Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 290/15
Data wyroku: 2015-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Sadowska-Augustyniak, Joanna Składowska, Iwona Podwójniak
Słowa kluczowe: Zasiedzenie, Służebność Gruntowa
Podstawa prawna: art. 352 kc, art. 292 kc w zw. z art. 172 § 1 kc

Sygn. akt I Ca 290/15

POSTANOWIENIE
Dnia 30 września 2015 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Iwona Podwójniak
Sędziowie SO Joanna Składowska
SR (del.) Elżbieta Sadowska-Augustyniak
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 roku w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z wnioskuM. P.iS. P.
z udziałem(...) SAz siedzibą wL.
o ustanowienie służebności przesyłu
na skutek apelacji wnioskodawców
od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu
z dnia 29 maja 2015 roku, sygnatura akt I Ns 80/13
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasądzić od wnioskodawcówM. P.iS. P.na rzecz uczestnika postępowania(...) SAz siedzibą wL.kwotę 120 (sto dwadzieścia ) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I Ca 290/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 maja 2015 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu oddalił wniosekS. P.iM. P.o ustanowienie służebności przesyłu oraz obciążył wnioskodawców kosztami postępowania.
Rozstrzygnięcie zostało podjęte po następujących ustaleniach i wnioskach.
Wnioskodawcy są właścicielami nieruchomości położonej wZ.(działka nr (...)) i wZ.(działka nr (...)).
Przezdziałkę (...)przebiega linia energetyczna średniego napięcia. Linia została oddana do użytku w dniu 25 listopada 1967 roku.
Przezdziałkę (...)także przebiega linia średniego napięcia. Na działce jest transformator na trzech słupach i jeszcze dwa słupy. Wnioskodawcy kupilidziałkę (...)lat temu i linia już wówczas była na tej działce.
Decyzją z dnia 22 czerwca 1989 roku Urząd Gminy wB.zatwierdził plan realizacyjny i wydanie pozwolenia na budowęZakładowi (...)wŁ.na budowę i modernizację linii energetycznej i stacji transformatorowej we wsiZ.. Odbioru technicznego linii dokonano w dniu 5 sierpnia 1991 roku.
Z dniem 1 stycznia 1989 roku w wyniku podziałuprzedsiębiorstwa państwowego (...)wW.utworzonoZakład (...)wŁ., któremu przydzielono składniki mienia CentralnegoO.Energetycznego wW.. Z dniem 12 lipca 1993 rokuZakład (...)wŁ.przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa podfirmą Zakład (...) SA. Od 15 grudnia 2008 roku firma spółki miała nazwę(...) SA. Obecnie spółka stanowi oddział(...) SAwL..
Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji wskazał, że – z uwagi na podniesiony przez uczestnika zarzut – w pierwszym rzędzie należało ustalić czy doszło do nabycia służebności przez zasiedzenie.
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie, jeśli polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Do oceny przesłanek zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o zasiedzeniu nieruchomości, z uwzględnieniem specyfiki służebności. Posiadanie służebności nie obejmuje władania rzeczą, ale faktyczne korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności. Nie musi być wykonywane w sposób ciągły, lecz stosownie do potrzeb.
Powołując przepisyart. 172 § 1 kcoraz176 § 1 kcsąd wskazał, że w niniejszej sprawie urządzenia przesyłowe nadziałce (...)z całą pewnością istniały w 1967 roku. Od tego czasu linia jest eksploatowana, konserwowana, poddawana sukcesywnym przeglądom. Od 25 listopada 1967 roku, a więc przeszło 30 lat, linia znajduje się w posiadaniu, najpierw Skarbu Państwa, a w dalszej kolejności jednoosobowej spółki Skarbu Państwa, działającej obecnie podfirmą (...) SAwL.. Oczywistym jest, że posiadanie wykonywane przez poprzedników prawnych uczestnika nosiło znamiona posiadania w złej wierze, skoro było wiadomym, że prawo do nieruchomości, z której korzystają przysługuje innym podmiotom.
Z kolei urządzenia przesyłowe usytuowane nadziałce (...)istniały z całą pewnością w 1990 roku. Wynika to z decyzji Urzędu Gminy wB.zatwierdzającej plan realizacyjny na budowę i modernizację. Od 5 sierpnia 1991 roku, a więc przeszło 20 lat, linia średniego zasięgu znajduje się w posiadaniu Skarbu Państwa, a w dalszej kolejności jednoosobowej spółki Skarbu Państwa, działającej obecnie podfirmą (...) SAwL.. Posiadanie wykonywane przez poprzedników prawnych uczestnika nosiło znamiona posiadania w dobrej wierze, skoro wydana została decyzja administracyjna o pozwoleniu na budowę tej linii.
Sąd wskazał, że okoliczność, że przed dniem 1 lutego 1989 roku państwowe osoby prawne nie mogły nabyć przez zasiedzenie nieruchomości, gdyż nie władały nieruchomością w imieniu własnym, lecz sprawowały zarząd mieniem państwowym w ramach jednolitej własności państwowej nie stanowi przeszkody do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie. Taka osoba prawna może do okresu samoistnego posiadania po 1 lutego 1989 roku zaliczyć okres posiadania Skarbu Państwa, w którym sama występowała jako dzierżyciel w ramach sprawowanego zarządu mieniem państwowym.
W niniejszej sprawie oznacza to zaliczenie do okresu posiadania także posiadania od 25 listopada 1967 roku do 1 lutego 1989 roku.
Posiadanie służebności przez poprzedników prawnych uczestnika polegające na wybudowaniu na nieruchomości wnioskodawców linii średniego napięcia oraz utrzymywaniu jej funkcjonowania przez okres ponad 30 lat nadziałce (...)i ponad 20 lat nadziałce (...)wyczerpało przesłanki nabycia służebności przez zasiedzenie.
Skoro uczestnik nabył służebność przez zasiedzenie, to wniosek o ustanowienie służebności jako bezzasadny podlegał oddaleniu. O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 § 3 kpc.
Apelację złożyli wnioskodawcy. Zarzucili sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisuart. 233 § 1 kpcwyrażającą się w dokonaniu oceny dowodów w sposób nie dający się pogodzić z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego poprzez przyjęcie, że z samego faktu dysponowania decyzją o pozwoleniu na budowę wynika, że posiadanie służebności w zakresie linii przebiegającej przezdziałkę (...)przez poprzedników prawnych uczestnika nosiło znamiona dobrej wiary oraz poprzez przyjęcie, że wraz z utworzeniem przedsiębiorstwa państwowego doszło do przekazania na majątek uczestnika infrastruktury przesyłowej, w a konsekwencji, że posiadanie miało charakter nieprzerwany, pomimo że uczestnik nie przedłożył protokołu zdawczo-odbiorczego bądź też protokołu z przekazania środków trwałych ani żadnego innego dokumentu na potwierdzenie tego. Skarżący zarzucili też naruszenie prawa materialnego, a mianowicieart. 172 § 1 kcpoprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że posiadanie wykonywane przez uczestnika i jego poprzedników prawnych nosiło znamiona dobrej wiary, podczas gdy przedsiębiorstwo, które nie legitymuje się tytułem prawnym do ingerowania w sferę cudzej własności korzysta z nieruchomości w złej wierze, naruszenieart. 348 zd. 2 kcw zw. zart. 6 kcpoprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że służebność przesyłu została skutecznie przeniesiona na niego przez poprzednika prawnego, pomimo że w toku postępowania uczestnik nie udowodnił faktu przeniesienia posiadania urządzeń przesyłowych, naruszenieart. 292 kcw zw. zart. 176 § 1 kcpoprzez uwzględnienie podniesionego przez uczestnika zarzutu zasiedzenia mimo niespełnienia przesłanki w postaci nieprzerwanego posiadania służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu na skutek niewykazania przeniesienia na uczestnika posiadania urządzeń przesyłowych oraz naruszeniaart. 3051kcw zw. zart. 285 § 1 i 2 kpcw zw. zart. 292 kcpoprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie wykładni rozszerzającej z pominięciem językowej ich treści, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że przed wejściem w życie przepisówart. 3051-3054kcdopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej treści służebności przesyłu.
