Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII GC 339/14
Data wyroku: 2015-06-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Kądziołka
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie
Podstawa prawna: art. 805 § 1 kc

Sygn. akt VIII GC 339/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Agnieszka Kądziołka
Protokolant: Eliza Sandomierska
po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. w Szczecinie
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. S. (1)
przeciwkoTowarzystwu (...) spółce akcyjnejwW.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanegoTowarzystwa (...) spółki akcyjnejwW.na rzecz powodaJ. S. (1)kwotę 163.380,60 zł (sto sześćdziesiąt trzy tysiące trzysta osiemdziesiąt złotych sześćdziesiąt groszy) z ustawowymi odsetkami liczonymi w stosunku rocznym od dnia 3 sierpnia 2013 roku do dnia zapłaty:

II
oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.628,56 zł (dziesięć tysięcy sześćset dwadzieścia osiem złotych pięćdziesiąt sześć groszy) tytułem kosztów procesu.

Sygn. akt VIII GC 339/14

UZASADNIENIE
PowódJ. S. (1)wniósł o zasądzenie od pozwanejTowarzystwa (...) spółki akcyjnejwW.kwoty 194.486,84 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 3 sierpnia 2013 r. oraz kosztami procesu.
Powód wskazał w pozwie, że dochodzi kwoty odszkodowania w związku z wystąpieniem wypadku ubezpieczeniowego, pozostałej do zapłaty po częściowej wypłacie odszkodowania przez pozwaną, wynoszącej 250.000 zł. Zdarzeniem, z którym związana jest odpowiedzialność pozwanej jako ubezpieczyciela, jest uszkodzenie należącej do powoda jednostki pływającej – pchacza(...). Powód wskazał, że obciążony został obowiązkiem zapłaty kwoty 529.151 zł na rzecz rekomendowanej przez rzeczoznawcę pozwanejstoczni (...), dokonującej naprawy uszkodzonej jednostki. Ponadto wyjaśnił, że objęta żądaniem pozwu kwota odszkodowania dochodzona jest z uwzględnieniem współczynnika niedoubezpieczenia, wynoszącego zdaniem powoda 84,34 %.
Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Pozwana szczegółowo opisała okoliczności, w których doszło do ustalenia postanowień umowy ubezpieczenia łączącej strony, przyznała że okolicznościach niniejszej sprawie przyjęła odpowiedzialność co do zasady, ale zakwestionowała wyliczoną przez powoda wysokość odszkodowania. Pozwana podkreśliła, że rozmiar należnego powodowi odszkodowania powinien być pomniejszony:
- z uwagi na postanowienia umowne dotyczące franszyzy redukcyjnej, której wysokość została określona umową na 15.000 zł,
- z uwagi na niedoubezpieczenie, przy czym zdaniem pozwanej współczynnik niedoubezpieczenia wynosi 45,30 %,
- z uwagi na to, że koszty naprawy, za które odpowiada pozwana, obejmują tylko tzw. koszty awaryjne, do których nie zalicza się remontu uszkodzeń eksploatacyjnych, stanowiących następstwo zużycia w procesie normalnej, codziennej eksploatacji statku.
Pozwana przedstawiła własne wyliczenia wysokości odszkodowania, dokonane przy uwzględnieniu ekspertyz rzeczoznawców powołanych w toku postępowania likwidacyjnego, w których wyliczono koszt naprawy awaryjnej statku, a także jego wartość z dnia przyjęcia do ubezpieczenia - co pozwoliło na ustalenie współczynnika niedoubezpieczenia na poziomie 45,30 %. Pozwana podkreśliła, że w toku postępowania likwidacyjnego strony umówiły się, że ekspertyzy zlecone niezależnym rzeczoznawcom będą dla stron wiążące.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
J. S. (1)prowadzi działalność gospodarczą podfirmą (...)wS., w ramach której zajmuje się transportem wodnym i śródlądowym towarów.
W składprzedsiębiorstwa (...)wchodzi jednostka wodna - pchacz(...)onr rej. (...)(...).
Jednostka ta została kupiona przezJ. S. (1)na mocy umowy sprzedaży z dnia 18 grudnia 2008 roku za kwotę 150.000 zł.J. S. (1)zleciłPrzedsiębiorstwu (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.remont jednostki, za który zapłacił kolejno : 20.000 zł, 77.540 zł, 140.000 zł.
dowód:zaświadczenie z(...)karta 11
umowa sprzedaży z dnia 18.12.2008 r. z zaświadczeniem i fakturą z dnia 18.12.2008 r. - karta 192-195
faktury za remont z dnia 30.12.2008 r., 19.03.2009 r. i 4.06.2009 r. - karta 196-198
dowód przyjęcia środka trwałego - karta 199
ewidencja środków trwałych za lata 2009 do 2013 - karta 200-204
W czerwcu 2009 rokuJ. S. (1)prowadził negocjacje z przedstawicielamiTowarzystwa (...) spółki akcyjnejwW.w celu zawarcia umowy ubezpieczenia pchacza(...)w zakresie ubezpieczenia CASCO i OC armatora. Do prowadzenia spraw związanych z ubezpieczeniem pchaczaJ. S. (1)udzielił pełnomocnictwa swojej żonieJ. S. (2).
W dniu 10 czerwca 2009 roku ubezpieczyciel przedstawił ofertę ubezpieczeniową przy uwzględnieniu dwóch wariantów, uzależnionych od wysokości sumy ubezpieczenia (wariant I przy sumie ubezpieczenia określonej na kwotę 600.000 oraz wariant II przy sumie ubezpieczenia określonej na kwotę 1.500.000 zł). W ofercie wskazano między innymi, że franszyza redukcyjna dla wariantu I wynosi 15.000 zł, dla wariantu II 25.000 zł, natomiast składka odpowiednio : 31.348,20 zł oraz 72.885 zł.
W ofercie zamieszczona została informacja, że umowa ubezpieczenia powinna określać sumę, na którą ubezpieczono przedmiot ubezpieczenia (sumę ubezpieczenia). Suma ubezpieczenia nie powinna przekraczać wartości ubezpieczenia. Jeśli określona w umowie suma ubezpieczenia jest wyższa od wartości ubezpieczenia, umowa nie ma skutku prawnego co do nadwyżki sumy ponad wartość ubezpieczenia. Jeżeli określona w umowie suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczenia, ubezpieczyciel odpowiada za szkody w stosunku, w jakim pozostaje suma do wartości ubezpieczenia.
W piśmie z dnia 18 czerwca 2009 r.J. S. (1)wniósł o ubezpieczenie pchacza(...)w okresie od 19 czerwca 2009 r. do 18 czerwca 2010 r. zgodnie z ofertą z dnia 10 czerwca 2009 r. przy sumie ubezpieczenia wynoszącej 700.000 zł.
Dla potwierdzenia zawarcia umowy CASCO i OC armatora na podstawie powyższego wniosku wystawiony został dokument(...). Ubezpieczeniem objęto okres od 19 czerwca 2009 r. do 18 czerwca 2010 r. Wysokość sumy ubezpieczenia ustalono na kwotę 700.000 zł. Wystawiona została faktura VAT na kwotę 36.572,90 zł z tytułu składki ubezpieczeniowej.
W kolejnych latachJ. S. (1)składał wnioski o kontynuację ubezpieczenia pchacza(...)na niezmienionych warunkach, przy sumie ubezpieczenia stale określanej na kwotę 700.000 zł. Strony zawierały umowy ubezpieczeniach, wystawiane były kolejne dokumenty polisy.J. S. (1)płacił składki.
Za okres ubezpieczenia od 19 czerwca 2011 r. do 18 czerwca 2012 r. wystawiony został dokument(...)nr(...)z dnia 16 czerwca 2011 r. W piśmie z dnia 12 grudnia 2011 r.J. S. (1)zawiadomiłspółkę (...)o zawarciu w dniu 24 listopada 2011 r. umowy cesji w przedmiocie przelewu na rzeczBanku (...) spółki akcyjnejwierzytelności zpolisy ubezpieczeniowej nr (...)z dnia 16 czerwca 2011 roku w celu zabezpieczenia kredytu.
dowód: notatka służbowa z dnia 08.06.2009 r. - karta 113
mail z dnia 10.06.2009 r. z załącznikami : ofertą i instytutowymi klauzulami ubezpieczenia - karta 114, 115-117, 118-125
wniosek o ubezpieczenie z dnia 18.06.2009 r. - karta 126
faktura z dnia 18.06.2009 r. - karta 127
polisa Nr (...)- karta 128-130
pismo z dnia 19.06.2009 r. - karta 131
wniosek z dnia 15.06.2010 r. - karta 132
faktura z dnia 17.06.2010 r. - karta 133
polisa Nr (...)- karta 134-136
wniosek z dnia 15.06.2011 r. - karta 137
faktura z dnia 16.06.2011 r. - karta 138
polisa Nr (...)- karta 139-141
zawiadomienie o przelewie - karta 142
zeznania świadkaJ. S. (2)- rozprawa z 28.05.2015 r. - karta 226-227; 00:25-00:35
W czerwcu 2012 r. w rozmowie telefonicznejJ. S. (1)ponownie wystąpił z wnioskiem o odnowienie umowy ubezpieczania pchacza(...)na warunkach z lat ubiegłych, deklarując sumę ubezpieczenia na 700.000 zł .
W odpowiedzi na wniosek o odnowienie ubezpieczeniaA. D.- przedstawiciel ubezpieczyciela - w dniu 25 czerwca 2012 r. poinformowała drogą elektroniczną, że ubezpieczyciel podtrzymuje warunki ubezpieczenia zgodnie z ubiegłorocznąpolisą nr (...)przy składce w wysokości 34.750 zł.
Strony zawarły umowę ubezpieczenia.
W dniu 28 czerwca 2012 r. wystawiony został dokument(...)nr(...), w którym :

