Sąd Okręgowy w Świdnicy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 263/15
Data wyroku: 2015-05-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Waldemar Majka, Agnieszka Połyniak, Mariusz Górski
Słowa kluczowe: Wykroczenie Przeciwko Porządkowi I Spokojowi Publicznemu
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kpk

Sygn. akt IV Ka 263/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 maja 2015 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący:

SSO Agnieszka Połyniak (spr.)

Sędziowie:

SSO Mariusz Górski
SSO Waldemar Majka

Protokolant:

Magdalena Telesz

przy udziale Władysławy Kunickiej – Żurek Prokuratora Prokuratury Okręgowej,
po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r.
sprawy
A. A.

synaR.iL.z domuT.
urodzonego (...)wN.
oskarżonego zart. 224 § 2 kkw związku zart. 57a § 1 kk,art. 226 § 1 kkw związku zart. 57a § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku
z dnia 29 stycznia 2015 r. sygnatura akt II K 206/14
I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
1. uchyla rozstrzygnięcie o karze łącznej zawarte w punkcie III dyspozycji, jak również orzeczenie o warunkowym zwieszeniu wykonania tejże kary z punktu IV części rozstrzygającej,
2. uchyla orzeczenie o karze grzywny z punktu V części dyspozytywnej wyroku,
3. uchyla rozstrzygnięcie z punktu II dyspozycji dotyczące skazaniaA. A.za czyn zart. 226 § 1 kk, a opisany wpunkcie IIczęści wstępnej i po przyjęciu, żeA. A.w dniu 14 października 2012r roku wR.woj.(...)w lokalu(...), to jest miejscu publicznym, użył słów nieprzyzwoitych wobec funkcjonariuszy policji sierżantaM. J.i sierżantaŁ. S., żądając by „(...)”, co stanowi wykroczenie zart. 141kw, na podstawieart. 5 § 1 pkt 4 kpww związku zart. 45 § 1kw postępowanie karne przeciwkoA. A.umarza, a kosztami w tym zakresie obciąża Skarb Państwa,
4. zmienia rozstrzygnięcie z punktu VII dyspozycji w ten sposób, iż obniża opłatę należną od oskarżonegoA. A.na rzecz Skarbu Państwa do kwoty 180 złotych,
II. na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkw zw. zart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoA. A.kary 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności za czyn zart. 224 § 2 kkwarunkowo zawiesza na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata;
III. zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym zaliczając wydatki za to postępowanie na rachunek Skarbu Państwa.
Sygn. akt VI Ka 263/15

UZASADNIENIE
A. A.oskarżony został o to, że:
I. W dniu 14 października 2012 r wR.woj.(...), wywierał przemocą wpływ na funkcjonariuszy publicznych w osobach sierż. PolicjiM. J.i sierż. PolicjiŁ. S.w celu zmuszenia ich do zaniechania prawnej czynności służbowej polegającej na jego zatrzymaniu w ten sposób, że szarpał w/w funkcjonariuszy za umundurowanie oraz odpychał ich i wyrywał się chcąc się uwolnić , przy czym działając umyślnie, publicznie i bez powodu okazał rażące lekceważenie porządku prawnego;

tj. o czyn zart. 224 § 2 kkw zw. zart. 57 a § 1 kk
II. W miejscu i okolicznościach jak w pkt I znieważył funkcjonariuszy publicznych w osobach sierż. PolicjiM. J.i sierż. PolicjiŁ. S.w ten sposób, że podczas i w związku z pełnieniem przez w/w funkcjonariuszy obowiązków służbowych , używał wobec nich słów wulgarnych i powszechnie uznanych za obelżywe, przy czym działając umyślnie , publicznie i bez powodu okazał rażące lekceważenie porządku prawnego;

tj. o czyn zart. 226 § 1 kkw zw. zart. 57 a § 1 kk
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015r. Sąd Rejonowy w Kłodzku, w sprawie o sygn. akt II K 206/14 oskarżonegoA. A.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w punkcie I części wstępnej wyroku, eliminując z opisu czynu, iż działał on umyślnie, publicznie i bez powodu, okazując rażące lekceważenie porządku prawnego, to jest przestępstwa zart. 224 § 2 kki za to na podstawieart. 224 § 2 kkwymierzył mu karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności. Nadto oskarżonegoA. A.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku, eliminując z opisu czynu, iż działał on umyślnie, publicznie i bez powodu, okazując rażące lekceważenie porządku prawnego, to jest przestępstwa zart. 226 § 1 kki za to na podstawieart. 226 § 1 kkwymierzył mu karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności.  Na podstawieart. 85 kkiart. 86 § 1 kkkary pozbawienia wolności orzeczone wobec oskarżonegoA. A.w punkcie I i II wyroku połączył i orzekł karę łączną 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie tak orzeczonej wobec oskarżonegoA. A.kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata. Nadto na podstawieart. 71 § 1 kkwymierzył oskarżonemuA. A.karę grzywny w wymiarze 30 (trzydzieści) stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki na kwotę 20 (dwudziestu) złotych oraz obciążył go kosztami sądowymi, w tym wymierzył mu opłatę w wysokości 240 złotych.
Z rozstrzygnięciem tym nie pogodził się oskarżony, który za pośrednictwem swego obrońcy zaskarżył wyrok na swoją korzyść w części obejmującej pkt I, II, III, IV, V, VII i na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 zarzucił:

I
błąd w ustaleniach faktycznych Sądu polegający na:

⚫

przyjęciu przez sad wbrew zeznaniom świadkówM. K.iB. P.oraz wyjaśnieniom oskarżonego, żeA. A.nie zastosował się do poleceń interweniujących funkcjonariuszy w sytuacji gdy analiza tych dowodów wskazuje, że interweniujący funkcjonariusze nie wskazywali przyczyn interwencji i podstaw zatrzymania oskarżonego;

przyjęciu przez Sąd wbrew zeznaniom świadkówM. K.,B. P.,P. W.iP. K., że oskarżonyA. A.używał w stosunku do pokrzywdzonych słów, które ich znieważały i tym samym wyczerpał znamiona czynu określonego wart. 226 § 1 kkw sytuacji gdy prawidłowa analiza tych zeznań prowadzi do wniosku, że oskarżony domagał się jedynie wskazania podstawy interwencji i wobec nie uzyskania informacji od funkcjonariuszy nie chciał opuścić lokalu(...);

pominięcie treści zeznańP. W.iP. K.w zakresie w jakim biorący bezpośredni udział w zdarzeniu funkcjonariuszeKPwN.zaprzeczyli by oskarżonyA. A.znieważał słowami wulgarnymi interweniujących funkcjonariuszy;

II
błędną ocenę zebranych w sprawie dowodów poprzez:

⚫

bezpodstawne i bezkrytyczne danie wiary zeznaniom pokrzywdzonych funkcjonariuszy co do przebiegu zdarzeń z udziałem oskarżonego wRestauracji (...)wR., a w szczególności przyjęcie, że funkcjonariusze poprosili oskarżonego o opuszczenie lokali celem jego wylegitymowania, poinformowali o przyczynie i celu interwencji, poinformowali o możliwości zastosowania w stosunku do oskarżonego środków przymusu bezpośredniego;

nie odniesienie się do treści zeznańM. K.iB. P.poprzez uznanie ich za wiarygodne bądź też odmówienie tym zeznaniom waloru wiarygodności, w zakresie w jakim całkowicie odmiennie od zeznań pokrzywdzonych funkcjonariuszy osoby te relacjonowały przebieg zdarzeń w sali barowejRestauracji (...)wR.;

bezpodstawne przypisanie waloru zupełności, rzetelności i kompletności opinii biegłegoD.w sytuacji gdy opinia ta jako punkt wyjścia przyjęcia w całości za pewna wersję zdarzeń podana przez funkcjonariuszy i w oparciu o tę wersję zdarzeń analizował zapis interwencji nie dostrzegając oczywistych przekroczeń uprawnień przejawiających się w biciu i kopaniu oskarżonego.

III
naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 170 kpkmające istotny wpływ na wynik postępowania poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy o dopuszczenie dowodu z ustnej uzupełniającej opinii biegłego, która biegły miałby złożyć na rozprawie, w celu uzupełnienia opinii w zakresie w którym biegły nie wypowiedział się w opinii pisemnej.

Mając powyższe na uwadze apelujący wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie:

2
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kłodzku celem ponownego rozpoznania.

Z wyrokiem nie pogodził się także Prokurator Prokuratury Rejonowej w Kłodzku, który zaskarżył wyrok na korzyść oskarżonego w części dotyczącej orzeczenia o karze i na podstawieart. 438 pkt 2 k.p.k.zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, tj.art. 443 kpkpolegającą na naruszeniu zasady reformationis in peius w odniesieniu do oskarżonegoA. A.poprzez orzeczenie za drugi czyn (zarzucony aktem oskarżenia) surowszej kary pozbawienia wolności oraz bardziej dolegliwej kary grzywny od orzeczonych w poprzednim wyroku rozstrzygającym sprawę Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 2 grudnia 2013 roku, sygn. akt II K 82/13 pomimo, iż wyrok ten został zaskarżony wyłącznie przez obrońcę oskarżonego i zgodnie z w/w przepisem Sąd nie mógł w opisanej sytuacji w dalszym toku postępowania orzec surowszych kar niż orzeczonych poprzednim wyrokiem i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. II jego części dyspozytywnej, poprzez orzeczenie kary 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności oraz w pkt. V części dyspozytywnej wyroku poprzez orzeczenie grzywny w wymiarze 30 stawek dziennych po 15 złotych.

Sąd odwoławczy zważył, co następuje:
Zaskarżony wyrok jest drugim orzeczeniem wydanym w sprawie oskarżonegoA. A., a pierwszy wyrok zaskarżony został na korzyść oskarżonego i wówczas to Sąd odwoławczy podzielił część argumentów przedstawionych w apelacji. W konsekwencji kolejnego rozstrzygnięcia, surowszego zgodnie z brzmieniemart. 443 k.p.k.Sąd I instancji nie mógł wydać. Podkreślić przy tym należy, że orzeczeniem surowszym, jest tu każde orzeczenie, ustalające dolegliwość realnie większą niż dolegliwość wynikająca z treści uchylonego orzeczenia, a więc orzeczenie, które zawiera rozstrzygnięcie dla oskarżonego mniej korzystne, w tym również w zakresie przyjętej kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu i to niezależnie od wymiaru kary (vide np. wyrok SN z 1.6.2009 r., V KK 2/09, OSNKW 2009, Nr 10). Przepisart. 443 kpkrzeczywiście ograniczał zarówno zakres ustaleń, jak i wymierzonych kar.
W sytuacji zatem, kiedy najpierw Prokurator, formułując zarzut uznał, że znamiona występku zart. 226§1 k.k.w zw. zart. 57a§1 kk. zrealizował „w tym samym miejscu i czasie jak czyn zarzucony w pkt I aktu oskarżenia”, czyli w czasie, kiedy funkcjonariusze PolicjiM. J.iŁ. S.podejmowali interwencję związaną z legitymowaniem i zatrzymaniem oskarżonego, a następnie Sąd Rejonowy w Kłodzku w sprawie II K 82/13, w tej części zachowaniaA. A.także oddzielił od etapu wcześniejszego zajścia na ulicy, to konieczna była ocena tylko i wyłącznie tych wypowiedzi, które podały z ust oskarżonego wrestauracji (...)i przed tym lokalem, w wyczerpujące ustawowe znamiona występku zart. 226§1 k.k.
Słusznie zatem Sąd meriti, rozpoznający obecnie sprawę, zauważył, że zarzutem aktu oskarżenia objęto tylko fragment zajścia z dnia 14.10.2012r., tj. ten, który wiązał się z zachowaniamiA. A.w lokalu(...)(k. 385v), i „w tym zakresie dokonał analizy zachowania się oskarżonego”.
Z ustaleń tych, niekwestionowanych także przez Prokuratora (uprzednio i obecnie) wynika, że oskarżony do interweniujących funkcjonariuszy Policji zwracał się nie indywidualizując wypowiedzi, a reagując na żądanie opuszczenia lokalu, co objawiło się odmową wyjścia oraz słowami „weźcie(...)” (k. 383). Pozostałe wypowiedzi oskarżonego oraz jego zachowanie ocenione zostało jako „aroganckie i prowokacyjne". Ewentualna kara za czyn ten nie mogła być przy tym surowsza aniżeli 3 miesiące pozbawienia wolności.
