Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 418/14
Data wyroku: 2015-12-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Rejonowego Bartłomiej Romanowski

Sygn. akt I C 418/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 grudnia 2015 r.
Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie I Wydział Cywilny
w składzie następującym :
Przewodniczący : Sędzia Sądu Rejonowego Bartłomiej Romanowski
Protokolant : Bartłomiej Katarzyński
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2015 r. wS.
sprawy z powództwaR. K. (1)
przeciwkoW. R.,M. R. (1),K. S.,R. S. (1),K. R. (1),J. R. (1)iP. K.
oustalenie

I
oddala powództwo;

II
zasądza powodaR. K. (1)na rzecz pozwanychW. R.iM. R. (1)kwotę po 308,50 zł (trzysta osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem kosztów procesu;

III
zasądza powodaR. K. (1)na rzecz pozwanychK. S.iR. S. (1)kwotę po 308,50 zł (trzysta osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem kosztów procesu;

IV
zasądza powodaR. K. (1)na rzecz pozwanychK. R. (1)iJ. R. (1)kwotę po 300 zł (trzysta złotych) tytułem kosztów procesu;

V
zasądza powodaR. K. (1)na rzecz pozwanegoP. K.kwotę 617 zł (sześćset siedemnaście złotych) tytułem kosztów procesu.

Sygn. akt I C 418/14

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 18 lutego 2014 r. powódR. K. (1)wniósł przeciwkoW.iM. R. (2),K.iR.Szwec,K.iJ. R. (2)orazP. K.o ustalenie wygaśnięcia służebności gruntowych polegających na prawie przejazdu i przechodu dla:

a
nieruchomości nr 186/15 położonej wM.przyul. (...), stanowiącej własność pozwanychW.iM. R. (2),

b
nieruchomości nr 186/12 i 186/13 położonej wM.przyul. (...),

c
nieruchomości nr 186/11 położonej wM.przyul. (...), stanowiącej własność pozwanychK.iJ. R. (2),

d
nieruchomości nr 186/11 położonej wM.przyul. (...), stanowiącej własność pozwanegoP. K.

