Sąd Okręgowy w Olsztynie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 474/15
Data wyroku: 2015-07-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Paturalski, Dariusz Firkowski, Danuta Hryniewicz
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: art. 437 §1kpk

Sygn. akt VII Ka 474/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 lipca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym
w składzie:
Przewodniczący:  SSO Dariusz Firkowski (spr.),
Sędziowie:  SO Danuta Hryniewicz,
SO Zbigniew Paturalski,
Protokolant  st. sekr. sądowy Marzena Wach
przy udziale funkcjonariusza Urzędu Celnego Katarzyny Szlachtowicz
po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015r.
sprawyK. B.
oskarżonego o przestępstwo zart. 54§1 i 2 kksw zw. zart. 6§2 kks
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt II K 1060/13
I zaskarżony wyrok zmienia i uniewinniaK. B.od popełnienia zarzucanych mu czynów,
II koszty procesu za obie instancje ponosi Skarb Państwa.
Sygn. akt VII Ka 474/15

UZASADNIENIE
K. B.został oskarżony o to, że:
I w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru i z wykorzystaniem takiej samej sposobności w okresie od dnia 16.01.2013r. do dnia 18.04.2013r. uchylał się od opodatkowania poprzez nabycie jako podmiot nieuprawniony od spółki "(...)" sp. z o. o. z siedzibą(...),ul. (...), wyrobów akcyzowych bez polskich znaków akcyzy w postaci suszu tytoniowego w ilości 81,585 kilogramów, czym naruszył przepisyustawy z dnia 06 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym( Dz. U. z 2009r. Nr 3 poz. 11 ze zm.), a w szczególności wyczerpał dyspozycję zawartą wart. 11 aww. ustawy, przez co naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy w wysokości 35.636,00 zł,
tj. o przestępstwo skarbowe określone wart. 54§1 i 2 kksw zw. zart. 6§2 kks
II w dniu 30.04.2013r. na stoisku handlowym "(...)" w hipermarkecieC.wO.przyulicy (...)(...)przechowywał wyprodukowane wcześniej poza składem podatkowym, na posiadanym przez siebie urządzeniu do produkcji papierosów o nazwie(...), wyroby akcyzowe bez polskich znaków akcyzy stanowiące przedmiot czynu zabronionego określonego wart. 63 kks, w postaci gotowych papierosów w ilości 220 sztuk luzem , czym naraził na uszczuplenie należny podatek akcyzowy w kwocie 154,00 zł
tj. o wykroczenie skarbowe określone wart. 65§ 1 i 4kks
Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt II K 1060/13
I oskarżonego w ramach czynu opisanego w pkt I uznał za winnego tego, że w okresie od dnia 16.01.2013r. do dnia 18.04.2013r. działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu tego samego zamiaru i z wykorzystaniem takiej samej sposobności nabył od spółki „(...)" sp. z o. o. z siedzibą(...),ul. (...), wyroby akcyzowe bez polskich znaków akcyzy w postaci suszu tytoniowego w ilości 81,585 kilogramów, czym naruszył przepisyustawy z dnia 06 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym(Dz. U. z 2009r. Nr 3 poz. 11 ze zm.), przez co naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy w wysokości 35.636,00 zł, czym wyczerpał znamionaart.65§3 kksw zw. zart.6§2 kksi za to na podstawie wskazanych przepisów skazuje go a na podstawieart.65§3 kkswymierza mu karę grzywny w wysokości 300 (trzystu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na 70 (siedemdziesiąt) zł;
II oskarżonego uznał za winnego czynu opisanego wpkt IIi za to na podstawieart.65§l i §4 kksskazał go a na podstawieart.65§4 kkswymierza mu karę grzywny w wysokości 200 (dwustu) zł.
Powyższy wyrok w całości na korzyść oskarżonego zaskarżył jego obrońca i zarzucił mu:
1/ obrazę prawa materialnego, a toart. 99a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym(dalej jako „u.p.a.") w brzmieniu obowiązującym w czasie czynu, a to nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1456), która weszła w życie 1 stycznia 2013 r. i obowiązywała do 31 grudnia 2013 r., poprzez błędną wykładnię pojęcia „susz tytoniowy" i uznanie, że „na zakwalifikowanie towaru jako akcyzowego nie ma wpływu stopień wilgotności tytoniu, ale poddanie go procesowi suszenia, w wyniku czego świeży liść ulega przemianom fizykochemicznym w zakresie barwy, zapachu, czy elastyczności" (str. 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), podczas gdy obowiązująca w czasie czynu definicja ustawowa wskazanego pojęcia jednoznacznie wskazywała, iż chodzi o „suchy tytoń niebędący jeszcze wyrobem tytoniowym" (zatem kryterium jest tutaj „suchość" liścia, czyli poziom jego wilgotności, nie zaś barwa, zapach, czy elastyczność), a zmiana jej treści poprzez wskazanie, że „za susz tytoniowy uznaje się, bez względu na wilgotność, tytoń, który nie jest połączony z żywą rośliną i nie jest jeszcze wyrobem tytoniowym" nastąpiła dopiero z dniem 1 stycznia 2014 r., w związku z czym twierdzenie, że tzw. tytoń wysokowilgotny (nie-suchy) zaliczał się do grona desygnatów „suszu tytoniowego" już na gruncie stanu prawnego obowiązującego w roku 2013 stanowi przejaw wykładni rozszerzającej, która w przypadku prawa karnego jest zakazana (Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 września 2013 r., I SA/Rz 496/13, SIP Legalis nr 801928),
2/ naruszenie przepisów postępowania, a to art.art. 410 k.p.k.w zw. zart. 7 k.p.k., poprzez taką ocenę przeprowadzonych w sprawie dowodów w postaci zeznań świadkówE. G.iN. B.oraz wyjaśnień oskarżonego, a dotyczących faktu posiadania w punkcie handlowym 220 sztuk gotowych papierosów i ich sprzedaży klientom, która nie uwzględnia wskazań wiedzy i doświadczenie życiowego (str. 6-7 uzasadnienia), podczas gdy z wyjaśnień oskarżonego i zeznań jego córki wynikało, że często produkowali oni papierosy na własne potrzeby, zaś rzekoma sprzeczność co do tego, kto był „autorem" towaru znalezionego w dniu 30 kwietnia 2014 r. jest już irrelewantna, zwłaszcza żeE. G.sprostowała przed sądem swoje zeznania, iż gotowe papierosy odbierała z punktu handlowego co najwyżej w początkowym okresie (zatem na pewno nie w kwietniu), a co niewątpliwie miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem doprowadziło do przyjęcia, iż papierosy te przeznaczone były na gotową sprzedaż klienteli.
3/ obrazę prawa materialnego to jestart. 10 § 3 k.k.s.poprzez nieprawidłową wykładnię, a to przyjęcie, że oskarżony nie działał w błędzie co do prawa, ponieważ działania przezeń podejmowane - zakup suszu tytoniowego z etykietą i certyfikatem, że jest to tytoń wysokowilgotny, wydzierżawianie maszyny typu(...)i sposób sprzedaży papierosów - były działaniami fikcyjnymi, nakierowanymi na naruszenie interesów fiskalnych państwa (str. 12 uzasadnienia),
podczas gdy oskarżony działał w przekonaniu, że jego działalność ma charakter legalny - znał treść relewantnych przepisów prawa, niemniej wykładał je w sposób odmienny od sądu I instancji, a to iż tytoń wysokowilgotny nie kwalifikuje się jako „susz tytoniowy" w rozumieniu art. 99a u.p.a. w brzmieniu obowiązującym w czasie czynu z uwagi na wysoki poziom wilgotności liści, w związku z czym nie jest on wyrobem akcyzowym podlegającym opodatkowaniu, przy czym samodzielnie nie weryfikował, czy zakupiony przezeń towar - zamknięty w hermetycznych woreczkach - jest
rzeczywiście wilgotny, a z kryteriów wskazanych w niniejszej w sprawie przez biegłych, a niewysłowionych w ustawie, nie zdawał sobie sprawy w ogóle,
a co miało istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia, bowiem prawidłowe ustalenia winny skutkować przyjęciem przez sąd, iż oskarżony dział w usprawiedliwionym błędzie co do prawa zart. 10 § 3 k.k.s.(zob. uzasadnienie wyroku SO wO.z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt(...), zapadły w podobnej sprawie), zwłaszcza że przyjęty przezeń pogląd prawny, oparty na konsultacji z prawnikiem, potwierdziło także orzecznictwo sądowe (por. ww. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 września 2013 r., I SA/Rz 496/13), jak i orzecznictwo sądów powszechnych (zob. załączone do akt sprawy kserokopie wyroków).
Dodatkowo, z najdalej posuniętej ostrożności procesowej wskazuję, że nawet gdyby sąd odwoławczy nie przychylił się do powyższych zarzutów, to wydany w niniejszej sprawie wyrok winien zostać zmieniony na korzyść oskarżonego, a to winien on zostać uniewinniony od postawionego mu zarzutu, na zasadzieart. 440 k.p.k.Skazanie oskarżonego za czyn zart. 65 k.k.s.(odpowiednio innego przepisu karnoskarbowego, gdzie znamieniem jest wyrób akcyzowy) na gruncie ustalonego stanu faktycznego jawi się bowiem jako rażąco niesprawiedliwe uwzględniwszy fakt, że sądy orzekające w podobnych sprawach nie dopatrują się tutaj realizacji znamion czynu, ewentualnie przyjmują działanie w błędzie co do prawa i uniewinniają od stawianego zarzutu (zob. zwłaszcza ww. uzasadnienie wyroku SO wO.z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt(...)).
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego z uwagi na dekompletację znamion przedmiotowych zarzuconego typu czynu, ewentualnie z uwagi na niemożność przypisania mu winy w popełnieniu zarzuconemu mu czynu zabronionego, ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy wO.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wnosząca o zamianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego jest zasadna.
W świetle przeprowadzonych dowodów nie budzi wątpliwości fakt nabycia przez oskarżonego przedmiotów w postaci torebek foliowych opatrzonych etykietą „liście tytoniu wysokowilgotne, wilgotność ponad 20%” o łącznej wadze 81,585 kg oraz ujawnienie w jego stanowisku handlowym 220 sztuk gotowych papierosów. Powyższego oskarżony nie kwestionował wskazując jednakże, że był przekonany o legalnym charakterze swojej działalności, w tym i co do tego, że produkty nabyte od spółki „(...)” wG.nie stanowią wyrobu akcyzowego.
Sąd Okręgowy, inaczej niż to uczynił Sąd I instancji, uznał, że nie ma wystarczających podstaw aby zakwestionować wyjaśnienia oskarżonego co do tego, że nie nabywał on wyrobów akcyzowych od wskazanej spółki. Tym samym wyjaśnienia oskarżonego uznać należy za wiarygodne, w tym przede wszystkim w zakresie jego świadomości co do legalności prowadzonej działalności. Sąd Okręgowy przy tym wskazuje na „kłopoty” interpretacyjne sformułowania ustawowego „susz tytoniowy”, co uzasadnia uznanie, że oskarżony mógł nie zdawać sobie sprawy z bezprawności swojej działalności. Różnorodność wykładni sformułowania „suszu tytoniowego” niewątpliwie pozostawała konsekwencją mało precyzyjnego zapisu ustawowego- porównaj wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Rzeszowie w sprawie I SA / Rz 496/13 i w Gliwicach III SA / GI 246/14. Powyższe zresztą przyznał sam Ustawodawca nowelizując przedmiotowa kwestię w sposób klarowny i zrozumiały dla osób stosujących ustawę o podatku akcyzowym w zakresie obrotu tytoniem. Zwrócić zatem uwagę należy, że w uzasadnieniu projektu zmiany ustawy nowelizującej treść art.99a ustawy o podatku akcyzowym między innymi wskazano, że: „wprowadzenie od dnia 1 stycznia 2013 r. regulacji dotyczącej opodatkowania suszu tytoniowego zapobiegło powstaniu nielegalnego rynku obrotu liśćmi tytoniowymi bez podatku akcyzowego.
W ciągu roku jednak zauważono niepokojącą tendencję wprowadzania na rynek tytoniu z dużą zawartością wilgoci określanego jako mokry, który mimo interpretacji Ministerstwa Finansów wprowadzany jest na rynek bez podatku akcyzowego i nieoznaczony znakami akcyzy.
Z uwagi na fakt, iż brak opodatkowania akcyzą suszu o dużej wilgotności potwierdzają wyroki sądów, istnieje pilna potrzeba doprecyzowania przepisu w taki sposób, aby poziom wilgotności nie decydował o tym, czy tytoń podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, czy nie”.W konsekwencji od 1 stycznia 2014 r. przepis ten stanowi, że; „za susz tytoniowy uznaje się,bez względu na wilgotność, tytoń, który nie jest połączony z żywą rośliną i nie jest jeszcze wyrobem tytoniowym.Tymczasem w czasie czynów ( styczeń-kwiecień 2013 r. ) podlegających ocenie pod kątem dopuszczenia się przez oskarżonego czynów zabronionych „za susz tytoniowy uznawało sięsuchy tytońniebędący jeszcze wyrobem tytoniowym”. W ocenie Sądu Okręgowego ta regulacja ma istotne znaczenie dla kwestii odpowiedzialności K.B.. Zauważyć bowiem należy, że oskarżony wyjaśnił, że kupował tytoń wysokowilgotny, który był zapakowany i opatrzony właśnie informacją co do wysokiego poziomu wilgotności.
Oskarżony nie jest ekspertem a zatem nie sposób jest od niego wymagać takiej analizy zakwestionowanych wyrobów jaka wynika z opiniiA. M.. Opinia ta między innymi wskazuje na takie cechy wyrobu jak zapach, kolor, rozkład chlorofilu przy czym brak jest podstaw do zakwestionowania wniosków z niej płynących. Jednakże pomimo kategoryczności i zupełności tej opinii nie może ona stanowić, żeK. B.dopuścił się popełnienia przypisanych mu czynów.
Zwrócić bowiem jeszcze raz uwagę należy na to, że w czasie czynów ustawa o podatku akcyzowym nie przewidywała kryterium „wilgotności” a właśnie ten parametr ma w ocenie Sądu Okręgowego decydujące znaczenie. Sąd Okręgowy przy tym nie podziela wyrażanego w orzecznictwie stanowiska - porównaj powołany wyrok WSA w Gliwicach-, że zmiana przepisu art.99a przedmiotowej ustawy nie miała charakteru normatywnego. Wręcz przeciwnie nowa treść przepisu w powiązaniu z argumentacją, która legła u podstaw tej nowelizacji jednoznacznie wskazuje na to, że doszło do istotnej zmiany zakresu tego przepisu. Przepis do 1 stycznia 2013 r. był interpretowany niejednolicie przy czym nie sposób jest przyjmować wykładni, która ma być niekorzystna dla podatnika a jedynie korzystna dla Skarbu Państwa. To bowiem Ustawodawca a nie podatnik, w tym i oskarżony, ma wszelkie możliwości aby prawo było stanowione w sposób jasny i zrozumiały dla jego adresatów. Tym samym nie można podzielić stanowiska Sądu Rejonowego wyrażanego na 5 stronie uzasadnienia – k.947, że wyposażanie torebek z tytoniem w etykiety o wysokiej wilgotności tytoniu było działaniem fikcyjnym, mającym na celu stworzenie pozorów dziania zgodnego z prawem. Oskarżony bowiem nie może ponosić negatywnych dla siebie konsekwencji związanych z brakiem precyzji oraz przewidywaniem skutków jakie za sobą pociągają określone regulacje prawne.
Wobec wyrażonego wyżej stanowiska nie ma istotnego znaczenia kwestia wiążąca się z czynem z pkt. II aktu oskarżenia co do tego czy papierosy w liczbie 220 sztuk były przeznaczone na sprzedaż czy też na własne potrzeby oskarżonego. W tym zakresie dokonując oceny zebranych dowodów, w szczególności związanych z ujawnieniem miejsca i sposobu przechowywania tych przedmiotów Sąd Okręgowy w pełni popiera ustalenie Sądu I instancji, że były one przeznaczone do sprzedaży. Jednakże wobec tego, że nie sposób jest skutecznie przypisać i w tym zakresie oskarżonemu świadomości co do nabycia wyrobu akcyzowego konieczne było uniewinnienie K.B.również o i od tego czynu.
Mając powyższe na uwadze zaskarżony wyrok zmieniono i uniewinnionoK. B.od popełnienia zarzucanych mu czynów a na podstawieart.632pk2kpkkoszty procesu za obie instancje ponosi Skarb Państwa.