Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 650/15
Data wyroku: 2015-08-31 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Monika Kośka, Barbara Dziewięcka, Cezary Klepacz
Słowa kluczowe: Dział Spadku, Podział Majątku Wspólnego
Podstawa prawna: 1035 k.c., 688 k.p.c., 618§2i3 k.p.c., 210-221 k.c.

Sygn. akt II Ca 650/15

POSTANOWIENIE
Dnia 31 sierpnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Monika Kośka
Sędziowie:SO Cezary Klepacz (spr.)
SO Barbara Dziewięcka
Protokolant: starszy protokolant sądowy Agnieszka Baran
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy
z wnioskuZ. A.
z udziałem:S. A.,T. A.iL. S.
o dział spadku i podział majątku wspólnego
na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt I Ns 448/13
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w punktach:

- 1. (pierwszym) w ten sposób, że dokonać działu spadku poM. A., synuW.iR.oraz podziału majątku wspólnegoM. A.iZ. A., zamiast działu spadku poM. A., synuW.iR.;
- 2. (drugim) w całości i zasądzić odZ. A.na rzeczL. S.kwotę 5.174,88 (pięć tysięcy sto siedemdziesiąt cztery i 88/100) złotych tytułem zwrotu nakładów, płatną do 31 października 2015 r., z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w zapłacie,
- 3. (trzecim) w całości i zasądzić na rzeczS. A.iT. A.spłaty w kwotach po 26.943,46 (dwadzieścia sześć tysięcy dziewięćset czterdzieści trzy i 46/100) odZ. A.i w kwotach po 15.082,18 (piętnaście tysięcy osiemdziesiąt dwa i 18/100) złotych odL. S., płatne do 31 sierpnia 2016 r., z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w zapłacie,
- 4. (czwartym) w ten sposób, że wartość majątku podlegającego działowi ustalić na kwotę 336.205,12 (trzysta trzydzieści sześć tysięcy dwieście pięć i 12/100) złotych, zamiast na kwotę 341.380 złotych;

2
oddalić apelację w pozostałej części;

3
przyznać od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej na rzecz kuratorów ustanowionych dla uczestników – adwokataG. M.i adwokataT. P.wynagrodzenia w kwotach po 1.476 (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć) złotych za udział w postępowaniu apelacyjnym;

4
orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postepowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt II Ca 650/15