obciążających nieruchomość stanowiącądziałkę nr (...)i częściowodziałkę nr (...)położoną w miejscowościM.przyul. (...), posiadającą urządzoną księgę wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Szczecinie KW nr 1963 (nowy numer(...)), stanowiącą własnośćR. K. (1)bez wynagrodzenia – wskutek niewykonania przez jej przez więcej niż 10 lat. Jednocześnie wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powód wskazał, iż w dniu 7 września 1998 r. na mocy notarialnej umowy sprzedaży stał się właścicielem nieruchomości położonej wM., oznaczonej na mapie nr 186/9 i 186/16 o łącznej powierzchni 2471 m2, dla której Sąd Rejonowy w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą nr (...). Współwłaścicielami nieruchomości zlokalizowanej wS.przyul. (...),działka nr (...)o powierzchni 964 m2i 186/10 o powierzchni 4 367 m2byliP. W.orazJ. W.w udziałach po ½ części. W dniu 28 marca 1995 r. Urząd Rejonowy wS.wydał decyzję o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości –działka nr (...)nadziałki o numerach (...), W tej samej decyzji stwierdzono, iż dostęp do wydzielonych działek od drogi publicznej zapewnić mają współwłaściciele dzielonej nieruchomości przez obciążenie służebnością gruntową dojazdu i przechodudziałki nr (...). Powód wyjaśnił, iż w dniu 27 kwietnia 1995 r.J. W.iP. W.zawarli warunkową umowę sprzedaży posiadanych przez siebie udziałów w nieruchomości oznaczonej jakodziałka (...)pod warunkiem, iż Zarząd GminyD.nie wykona prawa pierwokupu tej nieruchomości. W § 6 umowy zbywcy oświadczyli, że ustanawiają na rzecz każdoczesnych właścicielidziałki nr (...)służebność gruntową dojazdu i przechodu przezdziałki nr (...). Następnie umową z dnia 10 czerwca 1995 r.J.iP. W.zawarli zL. P. (1)umowę bezwarunkowego przeniesienia swoich udziałów w nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...). Powód podała, iż Sąd Rejonowy w Szczecinie w dziale I KW nr 1963 (nowy nr(...)) prowadzonej dla nieruchomości obejmującejdziałki nr (...)u 186/16 dokonał wpisu, iż każdorazowy właścicieldziałki (...)ma prawo przejazdu i przechodu przezdziałki (...). Dalej powód wskazywał, że dniu 8 marca 1996 r.L. P. (1)zbył nieruchomość nr 186/15 na rzecz małżonkówW.iM. R. (2). Z kolei dniu 10 czerwca 1995 r.P. W.zawarł umowę sprzedażydziałek nr (...)na rzeczK.iR. S. (1). Sąd Rejonowy w Szczecinie w dziale I KW nr 1963 (nowy nr(...)) prowadzonej dla nieruchomości obejmującejdziałki nr (...)dokonał wpisu, iż każdorazowy właścicieldziałki nr (...)ma prawo przejazdu i przechodu przezdziałki nr (...). W dniu 25 sierpnia 1995 r.P. W.zawarł umowę sprzedażydziałki nr (...), w KW nr 1963 (nowy nr(...)) dokonano wpisu, iż każdorazowy właścicieldziałki nr (...)ma prawo przejazdy i przechodu przezdziałki nr (...). Powód podniósł nadto, iż w dacie nabycia nieruchomości przez pozwanych nie istniała droga dojazdowa do ich nieruchomości odul. (...). W tym czasie pozwani korzystali w celu dojazdu do swoich nieruchomości z istniejącej drogi nieutwardzonej przezdziałkę gruntu nr (...)wzdłużdziałki nr (...)– należącej doH.iH. K. (1)aż doul. (...)wS.. Według powoda po nabyciudziałek nr (...)jego ojciec wraz z właścicielami działek sąsiednich doprowadził do utwardzenia drogi dojazdowej odulicy (...)i sam zaczął z niej korzystać. Powód twierdził przy tym, że około 2000 r., po uprzednim uzgodnieniu z pozwanymi, posadowił na końcu drogi utwardzonej zlokalizowanej nadziałce nr (...)w pasie gruntu sąsiadującym zdziałką nr (...)ogrodzenie uniemożliwiające faktyczne przemieszczanie się pasem gruntu zlokalizowanego wzdłużdziałek (...)w stronęul. (...). W tym samym czasie od stronyul. (...)posadowił bramę wjazdową. Powód wskazał, iż do chwili obecnej pozwani korzystają z drogi dojazdowej do swoich nieruchomości biegnącej przezdziałkę gruntu nr (...), a nadziałce nr (...)od momentu zakupu w części zlokalizowanej wzdłuż ogrodzenia oddzielającego ją oddziałki nr (...)znajduje się roślinność o wysokości około 1 metra. Zdaniem powoda nawierzchnia tej części działki nie jest wyrównana a na końcu od stronyul. (...)znajduje się ogrodzenie. Natomiast cześćdziałki nr (...)zlokalizowana wzdłużdziałek nr (...)stanowi utwardzoną drogę, która od stronyul. (...)jest ograniczona granicądziałki nr (...), na której znajduje się ogrodzenie, natomiast od stronyul. (...)łączy się z utwardzoną drogą zlokalizowana nadziałce nr (...). Od narożnikadziałki nr (...)na granicy zdziałką (...)i wzdłuż tej działki posadowione jest ogrodzenie o szerokości około 6 m łączące się z posadowionym nadziałce nr (...)ogrodzeniem biegnącym wzdłuż działki w stronęul. (...). Ogrodzenie w tej części składa się z podmurówki oraz dwóch wmurowanych w nie słupków. Powód wskazał, iż od dnia zakupu przedmiotowych nieruchomości pozwani nie urządzili drogi służącej jako służebność oraz służebność nadziałce nr (...)nigdy nie istniała. Pozwani rządzili drogę dojazdową do zakupionych działek jedynie na częścidziałki nr (...).Działka nr (...)została sprzedana w 2006 r. na rzeczB.iP. T., którzy jak poprzedni właściciel nie korzystali z ustanowionej służebności przechodu i przejazdu nadziałce nr (...)i częściowo nadziałce nr (...).(...). przedmiotowa działka została zbyta na rzeczK.iJ. R. (2)orazP. K.. Nowi nabywcy także nie przechodzili ani nie przejeżdżali przezdziałkę nr (...)do drogi publicznej. Powód wskazał, iż pozwani przechodzili i przejeżdżali do drogi publicznej przez nieruchomośćH. K. (1). W takiej sytuacji powód stał na stanowisku, iż służebność gruntowa umożliwiająca pozwanym przejazd przez nieruchomość obejmującądziałki nr (...)wygasła odpowiednio w 2005 r., 2006 r. i 2008 r. wskutek niewykonywania jej przez lat dziesięć.
W odpowiedzi na pozew z dnia 24 kwietnia 2014 r. (k. 41 – 43) pozwaniW. R.,M. R. (2),K. S.,R. S. (1)iP. K.wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz każdego z pozwanych kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwani wskazali, iż nie zaistniały przesłanki przewidziane wart. 293§1 k.c., stanowiącego podstawę wygaśnięcia służebności gruntowej (przejazdu i przechodu). Podnieśli, iż powód w pozwie przyznał, że pozwani urządzili drogę dojazdową do swoich nieruchomości nadziałce (...), wobec czego brak jest jakichkolwiek podstaw do żądania stwierdzenia wygaśnięcia służebności, jako że jest ona wykonywana. Odnosząc się do kwestii wykonywania przez pozwanych służebności przejazdu i przechodu przezdziałkę nr (...)pozwani wskazali, iż do czasu bezprawnego zagrodzenia przez powoda działki pozwani wykonywali służebność przejazdu i przechodu przezdziałki (...)do drogi publicznej (ul. (...)). W związku z fizycznym zagrodzeniem przez powodadziałki (...)w pierwszym kwartale 2007 r. pozbawieni zostali możliwości przejazdu przezdziałkę (...), wobec czego ich działania ograniczały się do wykonywania służebności przezdziałkę (...)przy jednoczesnym dalszym wykonywaniu ze służebności przezdziałkę nr (...). Pozwani wskazali, że zaprzestanie przez nich wykonywania służebności przejazdu przezdziałkę nr (...)nie wynikało z dobrowolnej rezygnacji, lecz z działań powoda, które uniemożliwiały swobodne wykonywanie służebności. Ponadto pozwani wskazali, że oprócz dojazdu do nieruchomości przezdziałkę nr (...)wzdłużdziałki nr (...)należącą doH.iH. K. (1), korzystali także zdziałek nr (...), przy czym przechód i przejazd przez działki państwaK.opierał się na zgodzie właścicieli, która została cofnięta. Brak prawnej możliwości korzystania z tej nieruchomości usankcjonowany został zaś wyrokiem SąduO.wS.. Pozwani zaprzeczyli również, iż około 2000 r, powód po uprzednim uzgodnieniu z pozwanymi posadowił na końcu drogi utwardzonej ogrodzenie uniemożliwiające faktyczne przemieszczanie się pasem gruntu zlokalizowanego wzdłużdziałek nr (...)w stronęul. (...). Pozwani wskazali, iż nie wyrazili na to zgody, a ponadto powód posadowił ogrodzenie jedynie w części swojej nieruchomości ograniczając, lecz nie wyłączając możliwości korzystania przez pozwanych z nieruchomości powoda, co nadal pozwalało pozwanym na wykonywanie ustanowionej na ich rzecz służebności gruntowej. Dopiero w 2007 r. powód dokonał trwałego i pełnego zamknięcia nieruchomości objętejdziałką nr (...)w sposób uniemożliwiający pozwanym na faktyczne i swobodne korzystanie ze służebności. W związku z tym pismem z dnia 20 marca 2007 r. pozwanyM. R. (2)wezwał powoda do udostępnienia nieruchomości w celu umożliwienia dojścia i dojazdu do