Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ns 883/11
Data wyroku: 2015-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bartek Męcina
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 1037 §1 kc

Sygnatura akt II Ns 883/11

POSTANOWIENIE
Dnia 10 grudnia 2015 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi– Widzewa w Łodzi II Wydział Cywilnyw składzie:
Przewodniczący: SSRB. M.
Protokolant: staż.W. Ł.
po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2015 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z wnioskuB. T.
z udziałemJ. B.,E. W.,G. K.,E. Z. (1),E. P.i GminyŁ.
o dział spadku i zniesienie współwłasności
postanawia
1. ustalić, iż w skład spadku poR. N.synuJ.iE.wchodzi udział wynoszący ¼ (jedną czwartą) w prawie własności nieruchomości zabudowanej budynkiem, położonej wŁ.przyul. (...), oznaczonej jakodziałka o nr (...)o powierzchni 0,1280 ha, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...);
2. dokonać działu spadku poR. N.synuJ.iE.i zniesienia współwłasności nieruchomości opisanej w punkcie 1 (pierwszym) w ten sposób, że zarządzić sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji publicznej i przyznać:
- GminieŁ.½ (jedną drugą) części ceny uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości;
-B. T.16/48 (szesnaście czterdziestych ósmych) części ceny uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości;
-E. W.,J. B.iE. Z. (2)po 2/48 (dwie czterdziestych ósmych) części ceny uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości;
-G. K.iE. P.po 1/48 (jeden czterdziestych ósmych) części ceny uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości;
3. zwrócić ze Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi na rzecz uczestniczkiB. T.kwotę 700 zł. (siedemset złotych) tytułem zaliczki na wynagrodzenie biegłego uiszczonej przelewem w dniu 17 grudnia 2013 r.,
4. zwrócić ze Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi na rzecz uczestnika GminyŁ.kwotę 700 zł. (siedemset złotych) tytułem zaliczki na wynagrodzenie biegłego uiszczonej przelewem w dniu 30 grudnia 2013 r.,
5. ustalić, że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Sygn. akt II Ns 883/11

UZASADNIENIE
Wnioskiem złożonym w dniu 30 maja 2011 rokuB. T., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o dział spadku poR. N.i zniesienie współwłasności nieruchomości. Wnioskodawczyni wniosła o ustalenie, że w skład spadku poR. N.wchodzi udział wynoszący ¼ w prawie własności nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), a następnie o dokonanie działu spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości w części wchodzącej w skład spadku poprzez przeniesienie udziałów wnioskodawczyni oraz uczestników na rzeczG. K..
W uzasadnieniu wskazano, iż współwłaścicielami majątku spadkowego poR. N.sąB. T.w 4/48 udziału w prawie własności,J. B.iE. B.(...)udziału w prawie własności orazG. K.,E. Z. (1),E. P.iT. W.po 1/48 udziału w prawie własności. Dalszy udział ¼ w prawie własności nieruchomości należy do wnioskodawczyni, jako jedynej spadkobierczyniZ. N.I votoP.z domuW.. Pozostały udział ½ w prawie własności nieruchomości należy do Skarbu Państwa.
(wniosek k. 2-6)
Pismem z dnia 26 września 2011 r. pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o wezwanieE. Z. (1)do udziału w sprawie w charakterze uczestniczki, jako następczyni prawnej zmarłego uczestnikaT. W..
(pismo k. 47- 48)
Na rozprawie w dniu 22 marca 2012 roku pełnomocnik wnioskodawczyni popierał wniosek. Również pełnomocnik uczestniczkiE. W.i uczestniczkaE. Z. (1)przyłączyli się do wniosku. Natomiast uczestniczkaG. K.oświadczyła, że nie chce otrzymać w drodze działu spadku udziału w prawie własności nieruchomości uwagi na brak środków pieniężnych pozwalających na spłacenie pozostałych stron postępowania. Sąd odrzucił wniosek w stosunku do uczestnikaT. W.z uwagi na jego zgon przez datą wniesienia wniosku.
(protokół rozprawy k. 72- 74)
Pismem z dnia 24 kwietnia 2012 r. pełnomocnik wnioskodawczyni zmodyfikował wniosek w ten sposób, że wniósł o zniesienie współwłasności całej nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), poprzez wyodrębnienie własności lokali i przyznanie ich poszczególnym współwłaścicielom proporcjonalnie do wielkości ich udziałów.
(pismo pełn. wnioskodawczyni k. 78- 79)
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2012 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika Skarb Państwa.
(postanowienie k. 85)
Pismem z dnia 20 lipca 2012 r. Skarb Państwa, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, przyłączył się do wniosku w zmodyfikowanej formie oraz wniósł o wezwanie do udziału w sprawieGminy M.Ł., która z mocyart. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nabyła udział w nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...).
(pismo pełn. Skarbu Państwa k. 93)
Pismem z dnia 26 lipca 2012 r. pełnomocnik uczestniczkiE. W.nie zgłosił zastrzeżeń do wniosku w zmodyfikowanej formie.
(pismo pełn.E. W.k. 96)
Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2012 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnikaGminę M.Ł..
(postanowienie k. 97)
Pismem z dnia 24 września 2012 r. MiastoŁ., reprezentowane przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o przyznanie udziału w prawie własności nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)przypadającego Skarbowi Państwa na rzecz wnioskodawczyni lub pozostałych uczestników, ewentualnie o sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji.
(pismo pełn. MiastaŁ.k. 110- 111)
Pismem z dnia 4 stycznia 2013 r. uczestniczkaE. Z. (1)wniosła o przyznanie przysługującego jej udziału w prawie własności nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)na rzeczG. K.bez obowiązku spłat i dopłat.
(pismo uczestniczkiE. Z. (3)k. 126)
Pismem z dnia 12 lipca 2013 r. uczestniczkaE. P., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, przyłączyła się do wniosku w zmodyfikowanej formie, oponując jednocześnie co do sposobu zniesienia współwłasności zaproponowanego przez MiastoŁ..
(pismo pełn. uczestniczkiE. P.k. 188)
Pismem z dnia 4 lipca 2014 r. pełnomocnik uczestniczkiE. P.zmodyfikował swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o zniesienie współwłasności całej nieruchomości poprzez przyznanie udziału w prawie własności nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)należnego uczestniczce na rzecz wnioskodawczyni lub pozostałych uczestników, ewentualnie poprzez sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji.
(pismo pełn. uczestniczkiE. P.k. 330)
Pismem z dnia 11 czerwca 2015 r. pełnomocnik wnioskodawczyni zmodyfikował swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o dokonanie działu spadku poR. N.oraz zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości w części wchodzącej w skład majątku spadkowego poprzez sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji komorniczej i dokonanie podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości.
(pismo pełn. wnioskodawczyni k. 376)
Pismem z dnia 3 września 2015 r. pełnomocnik uczestniczkiE. P.zmodyfikował swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości poprzez sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji komorniczej i dokonanie podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości.
(pismo pełn. uczestniczkiE. P.k. 388)
Pismem z dnia 3 września 2015 r. pełnomocnik MiastaŁ.wniósł o rozważenie przez uczestników postępowania możliwości zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości poprzez sprzedaż nieruchomości, jednak nie w drodze licytacji komorniczej, z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego i niższą kwotę uzyskaną ze sprzedaży.
(pismo pełn. MiastaŁ.k. 390- 391)
Na rozprawie w dniu 9 października 2015 roku pełnomocnik wnioskodawczyni popierał swoje stanowisko o dokonanie działu spadku poR. N.oraz zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości w części wchodzącej w skład majątku spadkowego poprzez sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji komorniczej i dokonanie podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Również pełnomocnik uczestniczkiE. W.oraz uczestniczkaE. Z. (1)przyłączyli się do wniosku w powyższej postaci. Ponadto Sąd zwolnił Skarb Państwa od dalszego udziału w sprawie w charakterze uczestnika.
(protokół rozprawy k. 409- 411)
Na rozprawie w dniu 27 listopada 2015 roku pełnomocnik wnioskodawczyni, pełnomocnik uczestniczkiE. W.i pełnomocnik MiastaŁ.oraz uczestniczkaE. Z. (1)podtrzymali swoje stanowiska wyrażone na rozprawie w dniu 9 października 2015 roku.
(protokół rozprawy k. 418- 419)
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Postanowieniem z dnia 18 października 1990 r. Sąd Rejonowy w Łodzi stwierdził, że spadek poW. B.nabyli córkaE. B.z domuB.iJ. B.po ½ części każde z nich.(kserokopia postanowienia k. 11)
Postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi stwierdził, że spadek poS. W.nabyli mążT. W.oraz córkiE. Z. (1),G. K.iE. P.po ¼ części każde z nich.(kserokopia postanowienia k. 12)
Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2009 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi stwierdził, że spadek poT. W.nabyła córkaE. Z. (1)w całości.(kserokopia postanowienia k. 49)
Postanowieniem z dnia 23 września 2010 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi- Widzewa w Łodzi stwierdził, że spadek poR. N.nabyły żonaZ. N.z domuW.oraz córkiS. W.iW. B.po 1/3 części każda z nich, natomiast spadek poZ. N.z domuW.nabył synJ. P. (1)w całości. Ponadto Sąd stwierdził, że spadek poJ. P. (2)nabyła w całości córkaB. T..(kserokopia postanowienia k. 10)
Wksiędze wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi dla nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), jako współwłaściciele są ujawnieniR. N.iZ. P.po ¼ części oraz Skarb Państwa w ½ części.
(okoliczności bezsporne; odpis zupełny księgi wieczystej k. 14- 20)
Decyzją z dnia 15 marca 2013 r. Wojewoda(...)stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przezgminę M.Ł.udziału Skarbu Państwa wynoszącego ½ części we współwłasności nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...).
(decyzja Wojewody(...)k. 262)
Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie powołanych wyżej dowodów w postaci dokumentów. Sąd dał wiarę wymienionym dowodom, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność w świetle wszechstronnego rozważenia zebranego materiału nie nasuwa żadnych wątpliwości i nie była kwestionowana przez żadną ze stron.
Sąd Rejonowy zważył co następuje:
Zgodnie zart. 1037 § 1 kcdział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Z koleiart. 689 kpcstanowi, że jeżeli cały majątek spadkowy lub poszczególne rzeczy wchodzące w jego skład stanowią współwłasność z innego tytułu niż dziedziczenie, dział spadku i zniesienie współwłasności mogą być połączone w jednym postępowaniu.
W myślart. 684 kpcskład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. Pomiędzy stronami nie było sporu, co do składu majątku spadkowego. Dlatego też Sąd ustalił, iż w skład spadku poR. N.wchodzi udział wynoszący ¼ w prawie własności nieruchomości zabudowanej budynkiem położonej wŁ.przyul. (...), oznaczonej jakodziałka nr (...)o powierzchni 0,1280 ha, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą o nr (...).
Zgodnie zart. 210 k.c.każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.
Każdy ze współwłaścicieli może żądać sądowego zniesienia współwłasności, wskazując jeden z możliwych sposobów, a mianowicie:
1) podział fizyczny rzeczy pomiędzy współwłaścicieli z ewentualnym wyrównaniem różnicy wartości powstałych z podziału części przez dopłaty,
2) przyznanie całej rzeczy jednemu ze współwłaścicieli lub kilku na współwłasność za ich zgodą i zasądzenie od nich spłat na rzecz pozostałych współwłaścicieli,
3) licytacyjną sprzedaż rzeczy wspólnej (podział cywilny). Możliwe jest także kumulowanie tych sposobów, np. przez podział fizyczny części wspólnej nieruchomości i przez sprzedaż pozostałej części. Nie jest też wyłączone ograniczenie zniesienia współwłasności do części wspólnej nieruchomości i do pozostawienia pozostałej części we współwłasności.(Komentarz do kodeksu cywilnego, t. 2, Własność i inne prawa rzeczowe, S. Rudnicki str.221)
W myślart. 211 k.c.każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Podstawowym sposobem zniesienia współwłasności (wyraźnie preferowanym przezkodeks cywilny) jest zatem podział fizyczny rzeczy.(tak orzeczenia SN z 30 października 1978 r., III CRN 214/78 i z 16 listopada 1993 r., I CRN 176/93 oraz z 29 lipca 1998 r., II CKN 748/97, Biuletyn Sądu Najwyższego 1999/1 str. 9 i zgodne poglądy na ten temat w piśmiennictwie).
W doktrynie i orzecznictwie panuje zgoda co do tego, że jeśli zniesienie współwłasności następuje z mocy orzeczenia sądu, powinien on brać pod uwagę przede wszystkim ten sposób wyjścia ze wspólności, chyba że współwłaściciele sami żądają przyznania rzeczy wspólnej jednemu z nich w zamian za spłaty albo sprzedaż stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego.
W rozpoznawanej sprawie sposób zniesienia współwłasności był na dzień zamknięcia przewodu sądowego dla części stron zgodny. Wnioskodawczyni,E. P.iE. Z. (1), przy braku stanowiskaG. K.iJ. B.zgodnie wnosiły o sprzedaż przedmiotowej nieruchomości w drodze licytacji publicznej i podział uzyskanej w ten sposób kwoty. Należy przy tym zauważyć, że również MiastoŁ.wnosiło o sprzedaż nieruchomości, ale nie w drodze licytacji publicznej, aby w ten sposób zaoszczędzić kosztów postępowania egzekucyjnego i uzyskać wyższą cenę sprzedaży. Ponadto w pierwszym piśmie złożonym w sprawie, z dnia 24 września 2012 r. pełnomocnik MiastaŁ.wnosił ewentualnie o sprzedaż przedmiotowej nieruchomości w drodze licytacji. Poza tym żadna ze stron postępowania nie wnosiła o przyznanie nieruchomości na swoją rzecz, a część z uczestników wyraźnie oświadczyło, że nie są zainteresowane powyższym sposobem zniesienia współwłasności.G. K.podała, że nie posiada środków pieniężnych na spłatę pozostałych stron, a MiastoŁ.wskazało, że kieruje się polityką „wychodzenia” ze współwłasności nieruchomości. Również pierwszy w kolejności sposób zniesienia współwłasności, czyli przez podział fizyczny rzeczy, nie mógł być brany pod uwagę z uwagi na zbyt wysokie koszty wyodrębnienia własności poszczególnych lokali. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że najbardziej racjonalnym i sprawiedliwym sposobem zniesienia współwłasności nieruchomości będzie sprzedaż przedmiotowej nieruchomości w drodze licytacji publicznej i podział uzyskanej w ten sposób kwoty. Tym bardziej, że w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd powinien dążyć do tego, aby wszyscy współwłaściciele uzgodnili sposób podziału i przedstawili możliwie zgodny wniosek tak, aby wydane postanowienie odpowiadało ich woli. (tak orzeczenie SN z 23 lipca 1982 r., III CRN 161/82, OSNPG 1/83, poz. 2).
