Sąd Okręgowy w Ostrołęce
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 39/15
Data wyroku: 2015-03-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Dąbrowska, Artur Bobiński, Jerzy Pałka
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art. 286§1 kk

Sygn. akt II Ka 39/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 marca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce  II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący SSO Magdalena Dąbrowska
Sędziowie: SSO Jerzy Pałka
SSO Artur Bobiński (spr.)
Protokolant : Katarzyna Bojnicka
przy udziale Prokuratora Prok. Okr. Andrzeja Ołdakowskiego
po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015 r.
sprawyR. G.
oskarżonego zart. 286§1 kki in.
na skutek apelacji obrońcy oskarżonego,
od wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowi Mazowieckiej
z dnia 14 listopada 2014r. w sprawie sygn. akt. II K 656/13;

I
wyrok w zaskarżonej części zmienia w ten sposób że:

a)uchyla orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności wobec oskarżonegoR. G.zawarte w pkt VII wyroku;
b)uchyla orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania orzeczonej wobec oskarżonegoR. G.kary łącznej pozbawienia wolności zawarte w pkt VIII wyroku;
c)uchyla orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody wobec oskarżonegoR. G.zawarte w pkt IX ppkt „b” wyroku;
d)uchyla orzeczenie o wydatkach i opłacie zawarte wobec oskarżonegoR. G.w pkt. XI;

II
uchyla orzeczenie w zakresie skazania i wymiaru kary zawarte wobec oskarżonegoR. G.w pkt VI wyroku (pkt II aktu oskarżenia) i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Ostrowi Mazowieckiej do ponownego rozpoznania.

III
w pozostałym zakresie wyrok w zaskarżonej części utrzymuje w mocy;

IV
na podstawieart. 69§1 i 2 kk,art. 70 §1 pkt 1 kkiart. 73§1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoR. G.kary 1 (jeden) rok pozbawienia wolności orzeczonej w pkt V wyroku warunkowo zawiesza na okres 3 (trzy) lata próby i oddaje go w tym okresie pod dozór kuratora;

V
zasądza od oskarżonegoR. G.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem opłaty za obie instancje i obciąża go wydatkami w kwocie 20 (dwadzieścia) złotych za postępowanie przed sądem II instancji.

Sygn. akt IIKa 39/15

UZASADNIENIE
R. G.został oskarżony o to, że :

I
w dniu 23 września 2011 r. wO., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz w celu uzyskania kredytu na zakup towarów i usług nr(...)w postaci kompresoraA.(...)zS.C.Bank weW., działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą oraz innymi nieustalonymi osobami, doprowadzili do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w/w Bank za pośrednictwemSklepu (...)wO., wprowadzając pokrzywdzonego w błąd co do zdolności kredytowej i zamiaru spłacenia umowy kredytowej w ten sposób, żeP. K.przedłożył wniosek o udzielenie kredytu w wysokości 738,41 zł., składając jednocześnie nieprawdziwe oświadczenie dotyczące okoliczności mających istotne znaczenie dla uzyskania kredytu, a następnie w dniu 26 września 2011 r. odebrali kompresorA.(...)w w/w sklepie,

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkiart. 297 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk

II
działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wO., działając wspólnie i w porozumieniu z inna ustaloną osobą oraz innymi nieustalonymi osobami, doprowadzili do niekorzystnego rozporządzenia mieniemJ. Ś. (1), właścicielaSklepu (...)wO.wprowadzając współpracowników sklepu w błąd co do zamiaru wywiązania się z umowy wypożyczenia sprzętu i jego zwrotu, w ten sposób, że

- w dniu 26 września 2011 roku dokonali wypożyczenia elektronarzędzi w postaci agregatu prądotwórczego o symbolu(...)o wartości 3100,01 zł.,(...)o wartości 848,01 zł. oraz młota wyburzeniowegoM.o wartości 2.160 zł. o łącznej wartości 6108,02 zł.,
- w dniu 28 września 2011 r. dokonali wypożyczenia sprzętu w postaci zagęszczarki markiH.o wartości 6.466 zł.,
to jest o czyn zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 12kk
Sąd Rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 roku wyrokiem w sprawie II K 656/13

