Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 392/15
Data wyroku: 2015-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Skrzekut
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art. 991 kc i in.

Sygn. akt III Ca 392/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący:

SSO Katarzyna Kwilosz-Babiś
SSO Zofia Klisiewicz (sprawozdawca)
SSO Agnieszka Skrzekut

Protokolant:

insp. Jadwiga Sarota

po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z powództwa:L. K.,R. K.,S. K. (1)iK. M.
przeciwkoM. C.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Gorlicach
z dnia 8 grudnia 2014 r., sygn. akt I C 193/12
1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
- w pkt I kwotę 24 733,89 zł (dwadzieścia cztery tysiące siedemset trzydzieści trzy złote 89/100) zastępuje kwotą 11 609 zł (jedenaście tysięcy sześćset dziewięć złotych);
- w pkt III, V i VII kwoty 8 244,62 zł (osiem tysięcy dwieście czterdzieści cztery złote 62/100) zastępuje kwotami 3 870 zł (trzy tysiące osiemset siedemdziesiąt złotych);
- w pkt X kwotę 1 234,90 zł zastępuje kwotą 580,40 zł;
- w pkt XI, XII i XIII kwoty 678,75 zł zastępuje kwotami 193,50 zł;
2. w pozostałej części apelację oddala;
3. koszty postępowania apelacyjnego wzajemnie znosi.
Sygn. akt III Ca 392/15