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt I Ns 448/13, Sąd Rejonowy w Skarżysku-Kamiennej dokonał działu spadku poM. A., synuW.iR., na który składa się położona w miejscowościW., gminyŁ., nieruchomość składająca się z zabudowanej murowanym budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi działki o powierzchni 0,38 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów nr 135, niezabudowanej działki o powierzchni 0,67 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów nr 124/1 i niezabudowanej działki o powierzchni 0,50 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów nr 111/1, dla której to nieruchomości urządzona jestksięga wieczysta nr (...), w ten sposób, żedziałkę nr (...)przyznał na wyłączną własnośćZ. A., a pozostałe działki –L. S.(pkt 1.). Zasądzono odZ. A.tytułem dopłaty na rzeczL. S.kwotę 29.210 zł, płatną w dwunastu miesięcznych ratach po 2.434,20 zł każda, z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat (pkt 2.), a tytułem spłaty na rzeczT. A.iS. A.– kwoty po 46.672,50 zł, płatne w terminie jednego roku od uprawomocnienia się postanowienia, z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w zapłacie (pkt 3.). Wartość majątku podlegającego działowi spadku Sąd ustalił na kwotę 341.380 zł, zaś opłatę – na kwotę 1.000 zł, która została w całości uiszczona (pkt 4.). Nakazano wnioskodawczyni wydanie na rzeczL. S.działek o numerach (...)– w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia (pkt 5.). Przyznano od Skarbu Państwa na rzecz kuratorów ustanowionych dla uczestników wynagrodzenia w kwotach po 2.952 zł (pkt 6.). Odstąpiono od obciążania wnioskodawczyni i uczestników nieuiszczonymi kosztami sądowymi (pkt 7.). Sąd orzekł, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postepowania związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt 8.).
Sąd ten ustalił, żeM. A.zmarł w marcu 2008 r., a spadek po nim, w tym gospodarstwo rolne, nabyli z mocy ustawy żonaZ. A.oraz dzieci:L. S.,S. A.iT. A.po1/4 części.
Spadkodawca, wspólnie z żoną, był współwłaścicielem, na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, nieruchomości rolnej, położonej wW., składającej się z działek o numerach ewidencyjnych:(...), dla której urządzona jestksięga wieczysta nr (...).
Działka nr (...)zabudowana jest dwukondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi. Jej wartość wynosi 296.190 zł, z czego suma 42.980 zł to nakładyL. S.na budynek mieszkalny.
Wartość całego majątku spadkowego wyraża się kwotą 341.380 zł, na którą składają się: wartośćdziałki nr (...)– 269.190 zł, wartośćdziałki nr (...)– 48.000 zł idziałki nr (...)– 24.190 zł.
Wnioskodawczyni otrzymała działkę o wartości 269.190 zł, przenoszącej wartość jej udziału. Zobowiązana jest zatem do spłat na rzeczT. A.iS. A.w kwotach po 42.672,50 zł.
Wartość udziałuL. S., która uzyskała działki o łącznej wartości 72.190 zł, wynosi 42.672,50 zł, a ponieważ poczyniła ona nakłady w kwocie 42.980 zł na nieruchomość, która przypadła wnioskodawczyni, należy jej się odT. A.kwota 29.210 zł (72.190 zł – 42.980 zł).
Apelację od tego orzeczenia złożyła wnioskodawczyni, która zaskarżyła postanowienie w całości i zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia oraz błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Wskazując na to, skarżąca wniosła o zmianę postanowienia poprzez przyznanie jejdziałek o numerach (...), zaśL. S.–działki nr (...), zasądzenie odZ. A.na rzeczL. S.dopłaty w kwocie 45 zł, a na rzecz pozostałych uczestników spłat w kwotach po 48.045 zł, płatnych w terminie jednego roku od uprawomocnienia się postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że nie zostało wykazane w toku postępowania, iżL. S.poniosła nakłady na budynek mieszkalny usytuowany nadziałce nr (...), co oznacza, że wartość majątku podlegającego podziałowi wynosi 384.360 zł. Ponieważ wartośćdziałki nr (...)odpowiada udziałowiL. S., to powinna otrzymać tylko tę nieruchomość. Ponadto wnioskodawczyni zarzuciła Sądowi dokonanie nierzetelnych wyliczeń.
