Sąd Okręgowy w Poznaniu
XVII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XVII Ka 768/15
Data wyroku: 2015-10-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Justyna Andrzejczak

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 październik 2015 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w XVII Wydziale Karnym Odwoławczym, w składzie:
Przewodniczący: SSO Justyna Andrzejczak
Protokolant: apl. sędz. Paulina Matysiak
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej delegowany do Prokuratury Okręgowej
w PoznaniuMacieja Nowaka
po rozpoznaniu w dniu 5 października 2015r.
sprawyK. F.
oskarżonego z62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani i inne
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyrokuSądu Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim z dnia 23 czerwca 2015r., sygn. akt IIK 134/15

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- uchyla punkt 3,
- uniewinnia oskarżonego od popełnienia przypisanego mu wpunkcie 2przestępstwa zart. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii,
- wykonanie orzeczonej wpunkcie 1kary na podstawieart. 69 § 1 k.k.iart. 70 § 1 k.k.warunkowo zawiesza na okres 3 (trzech) lat próby, a na podstawieart. 73 § 1 k.k.oddaje oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora,
- eliminuje z zakresu orzeczonego w punkcie 5 przepadku rozstrzygnięcie co do krzaków konopii, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazuje przepis art. 70 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy,
- na podstawieart. 230 § 3 k.p.k.przekazuje zabezpieczone w sprawie jako dowody rzeczowe numer 8, 9 i 10 krzaki konopii Komendzie Wojewódzkiej Policji wP.,
2. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,
3. kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze oraz w ½ za postępowanie przed sądem I instancji obciąża Skarb Państwa, a nadto wymierza oskarżonemu opłatę w wysokości 120 złotych za obie instancję.
Justyna Andrzejczak

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Grodzisku Wielkopolskim wyrokiem z dnia 23 czerwca 2015 roku, sygn. akt II K 134/15, uznał oskarżonegoK. F.za winnego przestępstw zart. 62 ust. 1 i art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii(k. 97-97v).
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniósł Prokurator, zaskarżając wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, na niekorzyść oskarżonego i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonegoK. F.kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat (k. 112-113).
Sąd Odwoławczy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się o tyle skuteczna, że uruchomione jej wywiedzeniem postępowanie odwoławcze doprowadziło do zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinniania oskarżonego. Podniesiony przez oskarżyciela publicznego zarzut był trafny, jednakże stwierdzone uchybienie nie mogło prowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku w sposób sformułowany w apelacji, a to z uwagi na konieczność zmiany zaskarżonego wyroku w innym zakresie wskutek sięgnięcia do regulacji zart. 440 k.p.k.
Na wstępie zauważyć należy, że zaskarżony wyrok wydany został w ramach konsensualnego trybu unormowanego przezart. 335 k.p.k.w zw. zart. 343 k.p.k., tzw. dobrowolnego poddania się karze bez przeprowadzenia rozprawy. Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z wnioskiem umieszczonym przez prokuratora w akcie oskarżenia, który odpowiadał porozumieniu, jakie w postępowaniu przygotowawczym zawarli oskarżyciel publiczny i oskarżony. Uzgodnienia poczynione między nimi obejmowały również rozstrzygnięcia w zakresie kar jednostkowych za poszczególne, ujęte w akcie oskarżenia czyny oraz wymiar kary łącznej.
Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do podniesionego przez Prokuratora zarzutu obrazy prawa materialnegoart. 86 § 1 k.k., należy stwierdzić, iż nie był on chybiony. Zgodnie z przepisemart. 86 § 1 zd. 1 k.k., sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 15 lat pozbawienia wolności. Przepisart. 86 k.k.określa zatem granice kary łącznej. Górną granicę wymiaru kary łącznej wyznaczają dwa kryteria. Z jednej strony stanowi ją suma kar jednostkowych wymierzonych za pozostające w zbiegu przestępstwa. Z drugiej strony wysokość górnej granicy kary łącznej korygowana jest ustawowymi granicami danego rodzaju kary.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie Prokurator w akcie oskarżenia zarzucił oskarżonemuK. F.popełnienie przestępstw polegających na tym, że w dniu 19 sierpnia 2014 r. o godzinie 19:00 w miejscowościJ.w gminieR.w woj.(...), naul. (...)podczas kontroli drogowej pojazdu markiB.nr rej. (...)i w swoim miejscu zamieszkania, tj.J.ul. (...), wbrew przepisom ustawy posiadał substancje psychotropowe w postaci amfetaminy w ilości siedmiu porcji o wadze 0,85g, 0,52g, 0,85g, 0,54g, 0,81g, 0,75g i 0,39g, tj. czyn z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, oraz że w okresie od kwietnia 2014 r. do 19 sierpnia 2014 r. na polanie znajdującej się odległości 500 metrów od miejsca zamieszkania i 200 metrów odul. (...)w m.J.gm.R.w woj.(...), wbrew przepisom ustawy uprawiał trzy krzaki w ten sposób, że przygotował wcześniej miejsce pod uprawę oraz systematycznie doglądał uprawy, tj. czyn z art. 63 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (dalej: u.p.n.).
Prokurator wraz z aktem oskarżenia skierował do sądu wniosek na podstawieart. 335 k.p.k., w którym wniósł o wymierzenie uzgodnionych z oskarżonym kar i środków karnych: kary 6 miesięcy pozbawienia wolności za czyn zart. 62 ust. 1u.p.n., kary 6 miesięcy pozbawienia wolności za czyn zart. 63 ust. 1u.p.n. oraz wymierzenie oskarżonemu kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej na okres 3 lat próby, ustanowienie dozoru kuratora, orzeczenie przepadku zabezpieczonych narkotyków i orzeczenie nawiązki z wysokości 1000 zł na cele zapobiegania i zwalczania narkomanii.
Sąd I instancji w sposób bezkrytyczny zaakceptował wniosek prokuratora złożony w trybieart. 335 k.p.k.o wydanie wyroku skazującego na posiedzeniu, nie dostrzegając tego, że zawarty w akcie oskarżenia i we wniosku opis czynu zarzuconego w punkcie 2 nie zawiera wszystkich znamion czynu zabronionego, jak również tego, że zaproponowana przez Prokuratora kara łączna przekracza sumę kar za poszczególne przestępstwa za poszczególne przestępstwa. Wydając wyrok w trybieart. 335 § 1 k.p.k.Sąd Rejonowy popełnił błędy, orzekając wobec oskarżonego karę łączną w wymiarze przekraczającym jej dopuszczalną górną granicę oraz skazując oskarżonego za czyn zarzucany oskarżonemu przez oskarżyciela publicznego, przyjmując w wyroku opis czynu, który nie wskazuje na wyczerpanie znamion przestępstwa zart. 63 ust. 1u.p.n.
Jednocześnie doszło również do naruszenia przepisów regulujących wydanie orzeczenia w trybie konsensualnym, zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem poglądem, Sąd orzekający w trybieart. 335 k.p.k.w zw. zart. 343 k.p.k.jest związany wnioskiem umieszczonym przez prokuratora w akcie oskarżenia w tym sensie, że potrzeba dokonania jakichkolwiek w nim zmian, niezależnie od tego, czy na korzyść czy na niekorzyść oskarżonego, wymaga dokonania modyfikacji wniosku z udziałem stron bądź skierowania sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt V KK 382/10, LEX nr.(...)). Tymczasem Sąd I instancji nie dostrzegł konieczności dokonania takich modyfikacji i powielił błędy zawarte w treści aktu oskarżenia oraz wniosku o skazanie w trybieart. 335 k.p.k.
Sąd I instancji, już po wydaniu wyroku dostrzegł tylko jedną ze wskazanych wyżej nieprawidłowości, czego dowodzi lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym Sąd ten wskazał, iż „orzekając w taki sposób Sąd powielił błąd i wymierzył karę łączną niezgodną z ustawą, gdyż w omawianym przypadku kara łączna nie może przekroczyć 1 roku. Jest to oczywisty błąd powstający przy zastosowaniu systemu dziesiątkowego do systemu tuzinowego”.
Z treści wniesionego przez oskarżyciela publicznego środka odwoławczego wynika, że również Prokurator nie dostrzegł ich w pełnym zakresie, bowiem w apelacji podniósł wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez wymierzenie kary łącznej w wymiarze przekraczającym sumę kar za poszczególne przestępstwa.
W konsekwencji tak sformułowanego środka odwoławczego, pomimo słuszności podniesionego w nim zarzutu obrazy prawa materialnego, Sąd nie mógł dokonać wnioskowanej w nim zmiany zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonegoK. F.kary łącznej 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat, albowiem niezależnie od powyższego naruszenia, konieczna okazała się dodatkowa ingerencja w treść zaskarżonego wyroku w zakresie przypisania oskarżonemu czynu z art. 63 ust. 1 u.p.n.
