Sąd Apelacyjny w Gdańsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 292/15
Data wyroku: 2015-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Ożóg, Dariusz Janiszewski, Anna Daniszewska
Słowa kluczowe: Dobra Osobiste
Podstawa prawna: art. 23 i 24 § 1 kc

Sygn. akt I ACa 292/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 września 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Mirosław Ożóg (spr.)

Sędziowie:

SA Dariusz Janiszewski
SO del. Anna Daniszewska

Protokolant:

sekr. sądowy Justyna Pozarowczyk-Wardowska

po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaE. P.
przeciwkoR. K.
o nakazanie i zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt XV C 153/14

I
zmienia zaskarżony wyrok

a
w punkcie I (pierwszym) w ten sposób, że nakazuje pozwanemuR. K.złożenie pisemnego oświadczenia, skierowanego do Rady NadzorczejS. M.„W.” wG.następującej treści: „Ja, niżej podpisanyR. K.wykonując wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku składam wyrazy ubolewania z powodu bezprawnego naruszenia dóbr osobistych PaniE. P.PrezesaS. M.(...)wG., którego dopuściłem się w dniu 26 listopada 2013 roku poprzez pisemną insynuację udostępnienia osobom nieuprawnionym, za zgodąE. P.wrażliwych danych osobowych członków Spółdzielni(...)„W.” wG.. Zobowiązuję się nie dokonywać naruszania dóbr osobistych PaniE. P.w przyszłości.”,

b
w punkcie I 2. (pierwszym podpunkt drugi) przez jego uchyleniei w tym zakresie powództwo oddala,

c
w punkcie III (trzecim) w ten sposób, że zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu,

II
oddala apelację w pozostałej części,

III
zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu części kosztów sądowych, a koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym znosi wzajemnie między stronami.

SSO del. Anna Daniszewska  SSA Mirosław Ożóg  SSA Dariusz Janiszewski
I Aca  292/15

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2014 roku Sąd Okręgowy w Gdańsku nakazał pozwanemuR. K.złożenie pisemnych oświadczeń następującej treści : a) skierowanego do Rady NadzorczejS. M.„W.” wG.„ Ja niżej podpisanyR. K.wykonując wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku składam wyrazy ubolewania z powodu bezprawnego naruszenia dóbr osobistych PaniE. P.Prezesa ZarząduS. M.(...)wG., których dopuściłem się w dniu 26 listopada 2013 roku poprzez pisemną insynuację udostępniania osobom nieuprawnionym za zgodąE. P.wrażliwych danych osobowych członkówS. M.„W.” wG.. Zobowiązuję się nie dokonywać naruszenia dóbr osobistych PaniE. P.w przyszłości”

