Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 457/15
Data wyroku: 2015-09-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Piotr Łakomiak, Leszek Filapek, Andrzej Grygierzec
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 k.c.

Sygn. akt II Ca 457/15

POSTANOWIENIE
Dnia 9 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:

SSO Leszek Filapek

Sędziowie:

SSO Andrzej Grygierzec (spr.)
SSR del. Piotr Łakomiak

Protokolant:

st. sekr. sąd. Ewa Kulińska

po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. w Bielsku-Białej
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. Ć. (1),P. U.,W. B.,W. Ć. (1),J. K. (1),W. U.,J. K. (2)
z udziałem GminyB.,Ł. B.,I. S.,J. Ć. (2)
o zasiedzenie
na skutek apelacji wnioskodawców
od postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej
z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II Ns 1862/13

postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasadzić od wnioskodawców, jako dłużników solidarnych, na rzecz uczestnika GminyB.kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sędzia   Przewodniczący    Sędzia
sygn.akt II Ca 457/15

UZASADNIENIE
WnioskodawcyW. Ć. (1),J. Ć. (1),W. U.,P. U.,J. K. (2),J. K. (1)orazW. B.wnieśli o stwierdzenie zasiedzenia współwłasności nieruchomości stanowiącejdziałkę oznaczoną numerem (...), o powierzchni 138 m2, położoną w obrębie(...)D., objętejksięgą wieczystą nr (...)według udziałów szczegółowo określonych w treści wniosku.
W odpowiedzi na wniosek GminaB.wskazała, iż działka będąca przedmiotem wniosku o zasiedzenie stanowi z budynkiem położonym przyul. (...)nierozerwalną całość funkcjonalną i gospodarczą. Z uwagi na to, że wnioskodawcy zajmowali znajdujące się tam lokale na podstawie decyzji o przydziale lokalu lub umów najmu, to również z przynależnego do nieruchomości podwórka korzystali w oparciu o przysługujące im prawo do lokalu. Tym samym, zdaniem uczestnika, nie została spełniona przesłanka samoistnego posiadania nieruchomości warunkująca możliwość nabycia prawa własności w drodze zasiedzenia. Oprócz tego, jak wynika z wniosku teren nim objęty jest ogólnodostępnym parkingiem.
Rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy ustalił, że z dniem 1 stycznia 1967 r. Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie prawo własności parceli gruntowej(...)i parceli budowlanej(...)o łącznej powierzchni 2 a 82 m((

