Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 376/14
Data wyroku: 2015-11-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Nowicka-Midziak
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art.527 kc, art. 531§2 kc

Sygn. akt: I C 376/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
G., dnia 24 listopada 2015r
Sąd Rejonowy w Gdyni, I Wydział Cywilny
Przewodniczący: SSR Małgorzata Nowicka - Midziak
Protokolant: Katarzyna Fiutowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015r
sprawy z powództwaD. D. (1)
przeciwkoJ. Z.iA. Z. (1)
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 617 zł. (sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 376/14

UZASADNIENIE
PowódD. D. (2)wystąpił przeciwkoJ. Z.iA. Z. (1)o uznanie w stosunku do niego za bezskuteczną czynności prawnej w postaci umowy sprzedaży z dnia 14 stycznia 2014r., na mocy którejK. P.iE. P.sprzedali pozwanym nieruchomość położoną wG.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gdyni prowadziksięgę wieczystą (...), z pokrzywdzeniem powoda, któremu przysługuje wierzytelność w wysokości 2.616,99 zł wraz z odsetkami ustawowymi.
W uzasadnieniu powód wyjaśnił, że w drodze przelewu wierzytelności nabył wierzytelność przysługującąA. Z. (2)w stosunku do(...) Sp. z o.o.w likwidacji z siedzibą wT.(uprzednio(...) sp. z o.o.) w wysokości 2.616,99 zł. Wierzytelność ta jest stwierdzona nakazem zapłaty Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 4.07.2012r. sygn. akt V GNc 2520/12, a wynika z umowy zawartej międzyA. Z. (2)a wyżej wskazaną spółką dnia 11 października 2010r. ifaktury VAT nr (...)z 2 grudnia 2010r. Dodał także, że wierzytelność ta jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego (sygn. akt KM 2106/12) prowadzonego przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świeciu, które pozostaje jednak bezskuteczne.Spółka (...)była właścicielem nieruchomości, w postaci stanowiącego odrębną własność lokalu mieszkalnego wG.przyul. (...), która jednak została sprzedanaK.iE. P.w dniu 4 kwietnia 2012r. poprzez potrącenie wierzytelności. W ocenie powoda, wyzbywając się tego składnika majątkowego, spółka uniemożliwiła zaspokojenie pozostałych wierzycieli. Powód wskazał też, że(...) Sp. z o.o.w likwidacji z siedzibą wT.od wielu lat ściśle współpracowała z małżonkamiP., którzy byli stałymi dostawcami tej spółki, co skutkuje istnieniem domniemania o jakim mowa wart. 527§ 4 k.c.Następnie sprzedali oni sporną nieruchomość pozwanym, którzy zdaniem powoda mieli świadomość, w jakich okolicznościach małżonkowieP.nabyli tą nieruchomość.
(pozew k. 2-5)
W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, podnosząc, że umowa sprzedaży nieruchomości zawarta przez dłużną spółkę z małżonkamiP.nie została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, albowiem stanowiła ekwiwalent za świadczenia na rzecz dłużnej spółki. Ponadto cena nieruchomości jest adekwatna do jej wartości. Pozwani zarzucili również, że powód nie wykazał, aby małżonkowieP.pozostawali w stałych stosunkach gospodarczych z dłużną spółką. Pozwani zakwestionowali także, aby mieli wiedzę o podstawach do stwierdzenia bezskuteczności umowy sprzedaży. Ze zbywcami spotkali się bowiem jedynie dwa razy i nie omawiali okoliczności w jakich doszło do nabycia przez nich spornej nieruchomości. Również z najemcą lokalu nie poruszali tej kwestii. Zdaniem pozwanych żądanie pozwu sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego, albowiem dotyczy umowy opiewającej na kilkaset tysięcy złotych w celu zaspokojenia stosunkowo niewielkiej wierzytelności powoda.
(odpowiedź na pozew k. 102 – 104v)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
(...) Sp. z o.o.w likwidacji z siedzibą wT.(dawniej(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.) od dnia 2 listopada 2010r. była właścicielem nieruchomości lokalowej położonej wG.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gdyni prowadziksięgę wieczystą (...).