b) skierowanego do ZarząduS. M.(...)wG.: „ Wykonując wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku składam wyrazy ubolewania z powodu bezprawnego naruszenia dóbr osobistych Prezesa ZarząduS. M.(...)wG.jakich dopuściłem się poprzez pisemne oświadczenie w dniu 3 grudnia 2013 roku insynuując wymuszenie przez PaniąE. P.mojej rezygnacji z funkcji przewodniczącego Rady Nadzorczej w trakcie wyborów do Zarządu Spółdzielni podczas Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni w dniu 1 października 2013 r.”. W pozostałej części Sąd Okręgowy oddalił powództwo i rozstrzygnął o kosztach procesu.
Sąd I instancji ustalił w toku postępowania, że w dniu 1 października 2013 roku odbyło się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie CzłonkówS. M.„W.” wG.w toku którego dokonano na mocy uchwały tego Zgromadzenia wyboru powódkiE. P.do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółdzielni, zaś pozwany nie został wybrany do organów Spółdzielni to jest Rady Nadzorczej ani Zarządu Spółdzielni. Ponadto pozwany będący uprzednio członkiem Rady Nadzorczej oraz pełniącym od dnia 6 czerwca 2013 roku Prezesa Zarządu oddelegowanego z Rady na wymienionym Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Członków Spółdzielni złożył rezygnację z funkcji członka Rady Nadzorczej. Pozwany złożył rezygnację na sugestię powódki. Powódka twierdziła, że w związku z kandydowaniem pozwanego na prezesa spółdzielni nie może on piastować funkcji członka Rady Nadzorczej tej Spółdzielni.
Sąd Okręgowy ustalił ponadto, że pismem z dnia 7 października 2013 roku pozwany powołując się na odpowiednie przepisykodeksu cywilnego(art. 84 i art. 86) złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych swojego oświadczenia woli z dnia 1 października 2013 roku dotyczącego rezygnacji z działalności w Radzie Nadzorczej(...)jako obarczonego istotnym błędem spowodowanym podstępnie przez drugą osobę. W treści pisma pozwany wskazał, że błąd ten spowodowany był przez powódkę, która wymagała od niego oświadczenia woli o tej treści na piśmie, przed wyborami do Zarządu w trakcie Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków. Pozwany wskazał, że gdyby nie działał pod wpływem błędu nie złożyłby takiego oświadczenia a nadto radca prawny obecny na zebraniu, którego obowiązkiem był nadzór nad prawidłowym przebiegiem obrad, znając obowiązujące w Spółdzielni przepisy celowo przyczynił się do powstania błędu.
Z dalszych ustaleń Sądu I instancji wynikało, że pismem z dnia 26 listopada 2013 roku skierowanym do Rady Nadzorczej(...)pozwany poinformował, że na pisemną prośbę w dniu 6 listopada 2013 roku przekazał drogą elektroniczną PaniJ. K.pełniącej funkcję członka Zarządu(...)do spraw ekonomiczno – finansowych dane osobowe członków Spółdzielni identyfikujące ich jednoznacznie w komputerowej sieci lokalnej, wskazując iż w wiadomości e- mailowej znajdowała się również uwaga, iż są to informacje „wrażliwe” a więc podlegające ochronie prawnej Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Jednocześnie w tym samym piśmie pozwany podał, iż wymienione dane za zgodą PaniE. P., pełniącej funkcję Prezesa Spółdzielni zostały przekazane dalej mężowi PaniK.– informatykowi poza biuro Zarządu i wykorzystane do działań niezgodnych z prawem, między innymi do dokonania prowokacji mającej wykazać, iż pozwany włamuje się do poczty mailowej Spółdzielni.
Sąd I instancji ustalił ponadto, że istotnieJ. K.jako członek zarządu Spółdzielni poprosiła pozwanego, aby ten przekazał jej dane członków Spółdzielni mających dostęp do spółdzielczej sieci internetowej, której pozwany był administratorem. NastępnieJ. K.chcąc sprawdzić kto czyta korespondencję Spółdzielni wysłała do pozwanego plik, który pozwany otworzył. Następnie pismem z dnia 3 grudnia 2013 roku pozwany zwrócił się do powódki pełniącej obowiązki prezesa zarządu(...)oraz PaniJ. K.pełniącej obowiązki wiceprezesa do spraw ekonomicznych z żądaniem natychmiastowego zaprzestania pomawiania go o popełnienie działań wykraczających poza ramy uczciwości, czy wręcz niezgodnych z prawem w kontekście umowy zfirmą (...). W treści tego pisma pozwany oświadczył, że „Trudno uwierzyć, że PaniE. P., którą przed wyborami wymieniałem w pierwszej kolejności jako pewnego i bezstronnego kandydata na fotel prezesa zarządu naszej spółdzielni uległa szaleństwu nienawiści rozpętanego przez byłych członków zarządu. Niestety udowodniła to na Nadzwyczajnym Walnym wymagając ode mnie rezygnacji z działalności w Radzie Nadzorczej”. Pismem z dnia 4 grudnia 2013 roku powódka wezwała pozwanego do zaprzestania naruszeń dóbr osobistych i złożenia pisemnych przeprosin oraz pisemnego sprostowania nieprawdziwych informacji zawartych w pismach pozwanego z dnia 14.10. 