Sąd Okręgowy we Włocławku
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 106/15
Data wyroku: 2015-03-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Augustyniak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryuturach i rentach z FUS
Teza: okres pracy w  ramach spółdzielczej umowy o pracę nie może być zaliczony do okresu wykonywania pracy w  szczególnych warunkach uprawniającego do nabycia prawa do  emerytury w  obniżonym wieku emerytalnym

Sygn. akt IV U 106/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 marca 2015 r.
Sąd Okręgowy we Włocławku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Katarzyna Augustyniak
Protokolant: Ewelina Jakubiak
po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2015 r. we Włocławku na rozprawie
sprawyJ. N.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o emeryturę
na skutek odwołaniaJ. N.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 24 grudnia 2014 r. znak:(...)

oddala odwołanie.
Sygn. akt IV U 106/15

UZASADNIENIE
W dniu 20 stycznia 2015 roku wnioskodawcaJ. N.wniósł, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., do Sądu Okręgowego we Włocławku IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 24 grudnia 2014 roku znak:(...), odmawiającej prawa do emerytury.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż pracował jako traktorzysta, tj. w warunkach szkodliwych, w okresie od 04.11.1974r. do 31.08.1991r., którego to okresu do stażu pracy w warunkach szczególnych niezasadnie nie zaliczył ZUS.
Organ rentowy podtrzymał całkowicie zaskarżoną decyzję oraz wniósł o oddalenie odwołania.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.w odpowiedzi na odwołanie podniósł, że wnioskodawca na dzień 01.01.1999r. udowodnił 28 lat, 9 miesięcy i 14 dni okresów składkowych, w tym 5 lat, 8 miesięcy i 16 dni pracy w szczególnych warunkach (od 16.10.1992r. do 30.06.1998r.), wobec wymaganych 15 lat. Organ rentowy nie uwzględnił jako pracy w szczególnych warunkach okresu od 04.11.1974r. do 31.08.1991r. na stanowisku traktorzysty wS.wR., ponieważ pracodawca zatrudniający wnioskodawcę nie wydał wnioskodawcy świadectwa pracy w szczególnych warunkach i tym samym nie określił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

J. N.urodził się (...).
Dowód: wniosek o emeryturę w aktach emerytalnych organu rentowego nr(...)k.-1-8.
W okresie od 04.11.1974r. do 10.12.1985r.J. N.zatrudniony był wS. (1)wR.z siedzibą wN.na stanowisku ślusarza-mechanika, pomocnika magazyniera, a od 1.11.1979 r. na stanowisku traktorzysty (w filii wP.). W ramach powierzonych obowiązków kierowcy ciągnika wykonywał także prace kombajnisty, niekiedy wykonywał także naprawy ciągników i sprzętu rolniczego (6 lat 1 m-c i 9 dni).

    Dowód: częściowo zeznania wnioskodawcyJ. N.na płycie z nagrania zapisu cyfrowego z przebiegu rozprawy z dnia 13 marca 2015 roku w formacie obrazu i dźwięku (k.-38) 00:03:33-00:09:00 oraz 00:45:38-01:01:00, częściowo zeznania świadkaJ. P.na płycie z nagrania zapisu cyfrowego z przebiegu rozprawy z dnia 13 marca 2015 roku w formacie obrazu i dźwięku (k.-38) 00:15:22-00:27:20, świadectwo pracy z 10.12.1985r. w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS. (1)wR.z siedzibą wN., angaż z 04.10.1979r. w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia w Spółdzielni Kółek Rolniczych wR.z siedzibą wN., pismo z 05.10.1974r. w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS. (1)wR.z siedzibą wN..

W okresie od 13.12.1985r. do 31.08.1991r.J. N.zatrudniony był wS.wR.
Z.
(...)wD.na stanowisku traktorzysty, mechanika - operatora sprzętu rolniczego (3 lata 1 m-c i 5 dni) oraz mechanika - od 19.01.1989r.. Początkowo zatrudniony był w ramach stosunku pracy na podstawie umowy o pracę jako pracownik, a następnie, od 01.01.1990r., jako członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej (okres zatrudnienia w ramach spółdzielczej umowy o pracę 1 rok i 8 m-cy).

