Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1250/13
Data wyroku: 2015-04-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jaromir Antoszewski
Słowa kluczowe: Służebność
Podstawa prawna: art. 305^2^ § 2

Sygnatura akt I Ns 1250/13

POSTANOWIENIE
Jelenia Góra, dnia 09.04.2015 r.
Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący  SSR  Jaromir Antoszewski
Protokolant  Mariola Olechno
po rozpoznaniu w dniu 09.04.2015 r. w Jeleniej Górze na rozprawie sprawy
z wnioskuJ. S.
przy udziale(...) Sp. z o.o.wB.

-  o ustanowienie służebności przesyłu

POSTANAWIA

I
ustanowić na rzecz uczestnika(...) Sp. z o.o.wB.na nieruchomości stanowiącej położoną wK.działkę gruntu nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...)służebność przesyłu polegającą na prawie korzystania i utrzymywania przebiegającego tam wodociągu, wykonywania wszelkich czynności niezbędnych do jego prawidłowej eksploatacji;

II
zasądzić od uczestnika(...) Sp. z o.o.wB.na rzecz wnioskodawcyJ. S.kwotę 14 898 zł (czternaście tysięcy, osiemset dziewięćdziesiąt osiem złotych) tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności wskazanej w pkt I postanowienia;

III
dalej idący wniosek oddalić;

IV
zasądzić od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kwotę 2337 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 240 zł kosztów zastępstwa procesowego;

V
zasądzić od uczestnika na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze kwotę 1639,55 zł tytułem zwrotu kosztów opinii biegłego.