1
uznał oskarżonegoR. G.winnym popełnienia zarzucanego mu w pkt i a/o czyn u i za czyn ten na podstawieart. 286 § l kkiart. 297 § l kkw zw. zart. 11 § 2kkskazał go i na podstawieart. 286 § l kkw zw. zart. 11 § 3 kkiart. 33§2 i 3 kkwymierzył mu karę l (jednego) roku pozbawienia wolności i grzywny w liczbie 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych o wysokości jednej stawki dziennej w kwocie l0 (dziesięciu) złotych,

2
uznał oskarżonegoR. G.winnym popełnienia zarzucanego mu wpkt IIa/o czynu i za czyn ten na podstawieart. 286§ l kkw zw. zart. 12 kkskazał go i na podstawieart. 286 § l kkwymierzył mu karę l (jednego) roku pozbawienia wolności,

3
na podstawieart. 85 kkiart. 86 § l kkorzeczone w pkt V i VI wyroku kary pozbawienia wolności połączył i orzekł wobec oskarżonegoR. G.karę łącznąl (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,

4
na podstawieart. 69 §1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkiart. 73§ l kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby 3(trzech) lat i oddał go pod dozór kuratora,

5
na podstawieart. 72§2 kkzobowiązał oskarżonegoR. G.i drugiego sprawcę do naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzeczS.C.Bank weW.kwoty 369,21zł (trzysta sześćdziesiąt dziewięć złotych 21/100 złotego), na rzeczJ. Ś. (2)Sklep (...)kwoty 6287,01zł (sześć tysięcy dwieście osiemdziesiąt siedem złotych 01/100 złotego),

6
zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu PaństwaR. G.kwotę 400zł tytułem opłaty oraz kwotę 625,94zł tytułem kosztów sądowych,

