Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Kp 55/15
Data wyroku: 2015-03-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Adriana Skorupska

Sygn. akt II Kp 55/15

POSTANOWIENIE
Dnia 17 marca 2015r.
Sąd Rejonowy w DzierżoniowieWydział II Karnyw składzie:
Przewodnicząca: SSR Adriana Skorupska
Protokolant: Katarzyna Czaplicka
po rozpoznaniu w sprawie o czyn zart. 300 § 2 k.k.
na skutek zażalenia pokrzywdzonejJ. M.
w przedmiocie umorzenia śledztwa
na podstawieart. 465 § 1 i 2 k.p.k.
postanowił:
nie uwzględnić zażalenia pokrzywdzonejJ. M.z dnia 9 stycznia 2015r. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ząbkowicach Śląskich z dnia12 grudnia 2014r. w przedmiocie umorzenia śledztwa i utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie, z tym, że jako podstawę umorzenia śledztwa wskazaćart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014r. Prokurator Prokuratury Rejonowejw Ząbkowicach Śląskich umorzył śledztwo w sprawie przeciwkoP. P. (1)podejrzanemu o to, że w dniu 7 marca 2008r. wD.woj.(...)uszczuplił zaspokojenie wierzycielaJ. M.z tytułu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie KMP 7/08 przez Komornika Sądowego w Sądzie Rejonowym wZ.w sprawie o alimentyw ten sposób, że zbył prawo użytkowania wieczystegodziałki nr (...)o powierzchni 438 m2wraz z prawem własności posadowionego na tej działce budynku biurowo - magazynowego o powierzchni 1.188 m2położonego wD.przyul. (...)za kwotę 180.000 zł tj. o czyn zart. 300 § 2 k.k.wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa (art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.).
W uzasadnieniu podniesiono, iż w toku prowadzonego postępowania uzyskano informację dotyczącą spłaty zadłużenia alimentacyjnego na rzeczJ. M., która skierowała do Komornika Sądowego wZ.M. K.wniosku o umorzenie prowadzonej egzekucji za KMP 7/08 w związku ze spłatą całości zadłużenia. Wskazano zatem, iż z uwagi na powyższe, wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa, prowadzone przeciwkoP. P. (1)postępowanie należało umorzyć.
Zażalenie na powyższe postanowienie w ustawowym terminie złożyła pokrzywdzonaJ. M.wnosząc o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia. Postanowieniu zarzucono obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia polegającą na przyjęciu, że brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa, jak też naruszeniaart. 322 § 2 k.p.k.poprzez niewskazanie faktycznych przyczyn umorzenia oraz błędóww ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mających wpływ na treść tego orzeczenia.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Prokuratury oraz że jej zdaniem decyzja o umorzeniu śledztwa jest przedwczesna. Zaznaczono, że Prokurator nie wydałby postanowieniao przedstawieniu zarzutów, gdyby nie posiadał materiału dowodowego wskazującego na popełnienie przez podejrzanego zarzucanego mu czynu. W ocenie skarżącej,z uwagi na to, że podejrzany nie przyznał się do zarzucanego przestępstwa i odmówił składania wyjaśnień, a tym samym nie przedstawił swojej linii obrony, Prokurator winien był wykonać dodatkowe czynności oraz te czynności, których dotychczas nie wykonał, a o przeprowadzenie których wnioskowała pokrzywdzona, aby umocnić zebrany dotychczas materiał dowodowy. Jeżeli jednak Prokurator czynności tych nie wykonał, czy też nie zlecił Policji, a następnie uznał, że brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa, to nie dołożył należytej staranności, aby podjętą przez siebie decyzję o przedstawieniu zarzutów utrzymaći skierować przeciwkoP. P. (1)akt oskarżenia. Podkreślono, że umorzenie wobec braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa może mieć miejsce w sytuacji, kiedy organ ścigania wykonał wszelkie możliwe czynności procesowe, które jednak nie dały wystarczających podstaw do skierowania aktu oskarżenia. W przedmiotowej sprawie nie wykonano wszystkich czynności i nie wyjaśniono wskazanych przez pokrzywdzoną wątków. Zarzucono ponadto, że organ prowadzący postępowanie nie przeprowadził wnikliwej oceny materiału dowodowego już zebranego w sprawie, a uzasadnienie jego decyzji cechuje się takim stopniem ogólnikowości i lakoniczności, że nie sposób w ogóle ustalić, jakie przesłanki legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Skarżąca zwróciła uwagę, żew