W dniu 4 kwietnia 2012r.K. P.iE. P.na mocy umowy sprzedaży zawartej z(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.nabyli własność wyżej opisanej nieruchomości za cenę 475.000 zł. Z ceny sprzedaży przed podpisaniem umowy kupujący zapłacili spółce gotówką kwotę 5.000 zł. Reszta ceny w kwocie 470.000 zł została zapłacona przez potrącenie należności spółki wobecK. P., prowadzącego działalność gospodarczą podfirmą (...)wK..
(okoliczność bezsporna, vide umowa k. 19-22)
W dnu 14 stycznia 2014r.K. P.iE. P.sprzedali wyżej opisaną nieruchomość pozwanymJ. Z.iA. Z. (1)za cenę 340.000 zł. informując ich, że nigdy nie byli w tym lokalu, gdyż zamieszkuje w nim lokator, co do którego toczy się postępowanie eksmisyjne.
(dowód: umowa k. 23 – 26, zeznania świadkówE. P.k. 193,K. P.k. 193 – 194, zeznania pozwanej k. 251 zeznania pozwanego k. 251 – 252)
Pomiędzy powodemD. D. (2)aK. P.iE. P.toczyło się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Gdyni w sprawie o sygn. akt. I C 138/14 o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powodaD. D. (2)umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 4 kwietnia 2012r., które zakończyło się prawomocnym wyrokiem oddalającym powództwo z uwagi na ustalenie, że małżonkowieP.nie znali i nie wiedzieli o złej kondycji(...) sp. z o.o.wT.ani też nie pozostawali z tą spółką w stałych stosunkach gospodarczych.
(dowód: wyrok SR w Gdyni z uzasadnieniem k. 221 i 224 – 226v akt I C 138/14, wyrok SO w Gdańsku z uzasadnieniem k. 257 i 261 – 267 akt I C 138/14, protokół rozprawy z 15.01.2015r. k. 217 – 218, zeznania pozwanej k. 251 zeznania pozwanego k. 251 – 252, zeznania świadków:K. D.k. 160,S. K.k. 160 – 161,E. P.k. 193,K. P.k. 193 – 194)
PowodowiD. D. (2)przysługuje względem(...) Sp. z o.o.w likwidacji z siedzibą wT.wierzytelność w wysokości 2.616,99 zł, stanowiąca część wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym w postaci nakazu zapłaty z dnia 4 lipca 2012r. wydanym w postępowaniu nakazowym w sprawie o sygn. akt V GNc 2520/12 przez Sąd Rejonowy w Toruniu, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności postanowieniem tego Sądu z dnia 2 października 2012r. Powód nabył powyższą wierzytelność od pierwotnego wierzycielaspółki - (...)umową przelewu wierzytelności z dnia 3 stycznia 2014r.
A. Z. (2)złożył wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko(...) Sp. z o.o.w likwidacji z siedzibą wT.5 października 2012r. w oparciu o wyżej opisany nakaz zapłaty Sądu Rejonowego w Toruniu, zaś wnioskiem z dnia 7 stycznia 2014r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie kwoty 2.616,99 zł, w związku ze zbyciem tej wierzytelności na rzecz powoda.
(okoliczności bezsporne; umowa przelewu k. 10 – 11, tytuł wykonawczy k. 199 - 200, wniosek o wszczęcie egzekucji k. 197, wniosek o umorzenie k. 204)
Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony do akt niniejszej sprawy oraz zawartych w aktach Sądu Rejonowego w Gdyni o sygn. I C 138/14, których autentyczność nie budzi wątpliwości Sądu, a nadto nie były one kwestionowane przez żadną ze stron. Ponadto Sąd oparł się na zeznaniach świadkówK. D.,S. K.,E. P.,K. P.oraz pozwanych odnośnie okoliczności, w jakich pozwani oraz małżonkowieP.nabyli sporną nieruchomość oraz ich wiedzy i świadomości co do istnienia zobowiązań(...) Sp. z o.o.w likwidacji z siedzibą wT.. W ocenie Sądu zeznania te były szczere i korespondowały ze sobą tworząc spójny obraz zaistniałej sytuacji. Z tych też względów brak jest podstaw do odmowy dania im wiary. Co prawdaH. H.w swoich zeznaniach próbował wskazywać, że pozwani wiedzieli, że nabywają mieszkanie za długi spółki, jednak jak przyznali pozwani fakt ten wynika z treści aktu notarialnego. Natomiast w księdze wieczystej brak było informacji o jakichkolwiek obciążeniach czy istnieniu zaległości dłużnej spółki wobec innego podmiotu. Co więcej w ocenie tego świadka małżonkowieP.doskonale wiedzieli o sytuacji dłużnej spółki i istnieniu 10 wierzycieli, a zatem podstawach do stwierdzenia bezskuteczności umowy sprzedaży z dnia 4.04.2012r., gdy tymczasem powództwo w tym zakresie zostało prawomocnie oddalone z uwagi na ustalenie, że małżonkowieP.nie wiedzieli o zobowiązaniach(...) Sp. z o.o.w likwidacji z siedzibą wT.ani nie pozostawali z tą spółką w stałych stosunkach gospodarczych. Podkreślać również należy, że świadek sam zamierzał nabyć przedmiotową nieruchomość i to po niskiej cenie od małżonkówP., dlatego też miał swój cel w zniechęceniu nowych nabywców, dodatkowo odmawiając opuszczenia lokalu. Z tych też względów w ocenie Sądu w stosunku do zeznań tego świadka należy podejść z ostrożnością, albowiem jako osoba nadal użytkująca sporny lokal, pozostaje on w sporze zarówno z pozwanymi jak i uprzednimi nabywcami. Nadto jak wynika z akt sprawy o sygn. I C 138/14 to właśnie świadek jest znajomym powoda i poinformował go o tej transakcji. Dlatego też zeznaniom świadka Sąd dał wiarę jedynie w zakresie, w jakim nie pozostają one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.
Sąd zważył przy tym, że wnioski o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków wskazanych w piśmie powoda z dnia 14.08.2014r. nie miały ostatecznie znaczenia, albowiem zostali oni powołani na okoliczność wiedzy i świadomości małżonkówP., co do zobowiązań dłużnej spółki, które były przedmiotem rozważań Sądu w sprawie o sygn. akt I C 138/14 i w zakresie którym został wydany prawomocny wyrok oddalający powództwo. Z tych też względów w ocenie Sądu dopuszczenie dowodów z tych świadków było zbędne i spowodowałoby jedynie nieuzasadnione przedłużenie postępowania, albowiem Sąd związany jest prawomocnym wyrokiem oddalającym powództwo o uznanie w stosunku do powoda czynności prawnej w postaci umowy sprzedaży z dnia 4.04.2012r. za bezskuteczną ustalając, żeK.iE. P.nie pozostawali w stałych stosunkach gospodarczych z dłużną spółką, ani też nie wiedzieli o złej kondycji finansowej tej spółki. W konsekwencji Sąd rozstrzygając niniejsze powództwo nie może poczynić odmiennych ustaleń.
Powód oparł swoje roszczenie naart. 527 § 1 k.c., zgodnie z którym gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Ponadto zważyć należy, iż stosownie doart. 531 § 2 k.c.w wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.
W pierwszej kolejności zważyć należało, że jak wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni w sprawie o sygn. akt I C 138/14 brak jest podstaw do uznania, żeK.iE. P.wiedzieli lub przy zachowaniu należytej staranności mogli się dowiedzieć, że czynność prawna sprzedaży nieruchomości z dnia 4.04.2012r. dokonana pomiędzy nimi a dłużnikiem tj.(...) Sp. z o.o.w likwidacji z siedzibą wT.wiąże się z pokrzywdzeniem powoda jako wierzyciela. Jeszcze raz w tym miejscu należy podkreślić, że w związku z zakończeniem postępowania w sprawie o sygn. akt I C 138/14, a dotyczącym uznania za bezskuteczną w/w umowy sprzedaży i oddaleniem powództwa, Sąd w niniejszej sprawie nie może dokonać odmiennych ustaleń. Oznaczałoby to bowiem, że powództwo w tamtej sprawie winno zostać uwzględnione. Ponadto Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni ustalenia i rozważania poczynione w sprawie o sygn. akt I C 138/14, uznając ponowne rozważania w tym przedmiocie za zbyteczne. Nadto w ocenie Sądu, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy również nie daje podstaw do uznania, że małżonkowieP.wiedzieli lub mogli się dowiedzieć o krzywdzącym charakterze spornej czynności. Nie pozostawali oni bowiem w stałych stosunkach gospodarczych z dłużną spółką, a jedynie zespółką (...). Z zeznań świadków nie wynika także, aby byli oni informowani o sytuacji finansowej spółki a sam fakt, że zapłata za nieruchomość nastąpiła poprzez potrącenie, nie może prowadzić do wniosku o złych zamiarach spółki czy nabywców, skoro dłużna spółka posiadała wówczas kilka nieruchomości i w ten sposób próbowała spłacać swoich dłużników. Również w księdze wieczystej nie było adnotacji odnośnie zadłużenia czy prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Z tych też względów brak jest podstaw do uznania i przyjęcia, że małżonkowieP.wiedzieli o działaniu dłużnika zmierzającym do pokrzywdzenia wierzyciela.