Podnosząc powyższe skarżący wnosili o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku w całości na koszt uczestnika, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelację uczestnik wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja nie jest uzasadniona i jako taka podlega oddaleniu.
W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że wbrew stanowisku skarżących, sąd pierwszej instancji z zaoferowanego materiału dowodowego wyprowadził logiczne wnioski. Dokonana przez sąd ocena nie narusza reguł swobodnej oceny.
W kwestii zarzutu błędnego uznania, że z samego faktu dysponowania decyzją o pozwoleniu na budowę wynika, że posiadanie służebności w odniesieniu do linii energetycznej przebiegającej przezdziałkę (...)było posiadaniem w dobrej wierze.
Wskazując brak podstaw dla takiej oceny skarżący nie mają racji. W pierwszym rzędzie podnieść trzeba, że dla ustalenia czy posiadacz służebności jest w dobrej czy w złej wierze, znaczenie ma nie jego wiedza o tym, kto jest właścicielem nieruchomości, ale jego przekonanie do tego czy przysługuje mu wykonywane prawo.
Okoliczność wykonania inwestycji w postaci linii energetycznej na podstawie – wydanej przez uprawniony do tego organ – decyzji budowlanej w sposób oczywisty rzutuje na istnienie po stronie posiadacza przekonania o przysługiwaniu mu wykonywanego prawa, przekonania o tym, że wykonując uprawnienia w zakresie posiadania służebności nie narusza niczyich praw. Taki pogląd wyrażony został także w orzecznictwie Sądu Najwyższego – gdy przedsiębiorstwo przesyłowe wybudowało urządzenia przesyłowe, co do których wydane były decyzje administracyjne pozwalające na ich budowę oraz dotyczące ich przebiegu, to objęły w dobrej wierze posiadanie służebności jako korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści tej służebności (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2012 roku w sprawie II CSK 120/12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2014 roku w sprawie II CSK 551/13).
Tak samo w kwestii odnoszącej się do zarzutu błędnej oceny co do ciągłości posiadania pomimo nie przedstawienia żadnego dokumentu na okoliczność przeniesienia posiadania.
Tu w pierwszym rzędzie należy wskazać na treść przepisuart. 340 zd. 1 kc., zgodnie z którym domniemywa się ciągłość posiadania. Poza tym w sprawie jest oczywiste – czemu przecież wnioskodawcy nie zaprzeczali – że uczestnik postępowania po przekształceniach opisanych w uzasadnieniu przez sąd pierwszej instancji i udokumentowanych w materiale dowodowym – jest właścicielem linii energetycznych i korzysta z gruntów wnioskodawców w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu. Zgodnie z przepisemart. 348 kc– mającym zastosowanie także do posiadania służebności na mocyart. 352 kc– przeniesienie posiadania następuje m.in. przez wydanie rzeczy. Skoro zatem aktualnie uczestnik wykonuje uprawnienia w zakresie służebności, to w sposób oczywisty nabył je na skutek wcześniejszych kolejnych przejść posiadania takiego uprawnienia wynikających z przekształceń podmiotowych; te zaś zostały udokumentowane. Brak jest podstaw dla uznania wymogu przedstawienia w niniejszej sprawie na okoliczność przeniesienia posiadania protokołu zdawczo-odbiorczego czy też innego dokumentu w tym zakresie. W wyniku opisanych wcześniej przekształceń dochodziło do pozyskiwania przez kolejne podmioty środków dających faktyczną władzę w zakresie służebności, co jest jednoznaczne z wydaniem rzeczy i odpowiada sposobowi przeniesienia posiadania określonemu w przepisieart. 348 kc.
Zważywszy powyższe nie mają również podstaw zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego wskazujące na błędne zastosowanie przepisuart. 172 § 1 kcpoprzez przyjecie, że posiadanie nosiło znamiona dobrej wiary, mimo braku legitymowania się tytułem prawnym do ingerowania w sferę cudzej własności oraz przepisuart. 348 zd. 2 kcw zw. zart. 6 kcpoprzez jego niezastosowanie.