uzasadnieniu postanowienia podniesiono jedynie fakt dotyczący spłaty zadłużenia alimentacyjnego na rzecz pokrzywdzonej, nie wskazano jednocześnie kto i kiedy dokonał spłaty.J. M.podała, że zadłużenie spłacone zostało przez rodziców podejrzanego na podstawie ugody zawartej w dniu 4 czerwca 2014r. W ocenie skarżącej rodzice podejrzanego mieli bezpośredni związek z popełnionym przestępstwem, o czym pokrzywdzona wskazywała w zawiadomieniu o możliwości popełnienia przestępstwa. Według skarżącej organ ścigania powinien był podjąć niezbędne kroki w celu dokonania stosownych sprawdzeń, chociażby przepływów środków finansowych na kontach bankowych w/w osób, czy zabezpieczenia dokumentacji, w tym także skarbowej. Skarżąca podkreśliła, że wyrównanie poczynionej szkody, zniwelowanie jej skutków może być potraktowane jedynie jako okoliczność łagodząca dla podejrzanego, ale nie może warunkować zakończenia prowadzonego postępowania przygotowawczego decyzją o umorzeniu, gdyż nie ma znaczenia dla samego faktu popełnienia przestępstwa. Stwierdzono nadto, że całe śledztwo prowadzone było w sposób pobieżny, niedbały, a niedbałość posunięta była do tego stopnia, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia liczy jedynie kilka zdań. Skarżąca podniosła również na błędne oznaczenie przez Prokuratora czasookresu popełnienia przestępstwa poprzez ograniczenie go tylko do jednego dnia tj. 7 marca 2008r., kiedy to podejrzany zbył nieruchomość. Tymczasem przestępstwo stypizowane wart. 300 § 2 k.k.popełnia również ten, kto w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego nie tylko zbywa, ale również ukrywa, darowuje czy niszczy składniki swojego majątku zajęte lub zagrożone zajęciem. PodejrzanyP. P. (1), w ocenie skarżącej, zanim dokonał zbycia przedmiotowej nieruchomości, od dnia nabycia nieruchomości do dnia jej sprzedaży ukrywał ją przed komornikiem wiedząc, iż ma zadłużenie z tytułu niepłacenia alimentów. Nie jest zatem zrozumiałe dla skarżącej przyjęcie przez organ ścigania tej konkretnej daty, a nie czasookresu wynikającego z ksiąg wieczystych prowadzonych dla w/w nieruchomości, z których wynika wprost w jakim czasie podejrzany był jej właścicielem.
Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ząbkowicach Śląskich nie przychylając się do zażalenia pokrzywdzonejJ. M.i przekazując powyższe zażalenie do rozpoznania Sądowi, wniósł o jego nieuwzględnienie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, wskazując, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia słuszność podjętej decyzji.
W ocenie Sądu, zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W toku prowadzonego postępowania przygotowawczego ustalono, żeJ. M.iP. P. (1)posiadają dzieckoH. M.urodzoną w dniu25 stycznia 2001r. Na mocy ugody z dnia 27 lutego 2003r. zawartej przed Sądem Rejonowym w Brzegu (sygn. akt III RC 560/02)P. P. (1)zobowiązał się płacić na rzecz małoletniejH. M.alimenty w kwocie 380 zł miesięcznie, płatne do rąkJ. M.jako ustawowej przedstawicielki, do 10-go każdego miesiącaz góry z przynależnymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat poczynając od 27 lutego 2003r. Następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w Brzeguz dnia 6 października 2009r. w sprawie sygn. akt III RC 310/09 podwyższono alimenty ustalone w ugodzie z dnia 27 lutego 2003r. w sprawie o sygn. akt III RC 560/02 w kwocie 380 zł do kwoty po 500 zł miesięcznie poczynając od 1 sierpnia 2009r. Początkowo postępowanie egzekucyjne przeciwkoP. P. (1)prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kłodzku –H. S.(sygn. III KMP 6/03), który jednak w dniu 7 grudnia 2007r. przekazał sprawę Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Ząbkowicach Śląskich z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania dłużnika. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ząbkowicach Śląskich –M. K.prowadził wobecP. P. (1)dwa postępowania egzekucyjne pod sygn. akt KMP 6/08 od dnia 3 marca 2003r.z wniosku wierzycielaE. M., gdzie posiadał zasądzone alimenty na rzeczB. P.w kwocie 180 zł miesięcznie oraz pod sygn. akt KMP 7/08 od dnia 29 lutego 2008r. z wniosku wierzycielkiJ. M.tytułem alimentów bieżących oraz zaległych, kontynuacja postępowania prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kłodzku sygn. III KMP 6/03.
