Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 465/15
Data wyroku: 2015-06-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Winkler-Galicka, Leszek Matuszewski, Dariusz Śliwiński

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16.06.2015r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Małgorzata Winkler-Galicka
Sędziowie:  SSO Leszek Matuszewski (spr)
SSO Dariusz Śliwiński
Protokolant: st. prot. sąd.M. K.
przy udziale Prokuratora Macieja Nowaka, po rozpoznaniu w dniu 9.06.2015r. sprawyM. J. (1),K. G.iA. Z. (1)oskarżonych o popełnienie przestępstw zart. 279§ 1kki innych, na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonychK. G.iA. Z. (1)i oskarżonegoM. J. (1)od wyroku Sądu Rejonowego w Trzciance z dnia 23.12.2014r., sygn. akt IIK 255/14
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Trzciance
D. M.W. L.M.

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Trzciance wyrokiem z dnia 23 grudnia 2014 roku, sygn. akt II K 255/14 uznałoskarżonegoM. J. (1)za winnego tego, że:

⚫

w dniu 16 listopada 2013 r. wS., woj.(...), zabrał w celu przywłaszczenia złotą obrączkę damską, złoty pierścionek z koszyczkiem z brylantami, srebrny łańcuszek i zawieszkę w kształcie różyczki o łącznej wartości 4500 zł na szkodęW.iJ. C., tj. przestępstwa zart. 278 § 1 k.k.i za to przestępstwo na podstawieart. 278 § 1 k.k.wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności. Na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązano oskarżonegoM. J. (1)do naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonychW.iJ. C.solidarnie kwoty 4500 zł.

w dniu 14 grudnia 2013 r. wT., woj.(...), po uprzednim wybiciu szyby w drzwiach balkonowych włamał się do domuP. K.skąd zabrał w celu przywłaszczenia telefony komórkowemarki N. (...)iS. (...)H., aparat fotograficznymarki F., kameręmarki S., biżuterięmarki A.iY., plecak dziecięcy, 3 ładowarki do telefonów o łącznej wartości 7263,51 zł i pieniądze w kwocie 500 zł na szkodęP. K., tj. przestępstwa zart. 279 § 1 k.k.i za to przestępstwo na podstawieart. 279 § 1 k.k.wymierzono mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.połączono kary pozbawienia wolności wymierzone oskarżonemuM. J. (1)powyżej w punktach 1 i 3 i wymierzając mu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności.

W tym samym wyroku uznanopodsądnegoK. G.za winnego tego, że:

⚫

w dniu 16 listopada 2013 r. wS., woj.(...), działając w zamiarze, abyM. J. (1)dokonał czynu zabronionego, ułatwił mu popełnienie kradzieży opisanej powyżej w punkcie 1 przewożąc go kierowanym przez siebie samochodem doS.i z powrotem, tj. przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 278 § 1 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 278 § 1 k.k.wymierzono mu karę 9 miesięcy pozbawienia wolności,

w dniu 14 grudnia 2013 r. wS., woj.(...), działając w zamiarze, abyM. J. (1)dokonał czynu zabronionego, ułatwił mu popełnienie kradzieży z włamaniem opisanej powyżej w punkcie 3 przewożąc go kierowanym przez siebie samochodem doT.i z powrotem, tj. przestępstwa zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 278 § 1 k.k.i za przestępstwo to na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k.wymierzono mu karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.połączono kary pozbawienia wolności wymierzone oskarżonemuK. G.powyżej w punktach 5 i 6 i wymierzono mu karę łączną 1 roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności.

Sąd Rejonowy uznałoskarżonegoA. Z. (1)za winnego tego, że nieustalonego dokładnie dnia w grudniu 2013 r., nie wcześniej jednak niż 15 grudnia 2013 r., wP., woj.(...), działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, po odbyciu w okresie od 21 października 2010 r. do 20 października 2012 r. kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Pile z dnia 5 lipca 2011 r. w sprawie II K 357/11 obejmującej karę 2 lat pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Pile z dnia 18 lutego 2009 r. w sprawie II K 9/09 za umyślne przestępstwo podobne zart. 280 § 1 kk, pomógłM. J. (1)w zbyciu pochodzących z kradzieży telefonu komórkowegomarki S. (...)o wartości 107,70 zł i aparatu fotograficznegomarki F.o wartości 449 zł, wiedząc że rzeczy te uzyskane zostały w wyniku dokonania kradzieży, tj. przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.iart. 64 § 1 k.k.i za to przestępstwo na podstawieart. 291 § 1 k.k.wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności,
Z przedmiotowym wyrokiem nie zgodzili się:obrońca oskarżonegoA. Z. (1), obrońca oskarżonegoK. G.,a takżeoskarżonyM. J. (1).
ObrońcaA. Z. (1)zaskarżył wyrok w całości. Skarżący zarzucił wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku poprzez błędne przyjęcie, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.a w szczególności, iż pomógłM. J. (2)w zbyciu telefonu komórkowegomarki S. (...)o wartości 107,70 zł oraz aparatu fotograficznegomarki F.o wartości 449 zł pochodzących z kradzieży wiedząc, że przedmioty te pochodzą z przestępstwa, który to błąd miał istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.
Autor apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Obrońca oskarżonegoK. G.zaskarżył wyrok w całości zarzucając:

⚫

błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za jego podstawę, a mających wpływ na treść wyroku poprzez ustalenie na podstawie nieprawidłowej oceny dowodów, że oskarżonyK. G.dopuścił się dwóch przestępstw zart. 18 §3 k.k.w związku zart. 278 § 1 k.k.

obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia -art. 4 k.p.k.,art. 7 k.p.k.polegającą na nie rozważeniu całokształtu okoliczności ujawnionych w sprawie oraz fragmentarycznej, jednostronnej analizie i ocenie dowodów, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, oraz oparcia orzeczenia o winie oskarżonego tylko na dowodach obciążających i pominięcie dowodów korzystnych dla oskarżonego, co skutkowało ustaleniem, że oskarżonyK. G.dopuścił się dwóch przestępstw zart. 18 § 3 k.k.w związku zart. 278 §1 k.k.

Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie podsądnego od dokonania przypisanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Trzciane.
OskarżonyM. J. (1)również zaskarżył wyrok w całości. Skarżący ten zakwestionował ocenę wypowiedzi procesowychK. G.orazA. Z. (2)podkreślając, że stanowią one pomówienia procesowe i wynikają ze zmowy wyżej wymienionych osób przeciwko niemu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacje obrońców oskarżonychA. Z. (1)orazK. G., a także apelacja oskarżonegoM. J. (1)okazały się konieczne, doprowadzając do kontroli odwoławczej skutkującej uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy przypomina, że przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k.(tylko) wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie, następujące przesłanki:

⚫

jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.)

stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.)

jest wyczerpująco i logicznie uzasadnione z jednoczesnym uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.) - tak Sąd Najwyższy m. innymi w wyroku z 9 listopada 1990 r. OSNKW 1991/7-9/41.

