Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1982/15
Data wyroku: 2016-01-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Zasady Współżycia Społecznego
Podstawa prawna: art. 5 k.c.

Sygn. akt III Ca 1982/15

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 września 2015 roku Sąd Rejonowy w Łowiczu zasądził od pozwanejW. O.na rzecz powoda(...) Bank S.A.weW.kwotę 4.567,39 złotych z umownymi odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w skali roku liczonymi od kwoty 2.666,87 złotych od dnia 24 października 2014 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 867 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu i oddalił powództwo w pozostałej części.
Sąd Rejonowy ustalił, że pozwanaW. O.zawarła z(...) Bankiem S.A.z siedzibą weW.umowę pożyczki nr (...)z dnia 8.09.2009 r. na kwotę łączną 11.450,56 złotych, z której bank pobrał opłatę przygotowawczą w kwocie 40 złotych, prowizję w kwocie 360,77 złotych i składkę ubezpieczeniową w kwocie 1.049,79 złotych, wypłacając pozwanej kwotę 10.000 złotych. Zgodnie z § 2 pkt 1 i 2 spłata pożyczki następowała w 24 - miesięcznych ratach zgodnie z harmonogramem spłat a ostateczny termin spłaty kredytu ustalono na dzień 01.09.2011 r.
W czasie obowiązywania umowy pożyczki pozwanaW. O.nie regulowała wszystkich zobowiązań wobec banku w terminie a w pewnym momencie w ogóle zaprzestała spłaty rat kredytu.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2011r. powód(...) Bank SAz siedzibą weW.wypowiedziałumowę nr (...)a wierzytelność z tytułu niespłaconej części pożyczki stała się wymagalna po upływie trzydziestodniowego terminu wypowiedzenia, tj. z dniem 05.09.2015r.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy wskazał, że żądania pozwu zasługują na uwzględnienie jedynie w części – w zakresie niespłaconego kapitału z tytułuumowy pożyczki nr (...)z dnia 08.09.2009r. w kwocie 2.666,87 złotych, odsetek umownych w kwocie 222,87 złotych oraz odsetek karnych, ale jedynie w części nie przewyższającej odsetek maksymalnych, tj. w kwocie 1.674,65 złotych – łącznie 4.567,39 złotych.
Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie zart. 359 k.c.maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne) (§ 21). Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne (§ 22)
W przedmiotowej sprawie niespłacona część kapitału pożyczki w kwocie 2.666,87 złotych stała się wymagalna z dniem 5 września 2011 roku, to jest z chwilą upływu trzydziestodniowego terminu wypowiedzenia dokonanego pismem z dnia 01.08.2011 r. zgodnie z § 2 pkt 11 umowy. Od tej daty powodowy bank mógł - zgodnie z § 2 pkt 9 umowy – naliczać odsetki od zadłużenia przeterminowanego w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP. Odsetki maksymalne od kwoty 2.666,87 za okres od 05.09.2011 r. do daty wniesienia pozwu, tj. do dnia 24.10.2015 r. wyniosły 1.674,65 złotych.
Żądanie pozwu w zakresie skapitalizowanych do dnia wniesienia pozwu odsetek karnych przewyższających odsetki maksymalne, tj. ponad kwotę 1.674,65 złotych jako sprzeczne z prawem nie zasługuje na uwzględnienie i w tej części Sąd Rejonowy oddalił powództwo.
Dalej Sąd Rejonowy wskazał, że powołanie się przez pozwanąW. O.w uzasadnieniu sprzeciwu na trudną sytuację finansową skutkującą czasowym zaprzestaniem spłaty zobowiązań wobec powoda oraz wyrażona przez nią ocena, że dochodzenie przez powoda roszeń z umowy pożyczki na drodze sądowej jest bezzasadne i krzywdzące jest w swej istocie zarzutem nadużycia przez powoda prawa podmiotowego podlegającym rozpoznaniu w świetleart. 5 k.c.
Przepisart. 5 k.c.stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zasady współżycia społecznego to nieskodyfikowane powszechne normy postępowania, funkcjonujące aktualnie w społeczeństwie polskim i mające na celu ochronę społecznie akceptowanych wartości (czyli stanów rzeczy) lub dóbr niematerialnych. Zasady te mają silne zabarwienie aksjologiczne, co zbliża je do norm moralnych, charakter obiektywny, w czym są podobne do zwyczajów, oraz walor powszechności, co odróżnia je od zasad słuszności, które odnoszą się także do indywidualnych, rzadko spotykanych sytuacji. Potrzebę istnienia w systemie prawa klauzul generalnych określa trafnie wyrażone w piśmiennictwie stwierdzenie, iż brak takich klauzul mógłby prowadzić do rozstrzygnięć formalnie zgodnych z prawem, ale w konkretnych sytuacjach niesłusznych, ponieważ nieuwzględniających w rozstrzyganych przypadkach uniwersalnych wartości składających się na pojęcie sprawiedliwości nie tylko formalnej lecz i materialnej. Powszechnie uznaje się związek zasad współżycia społecznego, do których odwołuje się klauzula generalna zart. 5 k.c., z ogólnie uznanymi normami moralnymi. Wskazuje się, że ma ona na celu zapobieganie stosowaniu prawa w sposób, który ma na celu wywarcie skutków niemoralnych, albo rozmijających się zasadniczo z celem, dla którego dane prawo było ustanowione.
Dochodzenie przez powoda roszczeń wynikających z zawartej umowy pożyczki jest realizacją konstytucyjnie zagwarantowanej zasady prawa do sądu i nie może być uznane za nadużycie prawa w rozumieniuart. 5 k.c., nie pozostaje w sprzeczności z zadami współżycia społecznego.
Na podstawieart. 359 § 1 i 2 k.c.Sąd Rejonowy przyznał powodowi prawo do dalszych odsetek umownych w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w skali roku liczonymi od kwoty 2.666,87 złotych od dnia wniesienia pozwu, tj. od dnia 24 października 2014 roku do dnia zapłaty stosownie do § 2 pkt 9 umowy pożyczki.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.obciążając nimi pozwaną.
Apelację od wskazanego wyroku złożyła pozwana, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie.
Zarzuciła wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że miała po jej stronie miejsce zwłoka w spłacie zobowiązań, w sytuacji, gdy realizowała płatności zgodnie ze swoimi możliwościami.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Mając na uwadze, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu uproszczonym i Sąd drugiej instancji nie przeprowadzał postępowania dowodowego, to stosownie doart. 50513§ 2 k.p.c.uzasadnienie wyroku zostaje ograniczone jedynie do wyjaśnienia jego podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
Uznając ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym za prawidłowe, Sąd Okręgowy podziela je i przyjmuje za własne.
Przede wszystkim należy podkreślić, że prawidłowo Sąd Rejonowy przyjął, że pozwana pozostaje w opóźnieniu ze spłatą zobowiązań zaciągniętych w stosunku do powoda. Wbrew bowiem twierdzeniom apelacji zobowiązania te winny być regulowane w terminach wynikających z umowy łączącej strony, a nie w terminach dowolnie ustalanych przez pozwaną, zgodnie z jej możliwościami finansowymi.
Apelacja pozwanej zdaje się nie kwestionować istnienia i wysokości zadłużenia wobec powoda, a żądanie apelacji oparte jest na twierdzeniu, że sytuacja majątkowa pozwanej nie pozwala na spłatę zadłużenia.
Co do zasady niewątpliwie powód będący wierzycielem pozwanej z tytułu zaciągniętego przez pozwaną długu, ma prawo dochodzić jego spłaty na drodze postępowania sądowego.
Wobec powyższego roszczenie to wymaga jedynie oceny w świetle zgodności jego dochodzenia z zasadami współżycia społecznego.
W ocenie Sądu Okręgowego, w realiach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do zastosowania przepisuart. 5 k.c.
Przepis ten ustanawia zakaz korzystania z praw podmiotowych sprzecznie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego. Dyrektywa powszechnego respektowania zasad współżycia społecznego, nie budzi wątpliwości w doktrynie i judykaturze. Klauzula ta ma jednak szczególny charakter; przełamuje zasadę, że wszystkie prawa podmiotowe korzystają z ochrony prawnej, toteż jej zastosowanie musi być uzasadnione okolicznościami rażącymi i nieakceptowanymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2011r., II CSK 438/12).
Z istoty swojej domaganie się należnego świadczenia przez wierzyciela z tytułu wykonania ważnie zawartej umowy nie może być uważane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sama zaś zła sytuacja finansowa strony pozwanej nie może stanowić podstawy do oddalenia powództwa w oparciu o zasady współżycia społecznego, skoro roszczenie to wynika z zobowiązania zaciągniętego dobrowolnie przez pozwaną, a umowa z której dochodzone roszczenie wynika nie zawiera jakichkolwiek postanowień mogących być ocenionymi jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.