Jak już była mowa powyżej wksiędze wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi dla nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), jako współwłaściciele są ujawnieniR. N.iZ. P.po ¼ części oraz Skarb Państwa w ½ części. Postanowieniem z dnia 23 września 2010 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi- Widzewa w Łodzi stwierdził, że spadek poR. N.nabyły żonaZ. N.z domuW.oraz córkiS. W.iW. B.po 1/3 części każda z nich, natomiast spadek poZ. N.z domuW.nabył synJ. P. (1)w całości. Ponadto Sąd stwierdził, że spadek poJ. P. (2)nabyła w całości córkaB. T.. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi stwierdził, że spadek poS. W.nabyli mążT. W.oraz córkiE. Z. (1),G. K.iE. P.po ¼ części każde z nich. Postanowieniem z dnia 18 października 1990 r. Sąd Rejonowy w Łodzi stwierdził, że spadek poW. B.nabyli córkaE. B.z domuB.iJ. B.po ½ części każde z nich. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2009 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi stwierdził, że spadek poT. W.nabyła córkaE. Z. (1)w całości. Z kolei decyzją z dnia 15 marca 2013 r. Wojewoda(...)stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przezgminę M.Ł.udziału Skarbu Państwa wynoszącego ½ części we współwłasności nieruchomości.
Biorąc pod uwagę, że spadkodawczyniZ. N.nosiła uprzednio nazwiskoP., a uczestniczkaE. B.zmieniła nazwisko naW., nie ulega wątpliwości, że współwłaścicielami nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)są MiastoŁ.w ½ części,B. T.w 16/48 części,E. W.,J. B.iE. Z. (2)po 2/48 części orazG. K.iE. P.po 1/48 części. Dlatego też w takich częściach Sąd przyznał poszczególnym stronom kwotę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji publicznej.
W punkcie 3 postanowienia orzeczono o zwrocie ze Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi na rzecz uczestniczkiB. T.kwoty 700 zł. tytułem zaliczki na wynagrodzenie biegłego uiszczonej przelewem w dniu 17 grudnia 2013 r.,
Identyczną kwotę zwrócono ze Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi na rzecz uczestnika GminyŁ.również tytułem zaliczki na wynagrodzenie biegłego uiszczonej przelewem w dniu 30 grudnia 2013 r.
Odnośnie kosztów postępowania, Sąd zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 520 § 1 kpcustalił, iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątki od tej zasady zostały ustanowione z dalszych paragrafachart. 520, stanowiąc, iż jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników (§ 2). Paragraf 3 zaś stanowi, iż jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie. W orzecznictwie i doktrynie zwraca się uwagę, iż w postępowaniu nieprocesowym nie ma „pojedynku" dwóch przeciwstawnych sobie stron, dlatego też nie można mówić o przegrywającym, który powinien zwrócić koszty postępowania wygrywającemu (por.art. 98 § 1). Przeciwnie, z treści całegoart. 520wynika, że ustawodawca zakłada, że w zasadzie uczestnicy postępowania są w tym samym stopniu zainteresowani jego wynikiem, a orzeczenie sądu udziela ochrony prawnej każdemu uczestnikowi. Dlatego ten, kto poniósł koszty sądowe lub koszty zastępstwa procesowego, nie uzyska zwrotu wydanych kwot od innego uczestnika, ale i nie jest obowiązany do zwracania kosztów poniesionych przez innego uczestnika ( tak. Bodio Joanna, Demendecki Tomasz, Jakubecki Andrzej, Marcewicz Olimpia, Telenga Przemysław, Wójcik Mariusz P [w] Komentarz do art.520 kodeksu postępowania cywilnego, LEX/el. 2010).