Komornik SądowyM. K.podał, iżP. P. (1)dokonuje systematycznych wpłat w terminach miesięcznych w różnych kwotach od 20 – 100 zł w 2014r., natomiast wcześniej były prowadzone egzekucje z wynagrodzenia za pracę. W trakcie prowadzonych czynności egzekucyjnych nie ustalono, abyP. P. (1)posiadał ruchomości lub majątek znacznej wartości, który podlegałby egzekucji komorniczej. Ponadto komornik wskazał, iż w toku postępowania egzekucyjnegoP. P. (1)(protokół z dnia 7 czerwca 2014r.) oświadczył, iż posiadał nieruchomość wD.przyul. (...), którą sprzedał, jednak jak oświadczył całość uzyskanych środków przeznaczył na zaległości podatkowe. Jak wynika z ustaleń dokonanych w toku śledztwaP. P. (1)w dniu 13 stycznia 2005r. nabył odW. P.prawo wieczystego użytkowaniadziałki gruntu numer (...)o powierzchni 438 m2oraz własność budynku biurowo – magazynowego, stanowiącego odrębną nieruchomośćo powierzchni 1.188 m2położone wD.przyul. (...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadziksięgę wieczystą pod numerem (...)za kwotę 120.000 zł (akt notarialny 314/2005 k. 56-57). Następnie w dniu 7 marca 2008r.P. P. (1)zbył przedmiotową nieruchomośćE. R.za kwotę 180.000 zł. Podczas podpisywania aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości działająca w imieniuP. M.P.oświadczyła, że nieruchomość ta wolna jest od wszelkich obciążeń i roszczeń osób trzecich, aP. P. (1)nie zalegaw podatkach i opłatach, do których mają zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.
W dniu 20 czerwca 2014r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ząbkowicach Śląskich w sprawie sygn. akt Ds. 110/14 postanowił przedstawićP. P. (1)zarzut popełnienia czynu zart. 300 § 2 k.k.Treść postanowienia ogłoszonoP. P. (1)w dniu 24 czerwca 2014r. Do przedstawionego zarzutu nie przyznał się, a pouczony o prawie do odmowy złożenia wyjaśnień skorzystał z tego prawa.
Postanowieniem z dnia 24 lipca 2014r. w sprawie sygn. akt III KMP 7/08 Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ząbkowicach Śląskich umorzył egzekucję należności na rzecz wierzycielaJ. M., zwrócił tytułu wykonawczy wierzycielowi, a także postanowił prowadzić postępowanie egzekucyjne na rzecz Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego Zakładu Ubezpieczeń SpołecznychwK.tytułem zaległości. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż wierzycielkaJ. M.złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego tytułem alimentów bieżących oraz zaległych. Podniesiono, iż w postępowaniu decyzją z dnia 9 czerwca 2003r. AL. 24974/10 przyznane zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego i z tego tytułP. P. (1)zalega nadal w spłacie na rzecz Likwidatora ZUS kwotę 4.674,73 zł. Mając powyższe na uwadze postępowanie egzekucyjne nadal prowadzone będzie na rzecz Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wK.tytułem zaległości. Ponadto w piśmie z dnia 5 grudnia 2014r.J. M.poinformowała organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego było skutkiem skierowania przez nią takiego wniosku, w związku ze spłatą całości zadłużenia przez rodziców dłużnika tj.G.iM. P..
Sąd po analizie akt sprawy uznał, że decyzja procesowa podjęta przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ząbkowicach Śląskich o umorzeniu śledztwaw przedmiotowej sprawie jest zasadna.
Czynność sprawcza czynu zabronionego w§ 2 art. 300 k.k.polega na udaremnieniu wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego skutkującego egzekucją z majątku dłużnika. Przepis ten chroni dwa różne dobra prawne prawidłowość (pewność) obrotu gospodarczego orz powagę orzeczeń organów państwowych (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2003r. w sprawie sygn. akt I KZP 32/03). Chroni on zasady uczciwego obrotu tak w aspekcie indywidualnych interesów majątkowych poszczególnych uczestników obrotu gospodarczego, jaki w aspekcie ponadindywidualnych interesów gospodarczych całego społeczeństwa. Terminzbycie, w znaczeniu, w jakim przyjęło się go brać w cywilistyce, obejmuje wszelkie czynności rozporządzające ( tj. czynności, przez które określony podmiot traci przysługujące mu prawo majątkowe ) zarówno zdziałane odpłatnie, jaki nieodpłatnie. Kontekst, w jakim terminu tego użyto w przepisie 300§ 2 k.k.– obok czasownika „darowuje” – nakazuje przyjęcie, innej węższej jego interpretacji. „Zbycie składnika majątku” to w rozumieniuart. 300 § 2 k.k.każda zdziałana odpłatnie czynność rozporządzająca dłużnika. Jeżeli dłużnik wie, że przeciwko niemu toczy się postępowanie, które grozi zapadnięciem przeciwko niemu orzeczenia, decyzji, podejmuje działania, na skutek których organ egzekucyjny nie będzie stanie wyegzekwować od niego świadczenia. Wystarczy fakt, iż dłużnik mając świadomość zagrożenia zainicjowania takiego postępowania, np. na podstawie wezwania do zapłaty, dokonuje jednej z opisanych w przepisie czynności, celem ochrony majątku przed utratą poprzez zajęcie, a następnie zlicytowanie. Przepis ten penalizuje więc takie zachowanie, które nie tylko ograniczają zaspokojenie wierzycieli ( uszczuplają ), czy wręcz je uniemożliwiają ( udaremnienie ), ale także czynią bezskutecznym postępowanie egzekucyjne. Nie jest przy tym wymagane, aby w czasie podejmowania przez sprawcę tych działań istniało już orzeczenie sądu lub innego organu, którego sprawca chce udaremnić, wystarczy, że działania te podejmowane są wobec mienia zagrożonego zajęciem.
Jednocześnie podkreślić należy, iż omawiany występek ma charakterskutkowy. Skutkiem jest tu udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia roszczeń wierzycieli, przy czymnie każda z czynności wskazanych wart. 300 § 2 k.k.doprowadzić musi do udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia roszczenia pieniężnego wierzyciela.Jest to, bowiem wręcz niemożliwe ( jak podkreśla sięw orzecznictwie ) w tych wypadkach, gdy przedmiotem oddziaływania dłużnika są składniki jego majątku, które nie podlegają egzekucji. Warunkiem sine qua non odpowiedzialności karnej na podstawieart. 300 § 1 lub 2 k.k., jest bowiem ustalenie szczególnej więzi między zachowaniem się dłużnika a udaremnieniem lub uszczupleniem zaspokojenia jego wierzyciela, pozwalającej na obiektywne przypisanie dłużnikowi tego skutku. Trudność w udowodnieniu popełnienia tego przestępstwa polega na konieczności wykazania, że sprawca działał w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego. Oznacza to, że należy wykazać, iż jego działanie od samego początku było ukierunkowane dokładnie na cel, a nie tylko, że godził się na to, że któryś z wierzycieli nie zostanie spłacony. Koniecznym jest, aby dłużnik miał świadomość, że to konkretne działanie uniemożliwi wykonanie orzeczenia. Omawiane przestępstwo ma charakter materialny, co oznacza, żedla jego bytu koniecznym jest faktyczne udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia swego wierzyciela.Przy czym, jako udaremnienie należy rozumieć całkowite wyłączenie zaspokojenia roszczenia, a przez uszczuplenie należy rozumieć uniemożliwienie zaspokojenia roszczenia w jakiejkolwiek części, przy czym okoliczność, że dłużnik tylko nieznacznie uszczuplił zaspokojenie swojego wierzyciela nie ma znaczenia w płaszczyźnie jego znamion, natomiast będzie miała istotny wpływ na ocenę karygodności zachowania sprawcy.Jeżeli zatem czynność rozporządzająca majątkiem dłużnika nie miała realnego wpływu na zaspokojenie wierzyciela, to wobec braku znamienia skutku w postaci udaremnienia zaspokojenia wierzyciela nie doszło do popełnienia tego przestępstwa(wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 31 maja 2012r. w sprawie sygn. akt II AKa 148/12,wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2013r. w sprawie sygn. akt II AKa 40/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 listopada 2013r. w sprawie sygn. akt II AKa 350/13, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002r. sygn. akt V KKN 83/00).
