Sąd Rejonowy w Wołowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 52/15
Data wyroku: 2015-10-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Paprocki
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 284 § 1 kk

Sygnatura aktII K 52/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 października 2015 r.
Sąd Rejonowy w Wołowie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący SSR Tomasz Paprocki
Protokolant Edyta Lickiewicz
przy udziale prokuratora Michała Gnyszki
po rozpoznaniu w dniach 25 lutego 2015 r., 16 kwietnia 2015 r., 17 czerwca 2015 r., 3 września 2015 r. i 21 października 2015 r.
sprawy
S. K. (1), synaJ.iM.z domuK.,urodzonego (...)wL.
oskarżonego o to, że
1.  w dniu 6 września 2009 roku wW., po uprzednim pouczeniu o odpowiedzialności karnej grożącej za składanie fałszywych zeznań i zatajanie prawdy, składając zapewnienie spadkowe jako wnioskodawca w toczącym się postępowaniu spadkowym przed Sądem Rejonowym w Wołowie I Wydział Cywilny, sygn. akt(...), zeznał nieprawdę twierdząc, że jego matkaM. K.miała dwoje dzieci, tj.S. K. (1)iA. K., zaś innych dzieci, w tym przysposobionych nie posiadała, zatajając jednocześnie fakt istnienia trzeciego z synów –E. K. (1), czym podstępnie wprowadził w błąd funkcjonariusza publicznego i doprowadził do wyłudzenia poświadczenia nieprawdy w zapadłym w tym postępowaniu postanowieniu Sądu Rejonowego w Wołowe I Wydział Cywilny z dnia 16 września 2009 r.,
tj. o czyn zart. 233 § 1 kkiart. 272 kkw związku zart. 11 § 2 kk
2.  w dniu 15 kwietnia 2010 r. wW., posługując się poświadczającymi nieprawdę postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego w Wołowie I Wydział Cywilny poA. K.z dnia 18.06.2008 r., sygn. akt(...)iM. K.z dnia 16.09.2009r, sygn. akt(...), wiedząc, że pominięto w nich jako spadkobiercęE. K. (1)oraz podając się jako właściciel niezabudowanychdziałek nr (...)o łącznej powierzchni 0,8436 ha położonych we wsiL., dla których to prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Krośnie, VI Wydział Ksiąg Wieczystychksięga wieczysta nr (...), przekazał wymienione nieruchomości gruntowe na rzecz córkiJ.S.w formie darowizny przed notariuszem z Kancelarii Notarialnej wW.,
tj. o czyn zart. 273 kk
3.  w dniu 16 września 2009 r. wW., wykorzystując działania określone w punkcie 1, uzyskując postanowienie Sądu Rejonowego w Wołowie o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie(...), przywłaszczył część nienależnych mu praw majątkowych do spadku poM. K., czym działał na szkodęE. K. (1),
tj. o czyn zart. 284 § 1 kk

******************

I
uznaje oskarżonego  
S. K. (1)
            za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie 1 części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo zart. 233 § 1 kkiart. 272 kkw związku zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 233 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierza mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

II
uznaje oskarżonego  
S. K. (1)
            za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie 2 części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo zart. 273 kki za to na podstawie tego przepisu wymierza mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności;

III
uznaje oskarżonego  
S. K. (1)
            za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie 3 części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo zart. 284 § 1 kki za to na podstawie tego przepisu wymierza mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

IV
na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkłączy wyżej orzeczone kary pozbawienia wolności i wymierza oskarżonemu karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

V
na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 kkwarunkowo zawiesza oskarżonemu wykonanie wymierzonej kary pozbawienia wolności na okres 3 (trzech) lat próby;

VI
na podstawieart. 627 kpkzasądza od oskarżonegoS. K. (1)na rzecz oskarżyciela posiłkowegoE. K. (1)kwotę 1298,88 zł tytułem zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru;

VII
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.K. A.kwotę 929,88 zł z VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną oskarżonemu z urzędu;

VIII
na podstawieart. 627 kpkiart. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnychzasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, w tym opłatę w kwocie 180 zł.

Sygn. akt II K 52/15

UZASADNIENIE
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
S. K. (1)jest synemM. K., której bratem byłF. K..
Nieżyjąca jużM. K., opróczS. K. (1), miała jeszcze dwóch synów, tj.A. K.iE. K. (1).
F. K.zmarł w dniu 22 października 1993 r. i na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Wołowie z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn. akt(...)spadek po nim na podstawie ustawy nabyła jego siostraM. K.w całości.
Dowód:
- postanowienie, k. 30
- odpis aktu zgonu, k. 25,
- protokół, k. 27.
M. K.zmarła w dniu 16 grudnia 1999 r. i na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Wołowie z dnia 16 września 2009 r.(...)spadek po niej na podstawie ustawy nabyli synowieS. K. (1)iA. K.po ½ części każdy z nich.
W toku powyższego postępowania spadkowegoS. K. (1)pouczony o treściart. 671 § 3 kpci w trybieart. 671 § 1 kpc, wiedząc, że ma przyrodniego brataE. K. (1), podał, że jego matkaM. K.miała tylko dwoje dzieci, tj. jego iA. K.oraz że nie miała innych dzieci, w tym przysposobionych.
Dowód:
- protokół, k. 32
- postanowienie, k. 34
- odpis aktu zgonu, k. 24,
- zeznaniaM. B., k. 19-20, 271-273,
- zeznaniaE. K. (1), k. 150, 46-47 akt odezwy,
- wyjaśnieniaS. K. (1), k. 245-247, 136,
- zeznaniaD. B., k. 265,
- zeznaniaW. K., k. 266,
- zdjęcia, k. 270.
A. K.zmarł w dniu 15 maja 2002 r. i na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Wołowie z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. akt(...)spadek po nim na podstawie ustawy nabył bratS. K. (1)w całości.
W toku powyższego postępowania spadkowegoS. K. (1)pouczony o treściart. 671 § 3 kpci w trybieart. 671 § 1 kpc, wiedząc, że ma przyrodniego brataE. K. (1), podał, żeA. K.miał tylko jednego brata, tj. jego samego.
Dowód:
- odpis aktu zgonu, k. 25,
- postanowienie, k. 38,
- protokół, k. 36,
- zeznaniaM. B., k. 19-20, 271-273,
- zeznaniaE. K. (1), k. 150,
- wyjaśnieniaS. K. (1), k. 245-247, 136,
- zeznaniaD. B., k. 265,
- zeznaniaW. K., k. 266,
- zdjęcia, k. 270.
S. K. (1), posłużył się wyżej wymienionymi i poświadczającymi nieprawdę postanowieniami sądu o stwierdzeniu nabycia spadku poA.iM. K., ujawnił się jako właściciel w księdze wieczystej i darował swojej córceJ. S.nieruchomości, które nabył na podstawie tych postanowień.
W dniu 15 kwietnia 2010 r. przed notariuszemT. G.z kancelarii notarialnej wW.S. K. (1)zawarł zJ. S.umowę darowizny, na mocy której, podając się jako właściciel niezabudowanychdziałek nr (...)o łącznej powierzchni 0,8436 ha położonych we wsiL.(księga wieczysta nr (...), darował jej te nieruchomości.
Dowód:
- umowa, k. 54-55.
W dniu 23 października 2012 r. Sąd Rejonowy w Wołowie zmienił prawomocne postanowienie tegoż sądu z dnia 16 września 2009 r. i stwierdził, że spadek poM. K.na podstawie ustawy nabyli jej synowieE.,S.iA. K.po 1/3 części każdy z nich.
Dowód:
- postanowienie, k. 107.
W dniu 23 października 2012 r. Sąd Rejonowy w Wołowie zmienił prawomocne postanowienie tegoż sądu z dnia 18 czerwca 2008 r. i stwierdził, że spadek poA. K.na podstawie ustawy nabyli jego braciaE.iS. K. (2)po ½ części każdy z nich.
Dowód:
- postanowienie, k. 104.
S. K. (1)w toku postępowania przygotowawczego stwierdził, że przyznaje się częściowo do popełnienia zarzuconych mu czynów i złożył wyjaśnienia.
W toku postępowania sądowego nie przyznał się do postawionych mu zarzutów i również składał wyjaśnienia.