Sygn. akt I Ns 1250/13

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 06.08.2013 r.J. S., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wystąpił w sprawie z udziałem(...) Sp. z o.o.z siedzibą wB.o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz uczestnika właściciela urządzenia przesyłowego – wodociągu , zlokalizowanego na stanowiącej własność wnioskodawcy nieruchomości obejmującejdziałkę nr (...), położoną wK., dla której Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...),za wynagrodzeniem w wysokości 22 080 zł.
W uzasadnieniu wskazał, iż jest właścicielem ww. nieruchomości , gdzie znajduje się wodociąg należący do uczestnika, brak interesu publicznego w likwidacji lub przesunięciu wodociągu, uczestnik nie wyraża gotowości do zawarcia stosownej umowy , o czym świadczy pismo z dnia 22.02.2012r. , co uzasadnia ustanowienie służebności w trybieart. 3052§2 kc.Zaznaczył ,że nieruchomość wg.art. 143 kc.posiada granice nie tylko w poziomie ale i w pionie , żąda ustanowienia służebności obejmującej zarówno powierzchnię zajętą pod wodociąg jak też powierzchnię strefy ochronnej wyznaczonej zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub , gdyby miejscowy plan nie obowiązywał - w oparciu o rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 06.02.2003r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania prac budowlanych z zachowaniem 3-metrowego pasa technicznego , co wg. jego obliczeń zajmuje ok. 920 m2. Wysokość wynagrodzenia wywodził z różnicy między wartością nieruchomości obciążonej służebnością , porównując wartość nieruchomości rolnej z zakazem zabudowy , jaką w części obciążonej służebnością de facto stanie się nieruchomość należąca do wnioskodawcy , z wartością nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę usługową ( takie przeznaczenie ma pozostała część nieruchomości) . Wnioskodawca wyliczył wynagrodzenie za ustanowienie służebności przyjmując kwotę 50 zł za każdy m2nieruchomości pod zabudowę oraz 0,6 i 0,8 współczynnika korekcyjnego. Wystąpił o dopuszczenie dowodów z opinii biegłych geodety, z zakresu instalacji wodociągowych i wyceny nieruchomości na okoliczność powierzchni zajętych gruntów , zakresu służebności i wartości prawa. Zakwestionował możliwość zasiedzenia służebności przez uczestnika , żądając w razie zgłoszenia takiego twierdzenia dokumentów potwierdzających ten fakt.
(...) Sp. z o.o.z siedzibą wB.,działający przez zawodowego pełnomocnika,  na rozprawie dnia 03.04.2014 r. wystąpił o oddalenie wniosku. Podniósł zarzut zasiedzenia służebności.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
J. S.jest właścicielem nieruchomości obejmującej ( wchodzącą w skład zabudowanego gospodarstwa rolnego)działkę rolną nr (...), położonej wK., dla której Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...). Przez działkę przebiega podziemny(...).(...)należy dofirmy (...) Sp. z o.o.z siedzibą wB..
W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla m.K.P.z dnia(...)nieruchomość - wymieniona działka , położona jest na terenie oznaczonym symbolami(...)i(...), gdzie symbol(...)oznacza przeznaczenie terenu pod zabudowę usługową związaną z obsługą ruchu turystycznego , zaś symbol(...)oznacza przeznaczenie terenu pod uprawy rolnicze.
Wodociąg(...)nadziałce nr (...)przebiega na odcinku(...)m po obszarze przeznaczonym pod usługi turystyczne , zaś na odcinku(...)m na obszarze przeznaczonym pod uprawy rolnicze, średnio(...)m od granicy działki , nie wpływając zasadniczo na ograniczenia w użytkowaniu nieruchomości.
Szerokość pasów gruntu niezbędnych do ustanowienia służebności przesyłu czyli powierzchni części nieruchomości niezbędnych do prawidłowej eksploatacji urządzeń przesyłowych, usuwania awarii ustalona ( wobec braku przepisów szczególnych ) zgodnie z warunkami technicznymi wykonania i odbioru sieci wodociągowych z września 2001r. , zeszyt nr 3 , w których podane są odległości przewodów sieci wodociągowej od obiektów budowalnych i zieleni wg. wymagań technicznych(...) Ośrodka (...)( zaleconymi do stosowania przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Budownictwa) , wynosi 1,5 m od skraju rury dla terenów przeznaczonych pod inwestycje , co daje pas ochronny wodociągu 3,15 m. Pas ten od wewnętrznej strony nieruchomości podlega poszerzeniu o 1,5 m , celem umożliwienia dojazdu do wodociągu w celu wykonywania czynności związanych z jego eksploatacją . Łączna szerokość pasa służebności wynosi 4,65 m. Powierzchnia służebności na części działki przeznaczonej pod uprawy rolne wynosi 337 m2, zaś przeznaczonej na cele inwestycyjno-usługowe 734 m2. Przy przyjęciu przedmiotowych zasad , uwzględnieniu przeznaczenia gruntów, rodzaju nieruchomości , rodzaju i lokalizacji wodociągu ale również obniżenia wartości nieruchomości z powodu umiejscowienia przedmiotowego urządzenia, jednorazowa wartość prawa służebności przesyłu na opisanej nieruchomościJ. S.dladziałki nr (...)wynosi 14 898 zł .
(dowód: wydruk z księgi wieczystej k.10-17,
zaświadczenie k.34 ,
wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego k. 25-33 ,
opinie biegłego z zakresu geodezji i szacowania
nieruchomości k. 83-122, 159,
przesłuchanie wnioskodawcy k. 163,
okoliczności bezsporne).
Pismem z dnia 24.01.2012 r.J. S.przez swojego pełnomocnika wystąpił do(...) Sp. z o.o.z siedzibą wB.m.in. o zawarcie umowy odpłatnej służebności przesyłu na stanowiącej jego własność nieruchomości -działce nr (...), położonej wK., za wynagrodzeniem w kwocie 22 080 zł.
Pismem firmy z dnia 22.02.2012r.(...) Sp. z o.o.z siedzibą wB.odmówił ustanowenia służebności stwierdzając , że zawarcie umowy o służebność będzie możliwe po przedstawieniu i „dopasowaniu” roszczenia do obecnych warunków gospodarczych i finansowych . Kwota wynagrodzenia za służebność winna zaś uwzględniać położenie sieci oraz możliwość wykorzystania nieruchomości przy uwzględnieniu istnienia na tymże terenie urządzeń innych przedsiębiorstw przesyłowych.
(dowód: pismo wnioskodawcy k. 20,
pismo uczestnika k. 21-22,
okoliczność bezsporna ).
Sąd zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie wnioskodawca dochodził ustanowienia na rzecz uczestnika – obecnego właściciela linii energetycznych służebności przesyłu na stanowiącej jego własność działce gruntu, opisanej we wniosku , za wskazanym wynagrodzeniem . Spór pomiędzy stronami sprowadzał się do zasadności ustanowienia służebności, wynagrodzenia z tytułu obciążenia nią nieruchomości ,zarzutu zasiedzenia .
Stosownie doart. 3051kc.nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa wart. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).
Wg.art. 3052§ 1 kc.jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa wart. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.
§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
Art. 3054kc.stanowi : do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
Zgodnie zaś zart. 285 § 1 kc.nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.
W ocenie sądu wniosek co do zasady zasługiwał na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy ,że niewątpliwie na nieruchomości objętej prawem własności wnioskodawcy, znajdują się urządzenia sieci wodociągowej w postaci(...). W ocenie sądu do korzystania z tych urządzeń zgodnie z ich przeznaczeniem tj. przesyłania wody , zasadne jest ustanowienie służebności na nieruchomości wnioskodawcy na rzecz uczestnika. Okoliczność istnienia na wskazanej nieruchomości wymienionych urządzeń wymaga do korzystania z wodociągu przez uczestnika, jego konserwacji , ewentualnej modernizacji, wstępu na teren nieruchomości. Z przebiegiem wskazanych urządzeń przesyłowych wiążą się również płynące stąd , choć nieznaczne ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości , mające wpływ na jej wartość i wymagające przyznania z tego tytułu za ustanowioną służebność stosowanego wynagrodzenia.
W toku postępowania sąd dopuścił dowody zawnioskowane przez strony , w tym dowody z opinii biegłego z dziedziny geodezji i szacowania nieruchomości. Dowody z dokumentów sąd uznał za wiarygodne . Sąd dał wiarę opiniom biegłego geodety i rzeczoznawcy majątkowego ad. nieruchomościJ. Ś. (1), w tym w zakresie wyceny nieruchomości –działki (...)z dnia(...)oraz jego opinii z dnia 25.02.2015r.- odpowiedzi na zarzuty wnioskodawcy. Słusznie biegły z uwagi na brak uregulowań prawnych dotyczących zasad wyznaczania pasów służebności i ich powierzchni oparł się na warunkach technicznych wykonania i odbioru sieci wodociągowych z(...), ad. odległości przewodów sieci wodociągowej od obiektów budowalnych i zieleni wg. wymagań technicznych(...) Ośrodka (...)( zaleconymi do stosowania przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Budownictwa).Słusznie zauważył też , że przywoływana przez wnioskodawcę regulacja§ 55 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych( Dz.U.2003.47.401 , która znajduje się wrozdziale 6pt. „ Instalacje i urządzenia elektroenergetyczne” jak sama nazwa rozdziału i treść tego przepisu wskazuje, dotyczy sieci elektroenergetycznych. Pomijając już przedmiot wymienionego rozporządzenia, niezrozumiałe jest tu zatem powoływanie się na tę regulację w przypadku wodociągu , chyba że dla pełnomocnika wnioskodawcy linia elektroenergetyczna i wodociąg oznaczają to samo. PodobnieRozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie( Dz.U.2002.75.690 z późn. zm.) nie dotyczy przedmiotu sprawy . Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do kwestionowania zarówno szerokości pasów służebności jak i ich powierzchni – ustalonych przez biegłego.
