Sąd Okręgowy w Świdnicy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 516/15
Data wyroku: 2015-08-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariusz Górski SSO Waldemar Majka, Agnieszka Połyniak
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kpk

Sygn. akt IV Ka 516/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 sierpnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący:

SSO Agnieszka Połyniak (spr.)

Sędziowie:

SSO Mariusz Górski SSO Waldemar Majka

Protokolant:

Magdalena Telesz

przy udziale Władysławy Kunickiej – Żurek Prokuratora Prokuratury Okręgowej,
po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2015 r.
sprawyP. G.
synaC.iE.z domuO.(...)r. wB.K.zart. 288 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku
z dnia 31 marca 2015 r. sygnatura akt VI K 146/14
uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoP. G., a na podstawieart. 435 kpkrównież wobec oskarżonychP.M.iR.O.i sprawę przekazuje Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sygnatura akt IV Ka 516/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 31 marca 2015r. Sąd Rejonowy w Kłodzku, w sprawie o sygn. akt VI K 146/14, uznałP.
M.,P. G.iR.O.za winnych tego:
w dniu 31 sierpnia 2012 roku wG.działając wspólnie i w porozumieniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przezP.
M.w kwocie 129,87 złotych sprowadzili pożar w ten sposób, że podpalili zapalniczką gazową siano znajdujące się w stodole przyul. (...), które to zdarzenie zagrażało mieniu w wielkich rozmiarach to jest wszystkim obiektom gospodarstwa przyul. (...)w wyniku czego siano i stodoła uległa całkowitemu spaleniu, a wartość strat wyniosła 4 000 złotych na szkodęD. J.,J. S.,H. S.,A.
S.oraz 5 000 złotych na szkodęA.
S.to jest popełnienia przestępstwa zart. 163 § 1 pkt 1 k.k.i za to na podstawieart. 163 § 1 pkt 1 k.k.wymierzył oskarżonymP.
M.,P. G.iR.O.kary po 1 (jednym) roku pozbawienia wolności.
Tym samym wyrokiem uznał tenże SądR.O.za winnego tego, że :
w dniu 12 marca 2013 roku wG., województwa(...), działając wspólnie i w porozumieniu, z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przezP.
M.w kwocie 210,80 złotych dokonali zniszczenia i uszkodzenia mienia w ten sposób, żeP.
M.podpalił zapalniczką gazową aP. G.iR.O.brali udział w podpaleniu budynku mieszkalno-gospodarczego znajdującego się przyul. (...)w wyniku czego całkowitemu spaleniu uległa stodoła wraz ze znajdującym się w niej sianem i urządzeniami tj.: sieczkarnią z silnikiem elektrycznym 4 Kw i dwoma młocarniami, a w części mieszkalnej spaleniu uległo około 40 metrów blacho-dachówki, belki, krokwie oraz łaty więźby dachowej, folia termoizolacyjna na całej powierzchni dachu, wiatrownica, nadpalone zostały belki w ścianie szczytowej oraz popękały szyby w czterech oknach dachowych, gdzie łączna wartość poniesionych strat wyniosła 33 999,60 zł. na szkodęT. G.

tj. o czyn zart. 288§1 kk.
Nadto oskarżeniP.M.iP. G.uznani zostali za winnych tego, że
- w dniu 12 marca 2013 roku wG., województwa(...), działając wspólnie i w porozumieniu, z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przezP.
M.w kwocie 210,80 złotych dokonali zniszczenia i uszkodzenia mienia w ten sposób, żeP.
M.podpalił zapalniczką gazową aP. G.iR.O.brali udział w podpaleniu budynku mieszkalno-gospodarczego znajdującego się przyul. (...)w wyniku czego całkowitemu spaleniu uległa stodoła wraz ze znajdującym się w niej sianem i urządzeniami tj.: sieczkarnią z silnikiem elektrycznym 4 Kw i dwoma młocarniami, a w części mieszkalnej spaleniu uległo około 40 metrów blacho-dachówki, belki, krokwie oraz łaty więźby dachowej, folia termoizolacyjna na całej powierzchni dachu, wiatrownica, nadpalone zostały belki w ścianie szczytowej oraz popękały szyby w czterech oknach dachowych, gdzie łączna wartość poniesionych strat wyniosła 33 999,60 zł. na szkodęT. G.