2013 r. , 26.11. 2013 r. i 2.12. 2013 r. a także zapłaty zadośćuczynienia w wysokości 2000 zł na rzecz powódki i zapłaty 5000 zł na rachunek bankowyfundacji (...)ratującej konie przed sprzedażą do rzeźni.
Oceniając fakty ustalone w toku postępowania Sąd Okręgowy zważył, że okoliczności przedmiotowej sprawy pozwalają na przyjęcie, że pozwany naruszył dobra osobiste powódki w postaci dobrego imienia i godności narażając powódkę na utratę zaufania niezbędnego do sprawowania przez nią funkcji w Zarządzie(...). Na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie Sąd I instancji ustalił, że pozwany bezpodstawnie używał w swoim piśmie z dnia 26 listopada 2013 roku określeń o treści „ Dane te za zgodą PaniE. P.pełniącej funkcję Prezesa Spółdzielni zostały przekazane dalej mężowi paniK.– informatykowi poza biuro Zarządu i wykorzystane do działań niezgodnych z prawem, między innymi do dokonania prowokacji mającej wykazać, iż pozwany włamuje się do poczty mailowej Spółdzielni” oraz w piśmie z dnia 3 grudnia 2013 roku określeń o treści : „Trudno uwierzyć, że PaniE. P., którą przed wyborami wymieniałem w pierwszej kolejności jako pewnego i bezstronnego kandydata na fotel prezesa zarządu naszej spółdzielni uległa szaleństwu nienawiści rozpętanemu przez byłych członków zarządu. Niestety udowodniła to na Nadzwyczajnym Walnym wymagając ode mnie rezygnacji z działalności w Radzie Nadzorczej”. Jeśli chodzi o zarzut udostępnienia danych tzw. wrażliwych to pozwany nie wykazał, aby było to zgodne z prawdą iż powódka udostępniła te dane osobom postronnym. W wypadku drugiego pisma pozwany insynuuje kierowanie się przez skrajnie negatywnymi emocjami „nienawiścią” do pozwanego w celu uniemożliwienia mu objęcia stanowiska prezesa spółdzielni. Taka postawa powódki istnienie której insynuuje pozwany powoduje, że powódka nie posiada odpowiednich kwalifikacji do zarządzania zasobami ludzkimi takimi jak spółdzielnia mieszkaniowa. W swoim działaniu bowiem kieruje się bądź ulega skrajnym emocjom, które wypaczają obraz rzeczywistości i powoduje kierowanie się przez nią w decyzjach przesłankami irracjonalnymi. Zasadnie wskazywała powódka, że oceny pozwanego mogą ją narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania sprawowanej funkcji w zarządzie Spółdzielni.
Natomiast w odniesieniu do żądania pozwu o zapłatę zadośćuczynienia oraz określonej kwoty na wskazany w pozwie cel społeczny Sąd I instancji uznał wymienione żądania za bezzasadne. Wobec faktu, że pisma pozwanego w których naruszył on dobra osobiste powódki zostały skierowane do bardzo ograniczonego kręgu osób, nie powstała u powódki szkoda niemajątkowa wymagająca przyznania jej zadośćuczynienia a w konsekwencji powyższego uznania nie było również możliwe zasądzenie oznaczonej kwoty na wskazany w pozwie cel społeczny.
W apelacji pozwany zaskarżył wyrok w części uwzględnionego powództwa zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest przepisówart. 23 24 k.c.orazart. 5 k.c.poprzez przyjęcie, że pozwany działając bezprawnie naruszył dobra osobiste powódki w pisemnym oświadczeniu pozwanego z dnia 26 listopada 2013 roku poprzez insynuację udostępnienia osobom nieuprawnionym za zgodą powódki wrażliwych danych osobowych członkówS. M.„W.” wG.oraz w pisemnym oświadczeniu pozwanego z dnia 3 grudnia 2013 roku poprzez insynuację wymuszenia na nim przez powódkę w trakcie wyborów do Zarządu Spółdzielni rezygnacji z funkcji przewodniczącego Rady Nadzorczej , podczas, gdy w istocie oświadczenia te nie były bezprawne, nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki a w szczególności stwierdzenie w piśmie z dnia 26 listopada 2013 roku dotyczące zgody powódki na udostępnienie danych osobowych członków Spółdzielni osobie trzeciej stanowiło jedynie część większej całości, stanowiska pozwanego zawartego w tym piśmie i miało na celu ochronę interesu społecznego ( członków Spółdzielni), mieściło się w ramach dozwolonej krytyki członków organów spółdzielni, nie miało na celu naruszenie dóbr osobistych powódki, zaś pozwany działał w przekonaniu, że powódka wyraziła zgodę na przekazanie danych osobowych członków spółdzielni osobie trzeciej. Natomiast w piśmie z dnia 3 grudnia 2013 roku pozwany nie stwierdził, że powódka wymuszała na nim rezygnację z funkcji Przewodniczącego Rady Nadzorczej, lecz jedynie zawarł sformułowanie, że powódka wymagała od niego złożenia rezygnacji.
