Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 201/15
Data wyroku: 2015-07-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Zarzycki, Robert Pelewicz, Adam Bąk
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: art.437 kpk, art.286§1 kk, art.413§1 pkt 1 kpk
Teza: Sąd Rejonowy nie określił w opisie czynu wysokości szkody wyrządzonej zachowaniem oskarżonego, zakwalifikowanym jako przestępstwo z art. 286§1 kk, pomimo iż wysokość szkody została prawidłowo ustalona - na co wskazuje pkt III zaskarżonego wyroku oraz jego część motywacyjna. Jednakże ze względu na treść art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. Sąd Rejonowy zobowiązany był do wskazania wysokości tej szkody również w opisie czynu przypisanego oskarżonemu w zaskarżonym wyroku. Wyrok skazujący powinien zawierać dokładne określenie czynu przypisanego oskarżonemu (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.). Powołany przepis nie wyjaśnia jednak, na czym ma polegać dokładne określenie przypisanego obwinionemu czynu. Wymogi opisu czynu zarzucanego w akcie oskarżenia wskazane zostały w art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. W tym przepisie posłużono się zwrotem „dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu”, co odpowiada sformułowaniu zawartemu w art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w postaci „dokładnego określenia przypisanego oskarżonemu czynu”. Porównanie tych dwóch przepisów prowadzi zaś do wniosku, że czyn zarzucany, jak i czyn przypisany powinny zostać „dokładnie określone”. Części składowe opisu czynu wskazane zostały w art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k.: „dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody”.
Oczywistym jest zatem, że przy przestępstwie stypizowanym w art. 286§1 kk (do znamion którego należy m.in. doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem), niezbędnym z punktu widzenia wypełnienia ustawowych znamion czynu zabronionego, jest ustalenie konkretnej wartości mienia (wysokości szkody) objętego tym niekorzystnym rozporządzeniem. Wskazanie w opisie czynu wysokości szkody poniesionej przez podmiot pokrzywdzony tym przestępstwem jest z kolei niezbędne z uwagi na inne rozstrzygnięcia sądu orzekającego, chociażby w zakresie zobowiązania oskarżonego do naprawienia tej szkody, czy też ustalenia okoliczności łagodzących lub obciążających przy ustalaniu rodzaju i rozmiaru instrumentów reakcji karnoprawnej.

Sygn. akt II Ka 201/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 lipca 2015 roku
Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, II Wydział Karny w składzie:

    Przewodniczący: PSO Robert Pelewicz (spraw.)

Sędziowie: SSO Grzegorz Zarzycki
SSO Adam Bąk
Protokolant: st. sekr. sąd. Renata Rękas
przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Tarnobrzegu – Roberta Religi
rozpoznał sprawęE. B.
oskarżonego zart. 286 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Stalowej Woli
z dnia 23 marca 2015r., w sprawie sygn. akt II K 320/1

I
zmieniazaskarżony wyrok w ten sposób, że w pkt I ustala wysokość niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem przezM. B.na kwotę 7.800 zł (siedem tysięcy osiemset) złotych;

II
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrokutrzymuje w mocy;

III

    zasądzaod oskarżonegoE. B.na rzecz oskarżycielki posiłkowejM. B.1.300 zł (tysiąc trzysta) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego adw.D. C.w postępowaniu odwoławczym;

IV
zasądzaod oskarżonegoE. B.na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w kwocie 200 (dwieście) złotych.

Sygn. aktII Ka 201/15

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu, z dnia 8 lipca 2015 r.
Prokuratura Rejonowa w Stalowej Woli oskarżyłaE. B.o to, że :
w dniu 28 lipca 2010r. w miejscowościA., woj.(...), jako właścicielsalonu (...), doprowadził do niekorzystnego rozporządzania własnym mieniemM. B., w ten sposób, że podczas transakcji kupna - sprzedaży samochodu m-kiS. (...)nr rej. (...)za kwotę 36.000 zł., wprowadził pokrzywdzoną w błąd co do stanu technicznego i faktycznego przebiegu przejechanych kilometrów pojazdu, czym działał na szkodęM. B.,
tj. o przestępstwo zart. 286 § l kk.
Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 23 marca 2015 r. w sprawie II K 320/14 orzekł następująco:

I
uznał oskarżonegoE. B.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, a stanowiącego przestępstwo zart. 286 § 1 kki za to na mocyart. 286 § 1 kkiart. 33 § 2 kkskazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywnę w wymiarze 100 stawek dziennych, ustalając na mocyart. 33 § 3 kkwysokość 1 stawki dziennej na kwotę 10 złotych;

II
na mocyart. 69 § 1 i § 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej w pkt I wyroku kary pozbawienia wolności wobec oskarżonegoE. B.warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata;

III
na mocyart. 46 § 1 kkzobowiązał oskarżonegoE. B.do naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz oskarżycielki posiłkowejM. B.kwoty 7.800 zł;

IV
zasądził od oskarżonegoE. B.na rzecz oskarżycielki posiłkowejM. B.kwotę 1.300 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego;

V
zasądził od oskarżonegoE. B.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 380 zł tytułem opłaty oraz kwotę 1.880,81 zł tytułem wydatków.

Powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonegoE. B., w całości na korzyść oskarżonego.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu obrońca zarzucił:

1
Obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 167 kpkw zw. zart. 366 § 1 kpkpoprzez nieustalenie rzeczywistego przebiegu pojazdu oraz tego, w jakim stopniu przypuszczalnie większy rzeczywisty przebieg od wskazanego na liczniku drogomierza miałby wpłynąć na wartość samochodu, bowiem wyjaśnienie tej okoliczności decyduje o odpowiedzialności oskarżonego za zarzucany mu czyn.

2
Obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:art. 413 § 2 pkt l kpk, przez nieokreślenie w opisie czynu wysokości szkody, która to ma istotne znaczenie dla odpowiedzialności oskarżonego.

3
Obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 2 § 1 pkt 1 kpkorazart. 4 kpkw zw. zart. 5 § 1 i 2 kpkorazart. 7 kpkpoprzez przyjęcie, przekraczając swobodną ocenę dowodów z naruszeniem zasady domniemania niewinności, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że oskarżonyE. B.dopuści się zarzucanego mu czynu.

Wskazując powyższe podstawy obrońca oskarżonego wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonegoE. B.od przypisanego mu czynu,
- ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu stwierdził, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonegoE. B.zasługuje na uwzględnienie jedynie w niewielkiej części - wskazującej na brak określenia w opisie czynu wysokości szkody wyrządzonej przestępczym zachowaniem oskarżonegoE. B.zakwalifikowanym jako przestępstwo zart. 286§1 kk.
Na samym wstępie stwierdzić należy, iż zdaniem Sądu Odwoławczego, Sąd I instancji przeprowadził przewód sądowy w sposób wnikliwy i wszechstronny. Przeprowadzono wszelkie niezbędne czynności dowodowe, które były konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia o odpowiedzialności karnej oskarżonego, natomiast ocena zgromadzonego materiału dowodowego mieściła się w granicach sędziowskiej swobody i należycie uwzględniała zasady logiki i prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Pozostawała ona wobec powyższego pod pełną ochroną dyspozycjiart. 7 kpk, spotykając się w związku z tym z całkowitą akceptacją Sądu Okręgowego. Z tego względu nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku zarzuty, w zakresie błędów popełnionych przy rekonstrukcji stanu faktycznego, a wynikających z rzekomego naruszenia przepisów rządzących zasadami oceny materiału dowodowego oraz zasadami wyrokowania (art. 4 kpk,art. 5§1 i 2 kpkiart. 7 kpk). Zarzuty te ograniczały się w istocie do gołosłownej negacji faktu popełnienia przestępstwa po stronie oskarżonego oraz do przedstawienia własnej polemicznej oceny materiału dowodowego.
Pisemne uzasadnienie zaskarżonego wyroku sporządzone zostało zgodnie ze wszystkimi wymogami, zakreślonymi treściąart. 424 kpk, pozwalając tym samym Sądowi II instancji na pełną i właściwą ocenę motywów, jakimi kierował się Sąd Rejonowy przy wydaniu orzeczenia. W szczególności w uzasadnieniu tym w sposób niebudzący wątpliwości przedstawione zostały poczynione ustalenia faktyczne, jak i ocena zebranych dowodów.
Ze względu na to, że Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku szczegółowo uzasadnił, dlaczego uznałE. B.za winnego zarzucanego mu czynu, Sąd Odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania w tym miejscu argumentacji tam zawartej i ograniczy się jedynie do kilku uwag w tym zakresie.
Należy przede wszystkim zauważyć, że pokrzywdzonaM. B., decydując się na zakup autaS. (...)od oskarżonegoE. B.za kwotę 36.000 zł, na skutek zapewnień sprzedającego była przekonana, że :
- auto ma oryginalny przebieg 16.600 km,
- auto jest w idealnym stanie technicznym.
Kwota 36.000 zł w dacie zakupu była wyższa od średniej kwoty rynkowej za auto tego typu, jednak ze względu na ww. zalety samochodu oraz ze względu na to, że sprzedaż prowadzona była przez autoryzowanysalon (...)zdecydowała się na dokonanie zakupu tego pojazdu.
Po sfinalizowaniu transakcji okazało się jednak, że auto nie jest w idealnym stanie technicznym, niektóre elementy blacharskie były malowane, a zużycie podzespołów pojazdu i jego wnętrza świadczyło o dużo większym od deklarowanego przez sprzedającegoE. B.przebiegu pojazdu. Ceną adekwatną do rzeczywistego stanu technicznego pojazdu, przy uwzględnieniu ww. defektów była kwota 28.200 zł, co zostało ustalone na podstawie opinii biegłego sądowegoL. K.(k.103-122).
Oczywistym jest, że stan techniczny pojazdu, stan jego wnętrza i blacharki oraz jego przebieg są istotnymi elementami, które są brane pod uwagę przy ustalaniu ceny auta. Zazwyczaj stan techniczny jest powiązany z okresem użytkowania samochodu i ilością przejechanych kilometrów (im gorszy stan techniczny tym większy przebieg samochodu). Niemniej jednak nawet w przypadku aut w idealnym stanie, posiadających jednak duży przebieg cena rynkowa jest niższa. W tym konkretnym przypadku stan techniczny kupionego przez pokrzywdzoną pojazdu znacznie odbiegał od stanu idealnego i sugerował eksploatację auta poprzez przejechanie dystansu znacznie większego niż 16.600 km. Na dokonywanie zmian w zapisach licznika wskazywały również dokładnie opisane przez Sąd Rejonowy znaczne rozbieżności w dokumentacji zawierającej wskazania licznika. Okoliczności te w powiązaniu ze sobą i przy uwzględnieniu zasad logiki i doświadczenia życiowego słusznie doprowadziły Sąd Rejonowy do przekonania, że licznik w aucie został cofnięty.
Faktem jest, że biegli nie byli w stanie wskazać, w jakim stopniu przypuszczalnie większy był rzeczywisty przebiega auta, ale dla oceny zachowania oskarżonegoE. B.pod kątem wypełnienia znamion zart. 286 § 1 kkjest to bez znaczenia. Istotne jest natomiast to, żeE. B.świadomie wprowadził pokrzywdzoną w błąd co do istotnych cech pojazdu, czym doprowadził ją do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Gdyby bowiem oskarżycielka posiłkowaM. B.posiadała prawdziwe informacje o rzeczywistym stanie pojazdu, ta nie zdecydowałaby się na dokonanie tego zakupu, a z pewnością nie za cenę 36.000 zł – a więc cenę zawyżoną w stosunku do rzeczywistego stanu pojazdu, który biegły wycenił na kwotę 28.200 zł. Ze względu na powyższe w żadnym razie nie można zgodzić się z tym, że w sprawie tej występowały wątpliwości w rozumieniuart. 5 § 1 i 2 kpk. Dla oceny, czy nie został naruszony zakazin dubio pro reo, nie są bowiem miarodajne wątpliwości zgłaszane przez stronę, ale jedynie to, czy wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych lub wykładni prawa powziął sąd orzekający w sprawie – co nie miało miejsca w realiach niniejszej sprawy.
Rację ma natomiast obrońca oskarżonegoE. B.wskazując, że Sąd Rejonowy nie określił w opisie czynu wysokości szkody wyrządzonej zachowaniem oskarżonegoE. B.zakwalifikowanym jako przestępstwo zart. 286§1 kk. Wysokość szkody została prawidłowo ustalona przez Sąd Rejonowy - na co wskazuje pkt III zaskarżonego wyroku oraz jego uzasadnienie. Jednakże z uwagi na treśćart. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.Sąd Rejonowy zobowiązany był do wskazania wysokości tej szkody również w opisie czynu przypisanego oskarżonemu w zaskarżonym wyroku. Wyrok skazujący powinien zawierać dokładne określenie przypisanego obwinionemu czynu (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.). Powołany przepis nie wyjaśnia jednak, na czym ma polegać dokładne określenie przypisanego obwinionemu czynu. Wymogi opisu czynu zarzucanego w akcie oskarżenia wskazane zostały wart. 332 § 1 pkt 2 k.p.k.W tym przepisie posłużono się zwrotem „dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu”, co odpowiada sformułowaniu zawartemu wart. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.w postaci „dokładnego określenia przypisanego oskarżonemu czynu”. Porównanie tych dwóch przepisów prowadzi zaś do wniosku, że czyn zarzucany, jak i czyn przypisany powinny zostać „dokładnie określone”. Części składowe opisu czynu wskazane zostały wart. 332 § 1 pkt 2 k.p.k.: „dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody”.
Oczywistym jest zatem, że przy przestępstwie stypizowanym wart. 286 § 1 kk(do znamion którego należy m.in. doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem), niezbędnym z punktu widzenia wypełnienia ustawowych znamion czynu zabronionego, jest ustalenie konkretnej wartości mienia (wysokości szkody) objętego tym niekorzystnym rozporządzeniem. Wskazanie w opisie czynu wysokości szkody poniesionej przez podmiot pokrzywdzony tym przestępstwem jest z kolei niezbędne z uwagi na inne rozstrzygnięcia sądu orzekającego, chociażby w zakresie zobowiązania oskarżonego do naprawienia tej szkody, czy też ustalenia okoliczności łagodzących lub obciążających przy ustalaniu rodzaju i rozmiaru instrumentów reakcji karnoprawnej.
Z uwagi na uwzględnienie wskazanego zarzutu apelacyjnego Sąd Odwoławczy zobowiązany był do dokonania stosownych zmian w zaskarżonym wyroku, m. in. poprzez doprecyzowanie opisu czynu zarzucanego oskarżonemuE. B.i wskazanie konkretnej kwoty szkody rzeczywistej poniesionej przez oskarżycielkę posiłkowąM. B., stanowiącej wartość niekorzystnego rozporządzenia jej mieniem, w rozumieniuart. 286 § 1 kk. Sąd Rejonowy słusznie ustalił, że kwotę szkody rzeczywistej stanowi różnica w cenie pojazdu, pomiędzy ceną zapłaconą przez pokrzywdzoną, a rzeczywistą wartością pojazdu nabytego, przy uwzględnieniu właściwego przebiegu oraz stanu technicznego (k.396). W tym konkretnym przypadku stanowiło to różnicę pomiędzy kwotą 36.000 zł zapłaconą przez pokrzywdzoną, a rzeczywistą wartością pojazdu w dniu nabycia ustaloną w oparciu o opinię biegłego na kwotę 28.200 zł i wynoszącą 7.800 zł.
W konsekwencji przedstawionych powyżej ustaleń, ocen i zapatrywań prawnych Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, w oparciu o treść przepisówart. 437§1 i 2 kpkiart. 456 kpk, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie I swojego orzeczenia przyjął, iż wysokość niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem przezM. B.obejmuje kwotę 7.800 zł, a w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
W punkcie III wyroku Sąd Odwoławczy zasądził od oskarżonegoE. B.na rzecz oskarżycielki posiłkowejM. B.kwotę 1.300 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. W tej kwestii Sąd działał na podstawieart. 627 kpkw zw. zart. 634 kpkw zw. z§ 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciążony został oskarżonyE. B.(pkt IV wyroku). Orzeczenie w tym przedmiocie zapadło po myśliart. 636 § 1 kpk, a w części dotyczącej opłaty takżeart. 3 ust. 1w zw. zart. 8 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych(t.j.: Dz.U. nr 49, poz.223 z 1983r., ze zm.).