    Dowód: częściowo zeznania wnioskodawcyJ. N.na płycie z nagrania zapisu cyfrowego z przebiegu rozprawy z dnia 13 marca 2015 roku w formacie obrazu i dźwięku (k.-38) 00:03:33-00:09:00 oraz 00:45:38-01:01:00, częściowo zeznania świadkaK. S.na płycie z nagrania zapisu cyfrowego z przebiegu rozprawy z dnia 13 marca 2015 roku w formacie obrazu i dźwięku (k.-38) 00:30:07-00:42:20, świadectwo pracy z 13.08.1991r. w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS.wR.
Z.
(...)wD., pismo z 15.01.1991r. w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS.wR.Z.
(...)wD., deklaracja z 16.07.1990r. wS.wR.Z.
(...)wD., angaże w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia  wS.wR.Z.
(...)wD., podanie z 09.01.1989r. w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS.wR.Z.
(...)wD., umowa o pracę w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS.wR.
Z.(...)wD., zakres czynności w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS.wR.
Z.

(...)wD., zaświadczenie o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy w aktach emerytalnych organu rentowego nr(...)dot. kapitału początkowego k.-12.

W dniu 31.10.2014 rokuJ. N.wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z wnioskiem o przyznanie emerytury.
Dowód: wniosek o emeryturę w aktach emerytalnych organu rentowego nr(...)k.-1-8.
W trakcie toczącego się postępowania emerytalnegoJ. N.na dzień 1 stycznia 1999 roku wykazał uwzględnione przez organ rentowy 28 lat, 9 miesięcy i 14 dni okresów składkowych, w tym 5 lat, 8 miesięcy i 16 dni pracy w szczególnych warunkach (od 16.10.1992r. do 30.06.1998r.) na stanowisku pomoc palacza i palacz c.o. w(...)Przedsiębiorstwie(...)Sp. z o.o. wR..
Dowód: karta przebiegu zatrudnienia w aktach emerytalnych organu rentowego nr(...)k.-31, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 24 grudnia 2014 roku znak:(...)w aktach emerytalnych organu rentowego nr(...)k.-32.
Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 24 grudnia 2014 roku znak:(...)J. N.odmówiono przyznania emerytury na podstawierozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.) iustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j.: Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawca na dzień 01.01.1999r. udowodnił 5 lat, 8 miesięcy i 16 dni pracy w szczególnych warunkach, wobec wymaganych 15 lat.
Dowód: decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 24 grudnia 2014 roku znak:(...)w aktach emerytalnych organu rentowego nr(...)k.-32.
J. N.nie jest członkiem OFE.
Dowód: wniosek o emeryturę w aktach emerytalnych organu rentowego nr(...)k.-1-8.

Sąd zważył, co następuje:

Powyżej ustalony stan faktyczny Sąd  oparł na materiale dowodowym zgromadzonym w trakcie trwania postępowania i ujawnionym na rozprawie, przede wszystkim w postaci dokumentów zebranych w aktach organu rentowego nr(...), aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS. (1)wR.z siedzibą wN.i aktach osobowych wnioskodawcy dotyczących jego zatrudnienia wS.wR.Z.(...)wD.. Przedmiotowy materiał Sąd uznał za rzetelny i wiarygodny. Strony bowiem w trakcie postępowania nie kwestionowały jego prawdziwości, a jedynie odmiennie go interpretowały oraz wyprowadzały z niego odmienne konkluzje o charakterze tak faktycznym jak i jurydycznym. Tym samym należy skonstatować, iż brak jest przesłanek by odmówić przymiotu wiarygodności dokumentom zgromadzonym w aktach organu rentowego nr(...), aktach osobowych wnioskodawcy dotyczących jego zatrudnienia wS. (1)wR.z siedzibą wN.i aktach osobowych wnioskodawcy dotyczących jego zatrudnienia wS.wR.Z.(...)wD.. W konsekwencji przedmiotowy materiał dowodowy pozwolił dokonać w znacznym zakresie rekonstrukcji stanu faktycznego w niniejszej sprawie.
Sąd nadał również przymiot wiarygodności zeznaniom świadkówJ. P.iK. S.oraz wnioskodawcy w tym zakresie w jakim są one zgodne i zbieżne, a nadto w takim zakresie w jakim są one skorelowane ze zgromadzonymi wiarygodnymi dokumentami osobowymi. Trzeba tu zaznaczyć, że treść złożonych przez świadków i wnioskodawcę zeznań z których płynie wniosek, żeJ. N.po roku 1979 pracował tylko jako traktorzysta i kombajnista nie znajduje odzwierciedlenia w zachowanych aktach pracowniczych wnioskodawcy. Po dokładnej analizie tych dokumentów Sąd uznał, iż nie można uznać, iż wnioskodawca wykonywał w przedmiotowym okresie pracę w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(dalej jako: ustawa emerytalna) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (dalej jako: rozporządzenie).
W związku z tym Sąd podzielił stanowisko organu rentowego wyrażone w zaskarżonej opinii, zgodnie z którym wnioskodawcy nie należy się wcześniejsza emerytura, o której mowa wart. 184 ust. 1 i 2w zw. zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity z dnia 15 października 2013 roku Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440 ze zm.) oraz w zw. z § 4 ust.1 pkt 1 i 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).
Zgodnie z powołanymi przepisami ustawy emerytalnej ubezpieczonemu mężczyźnie urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli na dzień 1 stycznia 1999 roku wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów w wymiarze co najmniej 15 lat oraz osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat, a także nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Z kolei§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzestanowi, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.(por. wyroki Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009, nr 5-6, poz. 75, z 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, z 4 października 2007 r., I UK 111/07, z 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008, nr 21 - 22, poz. 329, z 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008, nr 21 - 22, poz. 325).
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym przede wszystkim zeznania świadków i zeznania wnioskodawcy oraz dokumenty zebrane w aktach organu rentowego nr(...), aktach osobowych wnioskodawcy dotyczących jego zatrudnienia wS. (1)wR.z siedzibą wN.i aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS.wR.
Z.(...)wD., Sąd Okręgowy ustalił, że do wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych należy zaliczyć okres pracy na stanowisku kierowcy ciągnika i kombajnisty od 1.11.1979r. do 10.12.1985r. wS. (1)wN.Filia wP.co stanowi 6 lat 1 m-c i 9 dni oraz okres pracy wS.wR.Z.(...)wD.także na stanowisku kierowcy ciągnika, co stanowi 3 lata 1 m-c i 5 dni.
Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organu rentowego wnioskodawcy przy ustalaniu uprawnień do emerytury w obniżonym wieku należy uznać w/w okresy zatrudnienia jako wykonywanie pracy w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy ciągnika wymienionym w wykazie A dział VIII poz.3 stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 7.02.1983r. oraz wykazie A, dział VIII poz. 3 pkt 1 stanowiącego załącznik do uchwały nr(...)Zarządu(...)z dnia 25.07.1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy spółdzielczości rolniczej. Z wiarygodnego materiału dowodowego wynika bowiem, że wykonywał on wówczas prace traktorzysty i kombajnisty, a sporadycznie jedynie, w razie takiej konieczności wykonywał też naprawcze. W tym miejscu należy dodać, iż wykonywanie pracy - niezależnie od jej rodzaju - nigdy nie trwa faktycznie, efektywnie "pełnych" 8 godzin. Pracownik ma zawsze przerwy w pracy (choćby przerwę śniadaniową albo przerwę na chwilowy wypoczynek, na czynności fizjologiczne i higieniczne, "na papierosa" itd.). Czasem pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie jest czas, w którym praca ta jest efektywnie rzeczywiście wykonywana, lecz czas, w którym pracownik pozostaje w gotowości do świadczenia na rzecz pracodawcy pracy tego rodzaju. W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą oceny nie było jednak to, ile godzinJ. N.efektywnie świadczył pracę traktorzysty, ale o to, czy rodzaj świadczonej przez niego pracy odpowiadał definicji (istocie) pracy wykonywanej na stanowisku kierowcy ciągnika. Doniosły był zatem zakres powierzonych mu obowiązków.
Reasumując, w ocenie Sądu, wnioskodawca wykazał w postępowaniu jurysdykcyjnym wiarygodnymi środkami dowodowymi w postaci dokumentów uzupełnionych zeznaniami świadków i własnymi (

    videwyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95), iż w ramach swojego zatrudnienia wS. (1)wR.z siedzibą wN.oraz wS.wR.Z.(...)D.pracował w szczególnych warunkach, tj. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy pracach wskazanych w wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Jednakże udowodniony przezJ. N.okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach jest krótszy niż przewidziany w przepisie § 4 rozporządzenia (czyli 15 lat). Łącznie bowiem z uznanym przez organ rentowy okresem pracy w szczególnych warunkach w ilości 5 lat, 8 miesięcy i 16 dni pracy (od 16.10.1992r. do 30.06.1998r.) na stanowisku pomoc palacza i palacz c.o. w(...)Przedsiębiorstwie(...)Sp. z o.o. wR., wynosi on tylko 14 lat 11 m-cy.
Ponadto trzeba dodać, iż na podstawie zeznań wnioskodawcy, a także zaświadczenia o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy (zaświadczenie o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy w aktach emerytalnych organu rentowego nr(...)dot. kapitału początkowego k.-12) oraz świadectwa pracy z 13.08.1991r. (w aktach osobowych wnioskodawcy dot. jego zatrudnienia wS.wR.Z.
(...)wD.) ustalono, że w okresie od 13.12.1985r. do 31.08.1991r.J. N.zatrudniony był wS.wR.
Z.(...)wD., początkowo w ramach stosunku pracy na podstawie umowy o pracę jako pracownik, a następnie, od 01.01.1990r., jako członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej. W tym kontekście należy pamiętać, iż w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze prawo do wcześniejszej emerytury przysługuje pracownikom, tj. osobom pozostającym w stosunku pracy. Odnosząc się do wykładni charakteru prawnego wykonywanej pracy w ramach członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej należy stwierdzić, iż jest ona jednoznacznie ustalona w orzecznictwie, albowiem Sąd Najwyższy w tej kwestii wypowiedział się w uchwale z dnia 29 stycznia 1992 roku w sprawie II UZP 25/91 (OSN 1992/6/111) przesądzając, że stosunek członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej jest w całości stosunkiem cywilnoprawnym i nie mają do niego zastosowania przepisy powszechnego prawa pracy.
Mając na uwadze powyższe należy skonstatować, iż cały okres zatrudnienia wnioskodawcy wS.wR.Z.(...)wD.jako członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może być dodany do stażu pracy w warunkach szczególnych.
Przedstawiona wyżej argumentacja prowadzi do wniosku, iżJ. N.nie spełnił wszystkich niezbędnych warunków do przyznania mu wcześniejszej emerytury, o której mowa wart. 184 ust. 1 i 2w zw. zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz w zw. z§ 4 ust.1 pkt 1 i 3w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze - wnioskodawca nie udowodnił wymaganego okresu 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze obniżającego wiek emerytalny.
Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 24 grudnia 2014 roku znak:(...)za pozbawioną wad tak faktycznych jak i prawnych,  na podstawie przepisuart. 47714§ 1 kpcorzeczono jak w sentencji uzasadnianego wyroku. Nie stwierdzono bowiem żadnych podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawcy.