Sąd Okręgowy w Płocku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 495/15
Data wyroku: 2015-12-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Kamińska, Wacław Banasik, Piotr Czerkawski
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc w zw. z art. 530 kc

Sygn. akt IV Ca 495/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 grudnia 2015 roku
Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny-Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący - SSO Barbara Kamińska
Sędziowie - SSO Wacław Banasik (spr.)
SSR del. Piotr Czerkawski
Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Gątarek
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015r. wP.
sprawy z powództwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.
przeciwkoPrzedsiębiorstwu (...) S.A.z siedzibą wP.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 7 maja 2014 r.
sygn. akt I C 5046/14

1
zmienia zaskarżony wyrok i uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.umowę sprzedaży pojazdu (udokumentowanąfakturą VAT nr (...)z dnia 7 sierpnia 2012 r.) na mocy którejG. W.zbył na rzecz pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...) S.A.z siedzibą wP.samochód osobowy markiV. (...)rok produkcji 2007nr. rej. (...)w celu zaspokojenia wierzytelności przysługującej powodowi Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wW.względemG. W.z tytułu nieopłaconych składek:



na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za listopad 2012 r., grudzień 2012 r., styczeń 2013 r., październik 2013 r., listopad 2013 r., grudzień 2013 r., kwiecień 2014 r., maj 2014 r., lipiec 2014 r., wrzesień 2014 r., październik 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnień według stanu na dzień 11 marca 2015 r. w łącznej kwocie 780.438,98 (siedemset osiemdziesiąt tysięcy czterysta trzydzieści osiem złotych i dziewięćdziesiąt osiem groszy) w tym: 727.733,98 zł. z tytułu należności głównej, 52.647 zł. z tytułu odsetek oraz 58 zł. z tytułu kosztów upomnień, objętych tytułami wykonawczymi(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...);

na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za: lipiec 2012 r., październik 2012 r. – marzec 2013 r., maj 2013 r., czerwiec 2013 r., październik 2013 r., listopad 2013 r., kwiecień 2014 r. – październik 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnień według stanu na dzień 11 marca 2015 r., w łącznej kwocie 363.676,19 (trzysta sześćdziesiąt trzy tysiące sześćset siedemdziesiąt sześć złotych dziewiętnaście groszy) w tym: 327.292,39 zł. z tytułu należności głównej, 36.311 zł. z tytułu odsetek oraz 72,80 zł. z tytułu kosztów upomnień objętych tytułami wykonawczymi:(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...);

składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec 2012 r., października 2012 – styczeń 2013 r., marzec 2013 r., maj 2013 r., czerwiec 2013 r., październik 2013 r., listopad 2013 r., maj 2014 r., lipiec 2014 r., wrzesień 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnień według stanu na dzień 11 marca 2015 r., w łącznej kwocie 122.186, 87 (sto dwadzieścia dwa tysiące sto osiemdziesiąt sześć złotych i osiemdziesiąt siedem groszy) w tym: 106.147,07 zł. z tytułu należności głównej, 15.967 zł. z tytułu odsetek oraz 72,80 zł. z tytułu kosztów upomnień, objętych tytułami wykonawczymi:(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...);

oraz zasądza od pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...) S.A.z siedzibą wP.na rzecz powoda Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu i nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Płocku od pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...) S.A.z siedzibą wP.kwotę 3.000 (trzy tysiące) złotych tytułem opłaty od pozwu;

2
oddala apelację w pozostałej części;

3
zasądza od pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...) S.A.z siedzibą wP.na rzecz powoda Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję;

4
nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Płocku od pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...) S.A.z siedzibą wP.kwotę 3.000 (trzy tysiące) złotych tytułem opłaty od apelacji.

