Sąd Okręgowy w Kielcach
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 1754/14
Data wyroku: 2015-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Leszek Grzesiak, Krzysztof Sójka, Andrzej Ślusarczyk

Sygn. akt IX Ka 1754/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lutego 2015 roku
Sąd Okręgowy w Kielcach IX Wydział Karny-Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Krzysztof Sójka (spr.)
Sędziowie: SSO Leszek Grzesiak
SSO Andrzej Ślusarczyk
Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Stefańska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Jerzego Piwko
po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2015 roku
sprawyW. G. (1)
oskarżonego o przestępstwo zart. 231 § 2 kk,art. 284 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 91 § 1 kk,art. 284 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Sandomierzu
z dnia 4 listopada 2014 roku sygn. akt II K 116/14

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonegoW. G. (1)kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów związanych z wynagrodzeniem obrońcy w postępowaniu odwoławczym, a kosztami postępowania związanymi z apelacją prokuratora obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt IX Ka 1754/14

UZASADNIENIE
W. G. (1)oskarżony został o to, że:
I. w okresie od bliżej nieustalonego dnia miesiąca maja 2007 r., do bliżej nieustalonego dnia miesiąca grudnia 2008 r., wS.woj.(...)działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w podobny sposób i w krótkich odstępach czasu, pełniąc funkcję publiczną jako wójt GminyS., przekroczył swoje uprawnienia, przywłaszczając mienie na szkodę Urzędu GminyS.w ten sposób, że:
- w bliżej nieustalonym dniu miesiąca maja 2007 r., wS.woj.(...), pełniąc funkcję publiczną wójta GminyS.działając na szkodę interesu publicznego GminyS.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że zaakceptował do wypłaty jako kierownik jednostki - Urzędu GminyS.- listę płac zawierającą kwotę 2 tyś. zł, przyznaną mu przez Przewodniczącego Rady GminyS.tytułem nagrody z okazji „Dnia pracownika samorządowego”, wbrew Uchwale Rady GminyS.Nr(...)z dnia 05.12.2006 r. i wbrew zakazowi wynikającemu zustawy z dnia 22.03.1990 r. o pracownikach samorządowych, wiedząc o obowiązującym ustawowym zakazie wypłaty nagród dla Wójta z wyjątkiem nagrody jubileuszowej, przywłaszczając na szkodę GminyS.wypłaconą mu kwotę 2 tyś zł;
- w bliżej nieustalonym dniu miesiąca listopada 2007 r., wS.woj.(...), pełniąc funkcję publiczną wójta GminyS.działając na szkodę interesu publicznego GminyS.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że zaakceptował do wypłaty jako kierownik jednostki - Urzędu GminyS.- listę płac zawierającą kwotę 3.500 zł, przyznaną mu przez Przewodniczącego Rady GminyS.tytułem nagrody z okazji „25-lecia pracy w samorządzie”, wbrew Uchwale Rady GminyS.Nr II/5/06 z dnia 05.12.2006 r. i wbrew zakazowi wynikającemu zustawy z dnia 22.03.1990 r. o pracownikach samorządowych, wiedząc o obowiązującym ustawowym zakazie wypłaty nagród dla Wójta z wyjątkiem nagrody jubileuszowej, przywłaszczając na szkodę GminyS.wypłaconą mu kwotę 3.500 zł;
- w bliżej nieustalonym dniu miesiąca grudnia 2007 r., wS.woj.(...), pełniąc funkcję publiczną wójta GminyS.działając na szkodę interesu publicznego GminyS.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że zaakceptował do wypłaty jako kierownik jednostki - Urzędu GminyS.- listę płac zawierającą kwotę 3.500 zł, przyznaną mu przez Przewodniczącego Rady GminyS.tytułem nagrody, bez okazji, wbrew Uchwale Rady GminyS.Nr II/5/06 z dnia 05.12.2006 r. i wbrew zakazowi wynikającemu zustawy z dnia 22.03.1990 r. o pracownikach samorządowych, wiedząc o obowiązującym ustawowym zakazie wypłaty nagród dla Wójta z wyjątkiem nagrody jubileuszowej, przywłaszczając na szkodę GminyS.wypłaconą mu kwotę 3.500 zł;
- w bliżej nieustalonym dniu miesiąca listopada 2008 r., wS.woj.(...), pełniąc funkcję publiczną wójta GminyS.działając na szkodę interesu publicznego GminyS.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że zaakceptował do wypłaty jako kierownik jednostki - Urzędu GminyS.- listę płac zawierającą kwotę l tyś. zł, przyznaną mu przez Przewodniczącego Rady GminyS.tytułem nagrody z okazji „90 rocznicy Odzyskania Niepodległości”, wbrew Uchwale Rady GminyS.Nr II/5/06 z dnia 05.12.2006 r. i wbrew zakazowi wynikającemu zustawy z dnia 22.03.1990 r. o pracownikach samorządowych, wiedząc o obowiązującym ustawowym zakazie wypłaty nagród dla wójta z wyjątkiem nagrody jubileuszowej, przywłaszczając na szkodę GminyS.wypłaconą mu kwotę l tyś zł
- w bliżej nieustalonym dniu miesiąca grudnia 2008 r., wS.woj.(...), pełniąc funkcję publiczną wójta GminyS.działając na szkodę interesu publicznego GminyS.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że zaakceptował do wypłaty jako kierownik jednostki - Urzędu GminyS.- listę płac zawierającą kwotę 4 tyś. zł, przyznaną mu przez Przewodniczącego Rady GminyS.tytułem nagrody „za cały rok pracy”, wbrew Uchwale Rady GminyS.Nr II/5/06 z dnia 05.12.2006 r. i wbrew zakazowi wynikającemu zustawy z dnia 22.03.1990 r. o pracownikach samorządowych, wiedząc o obowiązującym ustawowym zakazie wypłaty nagród dla Wójta z wyjątkiem nagrody jubileuszowej, przywłaszczając na szkodę GminyS.wypłaconą mu kwotę 4 tyś zł,
- tj. o pięć występków zart. 231 § 2 kki284 § l kkw zw. zart. 11 § 2 kkpopełnionych w warunkach ciągu przestępstw określonego wart. 91 § l kk
II. w bliżej nieustalonym dniu miesiąca maja 2008 r., wS.woj.(...), przywłaszczył kwotę 3.500 zł przyznaną mu przez Przewodniczącego Rady GminyS.tytułem nagrody z okazji „Dnia pracownika samorządowego” wbrew Uchwale Rady GminyS.Nr II/5/06 z dnia 05.12.2006 r. i wbrew zakazowi wynikającemu z ustawy z dnia 22.03.1990 r., o pracownikach samorządowych, w ten sposób, że przyjął nienależnie wypłaconą mu kwotę 3.500 zł wiedząc o obowiązującym ustawowym zakazie wypłaty nagród dla Wójta, z wyjątkiem nagrody jubileuszowej,
- tj. o przestępstwo zart. 284 § l kk.
Sąd Rejonowy w Sandomierzu wyrokiem z dnia 4 listopada 2014 roku w sprawie sygn. akt II K 116/14 orzekł:
- uniewinnił oskarżonegoW. G. (1)od popełnienia zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów w pkt I i II aktu oskarżenia;
- kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa;
- zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonegoW. G. (1)kwotę 5.000 złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z zastępstwem procesowym.
Apelację od wyroku tego w całości na niekorzyść oskarżonego wniósł prokurator i na podstawieart. 438 pkt 1 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił:
skutkującą uniewinnieniem oskarżonego obrazę prawa materialnego tj.artykułu 231 § 2 k.k.iartykułu 284 § 1 k.k.poprzez dokonanie wadliwej oceny przestępności czynów zarzucanych mu w punkcie I i II aktu oskarżenia, wynikającej z błędnego poglądu prawnego wyrażającego się w uznaniu, iż w ustalonym w toku przewodu sądowego stanie faktycznym i prawnym zachowaniem swym oskarżony nie wyczerpał znamion tych przestępstw, bowiem decyzje o przyznaniu mu nagród podjął ówczesny przewodniczący rady gminy, realizując w tym zakresie przysługujące mu w stosunku do wójta kompetencje z zakresu prawa pracy, zaś oskarżony nie dysponował żadnymi prawnymi mechanizmami umożliwiającymi mu zakwestionowanie tych wadliwych decyzji i w związku ze statuowanymart. 84 k.p.zakazem zrzekania się świadczenia ze stosunku pracy jakim jest również nagroda, nie mógł skutecznie odmówić przyjęcia tych świadczeń, zaś podpisanie przez niego list płac było czynnościami o charakterze stricte technicznym, nie ukierunkowanymi na wyrządzenie szkody w interesie publicznym, pozbawionymi prawnego znaczenia w zakresie możliwości zrealizowania przedmiotowych świadczeń, a tym samym nie można ich traktować jako przekroczenie przez oskarżonego uprawnień skutkujące wyczerpaniem znamion przestępstwa zart. 231 § 2 k.k., a nadto w uznaniu, że kwoty przyznanych mu nagród nie stanowią cudzej rzeczy ruchomej, gdyż były one przedmiotem jego wierzytelności wobec pracodawcy, pomimo, iż prawidłowa ocena prawna ustalonego stanu faktycznego winna skutkować uznaniem, iż zachowaniem swym, stanowiącym umyślne naruszenie dyscypliny finansów publicznych, polegającym na sprawdzeniu pod względem merytorycznym list płac zawierających kwoty przyznanych mu nagród, mając świadomość bezprawności ich udzielenia, zaakceptował jako kierownik jednostki budżetowej, nie mając do tego uprawnienia, środki pieniężne znajdujące się z tego tytułu na listach płac do wypłaty, przywłaszczając tym samym mienie GminyS.i wyrządzając jej wymierną szkodę.
W konkluzji prokurator domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Sandomierzu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja prokuratora jest oczywiście bezzasadna, a więc nie ma podstaw do jej uwzględnienia, jak również nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku z urzędu przez sąd apelacyjny.
Odnosząc się do zarzutu apelacji prokuratora na wstępie zaznaczyć należy, iż sprawa przeciwko oskarżonemuW. G. (1)była już przedmiotem rozpoznania przez sąd odwoławczy. Otóż poprzedni wyrok Sądu Rejonowego w Sandomierzu, a mianowicie wyrok z dnia 10 kwietnia 2013 roku w sprawie sygn. akt II K 850/10 został w części dotyczącej oskarżonegoW. G. (1)uchylony w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji – wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 10 grudnia 2013 roku sygn. akt IX Ka 1095/13.
Uchylony wyrok Sądu Rejonowego był wyrokiem skazującym oskarżonegoW. G. (1).
W wytycznych na piśmie (k. 2224) Sąd Okręgowy uzasadniając wyrok uchylający skazanieW. G.zawarł szczegółowe kierunki postępowania sądowego odnoszące się przede wszystkim do oceny prawnej zachowania oskarżonego bowiem Sąd ten uznał, iż ustalenia faktyczne były prawidłowe.
Odnośnie kwalifikacji prawnej czynu z punktu I aktu oskarżenia, a mianowicie zart. 231 § 2 k.k.sąd apelacyjny nakazał przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalenie czy i jakie mechanizmy prawne przysługiwały oskarżonemuW. G.w zakresie kwestionowania decyzji przewodniczącego rady GminyS., co do przyznanych mu nagród i czy ewentualnie nie skorzystanie z nich dawałoby podstawę do przyjęcia, że oskarżonyW. G.nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w myślart. 231 § 1 k.k..
Sąd Rejonowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy takich instrumentów prawnych po stronie oskarżonego jako wójta GminyS.nie znalazł. Niezależnie od podniesionej w treści uzasadnienia wyroku argumentacji Sądu Rejonowego w tym zakresie odwołującej się do przepisów prawa pracy, stwierdzić należy, że żaden przepis prawa, a w szczególności ustawa o pracownikach samorządowych nie dawał postaw prawnych czy faktycznych do zakwestionowania decyzji przewodniczącego rady GminyS.przez wójta tej Gminy, a w okresie objętym aktem oskarżenia w punkcie I oskarżonemuW. G..
Prokurator autor apelacji podejmując polemikę z oceną prawną zachowania się oskarżonego dokonaną przez sąd orzekający w kontekście zarzutu zart. 231 § 2 k.k.nie wskazuje na żadne mechanizmy prawne przysługujące oskarżonemu w zakresie kwestionowania decyzji przewodniczącego rady Gminy, co do przyznanych mu nagród. Tym samym prokurator w ogóle pomija milczeniem wytyczne Sądu Okręgowego, o których była mowa na wstępie.