Zakres ubezpieczenia określono jako : CASCO, odpowiedzialność cywilna amatora.

Przedmiot ubezpieczenia oznaczono jako: pchacz(...),nr rej. (...)-154.

Ubezpieczeniem objęto okres od 19 czerwca 2012 r. do 18 czerwca 2013 r.

Wysokość sumy ubezpieczenia oznaczono na kwotę 700.000 zł.

W treści polisy zapisano nadto postanowienia umowne w zakresie franszyzy: „Klauzula 13 (franszyza) Instytutowych Klauzul(...)S.na Czas od Ryzyk Portowych z Limitem Nawigacyjnym z 20/07/87 określona zostaje wysokość PLN 15.000 (franszyza redukcyjna) w odniesieniu do każdego roszczenia oddzielnie.”
W dniu 28 czerwca 2012 r. wystawiona została faktura VAT przezTowarzystwo (...) SAobciążającaJ. S. (1)m.in. kwotą 34.750 tytułem składki w ramachpolisy nr (...).
dowód: notatka służbowa z dnia 22.06.2012 r. - karta 143
mail z dnia 25.06.2012 r. - karta 144
faktura z dnia 28.06.2012 r. - karta 145
polisa Nr (...)- karta 146-148
W październiku 2012 roku na skutek kolizji z podwodną przeszkodą pchacz(...)uległ uszkodzeniu.
bezsporne
Zdarzenie związane z uszkodzeniem pchaczaJ.zostało zgłoszone ubezpieczycielowi -spółce (...). Na mocy udzielonego przezJ. S. (1)pełnomocnictwa w postępowaniu likwidacyjnym występowała jego żonaJ. S. (2).
W korespondencji elektronicznej z dnia 25 października 2012 r.spółka (...)potwierdziła przyjęcie w dniu 24 października 2012 r. zgłoszenia szkody z potwierdzonejpolisą nr (...)umowy ubezpieczenia CASCO i poinformowała o nadaniu sprawie nr(...)oraz(...)(...).
Prowadzenie sprawy w zakresie likwidacji szkody powierzonoT. S.- pracownikowispółki (...), zatrudnionemu na stanowisku likwidatora szkód.
Zgodnie z przyjętą współce (...)praktyką w postępowaniach likwidacyjnych, w których istnieje potrzeba powołania eksperta, strona zgłaszająca  niezwłocznie po zgłoszeniu szkody informowana jest o takiej potrzebie.T. S.w takich przypadkach informował stronę, że w sprawie powstała potrzeba powołania eksperta, a po potwierdzeniu mailowym przez eksperta, że zgadza się on przyjąć opinię do wykonania, informował stronę o osobie eksperta i danych kontaktowych.
dowód: korespondencja elektroniczna z dnia 25.10.2012 r. - karta 150
zeznania świadkaT. S.- rozprawa z 28.05.2015 r. - karta 226-227; 00:46-00:18
zeznania świadkaJ. S. (2)- rozprawa z 28.05.2015 r. - karta 226-227; 00:25-00:35
J. S. (1)zwrócił się o wstępne określenie kosztów napraw pchacza(...)do dwóch spółek, świadczących usługi stoczniowe.J. S. (1)przedstawione zostały dwie oferty, pochodzące odPrzedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.oraz(...) spółka z ograniczona odpowiedzialnościąspółki komandytowej wS..
Z uwagi na korzystniejsze warunki ofertyJ. S. (1)zlecił naprawę pchaczaspółce (...).
fakty niesporne
Prace remontowe były wykonywane przez(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółkę komandytową wS.w okresie od 27 października 2012 roku do 7 lutego 2013 roku.
W czasie wykonywania remontu okazało się, że jego zakres jest większy niż przewidywany na początku. Powstała potrzeba zamontowania nowej przekładni.
W dniu 7 stycznia 2013 rokuspółka (...)skierowała doJ. S. (1)ofertę na dostawę przekładniW.4R-20 za cenę 80 000 zł.J. S. (1)przyjął tą ofertę.
W dniu 18 lutego 2013 rokuspółka (...)sporządziła dokument zatytułowany "Wykaz prac remontu awaryjnego wykonanych na jednostce pchacz(...)w dniach 27.10.2012-07.02.2013". Łączna wartość prac remontowych w wykazie tym została określona na kwotę 449.151 zł.
dowód: oferta z dnia 07.01.2013 r. - karta 40
"Wykaz prac remontu awaryjnego wykonanych na jednostce pchacz 
(...)
          w dniach 27.10.2012-07.02.2013" - karta 34-39
Wraz z postępem prac remontowychspółka (...)obciążałaJ. S. (1)kolejnymi fakturami VAT, wystawianymi kolejno w dniach : 13 listopada 2012 r., 12 grudnia 2012 r., 12 lutego 2013r., 22 lutego 2013 r..
Faktura z dnia 12 lutego 2013r. na kwotę 80.000 zł wystawiona została za dostawę przekładniW.4R-20 wg oferty z dnia 7 stycznia 2013 roku, pozostałe faktury wystawione zostały za prace remontowe.
Łączna suma należności z faktur wynosi 529.151 zł. Na kwotę tą składają się :- 449.151 zł za prace remontowe (130.000+ 70.036 + 249.113)
- 80.000 zł za dostawę nowej przekładni.
J. S. (1)nie uiścił w całości należności wynikających z wystawionych faktur VAT.
dowód: faktury VAT z dnia 13.11.2012 r., 12.12.2012 r., 12.02.2013 r., 22.02.2013 r., -
karta 41-44
Po zgłoszeniu szkody ubezpieczycielowi - w piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. -J. S. (1)przywołując konieczność przeprowadzenia remontu awaryjnego pchacza(...)zwrócił się dospółki (...)o wypłacenie zaliczki na poczet robót. W piśmie tym wskazał, że szacunkowy koszt remontu wynosi 301.986 zł.
Spółka (...)przychyliła się do prośby o wypłatę zaliczki do kwoty 150.000 zł. Kwota ta zostałaJ. S. (1)wypłacona.
dowód: pisma z dnia 07.11.2012 r. i 12.11.2012 r. - karta 152-153
polecenie wypłaty wraz z potwierdzeniem przelewu - karta 154-155
W ramach postępowania likwidacyjnegoT. S.zleciłR. S. (1)- rzeczoznawcy i doradcy morskiemu - wykonanie ekspertyzy dotyczącej uszkodzeń powstałych w pchaczu(...).
WybórR. S. (1)jako eksperta podyktowany został tym, że posiadał on wymaganą wiedzę jako mechanik okrętowy, a ponadto orientował się na rynku(...).Spółka (...)wielokrotnie współpracowała zR. S. (1)w zakresie wykonywania ekspertyz dotyczących jednostek pływających. Na rynku(...)działa niewielu rzeczoznawców posiadających wiedzę specjalną z tej dziedziny.
T. S.poinformowałJ. S. (1)o osobie powołanej na eksperta.
dowód: korespondencja elektroniczna z 24.10.2012 r. - karta 149
zeznania świadkaT. S.- rozprawa z dnia 28.05.2015 r. - karta 226-227; 00:46-00:18
W dniu 8 kwietnia 2013 r.R. S. (1)- powołany jako ekspert w postępowaniu likwidacyjnym - wydał orzeczenie techniczne dotyczące uszkodzeń powstałych w pchaczu(...).
R. S. (1)w pierwszej kolejności opisał okoliczności zdarzenia, przedstawił oferty dwóch firm, które wstępnie określiły koszty remontu, wyjaśnił przyczyny wyboru ofertyspółki (...)- która była korzystniejsza z uwagi na krótszy termin naprawy i niższe koszty.
Dalej opisał czynności podejmowane podczas naprawy. Przedstawił przebieg Inspekcji Inspektora KlasyfikatoraP.oraz nową ofertęspółki (...)związaną z rozszerzonym zakresem remontu, obejmującym uszkodzenia, które ujawniły się w czasie inspekcji.
NastępnieR. S. (1)stwierdził, że koszty remontu przeprowadzonego przezspółkę (...)wyniosły : 80.000 zł za dostawę nowej przekładni plus 449.151 zł za prace remontowe wg "potwierdzenia prac".
R. S. (1)poddał szczegółowej analizie sporządzony przezspółkę (...)Wykaz prac remontu awaryjnego wykonanych na jednostce pchacz(...)w dniach 27.10.2012-07.02.2013", według którego koszty remontu wyniosły 449.151 zł.
R. S. (1)uznał 5 pozycji z tego wykazu za tzw. "koszt armatora". Były to:

1
pozycja 32 wykazu - 3600 zł (2 x 1800) - wymiana łożyska wału pośredniego,

2
pozycje : 44, 45, 46, 47 wykazu - na łączną kwotę 17.630 zł - pozycje te obejmowały dostawę: nowego wałka zdawczego, nowego wałka pośredniego, nowych łożysk wałka zdawczego i pośredniego, nowych tarczy sprzęgłowych.

Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie pozycji 32 wykazuR. S. (1)wyjaśnił, że stwierdzone luzy łożysk powstały w wyniku normalnego zużycia eksploatacyjnego.
Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie pozycji 44, 45, 46, 47 wskazał z kolei, że wymienione w tych pozycjach części przekładniW.zostały zweryfikowane jako uszkodzone po przeprowadzeniu badań nieniszczących, weryfikacji wizualnej stanu uszkodzenia oraz zaleceń KlasyfikatoraP.. W trakcie dalszej weryfikacji stanu elementów przekładni stwierdzono uszkodzenia kolejnych części przekładni. W związku z tym, że nie było możliwości uzyskania powyższych części, powstała konieczność zakupu nowej przekładni z wymaganym przezP.atestem. Nowa przekładnia została zakupiona za kwotę 80.000 zł i zamontowana na jednostce w miejscu uszkodzonej. Wymienione w pozycjach 44, 45, 46, 47 części nie zostały więc zużyte do remontu przekładni.
W "podsumowaniu" orzeczenia technicznegoR. S. (1)stwierdził, że uzasadniony koszt awarii wynosi 507.921 zł, w tym 80.000 zł za dostawę nowej przekładni oraz 427.921 zł za prace remontowe.
Kwotę w wysokości 21.230 zł, obejmującą pozycje: 32, 44, 45, 46, 47, wymienione w dokumencie "Wykaz prac remontu awaryjnego wykonanych na jednostce pchacz(...)w dniach 27.10.2012-07.02.2013"R. S. (1)uznał za tzw. " koszty armatora".
R. S. (1)zaznaczył, że w rozliczeniu nie uwzględniono faktury VAT KlasyfikatoraP.za wykonanie inspekcji i nadzór remontu awaryjnego.
DalejR. S. (1)wskazał, że koszty w wysokości 507.921 zł należy uznać za uzasadnione. Przewidywany zakres remontu dotyczył naprawy przekładni. W trakcie inspekcji po zadokowaniu jednostki zostały stwierdzone dodatkowe uszkodzenia. Rozszerzony zakres naprawy był wynikiem przeprowadzonej weryfikacji uszkodzeń.
OstatecznieR. S. (1)stwierdził, że remont o rozszerzonym zakresie był uzasadniony.
dowód: orzeczenie techniczneR. S. (1)z dnia 08.04.2013 r. - karta 12- 33
OstatecznieR. S. (1)zostało doręczoneJ. S. (1).
W piśmie z dnia 10 kwietnia 2013 r.J. S. (1)- odpowiadając na pismo ubezpieczyciela w sprawie przedstawienia ostatecznego raportu niezależnego eksperta co do naprawy pchacza(...)- zgodził się z opinią rzeczoznawcyR. S. (1)w całości.
dowód: pismo z dnia 10.04.2013 - karta 151
zeznania świadkaT. S.- rozprawa z dnia 28.05.2015 r. - karta 226-227; 00:46-00:18
W czasie trwania postępowania likwidacyjnego w kolejno składanych pismachJ. S. (1)zwracał się o wypłatę dalszych zaliczek, wskazując na długi czas trwania wyceny oraz konieczność rozliczenia się z wykonawcą remontu uszkodzonej jednostki.
Przychylając się do powyższych wniosków - z zaznaczeniem że czyni to bez przesądzaniaodpowiedzialności - spółka (...)wypłacała na rzeczJ. S. (1)kolejne zaliczki.
W ramach postępowania likwidacyjnegospółka (...)wypłaciła na rzeczJ. S. (1)tytułem zaliczek łącznie kwotę 250.000 zł.
fakty niesporne
W czasie trwania postępowania likwidacyjnego podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy przy określeniu sumy ubezpieczenia na kwotę 700.000 zł wystąpiła sytuacja, w której określona w umowie suma ubezpieczenia byłaby niższa od wartości ubezpieczenia, co oznacza, że ubezpieczyciel odpowiada za szkody w stosunku, w jakim pozostaje suma ubezpieczenia do wartości ubezpieczenia.
J. S. (1)okazał przedstawicielowispółki (...)T. S.wycenę wartości pchacza(...), sporządzoną dla potrzeb uzyskania kredytu bankowego.
T. S.poinformowałJ. S. (1), że przy tej wycenie powstanie duże niedoubezpieczenie. Rozmowa zakończyła się decyzjąT. S.co do tego, że w ramach postępowania likwidacyjnego powołany zostanie ekspert, którego zadaniem będzie wycena jednostki.T. S.poinformowałJ. S. (1)o osobieE. N.jako eksperta, który posiada duże doświadczenie w wymaganym zakresie.J. S. (1)zgodził się z powyższym.
W dniu 25 kwietnia 2013 r. na zleceniespółki (...)rzeczoznawca - kapitan żeglugi wielkiejE. N., prowadzący działalność gospodarczą podfirmą (...)- sporządził operat szacunkowy nr(...), obejmujący wycenę pchacza(...)należącego doJ. S. (1). Rzeczoznawca określił wartość rynkową jednostki wykorzystując metodę odtworzeniową. Wartość rynkową pchacza wycenił :
- na dzień przyjęcia do ubezpieczenia, tj. na dzień 19 czerwca 2012 r., na kwotę 1.545.000 zł, - na dzień wystąpienia awarii, tj. na dzień 20 października 2012 r., na kwotę 1.516.000 zł.
dowód: korespondencja elektroniczna z dnia 10.04.2013 r. - karta 165
operat szacunkowyE. N.- karta 47-58
zeznania świadkaT. S.- rozprawa z dnia 28.05.2015 r. - karta
226-227; 00:46-00:18
Zarówno w przypadku ekspertyzy zleconejR. S. (2)jak i ekspertyzy zleconejE. N.międzyT. S.iJ. S. (1)oraz reprezentującą goJ. S. (2)nie było ustaleń co do związania stron wnioskami ekspertyz. Obie ekspertyzy zostały zlecone w toku postępowania likwidacyjnego przez ubezpieczyciela,J. S. (1)był jedynie informowany o osobach rzeczoznawców.J. S. (1)nie wnosił żadnych sprzeciwów co do postępowaniaspółki (...)w tym zakresie, nie było jednak mowy o tym, żeJ. S. (1)uznaje z góry wnioski opinii za wiążące.
dowód: zeznania świadkaT. S.- rozprawa z dnia 28.05.2015 r. - karta 226-227; 00:46-00:18
zeznania świadkaJ. S. (2)- rozprawa z dnia 28.05.2015 r. - karta 226-227; 00:25-00:35
W piśmie z dnia 26 kwietnia 2013 r.J. S. (2)zwróciła się do dyrektoraspółki (...)zgłaszając "zażalenie na postępowanie w sprawie odszkodowania".
W piśmie tym wskazała, że w całym toku postępowania pracownikspółki (...)był informowany przez wyznaczonego przez spółkę biegłego o dokonanych ustaleniach, akceptował oszacowanie naprawy szkody, zgodził się z wyceną biegłego i kosztem usunięcia awarii. Następnie okazało się jednak, że odszkodowanie nie zostanie wypłacone z uwagi na niespełnienie warunków ubezpieczenia. Dalej w piśmie wskazano, że działaniaspółki (...)doprowadziłyfirmę (...)do bankructwa, posiadając informacje o przysługującej mu wysokości odszkodowania nie podjąłby on bowiem decyzji o tak kosztownej naprawie. Na koniec w piśmie wyrażono nadzieję, że znajdzie się rozwiązanie niekorzystnej i krzywdzącej sytuacji.
dowód: pismo z dnia 26.04.2014 r. - karta 189
W piśmie z dnia 8 maja 2013 r.T. S.jako ekspertspółki (...)orazL. N.jako starszy ekspertspółki (...)zwrócili się doJ. S. (1)z wezwaniem do zwrotu nadpłaconej w toku postępowania likwidacyjnego kwoty odszkodowania.
