Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 592/15
Data wyroku: 2015-07-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Braziewicz, Magdalena Balion-Hajduk, Lucyna Morys – Magiera
Słowa kluczowe: Najem
Podstawa prawna: art. 691 kc

Sygn. akt III Ca 592/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 lipca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Magdalena Balion - Hajduk (spr.)
Sędzia    SO Barbara Braziewicz
Sędzia    SO Lucyna Morys – Magiera
Protokolant    Monika Piasecka
po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2015 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaA. B.
przeciwko GminieG.
o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I C 2335/14

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
ustala, że powódkaA. B.wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego wG.przyulicy (...)w miejsceA. P. (1);

2
zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1417 zł (tysiąc czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

II
zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Lucyna Morys-Magiera SSO Magdalena Balion-Hajduk SSO Barbara Braziewicz
Sygn. akt III Ca 592/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 lutego 2015 r., Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił powództwoA. B.przeciwko GminieG.o wstąpienie w stosunek najmulokalu nr (...)położonego wG.wbudynku nr (...)przyul. (...)i zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Sąd Rejonowy ustalił, iż przedmiotowy lokal stanowi własność GminyG., a jego najemcą była matka powódki –A. P. (1), która w dniu 16 maja 2014 r. zmarła. Pozwaną o śmierci najemcy zawiadomiła synowa –I. P..
Kiedy po śmierciA. P. (1)powódka zwróciła się do pozwanej o wynajem lokalu na podstawieart. 691 k.c.odmówiono jej wskazując, iż powódka nie zamieszkiwała stale ze swoją matką. W dniu 3 grudnia 2014 r.A. P. (2)protokolarnie w obecności pracownika pozwanej oświadczył, iż w przedmiotowym lokalu faktycznie mieszka powódka. Przez cały czas opłaty za lokal były uiszczane, jak za jedną osobę. Powódka pozostawała w mieszkaniu zameldowana w okresie 14 stycznia 1953 r. do 18 maja 1979 r. oraz od 8 października 2007 r. do chwili obecnej.
Czyniąc ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy odmówił wiarygodności powódce albowiem pozostaje ona bezpośrednio zainteresowana wynikiem postępowania oraz jej bratu –A. P. (2)z uwagi na łączący go stopień pokrewieństwa z powódką. Ponadto powódka nie przedstawiła żadnych neutralnych dowodów potwierdzających jej stanowisko.A. P. (2)wskazywał, że od kilku lat regularnie bywał w spornym lokalu mieszkalnym i widział w nim rzeczy powódki, a jednocześnie nie był w stanie odpowiedzieć czy powódka przeniosła do matki wszystkie swoje rzeczy z poprzedniego mieszkania (zajmowanego wspólnie z mężem) ani czy w ogóle dysponuje kluczami do lokalu wynajmowanego przezA. P. (1). Dalej Sąd Rejonowy wskazał, że zgłoszenie kolejnej osoby zamieszkującej w lokalu oznaczałoby zwiększenie opłat za korzystanie z lokalu, a te przez cały okres były naliczane i opłacane jak za jedną osobę, a nie dwie lub więcej.
Wyrok w całości zaskarżyła powódka, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, a toart. 233 k.p.c.poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego z uwagi na stosowanie wbrew ustawie podziału na dowody neutralne i nieneutralne orazart. 232 k.p.c.poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i niedopuszczenie dowodów z urzędu w postaci zeznań świadków w osobach sąsiadów powódki. Z uwagi na powyższe powódka wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o jego zmianę i ustalenie, iż wstąpiła w stosunek najmu zgodnie z żądaniem pozwu. Ponadto powódka złożyła szereg wniosków dowodowych, m.in. dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci oświadczeń sąsiadów zamieszkujących w budynku przyul. (...)oraz przesłuchanie tych osób w charakterze świadków na okoliczność stałego zamieszkiwania jej osoby wlokalu nr (...).
W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji jako w całości bezzasadnej z pominięciem na zasadzieart. 381 k.p.c.dowodów wskazanych przez powódkę w apelacji jako spóźnionych.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja powódki zasługiwała na uwzględnienie.
Przede wszystkim zasadny okazał się zarzut błędnej oceny materiału dowodowego przez Sąd Rejonowy i naruszeniaart. 233 k.p.c.
Sąd Okręgowy podziela zarzut powódki, iż Sąd pierwszej instancji nie sprostał obowiązkowi wynikającemu zart. 233 § 1 k.p.c.i jakkolwiek ocenił cały zebrany przez siebie w sprawie materiał dowodowy, tym niemniej dokonał jego wartościowania z naruszeniem reguł wskazanych w przytoczonym przepisie. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż dla skuteczności zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.nie można poprzestać na stwierdzeniu, iż dokonane ustalenia są wadliwe, odnosząc się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego jest poprawny i odpowiada rzeczywistości. Niezbędne jest wykazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu niższej instancji w zakresie ustaleń. Autor zarzutu ma dowieść jakie kryteria oceny zostały przez sąd naruszone przy ocenie konkretnych dowodów, poprzez uznanie braku ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne przyznanie im takich walorów. Błąd w zakresie oceny dowodów ma miejsce, gdy fakty zostały ustalone bez dostatecznej podstawy tj. nie są potwierdzone materiałem lub gdy sąd uznał pewne fakty za nieudowodnione mimo istnienia dostatecznej podstawy w zebranym materiale do odmiennego stanowiska ( tak wyrok SA w Katowicach z dnia 14.01.2015 r., sygn. akt II ACa 619/14)
