Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 723/15
Data wyroku: 2015-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Kwilosz-Babiś, Jacek Małodobry, Tomasz Białka
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 679 kpc

Sygn. akt III Ca 723/15

POSTANOWIENIE
Dnia 10 grudnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:
Przewodniczący: SSO Jacek Małodobry
Sędziowie: SO Katarzyna Kwilosz-Babiś (sprawozdawca)
SO Tomasz Białka
Protokolant: sekr. Katarzyna Gołyźniak
po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. M.
o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku w sprawie I Ns 87/84
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu
z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I Ns 1135/13

p o s t a n a w i a :
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Nowym Targu do ponownego rozpoznania oraz orzeczeniao kosztach postępowania apelacyjnego.
(...)
Sygn. akt III Ca 723/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 roku wydanym na posiedzeniu niejawnym Sąd Rejonowy w Nowym Targu oddalił wniosekA. M.o uchylenie lub zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku w sprawie o sygn. I Ns 87/84 i koszty postępowania zniósł.
W uzasadnieniu w/w postanowienia Sąd Rejonowy ustalił, że postępowanie o stwierdzenie nabycia praw do spadku poJ. M. (1)s.M.zmarłym 21 września 1983 roku wR.i tam ostatnio zamieszkałym toczyło się przy udziale jego spadkobierców ustawowych, m.in. bratanków spadkodawcyJ. M. (1)iJ. M. (2), którzy byli synamiF. M. (1)- brata spadkodawcy.J. M. (1)iJ. M. (2)wnieśli o dopuszczenie do udziału w sprawie w piśmie skierowanym do sądu z dnia 15 marca 1984 roku. Dalej Sąd Rejonowy podniósł, że z uwagi na fakt, iżJ. M. (2)iJ. M. (1)brali udział w postępowaniu, to okoliczność, na którą powołuje sięA. M., że jest spadkobiercą poJ. M. (2)nie daje podstaw do uzasadnionego żądania uchylenia lub zmiany postanowienia wydanego w sprawie o sygn. I Ns 87/83. Zgodnie zart. 679 § 1 k.p.c.dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobiercą lub że jej udział spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Jednakże ten kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dni w którym uzyskał tę możliwość. Żadna z okoliczności, na które powołuje sięA. M.nie stanowi przesłanki wymienionej w wyżej cytowanym artykule. Sąd może bez wzywania zainteresowanych do udziału w sprawie oddalić wniosek na posiedzeniu niejawnym, jeżeli z treści wniosku wynika oczywisty brak uprawnienia wnioskodawcy, stanowi o tymart. 514 § 2 k.p.c.iart. 506 k.p.c.Prawdą jest, że krąg osób uprawnionych do zgłoszenia wniosku o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku nie jest zamknięty. Wniosek o wszczęcie takiego postępowania może zgłosić każdy zainteresowany. Jednakże w niniejszej sprawie sąd zbadał i ocenił, iż wnioskodawcy nie przysługuje uprawnienie do zgłoszenia wniosku. Nie posiadał legitymacji do występowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poJ. M. (1)w jego toku, albowiemJ. M. (2)iJ. M. (1)- synowieF. M. (2)- brata spadkodawcy sami brali udział w postępowaniu. Z tego względu orzeczono jak w sentencji.
Apelację od wyżej wymienionego orzeczenia złożyłA. M.zaskarżając postanowienie w całości. W sporządzonej osobiście apelacjiA. M.zarzucił m.in., że wbrew ocenie Sądu Rejonowego posiada legitymację do złożenia wniosku o zmianę postanowienia spadkowego poJ. M. (1)s.M.. Zarzucił też, że sąd nie wezwał go o sprecyzowanie wniosku ani nie przydzielił mu adwokata z urzędu. Zdaniem apelującego postępowanie w sprawie o sygn. I Ns 87/84 jest nieważne. Podkreślił, że domaga się zmiany postanowienia spadkowego w części dotyczącej dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja, o ile wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, zasługuje na uwzględnienie. Uchylenie zaskarżonego postanowienia jest konieczne, ponieważ Sąd I instancji nie był uprawniony do merytorycznego rozpoznania wnioskuA. M.na posiedzeniu niejawnym.
Powołany przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczeniaart. 514 §2 k.p.c.daje możliwość oddalenia wniosku a limine na posiedzeniu niejawnymwyłącznie w sytuacji, gdy z samej treści wniosku wynika, że pochodzi on od osoby, która nie jest legitymowania czynnie do złożenia wniosku, a więc nie jest uprawniona do zainicjowania danej sprawy np. z uwagi na treśćart. 545 §1 i 2 k.p.c.wniosku o ubezwłasnowolnienie nie może skutecznie wnieść sąsiad osoby, wykazującej przesłanki do jej ubezwłasnowolnienia. Gdyby taki wniosek złożył, to podlegałby on oddaleniu a limine na posiedzeniu niejawnym. Uprawnienie do zgłoszenia wniosku w danej sprawie co do zasady regulują przepisy kodeksu, przy czym niektóre z nich (np.art. 527, 541 § 1) stanowią, że wnioskodawcą może być "każdy zainteresowany", czyli każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania (art. 510 § 1); inna, liczniejsza grupa przepisów wymienia ściśle określone osoby (np.art. 545 § 1, art. 561 § 2, art. 583). Jeżeli kodeks wyraźnie nie określa wnioskodawcy, oznacza to, że uprawnienie wynika z przepisów prawa materialnego (np.art. 210 zdanie pierwsze lub art. 1025 § 1 k.c.). Jeżeli zatem już z treści wniosku wynika, że wnioskodawca nie należy do kręgu osób legitymowanych do wszczęcia postępowania nieprocesowego, sąd może a limine wniosek oddalić na posiedzeniu niejawnym.
W sprawach o zmianę prawomocnego postanowienia spadkowego legitymację czynną do złożenia wniosku mają te osoby, które posiadają interes prawny w prawidłowym wykazaniu następstwa prawnego po spadkodawcy.A. M.niewątpliwie posiada legitymację czynną do zainicjowania sprawy o zmianę postanowienia spadkowego poJ. M. (1)zmarłym 21 września 1983r., ponieważ nabył prawa do spadku poJ. M. (2)i poJ. M. (1)tj. osobach wymienionych jako spadkobiercyJ. M. (1)s.M.w postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 87/84 ( por. postanowienie z uzasadnieniem k. 3, odpis aktu notarialnego k. 42-43 ).
Jak podnosi się w Komentarzach doart. 679 k.p.c.spadkobierca osoby, która była uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku,możeżądać zmiany wydanego w tym postępowaniu postanowienia, jeśli wskaże podstawę uzasadniającą zmianę oraz dowiedzie, że podstawa ta nie mogła być podniesiona w czasie postępowania a ponadto złoży wniosek w ciągu roku od chwili, gdy podniesienie tej podstawy stało się możliwe. Podsumowując należy stwierdzić, że błędna jest ocena Sądu Rejonowego, żeA. M.nie ma legitymacji do złożenia wniosku, ponieważJ. M. (2)iJ. M. (1)osobiście brali udział w sprawie I Ns 87/84.A. M.jest uprawniony do złożenia wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia spadkowego poJ. M. (1)s.M.i w związku z tym nie było dopuszczalne oddalenie jego wniosku a limine na posiedzeniu niejawnym. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że istnienie legitymacji czynnej do złożenia wniosku i merytoryczna zasadność wniosku to dwie różne kwestie.
Mając powyższe na uwadze na zasadzieart. 386 §2 i §4 k.p.c.w związku zart.13 §2 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy rozpozna wniosekA. M.na rozprawie. Konieczne jest przesłuchanie wnioskodawcy celem ustalenia podstawy ewentualnie uzasadniającej zmianę postanowienia spadkowego. Jak wyżej wspomniano wnioskodawca musi też wykazać, że podstawa ta nie mogła być podniesiona w czasie postępowania a ponadto, że złożył wniosek w ciągu roku od chwili, gdy podniesienie tej podstawy stało się możliwe.

(...)

(...)