W piśmie w nawiązaniu do stanowisk stron i trybu działania w sprawie likwidacji szkody związanej z uszkodzeniem pchacza(...)zwrócono uwagę, że w 2009 r. na wniosekJ. S. (1)przedstawiona została oferta ubezpieczenia jednostki w dwóch wariantach alternatywnych, tj.: z sumą ubezpieczenia 600.000 zł oraz z sumą ubezpieczenia 1.500.000 zł, tj. dla posiadanej przezJ. S. (1)wyceny jednostki dla potrzeb banku. Oferta została przedstawiona wraz ze stosownym zastrzeżeniem, że jeśli określona w umowie suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczenia, ubezpieczyciel odpowiada za szkody w takim stosunku, w jakim pozostaje suma (ubezpieczenia) do wartości ubezpieczenia.
Stosownie do deklaracji z(...)i zgodnie z woląJ. S. (1)do ubezpieczenia został ostatecznie przyjęty wariant z sumą ubezpieczenia 700.000 zł (przy franszyzie redukcyjnej 15.000 zł ze składką roczną w kwocie 34.750 zł).
Dalej zaznaczono, że w bezpośredniej rozmowie z przygotowującą ofertęM. Ś.J. S. (1)przyjął do wiadomości skutki wynikające z powyższego niedoubezpieczenia jednostki.
Kolejne umowy ubezpieczenia zawierane były corocznie na podstawie wniosków o ich kontynuowanie, na tych samych warunkach i zgodnie z ustaleniami dokonanymi w 2009 r.
Zaznaczono, że stosownie do towarzyszących zawieraniu umowy ubezpieczenia zastrzeżeń, jak również warunków szczegółowych umowy ubezpieczenia na 2012 rok, potwierdzonejpolisą nr (...), regulowanej zgodnie z polskim prawem zapisamiustawy kodeks morski:
- wartością ubezpieczenia jest zwykła wartość statku (przedmiotu ubezpieczenia) w chwili rozpoczęcia ubezpieczenia (art. 300 § 1 i § 2 ust. 1 kodeksu morskiego),
-jeżeli określona w umowie suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczenia (zwykłej wartości statku), ubezpieczyciel odpowiada za szkody w stosunku, w jakim pozostaje suma do wartości ubezpieczenia (art. 302 § 4 k.m.).
Dalej w piśmie wskazano, że względu na przywołane powyżej zapisykodeksu morskiegoi przysługującespółce (...)uprawnienia, jak również z uwagi na stanowiący ponad 70% wysokości zadeklarowanej sumy ubezpieczenia koszt naprawy pchacza, podjęta została decyzja o dokonaniu jej waluacji przez niezależnąfirmę (...), o której to decyzjiJ. S. (1)został poinformowany.
W wyniku przeprowadzonej wyceny wartości jednostki zaangażowany rzeczoznawca wskazał, iż wartość pchacza na dzień przyjęcia go do ubezpieczenia (tj. 19.06.2012) wynosiła 1.545.000 zł. Tym samym oraz stosownie do przywołanych powyżej zapisówkodeksu morskiegowspółczynnik korygujący niedoubezpieczenie jednostki, wynikający ze stosunku zadeklarowanej sumy ubezpieczenia jednostki do jej wartości rzeczywistej na moment zawarcia ubezpieczenia wynosi 45,3% (tj. 700.000 zł/ 1.545.000 zł), stanowiąc jednocześnie górną granicę odpowiedzialności polisowejspółki (...)za szkody doznane przez pchacz(...)w wyniku zaistniałego zdarzenia.
W dalszej części pismaspółka (...)przedstawiła ostateczne rozliczenie szkody wskazując że : koszty naprawy uznane przez eksperta wynoszą 427.921 zł, uznany koszt zakupu nowej przekładni wynosi 80.000 zł, koszty KlasyfikatoraP.wynoszą 8.042,25 zł. Suma tych kwot : 515.962,25 zł stanowi 100% uznanego roszczenia brutto. Po zastosowaniu współczynnika korygującego niedoubezpieczenie (45,3%) - uzyskano kwotę 233.730,90 zł. Od kwoty tej odjęto 15.000 zł jako obowiązującą franszyzę redukcyjną oraz 250.000 zł z tytułu wpłaconych zaliczek.
Po przeprowadzeniu opisanych działań matematycznych uzyskano kwotę nadpłaty ze stronyspółki (...)wynoszącą 31.269,10 zł.
W końcowej części pisma wezwanoJ. S. (1)do zwrotu nadpłaty w wysokości 31.269,10 zł.
dowód: pismo(...)z dnia 08.05.2013 r. - karta 45-46
W piśmie z dnia 21 maja 2013 r.spółka (...)podtrzymała stanowisko przedstawione w piśmie z dnia 8 maja 2013 r. dotyczące kalkulacji wysokości odszkodowania.
Jednocześnie odniosła się do podnoszonego przezJ. S. (1)w korespondencji zarzutu długotrwałej likwidacji szkody. Poinformowano, że zaangażowana przezspółkę (...)firma (...)dokonująca wyceny pchacza(...)jest instytucją niezależną, a przeprowadzona wycena dokonana została na podstawie obowiązujących norm i przepisów prawa polskiego.
dowód: pismo(...)z dnia 21.05.2013 r. - karta 166-167
W dniu 2 lipca 2013 r. na zlecenieJ. S. (1)rzeczoznawca Krajowej Izby(...)Morskiej inżynier kapitan żeglugi wielkiejK. K.sporządził operat szacunkowy obejmujący wycenę pchacza(...).
Rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami przy podejściu porównawczym, w której wartość rynkowa obiektu ustalona jest w oparciu o analizę cen zaproponowanych do sprzedaży na rynku krajowym dla podobnych obiektów i porównywanie ich kryteriami z przedmiotem szacowanym.
Rzeczoznawca ustalił wartość rynkową pchacza(...)na dzień wydania opinii, a więc na dzień 2 lipca 2013 r., na kwotę 830.000 zł.
dowód: operat szacunkowyK. K.- karta 59-76
W piśmie z dnia 18 lipca 2013 r., adresowanym dospółki (...), pełnomocnikJ. S. (1)wskazał, że operat szacunkowy nr(...)jest całkowicie niewiarygodny i nie może stanowić podstawy wyliczenia współczynnika korygującego niedoubezpieczenia jednostki na poziomie 45,3 %. Dalej w piśmie wskazano, że z uwagi na całkowicie jednostronne podejście rzeczoznawcyspółki (...)J. S. (1)zlecił wykonanie odpowiedniej ekspertyzy biegłemu sądowemu kpt inż.K. K., który potwierdził zastrzeżenia dotyczące nieprawidłowej i arbitralnej metody szacowania. Z treści ekspertyzy wynika, iż wartość rynkowa przedmiotowego pchacza nie może być wyższa niż kwota 830.000 zł.N.pchacza można zatem analizować jedynie w zakresie (700.000 zł do 830.000 zł). Powyższe prowadzi do wyliczenia współczynnika korygującego co najwyżej na poziomie 84,34 % (a nie 45,30 %). W konsekwencji zaś, stosując wyliczenie wskazane w piśmie spółki z dnia 9.05.2012 r. oraz biorąc pod uwagę niekwestionowany zakres i wartość dokonanej naprawy, wysokość uwzględnionego roszczenia nie powinna być niższa niż 435.148,88 zł (84,34 % x 515.962,25 zł). To sprawia, przy założeniu prawidłowej wartości naprawy dokonanej przezspółkę (...), że do zapłaty na rzeczJ. S. (1)pozostaje kwota odszkodowania w wysokości co najmniej 220.148,83 zł.
Pismo to wpłynęło do(...) oddziału (...)w dniu 19 lipca 2013 roku, co zostało potwierdzone prezentatą.
dowód: pismo z dnia 18.07.2014 r. - karta 190-191
J. S. (1)nie zapłacił na rzecz(...) spółka z ograniczona odpowiedzialnościąspółki komandytowej wS.należności za wszystkie wystawione w związku z wykonaniem naprawy faktury.
Spółka (...)wystąpiła przeciwkoJ. S. (1)z pozwem o zapłatę brakującej kwoty należności. Postępowanie to prowadzone jest przed Sądem Okręgowym w Szczecinie pod sygnaturą VIII GC 566/13. W postępowaniu tymJ. S. (1)kwestionuje wskazywaną przezspółkę (...)wysokość prac remontowych.
fakty niesporne - nadto: protokół z rozprawy w dniu 11.07.2014 r. przed Sądem
Okręgowym wS.-VIII GC 566/13 - karta 168-172