W pierwszym rzędzie w odniesieniu do zarzutu błędnego przyjęcia dobrej wiary, to gdyby uczestnik posiadał tytuł prawny, to w ogóle dokonywanie jakichkolwiek ocen w przedmiocie nabycia służebności przez zasiedzenie byłoby bezprzedmiotowe.
Jak już wskazano, kwestionowanie podstaw przyjęcia dobrej wiary w odniesieniu do działki położonej wZ.nie ma uzasadnienia. Dobrej wiary zasiadującego posiadacza nie wyłącza wiedza o prawie własności przysługującym innej osobie. Dobra wiara występuje wtedy gdy ingerencja w cudzą własność w zakresie odpowiadającym służebności rozpoczyna się w takich okolicznościach, które usprawiedliwiają przekonanie posiadacza, że nie narusza on cudzego prawa. Decydujące znaczenie ma ocena dobrej czy złej wiary w chwili objęcia posiadania prowadzącego do zasiedzenia. Utrata dobrej wiary w czasie trwania posiadania nie ma już prawnego znaczenia. Domniemanie dobrej wiary posiadacza wzruszyć może jedynie dowód, że posiadacz w chwili rozpoczęcia posiadania w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu wiedział lub mógł się dowiedzieć o tym, że narusza prawo innej osoby. Tymczasem nie zostało w sprawie wykazane, że ówczesny właściciel sprzeciwiał się budowie urządzeń przesyłowych na jego gruncie. Nie jest przy tym wystarczające twierdzenie, że właściciel nie wyrażał zgody na posadowienie linii. Wskazać należy, że w myśl obowiązujących w dacie wznoszenia urządzeń przesyłowych nadziałce (...)przepisówprawa budowlanego(art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane) wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę linii musiało być poprzedzone uzyskaniem prawa do dysponowania gruntem. Okoliczność, że w niniejszej sprawie decyzja budowlana została wydana oznacza, że przystępując do realizacji inwestycji, a następnie obejmując ją w posiadanieZakład (...)objął w dobrej wierze posiadanie służebności.
Co się tyczy podstaw uznania za nietrafny zarzutu naruszenia przepisuart. 348 zd. 2w zw. zart. 6 kc, to aktualne pozostają argumenty przedstawione już wcześniej powyżej.
W konsekwencji odrzucenia zarzutu o braku przesłanek dla uznania zasiedzenia z uwagi na niewykazanie ciągłości posiadania służebności, nie ma również podstaw zarzut naruszenia przepisuart. 292 kcw zw. zart. 176 § 1 kc.Sąd Rejonowy w sposób uprawniony uwzględnił zarzut zasiedzenia, uznając spełnienie przesłanek dla nabycia prawa służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, co skutkować musiało oddalenie wniosku o ustanowienie służebności.
W odniesieniu do zarzutu naruszeniaart. 3051kcw zw. zart. 285 § 1 i 2 kcw zw. zart. 292 kcpoprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie wykładni rozszerzającej z pominięciem językowej ich treści, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że przed wejściem w życie przepisówart. 3051-3054kcdopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej treści służebności przesyłu, to wbrew wyrażonemu powyżej zarzutowi ustaliła się jednolita linia orzecznicza, że istnieje możliwość nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu (art. 292 kcw zw. zart. 352 kc), nawet wówczas, gdy posiadanie rozpoczęło się przed wejściem w życie przepisówart. 3051-3054kc(uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2013 roku w sprawie III CZP18/13).
Z tych względów apelacja jako pozbawiona podstaw podlega oddaleniu, o czym orzeczono na podstawieart. 13 § 2 kpcw zw. zart. 385 kpc.
Z uwagi na wynik apelacji – wobec treściart. 520 § 3 kpc– należało zasądzić od wnioskodawców na rzecz uczestnika koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym w wysokości 120 zł – na podstawie§ 7 pkt 3w zw. z§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu– Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.