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 8.12.2014r. Sąd Rejonowy w Gorlicach w sprawie z powództwaL. K.,R. K.,S. K. (1)iK. M.przeciwkoM. C.o zachowek, zasądził od pozwanej na rzecz powodaL. K.kwotę 24 733,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 18.06.2012r. do dnia zapłaty (pkt I), oddalił jego powództwo w pozostałym zakresie (pkt II), zasądził od pozwanej na rzecz powodaR. K.kwotę 8 244,62 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30.10.2012r. do dnia zapłaty (pkt III) i oddalił jego powództwo w pozostałym zakresie (pkt IV), zasądził od pozwanej na rzecz powodaS. K. (1)kwotę 8 244,62 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30.10.2012r. do dnia zapłaty (pkt V) i oddalił jego powództwo w pozostałym zakresie (pkt VI), zasądził od pozwanej na rzecz powódkiK. M.kwotę 8 244,62 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30.10.2012r. do dnia zapłaty (pkt VII), oddalił jej powództwo w pozostałym zakresie (pkt VIII), wyrokowi w punkcie I, III, V i VII nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 3 100 zł (pkt IX), zasadził od pozwanej na rzecz powodaL. K.kwotę 1 234,90 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania (pkt X), zasadził od pozwanej na rzecz powodaR. K.kwotę 678,75 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania (pkt XI), zasadził od pozwanej na rzecz powodaS. K. (1)kwotę 678,75 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania (pkt XII), zasądził od pozwanej na rzecz powódkiK. M.kwotę 678,75 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania (pkt XIII), zasądził od powodów na rzecz pozwanej solidarnie kwotę 1 800 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt XIV) i nakazał wypłacić z reszty zaliczki uiszczonej przez powodaL. K.pod poz.(...)w kwocie 180,30 zł oraz ściągnąć od powodówR. K.,S. K. (1),K. M.na rzecz Skarbu Państwa – Kasa Sądu Rejonowego w Gorlicach solidarnie kwotę 338,25 zł tytułem brakującej zaliczki na opinię biegłegoR. B., która w kwocie 518,55 zł została wypłacona tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Kasa Sądu Rejonowego w Gorlicach (pkt XV).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, z których w szczególności wynika, że powódL. K.i pozwanaM. C.są rodzeństwem. Ich matką była spadkodawczyniS. K. (2), która zmarła 31.05.2011r. Poza w/w do kręgu spadkobierców ustawowych poS. K. (2)należały: córka zmarłej, a siostra w/w stronZ. M.oraz zstępni po ich bracieZ. K.zmarłym 10.07.1995r , tj. powodowieK. M.,S. K. (1)iR. K.. Spadkodawczyni pozostawiła ważny testament notarialny z dnia 18.11.2010r., w którym do całości spadku powołała pozwaną.
Nadto ustalił Sąd, że w skład majątku spadkowego poS. K. (2)wchodziły :
- udział wynoszący 1/2 w prawie własności nieruchomości stanowiącej dz. ewid. nr(...)o pow. 800 m2położoną wR., zabudowaną budynkiem piętrowym jednorodzinnym, który to udział spadkodawczyni nabyła w drodze umowy sprzedaży z dnia 8.07.1999r.,
- udział wynoszący 1/4 w prawie własności w/w nieruchomości, udział wynoszący 1/2 w prawie własności samochodu osobowego markiT. (...)i środki pieniężne w kwocie 34 151,07 zł zgromadzone na rachunku oszczędnościowym w Banku(...)wB.nabyte przez spadkodawczynię w drodze spadkobrania po swym synuA. K. (1)zmarłym dnia 24.09.2010r., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 28.04.2011r.,
W dniu 12.12.2013r. w sprawie I Ns 116/13 tamt. Sądu strony niniejszego postępowania orazZ. M.zawarły ugodę, na mocy której dokonując działu spadku poA. K. (1)iS. K. (2)oraz znosząc powstałą pomiędzy nimi współwłasność ustaliły, iż nieruchomość położona wR.stanowiącadziałkę nr (...)oraz samochód osobowy markiT. (...)zostaną przyznane na wyłączną własność pozwanej za stosownymi spłatami na rzecz pozostałych stron, obliczonymi według wielkości ich udziałów, nabytych w drodze spadkobrania poA. K. (1)iS. K. (2).
Wartość w/w nieruchomości w niniejszym postępowaniu została oszacowana na kwotę 292 591 zł, zaś wartość samochodu na kwotę 12 440 zł. Dnia 17.07.2014r. pozwana sprzedała nieruchomość położoną wR.za kwotę 210 000 zł., informując o tym powodów i w dniach 23.07.2014r. oraz 25.07.2014r. dokonała na ich rzecz stosownych spłat, zgodnie z treścią ugody zawartej w sprawie I Ns 116/13, co wpłynęło na zmianę wysokości dotychczas żądanych przez nich kwot tytułem zachowku. Finalnie powodowieK. M.,R. K.iS. K. (1)wnieśli o zasądzenie na rzecz każdego z nich kwot po 10 692 zł tytułem zachowku, zaś powódL. K.na rozprawie w dniu 1.12.2014r. ostatecznie zażądał kwoty 60 000 zł tytułem zachowku.