Apelację od powyższego wyroku złożył obrońca oskarżonego. Na podstawieart. 425 § 2 i 3 k.p.k.iart. 444 k.p.k.zaskarżył powyższy wyrok w całości korzyść oskarżonegoR. G..
Na podstawieart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.wyrokowi temu obrońca zarzucił:
1. mające wpływ na jego treść naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a)art. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.poprzez nierozważenie okoliczności dotyczących strony podmiotowej i przedmiotowej (przedmiotu wykonawczego) czynów zabronionych zarzucanychR. G., w szczególności w odniesieniu do uczestnictwa wymienionego w popełnieniu zarzucanych przestępstw, oraz świadomości oskarżonego (bądź jej braku) co do rzeczywistej woliP. K.w związku z zawieranymi umowami i składanymi oświadczeniami, a w rezultacie popadnięcie przez Sąd w rażącą dowolność ocen i zastąpienie prawdziwych ustaleń faktycznych niedopuszczalnymi w ustawie karnej domniemaniami
b)art. 7 k.p.k.i5 § 2 k.p.k.poprzez sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania dowolną ocenę dowodów zeznań świadkówE.iM. Ś.polegającą na nadinterpretacji zeznań wymienionych i w konsekwencji doprowadzenia do rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyśćoskarżonego poprzez ustalenie, iż oskarżonyR. G.wspólnie i wporozumieniu zP. K.dopuścił się zarzucanych czynów
c)art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.poprzez niewskazanie przez Sąd w treści pisemnegouzasadnienia zaskarżonego wyroku na jakich dowodach Sąd oparł się uznająckonkretne fakty za udowodnione (w szczególności wskazujących nawspółsprawstwo oskarżonego w popełnieniu zarzucanych czynów) bądźnieudowodnione i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, w tym niedokonanie oceny oraz nie ustosunkowanie się do dowodów o charakterzekorzystnym dla oskarżonego, a także niezamieszczenie w uzasadnieniuzaskarżonego wyroku toku rozumowania, jaki doprowadził do wniosków owiarygodności jednych dowodów i braku wiarygodności innych, a poprzestanie na lakonicznych i ogólnikowych stwierdzeniach w tym zakresie, co uniemożliwia dokonanie prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia;
d)art.424 §1 pkt2k.p.k.poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez Sąd I instancjipodstaw prawnych wyroku, a ograniczenie się wyłącznie do wymienieniaprzepisów prawa materialnego, których dyspozycję w ocenie Sądu wypełniłoskarżony swoim zachowaniem, bez przedstawienia przy tym argumentacjiprzemawiającej za dokonaniem takiej właśnie kwalifikacji prawnej
w rezultacie podniesionych uchybień:
2.błąd w ustaleniach faktycznychprzyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał istotny wpływ na treść orzeczenia polegający na niezasadnym przyjęciu, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona czynu zabronionego stypizowanego wart. 286 k.k.w zw. z 12k.k., oraz 286k.k.w zw. z 297kk. w zw. z 11§ 2 k.k., oraz działał wspólnie i w porozumieniu z oskarżonymP. K.
Stawiając powyższe zarzuty, na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 1 k.p.k.obrońca wniósł o:
- uniewinnienie oskarżonegoR. G.od stawianych mu zarzutów ewentualnie o
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonegoR. G.zasługiwała na częściowe uwzględnienie i skutkowało orzeczeniem o charakterze kasatoryjnym w zakresie drugiego z przypisanych oskarżonemu przestępstw. W zakresie pierwszego z zarzucanych oskarżonemu przestępstw apelacja obrońcy nie zawierała argumentów zasługujących na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy odniesie się do zarzutów apelacji odnoszących się do pierwszego z przypisanych oskarżonemu przez Sąd Rejonowy przestępstw.
Rozważania niniejsze należy rozpocząć od omówienia zarzutu obrazy przepisów postępowaniaart. 4 k.p.k.,art.7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.przez nierozważenie strony podmiotowej i przedmiotowej zarzuconych oskarżonemuR. G.przestępstw. W ocenie Sądu Okręgowego doszło do naruszenia tychże przepisów, ale nie w granicach wskazywanych przez obrońcę, a jedynie w zakresie drugiego z zarzucanych oskarżonemu przestępstw.
