wyroku wywiódł organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że odwołujący przez okres co najmniej 15 lat wykonywał pracę w szczególnych warunkach i wobec tego nabył prawo do emerytury w wieku(...)lat,

2
a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 32 w zw. zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz§ 4 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzepoprzez przyznanie odwołującemu prawa do emerytury począwszy od 1 stycznia 2013 r.

Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
         :
Wniesioną przez organ rentowy apelację uznać należy za bezzasadną.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a zebrany materiał poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów, przewidzianej przezart. 233 § 1 k.p.c.Dokonując tej oceny, Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego w świetle zasady sędziowskiej oceny materiału dowodowego, wyczerpująco wskazując, które dowody uznał za wiarygodne i dlaczego, a które nie, co logicznie i spójnie uzasadnił. W wyniki powyższego, Sąd Okręgowy wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu Apelacyjnego wszystkie ustalenia faktyczne, dokonane przez Sąd Okręgowy, znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, który Sąd I instancji właściwie ocenił na podstawie jego wszechstronnego rozważenia, polegającego na rzetelnej, bezstronnej ocenie wyników postępowania i ich prawidłowej interpretacji, przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.
Odnosząc się zaś do podniesionego w apelacji zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że odwołujący przez okres co najmniej 15 lat wykonywał pracę w szczególnych warunkach, wskazać należy, że – wbrew twierdzeniom apelującego – okoliczność, że odwołujący co najmniej w okresie od sierpnia 1983 r. do września 1984 r. (tj. przez okres 14 miesięcy) wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach jako anestezjolog w(...)Szpitalu (...)wP., znajduje w pełni potwierdzenie w zgromadzonym w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji materiale dowodowym. Z zeznań świadkaA. M. (1)

    (k. 43-44)wynika bowiem, że odwołujący w latach 1980-1984 pracował wZakładzie (...)Akademii Medycznej wP.jako lekarz anestezjolog, a jego praca polegała na uczestnictwie zabiegach i operacjach, które odbywały się codziennie i przychodził do pracy codziennie, pracując w godzinach od 7.30 do 15.00, a ponadto odbywał obowiązkowe dyżury trwające 16 godzin dziennie 6 do 8 razy w miesiącu. Również z zeznań świadkaA. M. (2)

    (k. 44-45)wynika, że odwołujący pracował jako lekarz anestezjolog w latach od około 1979 do 1985 lub 1986 (świadek dokładnie nie pamiętał tych dat, co jednak jest zrozumiałe po tak długim okresie czasu) – świadek ten jednakże również potwierdził, że odwołujący w tym okresie codziennie przychodził do pracy i praca była wykonywana od 7.45 do 15.00, a ponadto lekarze odbywali obowiązkowe dyżury trwające 16, 24 lub 25 godzin dziennie 6 razy w miesięcy. Jednocześnie świadek wskazał, że w tamtym okresie praca lekarzy zatrudnionych na etacie w szpitalu, praca lekarzy – nauczycieli akademickich i praca lekarzy – doktorantów nie różniła się

    („Odwołujący naszym zdaniem był częścią zespołu anestezjologicznego. Wszyscy w tamtych latach byliśmy równo traktowani, niezależnie od tego czy ktoś był na studiach doktoranckich, czy na etacie na nauczyciela akademickiego czy na etacie szpitala” – k. 45).Także świadekS. P.

    (k. 101-102)potwierdziła, że odwołujący pracował w(...)Szpitalu (...)jako anestezjolog (nie pamiętała jednak szczegółów jego pracy) i jednocześnie wskazała, że zatrudnienie osoby poza dyżurami wynikało z umowy o pracę zawartej ze szpitalem, Akademią Medyczną, a czasami nawet z innym szpitalem. Wskazała również, że listy obecności dotyczyły jedynie lekarzy „etatowych”. Okoliczność, że zatrudnienie w szpitalu osoby wynikało bądź etatu w szpitalu, bądź z etatu akademickiego bądź też ze studium doktoranckiego potwierdził także w swoich zeznaniach świadekW. J., kierownikZakładu (...)

    (k. 162-163). Ponadto świadek ten wskazał, że doktorant miał obowiązek wykonywania wszystkich czynności medycznych, czyli miał obowiązek pełnić dyżury, a także obowiązek codziennie wykonywać czynności, czyli wykonywać znieczulenia na sali operacyjnej, a jego wymiar czasu pracy w szpitalu nie różnił się niczym od innych lekarzy zatrudnionych w szpitalu.
Również z zeznań odwołującego
    (k. 45)wynika, że w spornym okresie wykonywał on pracę lekarza anestezjologa codziennie, w pełnym wymiarze czasu pracy, a okoliczność rozwiązania z dniem 30 września 1980 r. umowy o pracę z(...)Szpitalem (...)wP.wynikała jedynie z nakazaniem odwołującemu przez ówczesnego kierownika zespołu rozwiązania tej umowy i rozpoczęcia studiów doktoranckich, w wyniku czego odwołujący nadal pracował w(...)Szpitalem (...)wP.jako lekarz anestezjolog i wykonywał taką samą pracę, jak inni lekarze zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, jednakże zamiast wynagrodzenia za pracę od szpitala, otrzymywał on wynagrodzenie od Akademii Medycznej wP.z tytułu odbywania studium doktoranckiego (stypendium doktoranckie). Biorąc pod uwagę, iż zeznania wszystkich świadków były spójne ze sobą, zaś zeznania odwołującego były spójne z zeznaniami tych świadków, w ocenie Sądu Apelacyjnego należało dać im wiarę (pomimo tego, że nie znajdowały w całości odzwierciedlenia w dokumentacji pracowniczej odwołującego z tego okresu), co słusznie uczynił Sąd Okręgowy.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny w pełni podzielił wszelkie ustalenia Sądu I instancji i przyjął je za własne, bez potrzeby ponownego ich przytaczania. W szczególności zdaniem Sądu Apelacyjnego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego uznać należało, że odwołujący co najmniej w okresie od sierpnia 1983 r. do września 1984 r. (tj. przez okres 14 miesięcy) wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach, jako anestezjolog w(...)Szpitalu (...)wP.. Jak słusznie zauważył bowiem Sąd Okręgowy, w sierpniu 1983 r. odwołujący zrezygnował z pracy wWojewódzkiej (...)wP.i w tym okresie pracował dodatkowo jedynie jako lekarz pogotowia wpogotowiu (...)wP., w którym pełnione dyżury nie kolidowały z pracą w(...)Szpitalem (...)wP.(tj. pełny wymiar czasu pracy wraz z co najmniej 6 obowiązkowymi dyżurami w miesiącu trwające 16, 24 lub 25 godzin). Z prawidłowych ustaleń Sądu I instancji wynika bowiem, że wpogotowiu (...)wP.dyżur 17 godzinny był dyżurem pełnionym przez odwołującego w dni robocze, natomiast dyżur 24 godzinny był dyżurem pełnionym w dni wolne od pracy. Jednocześnie biorąc pod uwagę, że w okresie od sierpnia 1983 r. do września 1984 r. odwołujący nie zrobił żadnych postępów w swojej pracy naukowej, nie przystąpił do obrony rozprawy doktorskiej, nie uczestniczył w zajęciach, nie zdawał egzaminów, a wykonywana przez niego praca dydaktyczna polegała na demonstrowaniu studentom umiejętności praktycznego przeprowadzania zabiegów na sali operacyjnej i nie obejmowała zajęć teoretycznych, stwierdzić należało, że odbywane wówczas przez odwołującego studia doktoranckie nie stanowiła żadnej przeszkody do wykonywania w tym okresie pracy lekarza anestezjologa w(...)Szpitalem (...)wP.stale i w pełnym wymiarze czasy pracy oraz lekarza karetki pogotowia świadczącego pracę na dyżurach wyjazdowych po pracy w szpitalu, co również słusznie zauważył Sąd Okręgowy.
Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z obowiązującym wówczas przepisem § 14 rozporządzenia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 7 grudnia 1976r w sprawie studiów doktoranckich (Dz. U. 1976r. 41.243) stypendysta nie mógł wykonywać żadnych zajęć zarobkowych na podstawie umowy o pracę. Wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło wymagał każdorazowo zgody kierownika jednostki prowadzącej studia (zdanie drugie § 14 ).
Jednakże mimo jednoznacznego zakazu zawierania przez stypendystę umów o pracęJ. Ż.zawarł z(...)Szpitalem Nr (...),ul. (...)wP.umowę o pracę dnia 1 lutego 1983r. i świadczył na podstawie tej umowy pracę w okresie przyjętym przez Sąd Okręgowy jako praca w szczególnych warunkach wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy tj. od 1 sierpnia 1983 r. do 30 września 1984 r. ( 14 miesięcy, czyli 1 rok i 2 miesiące) jako lekarz anestezjolog.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd Apelacyjny podzielił również w całości ocenę prawną dokonaną przez Sąd Okręgowy.
Wskazać należy bowiem, że przepisart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 1998 r., Nr 162 poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej „ustawą emerytalną”, stanowi, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40 ustawy emerytalnej, jeżeli dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27,