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji uznał, że co do zasady powództwa podlegały uwzględnieniu, ale musiała zostać zweryfikowana ich wysokość. Powołał się Sąd na treśćart. 991 k.c.i stwierdził, że każdy z powodów ma uprawnienie do zachowku po spadkodawczyniS. K. (2), albowiem zgodnie z porządkiem dziedziczenia ustawowego określonym wart. 931 k.c.i następnych, byliby oni powołani do spadku z ustawy. Ustalając substrat zachowku Sąd Rejonowy stwierdził, że do spadku poS. K. (2)należał udział wynoszący łącznie ¾ części w prawie własności nieruchomości położonej wR., którego wartość zgodnie z żądaniem powodów ustalono w oparciu o cenę uzyskaną przez pozwaną w wyniku sprzedaży w kwocie 210 000 zł, czyli do substratu zachowku zaliczył kwotę 157 500 zł ( ¾ z 210 000 zł ). Poza w/w nieruchomością w skład spadku poS. K. (2)wchodził również udział wynoszący ½ w prawie własności samochodu osobowego markiT. (...), którego wartość zgodnie z opinią biegłego wynosiła 6 220 zł ( ½ z 12 440 zł) oraz środki pieniężne zgromadzone na rachunku w Banku(...)wB.w kwocie 34 151,07 zł. Łącznie substrat zachowku ustalił Sąd na kwotę 197 871,07 zł. Na podstawie tych wyliczeń Sąd Rejonowy wskazał, że udział spadkowy powodaL. K.przy dziedziczeniu ustawowym wynosiłby ¼ część spadku (a więc należna mu wartość zachowku stanowi kwotę 24 733,89 zł), zaś udziały pozostałych powodów trzecią część z ¼ , która przypadałaby na ich ojca, czyli po 1/12 części dla każdego z nich (a więc należna powodomK. M.,R. K.iS. K. (1)wartość zachowku stanowi kwotę 8 244,62 zł).
Ze względu na wynik postępowania, Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej na rzecz powodów częściowy zwrot kosztów procesu. Biorąc pod uwagę, iż powódL. K.domagał się ostatecznie kwoty 60 000 zł, zaś zasądzono na jego rzecz kwotę 24 733,89 zł (czyli przegrał sprawę w wysokości ok. 70 %), zobowiązano pozwaną do zwrotu na jego rzecz kwoty 1 234,90 zł tytułem częściowego zwrotu poniesionych przez niego kosztów postępowania, na które złożyła się opłata wpisowa od pozwu oraz koszty zaliczki na poczet opinii biegłych. Z kolei pozostali powodowie żądając ostatecznie kwot po 10 692 zł, uzyskali w wyniku rozstrzygnięcia kwoty po 8 244,62 zł (zatem ulegli jedynie w ok. 20 % swego żądania), stąd pozwana została zobowiązana do zwrotu na ich rzecz kwot po 678,75 zł tytułem częściowego zwrotu poniesionych przez nich kosztów sądowych w postaci wpisu od pozwu. Z uwagi na fakt, iż pozwana również poniosła koszty sądowe w postaci kosztów zastępstwa procesowego, to biorąc pod uwagę wynik postępowania Sąd I instancji zobowiązał powodów do solidarnego zwrotu pozwanej części tych kosztów w kwocie 1 800 zł .
Powyższy wyrok zaskarżyła pozwana apelacją, w której zarzuciła :
- naruszenie przepisów prawa procesowego –art. 233 § 1 k.p.c.mające wpływ na treść wyroku, polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego i wadliwym ustaleniu, że do spadku poS. K. (2)należy udział wynoszący łącznie ¾ części w nieruchomości położonej wR.obj. KW nr(...), wartości 157 500 zł, gdy faktycznie udział ten wynosi ¼ część wartości 52 500 zł, bowiem w chwili otwarcia spadku poS. K. (2)M. C.była właścicielką ½ części przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia 18.11.2010r. Rep. A nr(...), dlatego łączny substrat zachowku wynosi 92 871,02 zł, a nie 197 871,07 zł,
- naruszenie przepisów prawa materialnego -art. 481 § 1 k.c.iart. 5 k.c.przez błędne przyjęcie, że odsetki należne są od chwili wniesienia pozwu, a nie od wydania wyroku ustalającego wysokość należności, którą powodowie w toku postępowania zmieniali. Pozwana podniosła, że brak było podstaw do przyjęcia, iż pozostawała ona w zwłoce ze spełnieniem świadczenia, skoro w pkt III ugody zawartej w sprawie I Ns 116/13 odroczono termin płatności do dnia 12.12.2014r.
Wskazując na powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez zastąpienie:
- w pkt I kwoty 24 733,89 zł kwotą 11 609 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8.12.2014r.,
- w pkt III (zapewne omyłkowo przez pozwaną oznaczonym pkt II) kwoty 8 244,62 zł kwotą 3 869,63 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8.12.2014r.,
- w pkt V kwoty 8 244,62 zł kwotą 3 869,63 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8.12.2014r.,
- w pkt VII kwoty 8 244,62 zł kwotą 3 869,63 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8.12.2014r.,
- w pkt XIV kwoty 1 800 zł kwotą 3 000 zł.
Nadto wniosła o uchylenie pkt X, XI, XII i XIII wyroku oraz o zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 1 200 zł.
W piśmie procesowym z dnia 19.01.2015r. pozwana zarzuciła nadto:

1
sprzeczność istotnych ustaleń sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na nieuwzględnieniu rzeczywistej wartości majątku spadkowego w chwili wyrokowania,

2
błędną ocenę zebranego materiału dowodowego w zakresie umowy o dożywocie między spadkodawczynią, a pozwaną,

3
błędne ustalenie stanu faktycznego przez nieuwzględnienie w odniesieniu do powodaL. K.wartości zajętego przez niego majątku spadkowego przy obliczaniu wysokości jego zachowku.

Do apelacji skarżąca dołączyła wypis aktu notarialnego – umowy o dożywocie z dnia 18.11.2010r., na mocy którejS. K. (2)przeniosła na rzeczM. C.swój udział wynoszący ½ część nieruchomości, stanowiącej zabudowanądziałkę nr (...), w zamian za świadczenia dożywotnie zgodnie zart. 908 k.c.
W odpowiedzi na apelację powódL. K.kwestionował podnoszoną w apelacji okoliczność, jakoby zabrał jakiekolwiek wartościowe przedmioty z domu wR.. Wniósł o sprawiedliwe rozstrzygnięcie i wypłatę należnego mu zachowku wraz z odsetkami.
Mając na względzie treść aktu notarialnego z dnia 18.11.2010r. Rep. A nr(...), oraz dowodów zebranych w Sądzie Rejonowym,

