Sąd Okręgowy w Elblągu
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 400/15
Data wyroku: 2015-11-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Kosecka-Sobczak, Natalia Burandt, Irena Linkiewicz
Słowa kluczowe: Wyrok Łączny
Podstawa prawna: art.437§2 kpk (art.85 kk)

Sygn. akt VI Ka 400/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 listopada 2015 r.
Sąd Okręgowy wE.VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodnicząca:

SSO Natalia Burandt

Sędziowie:

SSO Irena Linkiewicz
SSO Elżbieta Kosecka - Sobczak (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sądowy Joanna Prabucka - Ochniak

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Mirosławy Mazurek
po rozpoznaniu dnia 19 listopada 2015r., wE.
sprawy:
M. P. (1)s.A.iB.,ur. (...)wP.
o wyrok łączny
na skutek apelacji wniesionej przez skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego wE.
z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt VIII K 468/15
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu wE.do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt VI Ka 400/15

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy wE.w sprawie VIII K 468/15 rozważał – co wynika z części wstępnej tego wyroku- możliwość objęcia wyrokiem łącznym kar orzeczonych wobec skazanegoM. P. (1)w wyrokach:
- Sądu Rejonowego wE.z dnia 09.10.2009r. w sprawieVIII K 148/09,
- Sądu Rejonowego wE.z dnia 02.09.2011r. w sprawieVIII K 482/11,
- Sądu Rejonowego wE.z dnia 12.09.2011 r. w sprawieVIII K 342/11,
- Sądu Rejonowego wE.z dnia 13.09.2011 r. w sprawieVIII K 544/11,
- Sądu Rejonowego wO.Zamiejscowego Wydziału wM.z dnia 20.10.2011 r. w sprawieVII K 320/11,
- Sądu Rejonowego wE.z dnia 04.06.2013 r. w sprawieII K 456/12,
- Sądu Rejonowego wE.z dnia 18.04.2014 r. w sprawieII K 264/14,
- Sądu Rejonowego wE.z dnia 03.02.2015 r. w sprawieVIII K 955/14,
- Sądu Rejonowego wE.z dnia 18.02.2015 r. w sprawieVIII K 887/14.
Wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego wE.z dnia 21.08.2015r. w sprawie VIII K 468/15:
- połączono kary pozbawienia wolności orzeczone wobecM. P. (1)w wyrokach jednostkowych Sądu Rejonowego wE.i Sądu Rejonowego wO.Zamiejscowy Wydział wM.w sprawach VIII K 482/11, VIII K 342/11, VII K 320/11 i II K 456/12
i wymierzono skazanemu karę łączną 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności,
- połączono kary pozbawienia wolności i ograniczenia wolności orzeczone wobecM. P. (1)w wyrokach jednostkowych Sądu Rejonowego wE.w sprawach II K 264/14 i VIII K 955/14
i wymierzono skazanemu karę łączną 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- umorzono postępowanie o objęcie wyrokiem łącznym kar z wyroków Sądu Rejonowego wE.w sprawach VIII K 148/09, VIII K 544/11 i VIII K 887/14,
stwierdzając też, że pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach jednostkowych objętych wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu.
Orzeczenie to zawiera także rozstrzygnięcie o kosztach sądowych, od uiszczenia których zwolniono skazanego.
Od powyższego wyroku apelację wniósł skazany i zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę prawa materialnego tj.art. 76§1kkpoprzez uwzględnienie w wyroku łącznym kar z wyroków w sprawach VIII K 482/11 i VIII K 342/11 Sądu Rejonowego wE.które uległy już zatarciu, a nadto podniósł, że przy wymiarze kar łącznych niedostatecznie uwzględniono dobrą opinię o skazanym z Zakładu Karnego.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Wniesienie apelacja przez skazanego musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Należy jedynie na wstępie zaznaczyć, że z uwagi na treść art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20.02.2015r. o zmianie ustawy- Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, to w niniejszej sprawie o wydanie wyroku łącznego będą stosowane przepisyrozdziału IX Kodeksu karnegow brzmieniu sprzed 01.07.2015r., przy zastrzeżeniach wskazanych w tymże art. 19 ww ustawy zmieniającej.
