Sąd Okręgowy w Słupsku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 651/15
Data wyroku: 2015-12-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Wanda Dumanowska, Andrzej Jastrzębski, Jolanta Denizuk
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt IV Ca 651/15

POSTANOWIENIE
Dnia 23 grudnia 2015 r.
Sąd Okręgowy wS.IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym :
Przewodniczący SSO Andrzej Jastrzębski (spr)
Sędziowie SO: Wanda Dumanowska, Jolanta Denizuk
Protokolant: sekr. sąd. Kamila Wiśniewska
po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r., wS.
na rozprawie
z wnioskuJ. G. (1)
z udziałemT. P.,S. G.,J. G. (2),B. T.iJ. T.
o zasiedzenie nieruchomości
na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego wS.z dnia 4 maja 2015 r. sygn. akt IX Ns 156/13
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w pkt(...)i stwierdzić, żeJ. G. (1), z dniem 31 grudnia 2010 r. nabył przez zasiedzenie część zabudowanej działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr(...)o powierzchni 415 m((

    2))położonej w miejscowościK.gminaK., dla której Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), w granicach ustalonych przez biegłego sądowegoP. J. (1)w opinii sporządzonej w dniu 4 marca 2015r., a zawartej na karcie(...)akt sprawy, która to opinia stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oddalając wniosek w pozostałym zakresie,

2
oddalić apelację w pozostałym zakresie,

3
ustalić, że każda ze stron postępowania koszty postępowania apelacyjnego ponosi we własnym zakresie.

Sygn. akt IV Ca 651/15

UZASADNIENIE

     WnioskodawcaJ. G. (1)wniósł, do Sądu Rejonowego wS., o stwierdzenie, że z dniem 24.11.1982r. nabył przez zasiedzenie własność części działki gruntu oznaczonej numerem(...)zabudowanej budynkiem gospodarczym położonej wK.o szacunkowej powierzchni 452 m((

    2)), dla której Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą numer (...)oraz własność części działki gruntu oznaczonej numerem(...)położonej wK.o szacunkowej powierzchni 37,5 m((

    2)), dla której Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą numer (...). Nadto domagał się zasądzenia od uczestników postępowaniaB. T.iJ. T.solidarnie na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że jego(...)
K. G.od 1.01.1962r. nieprzerwanie posiadał jako posiadacz samoistny obie nieruchomości. W budynku gospodarczym położonym na działce gruntu oznaczonej numerem(...)K. G.corocznie składował płody rolne, zaś nadziałce gruntu nr (...)corocznie uprawiał rośliny. W ówczesnym stanie prawnym obowiązywał 20-letni termin prowadzący do zasiedzenia nieruchomości przez posiadacza będącego w złej wierze. Termin ten upłynął w dacie wskazanej we wniosku.
Uczestnicy postępowaniaB. T.iJ. T.domagali się oddalenia wniosku w całości oraz zasądzenia od wnioskodawcy na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Uczestnicy podnieśli zarzut braku spełnienia przesłanek do stwierdzenia zasiedzenia, tj. braku samoistnego posiadaniadziałek nr (...)oraz ewentualnie nieupłynięcia terminu zasiedzenia, w tym zarzut przerwy biegu zasiedzenia poprzez złożenie wniosku w sprawie IX Co 4435/12. Uczestnicy wskazali, iżK. G.w 1963 roku poniósł koszt budowy stodoły posadowionej nadziałce nr (...)i dlategoK. G., a później także wnioskodawca korzystali z tej nieruchomości na zasadzie użyczenia poprzez składowanie w stodole słomy, siana, zboża. Z kolei ówczesny właściciel spornych działekA. G.– ojciecB. T., jak również kolejni właściciele wykonywali na spornych działkach uprawnienia właścicielskie.
UczestnicyT. P.,S. G.iJ. G. (2)poparli wniosek o zasiedzenie.
Rozpoznający sprawę sąd I instancji ustalił, żeA. G.orazK. G.aktem nadania z dnia 24.11.1961r. otrzymali na współwłasność w równych częściach nieruchomość oznaczoną jakodziałka siedliskowa nr (...)zabudowaną budynkiem mieszkalnym położonym wK., dla której Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą KW nr (...). Nadto tym samym aktem nadaniaA. G.otrzymał na własność gospodarstwo rolne położone wK., oznaczone w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...),działka nr (...)orazdziałka nr (...)o łącznej powierzchni 1,4800 ha, dla którego Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą KW nr (...), zaśK. G.otrzymał na własność gospodarstwo rolne położone wK.oznaczone w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...),działka nr (...),działka nr (...),działka nr (...),działka nr (...),działka nr (...)o łącznej powierzchni 6,8133 ha, dla którego Sąd Rejonowy wS.prowadziksięgę wieczystą KW nr (...).