Także w kwestii wynagrodzenia za ustanowienie służebności obejmującego tak należności z tytułu współkorzystania z działki zarówno w jej części rolnej ( 184 zł ) jak i przeznaczonej pod inwestycje ( 8960 zł ) , oraz obniżenie jej wartości z tytułu lokalizacji na niej urządzeń elektroenergetycznych w obu częściach ( odpowiednio 154 i 5600 zł ) w łącznej wysokości 14 898 zł, sąd przyjął opinię za miarodajną . Biegły – specjalista ze swojej dziedziny w sposób bezstronny, rzeczowy i w oparciu o własne wieloletnie doświadczenie zawodowe określił współczynniki kształtujące cenę oraz wynagrodzenie za służebność.J. Ś. (2)uwzględnił położenie i charakter nieruchomości , jej przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego miejscowości, rodzaj urządzeń , ich lokalizację , sposób korzystania z tych urządzeń. Wbrew gołosłownym zarzutom wnioskodawcy nie było podstaw do podważenia jego opinii. Wygórowane przekonania pełnomocnika wnioskodawcy co do powierzchni służebności i wysokości należnego wynagrodzenia jako odmiennie ocenione przez biegłego nie mogą być powodem uznania opinii za błędną. Biegły uzasadnił podstawę prawną wyceny nieruchomości i sposób doboru transakcji , w tym ad. nieruchomości podobnych na regionalnym rynku.
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności powinno zrównoważyć wszelki uszczerbek związany z trwałym obciążeniem nieruchomości ( vide : uchwała Sadu Najwyższego z dnia 08.09.1988r. sygn. akt III CZP 76/88 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 02.06.2000r. II CKN 1060/98 , nie publ.). Określone przez biegłego na sumę 14 898 zł wynagrodzenie taką rolę spełnia.
Sąd oddalił pozostałe wnioski , w tym o opinię biegłego z zakresu instalacji wodociągowych uznając ją za zbędną , a sprawę wystarczająco wyjaśnioną do rozstrzygnięcia dotychczas zgromadzonym materiałem dowodowym.
Sąd zarazem uznał zarzut zasiedzenia służebności za niewykazany przez uczestnika.
Zgodnie zart. 292 k.c.służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio. Wg.art. 172 k.c.w zw. zart. 292 kc.posiadacz nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, któremu nie przysługuje prawo służebności nabywa służebność, jeżeli posiada nieruchomość w zakresie odpowiadającym treści służebności nieprzerwanie od lat dwudziestu, chyba że uzyskał posiadanie w zakresie odpowiadającym treści służebności w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności nabywa służebność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.Art. 176 § 1 kc.stanowi, że jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie służebności w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. Uczestnik w żaden sposób nie tylko nie wykazał ale nawet nie wskazał ani aby wykorzystywany - przedmiotowy wodociąg stanowił widoczne urządzenie, ani wymaganego okresu posiadania nieruchomości wnioskodawcy w zakresie odpowiadającym treści służebności. Kryterium widoczności wymaga przy tym w przypadku wodociągu podziemnego aby w czasie biegu terminu zasiedzenia był widoczny dla właściciela każdej nieruchomości, przez którą przebiega (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2011 r., I CSK 157/11, Biul. SN 2011, nr 11, s. 12, i z dnia 24 kwietnia 2002 r., V CKN 972/00, OSP 2003, nr 7-8, poz. 100). Zatem brak było podstaw do uznania wystąpienia przesłanek zart. 292 k.c.pozwalających na zasiedzenie służebności.
W świetle powyższych okoliczności Sąd ustanowił na nieruchomości stanowiącej położoną wK.działkę gruntu nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze prowadziksięgę wieczystą nr (...)służebność przesyłu polegającą na prawie korzystania i utrzymywania przebiegającego tam wodociągu, wykonywania wszelkich czynności niezbędnych do jego prawidłowej eksploatacji. W pkt. II postanowienia tytułem łącznego , jednorazowego wynagrodzenia Sąd zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawcy wyliczoną zgodnie z ww. opinią biegłego rzeczoznawcy kwotę 14 898 zł , dalej idący wniosek oddalając jako nieuzasadniony.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 §2 kpc. Zważywszy , iż strony w różnym stopniu zainteresowane były w wyniku postępowania, uczestnik żądał oddalenia wniosku , który co do zasady został przez sąd uwzględniony , Sąd obciążył uczestnika kosztami postępowania czyli zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kwotę poniesionych przez niego kosztów 2337 zł tj. 40 zł opłaty od wniosku, 240 zł wynagrodzenia pełnomocnika , 17 zł opłaty od pełnomocnictwa , 40 zł opłaty od zażalenia i 2000 zł zaliczki na poczet opinii biegłego. Jednocześnie sąd zasądził od uczestnika rzecz Skarbu Państwa kwotę 1639,55 zł  tytułem poniesionych pozostałych niepokrytych przez strony kosztów wynagrodzenia biegłego ( 1200 + 2439,55 zł = 3639,55 zł – 2000 zł zaliczki wnioskodawcy ).