nieruchomości pozwanego. Następnie wystąpił z powództwem o ochronę służebności oraz dokonał demontażu bramy wjazdowej oraz częściowego demontażu przęseł na ogrodzeniu. Pozwani twierdzili nadto, że nie jest prawdziwe twierdzenie powoda, iż nadziałce nr (...)od momentu zakupu w części zlokalizowanej wzdłuż ogrodzenia oddzielającego ją oddziałki (...)jest roślinność o wysokości około 1 m. Działka ich zdaniem ma charakter nieregularny, ale nie wyklucza on możliwości korzystania z niej w celu dojazdu doul. (...). Pozwani zaprzeczyli twierdzeniom powoda, iż nie urządzili drogi służącej jako służebność oraz że służebność nadziałce (...)nigdy nie istniała. Droga taka ich zdaniem istniała i była używana, natomiast brak wybudowania trwałej drogi nie świadczy o braku wykonywania służebności. Pozwani podawali również, że takie działanie powoda nie może korzystać z ochrony, gdy jest sprzeczne ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem prawa i zasadami współżycia społecznego. Nadto strona pozwana zwracała uwagę, że w odniesieniu do pozwanegoP. K., który nabył nieruchomość w 2008 r. korzystając z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w odniesieniu do służebności gruntowej ujawnionej w księdze wieczystej, nie upłynął jeszcze termin do stwierdzenia wygaśnięcia służebności. Natomiast w odniesieniu do pozwanychK.iR. S. (1), pozwani wskazali, iż w dniu 1 grudnia 2005 r. zawarli oni z powodem ugodę pozasądową potwierdzoną następnie przed Sądem, na mocy której powód zobowiązał się do umożliwienia pozwanym wykonywania służebności gruntowej poprzez przywrócenie stanu poprzedniego i wydanie kluczy do bram. Po otrzymaniu kluczy, pozwani wykonywali służebność do momentu ponownego uniemożliwienia wstępu na nieruchomość powoda w 2007 r.
W odpowiedzi na pozew z dnia 16 kwietnia 2015 r. (k. 145 -146v) pozwaniK.iJ. R. (1), wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz każdego z pozwanych kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwani wskazali takie same zarzuty i twierdzenia jak pozostali pozwani w odpowiedzi na pozew z dnia 24 kwietnia 2014 r.
W piśmie procesowym z dnia 17 lipca 2015 r. powód sprecyzował, że w zakresiedziałki nr (...)wnosi o ustalenie wygaśnięcia służebności w tej części powierzchni działki, która obejmuje obszar 143 m2i została wyznaczona na załączonej mapie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Współwłaścicielami nieruchomości zlokalizowanej wS.przyul. (...)obejmującejdziałki nr (...)o pow. 964 m2i 186/10 o pow. 4.376 m2byliP. W.orazJ. W.w udziałach po ½ części. W dniu 28 marca 1995 r. Urząd Rejonowy wS.wydał decyzję o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości –działka nr (...)nadziałki o numerach (...). W tej samej decyzji stwierdzono, iż dostęp wydzielonych działek do drogi publicznej zapewnić mają współwłaściciele dzielonej nieruchomości przez obciążenie służebnością gruntową dojazdu i przechodudziałki nr (...).
W roku 1995 r.R.Szwec zakupiłdziałkę nr (...)odP.iJ. W.. Przy sprzedaży nieruchomości ustanowiona została dla każdoczesnego właściciela nieruchomości zbywanej służebność gruntowa przejazdu i przechodu przezdziałki nr (...).
W dniu 27 kwietnia 1995 r.J. W.iP. W.zawarli zL. P. (2)warunkową umowę sprzedaży posiadanych przez siebie udziałów (po ½ każde z nich) w nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...)położona wM.gminaD.pod warunkiem, iż Zarząd GminyD.nie wykona prawa pierwokupu tej nieruchomości. W § 6 umowy zbywcy oświadczyli, iż ustanawiają na rzecz każdoczesnych właścicielidziałki nr (...)służebność gruntową dojazdu i przechodu przezdziałki nr (...). Z uwagi na okoliczność, iż GminaD.nie wykonała przysługującego jej prawa pierwokupu powyższej działki, umową z dnia 10 czerwca 1995 r.J.iP. W.zawarli zL. P. (2)umowę bezwarunkowego przeniesienia swoich udziałów w nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...). Sąd Rejonowy w Szczecinie XII Wydział Ksiąg Wieczystych w dziale I KW nr 1963 prowadzonej dla nieruchomości obejmującejdziałki nr (...)dokonał wpisu, iż każdorazowy właścicieldziałki nr (...)ma prawo przejazdu i przechodu przezdziałki nr (...).
W dniu 8 marca 1996 r.L. P. (2)zbył nieruchomość –działkę nr (...)- na rzecz małżonkówW.iM. R. (2).
W dniu 7 września 1998 r.P. W.sprzedałR. K. (1)nieruchomość obejmującądziałki gruntu nr (...)położoną wM.gminaD.. W akcie notarialnym zapisano, że w dziale III księgi wieczystej wpisana jest nieodpłatna służebność gruntowa na rzecz każdoczesnych właścicielidziałek nr (...)polegająca na prawie przejazdu i przechodu przezdziałki nr (...). Prawo własności oraz prawo służebności wpisane zostały do księgi wieczystej.
Bezsporne, a nadto dowód:
- akt notarialny, k. 7 – 9,
- mapki k. 10 i 11,
- zeznania świadkaR. K. (2), k. 152 – 155,
- zeznania świadkaS. P. (1)k. 110 – 111,
- zeznania pozwanegoR.Szwec – k. 166 – 168
- wyrok z dnia 1.08.2008 r. wraz z uzasadnieniem k. 51-58
W dacie nabycia nieruchomości przezR. S. (2)nie było możliwości przejazdu doulicy (...)przez działki obciążone służebnością.P. W.składował na ich terenie gruz. Z czasem udostępnił jednak przejście przez swoją działkę, z czegoR.Szwec korzystał regularnie. Natomiast, aby dojechać na swoją działkęR.Szwec korzystał z drogi odul. (...)biegnącej przezdziałkę nr (...)– należącą doH.iH. K. (1)oraz przezdziałkę (...)należącą pierwotnie doJ. W.iP. W..
Dowód:
- zeznania pozwanegoR. S. (2)– k. 166 – 168
- zeznania powodaM. R. (1)k. 164 – 166.
W dacie nabycia nieruchomości przezM. R. (1)nie istniała droga dojazdowa do jego nieruchomości od stronyul. (...). W tym czasie pozwany korzystał w celu dojazdu do nieruchomości z istniejącej drogi nieutwardzonej biegnącej przezdziałkę gruntu nr (...)wzdłużdziałki nr (...)– należącej doH.iH. K. (1)aż doul. (...)wS., czemu ten ostatni się nie sprzeciwiał.
Po nabyciudziałek nr (...)pozwany wraz z właścicielami działek sąsiednich doprowadził do utwardzenia drogi dojazdowej doul. (...)i sam zaczął z niej korzystać. Droga ta biegła również przezdziałkę nr (...)na której urządzona została utwardzona droga z wjazdami na posesja znajdujące się nadziałkach (...). Biegła ona północnym skrajem działki i sięgała ona aż do granicy zdziałką (...). Przy tej granicy urządzona była mała zatoczka do zawracania.
M. R. (2)wykorzystywał również pas gruntu biegnący wzdłuż nieruchomości nr 186/9 wzdłuż granicy zdziałkami (...)jako dojście doul. (...), przydatne szczególnie przy spacerach.
Dowód:
- zeznania powodaM. R. (1)k. 164 – 166.
- zeznania pozwanegoR. S. (2)– k. 166 – 168
- wyrok z dnia 1.08.2008 r. wraz z uzasadnieniem k. 51-58
- zeznania powodaR. K. (1)– k. 152 – 155,
Około roku 2000R. K. (1)ogrodził swoją działkę i posadowił na końcu drogi utwardzonej zlokalizowanej nadziałce nr (...)w pasie gruntu sąsiadującym zdziałką nr (...)ogrodzenie uniemożliwiając faktyczne przemieszanie się pasem gruntu zlokalizowanym nadziałce (...), wzdłuż granicy zdziałkami (...)w stronęulicy (...). W tym samym czasieR. K. (1)postawił od stronyul. (...)bramę wjazdową, która jednakże pozostawała otwarta, Było to uzgodnione z sąsiadami, którzy dzięki temu zachowali możliwość przechodzenie przez działkę.
Dowód:
- zeznania powodaR. K. (1)– k. 152 – 155,
- zeznania pozwanegoM. R. (1)– k. 164 – 166,
- zeznania pozwanegoR. S. (2)– k. 166 – 168.
W dniu 1 grudnia 2005 r. została zawarta ugoda pozasądową pomiędzyK.iR.Szwec aR. K. (1). Zgodnie z ugodąR. K. (1)zobowiązał się do przywrócenia stanu umożliwiającego korzystanie uprawnionym ze służebności gruntowej zgodnie z treścią § 6 warunkowej umowy sprzedaży z dnia 27 kwietnia 1995 r. PonadtoR. K. (1)zobowiązał się do wydania kluczy do bramy przyul. (...)i bramy przyul. (...)oraz zobowiązał się do wydania kompletu kluczy niezwłocznie w przypadku konieczności ich zmiany.
Dowód:
- ugoda pozasądowa – k. 71,
- zeznania pozwanegoR. S. (2)– k. 166 – 168.
W marcu 2007 r.H.iH. K. (2)zamknęli drogę od stronyul. (...)przezdziałkę nr (...)wnosząc jednocześnie do sądu powództwo przeciwko przejeżdżającym przez ich nieruchomość sąsiadom i domagając się ochrony swojej nieruchomości. W związku z tym pozwani zwrócili się doR. K. (1)o zgodę na zbudowanie drogi dojazdowej nadziałce nr (...).R. K. (1)nie wyrażał chęci zbudowania drogi na swojej działce, proponując pozwanym próbę wykupienia części nieruchomości zdziałki nr (...). W wyniku tego powstał spór pomiędzyR. K. (1)aM. R. (1).
Dowód:
-zeznania pozwanegoK. R. (1)– k. 155 – 156,
- zeznania pozwanegoM. R. (2)– k. 164 – 166,
- zeznania pozwanegoR. S. (2)– k. 166 – 168,
- wyrok z dnia 1.08.2008 r. wraz z uzasadnieniem k. 51-58
Ostatecznie w roku 2007R. K. (1)zamknął bramę, uniemożliwiając pozwanym przejeżdżanie przezdziałkę numer (...). W chwili, gdy powód zaczął zamykać bramę na klucz, został on udostępnionyR. S. (1), który udostępniał kluczM. R. (1). W 2007 r.M. R. (2)dokonał demontażu istniejącej bramy wjazdowej oraz częściowego demontażu przęseł na ogrodzeniu zlokalizowanym w pasie gruntu znajdującym się wzdłużdziałek nr (...). Dzięki temu na kilka miesięcy otwarty został przejazd przez nieruchomość powoda.
Po konflikcie zM. R. (1)brama została ponownie zamknięta. Następnie została dodatkowo zastawiona samochodem, aR. K. (1)zaorałdziałkę nr (...). Od tamtej poryM. R. (2)przechodził przez 186/9 jedynie pieszo, gdyż powód zostawił półmetrową dziurę w płocie dla osób przechodzących w stronęul. (...).
Pismem z dnia 20 marca 2007 r.M.iW. R.wezwaliR. K. (1)do udostępnienia pasa drogi, na którym ustanowione zostało prawo przejazdu i przejścia.
Dowód:
- zdjęcia k. 59,
- pismo z dnia 20 marca 2007 r. – k. 60
- zeznania pozwanegoM. R. (1)– k. 164 – 166,
- zeznania pozwanegoR. S. (2)– k. 166 – 168,
- wyrok z dnia 1.08.2008 r. wraz z uzasadnieniem k. 51-58
- zeznania świadkaS. P. (2)k. 110-111
W roku 2007 r.K.iJ. R. (1)orazP. K.zakupilidziałkę nr (...). W dacie sprzedaży w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości istniał wpis o istnieniu służebności przejazdu i przechodu przezdziałki nr (...). Dom działce wybudował deweloper, który dowoził materiały budowlane przezdziałkę (...)należącą do powoda, w okresie, kiedy zlikwidowano ogrodzenie odulicy (...).P. K.w tym samym czasie stawiał swój samochód przyulicy (...)i szedł pieszo na swoją posesję przezdziałkę (...).
Po ponownym zagrodzeniudziałki (...)małżeństwoR.orazP. K.nie korzystali z dojazdu od stronyul. (...).K. R. (2)od czasu do czasu przechodził przez terendziałki nr (...)chodząc na spacery. Nadziałkę nr (...)właściciele dojeżdżali od stronyulicy (...)drogą biegnącą również przezdziałkę (...).
Dowód:
-zeznania pozwanegoK. R. (1)– k. 155 – 156
- zeznania pozwanegoP. K.k. 156-157
Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt II C 431/08 Sąd Rejonowy w Szczecinie w sprawie z powództwaM. R. (1)przeciwkoR. K. (1)o ochronę służebności zakazał pozwanemuR. K. (1)naruszania uprawnień wynikających z treści służebności gruntowej obciążającej jego nieruchomość –działki nr (...)– a przysługującej powodowiM. R. (1)jako właścicielowi nieruchomości władnącej –działce nr (...)i nakazał przywrócenie stanu zgodnego z treścią służebności poprzez zdemontowanie stałych przeszkód wzniesionych na opisanym pasie gruntu niezbędnym do wykonywania służebności.
Dowód:
- wyrok z dnia 1 sierpnia 2008 r. – k. 51 – 58v
Wyrokiem z dnia 6 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie o sygn. akt II Ca 20/13 II Cz 244/14 zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 1 października 2002 r. w sprawie o sygn. akt I C 298/09 w pkt 2 tylko o tyle, że oddalono powództwo o nakazanie usunięcia nawiezionych na działkę powodówH.iH. K. (3)kamieni i tłucznia wobec pozwanegoR. K. (1), oraz oddalił apelację w pozostałym zakresie.
Dowód:
- wyrok z dnia 6 lutego 2014 r. – k. 61 – 70
Pismem z dnia 26 lutego 2014 r.P. K.wezwałR. K. (1)do umożliwienia wykonywania służebności przejazdu i przechodu przezdziałki nr (...).
Dowód:
- pismo z dnia 26 lutego 2014 r. – k. 49 – 50.
W lutym 2015 r. usunięte zostały bramy nadziałce (...), a w miejscu przylegającym do granicydziałek (...)usypany został gruz. W tym czasieM. R. (2),K. R. (2)iP. K.korzystali z możliwości przejazdu i przechodu przezdziałkę nr (...)doulicy (...). Po około 2 miesiącach powód wrócił do Polski i zamknął ponownie przejście przezdziałkę (...).
W kwietniu 2015 r.R. K. (1)wykopał dziurę na fragmenciedziałki (...)przy granicy zdziałką (...), aby uniemożliwić sąsiadom parkowanie samochodów w tym miejscu.
Dowód:
- zeznania powodaR. K. (1)k. 152 – 155.
- zeznania pozwanegoM. R. (1)– k. 164 – 166,
- zeznania pozwanegoK. R. (1)– k. 155 – 156
- zeznania pozwanegoP. K.k. 156-157