UczestniczkaT. A.przyłączyła się do apelacji, zaś pozostali uczestnicy wnieśli o jej oddalenie (k.680v.)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Na wstępie należy poczynić uwagę, że rozpoznawana sprawa dotyczy działu spadku poM. A., a ponieważ w skład tego spadku wchodzi udział we współwłasności nieruchomości, która stanowiła przedmiot wspólności ustawowej małżeńskiej spadkodawcy iZ. A., to sprawa ta obejmuje również podział majątku wspólnego tych osób (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 1972 r., III CZP 100/71,OSNC 1972/7-8/129oraz postanowienia tego Sądu: z dnia 21 października 1998 r., II CKU 56/98,LEX nr 465995i z dnia 9 maja 2003 r., V CKN 363/01,LEX nr 569117). Sąd zatem dokonuje działu spadku poM. A.oraz podziału majątku wspólnegoM. A.iZ. A., co skutkuje odpowiednią zmianą punktu 1. zaskarżonego postanowienia na podstawieart. 386 § 1w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Z ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, żeL. S.poczyniła nakłady na zajmowaną przez siebie część budynku, usytuowanego nadziałce nr (...), a także na jego części wspólne. Brak jednak określenia, które z tych nakładów były dokonane jeszcze za życiaM. A., a które po jego śmierci. Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, bowiem tylko te drugie podlegają rozliczeniu w niniejszym postepowaniu, jako poczynione przez jednego ze spadkobierców (art. 618w zw. zart. 688 k.p.c.), w związku ze wspólnością majątku spadkowego (art. 1035 k.c.). Jeżeli uczestniczka poczyniła nakłady przed otwarciem spadku po ojcu, to jako osoba trzecia na majątek stanowiący wspólność ustawową jej rodziców. Nie ma zatem podstaw do rozpoznania jej żądania w niniejszym postępowaniu działowym.
Jak wyjaśniłaL. S.(k.680v.), po śmierci ojca dokonała ona jedynie nakładów na garaż. Sama wnioskodawczyni, słuchana informacyjnie na początku postępowania, przyznała (k.32), że jej córka poczyniła takie nakłady.
Mając to na względzie, należało uznać, że wartość nakładów uczestniczki na majątek spadkowy wynosi 5.174,88 zł (opinia biegłegoP. S.– k.494-495, k.496-497 – poz. 1.-16. szczegółowej wyceny).
W związku z tym, zgodnie zart. 386 § 1w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., zmieniono zaskarżone postanowienie w punkcie 2. w całości i zasądzono odZ. A.na rzeczL. S.wymienioną kwotę tytułem zwrotu nakładów, określając jej płatność do 31 października 2015 r., z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w zapłacie.
Wartość nieruchomości wymienionych w pkt 1. zaskarżonego postanowienia wynosi 341.380 zł (wartośćdziałki nr (...)wraz ze znajdującymi się na niej budynkami – 269.190 zł, zgodnie z opinią biegłegoP. S.– k.556, a nie jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia 296.190 zł – k.628), pomniejszona zaś o wartość nakładówL. S.– 336.205,12 zł. Udział wnioskodawczyni we współwłasności wynosi5/8 części, zatem odpowiada kwocie 210.128,20 zł. Skoro zaśZ. A.otrzymuje nieruchomość o wartości 264.015,12 zł, to wyczerpuje ona w całości jej udział. Brak w takiej sytuacji podstaw do przyznania jej innej jeszcze nieruchomości.
Otrzymując zabudowanądziałkę nr (...),Z. A.zobowiązana jest do spłat na rzeczS. Z.iT. A.w kwotach po 26.943,46 zł (264.015,12 zł – 210.128,20 zł = 53.886,92 zł : 2). Z koleiL. S.otrzymuje nieruchomości o łącznej wartości 72.190 zł, zaś jej udział we współwłasności (1/8 części) odpowiada kwocie 42.025,64 zł. Zobowiązana jest zatem do spłat na rzeczS. Z.iT. A.w kwotach po 15.082,18 zł (72.190 zł – 42.025,64 zł = 30.164,36 zł : 2).
Mając to na względzie, na podstawieart. 386 § 1w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., zmieniono zaskarżone postanowienie w pkt 3. poprzez zasądzenie wskazanych spłat od wnioskodawczyni i uczestniczki, przy zachowaniu określonego już przez Sąd Rejonowy terminu płatności i wymagalności odsetek ustawowych.
Skoro wartość majątku podlegającego działowi wynosi 336.205,12 zł, to odpowiedniej zmianie podlegało również rozstrzygnięcie zawarte w pkt 4. zaskarżonego postanowienia.
Oddalono apelację w pozostałej części, jako bezzasadną na podstawieart. 385w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Przyznano od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej na rzecz kuratorów ustanowionych dla uczestników: adwokataG. M.i adwokataT. P.wynagrodzenia w kwotach po 1.476 zł za udział w postępowaniu apelacyjnym, zgodnie z § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1476) oraz z§ 13 ust. 1 pkt 1) i § 6 pkt 5, w zw. z§ 9 pkt 3) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461 z późn. zm.).
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.
SSO Barbara Dziewięcka SSO Monika Kośka SSO Cezary Klepacz

(...).