Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 22/15
Data wyroku: 2015-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Leszek Dąbek, Marcin Rak, Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Hipoteka
Podstawa prawna: art. 81 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze

POSTANOWIENIE
Dnia 24 lutego 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - SSO Leszek Dąbek
SSO Gabriela Sobczyk(spr.)
SSR(del.) Marcin Rak
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2015r.
sprawy z wniosku(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwK.
przy udziale(...) Spółki AkcyjnejwK.
o wpis hipoteki przymusowej
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 12 listopada 2014r., sygn. akt Dz. Kw. GL1Z/00006774/14
postanawia:
oddalić apelację.
SSR(del.) Marcin Rak SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 listopada 2014r. Sąd Rejonowy w Zabrzu uchylił wpis hipoteki przymusowej dokonany wksiędze wieczystej (...)przez referendarza sądowego w sprawie Dz. Kw(...)na podstawie nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym i oddalił wniosek o dokonanie tego wpisu.
Sąd Rejonowy ustalił, że pierwotny wniosek wnioskodawcy został zwrócony zarządzeniem z dnia 5 sierpnia 2014r. wobec nieopłacenia wniosku na zasadzieart.5111§ 1 i 2 k.p.c.Zarządzenie doręczono wnioskodawcy 21 sierpnia 2014 r., a należna opłata została uiszczona 29 sierpnia 2014 r.. Przed dokonaniem wpisu przez referendarza sądowego (w dniu 24 września 2014 r.) Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r., wydanym w toku postępowania o ogłoszenie upadłości, zabezpieczył majątek dłużnika na podstawieart.40 ust.1 ustawy prawo upadłościowe i naprawczepoprzez ustanowienie zakazu obciążania hipoteką będących własnością dłużnika.
Postanowienie to dołączył do skargi na opisany wpis uczestnik postępowania, w sentencji tego postanowienia wskazano równieżksięgę wieczystą (...), której dotyczy wniosek o wpis hipoteki(k. 432).
W tym stanie sprawy Sąd Rejonowy wskazał na treśćart. 6268§2kpci ocenił, że istnieje przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie żądanego wpisu w postaci opisanego postanowienia Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach. Uznał zatem skargę za uzasadnioną, wskazując, że w chwili dokonywania wpisu nie było znane postanowienie o zabezpieczeniu wydane w sprawie X GU 52/14.
Wskazał ponadto naart. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Podkreślił, że wniosek o wpis hipoteki został skutecznie wniesiony dopiero 29 sierpnia 2014 r., gdyż wnioskodawca nie opłacił go pomimo upływu 7 dni od daty zwrotu tego wniosku na podstawieart.5111k.p.c.
Wskazał ponadto na brzmienieart. 360 kpc, zgodnie z którym postanowienia stają się skuteczne w takim zakresie i w taki sposób, jak to wynika z ich treści z chwilą ogłoszenia, a jeżeli ogłoszenia nie było, z chwilą podpisania sentencji. Zatem z chwilą podpisania sentencji postanowienia o zabezpieczeniu stało się ono skuteczne. Sąd Rejonowy podniósł ponadto, że w sprawie(...)wnioskodawca domagał się wpisu tożsamej hipoteki obciążającej nieruchomość zapisana wksiędze wieczystej (...). We wniosku nie wskazał, że hipoteka ma mieć charakter łączny, a nadto nie dokonał podziału sumy hipoteki.
Sąd Rejonowy ocenił, że dokonanie wpisu hipoteki przymusowej. już po wydaniu postanowienia o zabezpieczeniu majątku uczestnika postępowania uznać należy za niedopuszczalne. Z chwilą wydania postanowienia o zabezpieczeniu majątku poprzez ustanowienie zakazu obciążania hipoteką nieruchomości nie wolno było dokonać wpisu hipoteki przymusowej na rzecz wierzyciela.
Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazałart.5181§ 3w zw. zart.6269k.p.c.
Apelację od opisanego postanowienia wniósł wnioskodawca, który domagał się jego zmiany i utrzymania w mocy wpisu hipoteki dokonanego przez referendarza sądowego (dosłownie: oddalenia skargi uczestnika postępowania) albo też uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenieart.29 ustawy o księgach wieczystych i hipoteceorazart.5111§ 1 i 2, art.1302§ 1 i 2w zw. zart.13 § 2 oraz art.5181§ 3w zw. zart.6269k.p.c.. Istota tych zarzutów sprowadzała się do twierdzenia, że należna opłata od wniosku o wpis hipoteki została uiszczona, wbrew ustaleniom Sądu I instancji, w terminie do wniesienia zażalenia na zarządzenie o zwrocie wniosku (z powodu braku opłaty), a zatem wniosek wywarł skutki prawne od chwili pierwotnego wniesienia. W tej sytuacji brak było, zdaniem skarżącego, przeszkody dla dokonania wpisu, skoro wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku.
Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie apelacji. W odpowiedzi na apelację podkreślił, że niezależnie od tego, kiedy został skutecznie wniesiony wniosek o wpis hipoteki, jego uwzględnienie nie było możliwe, gdyż przed dokonaniem wpisu obowiązywał zakaz ustanawiania hipotek na majątku dłużnika z uwagi na toczące się postępowanie o ogłoszenie jego upadłości. Wskazał w tym kontekście na konstytutywny charakter wpisu hipoteki.
Dłużnik podniósł także, że postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r. wydanym w sprawie X GU 52/14/3 Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach ogłosił jego upadłość z możliwością zawarcia układu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie odniosła skutku, jakkolwiek podniesiony w niej zarzut niezasadnego uznania nieterminowego uiszczenia opłaty od wniosku jest zasadny.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 lutego 2011 r., II CZ 199/10, wyjaśnił, że do ważności i skuteczności polecenia przelewu opłaty sądowej wystarczy złożenie bankowi przed upływem terminu prawidłowego pod względem formalnym polecenia przelewu w taki sposób, aby mógł się on zapoznać z jego treścią - jeżeli polecenie to było wykonalne, tj. miało pokrycie na rachunku bankowym zlecającego przed upływem terminu, i zostało rzeczywiście wykonane. Gdy przesłanki te są spełnione, złożenie bankowi polecenia przelewu przed upływem terminu do wniesienia opłaty sądowej uzasadnia uznanie tego terminu za zachowany, choćby inne czynności składające się na operację przelewu bankowego, w tym uznanie rachunku bieżącego dochodów sądu, nastąpiło po tym terminie.
W tej sytuacji rację należy przyznać skarżącemu, że jego wniosek o wpis hipoteki przymusowej wywarł skutek od daty pierwotnego wniesienia do Sądu tj. 30 maja 2014 r.
Z przedłożonego przez wnioskodawcę, w toku postępowania przed Sądem I instancji, potwierdzenia przelewu (k.416) wynika, że złożył on przyjęte do realizacji polecenie przelewu opłaty sądowej przed upływem 7 dni od daty doręczenia mu zarządzenia o zwrocie wniosku.
Uznanie zasadności wskazanego w apelacji zarzutu we wskazanym zakresie nie mogło doprowadzić do wniosku o zasadności apelacji. Mimo bowiem wskazanego uchybienia co do uznania przez Sąd, że opłata wpłynęła po terminie, zaskarżone postanowienie uznać należy za prawidłowe i zgodne z prawem.
Zart. 67 ustawy o księgach wieczystych i hipotecewynika, że wpis hipoteki przymusowej ma charakter konstytutywny, tym samym m hipoteka nie powstaje bez dokonania wpisu. W konsekwencji ustanowiony na podstawieart.40 ustawy prawo upadłościowe i naprawczezakaz ustanawiania hipoteki na nieruchomości dłużnika oznacza, że nie mogą być uwzględnione wnioski o wpis hipoteki także wtedy, jeżeli zostały one złożone przed datą wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, a nie zostały jeszcze rozpoznane. Wskazać należy, że zakaz ustanawiania hipotek na majątku dłużnika wydany w ramach postępowania upadłościowego i naprawczego na podstawie art.37-40 ustawy jako sposób zabezpieczenia ze swej istoty ma na celu zapewnienie właściwego przebiegu postępowania upadłościowego.
Stanowi niejako antycypację ustawowego zakazu obciążania majątku dłużnika hipoteką, którego źródłem jest art.81 ust.1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem po ogłoszeniu upadłości nie można obciążyć składników masy upadłości hipoteką w celu zabezpieczenia wierzytelności powstałej przed ogłoszeniem upadłości. Nie ma przy tym wątpliwości, że ten ustawowy zakaz dotyczy także wniosków złożonych przed ogłoszeniem upadłości, z wyjątkiem wniosków złożonych w sądzie co najmniej na sześć miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości( art.81 ust.2).
Wniosek w niniejszej sprawie z całą pewnością nie był złożony w okresie wcześniejszym niż 6 miesięcy przed datą złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (ten wpłynął w 2014r., jak wynika z sygnatury sprawy).
Niezależnie od powyższego, w toku postępowania odwoławczego, okazało się, że żądany wpis hipoteki przymusowej nie może być także dokonany ze względu na treść powołanegoart.81 ust.1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, gdyż w dniu 2 grudnia 2014 r. zostało ogłoszona upadłość dłużnika-uczestnika postępowania.
Skoro zaś Sąd Okręgowy ustalił na podstawie treści wniosku, treści postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz treści postanowienia o ogłoszeniu upadłości, że wniosek o wpis hipoteki w niniejszej sprawie nie został złożony w sądzie co najmniej na sześć miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, toart.81 ust.2 ustawy prawo upadłościowe i naprawczenie znajduje w sprawie zastosowania.
Z tych powodów apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawieart.385w związku zart.13 § 2 k.p.c.
SSR(del.) Marcin Rak SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk