Sąd Rejonowy w Kędzierzynie Koźlu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 374/14
Data wyroku: 2015-05-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Aleksandra Gawlas
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 530 k.c
Teza: Wierzycielem przyszłym , w rozumieniu art. 530 k.c. jest taki wierzyciel, którego wierzytelność jeszcze nie istnieje w sensie prawnym w chwili dokonywania przez dlużnika ( przyszłego dłużnika) czynności prawnej na warunkach określonych w przepisie art. 527 par. 1 k.c.

Sygn. akt: I C 374/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 maja 2015 r.
Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Aleksandra Gawlas

Protokolant:

stażysta Renata Schurgacz

po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. w Kędzierzynie-Koźlu
sprawy z powództwaK. G.
przeciwkoI. A.
o zapłatę

1
oddala powództwo,

2
zasądza od pozwanegoK. G.na rzecz pozwanejI. A.kwotę 3.518,48 zł (trzy tysiące pięćset osiemnaście złotych 48/100) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 374/14

UZASADNIENIE
PowódK. G.wystąpił przeciwko pozwanejI. A.o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda umowy z dnia 11.05.2009r., mocą której ojciec pozwanej -W. P., darował jej nieruchomość położoną wZ., stanowiącą teren zabudowany w postacidziałki nr (...), o pow. 0,0600 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu, Wydział V Ksiąg Wieczystych, prowadziksięgę wieczystą nr (...), a nadto o zasądzenie od pozwanej na rzecz ww. kosztów procesu.
K. G.argumentował, iż prowadzi działalność gospodarczą pod firmą(...)K. G.z siedzibą wO., w ramach której zbył na rzeczW. P.(ojca pozwanej) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą(...)z siedzibą wZ.towar, nieuzyskując należnej zapłaty. Na podstawie tytułów wykonawczych w postaci: zaopatrzonego w klauzulę wykonalności wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Opolu, Wydziału V Gospodarczego z dnia 22 stycznia 2014r. (sygn. akt V GC 844/12), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności wyroku Sądu Rejonowego w Opolu, Wydziału V Gospodarczego, z dnia 17 października 2012 r. (sygn. akt V GC 845/12), powód wszczął przeciwkoW. P.postępowania egzekucyjne, prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie-KoźluD. K., w sprawach opatrzonych sygn. akt: Km 1497/14 i Km 1532/14, które nie doprowadziły jednak do zaspokojenia jego należności. W ocenie powoda, składnikiem majątku dłużnika, z którego mógłby skutecznie dochodzić zaspokojenia, było prawo współwłasności nieruchomości objętejksięgą wieczystą nr (...), przeniesione na rzecz córki pozwanegoI. A..K. G.stanął na stanowisku, iż przekazując pozwanej ww. składnik majątku,W. P.miał świadomość możliwości powstania zobowiązań w niedalekiej przyszłości oraz, że działał on w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, doprowadzając tym samym do ziszczenia się przesłanek zart. 530 k.c.
W odpowiedzi na pozew,I. A.wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu.
Pozwana zaprzeczyła, jakoby nabycie przez nią, od rodziców:W. P.iT. P., prawa własności opisanej przez powoda nieruchomości, dokonane zostało z zamiarem pokrzywdzenia przyszłych wierzycieliW. P., a także, aby do takiego pokrzywdzenia w wyniku zawarcia umowy w ogóle doszło. Jak podniosła, w dacie zawarcia rzeczonej umowy,W. P.nie posiadał żadnego zadłużenia grożącego niewypłacalnością lub mogącego wpłynąć na taką niewypłacalność w przyszłości, poza kredytami bankowymi związanymi z prowadzoną działalnością. Brak było również jakichkolwiek zatorów płatniczych, czy spraw sądowych związanych z zadłużeniem, które mogłyby uzasadniać złą sytuację finansowąW. P.. Przyczyną powstania po jego stronie problemów finansowych, był splot wielu zdarzeń i czynników zewnętrznych, a to: ustawowy wzrost podatku VAT, wzrost ceny oleju napędowego i materiałów budowlanych oraz niekorzystne warunki atmosferyczne, które uniemożliwiły ww. terminową realizację przyjętych zleceń (w tym od GminyK.) oraz naraziłyW. P.na dodatkowe restrykcje finansowe w postaci kar umownych. Miało to jednak miejsce dopiero w 2011r. Dokonując zaś czynności darowizny w 2009r. aniW. P., ani tym bardziej pozwana nie przewidywali, ani nawet przy dochowaniu należytej staranności nie mogli przewidzieć sytuacji utraty płynności finansowej przezW. P., a tym bardziej nie działali w jakimkolwiek zamiarze pokrzywdzenia ówczesnych czy przyszłych wierzycieli.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
K. G.prowadzi działalność gospodarczą pod nazwąAgencja Usługowo-Handlowa (...)K. G.z siedzibą wO.w zakresie sprzedaży hurtowej wyrobów metalowych oraz sprzętu i dodatkowego wyposażenia hydraulicznego i grzejnego.
W latach 1992 – 2012W. P.prowadził działalność gospodarczą pod nazwą(...)z siedzibą wZ.w zakresie wykonywania instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzowanych.
Bezsporne.
W roku 2008r. dochódW. P.z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się kwotą 432.045,51zł. W roku 2009r. dochód ww. wyniósł 32.315,16zł. W roku 2010r. dochódW. P.zamknął się kwotą 111.662,57zł. W roku 2011 ww. osiągnął stratę w kwocie 110.434,68zł. W roku 2012r.W. P.poniósł stratę w kwocie 21.501,89zł.
Od 27 stycznia 1993r.W. P.posiadał rachunek bieżący na działalność gospodarczą w Banku Spółdzielczym wG.Oddział wZ.. Na dzień 14 stycznia 2009r., jak i poprzednich okresach czasu, rachunek nie był zajęty w postępowaniach egzekucyjnych. Średnie miesięczne obroty na rachunku za 2008r. zamykały się kwotą sześciocyfrową. Jednocześnie na dzień 14 stycznia 2009r. zdolność kredytowaW. P.w wymienionym banku wynosiła 300.000zł, natomiast na dzień 25 maja 2009r.W. P.posiadał zdolność kredytową zabezpieczającą zamówienia budowlane do wysokości 4.700.000zł. Na dzień 19 kwietnia 2010r. zdolność kredytowaW. P.w Banku Spółdzielczym wG.OddziałZ.zabezpieczająca zamówienia budowlane wynosiła 1.000.000 zł.
Wg stanu na dzień 20.04.2010r. oraz na dzień 21.06.2011r.W. P.nie posiadał zaległości podatkowych. Nie posiadał również zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Dowody:

