Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 487/15
Data wyroku: 2015-10-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Obrębska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy  o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt:III U 487/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 października 2015r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Monika Obrębska

Protokolant:

sekretarz sądowy Przemysław Dudziński

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015r. wO.
sprawy z odwołaniaJ. D. (1)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaJ. D. (1)
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.
z dnia19.05.2015r.znak(...)

orzeka:
1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeJ. D. (1)prawo do emerytury począwszy od dnia 11.04.2015r.;
2. stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

UZASADNIENIE
W dniu 17.04.2015r.J. D. (1)złożył w Oddziale ZUS wP.wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury.
Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 19.05.2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.odmówiłJ. D. (1)prawa do tego świadczenia uznając, iż nie udowodnił on wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
J. D. (1)decyzję powyższą zaskarżył, wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że nie zgadza się z decyzją ZUS, gdyż w szczególnych warunkach pracował wfirmie (...)wM.oraz w PGR wB.jako kierowca samochodu ciężarowego pow. 3,5 tony.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, żeJ. D. (1)nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa wart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż nie udowodnił on wymaganego 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Na podstawie przedłożonych dokumentów ZUS uznał odwołującemu za wykazany staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 4 lat, 8 miesięcy i 29 dni. ZUS nie znalazł podstaw do zaliczenia do okresów pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od 02.02.1979r. do 31.05.1984r. oraz od 02.09.1985r. do 30.04.1987r., ponieważ w przedłożonych świadectwach wykonywania pracy w szczególnych warunkach stanowisko pracy „kierowca” nie zostało określone ściśle według wykazu, działu i pozycji oraz punktu zarządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 1.07.1983r.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił następujący stan faktyczny:
J. D. (1)urodził się (...)Był członkiem OFE, ale złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa.
Na dzień 01.01.1999 r. zgromadził okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie 25 lat.
W okresie od 04.03.1974r. do 25.04.1974r.J. D. (1)był zatrudniony wSpółdzielni (...)wM., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika. W okresie od 02.05.1974r. do 15.04.1977r.J. D. (1)był zatrudniony w(...)wP., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika. W okresie od 11.09.1978r. do 1.02.1979r.J. D. (1)był zatrudniony w(...)wS., gdzie również stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy ciągnika.
Z dniem 2.02.1979r.J. D. (1)rozpoczął zatrudnienie w(...)wM.. Do końca listopada 1979r. pracował jako kierowcaN.pogrzebowej orazŻ.. Od 01.12.1979r. rozpoczął pracę jako kierowca(...)z pługiem do odśnieżania. Przez zimę zajmował się odśnieżaniem i posypywaniem dróg piachem i solą. Po zimie firma zakupiła wywrotkęS.i od tego czasuJ. D. (1)pracował już tylko jako kierowca Stara w transporcie, przewożąc głównie żwir. W takim charakterze, wyłącznie jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tonyJ. D. (1)pracował tam do końca maja 1984r. Z dniem 1.06.1984r. odwołujący podjął zatrudnienie w(...)wP., gdzie do 31.08.1985r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca autobusu. Od dnia 02.09.1985r.J. D. (1)ponownie podjął zatrudnienie w(...)jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony - Stara i pracował w takim charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu do 30.04.1987r. Od 1.05.1987r. na mocy porozumienia między zakładami pracy odwołujący podjął zatrudnienie w PGR wB., gdzie początkowo jeździłR., który miał duże skrzynie chłodnie, o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony, a potem jeździłS.. Do końca zatrudnienia w PGRB.odwołujący pracował wyłącznie jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze przekraczającym 3,5 tony.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: dokumenty z akt rentowych i dokumenty z akt osobowych, zeznania odwołującego oraz świadkówI. B.,H. B.,J. F.iJ. K..
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje:
OdwołanieJ. D. (1)jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do emerytury jestart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw. z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, gdyż urodził się on 11.04.1955r. Zgodnie z tymi przepisami prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949r., jeżeli:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa,
- w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Zasadniczo okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239).
Wobec zakwestionowania przez ZUS świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach za okres zatrudnienia w(...)oraz braku świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach za okres zatrudnienia w PGR wB., skuteczność odwołaniaJ. D. (1)zależna była od wykazania czy w spornych okresach rzeczywiście pracował on stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony.
Odwołujący w swoich zeznaniach wywodził, że w(...)był zatrudniony dwukrotnie. Po raz pierwszy przyjął się do pracy w lutym 1979r. Początkowo pracował jako kierowcaN.pogrzebowej, jeździł teżŻ.. Od 01.12.1979r. przeniósł się na kierowcę Stara 28 z pługiem do odśnieżania. Przez zimę zajmował się tylko odśnieżaniem i posypywaniem dróg piachem i solą. Pracował w pełnym wymiarze czasu pracy i tylko naS.. Po zimie do firmy przyszła wywrotkaS.i od tego czasu pracował już tylko w transporcie, przewożąc głównie żwir. W takim charakterze, wyłącznie jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony pracował tam do maja 1984r., po czym przeniósł się do(...)ów na stanowisko kierowcy autobusów. Potem znów podjął zatrudnienie w(...)jako kierowcaS.i pracował w takim charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu do końca zatrudnienia. Bezpośrednio po zakończeniu zatrudnienia w(...)podjął zatrudnienie w PGRB., gdzie początkowo jeździłR., który miał duże skrzynie chłodnie, o dopuszczalnym ciężarze całkowitym 4,5 tony. Woził gównie jabłka. Potem jeździłS.. Do końca zatrudnienia w PGRB.pracował jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze przekraczającym 3,5 tony.
Zeznania odwołującego potwierdzili w swoich zeznaniach świadkowie.I. B.iJ. K., którzy pracowali razem z odwołującym w(...)zgodnie podali, że odwołujący jedynie przez krótki okres czasu do końca listopada 1979r. pracował jako kierowcaN.pogrzebowej iŻ., potem został kierowcąS.z pługiem, którym przez całą zimę odśnieżał, posypywał drogi solą, piachem. PotemS.wywrotką woził żwir, ziemię. Z zeznań świadków wynika, że odwołujący jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
ŚwiadkowieH. B.iJ. F., którzy pracowali z odwołującym w PGR wB.również potwierdzili, że odwołujący pracował w tym zakładzie pracy jedynie jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony, takimi jak Stary, Robury. Woził jabłka, jaja, kurczaki, zboże. Świadkowie zaprzeczyli jakoby odwołujący wykonywał również pracę mechanika. Podali, że w zakładzie nie było warsztatu. Świadkowie wyjaśnili, że w firmie była taka praktyka, że aby podnieść danemu pracownikowi stawkę wynagrodzenia trzeba było mu dopisać np. do stanowiska kierowcy stanowisko mechanika. Wynikało to z siatek płacowych i nie wypływało na zmianę zakresu obowiązków.
Sąd uznał zeznania odwołującego i świadków za w pełni wiarygodne. Były one spójne, wzajemnie ze sobą korespondowały. Znalazły też potwierdzenie w dowodach z dokumentów z akt osobowych.
Analiza dokumentacji z akt osobowych za oba okresy zatrudnieniaJ. D. (1)w(...)wM.wskazuje, że na większości dokumentów (umowy, angaże, świadectwa pracy) stanowisko pracy odwołującego określane było ogólnie jako „kierowca”. W aktach osobowych znajdują się jednak dokumenty potwierdzające, że odwołujący w rzeczywistości był kierowcą Stara (vide pisma k. 48,49,50 akt).
Z dokumentów z akt osobowych odwołującego za okres jego zatrudnienia w PGR wB.wynika, że stanowisko pracy odwołującego określane było jako kierowca bądź kierowca – mechanik. Zważywszy jednak na spójne i przekonujące zeznania świadków i odwołującego Sąd uznał, że nie może budzić wątpliwości, że w rzeczywistości stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał on wyłącznie pracę kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony.
Reasumując powyżej omówione dowody Sąd uznał, że do stażu pracy w szczególnych warunkach należy zaliczyć odwołującemu okresy zatrudnienia w(...)wM.od 01.12.1979r. do 31.05.1984r. i od 02.09.1985r. do 30.04.1987r. oraz okres zatrudnienia w PGR wB.od 01.05.1987r. do 31.08.1993r. tj. łącznie 12 lat, 3 miesiące i 29. W tych okresachJ. D. (1)wykonywał pracę jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym pow. 3,5 tony. Była to praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Prace te wyszczególnione są w wykazie Adziale VII poz. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Po dołączeniu powyższego okresu do okresu uznanego przez ZUS w wymiarze 4 lat, 8 miesięcy i 29 dni, staż pracy w szczególnych warunkach odwołującego wynosi 17 lat i 28 dni, a po odjęciu nie uznanego przez ZUS okresu od 23.08.1993r. do 28.08.1993r., za który odwołujący nie uzyskał wynagrodzenia ani zasiłku chorobowego – 17 lat i 22 dni.
J. D. (1)spełnił też wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury wynikające z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Udokumentował wymagany do dnia 31.12.1998r. 25 letni ogólny staż pracy, osiągnął wiek 60 lat w dniu 11.04.2015r. oraz będąc członkiem OFE, złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na dochody budżetu państwa (vide: dokumenty z akt emerytalnych).
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu oart. 47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję z dnia 19.05.2015r. i przyznałJ. D. (1)prawo do emerytury począwszy od dnia 11.04.2015 roku tj. od dnia, w którym odwołujący ukończył 60 lat.
Zgodnie z treściąart. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS nie dysponował bowiem niezbędnymi i wystarczającymi dokumentami pozwalającymi na uznanie pracy odwołującego w spornych okresach jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Dopiero na etapie postępowania sądowego po przeprowadzeniu postępowania dowodowego odwołujący w sposób niewątpliwy wykazał, że zgromadził wymagany ustawą 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.