IV Ca 495/15

UZASADNIENIE
Powód Zakład Ubezpieczeń Społecznych wW., ostatecznie precyzując powództwo pismem procesowym z dnia 17 marca 2015 r., wniósł przeciwko pozwanemuPrzedsiębiorstwu (...)Spółka Akcyjna z (...)wP.o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda umowy sprzedaży pojazdu (udokumentowanejfakturą VAT numer (...)z dnia 7 sierpnia 2012 r.), na mocy którejG. W.zbył na rzecz pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...)samochód osobowy markiV. (...), rok produkcji 2007 oNr rej. (...), celem zaspokojenia wierzytelności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.przysługujących mu względemG. W.z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego 2012 r. do stycznia 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, wynoszącej na dzień 11 marca 2015 r. łącznie 1.374.780,17 zł.
Sąd Rejonowy w Płocku wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie I C 5046/14 powództwo to oddalił i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Podstawą orzeczenia były następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu I instancji.
Umową sprzedaży pojazdu mechanicznego (udokumentowanejfakturą VAT numer (...)z dnia 7 sierpnia 2012 r.)G. W.zbył na rzecz pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wP., należący do niego samochód osobowy markiV. (...), rok produkcji 2007 onr rej. (...)za cenę 60.000 zł. W związku z występowaniem wzajemnych wierzytelności cena sprzedażyzostała rozliczona w przedmiocie kompensaty zobowiązań wzajemnych pomiędzy stronami umowy.
Pismem z dnia 7 sierpnia 2012 r. powód poinformowałG. W.o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia będącej podstawą skierowania wniosku do Naczelnika Urzędu Skarbowego wP.o dokonanie zastawu na wskazanych ruchomościach dłużnika.Na rzecz powoda - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na nieruchomościach dłużnika ustanowione są hipoteki przymusowe. Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. powód poinformowałG. W., iż wdniu 2 grudnia 2014 r. została zaewidencjonowana wpłata w łącznej kwocie 746.151,66 zł. Ponadto w dniu 2 marca 2015 r. została ponownie zaewidencjonowana wpłata w łącznej kwocie 311.017,70 zł, wyegzekwowana w drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu Rejonowego, w świetle powyższych ustaleń powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest istnienie skonkretyzowanej wierzytelności pieniężnej powoda i odpowiadającego jej długu pozwanego. Bezspornie w sprawie wykazane również została zawarta umowa sprzedaży pojazdu mechanicznego (udokumentowanejfakturą VAT numer (...)z dnia 7 sierpnia 2012 r.) którąG. W.zbył na rzecz pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wP., należący do niego samochód osobowy markiV. (...), rok produkcji 2007 onr rej. (...)za cenę 60.000 zł Oceniając istnienie po stronie dłużnika przesłanek skargi pauliańskiej, a zatem dokonania przez niego czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzycieli, Sąd Rejonowy nie podzielił stanowiskapowoda, że wskutek umowy sprzedaży dłużnik stał się niewypłacalny w wyższym stopniu niż przed dokonaniem czynności i w związku z tym nastąpiło pokrzywdzenie wierzyciela. Wierzytelność przysługująca powodowi według oświadczenia wierzyciela wynosi kwotę 1.374.780,17 zł na dzień 11 marca 2015 r., zaś przedmiotem wskazanej czynności prawnej w postaci sprzedaży był samochód osobowy o wartości 60.00 zł., tak więc o znikomej wartości w stosunku do wskazanej wierzytelności powoda. Ponadto, jak wskazał sam powód, dokonanie wskazanej czynności prawnej nie wpłynęło na spłatę zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.. W dniu 2 grudnia 2014 r. została zaewidencjonowana wpłata w łącznej kwocie 746.151,66 zł

    ,a w dniu 2 marca 2015 r. została ponownie zaewidencjonowana wpłata w łącznej kwocie 311.017,70 zł, wyegzekwowana w drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Tak więc tytułem zadłużenia wpływały kwoty, który swoją realną wartością miały wpływ na zmniejszenie zadłużenia dłużnika, pomimodokonania czynności prawnej w postaci sprzedaży samochodu osobowego. Dłużnik Przedsiębiorstwo(...)posiada nadal majątek, który stanowi zabezpieczenie spłaty przedmiotowej wierzytelności i nadal prowadzi działalność gospodarczą, co generuje uzyskiwanie stałych dochodów. Ponadto przedsiębiorstwo posiada inne wierzytelności w stosunku do podmiotów współpracujących, które są przeznaczane na zaspokojenie wierzytelności powoda - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wP..
Dłużnik Przedsiębiorstwo(...)posiada nadal majątek, który stanowi zabezpieczenie spłaty przedmiotowej wierzytelności i nadal prowadzi działalność gospodarczą, co generuje uzyskiwanie stałych dochodów. Ponadto przedsiębiorstwo posiada inne wierzytelności w stosunku do podmiotów współpracujących, które są przeznaczane na zaspokojenie wierzytelności powoda - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wP..
Jak podniósł powód w toku postępowania, przepisart. 527 § 4 k.c.wprowadza domniemanie prawne, gdy wskutek czynności krzywdzącej wierzyciela korzyść uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych. Zgodnie z treścią cytowanego przepisu, jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał zeświadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie w wyniku zawarcia umowy sprzedaży korzyści majątkowej nie uzyskał przedsiębiorca pozostający w stałych stosunkach gospodarczych z dłużnikiem, ponieważ umowa sprzedaży została zawarta pomiędzy Przedsiębiorstwem
(...)aPrzedsiębiorstwem (...) S.A., a cena sprzedaży pojazdu mechanicznego zapłacona przez pozwanego, z uwagi na występowanie wzajemnych wierzytelności, została rozliczona w ramach kompensaty.
Mając na uwadze przytoczone powyżej okoliczności Sąd Rejonowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki skargi pauliańskiej zart. 527 § 1 i 2 k.c.jak również zart. 528 k.c.i dlatego też powództwo co do uznania za bezskuteczną umowy sprzedaży pojazdu zdnia 7 sierpnia 2012 r., nie zostało uwzględnione. Konsekwencją nieuwzględnienia powództwa było obciążenie powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesuwyrażoną wart. 98k.p.c.Na zasądzoną kwotę złożyły się koszty zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 3.617 zł.
Apelację od tego wyroku złożył powód Zakład Ubezpieczeń Społecznych wW.. Zarzucił on Sądowi Rejonowemu:

1
naruszenie przepisów postepowania –art. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i przyjęcie, iż dłużnikG. W.posiada majątek, który stanowi zabezpieczenie spłaty wierzytelności ZUS z tytułu składek, zaś poprzez zawarcie z pozwanym umowy sprzedaży dłużnik wyzbył się jedynego wartościowego składnika majątku, co umożliwiłoby spłatę należności na rzecz powoda, a zaskarżona czynność prawna nie miała wpływu na stan niewypłacalności dłużnika lub na proces jego pogłębienia, a także przez przyjęcie, że doszło do sprzedaży pojazdu mechanicznegoV. (...), a cena sprzedaży została zapłacona przez pozwanego i z uwagi na występowanie wzajemnych wierzytelności została rozliczona w ramach kompensaty,

2
naruszenie prawa materialnego –art. 527 § 1 i 2 k.c.poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż na skutek umowy sprzedaży nie nastąpiło pokrzywdzenie SUS jako wierzyciela.

Wskazując na powyższe apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa i zasądzenie kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wymagał rozważenia zarzut naruszenia prawa procesowego jako rzutujący na możliwość oceny prawidłowości zastosowanego prawa materialnego. Prawidłowo ustalona podstawa faktyczna rozstrzygnięcia, należąca do materii procesowej, jest bowiem niezbędną przesłanką dokonania oceny prawnej rozstrzygnięcia przyjętego w zaskarżonym wyroku.
Ze zgłoszonym w apelacji zarzutem naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w realiach niniejszej sprawy należy się zgodzić. Sąd Rejonowy, dokonując oceny zgromadzonych dowodów, zajął się okolicznościami nieistotnymi dla rozstrzygnięcia, pomijając okoliczności mające podstawowe znaczenie przy orzekaniu w oparciu o przepisy o ochronie wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika, nie kwestionowane przy tym przez pozwanego.

⚫

Przede wszystkim wskazać należy, że pozwane przedsiębiorstwo, wbrew niczym nie uzasadnionemu stanowisku Sadu Rejonowego, pozostawało z dłużnikiemG. W.w stałych stosunkach gospodarczych. Przemawiają za tym dowody zaprezentowane przez powoda, a wskazujące na wspólne wykonywanie przez dłużnika i pozwanego szeregu robót budowlanych w latach 2006 – 2010 (karty 26, 27, 28, 29), a także oświadczenie z dnia 31.08.2012 r. wskazujące na istnienie szeregu wzajemnych zobowiązań (karta 62).

Umowa sprzedaży miała miejsce dnia 7 sierpnia 2012 r., a więc w okresie, gdyG. W.miał już problemy finansowe związane z prowadzona działalnością gospodarczą. Dłużnik sam powoływał się na te kłopoty w swoich wnioskach z dnia 11 maja 2012 r. i 21 maja 2012 r, kierowanych do powoda, a dotyczących układu ratalnego i odroczenia terminu płatności składek (karty 8, 11). Z analizy finansowej jago działalności (katra16 – 22) wynika ponadto, że w marcu 2012 r., poza zobowiązaniami w stosunku do powoda, miał on zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego wP.z tytułu nieopłaconego podatku od towarów i usług w kwocie 203.188 zł, a jego zobowiązania cywilnoprawne wobecBanku (...) S.A.I Odział wP.wynosiły 3.000.000 zł., z tym, że nie były przeterminowane. Z powodu trudności finansowych dłużnik ograniczał zatrudnienie – w czerwcu 2012 r. zatrudniał 206 osób, w lipcu 2012 r. – 199 osób, a w sierpniu 2012 r. – 152 osoby (deklaracje rozliczeniowe karty 23 – 25).

Poza samochodem sprzedanym pozwanemu,G. W.w dniu 31 lipca 2012 r. sprzedał swemu zięciowiT. D.samochód osobowyA. (...)za kwotę 137.000 zł – uznania tej umowy za bezskuteczną domagał się powód w sprawie I C 2044/12 przed Sądem Okręgowym w Płocku, zaś w dniu 10 lipca 2012 r. podarował swemu synowiR. W.samochód osobowyN. (...)- uznania tej umowy za bezskuteczną domagał się powód w sprawie I C 5047/114 przed Sądem Rejonowym w Płocku.

ZadłużenieG. W.wobec powoda, pomimo sukcesywnego regulowania części zobowiązań, utrzymuje się na wysokim poziomie i na dzień 11 marca 2015 r. wyniosło:

1
za okres od listopada 2012 r. do stycznia 2015 r. z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych kwotę 727.733,98 zł, odsetek od zaległych składek – 52.647 zł i kosztów upomnień w kwocie 58 zł (tytuły wykonawcze karta 204, 205, 207, 210, 212, 220, 223, 227),

2
za okres od lipca 2012 r. do stycznia 2015 r. z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych kwotę 327.292,39 zł, odsetek od zaległych składek – 36.311 zł i kosztów upomnień w kwocie 72,80 zł (tytuły wykonawcze karta 208, 213, 215, 216, 218, 221, 224, 225, 226, 228, ),

3
za okres od lipca 2012 r. do stycznia 2015 r. z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych kwotę 106.147,07 zł, odsetek od zaległych składek – 15.967 zł i kosztów upomnień w kwocie 72,80 zł (tytuły wykonawcze karta 206, 209, 211, 214, 217, 219, 222, 229).