-

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia  zaświadczenia z dnia 14.01.2009r. – k. 117,

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia  pisma z dnia 25.05.2009r. – k. 118,

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach z dnia 20.04.2010r. – k. 119-120,

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS – k. 121,

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia  pisma z dnia 19.04.2010r. – k. 122,

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach z dnia 21.06.2011r. – k.123-124,

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS – k. 125,

poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty ) w roku podatkowym 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 – k. 218-232,

wyjaśnienia pozwanejI. A.– k. 204-205.

Dnia 30.04.2010r. pomiędzy GminąK.aW. P.prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą(...)z siedzibą wZ., doszło do zawarcia umowy, której przedmiotem była budowa kanalizacji sanitarnej wG.z wymianą sieci wodociągów z rur azbestowych na inne. Umowę zawarto w związku z zakończeniem postępowania związanego z przetargiem ogłoszonym przez wskazaną Gminę, w którym oferta złożona przezW. P.uznana została za najkorzystniejszą.
W związku z realizacją powyższej umowy, w 2010r.W. P.nawiązał współpracę zK. G.. W jej ramach nabywał od kontrahenta materiały budowlane. W okresie od czerwca 2010r. do połowy 2011r.K. G.wystawił faktury VAT na łączną kwotę 179.996,12 zł, którąW. P.uregulował w całości.
Dowody:
- zawiadomienie z dnia 26.04.2010r. – k. 108-112,
- umowa z dnia 30.04.2010r. – k. 113-116,
- oferta w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego – k. 239,
- oświadczenie – k. 127,
- wyjaśnienia pozwanejI. A.- k. 204-205.
W połowie 2011r. przedsiębiorstwo prowadzone przezW. P.stopniowo zaczęło tracić zdolność do bieżącego regulowania wymagalnych wierzytelności. W tym czasie ww. realizował umowę z dnia 30.04.2010r. zawartą z GminąK.oraz prowadził roboty budowlane wJ.. Przyjęty przez inwestora (GminęK.), transzowy system płatności za poszczególne etapy realizacji umowy z dnia 30.04.2010r. oraz niekorzystne warunki gruntowe utrudniające prowadzenie robót budowlanych wJ.skutkowały niedochowaniem przezW. P.terminów realizacji zawartych kontraktów, w konsekwencji zaś obarczyły tego ostatniego obowiązkiem zapłaty kar umownych. W tym czasie, w zw. z ustaleniem nowych, wyższych stawek podatku VAT, wzrosły ceny oleju napędowego i materiałów budowlanych, podnosząc tym samym koszty realizacji inwestycji budowlanych.
Dowody:
- wyjaśnienia pozwanejI. A.– k. 204-205.
W okresie od dnia 28 czerwca 2011r. do dnia 04 listopada 2011r.K. G., w związku ze sprzedażą na rzeczW. P.materiałów budowlanych, wystawił następujące faktury VAT:
- nr(...)z dnia 28.06.2011r. na kwotę 3.556,25zł z terminem płatności do dnia 27.08.2011r.,
- nr(...)z dnia 13.08.2011r. na kwotę 3.129,53zł z terminem płatności do dnia 12.10.2011r.,
- nr(...)z dnia 26.10.2011r. na kwotę 4.283,43zł z terminem płatności do dnia 25.11.2011r.,
- nr(...)z dnia 01.08.2011r. na kwotę 2.529,67zł, z terminem płatności do dnia 30.09.2011r.,
-(...)z dnia 12.08.2011r. na kwotę 391,88zł, z terminem płatności do dnia 11.10.2011r.,
- nr(...)z dnia 23.09.2011r. na kwotę 8.983,50zł, z terminem płatności do dnia 22.11.2011r.,
- nr(...)z dnia 04.11.2011r. na kwotę 1.520,35zł, z terminem płatności do dnia 04.12.2011r.
Dowody:
- faktury VAT – k. 31-40.
W. P.nie uregulował należności z tego tytułu w wyznaczonych terminach.
Bezsporne.
Na początku 2012r. uW. P.nastąpiło załamanie stanu zdrowia. U ww. rozpoznano kardiomiopatię, niewydolność serca w klasie czynnościowej(...)/III oraz nadciśnienie płucne. Ww. kontynuował leczenie w warunkach szpitalnych w roku 2013 i 2014.
Dowody:

-

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia karty wypisowej z dnia 16.02.2012r. – k. 128-129,

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego – k. 130-131,

poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 16.04.2014r. – k. 132-135.

Postanowieniem z dnia 22.03.2013r. Prokuratur Rejonowy w Opolu umorzył śledztwo w sprawie doprowadzenia w okresie od dnia 20.04.2011r. do dnia 04.11.2011r. przezW. P.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przezK. G., poprzez wprowadzenie ww. w błąd co do zamiaru i możliwości zapłaty za towar pobrany zgodnie z fakturami VAT nr:(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...), czym miał działać na szkodęK. G.prowadzącego działalność pod nazwąAgencja Usługowo-Handlowa (...)K. G.z siedzibą wO., w łącznej kwocie 128.906,22zł, tj. o przestępstwo zart. 286 §1 kkww zw. zart. 12 k.k., wobec braku znamion czynu zabronionego zart. 286 § 1 k.k., na podstawieart. 17 §1 pkt 2 kpk.
Dowody:
- odpis  postanowienia o umorzeniu śledztwa – k. 78-79.
Wyrokiem z dnia 17.10.2012r., wydanym w sprawie opatrzonej sygn. akt V GC 845/12, Sąd Rejonowy w Opolu, Wydział V Gospodarczy zasądził od pozwanegoW. P.na rzecz powodaK. G.kwotę 28.927,39zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 26.07.2011r. do dnia zapłaty oraz kwotę 3.864zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu V Wydziału Gospodarczego z dnia 23.01.2013r. (V GC 845/12) wyrok z dnia 17.10.2012r. został opatrzony klauzulą wykonalności.
Dowody:
- odpis wyroku SR w Opolu z dnia 17.10.2012r. wraz z klauzulą wykonalności z dnia 17.10.2012r. – k. 17.
W piśmie z dnia 19 listopada 2013r.W. P.złożyłK. G.propozycję dobrowolnej, ratalnej spłaty zadłużenia.
W wyniku osiągniecia porozumienia, jeszcze w 2013r.I. A.uregulowała w całości zadłużenieW. P.względemK. G.w kwocie 77.787 zł, tj. w zakresie należności głównej, dokonując następujących wpłat na rachunek bankowy powoda:
- dnia 2.12.2013r. - kwoty 47.991,30zł
- dnia 2.12.2013r. - kwoty 4.795,70zł,
- dnia 31.12.2013r. – kwoty 16.191,83zł,
- dnia 31.12.2013r. – kwoty 5.000zł,
- dnia 31.12.2013r. – kwoty 3.808,17zł.
Dowody:
- pismoW. P.z dnia 19.11.2013r., k. 138
- potwierdzenia wpłat – k. 139-143.
Wyrokiemłącznymz dnia 22.01.2014r., wydanym w sprawie opatrzonej sygn. akt V GC 844/12, Sąd Rejonowy w Opolu, Wydział V Gospodarczy zasądził od pozwanegoW. P.na rzecz powodaK. G.odsetki ustawoweod kwot: 2.529,67zł od dnia 3.06.2013r. do dnia 01.12.2013r., 391,88zł od dnia 12.10.2011r. do dnia 01.12.2013r., 3.129,53zł od dnia 13.10.2011r. do dnia 01.12.2013r., 10.973,74zł od dnia 01.11.2011r. do dnia 1.12.2013r., 8.983,50zł od dnia 23.11.2011r. do dnia 01.12.2013r., 1.520,35zł od dnia 6.12.2011r. do dnia 01.12.2013r., 4.283,43 od dnia 28.12.2011r. do dnia 01.12.2013r. wraz z kosztami procesu w kwocie 12.641zł. Sąd umorzył postępowanie w zakresie należności głównej w kwocie 47.991,30 zł.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu V Wydziału Gospodarczego z dnia 26.02.2014r. (V GC 844/12) wyrok łączny z dnia 22.01.2014r. został opatrzony klauzulą wykonalności.
Postanowieniem z dnia 12.02.2014r. wydanym w sprawie V GC 1252/12, Sąd Rejonowy w Opolu, Wydział V Gospodarczy umorzył postępowanie w sprawie oraz zasądził od pozwanegoW. P.na rzecz powodaK. G.kwotę 5.097zł tytułem zwrotu kosztówprocesu.
Dowody:
- odpis wyroku łącznego SR w Opolu z dnia 22.01.2014r. wraz z klauzulą wykonalności – k. 16,
- odpis postanowienia SR w Opolu z dnia 12.02.2014r. – k. 18.
Pismem z dnia 17.02.2014r. powód poinformowałW. P.o umorzeniu niezapłaconych odsetek ustawowych od należności głównej, objętej postępowaniem sądowym toczącym się przed Sądem Rejonowym w Opolu pod sygn. akt V GC 844/12.
Pismem opatrzonym tożsamą datą, powód poinformowałW. P.o umorzeniu niezapłaconych odsetek ustawowych od należności głównej, objętej postępowaniem sądowym toczącym się przed Sądem Rejonowym w Opolu pod sygn. akt V GC 1252/12.
Dowody:
- pisma powoda z dnia 17.02.2014r. – k. 144 - 145.
W dniu 02 kwietnia 2014r., na wniosekK. G., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie-KoźluD. K.wszczął egzekucję przeciwkoW. P.w sprawie opatrzonej sygn. akt Km 1497/14. Podstawę egzekucji stanowił tytuł wykonawczy w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 17.10.2012r. w sprawie V GC 845/12, zaopatrzony w klauzulę wykonalności, zaś należność główna opiewała na kwotę 9.987,66 zł.
W dniu 03 kwietnia 2014r., na wniosekK. G., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie-KoźluD. K.wszczął egzekucję przeciwkoW. P.w sprawie opatrzonej sygn. akt Km 1532/14. Podstawę egzekucji stanowił tytuł wykonawczy w postaci wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 26.02.2014r. w sprawie V GC 844/12, zaopatrzony w klauzulę wykonalności, zaś na należność objętą tytułem wykonawczym składały się następujące kwoty: 2.441 zł tytułem kosztów procesu, 10.260 zł tytułem zastępstwa prawnego.
Dowody:

-

zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia 2.04.2014r. – k. 19,

zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia 3.04.2014r. – k. 20.

Jednocześnie, pismem z dnia 02 kwietnia 2014r.K. G.wezwałI. A.do zapłaty pozostałej części należności w łącznej wysokości 27.791,66zł, a objętej tytułami wykonawczymi w sprawach V GC 845/1, V GC 844/12, V GC 1252/12, do dnia 16.04.2014r., pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, z tytułu wierzytelności przysługującej mu wobecW. P..
Komornik Sadowy przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie-KoźluD. K.wyegzekwował od dłużnikaW. P.i przekazał wierzycielowiK. G.następujące kwoty: 60zł, 238,92zł, 43,57zł, 6zł, 66,05zł, 502,06zł, 92,08zł, 442,06zł, 38,36zł, 77,43zł, 552,78zł, 552,78zł, 552,78zł, 543,52zł, 247zł - łącznie 4.015,39 zł.
Aktualnie, zadłużenieW. P.wobecK. G.zamyka się zatem kwotą niższą aniżeli wskazaną w wezwaniu do zapłaty z dnia 02 kwietnia 2014r. Na należność składają się w przeważającej mierze koszty postępowań sądowych w sprawach opatrzonych sygn. akt: V GC 844/12, V GC 845/12, V GC 1252/12.
Dowody:
- wezwanie do zapłaty z dnia 02.04.2014r. wraz z dowodem nadania – k. 80-81,
- dowody wpłat – k. 170-184,
- wyjaśnienia pozwanejI. A.– k. 204-205.
Umową z dnia 11 maja 2009r. małżonkowieW. P.iT. P.darowali córceI. A.wchodzącą do ich majątku wspólnego nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym, położoną wZ.przyul. (...).A.45, składającą się zdziałki nr (...)(mapa nr 4) o powierzchni 0,0600 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu prowadziksięgę wieczystą (...). Nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, który stanowi centrum życioweI. A.oraz jej rodziców, a od ślubu w 2006r. także męża pozwanej, a następnie ich dziecka. W 2008r.I. A.rozstała się z mężem. DecyzjaW. P.iT. P.o przysporzeniu na rzecz córki była między innymi następstwem jej sytuacji życiowej. Rodzice chcieli zapewnić córce oraz wnukowi zaplecze nie tylko mieszkaniowe, ale i majątkowe. Ponadto,W. P.iT. P., wcześniej darowali własność innej nieruchomości starszemu synowi.
Wartość nieruchomości w umowie darowizny została określona przez strony na kwotę 350.000zł. JednocześnieI. A.obciążyła nieruchomość służebnością osobistą mieszkania, którą ustanowiła na rzecz rodziców. W dacie darowizny w dziale IV księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości widniał wpis hipoteki zwykłej w kwocie 150.000zł oraz hipoteki kaucyjnej do kwoty 11.900zł na rzecz Banku Spółdzielczego wG.Oddziału wZ..
Dowody:

-

wydruk z elektronicznejksięgi wieczystej nr (...)z dnia 9.05.2014r. – k. 21-27,

umowa  darowizny z dnia 1.05.2009r. – k. 28-30,

wyjaśnienia pozwanejI. A.– k. 204-205 .

Po dokonaniu przysporzenia na rzeczI. A.w majątku małżonkówW. P.iT. P.pozostało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej wR., o powierzchni 0,5015 ha oraz prawo własności posadowionych na niej budynków gospodarczego oraz magazynu, objętych księgą wieczystą Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu, Wydziału V Ksiąg Wieczystych nr(...), o wartości 1.500.000zł. Prawa obciążone są hipoteką umowną na rzecz Banku Spółdzielczego wG.Oddziału wZ.w kwocie 1.071.000zł (wniosek o wpis z dnia 27.04.2012r.), hipoteką przymusową w kwocie 53.052,50 zł na rzeczK. G.(wniosek o wpis z dnia 17.01.2013r.) oraz hipoteką przymusową w kwocie 95.894,51 na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (wniosek z dnia 29.03.2013r.).

Dowody:

- wydruk z elektronicznejksięgi wieczystej nr (...)z dnia 9.05.2014r. – k. 67-77,
-  wyjaśnienia pozwanejI. A.– k. 204-205.

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo należało oddalić.
Podstawą roszczeniaK. G.są:art. 530 zd. 1 k.c.w zw. zart. 527 § 1 i 2 k.c.oraz zart. 528 k.c., wedle treści których, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika, osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. O zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli mówimy wówczas, gdy wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności (art. 530 zd. 1 k.c.w zw. zart. 527  § 1 i 2 k.c.). Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z zamiarem pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, o zamiarze dłużnika (art. 530 zd. 1 k.c.w zw. zart. 528 k.c.).
Ustalenia faktyczne w sprawie poddanej ocenie Sądu Rejonowego zostały poczynione w oparciu o dowody z dokumentów prywatnych, urzędowych, a nadto w oparciu o wyjaśnienia pozwanejI. A.przesłuchanej w charakterze strony.
Okoliczności faktyczne miały charakter bezsporny, co do zawarcia umowy darowizny, mocą którejW. P.iT. P.przenieśli na rzeczI. A.prawo własności nieruchomości położonej wZ., stanowiącej teren zabudowany w postacidziałki nr (...), z mapy nr 4, o pow. 0,0600 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu, Wydział V Ksiąg Wieczystych, prowadziksięgę wieczystą nr (...)oraz co do zaspokojenia w przeważającej mierze wierzytelności powoda.
Istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy w realiach niniejszej sprawy w istocie doszło do przyjęcia przezI. A.(obdarowaną) korzyści majątkowej, w okolicznościach działania darczyńcyW. P.z zamiarem pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, tj. w celu utrudnienia i opóźnienia zaspokojenia przyszłych zobowiązań.
W świetle całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sąd stanął na stanowisku, iż w sprawie nie doszło do ziszczenia się przesłanek składających się na prawną konstrukcję instytucji skargi pauliańskiej, uregulowanej wart. 530 zd. 1 k.c.w zw. zart. 527 § 1 i 2 k.c.oraz w zw. zart. 528 k.c.
Wierzycielem przyszłym, w rozumieniuart. 530 k.c.jest taki wierzyciel, którego wierzytelność (roszczenie) jeszcze nie istnieje w sensie prawnym, w chwili dokonywania przez dłużnika (przyszłego dłużnika) czynności prawnej w warunkach określonych w przepisieart. 527 § 1 k.c.Chroniona wierzytelność powinna przy tym powstać najpóźniej w chwili wniesienia skargi pauliańskiej albo co najmniej w chwili wyrokowania (zob. Andrzej Janiak „Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część ogólna”, opubl. LEX 2014). Konieczną przesłanką zaskarżenia przez wierzyciela czynności prawnej dłużnika dokonanej przed powstaniem jego wierzytelności jest jednak to, by dłużnik przy dokonywaniu czynności działałw zamiarzepokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. W komentowanym przepisie ustawodawca zaostrzył zatem wymagania co do subiektywnej przesłanki skargi pauliańskiej, jaką jest stan świadomości dłużnika dokonującego czynności prawnej krzywdzącej wierzycieli. Nie jest tym samym wystarczające, by dłużnik miał świadomość pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Wymagane jest, by dłużnik miał „zamiar pokrzywdzenia", a więc by działał kierunkowo, umyślnie, czyli świadomie i celowo (B. Łubkowski (w:)Komentarz, t. II, 1972, s. 1248; W. Popiołek,Skarb Państwa jako poręczyciel dłużnika, wobec którego przyjęto układ w postępowaniu układowym, Rejent 1997, nr 12, s. 34 i n.; tenże (w:) K. Pietrzykowski,Komentarz, t. II, 2009, s. 213; M. Milanowska,Skarga..., s. 13 i n.; P. Machnikowski (w:) E. Gniewek,Komentarz, 2008, s. 948; M. Pyziak-Szafnicka (w:)System prawa prywatnego, t. 6, s. 1256).
W wyroku z dnia 28 marca 2003 r. (sygn. IV CKN 1965/00, LEX nr 146428) Sąd Najwyższy wyraził zasługujący na pełną aprobatę pogląd, wedle którego „w świetleart. 527 i 530 k.c.zachodzą istotne różnice w sytuacji, gdy uznania za bezskuteczną dochodzi wierzyciel, którego wierzytelność już istniała w chwili dokonywania tej czynności, lub wierzyciel, którego wierzytelność dopiero powstanie w przyszłości. W pierwszym przypadku wystarczy, że dłużnik działał tylko ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, w drugim natomiast przepisart. 530 k.c.wymaga, aby dłużnik, dokonując czynności, działał z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela.” W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że ustawodawca, wprowadzając rozróżnienie na: świadomość dłużnika o pokrzywdzeniu aktualnych wierzycieli i zamiar pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, położył w tym drugim przypadku nacisk na to, aby dłużnik nie tylko zdawał sobie sprawę ze skutków swoich działań, ale dodatkowo wymaga od dłużnika świadomego dążenia do pokrzywdzenia wierzycieli. Dokonując czynności, dłużnik musi mieć zatem zamiar zmniejszenia swojego majątku, aby uniemożliwić lub przynajmniej ograniczyć w ten sposób możliwość zaspokojenia się przyszłego wierzyciela (por. wyrok SN z dnia 6 marca 2009 r., II CSK 592/08, LEX nr 4944007; uzasadnienie wyroku SN z dnia 9 listopada 2011 r., II CSK 64/11, OSNC-ZD 2013, nr 1, poz. 5; wyrok SA w Łodzi z dnia 21 stycznia 2013 r., I ACa 1041/12, LEX nr 1282709; wyrok SA w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2013 r., I ACa 41/13, LEX nr 1321990). Należy jednak odnotować wyrok SN z dnia 7 lutego 2008 r. (V CSK 434/07, LEX nr 393901). Zdaniem Sądu Najwyższego, zamiar pokrzywdzenia należy przyjąć także u takiego dłużnika, który w chwili dokonywania czynności liczył się z tym, że w związku z jego działalnością może mieć wierzycieli i że czynność jego może być połączona z ich krzywdą (zob. Andrzej Janiak „Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część ogólna”, opubl. LEX 2014).
W realiach niniejszej sprawy, darczyńcy nie można przypisać zamiaru pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli w rozumieniuart. 530 k.c.
W pierwszej kolejności zważyć należy, że jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w dacie sporządzenia umowy darowizny nieruchomości w 2009r., aniW. P., ani pozwanaI. A., nie mogli nie tylko wiedzieć, ale nawet przy zachowaniu należytej staranności przypuszczać, że owa czynność spowoduje pokrzywdzenie przyszłych wierzycieli. Na okoliczność stanu majątkowego oraz zakresu zobowiązańW. P.w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej strona pozwana złożyła stosowną dokumentację, w postaci m.in. zaświadczeń o niezaleganiu w opłacaniu przezW. P.składek na ubezpieczenie społeczne za 2010r. i 2011r., zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.o niezaleganiu przez niego jeszcze w 2011r. w zakresie należności podatkowych czy wreszcie oświadczeń Banku Spółdzielczego wG.Oddziału wZ.w przedmiocie zdolności kredytowejW. P.w latach 2009 i 2010. Na podstawie przedstawionych dokumentów można z całą pewnością wyprowadzić wniosek, że zarówno w dacie przysporzenia, jak i przynajmniej do połowy 2011r., prowadzona przezW. P.działalność gospodarcza była działalnością dochodową, że na bieżąco regulował on zobowiązania wobec wierzycieli, w tym należności publicznoskarbowe i należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z dołączonych przez stronę pozwaną oświadczeń Banku Spółdzielczego wŁ.jednocześnie wynika, że w kwietniu 2010r.W. P.posiadał zdolność kredytową zabezpieczającą zamówienia budowlane do wysokości 1.000.000 zł. Dłużnik nie posiadał również żadnego zadłużenia grożącego niewypłacalnością. Natomiast w 2009r., tj. w okresie, w którym doszło do rozporządzenia majątkiem dłużnika,W. P.posiadał zdolność kredytową do 4.700.000 zł (oświadczenie BS wŁ.z dnia 25.05.(...).). Co nadto nie uszło uwadze sądu, jeszcze w 2010r.W. P.na bieżąco regulował zobowiązania finansowe względem powoda z tytułu nabywanych u niego materiałów budowlanych. Co najmniej do kwietnia 2011r. powód z tytułu łączącej go zW. P.współpracy wystawił faktury VAT na łączną kwotę w wysokości prawie 180.000 zł, coW. P.w całości spłacił (k. 127). Podkreślić jednocześnie należy, że dłużnik, również po powstaniu zadłużenia nie uchylał się od obowiązku zapłaty względem powoda, o czym świadczy chociażby jego pismo z dnia 02.11.2011r. (k. 136), w którym prosi o cierpliwość i wyrozumiałość w zwłoce z dokonywaniem płatności. Z kolei w 2013r. pozwana w imieniuW. P.prowadziła z powodem rozmowy zmierzające do ugodowego zakończenia sporu, na co powód wyraził zgodę, oświadczając, że zrzeknie się roszczeń w zakresie odsetek i kosztów procesu (pisma powoda z dnia 17.02.2014r., k. 144-145). Jeszcze w roku 2013r. cała należność głównaK. G.wynikająca z łączącego go zW. P.węzła obligacyjnego, została uregulowana. Natomiast pozostała do spłaty kwota, co należy jednoznacznie podkreślić, dotyczy w przeważającej mierze kosztów procesów, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniach toczących się z powództwaK. G.przeciwkoW. P..
W tych okolicznościach nie sposób zgodzić się z twierdzeniami strony powodowej co zamiaru dłużnika wyzbycia się majątku w celu doprowadzenia do swojej niewypłacalności. Zwrócić przy tym należy uwagę na to, iż zasadniczym środkiem dowodowym, za pomocą którego strona powodowa zmierzała do wykazania, że dłużnik działał z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli, miał być dowód z zeznańW. P.w charakterze świadka. Pełnomocnik powoda argumentował mianowicie, żeW. P.posiada najlepszą wiedzę w zakresie kondycji finansowej prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa w okresie poprzedzającym sfinalizowanie umowy darowizny i następującym po tym czasie. Dostrzeżenia jednak wymaga, że wniosek dowodowy w tym zakresie powód mógł zgłosić już na etapie pozwu, zważywszy, że w piśmie inicjującym szeroko odnosił się do kondycji finansowejW. P.w okresie, w którym rozporządził nieruchomością. Tymczasem w pozwie powód nawet nie wspomniał o tym środku dowodowym. Wniosek w tym zakresie, co słusznie zarzuciłaI. A., powód złożył dopiero w momencie, gdy pozwana, która pierwotnie żądała przesłuchaniaW. P.w charakterze świadka (na okoliczność dobrej kondycji finansowej przedsiębiorstwa jej ojca oraz braku działania z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli), cofnęła go na rozprawie w dniu 11.02.2015r., z uwagi na zły stan zdrowiaW. P.. Ostatecznie jednak sąd dopuścił dowód z zeznań świadkaW. P.. Niemniej jednak świadek odmówił składania zeznań w sprawie (art. 261 § 1 k.p.c.). W ocenie sądu okoliczność ta pozostaje jednak bez znaczenia, skoro okoliczności objęte tezą dowodową strony powodowej zostały wyjaśnione w sposób wystarczający za pomocą innych środków dowodowych, a to w postaci opisanych już wyżej dokumentów obrazujących kondycję finansowąprzedsiębiorstwa (...). Z tej również przyczyny, nie zasługuje na uwzględnienie zgłoszone przez pełnomocnika powoda na rozprawie w dniu 11.02.2015r. zastrzeżenie do protokołu w trybieart. 162 k.p.c., a dotyczące wydania przez sąd postanowienia o dopuszczeniu dowodu z przesłuchania pozwanej w charakterze strony, przed przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadka. Zresztą przesłuchanie strony pozwanej na rozprawie w dniu 11.02.2015r. odbyło się z uwagi na to, iż została ona w tym celu wezwana (k. 185). Niezasadnym było tym samym zobowiązywanie pozwanej do stawienia się na kolejnej rozprawie.
Wbrew twierdzeniom powoda, za zasadnością powództwa nie przemawiała również okoliczność, że przeciwkoW. P.toczyło się postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo zart. 286 § 1 k.k.Jak bowiem słusznie zauważa strona pozwana, postępowanie to zostało umorzone już na etapie śledztwa (nigdy nie został sporządzony akt oskarżenia), albowiem prokurator nie dopatrzył się w działaniachW. P.znamion czynu zabronionego, tj. niekorzystnego rozporządzenia mieniem zmierzającego do pokrzywdzenia wierzycielaK. G.. Co więcej, okoliczności ustalone w toku postepowania przygotowawczego przeciwnie, aniżeli chce tego strona powodowa, potwierdzają przebieg zdarzeń opisywany przez pozwaną, a w szczególności to, że rok po dokonaniu czynności prawnej darowizny na rzecz pozwanej, tj. w 2010r., dłużnik nabywał materiały budowlane od powoda i na bieżąco regulował wynikające z zakupu należności. To zaś niewątpliwie przeczy istnieniu zamiaru pokrzywdzenia wierzycieli.
Za chybiony, w ocenie sądu I instancji, uznać należy także zarzut zmierzający do wykazania, że o świadomościW. P.działania z pokrzywdzeniem wierzycieli istniejącej w dacie dokonania darowizny nieruchomości, świadczy okoliczność, że zaciągał on kredyty bankowe zabezpieczane następnie hipotekami, co oznacza, „posiadał wierzytelności i to w znacznej wysokości” (tak na str. 4 pozwu). Faktem notoryjnym jest, że podmioty prowadzące działalność gospodarczą zaciągają kredyty na realizację zamierzeń gospodarczych. To jednak, co do zasady, w żaden sposób nie przekłada się na ich możliwości finansowe czy zdolność zaspokojenia wierzycieli. Powód natomiast nie wykazał, że w tym konkretnym przypadku jest inaczej. Należy w tym miejscu dodatkowo przypomnieć, że, jak twierdziła pozwana, kredyty zaciągane były na finansowane inwestycji realizowanych w głównej mierze w ramach zamówień publicznych, a po otrzymaniu wynagrodzenia całość kredytów spłacana była z wynagrodzenia uzyskanego od zamawiającego. Działalność związana z wykonywaniem robót w oparciu o zamówienie publiczne wymagała odW. P.pozyskania własnego kapitału, zaś wypłata wynagrodzenia następowała w transzach. Taka sytuacja miała zresztą miejsce również w przypadku umowy, którąW. P.zawarł z GminąK.w dniu 29.03.2010r., a którego to faktu strona powodowa nie zakwestionowała (art. 230 k.p.c.).
Nie może również ostać się zarzut strony powodowej, wedle którego dłużnik poprzez darowiznę nieruchomości wyzbył się najcenniejszego składnika swojego majątku. Wskazać po pierwsze należy, żeW. P.jest wraz z małżonką w dalszym ciągu użytkownikiem wieczystym gruntu i właścicielem posadowionych na gruncie budynków, objętychksięgą wieczystą (...), o wartości około 1.500.000 zł, której to wartości powód nie kwestionował w toku niniejszego postępowania. Prawdą jest, co podkreśla powód, ze przysługujące dłużnikowi prawo obciążone jest hipotekami powyżej sumy 1.200.000 zł, niemniej jednak, czego powód zdaje się z kolei nie zauważać, również nieruchomość, którą dłużnik rozporządził wraz z żoną w 2009r., była obciążana hipotekami. Jakkolwiek hipoteki – zwykła i kaucyjna – wpisane w dacie dokonania darowizny – wygasły, niemniej jednak, gdybyW. P.nie rozporządził nieruchomością, to prawdopodobnie byłaby ona obciążana kolejnymi hipotekami związanymi z udzielanymi dłużnikowi kredytami na działalność gospodarczą. Dostrzeżenia również wymaga, a czemu strona powodowa nie zaprzeczyła (art. 230 k.p.c.), że wartość darowanej nieruchomości w dacie sporządzenia umowy, była wielokrotnie niższa (350.000 zł), aniżeli wartość praw, które to pozostały w majątku dłużnika, co oznacza, że zarzut powoda w tym zakresie nie może zostać uwzględniony.
Niezasadna w ostatniej kolejności, okazała się teza strony powodowej dotycząca działaniaW. P.w charakterze pełnomocnikaspółek (...) Sp. z o.o.oraz(...) Sp. z o.o.s.k., zawiązanych w 2012r. wspólnie z córkąI. A., co miało świadczyć o tym, iż wskazane spółki stanowiły w istocie kontynuację poprzedniej działalności dłużnika i swoiste „przeniesienie rynku” (str. 5 pozwu). Zgodnie z oświadczeniem strony pozwanej, spółki zostały zawiązane przez pozwaną i jej matkę w związku z problemami zdrowotnymiW. P., który nie był w stanie prowadzić w dalszym ciągu działalności. Pozwana nie przejęła jednak żadnego majątkuW. P., zaś sam dłużnik nie działa we wzmiankowanych spółkach i nie pełni w nich żadnych funkcji. Powyższe znajduje potwierdzenie w dokumentacji związanej z historią choroby dłużnika, dołączonej do akt sprawy, a z której wynika, że właśnie w 2012r., stan zdrowiaW. P.uległ znacznemu pogorszeniu. Z kolei treść dokumentów złożonych wraz z pozwem (umowaspółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) sp. z o.o.wR.z dnia 06.02.2012r., k. 51-56; protokół nadzwyczajnego zgromadzenia wspólnikówspółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) sp. z o.o.w organizacji z siedzibą wR., k. 57-58, umowaspółki komandytowej (...) sp. z o.o.s.k. wR., k. 59-64), mająca świadczyć o kontynuowaniu przez dłużnika wyzbywania się majątku, świadczyde factojedynie o tym, że uchwałą nadzwyczajnego zgromadzeniaspółki (...) sp. z o.o.w organizacji z siedzibą wR.z dnia 06.02.2012r.W. P.został ustanowiony pełnomocnikiem spółki, następnie zaś, jako jej pełnomocnik, w tym samym dniu, stanął do umowy zawiązaniaspółki komandytowej (...) sp. z o.o.s.k. wR.. Z punktu widzenia rozstrzygnięcia wskazane dokumenty pozostają zatem bez znaczenia.
Mając na uwadze powyższe, sąd I instancji uznał żądanie pozwu za nieuprawnione, co skutkowało oddaleniem powództwa.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu uzasadniaart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.Na zasądzoną kwotę w wysokości 3.518,48 zł składają się należności z tytułu wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 2.400,00 zł (§ 6 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu- Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz w kwocie 600 zł, zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 1 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł [część IV załącznika doustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej– Dz.U. Nr 225, poz. 1653 ze zm.), a także należność tytułem zwrotu dojazdów na rozprawę pełnomocnika pozwanej w kwocie 501,48 zł (2 x 250,74 zł), zgodnie z dołączonym wykazem (k. 242), obliczona zgodnie z § 2 pkt 1 b”rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002r.w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli, i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. 2002 poz. 271 ze zm.). Zasadność przyznania zwrotu przeciwnikowi kosztów dojazdu jego pełnomocnika potwierdza uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012r. w sprawie o sygn. akt III CZP 33/12. Sąd nie uwzględnił natomiast objętego wykazem żądania zwrotu opłaty za przejazd autostradą w kwocie 19,60 zł, albowiem strona powodowa powyższego nie udokumentowała.
Sąd nie uznał nadto za zasadne zasądzenia na rzecz pozwanej odrębnie kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zabezpieczającym, albowiem udział jej pełnomocnika w tym postępowaniu ograniczał się do złożenia odpowiedzi na zażalenie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia. W takim przypadku stronie należy się zwrot kosztów z tym związanych jedynie za postępowanie zażaleniowe (por. postanowienie SA w Krakowie z dnia 13.12.2012r., I Acz 1922/12), co też w niniejszej sprawie uczyniono.
Biorąc pod rozwagę poczynione ustalenia faktyczne, treść przywołanych przepisów prawa oraz przeprowadzone rozważania, należało orzec jak w wyroku.