Analiza całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jak i pisemnych motywów wyroku Sądu Rejonowego dokonana w kontekście tak sformułowanych podstaw odwoławczych prowadzi do wniosku, iż Sąd I instancji w tej części nie naruszył reguł rzetelnego procesu sformułowanych wart. 7 kpk. Ocenił zebrany materiał dowodowy, w sposób wystarczający dla dokonania kontroli instancyjnej, przyjmując za podstawę orzeczenia, zgodnie zart. 410 k.p.k.całokształt okoliczności ujawnionych na rozprawie głównej. Sąd Rejonowy, poddał przeprowadzone dowody ocenie z zachowaniem reguł określonych wart. 7 k.p.k.Następnie na podstawie tej oceny dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i w gruncie rzeczy z uwzględnieniem powyższego zastrzeżenia, wyprowadził właściwe wnioski w przedmiocie winy i prawno-karnej oceny zachowania oskarżonegoR. G..
Nie sposób jest też dopatrzeć się w tej części wyroku naruszenia normy zawartej wart. 4 k.p.k.W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy oparł wyrok na okolicznościach ujawnionych w toku rozprawy głównej i nie pominął żadnej z istotnych okoliczności tak korzystnej, jak i niekorzystnej.
Zdaniem Sądu Okręgowego, czyniąc ustalenia faktyczne w zakresie pierwszego z zarzuconych oskarżonemuR. G.czynów, Sąd Rejonowy prawidłowo bazował na zeznaniach syna pokrzywdzonegoJ. Ś. (1)świadkaM. Ś.i jego żonyE. Ś.. Zeznania tych świadków korespondują z wyjaśnieniami drugiego oskarżonegoP. K., składanymi w postępowaniu przygotowawczym. Wyjaśnienia te trafnie zostały przez Sąd Rejonowy ocenione jako wiarygodne, gdyż dopiero w dalszej części, na co słusznie zwracał uwagę Sąd Rejonowy, były celowo gmatwane. Te zeznania i te wyjaśnienia tworzą zwarty blok dowodowy, skutecznie przełamujący chroniącą oskarżonegoR. G.zasadę domniemania niewinności. Zdaniem Sądu Okręgowego obecność oskarżonegoR. G.przy zakupie na kredyt kompresora wsklepie (...)i jego rola w tym przestępstwie została ponad wszelką wątpliwość ustalona przez Sąd Rejonowy. OskarżonyR. G.działał z oszukańczym zamiarem bezpośrednim, czego wyrazem był ustalony przez Sąd Rejonowy fakt otrzymania od oskarżonegoP. K.odpisu zawartej umowy kredytowej zawartej przez niego zS.C.Bank. W podzielonych przez Sąd Rejonowy zeznaniach świadkaE. Ś.i w wyjaśnieniach oskarżonegoP. K.z postępowania przygotowawczego, to oskarżonyR. G.jawi się wręcz jako osoba, która odegrała dominującą rolę w tym przestępstwie. To on bowiem wybierał sprzęt kupowany na kredyt i odebrał go odP. K.. Z tych okoliczności wywieźć należy zamiar i winę oskarżonego. W/w dowody zostały ocenione w sposób zgodny z dyrektywamiart. 7 kpk. W tym zakresie nie nasuwały się żadne, nie dające się rozstrzygnąć wątpliwości co do sprawstwa oskarżonego w rozumieniuart. 5§2 kpkna co zwracał w apelacji uwagę obrońca. Sąd Rejonowy bowiem odmiennie niż obrońca, który nadmierną wagę przykłada do wyjaśnień oskarżonego kwestionującego swoją winę, miał na uwadze całokształt materiału dowodowego, w tym wskazane wyżej zeznania świadkaE. Ś.. Prawidłowo zatem zostało przypisane oskarżonemuR. G.współsprawstwo oszustwa kredytowego. Oskarżony wykorzystał bowiemP. K., który uciekł z terapii odwykowej wW.i potraktował go jako tzw. słupa, którego dane personalne i wymyślone nieprawdziwe okoliczności tj. rzekome posiadanie gospodarstwa rolnego i osiąganych dochodów, pozwoliły na wyłudzenie kredytu. Wprawdzie wyjaśnienie podstawy prawnej w tym zakresie w uzasadnieniu Sądu Rejonowego jest wręcz szczątkowe, ale na k. 11 można odnaleźć przypisaną oskarżonemu kwalifikację prawną przypisanego przestępstwa.
Zgodzić się wypada z obrońcą, że w zakresie drugiego z przypisanych oskarżonemu czynów dokonanego na szkodęJ. Ś. (1), ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego w zakresie sprawstwa oskarżonego jawią się jako dowolne, albowiem nie znajdują odzwierciedlenia w uzasadnieniu. Uzasadnienie wyroku w tym sensie nie spełnia wymogówart. 424§1 kk.