Właścicielami nieruchomości nadanychA. G.byli kolejno po nim : od dnia 22.12.1972r.W.G., od dnia 8.04.1982r.Z. G.(obecnieB.), od dnia 13.12.1985r.B. T.orazJ. T.na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.B. T.iJ. T.opłacają podatek od swojej nieruchomości.
(...)nadaneK. G.zostały przez niego nieodpłatnie przekazane(...)J. G. (1)w dniu 6.09.1989r.
W dniu 17.05.1993r.B. T.iJ. T.wnieśli o ustalenie przez sąd sposobu korzystania z budynku mieszkalnego położonego nadziałce siedliskowej nr (...). Sprawa zakończyła się zawarciem ugody, w którejB. T.,J. T.orazJ. G. (1)ustalili sposób korzystania przez nich zdziałki siedliskowej nr (...)oraz zgodnie oświadczyli, iż użytkowaniedziałki nr (...)stanowiącej własnośćB. T.iJ. T.nie ulega zmianie.
Spadek poK. G., zmarłym dnia(...)w miejscowościK., ostatnio zamieszkałym wK.nabyli z mocy ustawy w równych częściach dzieci:T. P.((...)K.iA.),S. G.(synK.iA.),J. G. (1)(synK.iA.) orazJ. G. (2)(synK.iA.) w udziale do ¼ części każde.
Jak dalej ustalił sąd I instancji 1962 rokuA. G.orazK. G.wybudowali nadziałce nr (...)stodołę. Stodoła podzielona była umownie na dwie części przeznaczone do wspólnego użytkowania przez obu współwłaścicieli działki siedliskowej. Prawą część stodoły użytkowała rodzinaA. G., a lewą część stodoły rodzinaK. G..W.G.- po śmierci(...)A.hodowała zwierzęta: krowy, świnie, owce, kury. W stodole trzymała słomę na podściółkę, siano.Z. G.(obecnieB.) korzystał ze stodoły do 1985 roku, trzymał w stodole sieczkarnię. Od czasu gdy współwłaścicielami działki siedliskowej stali sięB. T.iJ. T.do chwili obecnej stodołę użytkuje wyłącznieJ. G. (3), który korzysta zdziałki nr (...)na obszarze 415 m2.
Działka nr (...)sąsiaduje bezpośrednio zdziałką nr (...). W 1986 rokuJ. G. (1)samowolnie posadowił nadziałce nr (...)szklarnię, którą użytkuje do chwili obecnej. Obszardziałki nr (...)zajmowany przezJ. G. (1)wynosi 142 m2.
Dalej sąd ustalił, że dniu 22.08.2012r.B. T.iJ. T.wnieśli o zawezwanieJ. G. (1)do próby ugodowej w sprawie o wydanie nieruchomości – częścidziałki nr (...)oraz częścidziałki nr (...)położonych wK.. Do zawarcia ugody nie doszło z uwagi na brak zgody co do tego komu przysługuje prawo własności spornych części nieruchomości.
Rozważając zasadność wniosku o ustalony w toku postepowania materiał dowodowy w ocenie Sądu Rejonowego bezsporną pozostawała okoliczność, że wnioskodawca korzysta z nieruchomości uczestników postępowaniaB. T.iJ. T., tj. zdziałki nr (...)w zakresie obejmującym 142 m2w związku z użytkowaniem szklarni oraz zdziałki nr (...)w zakresie obejmującym 415 m2w związku z użytkowaniem stodoły.
Z ustaleń Sądu wynika, że stodoła została wybudowana przez ówczesnych współwłaścicieli działki siedliskowej krótko po nadaniu im na własność gospodarstw rolnych, a więc w roku 1962. Powyższa okoliczność nie była sporna między stronami.
W okresie tym obowiązywałdekret z dnia 11 października 1946r.Prawo rzeczowe(Dz.U. z dnia 15 listopada 1946r.) przewidujący instytucję zasiedzenia (por.art. 50). Powyższy akt prawny obowiązywał do dnia 1.01.1965r. kiedy to został zastąpiony przez obecnyKodeks cywilny. W odniesieniu do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życiekodeksu cywilnego, przepisy wprowadzające kodeks cywilny przewidywały stosowanie nowego aktu prawnego (por.art. XLI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny/Dz. U. Nr 16, poz. 94 z późn. zm./).
Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisykodeksu cywilnego.
Zgodnie zart. 172 kcw pierwotnym brzmieniu posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dziesięciu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie) (§ 1). Po upływie lat dwudziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze (§ 2). W związku z nowelizacjąKodeksu cywilnegoobowiązującą od 1.10.1990r. terminy zasiedzenia wskazane wart. 172 kculegły wydłużeniu odpowiednio do dwudziestu lat przy uzyskaniu posiadania w dobrej wierze oraz trzydziestu lat przy uzyskaniu posiadania w złej wierze.
Krótsze terminy stosuje się, gdy zasiedzenie nastąpiło przed wejściem w życie nowelizacji, tj. przed dniem 1.10.1990 r. Jeśli bieg zasiedzenia rozpoczął się, ale nie zakończył przed tą datą, mają zastosowanie dłuższe terminy (Komentarz do art. 172 Kodeksu cywilnego, T.A. Filipiak – za pośrednictwem Systemu Informacji Prawnej Lex).
Powołana regulacja przewiduje dwie przesłanki prowadzące do nabycia własności nieruchomości przez nieuprawnionego posiadacza: 1) samoistne posiadanie nieruchomości oraz 2) upływ wymaganego przez ustawodawcę czasu, którego długość zależy od dobrej lub złej wiary posiadacza, przy czym dopuszczalne jest doliczenie przez obecnego posiadacza czasu posiadania swego poprzednika na warunkach określonych wart. 176 § 1 kc.
Zart. 336 kcwynika, że posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel.
Jak dalej rozważa sąd I instancji, zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury i doktryny na samoistne posiadanie w rozumieniuart. 336 kcskładają się dwa elementy:corpus– element fizyczny („kto rzeczą faktycznie włada”) – osoba znajduje się w takiej sytuacji, która pozwala na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jakby przysługiwało jej do rzeczy określone prawo orazanimus –element psychiczny, który oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie, we własnym imieniu. Wola traktowania siebie jak właściciela nieruchomości musi pozostawać jawna dla otoczenia i być jednoznaczna. Tylko taki przejaw woli widoczny u posiadacza może prowadzić do zasiedzenia (vide: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1986r., III CRN 60/86, OSNCP 9/87, poz. 138; por. J. Ignatowicz: Prawo rzeczowe., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994r., str. 277-278, Stanisław Rudnicki, Komentarz do Kodeksu Cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe., Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2001r., str. 180).
Uczestnicy postępowaniaB. T.iJ. T.kwestionowali, by posiadanie ich działek pierwotnie przez(...)wnioskodawcy, a później także przez wnioskodawcę miało charakter posiadania samoistnego.
Na rzecz wnioskodawcy działało domniemanie ustanowione wart. 339 kc, oparte na założeniu, że faktyczne władztwo nad rzeczą świadczy o posiadaniu samoistnym. Domniemanie to wiąże sąd, dopóki nie zostanie obalone przez stronę, która sprzeciwia się stwierdzeniu zasiedzenia (art. 234 kpc).
Zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał, że(...)wnioskodawcyK. G.oraz(...)uczestniczkiB. T.A. G.w tej samej dacie, tj. w 1961 roku stali się współwłaścicielami działki siedliskowej oraz właścicielami odrębnych gospodarstw rolnych. W świetle powyższego stwierdzić należy, żeK. G.od samego początku swego pobytu wK.był zorientowany, że nie jest właścicielem spornych działek okalających działkę siedliskową. W roku 1962 nadziałce nr (...)stanowiącej własnośćA. G.została wybudowana stodoła. Okoliczność ta nie była sporna między stronami. Na powyższą datę wskazywali sami uczestnicy postępowaniaT. P.,J. G. (1)B. T.. Powyższa data nie budzi wątpliwości Sądu Rejonowego, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał ponadto, że stodoła została postawiona przed wyprowadzeniem sięA. G.zdziałki siedliskowej nr (...), to zaś miało miejsce w 1963 roku. Bezsporną pozostawała okoliczność, że z przedmiotowej stodoły od samego początku korzystałK. G., a później także jego(...)– wnioskodawca, a zatem można stwierdzić, żeK. G.stał się posiadaczem spornej częścidziałki nr (...)w 1962 roku. Jednakowoż w ocenie Sądu Rejonowego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala uznać, byK. G.i wnioskodawca korzystali zdziałki nr (...)jak właściciele. Podkreślić należy, że budowa stodoły była wspólną inwestycją ówczesnych współwłaścicieli działki siedliskowej, a więcA. G.iK. G.. Powyższą okoliczność potwierdzają zeznaniaZ. B. (1), który pomagał osobiście ojcuA. G.i wujkowiK. G.przy stawianiu stodoły. Sąd dał wiarę zeznaniom tego świadka, albowiem uznał, żeZ. B. (1)mający wówczas 14 lat był w stanie dobrze zapamiętać to ważne wydarzenie, w którym brał udział. Ponadto powyższe zeznania korespondują z zeznaniami uczestnikówS. G.orazJ. G. (2)– naocznych świadków budowy stodoły. Okoliczność współpracyK. G.zA. G.przy budowie stodoły krótko po nabyciu przez nich na własność działki siedliskowej była jasnym i wyraźnym sygnałem dla otoczenia, żeK. G.szanował prawo własności swego(...)A. G.i uznawał go za prawowitego właściciela tego gruntu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał również, żeK. G.nie był wyłącznym użytkownikiem przedmiotowej stodoły. Z budynku tego od momentu jego postawienia do około roku 1985, a więc przez okres przeszło 20 lat korzystały obie rodziny, tj. rodzinaK. G.oraz rodzinaA. G.. Sąd dał wiarę zeznaniom świadkówW. S. (1),W. S. (2),Z. B. (1)oraz zeznaniom uczestniczki postępowaniaB. T., którzy zgodnie zeznali w jaki sposób obie rodziny korzystały z przedmiotowej stodoły – prawą część budynku użytkowała rodzinaA. G., a lewą większą część budynku – rodzinaK. G., który obszarowo miał większe niżA. G.gospodarstwo rolnej. Powyższe zasługuje na wiarę, gdyż z doświadczenia życiowego wiadomym jest, że stodoła jest niezbędnym pomieszczeniem na gospodarstwie rolnym. Skoro rodziceB. T.mieli gospodarstwo rolne i dodatkowo zajmowali się hodowlą zwierząt, wiarygodne jest twierdzenie, że korzystali z części przedmiotowej stodoły składując w niej siano oraz słomę na podściółkę. W późniejszych latach ze stodoły korzystał także kolejny właściciel spornych nieruchomościZ. B. (1), który trzymał w niej sieczkarnię. Sąd dał wiarę zeznaniomZ. B. (1), które ocenił jako spontaniczne i szczere. Świadek ten zeznał, że do czasu wyjazdu za granicę, tj. do 1985 roku uprawiał ziemię, hodował świnie. W powyższym zakresie zeznania te korelowały z zeznaniami uczestnikaJ. T..
Sąd I instancji nie dał wiary zeznaniom świadkaM. M. (1), zeznaniom wnioskodawcy i uczestników postępowaniaT. P.,S. G.iJ. G. (2)w zakresie dotyczącym sposobu korzystania ze stodoły, albowiem osoby te nie były zgodne co do tego przez jaki okres i czy w ogóle ze stodoły korzystała rodzinaA. G.. Wnioskodawca oraz uczestnikS. G.zeznali, że do czasu przeprowadzki, tj. do roku 1963r.A. G.korzystał ze stodoły, uczestnikJ. G. (2)nie pamiętał czyA. G.korzystał ze stodoły, zaś uczestniczkaT. P.zeznała, że do chwili jak mieszkała z rodzicami, tj. do stycznia 1968r. ze stodoły korzystał(...)czyliK. G.. W ocenie Sądu mało wiarygodne jest to, że w/w uczestnicy postępowania, którzy wychowali się na przedmiotowej nieruchomości nie są zgodni co do tak istotnych kwestii dotyczących korzystania ze stodoły. Z kolei świadekM. M. (1)(mająca 35 lat w chwili składania zeznań) nie była dla Sądu wiarygodna, gdyż wiedzę na temat korzystania zdziałki (...)przez swego(...)K. G.posiadała jedynie z opowieści.
Na koniec zaakcentowania wymaga, zdaniem sądu I instancji, że sam wnioskodawca nie dał otoczeniu jawnej i jednoznacznej woli, że chce posiadać spornądziałkę nr (...)jak właściciel. Zawierając w 1997 roku ugodę sądową zB. T.iJ. T.w sprawie o ustanie sposobu korzystania z działki siedliskowej potwierdził, że właścicielamidziałki nr (...)sąB. T.iJ. T.. W ugodzie strony ustaliły, że użytkowaniedziałki nr (...)nie ulegnie zmianie. Innymi słowyB. T.iJ. T.zgodzili się, by wnioskodawca w dalszym ciągu korzystał z ich działki na dotychczasowych zasadach. W świetle powyższego niezgodne z prawdą okazały się zeznania wnioskodawcy, który twierdził, że wiadomość o tym, że nie on jest faktycznym właścicielemdziałki nr (...)powziął dopiero po tym jak Polska weszła do Unii, czyli w 2004 roku.
Reasumując Sąd uznał, że zarównoK. G., jak i jego(...)J. G. (1)korzystali zdziałki nr (...)na zasadzie użyczenia, w ramach dobrych relacji międzysąsiedzkich i rodzinnych. Zgodnie zart. 336 kcten, kto faktycznie włada rzeczą jak użytkownik jest posiadaczem zależnym. Brak po stronie wnioskodawcy oraz jego poprzednika przymiotu samoistnego posiadacza sprzeciwia się przyjęciu, że doszło do zasiedzenia spornej częścidziałki nr (...).
W tym zakresie wniosek podlegał oddaleniu .
Rozstrzygając żądanie stwierdzenia zasiedzenia częścidziałki nr (...)ustalenia wymagało, czy wnioskodawca korzysta ze spornej działki jako posiadacz samoistny, a jeśli tak, to czy upłynął okres prowadzący do zasiedzenia.
Wnioskodawca nie wykazał, by jego(...)K. G.korzystał zdziałki nr (...)od 1962 roku. Zważyć należy, że korzystanie zdziałki nr (...)ma związek z użytkowaniem przez wnioskodawcę szklarni. Z uwagi na powyższe uzasadniony jest wniosek, że posiadaniedziałki nr (...)mogło rozpocząć się dopiero z chwilą wybudowania szklarni.
Opierając się na zeznaniach świadkaZ. B. (1)Sąd ustalił, że szklarnia została postawiona przez wnioskodawcę w drugiej połowie lat 80-tych XX wieku. Świadek zeznał, że w czasie gdy mieszkał na nieruchomości, a więc w okresie do 1985 roku na działce nie było folii. Szklarnia powstała w czasie gdy świadek mieszkał za granicą. Sąd dał wiarę zeznaniom tego świadka, gdyż były spontaniczne, szczere i korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym, tj. z zeznaniami uczestniczkiB. T., która słuchana w charakterze strony zeznała, że w 1985 roku żadnej szklarni nie było oraz z zeznaniami uczestnikaJ. T., który zeznał, iż w 1985 roku jak nabyli gospodarstwo odZ. G.(obecnieB.) nadziałce (...)nie było szklarni. Ponadto z zeznań uczestnikaJ. T.wynika, że szklarnia była stawiana w chwili gdy właścicielami działki byliJ. T.iB. T.– uczestnicy ci wiedzieli, że wnioskodawca i jego(...)zajmują ich grunt, ale nie sprzeciwili się temu dla dobrych relacji. Z akt księgi wieczystej prowadzonej dla spornych działek wynika, żeJ. T.iB. T.stali się właścicielami nieruchomości w dniu 13.12.1985r. Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, że przedmiotowa szklarnia powstała w 1986 roku.
Sąd Rejonowy nie dał wiary wnioskodawcy, że szklarnia została postawiona na początku lat 80-tych, albowiem wnioskodawca nie był przekonujący w swoich zeznaniach, mieszał się, a ponadto podane przez niego informacje o prawach własności do spornych działek, które były istotne z punktu widzenia oceny jego żądań okazały się nieprawdziwe, co skłoniło Sąd do przyjęcia, że wnioskodawca celowo podawał takie informacje, aby uwiarygodnić swoje roszczenia. Mało wiarygodne dla Sądu są także zeznania świadkaM. M. (2), która na początku lat 80-tych była(...)dzieckiem, więc nie mogła dokładnie pamiętać zdarzeń z tego okresu, w których nie brała bezpośredniego udziału. Z kolei świadekR. M.zaczął przyjeżdżać na przedmiotową nieruchomość dopiero od 1997 roku, a więc nie miał wiedzy na temat tego jak wyglądało posiadanie spornej nieruchomości przed tym okresem. Sąd nie dał także wiary zeznaniomB. T.iJ. T., którzy nie byli zgodni co do daty postawienia szklarni.B. T.zeznała, że szklarnia ma gdzieś(...)lata, co oznacza, że musiałaby powstać gdzieś w roku 1993 lub 1995, zaśJ. T.zeznał, iż w 1996 roku szklarni na pewno nie było. Zaakcentowania wymaga, iż w roku 1993 szklarnia już istniała na przedmiotowej działce, albowiemJ. T.iB. T.nadmienili o niej we wniosku o ustalenie sposobu korzystania z działki siedliskowej. UczestnicyJ. T.iB. T.przyznali, że szklarnia została wybudowana bez ich zgody, i że od samego początku znajduje się w wyłącznym użytkowaniu rodziny wnioskodawcy. Powyższe prowadzi do wniosku, że w 1986 roku poprzednik wnioskodawcyK. G.objął sporną częśćdziałki nr (...)w posiadanie samoistne – zachowywał się jak właściciel tego gruntu i takim też posiadaczem spornego gruntu jest wnioskodawca.
Aby doszło do nabycia rzeczy przez zasiedzenie posiadanie samoistne musi trwać nieprzerwanie przez określony w ustawie czas.
Długość okresu posiadania zależy od tego, czy w chwili objęcia w posiadanie posiadacz rzeczy był w dobrej czy w złej wierze. Z brzmieniaart. 172 kcwynika, że dobra wiara posiadacza skraca czas zasiedzenia nieruchomości do 20 lat. Zgodnie z utrwalonym poglądem dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, że przysługuje mu prawo własności. W sytuacji gdy nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą rzeczą nabywcy jest zapoznanie się z granicami nieruchomości będącej przedmiotem nabycia.
Należy zauważyć, zdaniem sądu I instancji, że zarówno sporne grunty, jak i sąsiadujące z nimi działki zostały przekazane na własność dwóm różnym osobom w jedynym czasie, co oznacza, żeK. G.był świadomy, że nie jest właścicielemdziałki nr (...). Ponadto dla nieruchomości zostały urządzone księgi wieczystej, więcK. G.miał możliwość ustalenia jak przebiegają granice jego działek.
Powyższe prowadzi do wniosku, że z chwilą objęcia w posiadaniedziałki nr (...)K. G.był w złej wierze.
Trzydziestoletni okres prowadzący do zasiedzenia spornej częścidziałki nr (...)rozpoczął bieg w 1986 roku i uległ przerwaniu w dniu 22.08.2012r. z chwilą złożenia do Sądu wniosku o zawezwanie wnioskodawcy do próby ugodowej w sprawie o wydanie spornych części działek (art. 123 § 1 pkt 1 kc).
Z uwagi na brak upływu wymaganego przez ustawodawcę okresu prowadzącego do zasiedzenia wniosek o zasiedzenie spornej częścidziałki nr (...)podlegał oddaleniu.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 520 § 1 kpc, obowiązującą w postępowaniu nieprocesowym. Wprawdzie uczestnicy postępowaniaB. T.iJ. T.pozostawali w opozycji do wnioskodawca, niemniej sąd odstąpił od obciążania wnioskodawcy kosztami postępowania, gdyż miał na uwadze, że wnioskodawca decydując się na założenie niniejszej sprawy pozostawał w usprawiedliwionym okolicznościami sprawy przeświadczeniu, że nabył własność spornych działek w drodze zasiedzenia . Przed tut. Sądem z wnioskuB. T.iJ. T.toczyła się analogiczna do niniejszej sprawa o zasiedzenie, która zakończyła się uwzględnieniem wniosku (sygn. akt IX Ns 71/13).
W toku sprawy powstały koszty sądowe pokryte tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego wS.w postaci wynagrodzenia biegłego sądowegoP. J. (2)w kwocie 1.234,78 zł. Powyższymi kosztami Sąd obciążył wnioskodawcę jako przegrywającego niniejszą sprawę na podstawieart. 83 ust. 2w zw. zart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych/Dz.U.2010.90.594 ze zm./ przy zastosowaniuart. 520 § 2 kpc.
Apelację od rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego wywiódł wnioskodawca.
Domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia i stwierdzenia, że wnioskodawca nabył przez zasiedzenie częścidziałek (...)z dniem 1 stycznia 1985 r., ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, zaś z ostrożności procesowej apelujący wniósł o stwierdzenia , że nabył własność udziału w ½działki (...)z dniem 1 stycznia 1985 r. oraz częśćdziałki (...)z dniem 1 marca 2012 r.
Postanowieniu sądu I instancji zarzucił naruszenie prawa procesowego –art. 233 § 1 kpcorazart. 328 § 2 kpcpoprzez dowolną, niepełną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego i w konsekwencji błędne ustalenie dotyczące samodzielności i charakteru posiadania działem przezK. G., a następnieJ. G. (1). Nadto apelujący zarzucił naruszenia prawa materialnego –art. 339 kpcw związku zart. 172 § 1 i 2 kpcpoprzez błędne przyjęcie, iż wnioskodawca i jego poprzednik nie byli posiadaczami samoistnymi, a przynajmniej współposiadaczami samoistnymi częścidziałki nr (...).
Rozpoznając złożoną apelację Sąd Okręgowy na wstępie odnosząc się do wniosku apelacji o uchylenie zaskarżonego postanowienia uznał, że skarżącemu się wnioskodawcy uszło uwadze, iżart. 386 kpcw § 2, § 3 i § 4 jednoznacznie precyzuje okoliczności w jakich sąd II instancji może uchylić zaskarżony wyrok. Jeśli zatem w apelacji wnioskodawca nie podnosił; nieważności postępowania, przesłanek skutkujących odrzuceniem wniosku, czy też nierozpoznaniem istoty sprawy przez sąd I instancji lub koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, a jedynie zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz procesowego w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego, to wniosek apelacji w wyżej wskazanym zakresie nie może być przedmiotem rozważań sądu II instancji.
Przechodząc do meritum apelacji zauważyć należy, że bacząc na treśćart. 382 kpc, sąd II instancji ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów(uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 704/97 - za pośrednictwem Systemu(...)Prawnej Lex).Sąd II instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a rozważając wyniki postępowania przed sądem I instancji, władny jest ocenić je samoistnie. Postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem postępowania przeprowadzonego przez pierwszą instancję, co oznacza, że nie toczy się on na nowo.
Przypomnieć też, godzi się, że zgodnie zart. 172 kcdo nabycia własności przez zasiedzenie konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek: nieprzerwane samoistne posiadanie i upływ czasu wskazanego w ustawie, przy czym długość okresu zasiedzenia jest zależna od złej lub dobrej wiary samoistnego posiadacza. W zakresie terminologii samoistnego posiadania ustawodawca odsyła do przepisuart. 336 kc, który stanowi, żeposiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Faktyczne władztwo charakteryzujące posiadanie samoistne zachodzi wówczas, gdy określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy i to w taki sposób, jakby była ona jej własnością. Przypisanie, posiadaniu spornego gruntu przez ubiegających się o zasiedzenie, charakteru posiadania samoistnego nie może odbywać się w oderwaniu od tła zwyczajów i zachowań miejscowych, w jakich ich działania miały miejsce. Posiadanie cudzej rzeczy, aby mogło być uznane za samoistne, a co za tym idzie - zdolne do wywołania po upływie ustawowego okresu skutku w postaci przejęcia własności tej rzeczy - nie może ograniczać się do wewnętrznego przekonania posiadacza lecz musi być dostrzegalnym z zewnątrz postępowaniem z rzeczą jak właściciel. Wprawdzie za samoistnością posiadania przemawia domniemanie ustanowione wart. 341 kc, jednak kiedy jego skuteczność jest podważana ocena, czy rzeczywiście posiadanie miało cechy przewidziane wart. 336 kcwymaga rozważenia wszystkich okoliczności danego, indywidualnie traktowanego wypadku.
Na koniec tej części rozważań wskazania wymaga, że w sprawach o zasiedzenie związanie sądu granicami żądania dotyczy przedmiotu zasiedzenia (np. określenia, czy chodzi o nabycie prawa własności nieruchomości lub jej oznaczonej części, czy też o nabycie oznaczonej służebności gruntowej), nie zaś osoby, która nabyła prawo w drodze zasiedzenia, czy chwili, w której to nabycie nastąpiło (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2005 r. w sprawie IV CK 133/05,L.). W postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia sąd nie jest związany żądaniem wniosku co do osoby, na której rzecz nastąpiło zasiedzenie, ani co do wskazanego terminu nabycia prawa -art. 610 § 1 k.p.c.w zw. zart. 677 k.p.c.(postanowienie SN z dnia 13 października 2010 r. w sprawie I CSK 582/09 LEX nr 661498). Zawarte wart. 610 § 1 k.p.c.odesłanie do przepisów o stwierdzeniu nabycia spadku dotyczy jedynie regulacji odnoszących się do ogłoszenia i orzeczenia, nie obejmuje natomiast przewidzianego wart. 670 k.p.c.obowiązku ustalania z urzędu kręgu uprawnionych. Zakres niezwiązania sądu żądaniem w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia wynika z zawartego wart. 610 § 1 k.p.c.odesłania doart. 677 k.p.c.i dotyczy możliwości określenia innego nabywcy, innej daty nabycia ewentualnie innego, ograniczonego przedmiotowo, zakresu nabycia własności. Zatem w sprawach o zasiedzenie sąd z urzędu prowadzi ustalenia dotyczące kręgu uprawnionych i prawidłowej daty nabycia prawa własności. Sąd Okręgowy podziela powyższe poglądy i zwraca uwagę, że wynika z nich podstawowa kwestia, a mianowicie, że ocena przesłanek zasiedzenia z punktu widzenia prawa materialnego należy do sądu, bez względu na to, czy wnioskodawcy oznaczyli we wniosku datę, w której, ich zdaniem, zasiedzenie nastąpiło oraz czy prawidłowo wskazali krąg osób, które przedmiot postępowania zasiedzieli. Stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje bowiem w drodze postanowienia sądu mającego charakter deklaratoryjny, a więc potwierdzający powstanie skutku prawnego w postaci uzyskania tytułu własności nieruchomości z mocy samego prawa.
Przenosząc powyższe na realia rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu Okręgowego zasadnym pozostawał wniosekJ. G. (1)o zasiedzenie częścidziałki (...)w granicach zakreślonych w opinii biegłego sądowegoP. J. (2).
U przyczyn takiego rozstrzygnięcia legła odmienna od sądu I instancji ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego. Bezsporną okolicznością pozostawało, że stodoła nadziałce (...)(należącej doA. G.) wybudowana została najpóźniej w 1962 r. z której korzystali takA. G.jak iK. G., a później jego(...)J., którzy co jest bezsporne prowadzili większe niżA. G.gospodarstwo rolne (...)jednak w 1996 rokuA. G.wraz z rodziną wyprowadził się do innego gospodarstwa. MałżonkowieG.zamieszkiwali w owym innym gospodarstwie do roku 1966 r., do śmierciA. G.w wyniku wypadku, po jego śmierci(...)W.G.wraz z dziećmi ponownie zamieszkała w domu nadziałce (...), korzystała z obórki i stodoły nadziałce (...). W 1977 r.W.G.ponownie zawarła związek małżeński i cała rodzina wyprowadziła się do domu jej aktualnego małżonka, zaś w ich miejsce zamieszkała jej teściowa, która mieszkała tam do śmierci (1980 r.). Po jej śmierci do mieszkania tego wprowadził się synA.iW.G.–Z. G.(B.).Z. B. (1)zamieszkiwał na tej nieruchomości do 1985 r., kiedy to wyjechał na stałe do Niemiec i po jego wyjeździe własność nieruchomości objęli małżonkowieT.. Jak dalej wyjaśniłaB. T.w okresie kiedy objęła własnośćdziałki (...)(1985 r.), nie korzystała ze stodoły, zaś inwentarz (świnie i drób) trzymała w obórce przylegającej do stodoły nadziałce (...). Ostatnią osobą która korzystała ze stodoły był jej bratZ.– patrz: dowód z przesłuchania uczestniczki post.B. T.k-296-297 akt sprawy.
Rzeczą istotną pozostawało odwołanie się również do zeznań świadkaZ. B. (1)(G.). Zeznania tego świadka są o tyle istotnie, że zamieszkał tam w 1980 r. - najpóźniej w 1981 r. (co potwierdziła na rozprawie apelacyjnejB. T.), bezpośrednio po śmieci teściowej jego matki. Słuchany na rozprawie w dniu 3 czerwca 2013 r.Z. B. (2)zeznał, że ze stodołynie miałem potrzeby korzystania(pomimo że stała tam sieczkarnia) Zeznał również, że w czasie swego zamieszkania ogrodził się do stodołyod mojej strony.Zeznał nadto iż to on postawił ogrodzenie (patrz: okazana mapka k-36 akt sprawy) i traktował w ten sposób wydzielone działkijako osobne działki, działka od góry była moja, było ze nikt nie zaglądał w papiery co i kto ma tak uprawiane było przez rodziców i tak zostało objęte przeze mnie(patrz protokół rozprawy k 109-110 akt sprawy)
Analizując zeznania wyżej wskazanego świadka, żede factofaktyczny podziałdziałki (...)nastąpił znacznie wcześniej niż nastąpiło jej objęcie przezZ. B. (1), jeśli zważyć, że przywołuje on w swych zeznaniach objęcie tego co było uprawiane przez rodziców. Racjonalnym w świetle zasad doświadczenia życiowego wydaje się zatem, że ostatnim faktycznym użytkownikiem części stodoły pozostawać mogłaW.G., która zamieszkiwała nadziałce (...)do 1977 r., trudno uznać że z tej części działki korzystała jej teściowa mieszkająca tam do 1980 r. Taki stan posiadania części działki (jak na okazanej świadkowi mapce) przezK. G., a następnie jego(...)J. G. (1)nie był kwestionowany tak przezZ. B. (1), co więcej co najmniej do roku 2000 r., akceptowany był przez małżonkówT.o czym świadczy fakt naprawy przez tych uczestników postepowania płotu postawionego przezZ. B. (1)nadziałce (...).
Przyjąć zatem należy, żeK. G., a następnie jego(...)J. G. (1)byli samoistnymi posiadaczami częścidziałki (...)(w rozumieniuart. 172 kc) co najmniej od końca 1980 r. Datę tę sąd II instancji przyjmuje mając na uwadze datę w jakiej na nieruchomości zamieszkałZ. B. (1), który, o czym mowa wyżej nie kwestionował objętego przez siebie stanu posiadania i tym samymde factoposiadania poprzednika prawnego wnioskodawcy, akceptując ten stan choćby poprzez postawienie płotu.
Odnosząc się do drugiej z przesłanek wskazanych wart. 172 kcw ocenie sadu II instancji nie sposób mówić o dobrej wierze wnioskodawcy jak u jego poprzednika prawnego(...)K. G.. O fakcie braku dobrej wiary w sposób przesądzający stanowi przywołana przez sąd I instancji ugoda sądowa zawarta przez wnioskodawcę w 1996 r. w której znalazł się zapis, że właścicielamidziałki nr (...)sąB. T.iJ. T..
Mając powyższe na uwadze sąd II instancji kierując się treściąart. 172 § 1 i 2 kcuznał, że wnioskodawca zasiedział częśćdziałki (...)z dniem 31 grudnia 2010 r., o czym orzeczono w pkt(...)postanowienia, na mocyart. 386 § 1 kpc.
W pozostałym zakresie w jakim wnioskodawca domagał się zmiany rozstrzygnięcia co do zasiedzenia częścidziałki (...)apelacja została oddalona.
Akceptując w tej części i uznając za własne rozważania sądu I instancji odnosząc się do zarzutów apelacji wskazać należy, że wbrew wygodom apelacji nie sposób na podstawie zebranego materiału dowodowego ocenić w jakim zakresie przed postawieniem szklarni rodzina wnioskodawcy korzystała zdziałki (...). Ogólnikowe stwierdzenie korzystania z działki tej w zakresie kopcowania płodów rolnych na tej działce (dodatkowo bez wskazania czasokresu i obszaru pod to zajętego) nie daje podstaw do przyjęcia, że bliżej nieopisana część tej działki znajdowała się w samoistnym posiadaniu wnioskodawcy czy też jego ojca. To samo dotyczy upraw warzyw (częściowo pod folią), okoliczności te nie zostały w sposób zadawalający wykazane w toku postępowania. W tej sytuacji orzeczono jak w pkt 2 postanowienia, na mocyart. 385 kpc.
O kosztach postepowania apelacyjnego orzeczono w pkt(...)na mocyart. 520 § 1 kpc.