Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 117/15
Data wyroku: 2015-10-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Rejonowego Cezary Różanek
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. aktI Ns 117/15

POSTANOWIENIE

O.,  29 października  2015 r.
Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim I Wydział Cywilny
w osobie Sędziego Sądu Rejonowego Cezarego Różanka
w obecności protokolanta – starszego sekretarza sądowegoW. K.
po rozpoznaniu 20 października 2015 r., na rozprawie,
sprawy z wnioskuS. B.iM. B. (1)
przy uczestnictwieM. M. (1),J. W.,R. B.,M. W. (1),T. W.orazSkarbu Państwa, reprezentowanego przezGeneralnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad

⚫

stwierdzenie, iżH. B., córkaJ., w drodze zasiedzenia z dniem 2 stycznia 1985 r., nabyła własność nieruchomości położonej wP., o obszarze 0,73.54 ha, zapisanej w rejestrze gruntu jakodziałki o numerach (...)(poprzednio nr 489), dla której tutejszy sąd prowadziksięgę wieczystą (...)(a poprzednio dla nieruchomości prowadzono księgę wieczystąP.wykaz 852)

oddala wniose k .

/-/C. R.
Sygn. aktI Ns 117/15

UZASADNIENIE
WnioskodawcyS. B.iM. B. (1)zażądali stwierdzenia, iżH. B., córkaJ., w drodze zasiedzenia, z dniem 2 stycznia 1985 r., nabyła własność nieruchomości położonej wP., o obszarze 0,73.54 ha, zapisanej w rejestrze gruntu jakodziałki o numerach (...)(poprzednio nr 489), dla której tutejszy sąd prowadziksięgę wieczystą (...)(a poprzednio dla nieruchomości prowadzono księgę wieczystąP.wykaz 852).
Wniosek ten złożyli w toku postępowania nieprocesowego ze swojego wniosku o zasiedzenie nieruchomości położonej wK., które toczyło się przed Sądem Rejonowym w Kępnie(VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wO.) pod sygn. akt VI Ns 128/13 [I Ns 225/12]). Postanowieniem z 12 grudnia 2013 r. (punkt 3. sentencji) ww. sąd uznał się za niewłaściwy do rozpoznania wniosku w części dot. ww. nieruchomości i sprawę w ww. zakresie przekazał do tutejszego sądu(k. 2 – 3, 18 – 19 oraz k. 121 – 121v akt Sądu Rejonowego w Kępnie o sygn. VI Ns 128/13 [I Ns 225/12]).
W uzasadnieniu swojego stanowiska, które jest takie same jak uzasadnienie wniosku o zasiedzenie dotyczące nieruchomości położonej wK., wnioskodawcy podnieśli, co następuje.
H. B.posiadała nieruchomość w jako posiadacz samoistny – prowadząc gospodarstwo rolne – przez okres pozwalający na jej nabycie przez zasiedzenie.W tym czasie opłacała wszelkie należności podatkowe.
Interes prawny wnioskodawców w nin. sprawie wynika z faktu, iż prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Ostrzeszowie, w sprawie o sygn. akt I Ns 102/11 stali się spadkobiercami poH. B..
W piśmie przygotowawczym z 11 września 2015 r.(k. 122), pełnomocnik wnioskodawców podniósł (odpowiadając na żądanie sądu), iż podtrzymują oni stanowisko zawarte we wniosku o zasiedzenie. Nadto wskazał, iż poczynione przez sąd ustalenie,a związane z faktem wpisania w księdze wieczystej nieruchomości, której dotyczy wniosek jako właściciela Skarbu Państwa – Generalnej Dyrekcja Dróg Krajowychi Autostrad nie zmienia stanowiska wnioskodawców. Wnoszą oni bowiem o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przezH. B.(matkę wnioskodawcy) z dniem 2 stycznia 1985 r. licząc dwudziestoletni okres jej samoistnego posiadania.
Uczestniczki postępowaniaR. B.iJ. W.(działającaw imieniu własnym oraz jako matka małoletnich uczestników postępowaniaM.iT. W.), oświadczyły, że zgadzają się z wnioskiem(na rozprawie17 września 2015 r., k. 138).
Pozostali uczestnicy postępowania, tj.M. M. (1)oraz Skarbu Państwa, reprezentowany przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, nie zajęli żadnego stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
Dla nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie, położonej wP., o obszarze 0,73.54 ha, zapisanej w rejestrze gruntu jakodziałki o numerach (...)– poprzednio nr 489, prowadzona jest obecnieksięga wieczysta (...), w której dziale II jako właściciel wpisany jest obecnie „Skarb Państwa – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad”.
Wpisu tego dokonano 24 lutego 2015 na podstawie decyzji Wojewody(...)z 15 października 2010 r.
Poprzednio dla tej nieruchomości prowadzona była w tutejszym sądzie księga wieczysta księga wieczystaP.wykaz 852. Księga ta została zamknięta17 kwietnia 2014 r. a nieruchomość została przeniesiona do ww.księgi wieczystej (...).
Ostatnie wpisy w księdze wieczystejP.wykaz 852, przed jej zamknięciem, były następujące:
Dział I – O (oznaczenie nieruchomości):
P.,działka nr (...)o obszarze 0.63.00 ha.
Dział II (właściciel i podstawa nabycia):
F. B.wK..
Na podstawie dokumentu nadania ziemi z dnia 18 czerwca 1945 r. i wykonalnej decyzji  w przedmiocie klasyfikacji i szacunku  działki z dnia 10 września 1945 r.,  wpisano dnia 30 września 1947 r.
W 1937 r. ww.F. B.zawarł związek małżeński zH. B..
F. B.iH. B.byli rodzicami wnioskodawcyS. B..
F. B.zmarł w 1979 r. Nie zostało po nim przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku.
H. B.zmarła 11 maja 2008 r.
Postanowieniem z 6 marca 2012 r. Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie stwierdził, iż spadek poH. B., na podstawie testamentu z 5 lipca 2005 r., nabyliS. B.iM. B. (1)(wnioskodawcy w niniejszej sprawie), po ½ części. Orzeczenie to jest prawomocne.
F. B.iH. B.mieli pięcioro dzieci:

1
S. B.(wnioskodawcę);

2
M. M. (1)(uczestniczka postępowania);

3
W. B., który zmarł w latach 70, pozostawiając dwoje dzieci:J. W.(uczestniczkę postępowania) iM. W. (2), która zmarła 16 sierpnia 2015 r., bezpotomnie, jako rozwiedziona;

4
M. B. (2), który zmarł 26 maja 2014 r., bezpotomnie, pozostawiając żonęR. B.(uczestniczkę postępowania); 27 sierpnia 2014 r.R. B.iJ. W.złożyły oświadczenia, że odrzucają spadek poM. B. (2), przy czymJ. W.wskazała, że w związku z odrzuceniem przez nią spadku, powołane są do spadku jej małoletnie dzieci – synowieM. W. (1)iT. W.(uczestnicy postępowania), którzy nie złożyli żadnych oświadczeń co do spadku;

5
M. B. (3), który zmarł 7 października 2014 r., bezpotomnie, jako kawaler.

Postanowieniem z 12 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Kępnie (VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wO.), w sprawie z wnioskuS. B.iM. B. (1)(sygn. akt VI Ns 128/13), stwierdził, iż ww.H. B., córkaJ., nabyła w drodze zasiedzenia z dniem 2 stycznia 1985 r., własność nieruchomości rolnej położonej wK., a stanowiącejdziałki numer(...)(o powierzchni 0,5000 ha), 312 (o powierzchni 0,9800 ha) i 314 (o powierzchni 1,2800 ha), bez urządzonej księgi wieczystej i zbioru dokumentów. Orzeczenie to jest prawomocne.
Na ww. nieruchomości położonej wK.oraz na objętej wnioskiemo zasiedzenie w niniejszej sprawie nieruchomości położonej wP., urządzone było gospodarstwo rolne, przy czym na nieruchomości wP.była łąka.
Gospodarstwo to prowadzili rodzice wnioskodawcyS. B.– ww.F. B.iH. B..
F. B.(ojciec wnioskodawcy) mówił wnioskodawcom, że to gospodarstwo w przeszłości będzie ich. Po śmierciF. B.(w 1979 r.) to jego żonaH. B.decydowała o gospodarstwie, bo to ona była właścicielem, a wnioskodawcy pracowali w tym gospodarstwie. Po śmierciF. B., jego żonaH. B.bywała jeszcze na tej nieruchomości (łące) wP..

Dowód:
         dokumenty:

−

zaświadczenie z 10 czerwca 2015 r., k. 24,

odpis decyzji Wojewody(...)z 15 października 201 0  r., k. 29 – 77,

odpisksięgi wieczystej (...), k. 81 – 88,

wypis z rejestru gruntów,

k. 19 akt sprawy Sądu Rejonowego w Ostrzeszowie o sygn.