tj. o czyn zart. 288§1 kk,
– w dniu 1 lutego 2013 roku wT., województwa(...), działając wspólnie i w porozumieniu, z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dokonali zniszczenia i uszkodzenia mienia w ten sposób, żeP.M.podpalił zapalniczką gazową aP. G.brał udział w podpaleniu siana składowanego pod drewnianą wiatą w obrębieposesji numer (...)w wyniku czego uległo ono całkowitemu spaleniu, gdzie łączna wartość strat wyniosła 2 500 złotych na szkodęT. K.

tj. o czyn zart. 288§1 kk,
– w dniu 1 lutego 2013 roku wG., województwa(...), działając wspólnie i w porozumieniu, z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przezP.
M.w kwocie 170,51 złotych dokonali zniszczenia i uszkodzenia mienia w ten sposób, żeP.M.podpalił zapalniczką gazową aP. G.brał udział w podpaleniu stodoły przyul. (...), w wyniku czego całkowitemu spaleniu uległa konstrukcja dachu stodoły, gdzie straty wyniosły 6 900 zł na szkodęJ. W.oraz 11 000 złotych na szkodęF. H., a ponadto zniszczeniu uległo znajdując się w stodole 12 ton zboża w postaci pszenicy i gryki wraz z przyczepą o wartości strat 6.000 złotych na szkodęJ. W.

tj. o czyn zart. 288§1 kk, i przyjmując, że oskarżeni popełnili te przestępstwa w podobny sposób w krótkich odstępach czasu na podstawieart. 288 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.wymierzył im kary po 8 (osiem) miesięcy pozbawienia wolności.
Następnie na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.Sąd połączył oskarżonemuR.
O.orzeczone wpkt I i IIkary pozbawienia wolności i wymierzył karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, a na podstawieart. 91 § 2 k.k.połączył oskarżonymP.
M.iP. G.orzeczone w pkt I i III kary pozbawienia wolności i wymierzył oskarżonymP.M.iP. G.karę łączną po 1 (jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 69 § 1 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej oskarżonemuR.O.kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił tytułem próby na okres lat 4 (czterech), a na podstawieart. 73 § 1 k.k.oddał go w okresie próby pod dozór kuratora sądowego.
Na podstawieart. 45 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonegoP.M.przepadek korzyści majątkowej w łącznej kwocie 511,18 złotych, zaś na podstawieart. 33 § 2 k.k.wymierzył mu karę grzywny w wysokości 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięć) złotych.
Na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązał oskarżonychP.
M.,P. G.iR.O.solidarnie do naprawienia wyrządzonych przestępstwami szkód poprzez zapłatę na rzecz:
- pokrzywdzonych:D. J.,J. S.,H. S.,A.S.solidarnie kwoty 4 000 złotych,
- pokrzywdzonegoA.S. (1)kwoty 5.000 złotych,
– pokrzywdzonegoT. G.kwoty 33.999,60 złotych.
Na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązał oskarżonychP.M.iP. G.solidarnie do naprawienia wyrządzonych przestępstwami szkód poprzez zapłatę na rzecz:
- pokrzywdzonegoT. K.kwoty 2.500 złotych,
– pokrzywdzonegoF. H.kwoty 11.000 złotych.
Na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił wszystkich oskarżonych w całości od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych zaliczając wydatki poniesione w sprawie na rachunek tegoż Skarbu Państwa.
Z rozstrzygnięciem tym nie pogodził się oskarżonyP. G., który w osobistej apelacji zaskarżył wyrok na swoją korzyść w całości, zarzucając:

1
na podstawieart. 438 pkt 2 k.p.k.obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, tj.:

-art. 413 §2pkt 1 k.p.k.polegającą na:
a) przyjęciu w opisie pierwszego z przypisanych oskarżonemu czynów, iż oskarżeniP.
M.,P. G.iR.
O.w dniu 31 sierpnia 2012r. wG.działając wspólnie i w porozumieniu „sprowadzili pożar w ten sposób, że podpalili zapalniczką gazową siano znajdujące się w stodole przyul. (...)”, podczas gdy z ustaleń faktycznych (strona 1 uzasadnienia) wynika, ze wystające ze stodoły siano podpaliłP.
M., zaśP. G.orazR.O.pojechali w tym czasie zawrócić samochód;
b) nieokreśleniu w opisach czynów wymienionych w pkt II części dyspozytywnej wyroku na czym miałby polegać udział oskarżonegoP. G.w przypisanych mu przestępstwach
-art. 410 k.p.k.w zw. zart. 424§1pkt 2 k.p.k.polegającą na niewyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku w zakresie przyjęcia zagrożenia dla mienia w postaci obiektów gospodarstwa przyul. (...)wG.stanowić miało zagrożenie dla mienia w wielkich rozmiarach w rozumieniuart. 163§1 pkt 1 k.k.
-art. 7 k.p.k.iart. 167 k.pk. w zw. zart. 2§2 k.p.k.polegającą na dokonaniu dowolnej i wybiórczej oceny dowodów odnośnie wysokości szkód poniesionych przez pokrzywdzonych a w oparciu o nią dokonaniu oceny społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu czynów i orzeczeniu obowiązku naprawienia szkody na podstawieart. 46§1 k.k.
a) dowolnym przyjęciu, iż niewiarygodne są wyjaśnieniaP. G.w części w której nie przyznał się on do popełnienia czynu opisanego w pkt II części wstępnej zaskarżonego wyroku przy pominięciu tych fragmentów materiału dowodowego z których wynikało iż wyjaśnienia te były prawdziwe.