Niemniej zauważyć trzeba, że ustawowym znamieniem występku zart. 226§1 k.k.jest zaś zachowanie polegającego naznieważeniufunkcjonariusza publicznego podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych. Zniewagą zaś jest takie zachowanie, które według zdeterminowanych kulturowo i powszechnie przyjętych ocen stanowi wyraz pogardy dla drugiego człowieka, które jednakże należy odróżnić od lekceważenia. O tym, czy dana wypowiedź ma charakter zniewagi decydują kryteria obiektywne, a nie odczucia znieważającego i znieważanego (tu decydują w pewnym stopniu zwyczaj i regionalne obyczaje). Nie każda zatem wypowiedź, zawierające nawet sformułowania wulgarne, będzie stanowiła zniewagę.
W tym przypadku, z ustaleń Sądu orzekającego wynika, żeA. A., sam będący kibicem, jak też przebywający w gronie osób o podobnych zainteresowaniach i sposobie bycia oraz zachowania, wypowiadając dwukrotnie zacytowane zdanie, ewidentnie lekceważył funkcjonariuszy Policji, odmawiając podporządkowania się ich poleceniom, co miało swój finał w tym, że podjęto w stosunku do niego środki przymusu bezpośredniego. W zachowaniu tym trudno dostrzec świadomą chęć poniżenia czy uwłaczenia godności pokrzywdzonych. W ocenie Sądu odwoławczego oskarżony, który już wcześniej przedstawiała się jako „kapitan drużyny” (k. 382v), w takim właśnie sposób manifestował butę i aroganckie zachowanie czy też, mówiąc wprost, zachowanie świadczące o braku kultury osobistej. Zgodzić się należy natomiast z tym, że to w trakcie pierwszego etapu zajścia, będąc jeszcze na ulicy, przed przyjściem do lokalu, oskarżony ewidentnie znieważył jednego z funkcjonariuszy, tj.M. J., lecz zachowanie to pozostało poza zarzutem aktu oskarżenia.
W tych okolicznościach – w ocenie sądu odwoławczego – zachowanie objęte zarzutem nie realizowało znamienia ustawowego zniewagi.
Z ustaleń Sądu a quo wynika bezsprzecznie natomiast, żeA. A.w miejscu publicznym użył wobec funkcjonariuszy słów niecenzuralnych, tj. nieprzyzwoitych, co z kolei stanowi o zrealizowaniu przez niego znamion wykroczenia z art. 141 kw. Niemniej z uwagi na upływ dwuletniego okresu w ciągu którego sprawca wykroczenia może ponieść odpowiedzialność karną (art. 45§1 kw), zdarzenie miało miejsce 14.10.2012r., Sąd odwoławczy umorzył postępowanie karne w tym zakresie (art. 5§1 pkt 4 pkw).
Reasumując, z jednej strony należy zgodzić się z Prokuratorem, który zaskarżył wyrok na korzyśćA. A., w części dotyczącej czynu zart. 226§1 k.k., że doszło do obrazyart. 443 k.p.k.w sytuacji, gdy Sąd Rejonowy wymierzył mu karę surowszą aniżeli w pierwszym, uchylonym wyroku, z drugiej strony z uwagi na to, że Sąd odwoławczy nie podzielił stanowiska Sądu orzekającego, iż oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał ustawowe znamiona występku zart. 226§1 k.k.ale wykroczenia zart. 141kw i w konsekwencji apelacja w tej części nie została uwzględniona w takiej postaci, w jakiej domagał się tego oskarżyciel. Tu przyznać rację należało obrońcy.
Odnosząc się w tym miejscu do apelacji obrońcy oskarżonego to jest ona słuszna tylko w tej części, w której skarżący kwestionował uznanie sprawstwa i winyA. A.odnośnie czynu zart. 226§1 k.k., natomiast w pozostałym zakresie ocenić ją należy jako bezzasadną i to wręcz w stopniu oczywistym.
Procedując tym razem Sąd Rejonowy wnikliwie i starannie przeprowadził postępowanie dowodowe, w tym przeanalizował samodzielnie zapis nagrania monitoringu zrestauracji (...)wR., a także poddał ocenie zachowanie nie tylko oskarżonego, ale i interweniujących funkcjonariuszy, a wnioski które na tej podstawie wyprowadził, posiłkując się przy tym opinią biegłego z zakresu taktyki i techniki interwencji oraz walk wręcz i samoobrony są jedynie trafne. Nie sposób przy tym zgodzić się z zarzutami apelującego, formułowanymi pod adresem opinii biegłego. Analiza zapisu monitoringu, z uwzględnieniem całości zachowaniaA. A., który już wcześniej przejawiał zachowania agresywne i prowokacyjne w stosunku do wykonujących swoje obowiązki służbowe funkcjonariuszy, pozwala na ustalenie właściwego wydźwięku słów i gestów, które wykonywał. Z tymi wnioskami biegłego zgadza się także Sąd odwoławczy, a zarzut jednostronności czy też wybiórczego potraktowania zarejestrowanych zachowań osób uczestniczących w zajściu, to jedynie próba nadinterpretacji rzeczywistej treści tego dowodu.
Sąd meriti wszechstronnie i rzeczowo przeanalizował całość materiału dowodowego, a następnie ocenił go, w tym także w kontekście tych dowodów, które świadczyły na korzyść oskarżonego. Zdaniem Sądu odwoławczego ocena całego materiału dowodowego dokonana została bardzo starannie i rzetelnie, a przede wszystkim z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania oraz wiedzy. W żadnym momencie Sąd nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, jak też nie pominął żadnego z dowodów, które przeprowadził.
Nie jest przy tym prawdą, że nie uwzględnił Sąd zeznańM. K.czyB. P.oraz błędnie oparł się na relacjach pokrzywdzonych.
Z treści uzasadnienia wynika jednoznacznie, że zeznaniaM. K.iB. P.odnośnie przebiegu interwencji w samym lokalu (przed wyprowadzeniem na korytarz) zostały uznane „za zbieżne i korelujące” z zapisem monitoringu oraz zeznaniamiM. J.,Ł. S.iP. W.(k. 385v- 386). Także na k. 386 znajduje się ocena tych dowodów. Jakkolwiek wprost Sąd nie zawarł swej oceny co do całości zeznań, to jednakże z treści tego uzasadnienia takie stanowisko jasno wynika i nie pozostawia wątpliwości, iż depozycje tych osób, uznane zostały za wiarygodne w zasadniczej dla sprawy części.
Z kolei relacja pokrzywdzonych dokonana została także przez pryzmat obiektywnego dowodu, tj. nagrania monitoringu i tu Sąd odwoławczy w pełni zgadza się z Sądem orzekającym, że to wersja pokrzywdzonych tworzy spójną całość z obrazem, który został zarejestrowany. Porównanie wersji wynikającej z wyjaśnień oskarżonego z nagraniem pozwala kategorycznie stwierdzić, iż relacjaA. A.nie polega na prawdzie, a ma na celu jedynie umniejszenie wydźwięku własnych zachowań i nadania im innego, aniżeli rzeczywisty, znaczenia.
Z tych też względów uznanie sprawstwa i winyA. A.co do czynu zart. 224§2 k.k., jak też wymierzenie kary 8 miesięcy pozbawienia wolności stanowiło wynik prawidłowo dokonanej oceny dowodów, jak też przesłanek które wpłynęły na ocenę stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, którego się dopuścił.
Podzielił także Sąd odwoławczy argumenty, którymi kierował się Sąd I instancji ustalając dwuletni okres próby, na który warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie wymierzonej kary.
Uchylił natomiast Sąd ad quem orzeczenie o karze grzywny orzeczonej na podstawieart. 71§1 k.k., która także wymierzona została z obraząart. 443 k.p.k., co słusznie zarzucił Prokurator, skarżąc wyrok i w tej części. Ponieważ w uprzednio uchylonym wyroku wymierzono karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych po 10 złotych każda, zaś obecnie w wymiarze 30 stawek dziennych po 20 złotych każda.
Karę tę wymierzono jako realną dolegliwość za skazanie za dwa czyny (k. 387). W sytuacji gdyA. A.skazany został za jedno przestępstwo, w ocenie Sądu odwoławczego brak było racjonalnych podstaw do wymierzania nadto kary tego rodzaju. Skoro Sąd poddał oskarżonego próbie, w razie nie wywiązania się z obowiązków wynikających z zastosowania wobec niego środka probacji, zatem nie osiągnięcia celów kary pozbawienia wolności, zarządzenie wykonania tej kary będzie realną dolegliwością. Tym bardziej, iż jest on osobą dotychczas niekaraną (k. 413).
Z uwagi na wynik postępowania odwoławczego zmianie uległo także orzeczenie o kosztach sądowych należnych od oskarżonego, tj. obniżeniu uległa opłata (art. 2 ust. 1 pkt 3 Ustawy o opłatach w sprawach karnych).
Ponieważ apelacja obrońcy oskarżonego uwzględniona została jedynie w niewielkiej części, mając na uwadze brzmienieart. 636§1 k.p.k.Sąd odwoławczy zwolniłA. A.od obowiązku poniesienia kosztów sadowych związanych z tym postępowaniem, a wydatkami obciążył Skarb Państwa.