Prokurator ponadto konsekwentnie upatruje zawinienia oskarżonego w zakresie czynu zart. 231 § 2 k.k.w tym, iż podpisał on listy płac gdzie figurowały przyznane mu nagrody, a nadto miał pełną świadomość ich bezprawnego przyznania mu tych nagród.
W tym zakresie podkreślić należy, iż Sąd Okręgowy uchylając poprzedni wyrok skazującyW. G.jednoznacznie stwierdził, że składanie przez oskarżonego podpisów na listach płac nie było warunkiem koniecznym do wypłaty nagród. To stanowisko obecny skład sądu apelacyjnego w pełni akceptuje.
Świadomość oskarżonego, co do bezprawności decyzji przewodniczącego rady GminyS.w zakresie przyznanych oskarżonemu nagród sama w sobie nie może stanowić o przyjęciu, iż oskarżony przekroczył swoje uprawnienia lub nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w myślart. 231 § 1 k.k..
Możliwość taka istniałaby wówczas gdyby w przedmiotowej sprawie ustalono działanie wspólne i w porozumieniu oskarżonego z przewodniczącym rady GminyS., jednakże w tym zakresie oskarżenie nie poczyniło żadnych tego typu ustaleń.
Apelacja prokuratora, co do oceny prawnej zachowania się oskarżonego w kontekście popełnienia przestępstw zart. 284 § 1 k.k.jest tak lakoniczna, iż trudno z jej wywodami podjąć merytoryczną polemikę.
Te elementy na, które zwraca uwagę autor apelacji, a mianowicie twierdzenie, że skoro oskarżony nie był uprawniony do pobierania nagród, a w rzeczywistości je pobrał, to tym samym dopuścił się przywłaszczenia ich równowartości na szkodę GminyS., były także przedmiotem oceny sądu odwoławczego podczas rozpoznawania apelacji obrońcyW. G.(patrz uzasadnienie Sądu Okręgowego k. 2224).
Podkreślić należy, że Sąd ten nie podzielił oceny Sądu Rejonowego uznającego, iżW. G.popełnił przestępstwa zart. 284 § 1 k.k.. Argumentacja Sądu Rejonowego była wówczas bardzo zbliżona do stanowiska, które obecnie prezentuje apelacja prokuratora.
Nie można zgodzić się z tezą, iż w realiach ustaleń faktycznych sprawy, których prokurator nie kwestionował oskarżonyW. G.jest sprawcą przestępstw zart. 284 § 1 k.k..
Nie zgadzając się oczywiście z argumentacją Sądu Rejonowego zawartą w tej części uzasadnienia obecnie zaskarżonego wyroku, w której stwierdzono, że podmiotem czynu zabronionego zart. 284 § 1 k.k.może być tylko „cudza rzecz ruchoma” przez którą nie można rozumieć wierzytelności z tytułu nagród zwrócić uwagę należy na zasadniczą kwestię znamienia „przywłaszczenia”.
Nie ulega wątpliwości, że o przywłaszczeniu można mówić jedynie wówczas gdy zamiar zatrzymania cudzego mienia ruchomego w tym również pieniędzy (art. 115 § 9 k.k.) dla siebie lub innej osoby następuje bez żadnego ku temu tytułu.
W sprawie niniejszej oskarżonyW. G.nagrody otrzymywał w oparciu o decyzję przewodniczącego rady Gminy, a więc trudno mówić, że nagrody pobrał bez żadnego tytułu. Jeszcze raz podkreślenia wymaga okoliczność, że tylko ustalenie istnienia porozumienia między nim, a przewodniczącym rady Gminy w zakresie przyznawania tych nagród mogłoby skutkować odpowiedzialnością karną oskarżonego w zakresie zarzucanych mu przestępstw.
Reasumując powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.orzekł, jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze oparte zostało natomiast na treściart. 636 § 1 k.p.k.,art. 632 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k..
SSO L. Grzesiak    SSO K. Sójka   SSO A. Ślusarczyk
A.W