Niezależnie od powyższego zważyć należy, że zgodnie zart. 531 § 2 k.c.z uwagi na fakt, iż czynność prawna sprzedaży z dnia 14.01.2014r. była odpłatna, powód w myślart. 6 k.c.zobowiązany był wykazać również, że pozwaniJ.iA. Z. (1)wiedzieli o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną. Ponadto, jak wskazuje się w orzecznictwie, chodzi w tym wypadku o wiedzę o wszystkich okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną. Osoba dokonująca czynności może bowiem wiedzieć o istnieniu i wysokości wierzytelności wierzyciela wobec dłużnika, ale może nie wiedzieć, że czynność dłużnika była podjęta z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela (wyrok SN z dnia 14 maja 2010 r., II CSK 545/09, LEX nr 602684). Nadto co istotne nie jest wystarczające wykazanie, iż dalszy nabywca powinien, przy zachowaniu należytej staranności, wiedzieć o tych okolicznościach (wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1446/00, LEX nr 55167).
W ocenie Sądu powód nie sprostał temu obowiązkowi. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pozwani przed zawarciem spornej umowy nie znali zbywców nieruchomości. Co więcej strony transakcji poznały się przez sąsiada pozwanych panaC., który uzyskał informacje o zamiarze sprzedaży nieruchomości przez małżonkówP.od ich pełnomocnika. Nadto pozwani przyznali, że wiedzieli, że nieruchomość ta została nabyta wcześniej w drodze potrącenia – za długi spółki, co wynika z samego aktu notarialnego zbywców, jednak nikt nie informował ich o okolicznościach zawarcia uprzedniej umowy sprzedaży, ani też oni nie dociekali tego. Powyższe, zdaniem Sądu, w żadnym stopniu nie świadczy zatem o posiadaniu przez pozwanych wiedzy o podstawach do uznania transakcji sprzedaży za bezskuteczną, czy też możliwości uzyskania takiej wiedzy. Tym bardziej, że w księdze wieczystej nie było żadnych adnotacji o jakichkolwiek zobowiązaniach czy ostrzeżeniach o toczących się postępowaniach. Zwrócić również należy uwagę, że sporna nieruchomość została sprzedana za niższą cenę z uwagi na fakt, iż w lokalu tym zamieszkiwał lokator, który nie zamierzał opuścić lokalu i wobec którego toczyło się postępowanie eksmisyjne. Obniżenie zatem ceny sprzedaży w tym przypadku nie budzi wątpliwości Sądu. Natomiast twierdzeniaH. H., że informował pozwanego, że nieruchomość została „wzięta za długi” i będzie skarga pauliańska, jak już wskazano powyżej wynika bardziej z faktu, że świadek sam był zainteresowany w zakupie spornej nieruchomości dla siebie i dążył do tego, aby małżonkowieP.sprzedali mu ją za niską cenę. Ponadto brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, iż świadek w jakikolwiek sposób wyjaśnił sytuację dotyczącą spornej nieruchomości, tym bardziej, że jego twierdzenia o świadomości i wiedzy małżonkówP.odnośnie pokrzywdzenia wierzyciela i podstaw do uznania umowy z dnia 4.04.2012r. za bezskuteczną, jak wynika ze sprawy I C 138/14, nie pokrywały się z rzeczywistością. Wobec tego zdaniem Sądu brak jest podstaw do uznania i przyjęcia, że pozwani wiedzieli o działaniu dłużnika.
Reasumując, w ocenie Sądu powód nie wykazał, aby pozwani wiedzieli o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną. Z tych też względów Sąd w punkcie 1 wyroku na podstawieart. 527 k.c.a contrariow zw. zart. 6 kcoddalił powództwo.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z§ 6 pkt. 3 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.02.163.1348) i w punkcie 2 wyroku zasądził od powoda jako strony przegrywającej niniejsze postępowanie solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.