Przechodząc do omówienia niniejszej sprawy to trzeba zauważyć, że mimo iż postępowanie o wydanie wyroku łącznego zainicjował skazany, to obowiązkiem sądu wynikającym, zarówno z procesowej normy zart. 570 kpk, jak i normy materialno - prawnej zart. 85 kkbyło i tak przeprowadzenie postępowania w zakresie wszystkich skazań danej osoby będącej przedmiotem tego postępowania, celem ustalenia czy popełnione przez nią przestępstwa pozostają w realnym zbiegu i przez to kary za nie orzeczone podlegają łączeniu (patrz: postanowienie SN z 8.03.2011r., II KK 312/10, publ.Biul.PK 2011/5/44-45, Prok.i Pr.-wkł. 2011/11/24). Tak więc wyrok łączny powinien obejmować wszystkie skazania na kary podlegające połączeniu, a nie tylko wyłącznie wskazane we wniosku przez skazanego.
Sąd I instancji starał się wywiązać z tego obowiązku i poza wyrokami w sprawach wskazanych we wniosku to do akt sprawy dołączył też odpisy wyroków z innych spraw. Poza jednak odpisami wyroków wskazanych w części wstępnej zaskarżonego wyroku łącznego, to sąd ten nie uzyskał ani akt głównych spraw w których wydano te wyroki ani też akt wykonawczych tych spraw i materiał dowodowy zgromadzony na potrzeby wydania wyroku łącznego ograniczył tylko do odpisów wyroków, opinii o skazanym i informacji o osobie zK.tzw. „danych o karalności”, co wynika z zapisu z protokołu rozprawy głównej (k.53). I w oparciu o taki ograniczony materiał uznał, że powinien przeanalizować wszystkie wyroki, których odpisy uzyskał do sprawy, celem rozważenia w jakich konfiguracjach kary w nich orzeczone należy połączyć.
Nie można jednak zapominać, że w przypadku gdy w danej sprawie jednostkowej orzeczono karę z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, to obowiązkiem sądu było zbadanie jakie były „dalsze losy” takiej kary tj. czy doszło do zarządzenia jej wykonania, czy też czy przed dniem 01.07.2015r. upłynęły okresy o których mowa wart.76 kk(w brzmieniu sprzed 01.07.2015r.) i doszło do zatarcia skazania. W tym ostatnim bowiem przypadku, gdy skazanie w danej sprawie uległo zatarciu, to wyrok w tej sprawie nie istnieje już w obiegu prawnym. Zatarcie skazania na podstawieart. 76 kk(w brzmieniu sprzed 01.07.2015r., które należało odczytywać jako lex specialis w stosunku doart. 108 kkokreślającego ogólne terminy zatarcia skazania)  następuje bowiem z mocy samego prawa, nie jest tu konieczna konstytutywna decyzja sądu, gdyż po pomyślnym upływie okresu próby przyjmuje się fikcję prawną i uznaje skazanie za niebyłe.
W realiach rozpoznawanej sprawy, jak wynika z części wstępnej omawianego wyroku łącznego, to wymieniono m.in. :
- wyrok Sądu Rejonowego wE.z dnia 02.09.2011r. w sprawie VIII K 482/11 którym skazanoM. P. (1)na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,
- wyrok Sądu Rejonowego wE.z dnia 12.09.2011 r. w sprawie VIII K 342/11 którym skazanoM. P. (1)na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,
a więc sąd I instancji tak opisał te wyroki jakbyM. P. (1)został nimi skazany na kary bezwzględne pozbawienia wolności lub na kary których wykonanie zarządzono.
Tymczasem do akt sprawy załączono tylko odpisy wyroków w tych sprawach, z których wynika, iż : w sprawie VIII K 482/11 wymierzonoM. P.karę 6 miesięcy pozbawienia wolności ale z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby (k.11-12), a w sprawie VIII K 342/11 wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby (k.14). Nie uzyskano zaś żadnego dowodu który wskazywałby na zarządzenie wykonania kar w tych sprawach, co powoduje, że sąd II instancji nie może uznać za wykazane materiałem dowodowym, że kary z wyroków w sprawach VIII K 482/11 i VIII K 342/11 Sądu Rejonowego wE.mają obecnie charakter kar bezwzględnych (jak je opisano w części wstępnej zaskarżonego wyroku łącznego) i że nadal funkcjonują w obrocie prawnym, a tym samym, że można było rozważać połączenie kar z tych wyroków w ramach instytucji zrozdziału IX Kodeksu karnego.
W tym miejscu należy nawiązać też do treści apelacji skazanego i wskazać, żeM. P. (1)powołał się w niej na to, że doszło do naruszeniaart. 76§1kki że sąd I instancji objął wyrokiem łącznym kary z wyroków w sprawach VIII K 482/11 i VIII K 342/11 Sądu Rejonowego wE., które to kary orzeczone były z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, kary te nie zostały zarządzone do wykonania, a więc nie istnieją i nie mogą być objęte karą łączną. A taki zarzut apelacyjny wydaje się być wysoce uprawdopodobniony w sytuacji, gdy z dołączonych wyroków ze spraw VIII K 482/11 i VIII K 342/11 wynika, że faktycznie orzeczono w nich kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich na okresy prób po 3 lata, a wyroki te uprawomocniły się w 2011r., co może sugerować, że upłynęły już okresy do zatarć skazań z tych wyroków w myślart.76 kk(w brzmieniu sprzed 01.07.2015r.) i że zatarcia te nastąpiły przed dniem 01.07.2015r. Nie można też pominąć i tego, że w informacji o osobie skazanego zK.z 24.06.2015r. (k.30-31) to wyroki dot. spraw VIII K 482/11 i VIII K 342/11 Sądu Rejonowego wE.zostały już pominięte, co stanowi dodatkowy argument na poparcie tezy prezentowanej przez autora apelacji, że doszło już do zatarcia skazań w tych sprawach. Tak więc dane zawarte w aktach sprawy o wyrok łączny przekonują o dużym prawdopodobieństwie zasadności zarzutu obrazyart. 76 kk.
Ponadto konsekwencją nieprawidłowego rozszerzenia przez Sąd Rejonowy zbioru wyroków o wyroki, które prawdopodobnie nie funkcjonują już w obiegu prawnym, a co do których rozważano wydanie wyroku łącznego, jest też z pewnością naruszenieart. 85 kk(w brzmieniu sprzed 01.07.2015r.), gdyż uwzględnienie kar, czasu popełnienia przestępstw nimi przypisanych i dat wydania wyroków z tych wyroków które uważa się za niebyłe, nie może być uznane za prawidłowe z uwagi na brak realnego zbiegu przestępstw jako warunku niezbędnego do orzeczenia kary łącznej. Mimo, że skazany wprost nie formułuje zarzutu obrazy tego przepisu, to należy zaznaczyć, że tak należy odczytać ten fragment apelacji, w którymM. P. (1)podniósł, że kary z wyroków które „nie istnieją” nie mogą być objęte karą łączną.
Reasumując powyższe należy więc stwierdzić, że zarówno treść odpisów wyroków zawartych w aktach sprawy i treść informacji zK.wskazuje na znaczną zasadność zarzutu z apelacji skazanego co do naruszenia przepisuart. 76 kkw sposób, który nie pozwala zaakceptować jako prawidłowego wydanego w sprawie wyroku łącznego, co rzutuje też na stwierdzenie obrazyart. 85 kk. Oczywiście całkowitą pewność w tym zakresie można uzyskać dopiero po zapoznaniu się z aktami głównymi i wykonawczymi spraw VIII K 482/11 i VIII K 342/11 Sądu Rejonowego wE.. Brak jednak przedstawienia przez sąd I instancji sądowi odwoławczemu akt spraw i pominięcie akt spraw przy gromadzeniu przez Sąd Rejonowy materiału dowodowego niezbędnego do wydania wyroku łącznego powoduje, że sąd II instancji nie mógł dokonać zmiany zaskarżonego wyroku łącznego, lecz na podstawieart. 437§2 kpkzaskarżony wyrok musiał uchylić, a sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu wE.do ponownego rozpoznania.
Natomiast, w sytuacji uchylenia wyroku łącznego z uwagi na obrazęart. 76 kk(i w następstwie obrazęart. 85 kk), która miała wpływ na treść wyroku łącznego, to potrzeba oceny zasad łączenia kar jednostkowych, przy postulowanej przez skarżącego w apelacji silniejszej potrzebie uwzględnienia treści opinii z ZK, jest z pewnością przedwczesna.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji winien uzyskać więc akta główne i wykonawcze wszystkich spraw wymienionych w części wstępnej zaskarżonego wyroku łącznego i dokonać wnikliwej i prawidłowej oceny co do tego czy wyroki z tych spraw to nadal funkcjonują w obrocie prawnym, czy też część skazań uległa już zatarciu (przed 01.07.2015r.) i czy kary wynikające z tych skazań nadal mogą stanowić punktu wyjścia do oceny przesłanek zart. 85 kkdla orzekania kary łącznej.
Należy też mieć na uwadze – przy redakcji opisu części wstępnej wyroku łącznego- stanowisko SA wK.z wyroku z 5.09.2013r. w sprawie II AKa 269/13, publ. Biul.SAKa 2013/4/21, KZS 2014/2/105, Prok.i Pr.-wkł.(...),  że „z uwagi na zatarcie skazania wyrok nie może być przedmiotem badania pod kątem istnienia warunków formalnych do wydania wyroku łącznego. Skoro wyrok ten nie mógł podlegać tego rodzaju badaniu, to ten nie mógł być wymieniony w części wstępnej wyroku łącznego”.
Następnie sąd I instancji powinien wydać wyrok łączny zgodny z przepisamirozdziału IX Kodeksu karnego, mając też na uwadze treść opinii o skazanym z ZK.