    2)), objętej Lwh(...)B.–D.. W 1988 r. dokonano podziału nieruchomości polegającego na włączeniu do parceli budowlanej(...)parceli gruntowej(...), z których powstały dwie działki: parcela budowlana(...)i parcela budowlana(...). Granicę parceli budowlanej(...)wyznaczały fundamenty budynku, zaś parcela budowlana(...)obejmowała pozostałą część nieruchomości. Taki podział był podyktowany możliwością ustanawiania odrębnej własności lokali i ich sprzedaży jedynie w budynku posadowionym na działce, której powierzchnia ściśle mieściła się w jego fundamentach. Budynek mieszkalny posadowiony był na parceli budowlanej numer(...)oraz(...)natomiast na parceli budowlanej numer(...)usytuowane było podwórko. Zgodnie z nową ewidencją gruntów parcela budowlana(...)otrzymała numerdziałki (...), parcela budowlana(...)otrzymała numerdziałki (...), zaś parcela budowlana(...)otrzymała numerdziałki (...). Tak oznaczone działki figurowały wksiędze wieczystej numer (...). Kolejny podział nieruchomości nastąpił w 2011 r.Działka (...)została połączona zdziałką numer (...), a następnie wydzielono z nich dwie nowe działki oznaczone numerami:(...)o powierzchni 0,0138 ha oraz(...)o powierzchni 0,0053 ha. Aktualnie budynek mieszkalny przyul. (...)jest posadowiony na dwóch działkach:(...)oraz(...). Z kolei podwórko dla budynku mieszkalnego, składające się z trawnika oraz z części utwardzonej m.in. tłuczniem i użytkowanej jako parking usytuowane jest na działce numer(...)oraz(...)
WnioskodawczyniW. Ć. (1)wraz z mężem od 01.03.1971r była najemcąmieszkania nr (...)wbudynku nr (...)przyulicy (...)wB.. Własność tego lokalu wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym działek pod budynkiem nabyła w 1988r. Aktualnie właścicielem lokalu jestJ. Ć. (2)na podstawie umowy darowizny z 27.12.2010r.
WnioskodawcaP. U.wraz z żona był najemcąlokalu nr (...)w budynku przyulicy (...)wB.od 13.08.1982r. W dniu 12.03.2008r małżonkowieU.nabyli ten lokal na własność wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej.
Jeśli chodzi olokal nr (...)to jego najemcą był zmarły 24.05.1999rK. K.. Po jego śmierci w mieszkaniu tym zamieszkał jeden z jego spadkobiercówJ. K. (2), który w dniu 18.02.2009r .wraz z żoną nabyli ten lokal na własność wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej.
Z kolei wnioskodawcaW. B.wraz z żoną nabyli własnośćlokalu nr (...)w budynku przyulicy (...)wB.wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej w dniu 14.11.1995r. Aktualnie jego właścicielem jestŁ. B.na podstawie umowy darowizny z 27.02.2007r.
Od dnia 15 listopada 1996 r.M. G.najmowała w budynku lokal użytkowy składający się z jednego pomieszczenia. W lokalu tym do dnia 1 sierpnia 2002 r. prowadziła wypożyczalnię kaset video. Klienci wypożyczalni mieli do niej swobodny dostęp, w sposób nieskrępowany przechodząc przez podwórko. Lokal ten stanowi aktualnie własnośćI. S..
Na parkingu znajdującym się przed budynkiem parkowali lokatorzy budynku przyul. (...), odwiedzający ich goście, jak również mieszkańcy sąsiednich budynków.W. Ć. (1)iJ. Ć. (1)posiadali samochód od 1970 r. i stawiali go bądź na parkingu stanowiącym część dz(...), bądź na ulicy z przodu budynku. W razie potrzeby wraz z sąsiadami wysypywali na parking materiał w celu jego utwardzenia, konserwacji. Teren wokół budynku był zagospodarowany i uprzątnięty, nie był jednak nigdy ogrodzony. Wjazd na teren dz(...)nigdy nie był zastawiony szlabanem czy innym urządzeniem uniemożliwiającym wjazd.W. Ć. (1)dbała także o to, aby na podwórku nie gromadziła się zaśmiecająca je młodzież lub inne osoby spożywające alkohol czy też rozprowadzające środki odurzające. Sadziła również kwiaty.
Wskazać należy, iż działka stanowiąca przedmiot postępowania w trakcie budowy w latach siedemdziesiątych XX wieku parkingu przeznaczonego na potrzeby KW PZPR przyul. (...)częściowo została zagospodarowana (utwardzona) jako parking z inicjatywy lokatorów budynku przyulicy (...), jednakże z materiałów państwowych. Robotnicy pracujący przy budowie sąsiedniego, dużego parkingu, mieli cześć materiałów przeznaczyć bowiem na utwardzenie nieruchomości noszącej aktualnie oznaczenie dz(...).
Pismem z dnia 12 września 1997 r.W. Ć. (1),P. U.,K. K.orazJ. B.zwrócili się do Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych wB.z prośbą o wykonanie ogrodzenia z bramą wjazdową na podwórku przybudynku mieszkalnym numer (...)położonym przyul. (...). Prośbę swoją motywowali tym, iż sąsiednie parkingi oraz chodnik przy budynku są wykorzystywane przez sąsiadujące z ich miejscem zamieszkania instytucje, co uniemożliwia im swobodne parkowanie. Chcąc zaś urządzić na podwórku kącik zabaw dla dzieci zwrócili się również o przesunięcie znajdującego się tam śmietnika w inne miejsce. Ostatecznie mieszkańcy zrezygnowali z budowy ogrodzenia oraz przesunięcia śmietnika z uwagi na wysokie koszty planowanych działań.