Sąd zważył co następuje:
Powód wywodzi swoje roszczenie z umowy ubezpieczenia, podstawą prawną żądania jestart. 805 § 1 k.c., zgodnie z którymprzez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.
Zgodnie zart. 805 § 2 pkt 1 k.c.świadczenie ubezpieczyciela polega - przy ubezpieczeniu majątkowym - na zapłacie określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku.
Powód domaga się od pozwanej – jako ubezpieczyciela – spełnienia świadczenia w związku z wystąpieniem przewidzianego w umowie ubezpieczenia wypadku, którym było uszkodzenie ubezpieczonej jednostki pływającej.
W pozwie powód opisał w jaki sposób wyliczył objętą żądaniem pozwu kwotę 194.486,84 zł. Według twierdzeń powoda koszt naprawy to 529.151 zł brutto (VAT wynosi 0 %), w tym 449.151 zł za prace remontowe oraz 80.000 zł za nową przekładnięW.. Podany przez powoda koszt naprawy wynika z dokumentu sporządzonego przezspółkę (...), zatytułowanego "Wykaz prac remontu awaryjnego wykonanych na jednostce pchacz(...)w dniach 27.10.2012-07.02.2013".
Powód przyznał, że miało miejsce niedoubezpieczenie, ponieważ suma ubezpieczenia została ustalona na kwotę 700.000 zł, natomiast wartość pchacza wyraża się według powoda kwotą 830.000 zł. W oparciu o te dane powód wyliczył współczynnik niedoubezpieczenia, wynoszący 84,34 %.
Powód w pozwie złożonym w niniejszej sprawie domaga się zapłaty odszkodowania obejmującego koszt naprawy. Między stronami niesporny jest fakt, że pozwania zapłaciła w toku postępowania likwidacyjnego na rzecz powoda zaliczki na poczet przyszłego odszkodowania w wysokości wynoszącej łącznie 250.000 zł (fakt ten przyznały obie strony procesu). W dalszej części pozwu powód wskazał więc, że dochodzona kwota z uwagi na niedoubezpieczenie stanowi 84,34 % należnego powodowi odszkodowania, po pomniejszeniu o 250.000 zł.
Strona pozwana w niniejszym postępowaniu zakwestionowała dwie wartości będące podstawą przedstawionego wyżej wyliczenia dokonanego przez powoda:

1
zakwestionowała przyjętą przez powoda wysokość kosztów naprawy wskazując, że wynosi ona 507.921 zł, zgodnie z opinią rzeczoznawcyR. S. (1)(w tym 427.921 zł - koszty napraw oraz 80.000 zł - koszty nowej przekładnięW.);

2
zakwestionowała uznany przez powoda współczynnik niedoubezpieczenia wskazując, że wynosi on 45,30 % (współczynnik ten wyliczony został w oparciu o opinię rzeczoznawcyE. N., który określił wartość pchacza na dzień przyjęcia do ubezpieczenia na kwotę 1.545.000 zł).

Ponadto pozwana wskazała w odpowiedzi na pozew, że kwota odszkodowania winna być pomniejszona nie tylko o 250.000 zł z tytułu uiszczonych w toku postępowania likwidacyjnego zaliczek na należne odszkodowania, ale również o kwotę franszyzy redukcyjnej wynoszącą 15.000 zł.
Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 roku, wyznaczonej w celu określonym wart. 212 k.p.c., obie strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowisko potwierdzając, że miało miejsce niedoubezpieczenie (spór dotyczy jedynie wysokości współczynnika niedoubezpieczenia).
Ponadto pełnomocnik powoda przyznał, że kwota odszkodowania winna być pomniejszona o kwotę franszyzy redukcyjnej wynoszącą 15.000 zł, co powód pominął obliczając kwotę odszkodowania dochodzoną pozwem.
Z kolei pełnomocnik pozwanej odnośnie kosztów naprawy wyjaśnił, że opierając się o opinię rzeczoznawcyR. S. (1)strona pozwana uznaje jedynie te koszty naprawy, które objęte są ochroną ubezpieczeniową, w praktyce nazywane kosztami awaryjnymi. Podczas prac remontowych wystąpiły też tzw. koszty amatorskie, które nie są związane z awarią i nie stanowią następstwa wypadku ubezpieczeniowego - za nie ubezpieczyciel nie odpowiada.
Strona pozwana podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na pozew, zgodnie z którym sporne wartości (tj. koszty naprawy oraz wartość pchacza niezbędną do określenia współczynnika niedoubezpieczenia) zostały wyliczone w toku postępowania likwidacyjnego przez niezależnych biegłych - ekspertów (R. S. (1)iE. N.), działających we własnym imieniu, a nie w imieniu zlecającego ubezpieczyciela. Zdaniem pozwanej zadaniem każdego eksperta było opracowanie obiektywnej i niezależnej ekspertyzy. Pozwana podkreślała, że powód godził się na takie rozwiązanie, w szczególności nie zgłaszał zastrzeżeń co do osób powołanych na ekspertów. Tym samym według pozwanej w toku postępowania likwidacyjnego miały miejsce ustalenia stron, w wyniku których obie strony zgodziły się oprzeć wyliczenie szkody na ekspertyzach wykonanych przez niezależnych biegłych - ekspertów. EkspertyzyR. S. (1)iE. N.są więc zdaniem pozwanej wiążące dla obu stron.
Wobec takich stanowisk stron rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się do rozpoznania dwóch spornych kwestii : wysokości kosztów naprawy, które pozostają w związku z wypadkiem ubezpieczeniowym oraz wysokości współczynnika niedoubezpieczenia.
W tym miejscu wskazać trzeba, że postępowanie cywilne charakteryzuje się kontradyktoryjnością, wyrazem czego przede wszystkim jest treśćart. 232 k.p.c., określająca obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Przepis ten jest potwierdzeniem reguły zawartej wart. 6 k.c., wyznaczającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu.
Zgodnie zart. 6 k.c.ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W myśl tej reguły, powód powinien udowodnić fakty stanowiące podstawę dochodzonego roszczenia, pozwany zaś - fakty uzasadniające zarzuty przeciwko roszczeniu powoda, w tym fakty tamujące lub niweczące to roszczenie.
W świetle powyższego przyjąć należało, że wysokość odszkodowania winien udowodnić powód.
Jak już wspomniano z uzasadnienia pozwu wynika, że powód objął swoim żądaniem odszkodowanie obejmujące koszty naprawy w wysokości określonej w dokumencie sporządzonym przezspółkę (...), zatytułowanym "Wykaz prac remontu awaryjnego wykonanych na jednostce pchacz(...)w dniach 27.10.2012-07.02.2013", gdzie przyjęto koszt naprawy remontowej na 449.151 zł, w tym 449.151 zł za prace remontowe oraz 80.000 zł za nową przekładnięW..
Nie ma wątpliwości co do tego, że w celu ustalenia kosztów naprawy, które powstały w następstwie wypadku ubezpieczeniowego, wymagane są wiadomości specjalne. Strony nie powołały dowodu z opinii biegłego sądowego, który miałby takie koszty ustalić. Jak zaznaczono na wstępie ciężar dowodu w zakresie tej okoliczności spoczywa na stronie powodowej. Należy mieć jednak na względzie, że zgodnie zart. 229 k.p.c.nie wymagają dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości.
Między stronami nie ma sporu co do tego, że odszkodowanie obejmuje koszty naprawy uszkodzonej jednostki, przy czym pozwana podkreśla, że dotyczy to tylko tych kosztów naprawy, które powstały w następstwie wypadku ubezpieczeniowego.
Dlatego też przyjąć należało, że wysokość odszkodowania - obejmującego koszt naprawy - wyraża się przyznaną przez pozwaną kwotą 507.921 zł, w tym 80.000 zł za dostawę nowej przekładni oraz 427.921 zł za prace remontowe. Fakt ten został przez pozwaną przyznany, dlatego nie wymaga udowodnienia przez stronę powodową.
Dla przypomnienia jedynie wskazać trzeba, że przyznaną przez pozwaną wysokość kosztów naprawy ustalił w swojej opiniiR. S. (1)- rzeczoznawca powołany w toku postępowania likwidacyjnego.R. S. (1)dokonał tego w oparciu o powołany przez powoda w pozwie dokument "Wykaz prac remontu awaryjnego wykonanych na jednostce pchacz(...)w dniach 27.10.2012-07.02.2013". Rzeczoznawca potwierdził zasadność wskazanego wyżej wykazu, z wyjątkiem pięciu pozycji (opisanych w części uzasadnienia obejmującej stan faktyczny), które zdaniem rzeczoznawcy stanowiły tzw. koszty armatorskie. Podkreślenia wymaga, że z opinią rzeczoznawcyR. S. (1)powód na etapie postępowania likwidacyjnego się zgodził, przedstawiając swoje stanowisko w tym temacie na piśmie.