Pozwany zarzucił także błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, że pozwany insynuował w piśmie z dnia 3 grudnia 2013 roku wymuszenie na nim przez powódkę rezygnacji z funkcji Przewodniczącego Rady Nadzorczej, podczas, gdy w piśmie tym pozwany insynuacji takiej nie zawarł, nie zarzucał powódce „wymuszania”, nie zawarł takiego sformułowania, lecz jedynie stwierdził, że powódka wymagała od niego złożenia rezygnacji ; sprzeczność ustaleń Sądu w zakresie różnej oceny stwierdzenia pozwanego, że powódka wymagała od niego złożenia rezygnacji zawartej w piśmie z dnia 7 października 2013 roku i w piśmie z dnia 3 grudnia 2013 roku oraz naruszenie przepisuart. 328 § 1 i 2 k.p.c.ponieważ Sąd nie uzasadnił dlaczego uznał, że pozwany zarzucił powódce wymuszenie na nim rezygnacji z udziału w Radzie Nadzorczej. Wskazując na przytoczone podstawy apelacji pozwany wnosił o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje :
Apelacja pozwanego częściowo zasługuje na uwzględnienie. Chybiony jest jednak zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie przepisuart. 23 k.c.,24 k.c.iart. 5 k.c.poprzez przyjęcie, że pozwany działając bezprawnie naruszył dobra osobiste powódki w pisemnym oświadczeniu z dnia 26 listopada 2013 roku poprzez insynuację udostępnienia osobom nieuprawnionym za zgodą powódki wrażliwych danych osobowych członkówS. M.„W.” wG.. Sąd I instancji trafnie zważył, że zarzut ten nie został potwierdzony w toku postępowania dowodowego. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie wskazuje ani na fakt udostępnienia danych tzw. „wrażliwych” członków spółdzielni osobom nieuprawnionym ani na okoliczność wyrażenia zgody przez powódkę na przekazanie takich danych osobom trzecim. W rezultacie należało ocenić, że cytowany w pozwie i w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia fragment pisma pozwanego o przekazaniu danych dotyczących członków Spółdzielni mężowi PaniK.poza biuro Zarządu i wykorzystanie ich do działań niezgodnych z prawem za zgodą powódki zawierał fakty nieprawdziwe a z uwagi na treść tego zarzutu naruszał dobre imię powódki i jej godność narażając ją na utratę zaufania niezbędnego do pełnienia funkcji w Zarządzie(...)wG.. Nie można przy tym podzielić argumentów pozwanego przedstawionych w apelacji o działaniu w imię uzasadnionego interesu społecznego rozumianego jako interes członków Spółdzielni. Interes członków jakiejkolwiek spółdzielni nie usprawiedliwia formułowania zarzutów nieprawdziwych a skarżący nie uzasadnił w sposób przekonujący oceny o swoim przekonaniu, że powódka wyraziła zgodę na przekazanie danych osobowych członków Spółdzielni osobom trzecim. Kwestionowane przez powódkę fragmenty pisma pozwanego z dnia 26 listopada 2013 roku stanowią wprawdzie element większej całości, lecz fragmenty te zawierają jednoznaczne zarzuty adresowane między innymi wprost do powódki i podważające jej kompetencje do zajmowania stanowiska Prezesa Zarządu(...)wG..
Trafny jest natomiast zarzut błędu w ustaleniach faktycznych mającego wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie w treści nakazanego pozwanemu oświadczenia woli jakoby insynuował on w piśmie z dnia 3 grudnia 2013 roku wymuszenie na nim przez powódkę rezygnacji z funkcji przewodniczącego Rady Nadzorczej, podczas, gdy w treści tego pisma ( k-30) znajduje się sformułowanie o „wymaganiu” przez powódkę od pozwanego rezygnacji z działalności w Radzie Nadzorczej. Identycznego sformułowania użył pozwany w piśmie z dnia 7 października 2013 roku ( k- 26) wskazując, że powódka „ wymagała od niego oświadczenia woli tej treści na piśmie, przed wyborami do zarządu w trakcie Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków w dniu 1.10.2013.” Wprawdzie w piśmie z dnia 3 grudnia 2013 roku pozwany użył także sformułowania o tym, że powódka „ uległa szaleństwu nienawiści rozpętanemu przez byłych członków zarządu”, lecz z treści żądań sformułowanych w pozwie wynikało, że powódka domagała się od pozwanego złożenia oświadczenia zawierającego wyrazy ubolewania z powodu insynuowania przez pozwanego w pismach z dnia 7.10. 