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż w ocenie Sądu zgodzić się należy ze skarżącąJ. M., iż organ prowadzący postępowanie nie zwrócił sięo dokumentację dotyczącą egzekucji komorniczej prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kłodzku o sygn. akt III KMP 6/03 na okoliczność ustalenia przebiegu egzekucji w okresie do dnia 29 lutego 2008r. tj. do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ząbkowicach Śląskich, nie dokonał ustalenia, czy w okresie, kiedy podejrzany był właścicielem nieruchomości prowadził działalność gospodarczą, czy posiadał z tego tytułu zaległości podatkowe w Urzędzie Skarbowym, bądź wymagalne zobowiązania na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz czy po sprzedaży tej nieruchomości ewentualne zaległości zostały uregulowane, nie dołączył decyzji z dnia 9 czerwca 2003r. AL. 24974/10 odnośnie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednakże uzupełnienie postępowania przygotowawczego o wyżej wymienione czynności w niniejszej sprawie w ocenie Sądu nie zmieni faktu, iżw działaniuP. P. (1)brak jest realizacji znamion czynu zabronionego określonych wart. 300 § 2 k.k., albowiem brak jest realnego wpływu jego działania na zaspokojenie skarżącej. Co za tym idzie brak jest skutku w postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzycielaJ. M.. Nie można bowiem zgodzić się ze skarżącą, iż „wyrównanie poczynionej szkody, zniwelowanie jej skutków może być potraktowane jedynie jako okoliczność łagodząca dla oskarżonego, ale nie może warunkować zakończenia prowadzonego postępowania przygotowawczego decyzjąo umorzeniu, gdyż nie ma znaczenia dla samego faktu popełnienia przestępstwa”. Jak wykazywano już powyżej przestępstwo zart. 300 § 2 k.k.należy do kategoriitzw. przestępstw skutkowych, co oznacza, że kryminalizacją objęto tylko te postacie udaremniania egzekucji przez dłużnika, które prowadzą do oznaczonego skutkuw postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela. Mając na uwadze oświadczenie skarżącej całość zadłużenia została spłacona, czynność rozporządzająca w postaci sprzedaży przedmiotowej nieruchomości przezP. P. (1)nie miała realnego wpływu na zaspokojenie wierzyciela. Wobec braku znamienia skutku w postaci udaremnienia lub uszczuplenia (wierzytelność spłacona w całości) zaspokojenia wierzyciela nie doszło do popełnienia przestępstwa zart. 300 § 2 k.k.
Sąd po dokonaniu analizy akt sprawy uznał, iż decyzja procesowa podjęta przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ząbkowicach Śląskich o umorzeniu śledztwaw sprawie o czyn zart. 300 § 2 k.k.jest zasadna, jednakże wskazać należy, iż jako podstawę umorzenia śledztwa, z uwagi na brak skutku w postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela, przyjąć należyart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.z uwagi na fakt, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.

Na oryginale właściwe podpisy

Za zgodność