Sąd zważył:
Przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło sprawstwo i winę oskarżonego.
Ustalając stan faktyczny, sąd opierał się na dowodach w postaci wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadków oraz na dowodach z dokumentów.
Nie dano wiary wyjaśnieniom oskarżonego w tej części, w której stwierdzał, że w wyniku niewiedzy lub też w wyniku niezrozumienia pytania i intencji sądu, zataił w toku postępowania spadkowego, że jego matka miała trójkę dzieci i że on sam miał dwóch braci, tj.A.iE. K. (1).
Wyjaśnienia oskarżonego stały w sprzeczności z innymi dowodami, a w szczególności z zeznaniami świadków oraz dowodami w postaci zdjęć.
Z zeznańM. B.(k. 19) wynikało, że już w 2007 r. oskarżony informował go, że w sprawach spadkowych musi skontaktować się zE. K. (1), o którego istnieniu świadek dowiedział się właśnie od oskarżonego.
Potwierdzał to oskarżony, który wyjaśniał, że przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nabycia spadku udał się z zięciemE. B.doE. K. (1)i pytał go, czy nie zechciałby wziąć udziału w postępowaniu spadkowym poF. K..
Już z tych powyższych okoliczności wywnioskować można, że skoro oskarżony udał się z taką wizytą, to wiedział, żeE. K. (1)znajduje się w kręgu spadkobierców, inaczej nie widziałby konieczności konsultowania z nim kwestii spadkowych. Oskarżony, jeszcze jako podejrzany, wyjaśnił, żeE. K. (2)mówił mu, żeby go w to (postępowanie spadkowe) nie mieszać, ponieważ on po żadnych sądach nie będzie chodził.
Z powyższego wynikałoby, iż w toku spotkania zE. K. (1)oskarżony uznał, bądź ustalił, że przed sądem nie będzie ujawniał, że ma przyrodniego brata, bowiem brat nie jest zainteresowany nieruchomościami wchodzącymi w skład spadku i nie chce uczestniczyć w posiedzeniach sądu.
Taki właśnie zamiar oskarżonego i powód nie ujawnienia brata przed sądem potwierdzony został zeznaniami świadkaD. B., który uczestniczył w spotkaniu oskarżonego z bratem i który stwierdził przed sądem, że oskarżony z bratem ustalili, że teść nie poda przed sądem, że ma przyrodniego brata.
W konsekwencji uznać należało, że już te dowody w sposób jasny i pełny potwierdzały, że nie ujawnienie przez oskarżonego faktu posiadania brata nie było efektem pomyłki, czy niezrozumienia pytania sądu, lecz zamierzonym działaniem.
To, że oskarżony wiedział, żeE. K. (1)jest jego przyrodnim bratem i synem jego matki, potwierdzały zeznania samegoE. K. (1). NadtoE. K. (1)stwierdzał, że uczestniczył w pogrzebie matki, w którym oczywiście uczestniczył również oskarżony.
Z zeznańW. K.– żony oskarżonego – również wynikało, że oskarżony wiedział, żeE. K. (1)jest jego przyrodnim bratem, bowiem świadek zeznała, że przypuszcza, iż jej mąż taką właśnie wiedzę posiadał.
Również zeznaniaM. B.potwierdzały sprawstwo oskarżonego. Świadek m.in. przedstawił przed sądem zdjęcie, któreE. K. (1)otrzymał od oskarżonego, na którego odwrocie zawarta jest dedykacja z czerwca 1967 r. „Na pamiątkę miłemu Bratu i Bratowej –S.iW.”.
Ponadto świadek potwierdzał, żeE. K. (1)był zapraszany przez oskarżonego m.in. na chrzest jego córkiJ..
W tym stanie rzeczy uznać należało, że oskarżony wiedział, żeE. K. (1)jest synem jego matki i jego przyrodnim bratem.
Przed sądem oskarżony stwierdził, że w toku postępowania spadkowego odpowiedział sądowi, że nie ma brata rodzonego. Takich jednak słów oskarżony w toku postępowania cywilnego nie użył, co wprost wynika z treści protokołów. Poza tym pytania sądu dotyczyły tego, czy matka oskarżonego posiadała dzieci i ile, a nie czy oskarżony ma rodzeństwo, na które to pytania oskarżony odpowiedział, że zmarła miała dwoje dzieci (k. 32). W toku postępowania spadkowego poA. K.oskarżony stwierdził zaś, że spadkodawca posiadał tylko jednego brata, tj. mnie (k. 36).
Oceniając zachowanie oskarżonego pod względem prawnym, uznać należało, że zeznając nieprawdę przed sądem, oskarżony dopuścił się popełnienia przestępstwa wypełniającego znamiona dwóch przestępstw.
Po pierwsze, co oczywiste, oskarżony dopuścił się przestępstwa zart. 233 kk. Pod drugie zaś, zeznając nieprawdę wprowadził w błąd sąd i tym samym funkcjonariusza publicznego (sędziego) wchodzącego w skład tegoż sądu. Nadto w wyniku podstępnego działania oskarżonego sąd wydał postanowienie, które się uprawomocniło i który to dokument (do którego wydania sąd był oczywiście uprawniony) poświadczał nieprawdę, bowiem nie zaliczałE. K. (1)do kręgu spadkobierców ustawowych.
Po drugie oskarżony, wiedząc, że postanowienia sądu nie odpowiada prawdzie i potwierdza nieprawdę, posłużył się tymi dokumentami w toku kolejnych czynności prawnych, a to w toku ujawniania siebie jako właściciela w sądzie wieczystoksięgowym oraz w toku zawierania umowy darowizny. Takie zachowanie wypełniło znamiona przestępstwa zart. 273 kk.
Oskarżony, uzyskując w wyniku swoich podstępnych działań prawomocne postanowienia sądu, które stwierdzały, że nabył on spadek poA. K.iM. K., przywłaszczył mu część nienależnych mu (a należnychE. K. (1)) praw majątkowych do spadku.
Tu zwrócić należy uwagę, że popełnienie przestępstwa przywłaszczenia prawa majątkowego (w tym przypadku prawa do części spadku) nie jest uzależnione od uprzedniego posiadania tego prawa. Posiadanie, jako instytucja prawa cywilnego, oznaczająca stan faktyczny, polegający na władaniu określoną rzeczą przez posiadacza, nie obejmuje swoim zakresem praw majątkowych i wymóg posiadania dotyczy jedynie cudzej rzeczy ruchomej (tak SN w postanowieniu z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt IV KK 3/09).
Wymierzając oskarżonemu kary jednostkowe i karę łączną, sąd miał na uwadze dyrektywy zart. 53 kk.
Sąd wziął pod uwagę uprzednią niekaralność oskarżonego, choć nie traktował jej jako okoliczności łagodzącej.
Jako okoliczność łagodzącą sąd potraktował to, że pierwotnie sam pokrzywdzony godził się na nie ujawnianie jego istnienia przed sądem. Co za tym idzie uznać należało, że oskarżony niejako skonsultował swoje przestępcze działanie z pokrzywdzonym.
Nie ulegało jednak wątpliwości, że wszystkie popełnione przez oskarżonego czyny, a w szczególności te, które godziły w wymiar sprawiedliwości i rzetelność wystawianych przez sądy dokumentów, cechowały się znaczną społeczną szkodliwością.
Nadto działanie oskarżonego spowodowało, że sąd zmuszony był zmieniać prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Z powyższego wynikała decyzja sądu o nie zasądzeniu obowiązku naprawienia szkody, bowiem prawa majątkoweE. K. (1)do spadku zostały przywrócone przez sąd i szkoda nie istniała w chwili wyrokowania.
W tym stanie rzeczy sąd uznał za zasadne wymierzenie kary pozbawienia wolności, jednak z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Tak wymierzona kara, zdaniem sądu, powinna być wystarczająca dla osiągnięcia stawianych przed nią celów.
Ponieważ oskarżony uzyskuje regularnie emeryturę, zdecydowano o obciążeniu go kosztami procesu, w tym o zwrocie pokrzywdzonemu kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, które wyliczono na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie, powiększając je o kwotę podatku VAT, którą pokrzywdzony zmuszony był uiścić swojemu pełnomocnikowi.