Warunkiem skazania osoby postawionej w stan oskarżenia jest wykazanie, że jej zachowanie wyczerpywało wszystkie znamiona czynu określonego w przepisie ustawy karnej, przyjętym za podstawę skazania. Znamiona te powinny być opisane w części dyspozytywnej rozstrzygnięcia oraz rozwinięte w jego uzasadnieniu poprzez wskazanie, jakie konkretnie zachowanie zostało uznane przez orzekający Sąd za przestępne oraz na podstawie jakich dowodów. Treśćart. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.nakazuje przy tym, aby wyrok skazujący zawierał dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu, przez co rozumieć należy opis wszystkich elementów czynu mających znaczenie dla prawidłowej jego kwalifikacji, niepomijający żadnego aspektu zachowania należącego do ustawowych znamion danego typu przestępstwa (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 13 września 2012 roku, sygn. II AKa 170/12). Przypisanie czynu w wyroku skazującym winno zatem obejmować wszystkie elementy czynu mające znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji prawnej – wskazanie czasu i miejsca jego popełnienia oraz opis zachowania sprawcy wypełniający ustawowe znamiona czynu zabronionego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2011 r., IV KK 326/11, LEX nr 1119563).N.ustawowego zwrotu, określającego alternatywnie możliwe czynności sprawcze, dopuszczalne jest więc jedynie wtedy, gdy wskazuje się sposób zachowania sprawcy, który odpowiadałby co najmniej jednemu czasownikowemu znamieniu przestępstwa. Sąd odwoławczy podziela również pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 roku, sygn. akt II KK 70/12, zgodnie z którym ustalenia faktyczne będące podstawą dokonywanej subsumcji pod normy prawa karnego winny znajdować się w wyroku, nie zaś w pisemnym jego uzasadnieniu. Zasadą postępowania dotyczącego odpowiedzialności prawnokarnej jest, że jej ustalenie i przypisanie określonego zachowania powinno zawsze następować w części dyspozytywnej wyroku w taki sposób, aby zawierało wszystkie elementy czynu mające znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji prawnej: „dokładne określenie przypisanego obwinionemu czynu oraz jego kwalifikację prawną”. To właśnie treść wyroku, a nie jego uzasadnienie, bądź materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, wskazuje na to, jaki czyn został ostatecznie przypisany, a więc za winnego popełnienia jakiego czynu sprawca został uznany. Podkreślić należy, iż uznanie oskarżonego w wyroku za winnego opisanego tam czynu oznacza, że wszystko to, ale też i tylko to, co zostało ujęte w opisie czynu przez sąd, decyduje o przekroczeniu normy postępowania chronionej sankcją karną. Opis czynu przypisanego w wyroku skazującym powinien zawierać dokładne określenie czasu, miejsca, sposobu działania i okoliczności popełnienia czynu, tj. tych elementów przebiegu zdarzenia, które wypełniają znamiona przypisanego przepisu przewidującego odpowiedzialność karną. Opis czynu powinien w związku z tym zawierać komplet znamion, które zostały wypełnione ustalonym zachowaniem sprawcy, co dotyczy tak okoliczności, które decydują o stronie przedmiotowej, jak i podmiotowej czynu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2012 r. w sprawie IV KK 375/11, publ. OSNKW 2012/7/78, Biul. SN 2012/7/18). Z tak nakreślonych wywodów jednoznacznie wynika, że w każdej części dyspozytywnej wyroku skazującego powinny znaleźć się wszystkie znamiona przestępstwa, zarówno przedmiotowe i podmiotowe, a z punktu widzenia możności przypisania sprawcy odpowiedzialności karnej za konkretny czyn decydujące znaczenie ma treść wyroku, a nie ustnego lub pisemnego jego uzasadnienia, które ma walor tylko sprawozdawczy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, iż opis zachowania przypisanego oskarżonemu w zaskarżonym wyroku nie zawiera wszystkich znamion zarzucanego oskarżonemu przestępstwa z art. 63 ust. 1 u.p.n. Należy zauważyć, iż zachowaniem zabronionym przez przepis art. 63 ust. 1 u.p.n. jest uprawa maku, konopi lub krzewów koki, a zatem przepis ten określa przestępstwo wieloodmianowe, przewidując kilka form przestępnego zachowania. Przedmiotem czynności wykonawczej tego przestępstwa są tylko: mak, konopie i krzew koki. Tymczasem Sąd Rejonowy, uznając oskarżonego za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w punkcie 2 aktu oskarżenia, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że oskarżony „uprawiał krzaki”, powielając w ten sposób niepełny opis czynu przyjęty w skardze przez oskarżyciela publicznego. W opisie czynu przypisanego oskarżonemu w zaskarżonym wyroku próżno szukać znamienia odnoszącego się do uprawy „krzaków konopi” lub którejkolwiek z pozostałych roślin wymienionych w art. 63 ust. 1 u.p.n., które wskazywałoby na realizację znamion określonego w tym przepisie czynu zabronionego. Treść wyroku nie odnosi się zatem w sposób pełny do znamion strony przedmiotowej czynu zabronionego, nie wskazując prawidłowo przedmiotu bezpośredniego oddziaływania. Jednocześnie żaden przepis ustawy karnej nie penalizuje zachowania, które zostało przypisane oskarżonemu przez Sąd Rejonowy – uprawa bowiem jakichkolwiek „krzaków” nie stanowi czynu zabronionego. Reasumując, opis przypisanemu oskarżonemu czynu z art. 63 ust. 1 u.p.n. nie zawiera wszystkich znamion przestępstwa, podczas gdy dla możliwości przypisania sprawcy popełnienia konkretnego przestępstwa, konieczne jest m.in. stwierdzenie, że swoim zachowaniem sprawca zrealizował wszystkie znamiona czynu zabronionego. W konsekwencji Sąd Rejonowy skazał oskarżonegoK. F.m.in. za czyn, który nie zawiera wszystkich znamion czynu zabronionego oraz wymierzył mu karę łączną w wymiarze przekraczającym sumę kar jednostkowych, tj. karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności.
Wydając wyrok, Sąd I instancji dopuścił się naruszeń zarówno prawa materialnego –art. 86 § 1 k.k., jak i procesowego –art. 335 § 1 k.p.k.w zw. zart. 343 k.p.k.iart. 413 § 1 pkt 4 k.p.k., mających wpływ na treść orzeczenia, które polegały na nieujęciu w opisie czynu przypisanego oskarżonemu wszystkich ustawowych znamion przestępstwa zart. 63 ust. 1u.p.n. wskutek niewskazania, że oskarżony uprawiał „krzaki konopi”. Wobec dyspozycji przepisu art. 413 § 2 pkt 1 wyrok skazujący w części stwierdzającej popełnienie przestępstwa musi zawierać dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu zabronionego oraz jego kwalifikację prawną. W tym stanie rzeczy zasadnym jest przyjęcie, żeSąd meriti, pomijając w opisie przypisanego oskarżonemu przestępstwa jedno ze jego znamion, naruszyłart. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.Okoliczność ta miała niewątpliwie wpływ na treść zapadłego wyroku, bowiem Sąd uznał oskarżonego za winnego czynu, który nie stanowił realizacji znamion ani przestępstwa zart. 63 ust. 1u.p.n. ani też żadnego innego przestępstwa. Takie działanie Sądu doprowadziło w konsekwencji do skazania oskarżonego za czyn, który nie stanowi przestępstwa.
Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że kwestia przedmiotu bezpośredniego oddziaływania była wprawdzie rozważana przez Sąd Rejonowy, jednakże nie znalazła odzwierciedlenia w opisie czynu przypisanego w wyroku. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji w poczynionych ustaleniach faktycznych zawarł sformułowanie, że oskarżony „postanowił sam uprawiać marihuanę. W tym celu w kwietniu 2014 r. niedaleko swojego miejsca zamieszkania znalazł ustronne miejsce, gdzie wyciął trawę i zarośla, by stworzyć dogodne warunki do uprawiania konopi indyjskich”.
W świetle powyższego uznać należało, iż dokonane przez Sąd I instancji w treści wyroku ustalenie, polegające na uznaniu oskarżonego za „winnego popełnienia zarzucanego mu przestępstwa opisanego wyżej w punkcie II”, nie pozwalają na przypisanie oskarżonemu popełnienia czynu z art. 63 ust. 1 u.p.n., ponieważ opis czynu zawarty w zaskarżonym wyroku, powielający opis czynu zawarty w zarzucie aktu oskarżenia, nie zawiera wszystkich wymaganych przez prawo materialne znamion czynu zabronionego.
Tym samym nie było możliwym utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia w tym zakresie.
Podkreślić jednocześnie należy, iż Sąd Odwoławczy nie mógł sanować błędu, jakiego dopuścił się Sąd Rejonowy poprzez zmianę opisu czynu przypisanego w zaskarżonym wyroku bądź jego uchylenie w części i przekazanie w tym zakresie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania z uwagi na granice zaskarżenia zakreślone przez Prokuratora we wniesionej przez niego apelacji, którymi Prokurator objął wyłącznie orzeczenie o karze.
Mając na uwadze treść wniesionej przez oskarżyciela publicznego apelacji, w szczególności podniesiony przez niego zarzut i wniosek o orzeczenia kary łącznej w wymiarze mniejszym niż orzeczony przez Sąd I instancji, wydaje się, że prawidłowym zdekodowaniem kierunku tej apelacji byłoby uznanie, iż – wbrew literalnemu wskazaniu przez Prokuratora, iż wnosi środek odwoławczy na niekorzyść oskarżonego – w istocie został on wniesiony na jego korzyść. Taki kierunek zaskarżenia obliguje natomiast zarówno Sąd Odwoławczy, jak i Sąd I instancji rozpoznający sprawę ponownie po ewentualnym uchyleniu orzeczenia, do przestrzegania zakazureformationis in peius(art. 434 § 1 k.p.k.iart. 443 k.p.k.). Wniesienie apelacji na korzyść czyni niemożliwym orzeczenie na niekorzyść oskarżonego przez Sąd Odwoławczy, jak i przez Sąd I instancji. Nawet jednak wniesienie środka odwoławczego na niekorzyść oskarżonego (przyjmując wskazany przez autora apelacji kierunek „na niekorzyść” oskarżonego), nie otwiera możliwości orzekania na jego niekorzyść w pełnym zakresie, lecz w takim tylko, w jakim orzeczenie zostało zaskarżone. Zarówno zatem w przypadku uznania, że wyrok został zaskarżony na korzyść oskarżonego, jak i w sytuacji zaskarżenia wyroku wprawdzie na niekorzyść oskarżonego jednakże wyłącznie w części orzeczenia o karze, Sąd II instancji związany był zakazemreformationis in peiuswynikającym zart. 434 § 1 k.p.k.i nie mógł poczynić żadnych niekorzystnych dla oskarżonego ustaleń w opisie czynów dotyczących zespołu znamion przypisanych czynów. Sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego tylko wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy, i tylko w granicach zaskarżenia. Zwiększone wymagania ustawa stawia podmiotom kwalifikowanym wnoszącym środek odwoławczy na niekorzyść oskarżonego (oskarżyciel publiczny, pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, powoda cywilnego, oskarżyciela prywatnego), stanowiąc, że jeżeli środek odwoławczy pochodzi od tych podmiotów, sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego ponadto tylko w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w środku odwoławczym lub podlegających uwzględnieniu z urzędu (§ 1in fine).
Ponadto takich niekorzystnych ustaleń nie mógłby też dokonać Sąd I instancji po ewentualnym uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, a to ze względu na tzw. pośredni zakazreformationis in peius(art. 443 k.p.k.). Orzeczeniem surowszym, w rozumieniu przepisuart. 443 k.p.k., byłoby każde rozstrzygnięcie, z którym wiąże się realne zwiększenie dolegliwości dla oskarżonego powinna być rozumiana równie szeroko jak w przypadku zakazu bezpośredniego zart. 434 § 1 k.p.k., w tym także w zakresie opisu i kwalifikacji prawnej przepisanego czynu. W przedmiotowej sprawie zatem, z uwagi na to, że orzeczenie Sądu Rejonowego faktycznie zostało zaskarżone przez oskarżyciela publicznego na korzyść oskarżonego, nie byłoby możliwe naprawienie błędów, jakich dopuścił się Sąd I instancji rozpoznając sprawę i wydając zaskarżony wyrok, bowiem niemożliwe byłoby wydanie w dalszym postępowaniu przez Sąd I instancji „orzeczenia surowszego” w zakresie przypisania oskarżonemu przestępstwa zart. 63 ust. 1u.p.n. Pomimo tego, że okoliczność uprawy przez oskarżonego krzewów konopi wynikała z przyjętych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń faktycznych, to przy wniesieniu apelacji wyłącznie na korzyść oskarżonego, poszerzenie opisu czynu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy o nową, niekorzystną dla oceny czynu okoliczność stanowiłoby naruszenie zasadyreformationis in peius.
Mając ponadto na uwadze, że w niniejszej sprawie wyrok zapadł w trybie konsensualnym, wskazać należy, iż w wyroku z dnia 12 maja 2011 r. (sygn. II KK 97/11) Sąd Najwyższy uznał, że przepisart. 443 k.p.k.pozwalający orzekać na niekorzyść oskarżonego przy ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia w wyniku środka zaskarżenia wniesionego na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego wydanego w trybieart. 387 k.p.k., gdy środek ten kwestionował karę objętą uprzednim porozumieniem (art. 434 § 3 k.p.k.), nie dotyczy sytuacji, gdy kara ta została orzeczona niezgodnie z wymogami materialnego prawa karnego, a sąd, uwzględniając wniosek oskarżonego o skazanie go w określony sposób, nie wskazał mu na konieczność zmiany tego oświadczenia w danym zakresie, gdyż wówczas naruszenie prawa jest wynikiem wadliwego działania sądu, a oskarżony nie może ponosić negatywnych konsekwencji wydania przez sąd orzeczenia niezgodnego z prawem, zatem w pełni obowiązuje tu także w postępowaniu ponownym zakazreformationis in peius.Pogląd ten ma analogiczne zastosowanie w przypadku orzekania przez Sąd Odwoławczy w odniesieniu do apelacji wywiedzionej od wyroku wydanego na podstawieart. 335 k.p.k.w zw. zart. 343 k.p.k., skarżonego przez prokuratora z uwagi na niezgodność tego orzeczenia z prawem materialnym, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego można odnotować jednolite co do zasady stanowisko, które Sąd Odwoławczy w pełni podziela, akceptujące niedopuszczalność „uzupełnień” opisu czynu przypisanego oskarżonemu w sytuacji braku zaskarżenia na niekorzyść oskarżonego orzeczenia o winie. W postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. IV KK 238/05 (OSN Prok. i Pr. 2006, nr 3, poz. 14) Sąd Najwyższy stwierdził, że w świetle dyspozycjiart. 434 § 1 k.p.k.iart. 443 k.p.k., jako wręcz niedopuszczalne trzeba traktować uzupełnienie czynu zarzucanego oskarżonemu przez wprowadzenie do niego jakichkolwiek znamion przestępstwa wymaganych przez prawo karne materialne, których ten opis nie zawierał przed zaskarżeniem orzeczenia na korzyść oskarżonego. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy, zaznaczyć należy, iż niezależnie od tego, czy należałoby uznać, że wyrok został zaskarżony na niekorzyść, czy jednak wbrew kierunkowi wskazanemu w treści apelacji przyjąć, iż wniesiony on został na korzyść oskarżonego, niezaskarżenie orzeczenia o winie oskarżonego oraz niepowołanie zarzutu wskazującego na naruszenieart. 413 § 1 pkt 4 k.p.k., uniemożliwiało uzupełnienie opisu czynu. W konsekwencji skoro wyrok nie został zaskarżony na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej winy, nawet dostrzegając, że poczynione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalenia faktyczne dostarczałyby podstaw do rozszerzenia opisu czynu przypisanego oskarżonemu, na skutek związania zakazemreformationis in peius, Sąd Odwoławczy nie był władny wprowadzić tego znamienia do opisu czynu ani też uchylić wyrok i przekazać sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w celu pełnego określenia czynu zabronionego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2009 roku, V KK 297/09).
Mając na uwadze treśćart. 440 k.p.k., w myśl którego jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono zmianie na korzyść oskarżonego albo uchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, Sąd Okręgowy zobligowany był do zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu w punkcie 2 wyroku przestępstwa zart. 63 ust. 1u.p.n.
W konsekwencji uniewinnienia oskarżonego od jednego z dwóch zarzutów Sąd Okręgowy uchylił także zawarte w punkcie 3 zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcie o karze łącznej pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemuK. F., jej warunkowym zawieszeniu oraz oddaniu oskarżonego pod dozór kuratora,  jako bezprzedmiotowe.
Następstwem uchylenia rozstrzygnięcia o karze łącznej obejmującego również jej warunkowe zawieszenie, konieczne było dokonanie zmiany zaskarżonego wyroku także poprzez ponowne ukształtowanie kary wymierzonej za czyn przypisany oskarżonemu w punkcie 1 wyroku. Sąd Odwoławczy zawiesił zatem wykonanie orzeczonej w punkcie 1 wyroku kary na podstawieart. 69 § 1 k.k.iart. 70 § 1 k.k.na okres 3 lat próby, a na podstawieart. 73 § 1 k.k.oddał oskarżonego pod dozór kuratora.
Z uwagi na uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przestępstwa zart. 63 ust. 1u.p.n., należało wyeliminować również z zakresu orzeczonego w punkcie 5 zaskarżonego wyroku przepadku rozstrzygnięcie co do krzaków konopi, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazać wyłącznie przepisart. 70 ust. 2u.p.n. Jak bowiem wynika z treściart. 70 ust. 1u.p.n., możliwość orzeczenia przepadku przedmiotu przestępstwa określonego wart. 53-61, 63 lub 64u.p.n. oraz przedmiotów i narzędzi, które służyły lub były przeznaczone do jego popełnienia, zachodzi wyłącznie w razie skazania za przestępstwa określone we wskazanych przepisach, tymczasem oskarżony został uniewinniony od czynu zart. 63 § 1u.p.n. Ze względu na fakt, iż posiadanie krzaków konopi jest zabronionego, Sąd Odwoławczy w oparciu oart. 230 § 3 k.p.k.przekazał zabezpieczone w sprawie jako dowody rzeczowe numer 8, 9 i 10 krzaki konopi Komendzie Wojewódzkiej Policji wP..
Na marginesie należy zauważyć, iż skoro umieszczone w apelacji prokuratora żądanie, obejmowało wymierzenie kary, jakiej nie przewidywało zawarte z oskarżonym porozumienie, to taki stan rzeczy uznać należy za równoznaczny z tym, iż prokurator wycofał się z tego porozumienia. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 września 2013 r. w sprawie o sygnaturze I KZP 5/13, gdzie wskazano, że jeśli do wydania wyroku przez sąd I instancji dojdzie w trybie konsensualnym unormowanym wart. 335 kpkw zw. zart. 343 kpk, a następnie któraś ze stron orzeczenie to zakwestionuje skarżąc je apelacją, porozumienie zawarte przed sądem I instancji już nie obowiązuje. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, a zatem samodzielność jurysdykcyjna Sądu II instancji nie jest ograniczona, z uwzględnieniem zakazów orzekania na niekorzyść oskarżonego, wynikających zart. 434 § 3 – 5 k.p.k.Zatem Sąd Odwoławczy mógł orzec reformatoryjnie i zmienić wyrok wydany w omawianym trybie. Zauważyć przy tym należy, że Sąd odwoławczy w istocie powielił wcześniejsze uzgodnienia stron-w zakresie w jakim było to możliwe.
Z uwagi na powyższe, Sąd Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w opisany wyżej sposób, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał wyrok w mocy.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 636 k.p.k.,art. 634 k.p.k.,art. 627 k.p.k.iart. 630 k.p.k.Wobec uniewinnienia oskarżonego od jednego z dwóch zarzucanych mu przestępstw, stosownie do treściart. 630 k.p.k., w myśl którego w sprawach z oskarżenia publicznego, jeżeli oskarżonego nie skazano za wszystkie zarzucane mu przestępstwa, wydatki związane z oskarżeniem w części uniewinniającej ponosi Skarb Państwa, Sąd Okręgowy obciążył oskarżonego ½ wydatków poniesionych w toku postępowania przed Sądem I instancji. Ponadto, zgodnie z treściąart. 636 § 1 k.p.k.wobec ostatecznego nieuwzględnienia środka odwoławczego, wniesionego wyłącznie przez oskarżyciela publicznego, kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciążono Skarb Państwa. Jako podstawę wymierzenia oskarżonemu opłaty przyjęto przepisyart. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnych, albowiem z uwagi na uniewinnienie oskarżonego od jednego z czynów oraz zmianę jednej z wymierzonych w I instancji kar jednostkowych, należało orzec za obie instancje jedną opłatę według kary orzeczonej przez Sąd Odwoławczy.
Justyna Andrzejczak