I Ns 225/12 (późn. VI Ns 128/13 Sądu Rejonowego w Kępnie VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wO.),

−

postanowienie Sądu Rejonowego w Kępnie (VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wO.) z 12 grudnia 2013 r., k. 121

– 121v akt sprawy sygn. akt VI Ns 128/13,

postanowieni e  Sądu Rejonowego w Ostrzeszowie z 6 marca 2012 r.,

k. 43 akt sprawy o sygn. I Ns 102/11,

−

oświadczeni e  o odrzuceniu spadku z 27 sierpnia 2014 r.,

k. 3 – 3v akt sprawy tutejszego sądu o sygn. I Ns 1075/14;
zeznań świadków:

−

H. M., k. 138v,

S. G., k. 138v,

zeznań wnioskodawców :

−

S. B., k. 138v – 139,

M. B. (1), k. 139,

zeznań  uczestników postępowania :

−

J. W., k. 139,

R. B., k. 139.

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie ww. dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań wnioskodawców i uczestników postępowania, a także na podstawie zgodnego stanowiska wnioskodawców i uczestników postępowania odnośnie niektórych wskazanych wyżej faktów.
Na podstawie powyższego stanu faktycznego sąd zważył, co następuje .
Wstępnie wskazać należy, iż status (sytuacja prawna) nieruchomości położonej wP., której dotyczy wniosek o zasiedzenie w niniejszej sprawie, był odmienny od statusu nieruchomości położonej wK.. Dla nieruchomości tej nieruchomości nie była prowadzona księga wieczysta i w istocie nie było wiadomo, kto był jej pierwotnym właścicielem.
Natomiast, jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego (w szczególności z dowodów z dokumentów, w tym zwłaszcza z zaświadczenia z 10 czerwca 2014 r. wydanego przez tutejszy sąd [V Wydział Ksiąg Wieczystych] o ostatnim stanie wpisów przed zamknięciem księgi wieczystej, k. 24), sytuacja prawna nieruchomości położonej wP.była uregulowana, bowiem była dla niej prowadzona księga wieczysta (P.wykaz 852), a jako właściciel nieruchomości wpisany byłF. B.(ojciec wnioskodawcy).
Wpisu własności na rzeczF. B.dokonano 30 września 1947 r. i to na podstawie dokumentu nadania ziemi z dnia 18 czerwca 1945 r. i wykonalnej decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku działki z dnia 10 września 1945 r., a więc na podstawie decyzji wydanej w wykonaniu reformy rolnej, orzeczonej już w trakcie małżeństwa zH. B.(zawartego w 1937 r.). Jest to okoliczność istotna, bowiem w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, iż gospodarstwo rolne (nieruchomość rolna) nabyte w drodze reformy rolnej przez jednego z małżonków w czasie trwania małżeństwa należy do przedmiotów, które są objęte wspólnością ustawową– stanowi majątek dorobkowy1.
Z powyższego wynika, że przedmiotowa nieruchomość położona wP.była własnością rodziców wnioskodawcyF.iH. B., i to do małżeńskiej ustawowej wspólności majątkowej. Na skutek śmierciF. B.(w 1979 r.) ustała wspólność majątkowa małżeńska, a udziałH. B.i udział wchodzący w skład spadku poF. B.były równe i wynosiły po 1/2 (domniemanie z art. 43 § 1(...)).
Do daty śmierciF. B.nie mógł więc z całą pewnością rozpocząć bieg termin zasiedzenia nieruchomości na rzeczH. B..
Nie zostało przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku poF. B., jeżeli zaś doszło by do dziedziczenia ustawowego (w niniejszej sprawie nie podnoszono, byF. B.sporządził testament), to spadek po nim nabyliby: żonaF. B., w 10/40, dzieci i to:S. B.(wnioskodawca),M. M. (1)(uczestniczka postepowania),M. B. (2),M. B. (3), w 6/40 każde z nich oraz wnuczkiJ. W.iM. W. (2), w 3/40 każda z nich (art. 931 § 1 KC3). Zatem udziałH. B.w przedmiotowej nieruchomości, po śmierci mężaF. B., wynosił 50/80, udziałyS. B.,M. M. (1),M. B. (2)iM. B. (3)wynosiły po 6/80, a udziałyJ. W.iM. W. (2)po 3/80.
Z całą pewnością więcH. B.nie mogła nabyć w drodze zasiedzenia przysługującego już jej udziału we własności nieruchomości, wynoszącego 50/80.
Natomiast, hipotetycznie, bieg terminu zasiedzenia udziału we własności nieruchomości wynoszącego 30/80, przysługującego pozostałym spadkobiercomF. B., na rzeczH. B.mógłby rozpocząć swój bieg najwcześniejz dniem otwarcia spadku poF. B., a zatem od 1979 r.
Zasiedzenie nieruchomości regulują obecnie art.art. 172i następneKC.
W myślart. 172 KCstwierdzenia nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenie konieczne jest łączne zaistnienie następujących przesłanek:
- samoistne posiadanie nieruchomości,
- nieprzerwanie, przez okres 20 lat, jeżeli posiadacz uzyskał posiadanie w dobrej wierze, lub przez okres 30 lat, jeżeli uzyskał posiadanie w złej wierze.
Natomiast przed nowelizacją z 1990 r. przepis ten przewidywał krótsze okresy, odpowiednio 10 i 20 lat.
Gdyby hipotetycznie przyjąć (jw.), że wejście posiadanie przezH. B.nastąpiło do ww. udziałów w 1979 r., to przyjmując posiadanie w złej wierze(w rozumieniu ww. przepisu), to 20 letni okres zasiedzenia nie upłynąłby przed wejściem w życie ustawy nowelizującejKC, a zatem winien zostać udowodniony co najmniej 30-letni okres posiadania nieruchomości, a zatem upłynąłby on w 2009 r., a więc już po śmierciH. B.(11 maja 2008 r.).
Należy jednak zauważyć, iż twierdzenia faktyczne wnioskodawców i argumentacja zawarta we wniosku sformułowana została w kierunku nabycia własności przez zasiedzenie przezH. B.z dniem 1 stycznia 1985 r., a więc przy przyjęciu20 letniego okresu posiadania samoistnego. Z twierdzeń tych (jak i z przeprowadzonych dowodów) nie wynika jaki był charakter posiadania przezH. B.po śmierci męża (w 1979 r.), w szczególności po 1 stycznia 1985 r., czy po tej dacie była w posiadaniu samoistnym nieruchomości, a jeżeli tak to do kiedy ono trwało (czy do dnia śmierci), a z uwagi na to, że posiadanie to mogło prowadzić do zasiedzenia jedynie udziału w nieruchomości (30/80), to czy posiadanie to miało charakter wyłączający posiadanie przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, czy też było posiadaniem „zwykłym” nieruchomości przez współwłaściciela?
W tym zakresie brak jest jakichkolwiek przytoczeń faktycznych wnioskodawców (do czego strona jest zobowiązana z mocy art. 187 § 1 pkt 2 w zw. z art. 511 § 1(...)),a co do tych przytoczeń sąd w żaden sposób nie mógł zastąpić działania wnioskodawców (i to niezależnie od profesjonalnego charakteru reprezentacji wnioskodawców, bowiem nawet przy jej braku, zgodnie zart. 5 KPC, niezbędne pouczenia sądu, w razie uzasadnionej potrzeby, mogą dotyczyć czynności procesowych, nie zaś oceny twierdzeń strony w świetle prawa materialnego, bowiem sprowadzałaby się w istocie do przed orzeczniczej oceny zasadności żądania wnioskodawców w świetle prawa materialnego, co jest niedopuszczalne).
Podsumowując, w świetle ustalonego stanu faktycznego i powołanych przepisów prawa, stwierdzić należy, iż żądanie wnioskodawców jest bezzasadne, po pierwsze, z uwagi na fakt, iżH. B.co do 50/80 udziałów była już właścicielem ww. nieruchomości (nabycie do majątku dorobkowego małżonków i w drodze dziedziczenia), po drugie, z uwagi na brak przytoczeń faktycznych, które pozwoliłyby ocenić, czy zachodzą podstawy do nabycia przez zasiedzenie na rzeczH. B.udziału wynoszącego 30/80 we własności nieruchomości (lub na rzecz wnioskodawców, jako jej spadkobierców, w trybie zart. 176 § 2 KC).
Dlatego też wniosek należało oddalić.

/-/C. R.
1zob. orzeczenie SN z 12 czerwca 1956 r., I CR 718/55, OSNCK 1957/2/53; uchwała SN z 10 października1956 r., III CO 26/56, OSNCK 1957/3/85; a także uchwała SN z 30 listopada 1962 r., II CO 12/62, OSNC 1963/12/255).
2Ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy
(tekst jednolity [w:] Dz. U. z 2015 r. poz. 583, ze zm.).
3Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Cywilny(tekst jednolity [w:] Dz. U. z 2014 r. poz. 121, ze zm.).
4Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks Postępowania Cywilnego
(tekst jednolity [w:] Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.).