Sąd Okręgowy stosownie doart. 436 kpknie będzie odnosił się do wszystkich podniesionych zarzutów wymienionych przez obrońcę w apelacji, a skupi się jedynie na części z nich, gdyż ich uwzględnienie było wystarczające do wydania orzeczenia w tym zakresie.
Zasadnym okazał się zarzut naruszeniaart. 7 kpkpolegający na dowolnym ustaleniu udziału oskarżonegoR. G.w oszustwie dokonanym na szkodęJ. Ś. (1). Uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w tym zakresie nie spełnia swojej funkcji sprawozdawczej. Z lektury uzasadnienia nie sposób wywieźć jaką rolę w ustalonym stanie faktycznym odegrał oskarżonyR. G., w szczególności zaś jakie czynności wykonawcze określone w przypisanym czynie wykonywał. Sprawstwo oszustwa przypisanego oskarżonego, Sąd Rejonowy zdaje się wywodzić, w świetle ustaleń na k. 2 uzasadnienia z faktu, że odebrał on telefon odŚ.i obiecywał, jak to ustalił Sąd Rejonowy zwrot narzędzi. Taki zapis w stanie faktycznym nie spełnia minimalnych nawet wymogów. Nie zawiera wskazania na czym polegało wyczerpanie znamion czasownikowych przypisanego przestępstwa, takich jak wprowadzenie w błąd w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Sąd Rejonowy w ogóle nie odniósł się i nie wskazał dowodów w oparciu, o które przyjął sprawstwo oskarżonego w tym zakresie. Rację ma obrońca wskazując, że uzasadnienie Sądu Rejonowego posiada mankament w postaci braku wskazania na jakich dowodach Sąd Rejonowy dokonał konkretnego ustalenia faktycznego. Jawi się to szczególnie jaskrawie w zakresie tego czynu. Przyjęta przez Sąd Rejonowy technika sporządzenie uzasadnienia odbiega od przyjętego w tym zakresie wzorca, gdzie każde ustalenie faktyczne powinno być podparte wskazaniem dowodu, w oparciu o który zostało poczynione. Sąd Rejonowy przyjął bowiem rolę bardziej sprawozdawcy postępowania dowodowego niż recenzenta jego wyników. Sąd Rejonowy skupił się na zbędnym cytowaniu zeznań świadków. O ile w zakresie pierwszego z przypisanych czynów mankament ten dało się usunąć, analizując wyjaśnienia oskarżonegoP. K.i zeznania świadkówE.iM. Ś., o tyle w zakresie drugiego z przestępstw nie było to możliwe. W tym miejscu przypomnieć należy, że to do podstawowych obowiązków Sądu I instancji należy dokonywanie prawdziwych ustaleń faktycznych w oparciu o dowody uznane za wiarygodne. Aby można było przypisać winę należy wykazać wyczerpanie przez oskarżonego wszystkich znamion przestępstwa, w tym znamion czasownikowych, oraz znamion podmiotowych takich jak forma winy i zamiar.
Powyższe uchybienia skutkowały uchyleniem w tej części zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd przeprowadzi ponownie postępowanie dowodowe w niezbędnym zakresie, ograniczając dowody osobowe tylko do świadków zeznających na okoliczności związane z czynem z pkt II aktu oskarżenia. Poprzez przesłuchanie świadków, w tymP. K.poczyni ustalenia co do roli oskarżonegoR. G.. Opisze, które ze znamion czasownikowych czynu zart. 286§1 kk, albo innego przestępstwa, w ustalonym stanie faktycznym oskarżonyR. G.ewentualnie wyczerpał. Tak ukształtowany materiał dowodowy Sąd Rejonowy podda ocenie uwzględniającej dyrektywyart. 7 kpk. Po dokonaniu powyższych ustaleń w zakresie sprawstwa oskarżonego, o ile sprawstwo oskarżonego nie będzie budziło wątpliwości, ustali formę winy i zamiaru.
Jeśli zaś zajdzie taka potrzeba sporządzi uzasadnienie zgodnie z wymogamiart. 424 kpk.
Uchylenie wyroku w części zrodziło konieczność rozwiązania kary łącznej. Sąd Okręgowy uznał, że wobec oskarżonegoR. G.aktualna jest pozytywna prognoza na przyszłość, wskazana przez Sąd Rejonowy na k. 11-12 uzasadnienia, pozwalająca na zastosowanie wobec oskarżonegoR. G.dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej za przypisanemu mu przestępstwo kary pozbawienia wolności. Aby ją zweryfikować Sąd Okręgowy oddał oskarżonego pod dozór kuratora.
O opłacie Sąd Okręgowy orzekł zgodnie zart. 10 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983 nr 49 poz. 223 z pózn. zm).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku.