Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 988/14
Data wyroku: 2015-05-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Wolska, Jacek Zajączkowski, Joanna Baranowska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 988/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 maja 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: SSA Jacek Zajączkowski (spr.)
Sędziowie: SSA Jolanta Wolska
del. SSO Joanna Baranowska
Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Tomasik
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. wŁ.
sprawyM. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wO.
o emeryturę,
na skutek apelacjiM. S.
od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu
z dnia 2 czerwca 2014 r. sygn. akt V U 861/13,

oddala apelację.
Sygn. akt III AUa 988/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 czerwca 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.odmówiłM. S.prawa do emerytury dla utrudnionych w warunkach szczególnych ponieważ nie udowodnił minimum - 15-letniego okresu takiej pracy. Organ rentowy nie uwzględnił do stażu pracy w warunkach szczególnych, okresów zatrudnienia wnioskodawcy w Przedsiębiorstwie(...)Rolniczego wO.w latach 1974-1992, oraz okresów pracy wykonywanej w(...)weW.od 27 lutego 1995r. do 22 października 1996r. od 8 listopada 1996r. do 23 grudnia 1996r. i od 17 lutego 1997r. do 31 marca 1997r.
W odwołaniu od powyższej decyzjiM. S.wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury podnosząc, że będąc pracownikiem(...)ol wO.pracował na stanowisku stolarza, które zostało wymienione w zarządzeniu nr 11 Ministra Gospodarki Przestrzennej i(...)z dnia 26 sierpnia 1988r. w sprawie stanowisk pracy w budownictwie, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniające do wzrostu emerytury (Dz.Urz. nr 11, poz. 43).
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 czerwca 2014r. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił odwołanie.
Sąd Okręgowy ustalił, żeM. S.ur. (...), w dniu 21 maja 2013r. złożył wniosek o emeryturę. Na dzień 1 stycznia 1999r. wnioskodawca udokumentował łączny staż pracy w wymiarze 30 lat, 6 miesięcy i 20 dni. Nie jest członkiem OFE.
W dniu 5 stycznia 1974r.M. S.zawarł z Przedsiębiorstwem(...)wO.umowę o pracę. Powierzono mu pracę na stanowisku cieśli - stolarza. W dniu 1 marca 1979r. powierzono mu obowiązki instruktora praktycznej nauki zawodu. W dniu 30 września 1980r. wypowiedziano mu warunki umowy w części dotyczącej zajmowanego stanowiska i powierzono stanowisko stolarza - cieśli budowlanego, aby od dnia 1 lutego 1981r. powierzyć mu obowiązki cieśli. W dalszym okresie pracy, określano stanowisko pracy ubezpieczonego jako stolarz - cieśla, cieśla, czy cieśla - stolarz. W okresie od 28 kwietnia 1985r. do 28 kwietnia 1986r.M. S.przebywał na tzw. budowie eksportowej. Pracował na rzecz(...) Ltd.(...)AL. (...)Projekt wH., jako cieśla przy budowie fermy drobiu.W (...)ol pracował do 31 grudnia 1992r., przy czym w okresie od 23 czerwca 1990r. do 31 grudnia 1992r. korzystał z urlopu bezpłatnego.
Przedsiębiorstwo(...)Rolniczego wO.wystawiło ubezpieczonemu świadectwo, w którym podało, że w okresie od 15 stycznia 1974r., za wyjątkiem okresów od 1 maja 1985r. do 13 maja 1986r. oraz od 23 czerwca 1990r. do 31 grudnia 1992r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace cieśli i stolarza na budowie, na stanowisku cieśli - stolarza, wymienione części II, pkt 4 załącznika do zarządzenia Nr 11 Ministra Gospodarki Przestrzennej i(...)z dnia 26 sierpnia 1988r. w sprawie stanowisk pracy w budownictwie, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniające do wzrostu emerytury ( Dz.Urz. MGPiB Nr 1, poz. 5 ).
Przedsiębiorstwo(...)Rolniczego wO.zajmowało się budową różnego rodzaju obiektów na potrzeby rolnicze. Dominowały zabudowania gospodarcze w Spółdzielniach Produkcyjnych, Kółkach Rolniczych, PGR-ach.(...)były prowadzone na terenie byłego województwa(...). W najlepszym okresie działalności zakładu, było w nim zatrudnionych kilkaset osób.(...)ol prowadził równocześnie szereg robót.M. S.jako stolarz - cieśla wykonywał różne prace. Były to drobne prace stolarskie przy montażu stolarki okiennej, prace ciesielskie przy zakładaniu szalunku oraz te - na wysokości, związane z wywiązkami dachowymi. W zakładzie nie było formalnego podziału na cieśli pracujących na wysokości oraz tych wykonujących prace od podstaw - w szczególności szalunkowe. Zwyczajowo, do tych pierwszych prac byli kierowani młodzi mężczyźni. Budynki stawiano z różnych materiałów, przy czym jeśli chodzi o budynki gospodarcze, to dominowały konstrukcje drewniane. Stawiano budynki o różnych wysokościach, wszystkie powyżej 3 metrów. Cieśle pracujący przy konstrukcjach dachowych musieli się legitymować zaświadczeniami o zdolności do pracy na wysokości. W pracy odwołującego dominowały prace ciesielskie na wysokości.
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, żeM. S.nie przysługuje prawo do emerytury przewidzianej wart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 1440), ponieważ nie legitymuje się on wymaganym 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, by odwołujący będąc zatrudniony w Przedsiębiorstwie(...)wO.od 15 stycznia 1974r. do 30 kwietnia 1985r. oraz od 14 maja 1986r. do 22 czerwca 1990r. na stanowiskach cieśli – stolarza pracował przy pracach, które można by uznać za pracę w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy wskazał, że prace ciesielskie nie zostały w sposób bezpośredni wymienione w załączniku A dorozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Praca na stanowisku cieśli jest natomiast kwalifikowana jako praca wykonywana w warunkach szczególnych jeśli była wykonywana w głębokich wykopach lub na wysokości. W dziale V, pkt 1 i 5 załącznika A do rozporządzenia z roku 1983 wymienia się bowiem prace wodnokanalizacyjne oraz przy budowie rurociągów, jeśli były prowadzone w głębokich wykopach i prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości. Jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe, PBRol wO.zajmowało się budową różnych obiektów, jego działalność miała charakter ogólnobudowlany. Nie była to działalność wysoce specjalistyczna, a tym bardziej w zakresie montażu konstrukcji metalowych. Dominowało budownictwo oparte o konstrukcje drewniane. Jeśli zatem nawet przyjąć, że w pracach ciesielskichM. S.przeważały prace na wysokości powyżej 3 metrów, to nie były to prace przy montażu, wznoszeniu konstrukcji metalowych. Nie miały zatem przymiotu prac uprawniających go do dochodzonego świadczenia. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jak w sentencji.
W apelacjiM. S.zaskarżył ten wyrok w całości, zarzucając: 1. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że odwołujący nie spełnia warunku legitymowania się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, podczas gdy wykonywał on stale i w pełnym wymiarze prace jako cieśla, które zostały wymienione w zarządzeniu nr 11 Ministra Gospodarki Przestrzennej i(...)z dnia 26 sierpnia 1988r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w budownictwie, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniające do wzrostu emerytury (Dz. Urz. nr 11, poz. 43), a które dodatkowo można zakwalifikować jako prace wykazane w dziale V, pkt 5 wykazu A, załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku;
2. naruszenie przepisów procedury, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.art. 47714k.p.c.poprzez oddalenie odwołania, pomimo podstaw do uznania, żeM. S.pracował w szczególnych warunkach przez okres czasu uzasadniający przyznanie prawa do emerytury dla osób posiadających taki status,
3. naruszenie przepisów procedury, tj.art. 233 k.p.c., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, z uwagi na brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i przyjęciu za uzasadnione jedynie argumentów organu rentowego.
Wskazując na wyżej wymienione zarzuty skarżący wniósł wnoszę o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowaniu przed Sądem I i II Instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna. Wyrok Sądu Okręgowego jest prawidłowy zarówno co do ustaleń faktycznych, jak i przywołanej podstawy prawnej.
Zgodnie z treściąart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity - Dz. U. z 2013r., poz. 1440), ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r., przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy, tj. po ukończeniu 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życia ustawy – na dzień 1 stycznia 1999r. osiągnął okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisachrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) – 15 lat oraz okres składkowy i nieskładkowy o którym mowa w art. 27 ustawy, to jest 25 lat. W myśl § 2 w/w rozporządzenia okresy pracy uzasadniające prawo do wcześniejszego świadczenia emerytalnego to okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywana jest stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Przy czym za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2 ustawy o FUS).
Z ustaleń Sądu Okręgowego, które Sąd Apelacyjny uznaje za własne wynika, żeM. S.nie spełnił wszystkich – przewidzianych w/w przepisach – przesłanek do nabycia prawa do emerytury, gdyż nie udowodnił on wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że ubezpieczony w spornym okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)Rolniczego wO.nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.M. S.pracując na stanowiskach stolarza, stolarza-cieśli budowlanego, nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu, pracy polegającej na montażu konstrukcji metalowych na wysokości określonej w wykazie Adział V poz. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Trafnie uznał więc Sąd I instancji, że praca wykonywana przez ubezpieczonego w tym czasie nie spełniała przesłanek wskazanych w art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej oraz§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Praca wykonywana przez ubezpieczonego w powyższym okresie nie może być zatem zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach. Warunek ten jest bowiem spełniony, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku stale, to jest ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach. Tylko bowiem okresy wykonywania zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy wypełniają kryterium uznania pracy o cechach znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznego stopnia uciążliwości, lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Stałe wykonywanie takich prac oznacza, że krótsze dobowo (nie w pełnym wymiarze obowiązującego czasu pracy na danym stanowisku) lub okresowe, a nie stałe świadczenie pracy wyklucza dopuszczalność uznania pracy za świadczoną w szczególnych warunkach wskutek niespełnienia warunku stałej znacznej szkodliwości dla zdrowia lub stałego znacznego stopnia uciążliwości wykonywanego zatrudnienia (por. postan. SN z 3.10.2008r. II UK 133/08, LEX nr 658191, wyrok SN z 4.06.2008r. II UK 306/07 OSNP 2009/21-22/290).
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,M. S.w ramach zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)Rolniczego wO.zajmował się drobnymi pracami stolarskimi przy montażu stolarki okiennej, pracami ciesielskimi przy zakładaniu szalunku oraz pracami przy wywiązkach dachowych – na wysokości. W pracach ciesielskich ubezpieczonego przeważały prace na wysokości powyżej 3 metrów ale w budownictwie opartym o konstrukcje drewniane. Działalność Przedsiębiorstwa miała bowiem charakter ogólnobudowlany, a nie specjalistyczny w zakresie konstrukcji metalowych. Tym samym praca wnioskodawcy w spornym okresie – wbrew twierdzeniom apelującego – nie odpowiadała zakresowi obowiązków pracy cieśli przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości wymienionej w dziale V poz. 5 wykazu A stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzei nie może być zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, a Sąd Apelacyjny w Łodzi podziela to stanowisko, że z przywileju przejścia na emeryturę w niższym wieku emerytalnym, przysługującego pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, mogą korzystać wyłącznie pracownicy, który byli rzeczywiście zatrudnieni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szkodliwych warunkach pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97, OSNP 1998/21/638; 21 listopada 2001r., II UKN 598/00, OSNP 2003/17/419; 4 czerwca 2008 r., II UK 306/07, Lex nr 494129). Nadto w wyroku z dnia 21 listopada 2001r., II UKN 598/00, Sąd Najwyższy podkreślił, że o uprawnieniu do emerytury na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), decyduje łączne spełnienie przez pracownika wszystkich warunków określonych w tym przepisie, a nie jego przekonanie, że charakter lub warunki pracy wystarczają do uznania jej za wykonywaną w szczególnych warunkach. Przewidziane w art. 184 w zw. z art. 32 cyt. wyżej ustawy prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym niż powszechnie przyjęty stanowi przywilej i odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 27 cyt. ustawy emerytalnej, a zatem regulujące je przepisy należy wykładać w sposób ścisły i gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, zawarte w apelacji twierdzenia stanowią w istocie polemikę z prawidłowymi i nie budzącymi wątpliwości ustaleniami Sądu I instancji. Sąd Okręgowy prawidłowo – w świetleart. 232 k.p.c.- ocenił wynik przeprowadzonego postępowania dowodowego, bez naruszenia granic zakreślonych przepisemart. 233 § 1 k.p.c.
Podsumowując, ubezpieczony nie wykonywał w spornym okresie swego zatrudnienia pracy w warunkach szczególnych, tym samym nie udowodnił 15 – letniego okresu takiej pracy i nie spełnił warunków do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł, jak w sentencji swojego wyroku.