Sąd Okręgowy w Poznaniu
XVIII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XVIII C 1385/15
Data wyroku: 2016-01-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSO Magda Inerowicz
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: 446 par 4 kc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 stycznia 2016r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XVIII Cywilny
w składzie: Przewodniczący:SSO Magda Inerowicz
Protokolant:   prot. sąd. Emilia Staszkiewicz
po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r.,
na rozprawie
sprawy z powództwa:C. Z.
przeciwko:(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanego(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.na rzecz powódkiC. Z.kwotę 25.000 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 24. grudnia 2014r. do dnia zapłaty,

2
w pozostałej części powództwo oddala,

3
kosztami sądowymi obciąża strony stosunkowo: powódkę w 69%, a pozwanego w 31% i z tego tytułu:

a
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.361,27 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1116 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego,

b
zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.484 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

c
nakazuje ściągnąć od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Poznaniu, z zasądzonego w punkcie 1. wyroku roszczenia, kwotę 115,34 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych,

d
nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 51,82 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych,

/-/ M. Inerowicz

UZASADNIENIE
PowódkaC. Z.domagała się od pozwanego(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.zapłaty kwoty 80.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 24 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę doznaną przez powódkę w związku ze śmiercią jej synaK. Z.oraz zasądzenia od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając żądanie powódka wskazała, że w dniu 1 sierpnia 2014 r. jej synK. Z.uległ wypadkowi komunikacyjnemu, w wyniku którego poniósł śmierć na miejscu. Odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku wynika z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, którą sprawca wypadkuJ. K.zawarł z pozwanym. Powódka wskazała, iż jej więź z synem była szczególnie silna.K. Z.zamieszkiwał kilkaset metrów od domu powódki, utrzymywała z nim codzienny kontakt. Na skutek śmierciK. Z.powódka przeżyła traumę i nie może się pogodzić z myślą, że jej syn umarł.
Wodpowiedzi na pozewz dnia 29 października 2015 r. pozwany(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwany zakwestionował żądanie powódki co do wysokości. Pozwany wskazał, iż co do zasady uznał swoją odpowiedzialność za krzywdę i ból po stronie powódki jako matki zmarłego w wypadkuK. Z., przyznając powódce kwotę 25.000 zł tytułem zadośćuczynienia. W ocenie pozwanego, żądanie powódki ponad wypłaconą jej kwotę należy uznać za nieuzasadnione. Pozwany zakwestionował również zasadność dochodzenia przez powódkę odsetek ustawowych od dochodzonej w pozwie kwoty od dnia 24 grudnia 2014 r. tj. od dnia wydania pierwszej decyzji pozwanego. Jednocześnie pozwany wskazał na możliwość ugodowego zakończenia postępowania poprzez dokonanie na rzecz powódki dopłaty zadośćuczynienia w wysokości 25.000 zł.
Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. pełnomocnik pozwanego wskazuje, że pozwany połączył się zespółką (...), a obecna nazwa pozwanego to(...) S.A.V.(...).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 1 sierpnia 2014 r. w miejscowościU.syn powódkiK. Z.uległ wypadkowi komunikacyjnemu. Kierujący samochodem markiB.nr rej. (...)J. K., będąc w stanie nietrzeźwości i kierując samochodem pomimo orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, doprowadził do zderzenia czołowego z samochodem poszkodowanegoK. Z.. Kierowcy obu pojazdów ponieśli śmierć na miejscu.
Postanowieniem z dnia 7 listopada 2014 r. Prokuratura Rejonowa w Obornikach umorzyła śledztwo prowadzone w sprawie z uwagi na śmierć sprawcy wypadku.
Sprawca wypadku posiadał obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.. Pozwany obecnie działa podfirmą (...) S.A.V.(...).
Dowód: bezsporne, a n adto dokumenty w aktach szkodowych   pozwanego – załącznik do akt,  kserokopia postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia 7.11.2014 r. k. 8 – 9, kserokopia odpisu skróconego aktu zgonu k. 10, kserokopia odpisu skróconego aktu małżeństwa k. 11, fotografie k. 12 – 18, oświadczenie powódki k. 19 – 20., odpis KRS k. 34 – 36, postanowienie referendarza sądowego Sądu Rejonowego dla Miasta Stołecznego Warszawy w Warszawie k. 43 – 44.
W dniu zdarzenia powódka zamieszkiwała wraz z córkąH. L., zięciem i wnukami. Była wdową. PoszkodowanyK. Z.zamieszkiwał niedaleko domu powódki w tej samej wsi.K. Z.miał żonę i dzieci. Powódka widywała się z poszkodowanym średnio co drugi dzień, pomagała mu w opiece nad dziećmi.
Oprócz synaK. Z.powódka miała jeszcze pięcioro dzieci. W 1997r. zmarł syn powódkiS., a w 2000 r. mąż powódki.
Powódka był bardzo zżyta ze zmarłym w(...) synem.K. Z.zawsze pamiętał o urodzinach matki, imieninach.
Po śmierci synaK.powódka nie korzystała z pomocy psychiatry, czy psychologa. Uczęszcza do lekarza rodzinnego, który przepisuje powódce leki uspokajające.
Obecnie powódka utrzymuje kontakt z żonąK. Z.i jego dziećmi.
Powódka ma obecnie 73 lata, utrzymuje się z renty rodzinnej po mężu w kwocie 1.100 zł miesięcznie i nadal zamieszkuje z córkąH. L., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Powódkę prawie codziennie odwiedzają synowie:M.iW., którzy zamieszkują naprzeciwko domu powódki.
Powódka często wspomina zmarłego syna, płacze.
Dowód:  zeznania świadków:H. L.min. 9 – min. 15 e – protokołu z dnia 15 grudnia 2015 r. k. 47,M. Z.min. 16 – min. 17  e – protokołu z dnia 15 grudnia 2015 r. k.  48,W. Z.min. 18 – min. 20  e – protokołu z dnia 15 grudnia 2015 r. k. 48 .
W toku postępowania likwidacyjnego powódka, pismem z 24 listopada 2014r., wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w związku ze śmiercią syna. Strona pozwana w toku postępowania likwidacyjnego przyznała powódce łączną kwotę 25.000 zł tytułem zadośćuczynienia.
Dowód: wezwania do zapłaty i odpowiedzi pozwanego  w aktach szkody w załączniku.
Powyższy stan faktycznySąd ustalił na podstawie dowodów z wyżej wskazanych dokumentów oraz zeznań świadków.
Wskazane wyżej dokumenty prywatne i urzędowe należało uznać za w pełni wiarygodne. Zgodnie z treściąart. 245 k.p.c.dokumenty prywatne stanowią dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Przywołane wyżej dokumenty prywatne, jak i dokumenty urzędowe nie były kwestionowane przez strony, a i Sąd nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków. Były one szczere, spontaniczne i odpowiadające zasadom doświadczenia życiowego.

Sąd zważył co następuje:
Powództwo okazało się częściowo zasadne.
Powódka domagała się zasądzenia od pozwanego uzupełniającego zadośćuczynienia pieniężnego w wysokości 80.000 zł w związku ze śmiercią jej syna.
Zgodnie z treściąart. 446 § 4 k.c.Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Omawiany przepis został dodany do przepisówkodeksu cywilnegoustawą z dnia 30 maja 2008r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 116 poz. 731), która weszła w życie w dniu 3 sierpnia 2008 r. Wypadek i śmierćK. Z.miały miejsce w dniu 1 sierpnia 2014 r., a więc w czasie kiedy przedmiotowe uregulowanie już obowiązywało.
Unormowanie zawarte wart. 446 k.c.jest wyjątkiem od zasady, że roszczenia odszkodowawcze zostają przyznane jedynie osobom bezpośrednio poszkodowanym, w szczególności przeciwko którym był skierowany czyn niedozwolony. Wniesienie roszczeń zart. 446 k.c.warunkuje śmierć poszkodowanego na skutek doznanego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia w wyniku czynu niedozwolonego określonej osoby.
Pozwany nie kwestionował zasady swojej odpowiedzialności co do żądania zasądzenia omawianych świadczeń podnosząc jedynie, że wypłacone powódce kwoty stanowią wystarczająca rekompensatę za poniesioną szkodę.
Zgodnie zart. 446 § 1w zw. zart. 446 § 4 k.c.sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny osoby, która poniosła śmierć wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę od zobowiązanego do naprawienia szkody. Ustalenie wysokości zadośćuczynienia zart. 446 § 4 k.c.winno nastąpić według kryteriów branych pod uwagę przy zasądzaniu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (art. 23 i art. 24w zw. zart. 448 k.c.), z uwzględnieniem jednak ciężaru gatunkowego naruszonego dobra (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2010r., I ACa 178/2010).
W ocenie Sądu, mierzenie skali cierpienia osoby, która nie doznała uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia, pozostaje poza możliwościami dowodowymi Sądu. Kryterium bólu jest więc nieprzydatne w praktyce sądowej i wydaje się słuszne, żekodeks cywilnynie odwołuje się do niego, zakładając, że utrata osoby najbliższej zawsze wywołuje ból. (P. H.„Zadośćuczynienie za śmierć tylko dla członków najbliższej rodziny”, Rzeczpospolita z 9 lipca 2009 r.). Do świadczenia takiego mają prawo wyłącznie członkowie najbliższej rodziny. Zadośćuczynienie ma kompensować nie tyle doznany ból spowodowany śmiercią osoby bliskiej, lecz przedwczesną utratę członka rodziny. Dobrem osobistym, którego naruszenie wymaga rekompensaty, jest zatem prawo do życia w rodzinie (P. H.vide „Zadośćuczynienie…”). Zadośćuczynienie zart. 446 § 4 k.c.służy zatem kompensacie krzywdy po stracie osoby najbliżej, a zatem uszczerbku dotykającego subiektywnej sfery osobowości człowieka, w szczególności cierpienia, bólu i poczucia osamotnienia, powstałych utrudnień życiowych, konieczności zasadniczo odmiennego urządzenia sobie życia, ograniczenia sfery korzystania z przyjemności (tak: Sąd Apelacyjny w Poznaniu z wyroku z dnia 16.05.2012r., I ACa 301/12, Lex nr 1213847). Sąd orzekając w przedmiocie takiego żądania musi wziąć pod uwagę kompensacyjny charakter zadośćuczynienia i rodzaj naruszonego dobra - ciężar gatunkowy poszczególnych dóbr osobistych nie jest bowiem jednakowy i nie wszystkie dobra osobiste zasługują na jednakowy poziom ochrony za pomocą środków o charakterze majątkowym. Ponadto, sąd musi zbadać nasilenie złej woli sprawcy oraz celowość zastosowania tego środka. Przekłada się to zarówno na możliwość zasądzenia zadośćuczynienia w konkretnej sprawie, jak i na jego wysokość.