Z zestawienia tego wynika, że na dzień orzekania przez Sąd Rejonowy wszystkie należności objęte pierwotnym pozwem (dotyczył on zobowiązań za okres od lutego 2012 r. do czerwca 2012 r.) zostały przez dłużnika zapłacone.

⚫

Wobec dłużnikaG. W.w dniu 13 marca 2013 r. ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu.

Zamiast zająć się analizą wyżej wskazanych okoliczności Sąd Rejonowy nadał znaczenie okoliczności zupełni nieistotnej – a mianowicie porównaniu wysokości zobowiązań dłużnika wobec powoda z wartością pojazdu, którego dotyczy kwestionowana w pozwie umowa. Żaden z przepisów prawa materialnego nie wskazuje na to, by odpowiednia proporcja pomiędzy tymi wartościami, była przesłanką dopuszczalności wystąpienia z powództwem, przewidzianym wart. 527 i nast. k.c.Wbrew zarzutom apelacji Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie nie twierdził przy tym, by umowa dotyczyła jedynego wartościowego składnika majątkowego, którego pozostanie w majątku dłużnika umożliwiłoby spłatę należności na rzecz dłużnika. Przepisy prawa materialnego, przytoczone zresztą przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wskazują w jakich okolicznościach możliwe jest skuteczne wystąpienie ze skargą pauliańską. W sprawie niniejszej zastosowanie znajdą przepisyart. 527 § 1, 2, 4 k.c., iart. 530 k.c.Warto przytoczyć treść tych przepisów.
Zgodnie zart. 527 § 1, 2, 4 k.c.gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
W myślart. 530 k.c.przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Jeżeli jednak osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała.
W ocenie Sądu Okręgowego w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą przesłanki określone wart. 527 § 1, 2 i 4 k.c.w zw. zart. 530 k.c.Pozwany w chwili zawierania umowy pozostawał z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych. Co więcej, w chwili zawierania umowy dłużnik miał w stosunku do powoda niezaspokojone zobowiązania z tytułu składek ubezpieczeniowych, co do których działało domniemanie zart. 527 § 4 k.c.Kolejne zobowiązania, objęte rozszerzonym i sprecyzowanym powództwem, są roszczeniami tego samego rodzaju, dotyczą jedynie następnych okresów rozliczenia płatności składek. Zważywszy przy tym, że syn dłużnikaR. W.był w chwili zawierania umowy prezesem zarządu pozwanej spółki, a jego zięćT. D.członkiem Rady nadzorczej (karta 30), którzy również od dłużnika w tym samym okresie otrzymali pojazdy mechaniczne - jeden umową darowizny, drugi umową sprzedaży – za w pełni zasadne uznać należy rozumowanie prowadzące do wniosku, że pozwany wiedział o zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, w rozumieniuart. 530 zd. 2 k.c.Sam zamiar pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, wymagany przezart. 527 § 2 k.c.w zw. zart. 530 k.c.również został wykazany w sprawie niniejszej. Nie ulega wątpliwości, że na skutek wyzbycia się przez dłużnika z pojazdów w lipcu i sierpniu 2012 r., w tym na podstawie umowy sprzedaży na rzecz pozwanego, stał się on niewypłacalny w stopniu wyższym, niż był przed dokonaniem czynności. Wykładniaart. 530 k.c.nie powinna podlegać zawężającej wykładni, gdyż w odmiennym wypadku ochrona przyszłych wierzycieli stałaby się iluzoryczna. Do przyjęcia zamiaru pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli wystarczająca jest świadomość możliwego pokrzywdzenia. Oznacza to, że zamiar pokrzywdzenia przyjąć należy także u tego, kto w chwili dokonania czynności liczył się z tym, że w związku z jego działalnością może mieć wierzycieli i że czynność jego może być połączona z ich krzywdą ( zobacz wyrok Sadu najwyższego z dnia 7.02.2008 r. V CSK 434/07). Przesłanki te są spełnione w sprawie niniejszej. Dłużnik w chwili darowizny samochodu realnie wiedział ile będą wynosić jego przyszłe zobowiązania wobec ZUS – u z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Znał własne plany dotyczące liczby zatrudnionych osób w firmie. Ponadto wiedział, że utracił płynność finansową i dlatego nie będzie w stanie w całości ich opłacać. Wiedzę taką posiadały, jak wyżej wskazano, osoby zasiadające we władzach pozwanej spółki, co pozwala na przyjęcie, że sama pozwana spółka wiedziała o zamiarze pokrzywdzenia przez dłużnika przyszłych wierzycieli.
Wbrew stanowisku Sądu Rejonowego i pozwanego powód w sposób wystarczający wykazał niewypłacalność dłużnika. Już bowiem w chwili sporządzenia umowy darowizny dłużnik miał długi, które wzrastały i malały w czasie późniejszym, jednak nigdy nie zaistniała sytuacja zaspokojenia wszystkich wierzycieli, a zwłaszcza powoda. Tezie Sądu Rejonowego o dysponowaniu przez dłużnika majątkiem wystarczającym na zaspokojenie wierzycieli przeczy stale utrzymujące się zadłużenie wobec powoda oraz fakt ogłoszenia upadłości.
Należy podkreślić, że czynność prawna dłużnika, za które otrzymał on świadczenie ekwiwalentne, nie powoduje pokrzywdzenia wierzycieli, jeżeli ekwiwalent ten znajduje się w majątku dłużnika lub został wykorzystany na zaspokojenie wierzycieli (zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6.10.2011 r. V CSK 493/10). W sprawie niniejszej występuje jednak inna sytuacja faktyczna. Oczywiście nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem powoda, wyrażonym w apelacji, że nie doszło w istocie do zawarcia umowy sprzedaży i, że cena nie została w istocie zapłacona. Gdyby tak było, to powództw byłoby oczywiście niezasadne, nie można bowiem żądać uznania nieistniejącej bądź nieważnej czynności prawnej za bezskuteczną. Do przeniesienia własności samochodu doszło, a zapłata ceny nastąpiła poprzez kompensatę wzajemnych zobowiązań dłużnika i pozwanego. A zatem to sam pozwany miał wpływ na wykorzystanie należności za sprzedany samochód na zaspokojenie wyłącznie jego wierzytelności. Tymczasem, istniejące już wówczas wierzytelności powoda, podlegały pierwszeństwu zaspokojenia, zgodnie zart. 1025 k.p.c.Zaspokojenie zobowiązań pozwanego przed korzystającymi z pierwszeństwa zobowiązaniami powoda uznać zatem należy za działanie zmierzające do pokrzywdzenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wW.
Z podanych wyżej względów Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i uwzględnił powództwo. Utrwalony jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, zgodnie z którym sentencja wyroku uwzględniającego powództwo na podstawieart. 527 k.c.powinna określać wierzytelność zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Innymi słowy, sąd uwzględniając skargę pauliańską powinien w sentencji wyroku wskazać nie tylko osobę wierzyciela pokrzywdzonego na skutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika, lecz również powinien określić konkretną wierzytelność, ze względu na którą uznaje się czynność prawną dłużnika za bezskuteczną w stosunku do danego wierzyciela (zobacz wyrok Sadu Najwyższego z dnia 20.02.2015 r. V CSK 305/14 i przywołane w jego uzasadnieniu inne orzeczenia Sądu Najwyższego). Instytucja skargi pauliańskiej znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy wierzytelność przysługująca pokrzywdzonemu wierzycielowi względem określonego dłużnika jest realna i skonkretyzowana, idzie bowiem o to, aby ochrony w następstwie wyroku uwzględniającego powództwo nie doznawały wszelkie bliżej nieoznaczone prawa powoda, a jedynie konkretna wierzytelność wynikająca z określonego stosunku prawnego, stanowiąca przedmiot żądanej, a tym samym przedmiot rozstrzygnięcia sądowego. Tak więc, koniecznym warunkiem skuteczności wyroku wydanego na podstawieart. 527 k.c.jest określenie w sentencji tego wyroku wierzytelności, której ochronie ma on służyć. Z przedstawionych przez powoda w postepowaniu apelacyjnym dowodów (tytułów wykonawczych) wynika zakres skonkretyzowanej wierzytelności wierzyciela. Opierając się na objętych tymi tytułami kwotach wierzytelności i terminach liczenia odsetek według ich stanu na dzień 11.03.3015 r. (zgodnie z żądaniem pozwu) za podlegająca ochronie uznać należy wierzytelność powoda

1
z tytułu należności z zakresu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w następujących miesiącach:

okres

składki

odsetki

Koszty upomnienia

11/2012

604,19

136

12/2012

604,20

129

01/2013

26159,32

5288

10/2013

129195,99

15829

11/2013

40081,20

4592

12/2013

9992,70

1063

11,60

04/2014

197369,29

14503

05/2014

55454,07

3589

11,60

07/2014

116589,05

5532

11,60

09/2014

32979,60

1055

11,60

10/2014

33

11,60

12/2014

51195,57

606

01/2015

67475,70

325

razem

727733,98

52647

58

2
z tytułu należności z zakresu Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych

okres

składki

odsetki

Koszty upomnienia

07/2012

4534,12

1236

10/2012

1397,78

331

8,80

11/2012

22492,55

5047

12/2012

24950,64

5333

01/2013

18103,47

3492

02/2013

261,70

51

03/2013

261,70

48

05/2013

18511,98

3048

8,80

06/2013

22044,85

3456

10/2013

34590,34

4238

8,80

11/2013

10644,17

1220

04/2014

76668,96

5665

05/2014

14534,85

941

11,60

06/2014

270,40

15

07/2014

33500,30

1605

11,60

08/2014

270,40

11

11,60

09/2014

8999,40

288

10/2014

10

11,60

12/2014

17500,27

207

01/2015

17733,80

89

razem

327292,39

36311

72,80

3
z tytułu należności z zakresu Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

okres

składki

odsetki

Koszty upomnienia

07/2012

6506,26

1773

10/2012

458,97

109

11/2012

6497,78

1458

12/2012

7091,10

1516

8,80

01/2013

10524,45

2128

03/2013

27034,16

4968

05/2013

5002,65

824

8,80

06/2013

5725

897

10/2013

8835,86

1083

8,80

11/2013

2910,17

333

05/2014

3728,08

245

11,60

07/2014

10077,80

478

11,60

09/2014

2353,50

75

11,60

12/2014

4621,50

56

11,60

01/2015

4725,79

24

razem

106147,07

15967

72,80

Łącznie podlegają więc ochronie wierzytelności powoda w kwocie 1.266.302,14 zł. W pozostałym zakresie (w sprecyzowanym pozwie należności określono na kwotę 1.374.780,17 zł.) powództwo nie jest zasadne. Powód nie przedstawił dowodów wskazujących na wysokość poniesionych kosztów egzekucyjnych, zawyżył tez wyliczenia w zakresie odsetek i niektórych z należności głównych. Dlatego w tym zakresie apelacja została oddalona na podstawieart. 385 k.p.c.Nie zmienia to jednak tego, że co do zasady powód wygrał sprawę co do zasady, ulegając swemu roszczeniu jedynie w nieznacznej części. Dlatego też o kosztach procesu za obie instancje orzeczono w oparciu o przepisart. 98 k.p.c.orazart. 100 zd. 2 k.p.c.O kosztach sadowych, których powód nie miał obowiązku uiścić Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 113 ust 1 ustawy o kosztach sadowych w sprawach cywilnych w zw. zart. 98 k.p.c.iart. 100 zd. 2 k.p.c.