W 2005 r. wbudynku mieszkalnym nr (...)przyul. (...)wB.na zlecenieAdministracji (...)został przeprowadzony remont. Zakres prac budowlanych obejmował wyłącznie sam budynek oraz znajdujące się w nim wyodrębnione lokale. Z kolei prace na podwórku prowadzili sami mieszkańcy, utwardzając plac kamieniem, kładąc zaprawę oraz układając krawężniki.
Aktualniedziałka oznaczona numerem (...)składa się w zasadniczej części z utwardzonego parkingu. Przed wjazdem na plac znajdują się znaki: zakaz ruchu oraz zakaz ruchu – teren prywatny. Pozostałą część stanowi teren zielony. Od stronydziałki numer (...)plac jest ogrodzony metalowym ogrodzeniem. Z drugiej strony, oddziałki numer (...)posadowione są na nim jedynie słupki metalowe połączone łańcuchem oraz żywopłot. Pomiędzy żywopłotem a parkingiem ogólnodostępnym (dawnym parkingiem KW PZPR) biegnie chodnik prowadzący doul. (...).
Przez teren dz(...)przechodzić również muszą pracownicyT., obsługujący urządzenie elektroenergetyczne w ścianie sąsiedniego budynku (kamienicy). Urządzenie to stanowi de facto skrzynię zamontowana w ścianie budynku.
Mając powyższe ustalenia na uwadze sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Wynika to stąd, że w przypadku żadnego z wnioskodawców nie można mówić o samoistnym posiadaniudziałki (...)w sposób i przez okres prowadzący do stwierdzenia zasiedzenia. Przede wszystkim jedynieW. Ć. (2)orazJ. Ć. (1)od dnia 1 marca 1971 r. nieprzerwanie mieszkali w lokalu usytuowanym wbudynku mieszkalnym nr (...)przyul. (...).W. U.orazP. U.wprowadzili się dolokalu nr (...)w 1982 r. i – jak to zostało wskazane we wniosku – od tego momentuza zgodąpozostałych mieszkańców zaczęli korzystać z podwórka usytuowanego na spornej działce. Podobnie było w przypadkuJ. K. (1), która zamieszkała wlokalu nr (...)w 1977 r. Jej mążJ. K. (2)zamieszkiwał już tam w okresie wcześniejszym, lecz w okresie od dnia 17 sierpnia 1990 r. do dnia 23 października 1995 r. wraz z małżonką przebywał w mieszkaniu przyul. (...)wB.. Z koleiW. B., mieszkający wlokalu nr (...)jako mieszkaniu służbowym swojego ojca, nie przebywał tam w okresie od 1981 r. do 1994 r. i – jak sam przyznał – wszelkie ewentualne prace porządkowe, czy też związane z utrzymaniem podwórka były podejmowane pod jego nieobecność. O porządek na terenie placu dbała przede wszystkimW. Ć. (1). Podejmowana przez nią aktywność w postaci sadzenia kwiatów, czy też niedopuszczania do tego, aby na podwórku gromadziła się młodzież, czy też spożywające alkohol osoby, w świetle całokształtu okoliczności sprawy, nie mogła być jednak traktowania jako widoczny dla otoczenia przejaw władztwa nad nieruchomością, stanowiący zarazem ostrzeżenie dla właściciela gruntu.
W zasadzie parking był zawsze otwarty i każdy mógł tam zaparkować narażając się co najwyżej na bezpodstawną interwencję mieszkańców, którzy nie posiadali jednakże żadnych instrumentów prawnych, aby zapobiec korzystaniu przez osobę obcą z parkingu. Także mieszkańcy okolicznych budynków w nieskrępowany sposób korzystali z parkingu oraz z altany śmietnikowej.
Pewne przejawy władztwa na nieruchomością były możliwe do zaobserwowania dopiero od 2005 r., kiedy to przy okazji zleconego przezAdministrację (...)remontu budynku przyul. (...), mieszkańcy z własnej inicjatywy rozpoczęli porządkowanie i utwardzanie podwórka przed budynkiem.
Za objaw władztwa lokatorów nad nieruchomością nie można traktować faktu, iż w latach siedemdziesiątych z inicjatywy niektórych lokatorów utwardzono parking. Utwardzenie to nastąpiło z materiałów należących do inwestora sąsiedniego parkingu (Skarb Państwa), które zużyte zostały na terenie należącym do Skarbu Państwa.
Powyższe w pełni przekonuje zatem, że w sprawie nie zostały spełnione określone wart. 172 § 1 kcprzesłanki pozwalające stwierdzić, że doszło do nabycia prawa własności nieruchomości w drodze zasiedzenia. Wnioskodawcy nie zdołali wykazać, aby posiadanie przez nich przydomowego podwórka nosiło cechy posiadania samoistnego, wyrażającego się w woli posiadania wyłącznie dla siebie oraz postępowania z nim tak, jak ze swoją własnością.
Rozstrzygnięcie o kosztach Sad Rejonowy oparł na podstawieart. 520 § 1 kpci oddalił wniosek GminyB.o zasądzenie kosztów postępowania.
Apelację od powyższego postanowienia wnieśli wnioskodawcyJ. Ć. (1),P. U.,W. B.,W. Ć. (1),J. K. (1),W. U.,J. K. (2).
Zaskarżyli orzeczenie w części oddalającej wniosek o zasiedzenie.
Domagali się zmiany postanowienia i uwzględnienia ich wniosku o zasiedzenie w całości. Jako żądanie ewentualne zgłosili wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sadowi pierwszej instancji.
Wnieśli również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie prawa materialnego, a to:

1
art.176 kpcpoprzez jego niezastosowanie i w rezultacie niedoliczenie do czasu posiadaniaJ. K. (2)iJ. K. (1)czasu posiadania ich poprzednika-K. K.oraz niedoliczenie do czasu posiadaniaW. B.czasu posiadania jego poprzednika -J. B.;

2
art. 172 kcw zw zart. 336 kc, poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w nieprawidłowym rozumieniu pojęcia samoistnego posiadania, polegającym na uznaniu, że za przeszkodę do takiej kwalifikacji można uznać brak ogrodzenia nieruchomości:

3
art. 172 kcw zw zart. 336 kc, poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w nieprawidłowym rozumieniu pojęcia samoistnego posiadania, polegającym na uznaniu, że za przeszkodę do takiej kwalifikacji można uznać zwrócenie się do miasta z prośbą o usunięcie altany śmietnikowej i posadowienie ogrodzenia;

4
art. 172 kcw zw zart. 336 kc, poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w nieprawidłowym rozumieniu pojęcia samoistnego posiadania, polegającym na uznaniu, że za przeszkodę do takiej kwalifikacji można uznać sporadyczny dostęp innych osób do przedmiotowej nieruchomości;

5
art. 172 kcw zw zart. 336 kc, poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w nieprawidłowym rozumieniu pojęcia samoistnego posiadania, polegającym na uznaniu, że za objaw władztwa nad nieruchomością nie można uznać czynności utwardzenia parkingu z inicjatywy wnioskodawców, dokonywanych przez nich remontów, obsadzenia i porządkowania nieruchomości;

6
art. 172 kcpoprzez błędną wykładnię przejawiającą się w nieprawidłowym rozumieniu pojęcia samoistnego posiadania polegającym na uznaniu, że wnioskodawcom nie można przypisać władztwa nad nieruchomością, prowadzącego do jej zasiedzenia, skoro wystąpili z wnioskiem o zasiedzenie wskutek uzyskania porady prawnej w sprawie o wykup tej nieruchomości od GminyB..

Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawców jest bezzasadna.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy nie naruszył przepisuart. 172 kcuznając, że wnioskodawcy nie byli samoistnymi posiadaczami nieruchomości objętych wnioskiem.
W szczególności pierwotnie oni sami lub ich poprzednicy byli najemcami mieszkań w budynku przyulicy (...)wB.przylegającym do działek objętych wnioskiem.
W tej sytuacji będąc posiadaczami zależnymi mieszkań oraz części wspólnych budynku i działki pod budynkiem nie mogli jednocześnie traktować działek położonych obok, a przeznaczonych na parkowanie pojazdów, posadowienia śmietnika (ogólnodostępnego) oraz dojście do budynku jako swojej własnośći. Również w okresie gdy nabyli zajmowane wbudynku nr (...)lokale na własność, nie zmienił się zasadniczo sposób korzystania przez nich z działek objętych wnioskiem. Wnioskodawcy nigdy nie doprowadzili do ogrodzenia spornego terenu i uniemożliwienia dostępu do niego osobom postronnym . Wbrew twierdzeniom apelacji o ich posiadaniu zależnym objętych wnioskiem działek świadczy również to, że występowali o zgodę na usunięcie altany śmietnikowej oraz posadowienia ogrodzenia do właściciela terenu, a to GminyB.. Utwardzenie terenu i jego porządkowanie nosi cechy prac społecznych mających na celu polepszenie warunków zamieszkiwania i korzystania z przyległego terenu nie tylko mieszkańcówbudynku nr (...), ale i innych korzystających z tego terenu osób. Do prac tych były wykorzystywane materiały pozyskane między innymi przy okazji remontu prowadzonego wbudynku nr (...)(utwardzenie terenu) oraz przy okazji budowy dużego parkingu w bezpośrednim sąsiedztwie spornych działek.
Nawet gdyby przyjąć, że pewne działania mieszkańcówbudynku nr (...)w stosunku do działek objętych wnioskiem, takie jak umieszczenie znaku zakazu, sadzenie roślin oraz dbanie o to aby na tym terenie nie przebywały osoby pijące alkohol zachowujące się nieodpowiednio, można uznać za akty samoistnego posiadania, to miały one miejsce po 2005r., a ich czas trwania jest niewystarczający dla uznania, że upłynął termin zasiedzenia.
Bez znaczenia jest również to, że wnioskodawcy (niektórzy z nich) objęli mieszkania w posiadanie od swoich poprzedników i mogą doliczyć to posiadanie do swojego posiadania. Podstawowe znaczenie ma to, że ich poprzednicy byli nie właścicielami lokali lecz ich najemcami, a takie posiadanie jest jedynie posiadaniem zależnym nie prowadzącym do zasiedzenia. W tej sytuacji zarzut naruszenia przepisuart. 176 kc, jest bezzasadny.
Brak także podstaw do uznania wnioskodawców za samoistnych posiadaczy nieruchomości objętych wnioskiem na tej podstawie, że GminaB.poinformowała ich (jak to określili udzieliła im „porady prawnej”), że mogą oni wystąpić o stwierdzenie zasiedzenia działek.
W toku całego postępowania w niniejszej sprawie uczestnik GminaB.nie przyznała, że wnioskodawcy spełniają przesłanki zart. 172 kcdo nabycia własności spornych nieruchomości przez zasiedzenie.
Mając powyższe na uwadze na mocyart. 385 kcw zw zart. 518 kpci13§ 2 kpcSąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawców jako bezzasadną.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzekł na podstawieart. 520 § 3 kpcw zw zart. 108 § 1 kpciart. 13§ 2 kpczasądzając od wnioskodawców solidarnie na rzecz uczestnika GminyB.kwotę 900zł.
Sędzia   Przewodniczący     Sędzia
ref. I inst. SSRM. K.
t.f.