Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 834/14
Data wyroku: 2015-06-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Adamski

Sygn.akt II Ca 834/14

POSTANOWIENIE
Dnia 25 czerwca 2015 r.
S ąd Okręgowy wB.II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:Przewodniczący: SSO Ireneusz PłowaśSędziowie: SO Bogumił Goraj
SO Tomasz Adamski (spr.)
po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 roku w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaH. S.
przeciwko:J. S.
o zapłatę
na skutek zażalenia powódki
na postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy co do kosztów
postępowania apelacyjnego zawarte w punktach II (drugim) i III (trzecim)
wyroku z dnia 30 kwietnia 2015 roku sygn. akt II Ca 834/14
postanawia:
odda lić zażalenie.
II Ca 834/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2015 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy rozpoznając apelację powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 30 lipca 2014 roku w sprawie I C 392/10 oddalił apelację (pkt I), zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego (pkt II) oraz przyznał adwokatowiW. D.od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Inowrocławiu kwotę 1.200 (pkt III). Następnie postanowieniem z dnia 5 maja 2015 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy przyznał adwokatowiW. D.od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Inowrocławiu kwotę 276 złotych tytułem podatku VAT od przyznanego wynagrodzenia. Sąd wskazał, że o kosztach sąd orzekł zgodnie z regułą opisaną wart. 98 § 1 kpcw zw. z§ 12 ust. 1 pkt 1w zw. z§ 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Po stronie apelującej, w ocenie sądu, nie wystąpiły żadne istotne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem (art. 102 kpc), w szczególności sam charakter roszczenia powódki (o zapłatę zachowku), jak i wynik postępowania przed sądem I instancji, po którym zdecydowała się na wywiedzenie apelacji i spowodowała wydatki po stronie pozwanej poniesione w ramach obrony, jak i sytuacja osobista powódki, nie uzasadniały zwolnienia jej z obowiązku zwrotu kosztów pozwanej.
Zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów procesu wniosła powódka domagając się jego zmiany poprzez odstąpienie od obciążenia jej kosztami postępowania apelacyjnego, a nadto domagając się zasądzenia na rzecz pełnomocnika powódki z urzędu kwoty 276 zł tytułem podatku VAT od wynagrodzenia. W uzasadnieniu powódka podniosła, że jej sytuacja majątkowa (pozostawała zwolniona od kosztów sądowych), zdrowotna (cierpi na organiczne zaburzenia nastroju i osobowości) oraz ekonomiczna (jest niewypłacalna i bezdomna) wskazuje na zasadność zastosowaniaart. 102 kpc. Dodała też, że była subiektywnie przekonana o zasadności swego roszczenia
S ąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z regułą określoną wart. 98 § 1 kpckoszty procesu ponosi strona przegrywająca proces, w niniejszej sprawie zatem powódka. Wart. 102 kpcprzewidziany jest wyjątek od powyższej zasady pozwalający - w szczególnie uzasadnionych przypadkach- na odstąpienie od obciążania obowiązkiem zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu. Z sytuacją taką nie mamy jednak do czynienia w przedmiotowej sprawie. Uzasadnienie sądu co do przesłanek, którymi kierował się sąd nie znajdując podstaw do zastosowania instytucji opisanej wart. 102 kpcjest przekonujące i znajdujące potwierdzenie w zebranym sprawie materiale dowodowym. Powódka niewątpliwie jest osobą znajdującą się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, tym bardziej zatem powinna w sposób wyjątkowo rozsądny dysponować posiadanymi środkami finansowymi i wystrzegać się wywodzenia niezasadnych środków odwoławczych. Z drugiej strony uczestnik procesu nie może być pozbawiony kosztów mu należnych tylko dlatego, że przeciwnik wnoszący nieuzasadnione roszczenia jest w trudnej sytuacji majątkowej. Powódka znała stanowisko sądu I instancji oddalającego powództwo, znała też jego uzasadnienie. Mimo tego powódka zdecydowała się wywieść apelację opartą na zarzutach podnoszonych przed sądem I instancji zakładając, że jako osoba uboga otrzyma od Państwa pomoc w postaci zwolnienia jej od kosztów sądowych, zaś konieczności ewentualnego zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi bezpodstawnie nie zakładała, bądź też przyjęła, że z obowiązku ich zwrotu też zostanie zwolniona (o co wnosi obecnie w zażaleniu). Tymczasem zasady słuszności warunkujące zastosowanie instytucji zawartej wart. 102 kpcobejmują wystąpienie w sprawie wypadków szczególnie uzasadnionych, które powodują, że zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika w całości, a nawet w części, byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2013 roku, V Cz 132/12). Przepis ten nie może być wykładany rozszerzająco, jako unormowanie szczególne. W realiach niniejszego procesu ani charakter sprawy (sprawa o zapłatę zachowku), ani przyczyna oddalenia apelacji (ustalenie, że zarówno ustalenia faktyczne, jak i wywód prawny sadu I instancji są prawidłowe), ani też ewentualne subiektywne przekonanie strony o zasadności jej żądań (wbrew stanowisku sądu I instancji, które w apelacji nie zostało podważone) nie przemawiają za możliwością zastosowania regulacji opisanej wart. 102 kpc, a rozstrzygnięcie sądu okręgowego co do obciążenia powódki kosztami postępowania apelacyjnego - zarówno co do zasady, jak i co do wysokości - jest prawidłowe. Samo odwołanie się trudnej sytuacji ekonomicznej i zdrowotnej powódki jest niewystarczające do zastosowaniaart. 102 kpc.
Co do żądania zasadzenia kwoty 276 zł na rzecz pełnomocnika z urzędu, sad wskazuje, że kwota ta została już przyznana na mocy postanowienia sądu z dnia 5 maja 2015 roku, przyznanie dalszej kwoty nie znajduje żadnej podstawy prawnej.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy zażalenie uznał za bezzasadne i na podstawie przepisówart. 385 kpcw zw. zart. 397 § 2 kpcje oddalił