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się częściowo uzasadniona co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że stosownie do treściart. 382 k.p.c., sąd drugiej instancji ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej jego oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów zebranych przed sądem pierwszej i drugiej instancji (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17.04.1998r., sygn. akt II CKN 704/97, opubl. OSNC 1998/12/214, Wokanda 1998/7/8, Biul. SN 1998/9/15). Sąd odwoławczy nie ogranicza się jedynie do kontroli sądu pierwszej instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a rozważając wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego przed sądem pierwszej instancji i drugiej instancji, władny jest ocenić je samoistnie.
Nie zachodzą w sprawie uchybienia, które Sąd Okręgowy bierze pod uwagę z urzędu, a które powodują nieważność postępowania –art. 378 § 1 k.p.c.
Zgodnie z treściąart. 991 k.c.zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku, bądź to w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź to w postaci powołania do spadku, bądź też w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo jego uzupełnienia. Innymi słowy, zachowek to połowa udziału (ewentualnie 2/3 ), jaki by przypadał uprawnionemu z tytułu dziedziczenia ustawowego, a niepowołanemu przez spadkodawcę do dziedziczenia w testamencie. Zachowek to instytucja, która w zasadzie ogranicza wolę spadkodawcy rozrządzania swoim majątkiem na wypadek śmierci, a jej wprowadzenie spowodowane było chęcią ograniczenia pokrzywdzenia spadkobierców ustawowych, którzy wskutek osobistej woli spadkodawcy zostali pozbawieni możliwości dziedziczenia.
Ustalenie Sądu Rejonowego, iż po spadkodawczyni(...)pozostał udział wynoszący łącznie ¾ części w prawie własności nieruchomości położonej wR., w świetle treści aktu notarialnego z dnia 18.11.2010r. – umowa o dożywocie, na mocy którejS. K. (2)przeniosła na rzeczM. C.swój udział wynoszący ½ część nieruchomości w zamian za świadczenia dożywotnie okazało się błędne.
Mając na względzie treść w/w aktu notarialnego, Sąd Okręgowy ustalił, że w skład masy spadkowej poS. K. (2)wchodził udział wynoszący ¼ część w przedmiotowej nieruchomości, a nie ¾ części. Skoro powodowie zgodnie wnosili, by wartość należnego im od pozwanej zachowku ustalić w oparciu o cenę, jaką pozwana uzyskała ze sprzedaży tej nieruchomości w lipcu 2014r. tj. od kwoty 210.000 zł, do substratu zachowku należała zatem wartość 52 500 zł ( ¼ z 210 000 zł ). Finalnie łączny substrat zachowku wyniósł zatem kwotę 92 871,07 zł (52 500 zł + ½ wartości samochodu, tj. kwota 6 220 zł + oszczędności w wysokości 34 151,07 zł).
Zmiana składu spadku pozostałego poS. K. (2)pociągnęła za sobą konieczność ponownego przeliczenia wartości zachowku należnego każdemu z powodów.
W sprawie ostatecznie nie było sporne, że powodowiL. K.oraz następcomZ. K.należy się zachowek poS. K. (2)w wysokości ½ tego, co dziedziczyłby po niej z ustawy, zatem skoro udział spadkowy powodaL. K.przy dziedziczeniu ustawowym wynosiłby ¼ część spadku, tj. kwotę 23 217,77 zł, więc ½ z tej sumy wynosi kwotę 11 609 zł, natomiast udziały pozostałych powodów przy dziedziczeniu ustawowym po spadkodawczyni wynosiłyby trzecią część z ¼ (która przypadałaby na ich ojca), czyli po 1/12 części dla każdego z nich, a więc kwoty po 7 739,25 zł, a zachowek należny tym powodom wynosi kwoty po 3 870 zł.
Zmiana w zakresie wysokości zasądzonego zachowku należnego powodom pociągnęła za sobą konieczność dokonania zmiany także w zakresie częściowego zwrotu powodom kosztów postępowania, o których Sąd Rejonowy orzekł w punktach X, XI, XII i XIII zaskarżonego wyroku. Skoro Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powodaL. K.kwotę 11 609 zł, to 5% liczone od tej wartości (opłata od uwzględnionej części pozwu) dało kwotę 580,45 zł, stanowiącą koszty postępowania, których zwrotem na rzecz w/w powoda obciążył Sąd pozwanąM. C.. Z kolei 5% liczone od wartości zachowku zasądzonego na rzecz pozostałych powodów w kwotach po 3 870 zł, stanowi kwotę 193,50 zł, którą Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powodówR. K.,S. K. (1)iK. M.tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu za pierwszą instancję.
Pozostałe zarzuty podnoszone przez pozwaną, Sąd Okręgowy uznał za bezzasadne. Pozwana bowiem nie wykazała by powódL. K.otrzymał od matki darowizny podlegające zaliczeniu na poczet zachowku, a to na niej spoczywał ciężar dowodu z mocyart. 6 k.c.Tej kwestii nie podnosiła także przed Sądem Rejonowym mimo, że była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Nieskuteczne w apelacji okazało się również powołanie pozwanej na treśćart. 5 k.c.W pierwszej kolejności warto podkreślić, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano wielokrotnie, że sprzeczność z zasadami współżycia społecznego czy też z zasadami słuszności zachodzi wówczas, gdy w świetle reguł lub wartości moralnych powszechnie społecznie akceptowanych, żądanie zapłaty należności z tytułu zachowku musiałoby być ocenione negatywnie. Dokonując osądu roszczenia o zachowek w tym aspekcie trzeba przy tym mieć na uwadze, że prawa uprawnionego do zachowku przysługujące mu ze względu na szczególny, bardzo bliski stosunek rodzinny, istniejący między nim a spadkodawcą, służą urzeczywistnieniu obowiązków moralnych, jakie spadkodawca ma względem swoich najbliższych oraz realizacji zasady, iż nikt nie może na wypadek swojej śmierci rozporządzić swoim majątkiem zupełnie dobrowolnie, z pominięciem swoich najbliższych. Względy te nakazują szczególną ostrożność przy podejmowaniu oceny o nadużyciu prawa żądania zapłaty sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości zachowku, która nie może opierać się jedynie na ogólnym odwołaniu się do klauzuli generalnej zasad współżycia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07.04.2004r., sygn. akt IV CK 215/03, LEX nr 152889). Zachowek stanowi minimum zagwarantowanego udziału w spadku spadkobiercy ustawowemu i pozbawić go tego udziału na podstawie zasad słuszności czy zasad współżycia społecznego można tylko w sytuacjach rzeczywiście wyjątkowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.01.2001r., IV CKN 250/00, LEX nr 490432 i uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 07.02.2013r., II CSK 403/12, LEX nr 1314389). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Okoliczność, że pozwana opiekowała się matką z wyłączeniem pozostałego rodzeństwa, nie jest podstawą do oddalenia powództwa o zachowek. Pozwana za opiekę otrzymała umową o dożywocie udział w ½ części nieruchomości i na jej rzecz matka dodatkowo sporządziła testament, a zatem jej zaangażowanie w opiekę nad matką znalazło uznanie materialne.
Niezależnie od poczynionej zmiany wyroku Sądu Rejonowego, Sąd Okręgowy wskazuje, że nie można czynić w kierunku Sądu Rejonowego zarzutów nieuwzględnienia rzeczywistej wartości majątku spadkowego w chwili wyrokowania oraz błędnej oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie umowy o dożywocie między spadkodawczynią, a pozwaną. Jak już wyżej wskazano, dopiero w toku postępowania apelacyjnego pozwana przedłożyła do sprawy wypis aktu notarialnego, z którego wynikało, że spadkodawczyni przeniosła na rzecz pozwanej swój udział wynoszący ½ część nieruchomości. Sąd I instancji o tej okoliczności nie miał wiedzy i na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, którym na chwilę wyrokowania dysponował, wyciągnął prawidłowe wnioski.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., a apelacja w zakresie ponad dokonaną punktem 1 sentencji zmianę, podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
Częściowe uwzględnienie apelacji pociągnęło za sobą konieczność rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawieart. 100 k.p.c.zgodnie z zasadą wzajemnego ich zniesienia. Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek pozwanej o zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 1 200 zł, bowiem Sąd Rejonowy z pewnością ustaliłby wartość zachowku należnego każdemu z powodów w kwocie niższej, tak jak wyliczył to Sąd Odwoławczy, gdyby w chwili wyrokowania dysponował umową o dożywocie, z której wynika, iż w skład masy spadkowej wchodził udziałS. K. (2)w przedmiotowej nieruchomości w wysokości ¼, a nie ustalonych przez Sąd I instancji na podstawie zgromadzonego materiału ¾ części. W takich okolicznościach, biorąc pod uwagę fakt, że zaniedbanie w tym zakresie leżało po stronie pozwanej, nie było żadnych podstaw do uwzględnienia jej wniosku o zwrot kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
(...)
(...)