przy czym zgodnie z art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej, emerytura powyższa przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Zgodnie zatem z wymogiem określonym w 184 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, ubezpieczony musi spełniać ogólny warunek posiadania wymaganego okres składkowego i nieskładkowego wskazanego w art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, wynoszący dla mężczyzn co najmniej 25 lat.
Odnośnie zaś wymogu określonego w art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej, wskazać należy, że przepis art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej przewiduje dla ubezpieczonych będących pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze prawo do emerytury w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej. Jednocześnie z przepisu art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej wynika, że dla celów ustalenia uprawnień do wcześniejszej emerytury pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach uważa się pracownika zatrudnionego przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, zaś zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej, wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 tego przepisu przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, którymi w niniejszej sprawie jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8 poz. 43 ze zm.), zwane dalej „rozporządzeniem”. To samo rozporządzenie określa wymagany okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, którego osiągnięcia dla uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku wymaga art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej.
Odnośnie wieku emerytalnego oraz wymaganego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że mężczyzna, będący pracownikiem, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat,

2
wiek emerytalny osiągnął w czasie zatrudnienia lub w ciągu 5 lat od ustania zatrudnienia,

3
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Zgodnie zaś z wykazem A, stanowiącym załącznik do powyższego rozporządzenia, w Dziale XII, poz. 1 jako praca w szczególnych warunkach, której wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego, wymieniona została praca na oddziałach: intensywnej opieki medycznej,anestezjologii,psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, zaś wykazie A, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13 grudnia 1989 r. (Dz. Urz. MZOiS z 1989 r., Nr 2 poz.5) w Dziale XII, poz.1a [prace na oddziałach anestezjologii] w pkt 1 wymieniony został lekarz. Przy czym, stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń w wysokości i na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Przepis ten wymaga zatem wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a wymogi te winny zostać spełnione łącznie.
Biorąc pod uwagę, że bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący posiada łączny okres pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 14 lat i 2 miesięcy (tj. okresy od 1 października 1979 r. do 30 września 1980 r., od 1 października 1984 r. do 30 czerwca 1990 r., od1 października 1990 r. do 29 sierpnia 1993 r., od 22 lutego 1994 r. do 31 lipca 1994 r., od 7 sierpnia 1994 r. do 8 czerwca 1997 r., od 8 lipca 1997 r. do 5 września 1998 r. oraz od 9 września 1998 r. do 30 września 1998 r.), zaś z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że odwołujący także co najmniej w okresie od sierpnia 1983 r. do września 1984 r. (tj. przez okres 14 miesięcy) wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach, w pełnym wymiarze czasu pracy, jako anestezjolog w(...)Szpitalu (...)wP., należało stwierdzić, że odwołujący ma wymagany okres co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Nadto słusznie Sąd I instancji uznał, że okresy korzystania przez odwołującego z zasiłków chorobowych w czasie zatrudnienia na stanowisku lekarza w Oddziale(...)(...)w(...)Szpitalu(...)wP.(tj. od 30 sierpnia 1993 r. do 21 lutego 1994 r., czyli 5 miesięcy i 21 dni, od 1 sierpnia 1994 r. do 6 sierpnia 1994 r., czyli 6 dni, od 9 czerwca 1997 r. do 7 lipca 1997 r., czyli 28 dni oraz od 6 września 1998 r. do 8 września 1998 r., czyli 3 dni) także podlegały zaliczeniu odwołującemu do pracy w szczególnych warunkach. Jak zauważył bowiem Sąd Okręgowy, przepis art. 32 ustawy emerytalnej na dzień 1 stycznia 1999 r. (a więc na dzień, na który zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy emerytalną dokonuje się oceny spełniania przez ubezpieczonego urodzonego po dniu 31 grudnia 1948 r. warunków do uzyskania prawa do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40 ustawy emerytalnej) nie zawierał ust. 1a pkt 1, który został dodany dopiero z dniem 1 lipca 2004 r. (ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2004 r., Nr 121 poz.1264) i stanowi, że przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu do okresów pobierania zasiłku chorobowego w czasie zatrudnienia w szczególnych warunkach przypadających od dnia 14 listopada 1991 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. Powyższe stanowisko potwierdził również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. I UK 12/11, w którym wskazał on, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999 r. określonego w art. 184 ustawy emerytalnej okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej obowiązujących po dniu 1 lipca 2004 r. (tj. po dniu wejścia w życie tego przepisu). W przepisie art. 184 ustawy emerytalnej ustawodawca utrwalił bowiem sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym. Wobec tego przewidziana w ustawie ekspektatywa prawa do emerytury nie mogła wygasnąć na skutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art. 184 ustawy, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia. Pogląd ten wzmacnia ponadto treść art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej, odsyłająca w zakresie warunków emerytalnych do przepisów dotychczasowych (obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1999 r.). W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że przypadające od dnia 14 listopada 1991 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. okresy pobierania przez odwołującego zasiłku chorobowego w czasie zatrudnienia w szczególnych warunkach na stanowisku lekarza anestezjologa również należało uwzględnić w okresie zatrudnienia odwołującego w szczególnych warunkach na tym stanowisku. Biorąc powyższe pod uwagę, podniesiony w treści apelacji zarzut naruszenia art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej ust. 4 ustawy emerytalnej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i zaliczenie odwołującemu do pracy w warunkach szczególnych okresów korzystania przez niego z zasiłków chorobowych w czasie zatrudnienia na stanowisku lekarza w Oddziale(...)wbrew treści tego przepisu należało uznać za chybiony.
Reasumując powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca posiadał ponad 15 lat stażu pracy w szczególnych warunkach, a tym samym spełnił on przesłankę nabycia prawa do emerytury.
Nadto w dniu 1 stycznia 2013 r. spełnił on ostatnią przesłankę nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku - zauważyć należy bowiem, iż wskutek zmiany treści art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej przez ustawę z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 637), od dnia 1 stycznia 2013 r. wymóg rozwiązania stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem został zniesiony, a zatem począwszy od dnia 1 stycznia 2013 r. przepis art. 184 ust. 2 ustawy emerytalnej obowiązuje już w nowym brzmieniu, niewymagającym dla uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku rozwiązania stosunku pracy przez ubezpieczonego będącego pracownikiem. Biorąc zaś pod uwagę, że z chwilą wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego do sądu ubezpieczeń społecznych sprawa ta staje się zgodnie zart. 1 k.p.c.sprawą cywilną, w której postępowanie toczy się według przepisówkodeksu cywilnego, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (z wyjątkiem spraw o rentę z tytułu niezdolności do pracy –por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2004 r., sygn. II UK 395/03),znajduje zastosowanie m.in. przepisart. 316 § 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Powyższe oznacza, że nie ma przeszkód, aby sąd ubezpieczeń społecznych przyznał prawo do emerytury z art. 184 ustawy w razie spełnienia warunków do jej przyznania w trakcie postępowania sądowego, po stwierdzeniu spełnienia pozostałych przesłanek tego prawa(por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. II UK 235/11).
W świetle powyższego, zważywszy na dokonane przez Sąd Okręgowy prawidłowe ustalenia faktyczne (które w pełni podziela Sąd Apelacyjny), również w ocenie Sądu Apelacyjnego odwołujący spełnił wszystkie powyższe warunki do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku na podstawie powyższych przepisów. Wskazać należy bowiem, że odwołujący osiągnął wiek emerytalny wynoszący(...)lat w dniu(...)r. i nie jest członkiem OFE; a ponadto na dzień 1 stycznia 1999 r. osiągnął on: okres zatrudnienia w szczególnych warunkach wynoszący łącznie ponad 15 lat oraz posiada co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
Biorąc zaś pod uwagę treść przepisów art. 100 ust. 1 i 129 ust. 1 ustawy emerytalnej, zgodnie z którymi prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa i świadczenia te wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, jednakże nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, stwierdzić należy, że odwołujący wszystkie warunki wymagane do nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej spełnił dopiero z dniem 1 stycznia 2013 r. (a więc po dacie złożenia wniosku), z uwagi na co – jak słusznie wskazał Sąd I instancji – dopiero od tego dnia można mu było przyznać prawo do emerytury.
Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy słusznie uznał odwołanie za zasadne, z uwagi na co przyznałJ. Ż.prawo do emerytury począwszy od dnia 1 stycznia 2013 r. (tj. od miesiąca, w którym wnioskodawca spełnił wszystkich warunki nabycia prawa do tego świadczenia ).
W świetle powyższych rozważań podniesiony w apelacji zarzut naruszania przepisów prawa materialnego - art. 32 w zw. zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz§ 4 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzepoprzez przyznanie odwołującemu prawa do emerytury począwszy od 1 stycznia 2013 r., należało uznać za chybiony.
Kierując się powyższymi względami, apelację należało uznać za bezzasadną i na podstawieart. 385 k.p.c.oddalić, co uczynił Sąd Apelacyjny w wydanym wyroku.

del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans

SSA Jolanta Cierpiał

SSA Iwona Niewiadowska-Patzer