Jak wynika z uzasadnienia pozwu obecnie powód zmienił swoje stanowisko i kwestionuje wyliczeniespółki (...), między powodem i tą spółką toczy się spór sądowy. Mimo tego wyliczenie odszkodowania w niniejszym postępowaniu powód oparł na wystawionym przez tą spółkę dokumencie "Wykaz prac remontu awaryjnego wykonanych na jednostce pchacz(...)w dniach 27.10.2012-07.02.2013". Nie ma to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ wysokość odszkodowania, obejmującego zgodnie z żądaniem pozwu koszty naprawy, została w rozpoznawanej sprawie ustalona jako kwota przyznana przez stronę pozwaną (art. 229 k.p.c.), nie wymagała tym samym udowodnienia przez powoda.
Kolejna sporna między stronami wartość, niezbędna do wyliczenia wysokości odszkodowania, to tzw. współczynnik niedoubezpieczenia.
Niesporny jest fakt, że umowa ubezpieczenia została zawarta z oznaczeniem sumy ubezpieczenia na kwotę 700.000 zł. Powód nie kwestionuje tego, iż jest świadomy, że jeżeli określona w umowie suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczenia, to ubezpieczyciel odpowiada za szkody w stosunku, w jakim pozostaje suma do wartości ubezpieczenia (powyższa informacja została zamieszczona w ofercie przedstawionej powodowi na początku współpracy stron, w oparciu o którą zawarta została umowa ubezpieczenia pchacza, odnawiana w kolejnych latach na tych samych warunkach).
W rozpoznawanej sprawie ubezpieczyciel podnosi, że wystąpiła sytuacja, w której suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczenia. Dalej ubezpieczyciel wywodzi, że odpowiada za szkody w stosunku, w jakim pozostaje suma ubezpieczenia do wartości ubezpieczenia. Oznacza to, że zgodnie z regułą wyrażoną wart. 6 k.c.ubezpieczyciel winien wykazać : po pierwsze, że suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczenia; po drugie w jakim stosunku pozostają te dwie wartości. Ciężar dowodu w zakresie wykazania wysokości współczynnika niedoubezpieczenia spoczywa na stronie pozwanej - to pozwana wywodzi bowiem z faktu niedoubezpieczenia określone skutki prawne, sprowadzające się do stosunkowego pomniejszenia kwoty odszkodowania.
Wykazanie tej okoliczności wymaga wiadomości specjalnych, do wyliczania współczynnika niedoubezpieczenia konieczne są bowiem 2 wartości: określona w umowie suma ubezpieczenia (niniejszej sprawie określona na 700.000 zł) oraz wartość przedmiotu ubezpieczenia na dzień zawierania umowy (określenie tej właśnie wartości wymaga wiadomości specjalnych).
Pozwana nie powołała w niniejszym postępowaniu dowodu z opinii biegłego dla ustalenia tej ostatniej wartości, stanowisko pozwanej było bowiem takie, że strony umówiły się, iż wiążąca dla nich będzie opinia sporządzona w toku postępowania likwidacyjnego przez powołanego w tym postępowaniu niezależnego rzeczoznawcę (por. oświadczenie pełnomocnika pozwanej złożone na rozprawie z 28 maja 2015 roku, zgodnie z którym wobec uzgodnień stron dowód z opinii biegłego jest w sprawie niepotrzebny) .
Postawa pozwanej wskazuje więc na to, że w toku postępowania likwidacyjnego między stronami doszło do porozumienia (umowy), którą można byłoby zakwalifikować jako umowę ugody w rozumieniuart. 917 k.c., w ramach której strony umówiły się, że ekspertyzy wykonane przez niezależnych rzeczoznawców w ramach postępowania likwidacyjnego, na zlecenie ubezpieczyciela, będą dla stron wiążące przy ustalaniu wysokości należnego odszkodowania.
Materiał dowodowy nie potwierdził jednak, że miały miejsce takie ustalenia. Nie wynika to ani z zeznań świadkaT. S.- przedstawiciela pozwanej, ani z zeznań świadkaJ. S. (2)- reprezentującej powoda w toku postępowania likwidacyjnego. Świadkowie potwierdzili, że strony rozmawiały ze sobą w czasie tego postępowania, nie miały jednak miejsca takie ustalenia, mocą których powód uznałby z góry wnioski opinii za wiążące, z wyłączeniem możliwości ich zanegowania.T. S.zeznał, że tryb postępowania w przedmiotowej sprawie nie różnił się od innych postępowań likwidacyjnych, co oznacza, że świadek poinformował powoda o osobie rzeczoznawcy oraz o danych kontaktowych do niego. Zeznał również, że wspólnie z powodem w czasie przeprowadzonej rozmowy doszli do wniosku, że dla ustalania współczynnika niedoubezpieczenia nie będzie wykorzystana przedstawiona przez powoda opinia, obejmująca wycenę pchacza dla potrzeb banku. Świadek ten nie potwierdził jednak, że między stronami miały miejsce takie ustalenia, na jakie powoływała się w toku procesu strona pozwana.
Tym samym załączony do akt sprawy dowód z opinii wykonanej przez rzeczoznawcęE. N.może być potraktowany jedynie jako dowód z dokumentu prywatnego. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, że prywatna ekspertyza sporządzona na zlecenie strony nie stanowi dowodu z opinii biegłego, może być natomiast potraktowana jako dokument prywatny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2011 r., V CSK 382/10). Przyjmuje się również, że przedstawienie prywatnej opinii biegłego (rzeczoznawcy) przez stronę jest w rzeczywistości przedstawieniem własnego poglądu strony przy zaakcentowaniu, że pogląd ten odpowiada stanowisku rzeczoznawcy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., III CKN 413/00).
Jak już zaznaczono powyżej w rozpoznawanej sprawie dla określenia wysokości współczynnika niedoubezpieczenia, w oparciu o który pozwana uzasadnia potrzebę proporcjonalnego obniżenia odszkodowania, konieczne są wiadomości specjalne. Pozwana nie powołała dowodu z opinii biegłego dla wykazania tej okoliczności. Ponownie należy więc odwołać się doart. 229 k.p.c.Wprawdzie strona pozwana nie udowodniła ani tego, że suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczenia, ani tego w jakim stosunku pozostają te dwie wartości (a więc wysokości współczynnika niedoubezpieczenia), jednak fakt ten został przyznany przez powoda, według którego współczynnik niedoubezpieczenia wynosi 84,34 %.
Taką wartość przyjęto więc przy wyliczaniu należnego powodowi odszkodowania.
Zasądzoną kwotę wyliczono w następujący sposób:

84,34 % z 507.921 zł (uznany przez pozwaną koszt naprawy) = 428.380,60 zł;

kwotę tą pomniejszono o 15.000 zł (franszyza redukcyjna, o jaką winno być pomniejszone odszkodowanie, co powód przyznał na rozprawie) oraz o 250.000 zł (niesporna między stronami kwota zaliczek wypłaconych w toku postępowania likwidacyjnego, o którą powód pomniejszył dochodzone odszkodowanie wyliczając żądanie pozwu);

uzyskana w wyniku opisanych działań matematycznych kwota wynosi 163.380,60 zł.

O odsetkach za opóźnienie w spełnieniu świadczenia orzeczono na podstawieart. 481 § 1 k.c.iart. 817 § 2 k.c.
Powód dochodził odsetek od dnia od 3 sierpnia 2013 roku uzasadniając tą datę w ten sposób, że w dniu 19 lipca 2013 roku pozwana otrzymała od powoda pismo z informacją, jaki współczynnik niedoubezpieczenia powód uznaje, od dnia następnego po upływie 14 dni od tej daty powodowi należne są odsetki za opóźnienie. Zgodnie zart. 817 § 2 k.c.świadczenie ubezpieczyciela winno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie należy przyznać rację powodowi co do tego, że ostatnią czynnością w postępowaniu likwidacyjnym, konieczną do ustalenia wysokości odszkodowania, jest ustalenie współczynnika niedoubezpieczenia. Zauważyć trzeba, że pozwana posiadała wszelkie dane do ustalenia wysokości odszkodowania już w maju 2013 roku (co wynika z treści pisma z dnia 8 maja 2013 roku, opisanego w części uzasadnienia obejmującej stan faktyczny). W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że data, od której powód domaga się odsetek jest uzasadniona.
Stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów prywatnych oraz z zeznań świadkówT. S.iJ. S. (2). Wiarygodność dowodów z dokumentów powołanych jako dowody w sprawie nie była przez strony podważana, Sąd nie dopatrzył się też żadnych podstaw pozwalających na zakwestionowane ich prawdziwości.
Zeznania złożone przez świadków Sąd ocenił jako wiarygodne. Świadkowie złożyli zeznania, w których nie było istotnych rozbieżności, zeznania te wzajemnie się uzupełniały i pozwoliły na ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. W zeznaniach obu osób nie było sprzeczności, które pozwoliłyby uznać któregokolwiek z przesłuchiwanych za niewiarygodnego.
Pełnomocnik powoda na rozprawie z 28 maja 2015 roku oświadczył, że nie ma potrzeby przesłuchiwania w sprawie powoda – dowód ten nie został więc przeprowadzony.
Na rozprawie w dniu 28 maja 2015 roku Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda, zgłoszony w pozwie, o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny obiektów morskich.
Na rozprawie powód wniosek ten podtrzymał, natomiast strona pozwana wnosiła o pominięcie tego dowodu wywodząc, że jest on niepotrzebny z uwagi na wiążące ustalenia stron co do związania opiniami rzeczoznawców z postępowania likwidacyjnego.
Wniosek powoda został oddalony z uwagi na to, że zmierzał on do ustalenia faktów, które dla rozstrzygnięcia nie mają znaczenia (art. 227 k.p.c.). W pozwie wskazane zostało, że dowód ten powód powołał na okoliczność wartości pchacza „na dzień ustalania należnego powodowi odszkodowania”, co zdaniem powoda miałoby w konsekwencji pozwolić na stwierdzenie, czy nastąpiło niedoubezpieczenie jednostki oraz wykazać współczynnik tego niedoubezpieczenia. W istocie przeprowadzenie dowodu zgodnie z wnioskiem powoda, tj. zlecenie biegłemu ustalenia wartości pchacza „na dzień ustalania należnego powodowi odszkodowania”, nie przyczyniłoby się do rozstrzygnięcia sprawy. Dla ustalenia wartości niedoubezpieczenia konieczne jest bowiem ustalenie wartości pchacza z innej daty - z dnia zawarcia umowy ubezpieczenia.
Suma ubezpieczenia jest wartością określaną na etapie zawierania umowy, do ustalenia współczynnika niedoubezpieczenia konieczna jest wartość jednostki z tej samej daty. Należy zauważyć, że w przypadku zaistnienia wypadku ubezpieczeniowego wartość ubezpieczonej jednostki na dzień ustalania należnego odszkodowania może być znacznie niższa albo też wyższa od wartości z dnia zawierania umowy - zależy między innymi od tego, czy w dacie ustalania odszkodowania skutki wypadku ubezpieczeniowego zostały już usunięte (czy dokonano naprawy).
Pozwana toku postępowania likwidacyjnego słusznie wskazywała - odwołując się doart. 300 § 1 i 2 ust. 1 oraz art. 302 § 4 kodeksu morskiego- że dla ustalenia współczynnika niedoubezpieczenia konieczna jest wartość pchacza z dnia przyjęcia go do ubezpieczenia, a więc z dnia zawarcia umowy ubezpieczenia.
Tym samym powołany przez powoda dowód z opinii biegłego został pominięty jako nieprzydatny dla rozstrzygnięcia. Dodać trzeba, że nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie za stronę dowodów przez nią nie wskazanych, mających na celu udowodnienie jej twierdzeń.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 108 § 1 k.p.c.iart. 98 § 1 i 3 k.p.c.oraz na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z 2002 roku), przy założeniu, że strona powodowa jest stroną wygrywającą proces w 84 %. Sąd rozliczył koszty stosunkowo - stosownie doart. 100 k.p.c.
Koszty jakie podlegają rozliczeniu po stronie powoda wynoszą 13.342 zł, w tym : 9.725 zł – opłata od pozwu, 3.600 zł - koszty zastępstwa procesowego, 17 zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Koszty jakie podlegają rozliczeniu po stronie pozwanej wynoszą 3.617 zł i obejmują koszty zastępstwa procesowego oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa.
Powód winien otrzymać od pozwanej 84 % z 13.342 4 zł, tj. kwotę 11.207,28 zł, pozwany powinien otrzymać od powoda 16 % z 3.617 zł, tj. kwotę 578,72 zł, na rzecz powoda zasądzono więc różnicę – kwotę 10.628,56 zł.