2013 r. i z dnia 3.12. 2013 r. wymuszenia przez powódkę rezygnacji z funkcji przewodniczącego Rady Nadzorczej w trakcie wyborów do Zarządu Spółdzielni podczas Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni w dniu 01.10. 2013 r. a nie z powodu zawartego w piśmie z dnia 3 grudnia 2013 roku sformułowania dotyczącego uleganiu przez powódkę „ szaleństwu nienawiści rozpętanemu przez byłych członków zarządu”. Zauważyć ponadto należy, że sformułowanie o wymaganiu przez powódkę od pozwanego złożenia oświadczenia o rezygnacji z funkcji przewodniczącego Rady Nadzorczej użyte przez pozwanego w cytowanych pismach było zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, znajdowało potwierdzenie w protokole z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia CzłonkówS. M.„W.” w dniu 01.10.2013 r. ( k- 21) i w zeznaniach świadków :M. S.( k- 83,84),L. L.( k- 61,62) a także wynikało z przesłuchania powódki w charakterze strony ( k- 91- 92). Wątpliwości powódki, która prowadziła obrady Walnego Zgromadzenia w dniu 1.10. 2013 r. co do możliwości kandydowania pozwanego będącego członkiem Rady Nadzorczej Spółdzielni do Zarządu potwierdziła obecna podczas obrad Walnego Zgromadzenia radca prawny i wówczas powódka podała pozwanemu pustą kartkę papieru na której pozwany napisał oświadczenie o rezygnacji z funkcji w Radzie Nadzorczej Spółdzielni. Takie okoliczności w których pozwany złożył rezygnację z funkcji w Radzie Nadzorczej nie świadczą o wymuszaniu przez powódkę od pozwanego złożenia oświadczenia i dlatego niedopuszczalne byłoby uwzględnienie żądania nakazującego pozwanemu złożenia oświadczenia zawierającego wyrazy ubolewania z powodu insynuowania wymuszenia przez powódkę na pozwanym złożenia oświadczenia o rezygnacji z funkcji w Radzie Nadzorczej. Z tej przyczyny Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I 2 przez jego uchylenie i oddalenie powództwa w tym zakresie oraz w punkcie pierwszym pozostawiając dotychczasową treść oświadczenia zawartego w punkcie I 1 zaskarżonego wyroku.
Trafny jest również zarzut sprzeczności ustaleń Sądu w zakresie różnej oceny oświadczeń pozwanego zawartych w pismach z dnia 7 października 2013 roku oraz z dnia 3 grudnia 2013 roku skoro pozwany użył w tych pismach identycznych sformułowań o wymaganiu przez powódkę złożenia przez niego rezygnacji z funkcji w Radzie Nadzorczej a nie o wymuszeniu od pozwanego takiego oświadczenia.
Uzasadniony jest także zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisówart.23 i art. 24 §1 k.c.ponieważ przeprowadzone w toku postępowania dowody nie pozwalają na sformułowanie zarzutu używania przez pozwanego sformułowań o wymuszeniu przez powódkę na pozwanym złożenia oświadczenia o rezygnacji z funkcji w Radzie Nadzorczej Spółdzielni.
Mając na uwadze przytoczone okoliczności Sąd Apelacyjny na podstawie przepisówart. 385 k.p.c.iart. 386 § 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji. Koszty procesu przed Sądem I instancji stosunkowo rozdzielono (art. 100 k.p.c.) uwzględniając, że pozwanemu należały się koszty zastępstwa procesowego od oddalonego powództwa o zapłatę kwoty 7000 zł w wysokości 1200 zł, zaś powódce kwota 300 zł tytułem części opłaty od pozwu oraz kwota 180 zł tytułem części kosztów zastępstwa procesowego od uwzględnionego powództwa(§ 6 pkt 4 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09. 2002 w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Różnicę wymienionych kwot ( 1200- 300 – 180 = 720 zł) zasądzono od powódki na rzecz pozwanego w punkcie I c. Stosunkowo rozdzielono także koszty sądowe w postępowaniu apelacyjnym zasądzając od powódki na rzecz pozwanego połowę opłaty od apelacji w kwocie 300 zł, zaś koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wzajemnie zniesiono między stronami na podstawie przepisuart. 100 k.p.c.