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo okazało się bezzasadne.
Podstawę prawną powództwa stanowiłart. 293 k.c., zgodnie z którymsłużebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć, w związku zart. 189 kpc, który stanowi, żepowód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Niewątpliwie powód miałby interes prawny w ustaleniu, że doszło do wygaśnięcia służebności gruntowej obciążającej jego nieruchomość. Uwzględnienie powództwa zawierającego takie żądanie wymagałaby jednak wykazania ziszczenia się przesłanek o jakich mowa wart. 293§1 k.c.Ponieważ to powód zamierzał wywodzić skutki prawne z faktu niewykonywania służebności, powinien wykazać tę okoliczność na zasadzieart. 6 k.c.Wprawdzie nie można było wymagać od powoda, aby udowadniał fakty negatywne w postaci nieczynienia użytku ze służebności, ale ponieważ powód powoływał się zarazem na obiektywne przeszkody w przejeżdżaniu i przechodzeniu przez jego działkę, mógł i powinien wykazać ten stan rzeczy.
Podkreślenia wymagało, że strony nie toczyły sporu prawnego co prawa własności nieruchomości wskazanych w treści pozwu. Nie było również kwestionowane, że w momencie zbywania działek na rzecz pozwanych, grunty te miały zapewnione prawo służebności przejazdu i przechodu przez działki należące do powoda, a prawa te zapisano w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości obciążonej i nieruchomości władnących. Powód przyznawał, iż nabywając swój grunt wiedział o obciążeniu go służebnością gruntową. Nie negował także tego, że nadziałce (...)od chwili, kiedy ą nabył, urządzona była droga dojazdowa biegnąca w stronęulicy (...), pozwani zaś w sposób nieprzerwany z tej drogi korzystają.
Przedmiotem sporu była więc w istocie jedynie kwestia zakresu korzystania z należącej do powodadziałki nr (...), w tym sposobu korzystania z niej przez pozwanych i okresu czasu, kiedy miało to miejsce. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadziła zarazem do wniosku, że powód niemal całkowicie zaniechał inicjatywy dowodowej w zakresie faktów stanowiących przedmiot sporu. Przy tym w ocenie sądu zgromadzone dowody, a nawet same tylko okoliczności bezsporne pozwalały ponad wszelką wątpliwość ustalić, że nie mogło dojść do wygaśnięcia służebności z mocy prawa.
Po pierwsze wskazać należało, że jednym dowodem zaproponowanym przez stronę powodową na poparcie treści pozwu były zeznania samego powoda. Z pewnością więc powód zaniechał swoich obowiązków procesowych i nie starał się w żaden sposób wykazać stanu faktycznego swojej nieruchomości, ani za pomocą dokumentów, ani zeznań świadków. Nadto sam powód zeznał, że na należącej do niegodziałce (...)urządzona jest droga dojazdowa do posesji pozwanych, która w większej części użytkowana jest do chwili obecnej. Przyznał, też że w 2007 r. i 2015 r. przez krótki czas była możliwość przejazdu przezdziałkę nr (...)i sąsiedzi z tej możliwości korzystali. Negował przy tym, aby w pozostałych okresach czasudziałka nr (...)była wykorzystywana celem przejazdu lub przechodu do nieruchomości sąsiednich.
O ile brak możliwości przejeżdżania przez działkę w tym czasie był w istocie bezsporny i potwierdzali go pozwani, to twierdzenia powoda o braku możliwości przejścia dla pieszych były mało wiarygodne. Sam powód przyznał, że do 2000 r. jego nieruchomość nie miała kompletnego ogrodzenia. Każdy mógł więc swobodnie przechodzić przez jej teren. Trudno więc zakładać, aby sąsiedzi przez okres kilku lat nigdy nie skorzystali z możliwości dojścia doulicy (...)przezdziałkę (...), nawet jeśli zazwyczaj korzystali z przejścia doulicy (...). Dlatego sąd dał wiarę zeznaniomM. R. (1)iR. S. (2), z których wynikało, że korzystali oni z możliwości przechodzenia przez działkę powoda do 2005 r. kiedy powstał konflikt dotyczący korzystania zdziałki nr (...). Pośrednim potwierdzeniem tego faktu była treść ugody zwartej przez powoda zR. S. (2)regulująca kwestię korzystania z bramy nadziałkę (...).
Wobec powyższego należało uznać, że nie zaistniały prawne przesłanki do wygaśnięcia służebności. Służebność gruntowa objęta sporem obciąża bowiem niepodzielnie obie działki należące do powoda. Są one wpisane do jednej księgi wieczystej i stanowią jedną nieruchomość, a zatem obciąża je jednolicie to samo prawo służebności. Za niedopuszczalne należy zaś uznać, aby służebność wygasała jedynie w odniesieniu do części obciążonej nieruchomości. Upływ czasu nie może bowiem wpływać na treść służebności i sposób jej wykonywania. Takie zmiany mogą następować jedynie w wyniku korzystania z właściciela nieruchomości obciążonej z roszczeń wynikających zart. 291 k.c.Natomiast przepisart. 293§1 k.c.stanowi o wygaśnięciu całej służebności, wskutek zaniechania jej wykonywania w jakimkolwiek zakresie. Skoro wiec bezsporne było, że na obszarzedziałki nr (...)pozwani w sposób nieprzerwany korzystają z prawa przejazdu i przechodu przez działkę powoda, to nie mogło dojść do wygaśnięcia służebności, zarówno w odniesieniu do tej działki, jak idziałki (...)stanowiącej element tej samej nieruchomości.
Po drugie należało wziąć pod uwagę, że nawet jeśli właścicielowi nieruchomości władnącej przysługuje pewien zespół uprawnień do korzystania z nieruchomości obciążonej, to wszystkie te uprawnienia są elementami jednegoprawa rzeczowego. Zatem wygaśniecie prawa służebności może być skutkiem takiej tylko sytuacji, w której przestaje być ona wykonywana w sposób zupełny, to jest w zakresie wszystkich uprawnień. Zasadność dokonanej wykładni znajduje potwierdzenie w utrwalonych poglądach doktryny. Wskazuje się, że „Niewykonywanie służebności gruntowej ma miejsce jedynie wtedy, gdy uprawniony zaprzestaje wykonywania wszystkich uprawnień składających się na treść służebności gruntowej in concreto. Oznacza to, że jeśli uprawniony wykonuje służebność gruntową w jakimkolwiek zakresie, nie wygaśnie ona na podstawieart. 293 KC” [Kodeks cywilny. Komentarz,K. O., CHB., Rok: 2015, Wydanie: 13, komentarz doart. 293 k.c]. Nadto zwraca się uwagę, iż „Stan niewykonywania powinien istnieć trwale, a zatem każdy akt mieszczący się w ramach realizacji uprawnień składających się na treść służebności przerywa bieg terminu. Dotyczy to wykonywania choćby jednego uprawnienia zarówno przez właściciela lub współwłaściciela nieruchomości władnącej, jak i przez osobę, na którą zostało przeniesione uprawnienie do wykonywania prawa. Nie ma przy tym znaczenia, czy w trakcie biegu terminu dojdzie do zmiany właściciela nieruchomości władnącej.” [takZ.wK. P.(red.),Kodeks cywilny. Komentarz. T. 1, Wyd. 8,W.2015, Wyd.. CHB., komentarz doart. 293 k.c.].
Skoro więc pozwani korzystali z możliwości przejazdu przezdziałkę nr (...)i choćby okazyjnie przechodzili przezdziałkę nr (...), nie mogło dojść do wygaśnięcie służebności, bez względu na to, czy korzystali z prawa do przejazdu przezdziałkę nr (...). Wykonywanie choćby niektórych uprawnień wynikających z prawa służebności niweczy możliwość jej wygaśnięcia w jakimkolwiek zakresie.
Przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia zaprezentowaną ocenę materiału dowodowego i wykładnięart. 293§1 k.c.sąd uznała powództwo za bezzasadne. Jedynie na marginesie należało więc zauważyć, że sąd podzielał również zapatrywania prawne strony pozwanej co do tego, że w przypadku pozwanychK. R. (1),J. R. (1)iP. K., nawet gdyby doszło do wygaśnięcia służebności ustanowionej na rzecz każdoczesnego właścicieladziałki nr (...)przed datą nabycia tej nieruchomości przez pozwanych (czyli przed 2007 r.), to i tak pozwani nabyliby skutecznie prawa wynikające ze służebności wraz z nabyciem prawa własności działki. Służebność była bowiem cały czas wpisana do księgi wieczystej. Zgodnie zaś z 5ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(Dz.U.2013.707 j.t.)w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inneprawo rzeczowe(rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Zatem pozwani nabyli prawo służebności jako wpisane w księdze wieczystej, nawet gdyby w rzeczywistości nie istniało już ono w tej dacie. Ustalenie, iż do nabycia służebności nie doszło wymagałoby w tych okolicznościach wykazania negatywnych przesłanek wyłączających rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 6 ust. 1 ustawy), czego jednak strona powodowa nie zrobiła.
Wobec powyższego sąd ocenił powództwo jako bezzasadne wobec wszystkich pozwanych, co skutkowało jego oddaleniem w całości.
O kosztach procesu Sąd orzekł w punktach II do V. wyroku na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.Przepisy te stanowią, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, przy czym do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się jego wynagrodzenie i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zauważyć należało, iż w rozpoznawanej sprawie pozwani okazali się stroną wygrywającą sprawę w całości. Na poniesione przez nich koszty składała się kwota 600 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego (w wysokości określonej na podstawie§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu– Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (za wyjątkiemK. R. (1)iJ. R. (1), co do których nie zostało przedstawione potwierdzenie uiszczenia opłaty). Wobec tego sąd zgodnie z wnioskiem pozwanych zasądził na ich rzecz sumę powyższych wartości, dokonując odrębnego rozliczenia w zakresie każdej nieruchomości objętej powództwem, jako że żądanie pozwu stanowiło w istocie kumulację roszczeń, a współuczestnictwo pozwanych (właścicieli poszczególnych nieruchomości) miało charakter formalny oparty na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej.

SSR Bartłomiej Romanowski