2
Art. 438 pkt 4 k.p.k.rażącą niewspółmierność (surowość) kary.

Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd odwoławczy zważył co następuje:
Jakkolwiek apelacja jedynie w niewielkim zakresie zasługiwała na uwzględnienie, to w efekcie konieczne było uchylenie całego wyroku, w tym także w stosunku do pozostałych oskarżonych, tj.P.
M.iR.O., którzy apelacji nie wnieśli. Skuteczny bowiem okazał się zarzut dowolnej i wybiórczej oceny dowodów w zakresie określenie wysokości szkody poniesionej przezT. G.iF. H.i powiązany z tym obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę określonych w zaskarżonym wyroku kwot na rzecz pokrzywdzonych solidarnie przez wszystkich oskarżonych.
W pozostałym zaś zakresie zarzutyP. G.uznać należało za chybione. Wbrew bowiem temu, co podnosił oskarżony Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił zarówno wyjaśnieniaP.M., przyznającego się do winy i wskazującego nader szczegółowo motywy i okoliczności podjęcia decyzji o podpaleniu każdego z budynków gospodarczych i wiaty, jak też rolę każdego z „uczestników” tych zdarzeń.
W tym też zakresie argumenty, które przedstawił apelujący na poparcie zarzutu z pkt 1. a) i b) apelacji, dotyczącego błędnej redakcji zarzutów i ich sprzeczności z ustaleniami (obraza art. 413§2 pkt1 k.pk.), to jest to w istocie polemika z racjonalną i rzeczową oceną materiału dowodowego, którą przedstawił Sąd meriti w uzasadnieniu, wyprowadzając na tej podstawie wniosek, żeP.
M.,P. G.iR.O.współdziałali w dokonywaniu przypisanych im przestępstw. Tym samym należy uznać, że wspólnie i w porozumieniu każdorazowo realizowali ustawowo znamiona tych występków.
Z istoty „współdziałania” wynika, że nie jest konieczne, by każdy ze sprawców zrealizował, czyli wykonał, wszystkie te czynności, które są niezbędne dla uznania, że wyczerpane zostały ustawowe znamiona danego występku. Istotne jest natomiast to, że każdy ze sprawców obejmuje swoją świadomością, akceptuje to, co robią pozostali, zaś sam – zgodnie z przyjętym podziałem ról – wykonuje własne zadanie, np. stoi na czatach, oczekując na pozostałych, by zapewnić im możliwość opuszczenia miejsca przestępstwa.
Z ustaleń Sądu orzekającego jednoznacznie wynika, że oskarżeni, samochodemP. G.każdorazowo wyjeżdżali właśnie w tym celu, by znaleźć „pasujący” im obiekt, który będzie można podpalić, w tym też celuP.M.podchodził do wybranych zabudowań i podpalał je, a w tym czasie towarzyszący mu oskarżeni, „ubezpieczali” go, w tym zapewniając możliwość ucieczki z miejsca podpalenia.
Jakkolwiek czynności sprawcze pozostałych oskarżonych (prócz P.M.) nie zostały ujęte w opisach czynów, to nie ulega wątpliwości to, że każdorazowo wszyscy oni obejmowali swoją świadomością to, co mają zamiar zrobić, tj. podpalić dany obiekt, godzili się na to i podejmowali działania takie, by ów cel osiągnąć.
Nietrafnie zatem próbuje wykazaćP. G., że owo zaniechanie prowadzi do tego, że Sąd nie brał pod uwagę, iż mógł on być tylko pomocnikiem czy podżegaczem. Zarówno stopień zaangażowania tego oskarżonego (inicjowanie dokonania przestępstw), jak i podejmowane przez niego działania (dowózP.M.na miejsce podpalenia i ubezpieczenia go w trakcie samego podpalania), jednoznacznie wskazują, że był on każdorazowo współsprawcą przestępstwa. Taka właśnie rola apelującego została wykazana w uzasadnieniu i z tymi wnioskami, jak też argumentami na ich poparcie, Sąd odwoławczy w pełni się zgadza.
Nietrafnie przy tym podnosi apelujący, że Sąd I instancji nie wskazał podstawy przyjęcia, że zagrożenie dla obiektów gospodarstwa przyul. (...)wG.realizowało znamię zart. 163§1pkt 1 k.k.tzw. „mienia w wielkich rozmiarach”.
Uważna lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku (k. 463) prowadzi do wniosku, że i w tym aspekcie Sąd a quo przedstawił swoje stanowisko, odwołując się właśnie do gabarytów obiektów, które były zagrożone spaleniem w wyniku podpalenia stodoły położonej przyul. (...)wG.. Odwołał się przy tym Sąd do opinii biegłego (k. 424 – 425), z której jednoznacznie wynika, że pożar realnie zagrażał sąsiednim budynkom (nadpalone zostało naroże jednego z dwóch sąsiednich budynków gospodarczych), co znalazło swoje odzwierciedlenie w ustaleniach faktycznych (k. 457v). Powyższe świadczy wprost o tym, że podstawą przyjęcia zmienionej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonym były właśnie cechy przestrzennej substancji materialnej zagrożonej spaleniem. Sąd odwoławczy podziela stanowisko Sądu orzekającego, który uznał, że skoro narażone na spalenie, prócz budynku, który spaleniu uległ, były dwa inne budynki gospodarcze (murowane i kryte dachówką), których posadowienie tworzyło plac o bokach 25x25 metrów, to łącznie tworzyły one mienie wielkich rozmiarów.
Uzasadnienie apelacji (k. 482), które miałoby stanowić podstawę zarzutu, nie ma racjonalnego odniesienia ani do ustaleń Sądu I instancji, ani też nie uwzględnia rzeczywistej treści zawartej w tym uzasadnieniu oceny prawnej tychże ustaleń.
Także uznanie przez Sąd Rejonowy, że wyjaśnieniaP. G., w których zakwestionował on swój udział w spaleniu budynku należącego doT. G., za niewiarygodne, jest oczywiście słuszne.