Ocena dowodów przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykracza poza granice sądowej swobody oceny materiału dowodowego. Szczegółowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i rozumowania Sądu Rejonowego zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wskazuje że w sprawie występują istotne wątpliwości, które powinien, a nie powziął Sąd I instancji. Sąd odwoławczy na obecnym etapie nie przesądza, czy oskarżeni są winni zarzucanych im przestępstw. O tym rozstrzygnie Sąd I instancji w ponownym postępowaniu, rozwiewając niżej przedstawione wątpliwości i dokonując powtórnej oceny zgromadzonych i uzupełnionych dowodów, odpowiadającej dyrektywie wyrażonej w przepisieart. 7 k.p.k..
Zasadnicze zastrzeżenia Sądu II instancji wzbudza ocena wypowiedzi procesowychK. G.orazA. Z. (1). Jest to błąd o tyle poważny, że w zasadzie ocena wyjaśnień tych oskarżonych legła u podstaw uznania wszystkich podsądnych za winnych zarzucanych im przestępstw.
OskarżeniK. G.orazA. Z. (1)składając oświadczenia dowodowe na rozprawie głównej zakwestionowali autentyczność protokołów postępowania przygotowawczego, które wedle oskarżyciela publicznego stanowią ich wyjaśnienia ( k.298,290). Z protokołu przesłuchania z dnia 30 stycznia 2014 roku wynika, że oskarżonyM. J. (1)dokonał dwukrotnie zaboru mienia wT.po uprzednim przywiezieniu go tam przezK. G.( k.117-118). Protokół przesłuchania z dnia 29 stycznia 2014 roku wskazuje zaś na przyznanie sięA. Z. (1)do winy oraz szczegółowy opis jego zachowań, w tym roliM. J. (1)w przestępczym procederze (k.102-103) Co istotne, treść protokołów stanowiła zasadniczą podstawę oceny pozostałych dowodów ujawnionych w toku postępowania, w szczególności wyjaśnieńM. J. (1).
Obaj ci oskarżeni zakwestionowali fakt złożenia takich wyjaśnień i podpisania tych protokołów. Sąd I instancji nie podjął odpowiednich czynności dowodowych celem przesądzenia prawdziwości lub nie twierdzeń tych oskarżonych. Sąd II instancji na obecnym etapie nie przesądza, czy powyższe protokoły są autentyczne i zostały podpisane przez podsądnych. Oczywiście oskarżeni mogli kwestionować na etapie postępowania rozpoznawczego to, że złożyli wyjaśnienia obciążające, wyłącznie z uwagi na realizowanie bieżącej linii obrony. Jednakże a priori nie można wykluczyć, że protokoły ich przesłuchań mogły zostać spreparowane. Sąd I instancji dowolnie uznał, że protokoły musiały zostać podpisane przez wymienionych oskarżonych z tego powodu, że funkcjonariusze policji nie mieliby interesu aby je fałszować. Fałszerstwo takiego protokołu przez funkcjonariuszy publicznych jakimi są policjanci jest bardzo mało prawdopodobne ale jednak możliwe. Nie sposób wykluczyć, że funkcjonariusze policji motywowani wolą szybkiego zakończenia śledztwa i uzyskania materiału obciążającego podsądnych, mogli przekraczać prawo i preparować podpisy podsądnych. Zwykłe doświadczenie zawodowe sędziego wskazuje, że niesłychanie rzadko ale zdarzają się nieuczciwi policjanci, którzy w taki przestępczy sposób postępują.
W tej sytuacji, powinnością Sądu Rejonowego było rozwianie powstałych wątpliwości poprzez zwrócenie się do biegłego z zakresu grafologii o sporządzenie miarodajnej ekspertyzy. Dysponując dopiero tego rodzaju obiektywnym dowodem, Sąd Rejonowy może rozstrzygnąć, czy twierdzenia podsądnych odpowiadają prawdzie, czy stanowią tylko linię obrony. Rozstrzygnięcie powyższej wątpliwości ma zasadnicze znaczenie dla oceny wiarygodności pozostałego materiału dowodowego.
Obrońca oskarżonegoA. Z. (1)nie ma racji dyskredytując zeznaniaZ. P.orazD. S.z tego powodu, że wyżej wymienione osoby miały nabyć rzecz pochodzącą z przestępstwa. To, że świadkowie mogli brać udział w transakcji nabycia rzeczy pochodzących z przestępstwa nie podważa automatycznie wiarygodności ich relacji procesowych. Sąd Rejonowy wartościując ich wypowiedzi procesowe zwrócił uwagę na to, że świadkowie mogą starać się uchronić przed poniesieniem odpowiedzialności karnej, dostrzegając rozbieżności w relacjach procesowych świadków, co do tego, czy pytaliA. Z. (1)o pochodzenie telefonu ( s. 8-9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Należy podkreślić, że ostateczne rozstrzygniecie o wiarygodności wypowiedzi procesowych tych świadków będzie możliwe dopiero po ustalenia autentyczności wyjaśnień złożonych przezA. Z. (1).
Odnoszenie się do pozostałych zarzutów zawartych w apelacjach jest na obecnym etapie przedwczesne (art. 436 k.p.k.).
Sąd Okręgowy zwraca uwagę, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera nadto istotne braki w zakresie ustaleń, co do świadomościK. G., odnośnie pomocnictwa w popełnieniu przestępstwa przezM. J. (1). Sąd Rejonowy na stronie 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku uzasadnił w zasadzie jedynie świadomośćK. G., co do pomocnictwa przy popełnieniu drugiego z czynów zarzucanychM. J. (1), mianowicie kradzieży z włamaniem. Nie wiadomo z jakich powodów, Sąd Rejonowy uznał, żeK. G.był świadom, że pomaga oskarżonemuM. J. (1)w popełnieniu pierwszego z przypisanych mu czynów. Sąd Rejonowy w wypadku ustaleniu winy i sprawstwa podsądnych w toku ponownego postępowania, winien starannie wykazać, dlaczego uznał, że oskarżeni wypełnili swoim zachowaniem znamiona podmiotowe i przedmiotowe zarzucanych im przestępstw, przedstawiając swoje rozumowanie w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku.
ObrońcaK. G.ma rację wskazując, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił, że jego mandant popełnił przestępstwo w formie pomocnictwa do kradzieży z włamaniem wS., podczas gdyM. J. (1)przypisano dokonania tej kradzieży wT.( k.468).
Organ orzekający w punkcie 6 wyroku popełnił zapewne wskutek oczywistej omyłki błąd w kwalifikacji prawnej czynu, poprzez wskazanie przepisuart. 278 § 1 k.k., zamiastart. 279 § 1 k.k.( k.468). Z opisu czynu wynika, że oskarżonyK. G.pomagał w popełnieniu przestępstwa kradzieży z włamaniem, a nie samej kradzieży.
W toku ponownego postępowania, Sąd Rejonowy przeprowadzi dowód z opinii biegłego grafologa celem zbadania autentyczności podpisów oskarżonychA. Z. (2)iK. G.na kwestionowanych przez nich protokołach. Następnie Sąd I instancji rozstrzygnie o prawdziwości relacji procesowych podsądnych i skonfrontuje je z pozostałym materiałem dowodowym, oceniając wszystkie dowody wedle kryteriów zart. 7 k.p.k.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy:
uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Trzciance.
SSO Dariusz Śliwiński SSO Małgorzata Winkler-Galicka SSO Leszek Matuszewski