Sąd Okręgowy w Płocku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 881/15
Data wyroku: 2016-01-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Barbara Kamińska, Joanna Świerczakowska, Renata Wanecka
Słowa kluczowe: Dziedziczenie Ustawowe
Podstawa prawna: art. 931 § 2 kc w zw. z art. 1020 kc

Sygn. akt IV Ca 881/15

POSTANOWIENIE
Dnia 28 stycznia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny – Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodnicząca – SSO Barbara Kamińska
Sędziowie SSO Joanna Świerczakowska
SSO Renata Wanecka (spr.)
Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Gątarek
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. wP.
sprawy z wnioskuM. D. (1)
z udziałemJ.K.
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji uczestnika
od postanowienia Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 30 kwietnia 2015 r.
sygn. akt I Ns 1855/14
postanawia:
zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 1 i stwierdzić, że spadek poM. D. (2)z domuK.zmarłej 22 stycznia 2014 roku wP., ostatnio stale zamieszkałej wP.na podstawie ustawy nabyli: synM. D. (1)( s.S.iM.) oraz wnukJ. K.(s.R.iJ.) po ½ (jednej drugiej) części każdy z nich.
Sygn. akt IV Ca 881/15

UZASADNIENIE
M. D. (1)wniósł o stwierdzenie, że spadek poM. D. (2)zmarłej 22 stycznia 2014r. na podstawie ustawy nabył synM. D. (1)i wnukJ. K.po ½ części każdy z nich.
Postanowieniem z 30 kwietnia 2015r. Sąd Rejonowy w Płocku w sprawie I Ns 1855/14 stwierdził, że spadek poM. D. (2)zmarłej 22 stycznia 2014r. wP., ostatnio stale zamieszkałej wP.na podstawie ustawy nabyłM. D. (1)(synS.iM.) w całości.
Sąd Rejonowy ustalił:
M. D. (2)zmarła 22 stycznia 2014r. wP., stale przed śmiercią zamieszkiwała wP.. W chwili śmierci była wdową. Miała dwoje dzieci:M. D. (1)iJ. D., która zmarła 24 grudnia 2013 r.J. D.miała jedno dziecko -J.K..M. D. (2)dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych nie miała, nie sporządziła testamentu.M. D. (1)nie zrzekł się dziedziczenia, nie składał oświadczenia o przyjęciu ani o odrzuceniu spadku.J. K.odrzucił spadek po matceJ. D..
Sąd I instancji dokonał następującej oceny prawnej:
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć każda osoba mająca interes prawny w prawidłowym wykazaniu następstwa po spadkodawcy. Prawu polskiemu znane są dwa źródła powołania do spadku: ustawa (normyart. 931-940 kc) oraz testament, przy czym wzajemny stosunek tych porządków dziedziczenia kształtuje się tak, że pierwszeństwo ma dziedziczenie testamentowe. Oznacza to, że testator może w swobodny sposób rozrządzić majątkiem na wypadek swej śmierci, zmieniając skutecznie porządek dziedziczenia przewidziany przez przepisykodeksu cywilnego.
Ponadto Sąd wskazał, że zgodnie zart. 926 § 2 kcdziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje dopiero wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
W przedmiotowej sprawie nie został złożony testament, co oznaczało, że o tym kto dziedziczy i w jakich częściach przesądzają przepisukodeksu cywilnego. W myślart. 931 § 1 kcw pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową. Spadek po niej dziedziczą więc jej zstępni. Zmarła miała synaM. D. (1)i córkęJ. D., która zmarłą przed jej śmiercią. W tej sytuacji w jej miejsce do dziedziczenia dochodzą jej dzieci, czyli w tym przypadkuJ. K.(art. 931 § 2 kc). Sąd Rejonowy podkreślił, że w razie odrzucenia spadku zgodnie zart. 1020 kcspadkobierca, który złożył takie oświadczenie, zostaje wyłączony tak jakby nie dożył dziedziczenia. W sytuacji odrzucenia spadku przezJ.K.jedynym spadkobiercą jestM. D. (1).
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie zart. 520 § 1 kpc.
Apelację od postanowienia złożył uczestnikJ. K., zaskarżając je w całości i zarzucił naruszenieart. 931 § 2 kcw zw. zart. 1020 kc, polegającą na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż złożenie przez niego oświadczenia o odrzuceniu spadku poJ. D.skutkuje wyłączeniem go od dziedziczenia poM. D. (2), tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
Mając powyższe na uwadze, uczestnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że spadek poM. D. (2)z mocy ustawy nabyli synM. D. (1)oraz wnukJ. K.po ½ części każdy z nich.
Wnioskodawca wnosił o oddalenie apelacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna.
Sąd Rejonowy naruszył treśćart. 931 § 2 kcw zw. zart. 1020 kcpoprzez błędne przyjęcie, iż odrzucenie spadku po matce uczestnikaJ. D., która zmarła przed otwarciem spadku poM. D. (2), powoduje, iż wnuk spadkodawczyni jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku.
Przewidziane wart. 931 § 2 kcnastępstwo prawne, w którym dzieci wcześniej zmarłego dziecka wchodzą na miejsce swojego rodzica powoduje, że dalsi zstępni dziedziczą w istocie bezpośrednio po spadkodawcy. Dochodzą do spadku prawem własnym, bezpośrednio po spadkodawcy, a nie po swoim wstępnym, ponieważ ich dziedziczenie uzależnione jest od istnienia przesłanek dziedziczenia takiego zstępnego w stosunku do spadkodawcy, nie bierze się zaś pod uwagę stosunku kandydata na spadkobiercę do swego bezpośredniego przodka. Przepis ten otwiera bezpośrednią, własną drogę do dziedziczenia dzieciom zmarłego spadkobiercy - wnukom spadkodawcy, a jedyną przesłanką pochodną od uprawnień nieżyjących dzieci spadkodawcy jest to, że ich dzieci (wnuki spadkodawcy) dziedziczą tylko udział, jaki przypadłby dzieciom, gdyby dożyły otwarcia spadku (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lipca 2005r., III CK 637/04, LEX nr 603861).
Dlatego też nie można zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, że odrzucenie spadku przezJ.K.po jego matce, która nie dożyła otwarcia spadku poM. D. (2), powoduje odrzucenie spadku również po babce.
Z tych względów, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc, zmienił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że spadek poM. D. (2)zmarłej 22 stycznia 2014r. nabyli po ½ części synM. D. (1)i wnukJ. K..