Nie sposób bowiem pominąć z jednej strony konsekwentnych relacji pozostałych współoskarżonych, którzy nie tylko obciążali samych siebie, potwierdzając swój udział w podpaleniu, ale i wskazywali rolęP. G.. Próba podważenia ich wiarygodności poprzez stwierdzenie, że „są w zmowie” (k. 353), jest nader naiwną i nieracjonalną linią obrony. Zważyć przy tym należy, że oskarżony kwestionuje jedynie ten ze wspólnych wyjazdów, by podpalić okoliczne zabudowania, który wiąże się z największymi stratami dla pokrzywdzonego, zatem i najdotkliwszymi konsekwencjami finansowymi, a to w związku z żądaniem naprawienia szkody.
Argumenty, które przedstawił w tym zakresie Sąd I instancji są logiczne i jako takie Sąd II instancji w pełni je aprobuje.
Zgodzić natomiast należy z apelującym, że relacje pokrzywdzonych, zwłaszczaT. G.iF. H.nie są tak jednoznaczne, by można było na ich podstawie kategorycznie określić wysokość szkód, które ponieśli.
T. G.pierwotnie określił wysokość poniesionej szkody na kwotę 20.893,42 zł (k. 89v), przedłożył także decyzję ubezpieczyciela, który wypłacił mu 5401,68 zł tytułem likwidacji szkody obejmującej spalony budynek mieszkalny i składowo – magazynowy oraz wskazał, że „ubezpieczenie budynków zawarte jest w wartości rzeczywistej”, a z odszkodowania potrącono stopień zużycia dla stodoły 97% i dla budynku mieszkalnego 85% (k. 90). Sam pokrzywdzony przedłożył kosztorys obejmujący prace niezbędne do wykonania, by przywrócić stan sprzed pożaru (k. 95), jak też częściowe faktury na zakup niezbędnych w tym celu artykułów budowalnych. Dopiero na rozprawie przedłożył rozszerzoną wycenę szkód i prac niezbędnych do przywrócenia stanu pierwotnego, która m.in. obejmuje budowę nowej ściany (k. 394). W efekcie pokrzywdzony wskazał, że szkoda, którą mu wyrządzono to równowartość 33.99,60 zł i takiej kwoty domagał się od oskarżonych, a Sąd Rejonowy zobowiązał wszystkich trzech oskarżonych do zapłaty właśnie tej sumy.
W ocenie Sądu odwoławczego, w takim przypadku niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który oceni jaki był rzeczywisty rozmiar szkód wyrządzonych pożarem oraz jaki zakres i wartość robót konieczny jest by przywrócić budynek do stanu sprzed pożaru. Nie sposób bowiem nie dostrzec rozbieżności pomiędzy oceną tych szkód dokonaną przez ubezpieczyciela, a tym, co wskazał sam pokrzywdzony.
Podobnie przedstawia się sytuacja w przypadku szkody poniesionej przezF. H., który z jednej strony wskazał, że w swojej części budynku nic nie trzymał wartościowego, a na kwotę 11.000 złotych wycenił (bez wskazania podstaw) wartość spalonej konstrukcji dachowej (k. 142). Zauważyć natomiast należy, że był to budynek, którego drugim współwłaścicielem byłJ. W.i tu wartość spalonej konstrukcji dachowej wyceniona została na kwotę 6900 złotych (k. 253v – 254).
Nie ma natomiast racji apelujący, kwestionując zasadność przyjętych wartości szkody czy to w odniesieniu do spalonej przyul. (...)wG.(tu spadkobiercy określali wartość stodoły na kwoty od 3000 do 4000 złotych), czyJ. W.(wartość oszacowana na podstawie wyceny ubezpieczyciela) iA.S. (1)(20 ton słomy o łącznej wartości 3000 złotych – 112). Tu materiał dowody jest na tyle jednoznaczny, iż pozwalał na dokonanie pewnych ustaleń i nie wymaga uzupełnienia.
Z tych też względów w zakresie szkód poniesionych tylko przez dwóch pokrzywdzonych niezbędne jest uzupełnienie postępowania dowodowego, co może w efekcie mieć wpływ nie tylko na wysokość kwot, do zapłacenia których zobowiązani zostali oskarżeni tytułem środka karnego (art. 46§1 k.k.), ale i ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynów przypisanych, a w konsekwencji może to przełożyć się na wymiar kar jednostkowych.
Sąd odwoławczy uchylił wyrok w całości, wskazując jednakże, iż w zakresie niekwestionowanym co do prawidłowości ustaleń, winien Sąd I instancji skorzystać z możliwości wynikających zart. 442 §2 k.p.k., poprzestając na przesłuchaniu oskarżonych,T. G.iF. H.oraz przeprowadzając dowód z opinii biegłego z zakresu wyceny szkody i prac budowalnych, które są następstwem pożaru, zaistniałego przyul. (...)oraz przyul. (...)wG..
Wskazuje przy tym Sąd ad quem, iż rację ma skarżący także w tym zakresie, w jakim wskazuje, iż wysokość kwot należnych od oskarżonych winna uwzględniać wypłacone pokrzywdzonym należności z tytułu likwidacji szkód a dokonane przez ubezpieczycieli, co miał miejsce np. w przypadkuT. K., który potwierdził iż otrzymał 1000 złotych tytułem odszkodowania za spalone siano, natomiast nieubezpieczona była sama wiata o wartości 1500 złotych. Mimo tego Sąd nałożył na oskarżonych solidarnie obowiązek zapłaty 2500 złotych.
Kwestie te przy ponownym rozpoznaniu sprawy także winien mieć na uwadze Sąd orzekający.
Winien także przeanalizować sąd zasadność orzeczenia zart. 45§1 kk, ponieważ orzekł

    przepadekkorzyści, bez ustalenia czyP.M.posiada jeszcze tę korzyść lub jej równowartość. Orzec przepadek można jedynie tej rzeczy ( tak w tym przypadku traktowane są pieniądze), która została zabezpieczona i istnieje.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak na wstępie.