Zadośćuczynienie przewidziane wart. 446 § 4 k.c.jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy, która nie zależy od statusu materialnego pokrzywdzonego. Jedynie rozmiar zadośćuczynienia może być odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar i to w zasadzie bez względu na status społeczny i materialny pokrzywdzonego. Przesłanka „przeciętnej stopy życiowej" społeczeństwa ma charakter uzupełniający i ogranicza wysokość zadośćuczynienia tak, by jego przyznanie nie prowadziło do wzbogacenia osoby uprawnionej, nie może jednak pozbawiać zadośćuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminować innych czynników kształtujących jego rozmiar (por. SN w wyroku z 10.05.2012r., IV CSK 416/11, Lex nr 1212823).
W tej sytuacji możliwość dochodzenia od pozwanego ubezpieczyciela zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych – prawa do życia w rodzinie – na skutek śmierci osoby bliskiej nie budzi wątpliwości Sądu.
Na skutek śmierciK. Z.doszło bowiem do przedwczesnego zerwania więzi rodzinnych łączących zmarłego z powódką. Wobec powyższego zgłoszone przez powódkę żądanie zasądzenia zadośćuczynienia zasługiwało na uwzględnienie co do zasady.
Przystępując do ustalenia wysokości należnego powódce zadośćuczynienia w pierwszej kolejności odnieść się należało do ciężaru gatunkowego naruszonego dobra osobistego powódki. Oceniając ciężar gatunkowy tego dobra w porównaniu z innymi uznać należało, że jego naruszenie stanowi daleko większą dolegliwość psychiczną dla członka rodziny zmarłego niż w przypadku innych dóbr osobistych, a jego skutki rozciągają się na całe dalsze życie, są nieodwracalne.
Przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia należnego powódce, w pierwszej kolejności na uwadze mieć należało bliskość relacji łączącej powódkę ze zmarłym. Powódka była matkąK. Z.. Łączyły ich zatem najbliższe więzy pokrewieństwa. Oczywiste jest przy tym, że więzi łączące dzieci z rodzicami, nawet jeżeli są już osobami dorosłymi, zazwyczaj są bardzo silne, a strata dziecka – nawet już pełnoletniego i mającego własną rodzinę jest równie bolesna i dotkliwa.
W niniejszej sprawie więzi łączące powódkę z synem były bardzo silne, a ich relacje bardzo dobre. Powódka co kilka dni widywała się z synem, pomimo tego, że miał on już własne dzieci i żonę. Był dla niej wsparciem emocjonalnym.
Wskazać również należy, że śmierć osoby bliskiej w wyniku wypadku jest zawsze przedwczesna w tym znaczeniu, że w normalnym toku rzeczy (tj. w przypadku niezaistnienia wypadku) osoba bliska żyłaby dłużej. Niemniej, przedwczesność śmierci jest dużo bardziej zauważalna i odczuwalna w przypadku, gdy dziecko umiera przed rodzicem. Na uwadze mieć również należało zakres i czas trwania cierpień powódki.
Śmierć syna w częściowo zaburzyła funkcjonowanie powódki, w szczególności pogrążyła powódkę do chwili obecnej w smutku i rozpaczy. Obniżyła się jakość życia powódki, często wspomina syna, na wspomnienie o nim płacze. Z tych względów nie była nawet w stanie zeznawać w niniejszej sprawie.
W związku ze śmiercią syna powódka przyjmuje leki uspokajające, które przepisuje jej lekarz rodzinny. Należy stwierdzić, z uwagi na powyższe okoliczności, że stopień pokrzywdzenia powódki na skutek śmierci syna jest znaczny. Z tego względu, w ocenie Sądu, kwota 25.000 zł tytułem zadośćuczynienia wypłacona dotychczas powódce jest zaniżona.
Z drugiej strony wskazać jednak należy, że powódka w chwili śmierci syna miała 72 lata, nie zamieszkiwała wspólnie z synem, ale córką, z którą do dnia dzisiejszego prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Można zatem domniemywać, że to z córką, a nie zmarłym synem powódka wiązała najbliższą przyszłość - w sensie opieki na starość, codziennego wsparcia. Dalej wskazać należy, że powódka nie pozostała po śmierci synaK.zupełnie sama i bez opieki. Powódka ma bowiem jeszcze dwóch synów, którzy często odwiedzają matkę oraz córkę. Powódka utrzymuje również kontakt z wdową poK. Z.i jego dziećmi. Może zatem nadal czerpać radość z posiadania synów, córki i ich rodzin, w szczególności zaś wnuków.
Mając na uwadze powyższe Sąd przyjął, że stosowym zadośćuczynieniem przyznanym na rzecz powódki będzie kwota 50.000 zł (łącznie z przyznanym powódce zadośćuczynieniem w kwocie 25.000 zł w postępowaniu likwidacyjnym). Żądanie zadośćuczynienia w wysokości 80.000 zł było w okolicznościach sprawy wygórowane.
Zadośćuczynienie w przyznanej wysokości spełnia funkcję kompensacyjną i uwzględnia ponadto całokształt okoliczności sprawy, tj. opisaną wyżej sytuację rodzinną i życiową powódki, zakres i czas trwania doznanych przez nią cierpień, jej wiek w chwili zdarzenia oraz ciężar gatunkowy naruszonego dobra osobistego.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawieart. 446 § 4 k.c.zasądził na rzecz powódki uzupełniające zadośćuczynienie w kwocie 25.000 zł (punkt 1 wyroku), a żądanie zasądzenia zadośćuczynienia w wyższej wysokości oddalił (punkt 2 wyroku).
Odsetki od zasądzonej tytułem zadośćuczynienia kwoty Sąd zasądził od dnia 24 grudnia 2014 r., a to na podstawieart. 481 k.c.w zw. zart. 455 k.c.Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. pełnomocnik powódki dokonał sprecyzowania roszczeń wnosząc o zapłatę na rzecz powódki kwoty 120.000 zł.
Zgodnie z treściąart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnychzakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Stąd też w dacie 24 grudnia 2014 r. pozwany pozostawał już w opóźnieniu co do zapłaty roszczenia z tytułu zadośćuczynienia i od tego dnia należało zasądzić odsetki za opóźnienie.
O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawieart. 100 k.p.c., rozdzielając je stosunkowo pomiędzy stronami. Powódkę obciążając w 69%, a pozwanego w 31%. Powódka żądała zapłaty kwoty 80.000 zł, a zasądzono na jej rzecz kwotę 25.000 zł, a zatem wygrała sprawę w 31 %.
Na koszty procesu złożyły się: opłata od pozwu w kwocie 4.000 zł, koszty zastępstwa procesowego każdej ze stron w kwocie 3.600 zł, opłata od pełnomocnictwa udzielonego przez powódkę 17 zł oraz wydatki związane ze stawiennictwem świadkówH. L.w kwocie 83,58 zł iM. Z.w kwocie 83,58 zł.
W związku z powyższym należało zasądzić od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.361,27 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1.116 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (4.000 zł + 3.617 zł x 31% = 2.361,27) Z kolei od powódki na rzecz pozwanego należało zasądzić kwotę 2.484 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (3.600 zł x 69%).
Wysokość wynagrodzeń pełnomocników stron Sąd ustalił na podstawie § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1, § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U.2015.1800 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1, § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804 ze zm.).
Na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tekst jednolity Dz.U. z 2010r., nr 90, poz. 594 ze zm.) należało ściągnąć od powódki na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 115,34 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych (z tytułu wydatków związanych ze stawiennictwem świadków na rozprawie: 167,16 zł x 69% = 115,34), a od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 51,82 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
SSOM. I.