Sąd pierwszej instancji w tym zakresie dokonał oceny wiarygodności zeznań powódki oraz świadka w osobie brata powódki, z naruszeniem wymogów zart. 233 § 1 k.p.c.W naszym systemie procesowym obowiązuje zasada równości dowodów (środków dowodowych) rozumiana w ten sposób, że ustawodawca nie tworzy kategorii dowodów uprzywilejowanych, którym nadawałby z urzędu szczególną moc dowodową. Prześledzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji wyrażone w uzasadnieniu prowadzi do wniosku, iż Sąd dokonał wartościowania dowodów z zeznań powódki oraz jej brata, odmawiając im wiarygodności z uwagi na brak przymiotu „neutralności”. Takie rozumowanie Sądu nie może się ostać. Przeprowadzona ocena dowodów osobowych jawi się bowiem jako dowolna. Zdaniem Sądu Okręgowego w sytuacji gdy zeznania powódki oraz jej brata są spójne, logiczne, rzeczowe i wewnętrznie koherentne, a nadto nie pozostają w sprzeczności z pozostałym skromnym materiałem dowodowym Sąd nie może ignorować tych zeznań i twierdzić, że strona nie wykazała swoich twierdzeń. zadanie strony udowodnienia podstawy żądania pozwu nie zostały udowodnione. Gdyby założyć, iż zeznania powódki nie zasługują na wiarę z racji faktu, iż jako strona procesu pozostaje bezpośrednio zainteresowana jego wynikiem, przeprowadzanie dowodu z przesłuchania stron jawić by się musiało na gruncie każdego sporu jako zbyteczne z uwagi na jego wątpliwą moc dowodową, co na grunciek.p.c.nie znajduje uzasadnienia. Reasumując zarzut powódki naruszeniaart. 233 k.p.c.okazał się skuteczny.
Sąd Okręgowy jako sąd meriti w granicach wniesionej apelacji, co wynika z dyspozycjiart. 378 § 1 k.p.c., rozważa na nowo zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym dokonuje jego samodzielnej oceny prawnej. W ocenie Sądu Okręgowego pozbawione racji było stwierdzenie, że powódka nie wykazała okoliczności faktycznych będących podstawą jej żądania. Wskazać należy, iż sąd odwoławczy ma możliwość ingerencji w ustalenia faktyczne poczynione przez sąd pierwszej instancji w tym na podstawie dowodów osobowych (zeznań świadków i stron postępowania). Ewentualna zmiana tychże ustaleń może być dokonywana, w razie jednoznacznej wymowy materiału dowodowego z zeznań świadków i przesłuchania stron oraz oczywistej błędności oceny tegoż materiału (por. wyrok SN z dnia 21.20.2005 r., sygn. akt III CK 73/05). Zdaniem Sądu zeznania powódki oraz świadka w osobieA. P. (2)zasługują na wiarę. Nieścisłości na które wskazywał Sąd dotyczą spraw drugorzędnych dla wykazania okoliczności czy powódka stale zamieszkiwała z matką czy nie. Brat powódki nie musi wiedzieć czy zabrała ona z mieszkania, które zajmowała do 2007 roku wszystkie swoje rzeczy czy nie. Mogła ich nie wziąć z wielu powodów, brat nie musi mieć na ten temat wiedzy, w żadnym razie nie przesądza to faktu przeprowadzenia się przez powódkę do mieszkania matki i zmiany swojego życiowego centrum. Z zeznań powódki wynika, że jej mąż od 7 lat przebywa wS., gdzie pracuje, stąd razem zdecydowali o sprzedaży dotychczasowego mieszkania i przeprowadzeniu się przez powódkę do mieszkania mamy, zwłaszcza że powódka również przez kilka miesięcy w roku pracuje za granicą. Z zeznań powódki i świadka wynika, także że opłaty były zawsze dokonywane z jej środków. Sąd Rejonowy dużą wagę przywiązał także do okoliczności, iż zgon najemczyni zgłosiła synowa, a nie powódka. Okoliczność ta jest bez znaczenia dla oceny czy powódka mieszkała z matką czy nie. Z doświadczenia życiowego wynika, że w przypadku zgonu osoby najbliższej zaangażowana w liczne sprawy formalne jest cała rodzina i trudno na tej podstawie wyciągać dalej idące wnioski. Należy także zwrócić uwagę, że podczas postępowania dowodowego nie był obecny pełnomocnik pozwanej i zeznania te nie zostały przez pozwaną zakwestionowane, co zobowiązywałoby powódkę do zgłaszania dalszych wniosków dowodowych.
Sąd Okręgowy oddalił wnioski dowodowe zawarte w apelacji na podstawieart. 381 k.p.c.jako spóźnione. Sąd odwoławczy uznał jednak, że dotychczas zgłoszone i przeprowadzone dowody pozwalają na ustalenie, że powódka aż do śmieciA. P. (1)stale zamieszkiwała w lokalu położonym naulicy (...)nr 9 wG.i jako córka zmarłej najemczyni należy do kręgu osób wymienionych w dyspozycjiart. 691 k.c.a zatem w chwili śmierci wstąpiła ex lege w stosunek najmu.
W związku z powyższym Sąd odwoławczy na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w sentencji.
O obowiązku zwrotu powódce kosztów procesu przez pozwaną Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną wart. 98 k.p.c.Koszty poniesione przez powódkę wynosiły zatem 200 zł tytułem opłaty od pozwu (art. 27 pkt 12 ustawy z dnia 28.07.2005 r. kosztach sądowych w sprawach cywilnych) 17 zł tytułem opłaty za pełnomocnictwo oraz 1200 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego powódki przez adwokata (§ 6 pkt 4 rozporządzenia MS z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Jednocześnie Sąd Okręgowy na mocyart. 98 i 108 k.p.c.zasądził na rzecz powódki od pozwanej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, stanowiącą opłatę od apelacji.