Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 872/15
Data wyroku: 2015-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sławomir Jurkowicz, Iwona Biedroń, Dariusz Kłodnicki
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność członka zarządu
Podstawa prawna: art. 299 ksh

Sygn. akt I ACa 872/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 września 2015 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodnicząca:  SSA Iwona Biedroń (spr.)
Sędziowie:  SSA Sławomir Jurkowicz
SSA Dariusz Kłodnicki
Protokolant:  Marta Perucka
po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. we Wrocławiu na rozprawie
sprawy z powództwaAgencji Restrukturyzacji i Modernizacji RolnictwawW.
przeciwkoP. S.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy
z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. akt VI GC 398/13

1
zmienia zaskarżony wyrok w punktach I  i  III w ten sposób, że powództwo wobec pozwanegoP. S.oddala, zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 11.200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz nakazuje stronie powodowej, aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Legnicy kwotę 1.632,20 zł tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa;

2
zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 16.367 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Legnicy zasądził od pozwanegoP. S.pozwanego solidarnie z pozwanymG. R.co do którego nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym się uprawomocnił kwotę 219.332,03 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 19 lutego 2013 r. do dnia zapłaty, dalej idące powództwo oddalił oraz zasądził od pozwanegoP. S.na rzecz strony powodowej kwotę 18.184 zł z zaznaczeniem, że w zakresie kwoty9.959 zł pozwany zobowiązany jest solidarnie z pozwanymG. R..
Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne przedstawiały się następująco:
Funkcję organu zarządzającego wPrzedsiębiorstwie Usług (...) sp. z o.o.od 08 października 1993 r. do 22 marca 2006 r. sprawowałP. S., jako Dyrektor, a od 22 marca 2006 r. do 08 listopada 2010 r.G. R., jako Prezes Zarządu.
W dniu 23 kwietnia 2004 r.Przedsiębiorstwo Usług (...) spółka z o.o.wL.reprezentowane przez DyrektoraP. S.zawarło ze stroną powodową Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji RolnictwawW.umowę, na mocy której strona powodowa udzieliłaPrzedsiębiorstwu Usług (...) sp. z o.o.pomocy finansowej z funduszyUnii Europejskiej i programu(...)w ramach „Tworzenia miejsc pracy na obszarach wiejskich” na realizację, w terminie najpóźniej do dnia 30.09.2004 r. przedsięwzięcia polegającego na „(...)

  z parkingiem oraz baru szybkiej obsługi” w miejscowościW.,M.nr(...), woj.(...).
Udzielona pomoc finansowa stanowiła zwrot części kosztów kwalifikowanych poniesionych przezPrzedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.na realizację w/w przedsięwzięcia w wysokości 210.000 zł, nie więcej niż 30,97% kwalifikowanych kosztów przedsięwzięcia wynoszącego 678.172,00 zł.
W ramach tej umowyPrzedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.zobowiązało się m.in. do poddania kontroli dokumentów związanychz realizacją przedsięwzięcia oraz poddania wizytacjom terenowym na miejscu realizacji przedsięwzięcia i w swej siedzibie, dokonywanym przez urzędy kontroli skarbowej, a także prowadzonym przez upoważnionych przedstawicieli strony powodowej.
W § 9 umowy zatytułowanym „Utrata pomocy finansowej” strony ustaliły,że strona powodowa w przypadku wcześniejszej wypłaty pomocy może zobowiązaćPrzedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.do jej zwrotuw całości, jeżeli wystąpi choćby jeden z przypadków wymienionych w tym paragrafie, jak m.in.: uniemożliwienie dokonania kontroli lub wizytacji terenowych, o których mowa w § 6 ust. 4 umowy, złożenia przez spółkę fałszywych lub stwierdzających nieprawdę dokumentów lub nieprawdziwych bądź nierzetelnych oświadczeń, które miały istotny wpływ na przyznanie pomocy.
Zgodnie z § 10 ust. 1 umowy strony ustaliły, że w razie wystąpieniachoćby jednego z przypadków określonych w § 9, strona powodowa ma prawo wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym i wezwaćPrzedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.do zwrotu kwoty otrzymanej pomocy finansowej na jej rachunek (…) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonych od daty przekazania przez stronę powodową pomocy finansowej na rzecz spółki w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty. W § 10 ust. 2 strony przyjęły, iż rozwiązanie umowy następować będziez dniem doręczenia wypowiedzenia na adresPrzedsiębiorstwa Usług (...) sp. z o.o., jeśli spółka nie powiadomiOddziału (...)strony powodowej o zmianie miejsca zamieszkania lub siedziby, oświadczenie wysłane przez stronę powodową na ostatni znany adres zamieszkania lub siedziby, strony uznały za doręczone.
Prawne zabezpieczenie wykonania przezPrzedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.zobowiązania wynikającego z przedmiotowej umowy stanowił weksel własnyin blancowraz z deklaracją wekslową.
Dnia 23 kwietnia 2004 r.Przedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.działające przezP. S.złożyło do dyspozycji Agencji wekselin blanco upoważniając, w deklaracji do weksla, do wypełnienia w każdym czasiew wypadku niedotrzymania terminu spłaty zobowiązania wobec Agencji na sumę całkowitego zobowiązania wynikającego z zawartej umowy określającej warunkii tryb udzielenia przez Agencję pomocy finansowej z funduszy unijnych i krajowych− ProgramS., łącznie z odsetkami, prowizjami i opłatami powstałymiz jakiegokolwiek tytułu.
Deklaracja wekslowa zawierała upoważnienie Agencji do opatrzenia weksla datą płatności według swego uznania oraz uzupełnienia go brakującymi elementami w tym klauzulą „bez protestu”, a nadto zobowiązanie się(...)do zapłacenia sumy wekslowej na żądnie posiadacza weksla jako pokrycie długu wynikającegoz umowy z dnia 23.04.2004 r. Jednocześnie(...)zobowiązał się do informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa o każdorazowej zmianie adresuz tym skutkiem, że list skierowany według ostatnich znanych danych i pod ostatnio znany adres będzie uważany za skutecznie doręczony.
Aneksem nr (...)zawartym do umowy z dnia 24 września 2004 r., strony zmieniły m.in. termin realizacji przedsięwzięcia przezPrzedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o., na termin najpóźniej do dnia 30.10.2004 r. Zakres rzeczowy, terminy realizacji i koszty kwalifikowane przedsięwzięcia, które mogą zostać objęte finansowaniem określał harmonogram rzeczowo-finansowy stanowiący załącznik nr 1 do umowy. Beneficjent miał składać osobiście wniosek o płatność według określonego przez Agencję wzoru w Oddziale(...), terytorialnie właściwym dla miejsca realizacji przedsięwzięcia, po dokonaniu odbioru całości przedsięwzięcia, najpóźniej do dnia 10.11.2004 r.
Przedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.nie wywiązało się z zobowiązań wynikających z zawartej umowy z dnia23 kwietnia 2004 r., tj. m.in. nie poddało się kontroli oraz nie poinformowałoo zmianie adresu, dlatego strona powodowa wypełniła wekselin blancoi w dniu1 września 2010 r. ostatecznie wezwała spółkę − na adres jej siedziby i adres realizowanego przedsięwzięcia − do zapłaty sumy wekslowej w kwocie219.332,03 zł, w terminie do dnia 28 września 2010 r. Wezwania te, wobec zmian adresowychPrzedsiębiorstwa Usług (...) sp. z o.o.zostały stronie powodowej zwrócone.
W oparciu o wystawiony weksel, strona powodowa w dniu 15 marca 2011 r. wniosła przeciwkoPrzedsiębiorstwu Usług (...) sp. z o.o.wL.powództwo o zapłatę kwoty 219.333 zł. Pozew uzasadniała niewywiązaniem się przez(...)z zobowiązań wynikających z zawartej z Agencją umowy, m.in. niepoddaniem się kontroli, niepoinformowaniem o zmianieadresu wskazując, że pismem z dnia 1.09.2010 r. znak:(...)kierowanym na adres(...)wskazany w umowie oraz na adres z(...)został on wezwany do osobistego stawiennictwa w dniu 28.09.2010 r. w siedzibie Agencjiw celu zapłaty sumy wekslowej w kwocie 219.332,03 zł z weksla stanowiącego zabezpieczenie zwrotu należności Agencji z tytułu umowy z 23.04.2004 r.i tym samym wykupu weksla, co nie zostało wykonane.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu, w sprawie o sygn. akt I Nc 208/11, w dniu07 kwietnia 2011 r. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, w którym orzekł, żePrzedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.wL.winno zapłacić Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji RolnictwawW.kwotę 219.332,03 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia29 września 2010 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 9.959 zł tytułem zwrotukosztów postępowania, w tym kwotę 7.217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Nakazowi zapłaty Sąd Okręgowy we Wrocławiu nadał klauzulę wykonalności.
Na podstawie uzyskanego tytułu wykonawczego przeciwkoPrzedsiębiorstwu Usług (...) sp. z o.o.wL., z wniosku strony powodowej prowadzone było postępowanie egzekucyjne o sygn. KM 1523/11.W jego toku, komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Legnicy prowadził egzekucje z ruchomości, wierzytelności i kont bankowych spółki. Postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku spółki zostało przez komornika postanowieniem z dnia 5 września 2012 r. umorzone.
Strona powodowa w dniu 28 stycznia 2013 r., na podstawieart. 299 k.s.h.wezwała pozwanegoG. R.iP. S.do zapłaty zadłużeniaPrzedsiębiorstwa Usług (...) sp. z o.o.wL.w łącznej kwocie 295.925,90 zł, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
Według sprawozdań finansowychPrzedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.wL.:
-  na dzień 31.12.2001 r. – posiadało: aktywa trwałe o wartości 1.378.741,34 zł, aktywa obrotowe o wartości 3.464.064,77 zł, kapitał własny o wartości 378.484,99 zł, zobowiązania o wartości 4.464.371,12 zł, w tym zobowiązania: długoterminoweo wartości 234.685,07 zł, a krótkoterminowe o wartości 3.858.062,64 zł; prowadzona działalność zakończyła się zyskiem w wysokości 72.647,18 zł netto;
-  na dzień 31.12.2002 r. – posiadało: aktywa trwałe o wartości 1.773.322,08 zł, aktywa obrotowe o wartości 2.902.724,47 zł, kapitał własny o wartości 449.514,74 zł, zobowiązania o wartości 4.226.531,81 zł, w tym zobowiązania: długoterminoweo wartości 185.859,74 zł, a krótkoterminowe o wartości 3.721.658,70 zł; prowadzona działalność zakończyła się zyskiem w wysokości 7.079,75 zł netto;
-  na dzień 31.12.2003 r. – posiadało: aktywa trwałe o wartości 1.994.367,58 zł, aktywa obrotowe o wartości 3.542.848,37 zł, kapitał własny o wartości 458.948,48 zł, zobowiązania o wartości 5.078.267,47 zł, w tym zobowiązania: długoterminoweo wartości 212.734,29 zł, a krótkoterminowe o wartości 4.599.129,85 zł; prowadzona działalność zakończyła się zyskiem w wysokości 9.433,74 zł netto, pomimo iż na podstawowej działalności spółka poniosła stratę w wysokości − 60.885,52 zł.
Po sporządzeniu sprawozdania za rok 2003, spółka uzyskała informacjęo istotnych błędach lat ubiegłych, które wykazała w sprawozdaniu roku 2004w pasywach bilansu, jako „Strata z lat ubiegłych”, w wysokości − 314.266,08 zł;
-  na dzień 31.12.2004 r. – posiadała: aktywa trwałe o wartości2.550.445,05 zł, aktywa obrotowe o wartości 1.965.178,40 zł, kapitał własnyo wartości − 220.676,51 zł, zobowiązania o wartości 4.736.299,96 zł, w tym zobowiązania: długoterminowe o wartości 172.848,22 zł, a krótkoterminoweo wartości 4.349.658,45 zł; prowadzona działalność zakończyła się stratąw wysokości − 365.358,91 zł netto, przy czym na podstawowej działalności spółka poniosła stratę w wysokości − 311.628,72 zł;
-  na dzień 31.12.2005 r. – posiadała: aktywa trwałe o wartości 67.544,47 zł, aktywa obrotowe o wartości 1.151.242,10 zł, kapitał własny o wartości− 334.506,61 zł, zobowiązania o wartości 1.553.293,18 zł, w tym tylko zobowiązania krótkoterminowe o wartości 1.529.618,92 zł; prowadzona działalność zakończyła się stratą w wysokości − 113.830,10 zł netto, przy czym na podstawowej działalności spółka poniosła stratę w wysokości − 538.145,08 zł.
Według bilansuPrzedsiębiorstwo Usług (...)sp. z o.o. wL.:
-  na dzień 31.12.2004 r. – posiadało majątek o wartości 4.515.623,45 zł, zobowiązania o wartości 4.736.299,96 zł, niedobór majątku nad zobowiązaniami wynosił 220.676,51 zł;
-  na dzień 31.12.2005 r. – posiadało majątek o wartość 1.240.903,92 zł, wartość zobowiązań wynosiła 1.553.293,18 zł, a niedobór majątku nad zobowiązaniami wyniósł − 312.389,26 zł.
Wskaźniki zyskownościPrzedsiębiorstwa Usług (...) sp. z o.o.wL.od roku 2001 do roku 2003 znajdowały się w granicach bliskich zera, a w 2004 roku uległy pogorszeniu i wykazywały wartości ujemne. Od roku 2004 zobowiązania spółki zaczęły przekraczać wartość majątku. Wskaźnik płynności spółki w roku 2004 osiągnął wartość 0,45.
W roku 2004 spółka zakupiła budynki w kwocie 1.244.000 zł, a w roku 2005 dokonała sprzedaży budynków o wartości brutto 2.508.000 zł oraz wysprzedaży większości posiadanych przez spółkę środków trwałych.
Przedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.wL.:
-  w dniu 14 czerwca 2005 r. sprzedałoPrzedsiębiorstwu (...) sp. z o.o.wR.nieruchomości położone we wsiM.za cenę brutto 1.800.000 zł, przy czym kwota 1.780.000 zł miała zostać zapłacona wierzycielowispółce (...) S.A.wP., a kwota 20.000 zł pomniejszonao wysokość wpisu sądowego z tytułu wykreślenia hipoteki kaucyjnej miała zostać zapłacona spółce do dnia 14.08.2005 r.;
-  w dniu 01 grudnia 2005 r. sprzedałoP. S.nieruchomość położoną we wsiP.za cenę 1.830.000 zł brutto. Na poczet ceny kupujący zapłacił kwotę 630.000 zł, pozostała część ceny w kwocie 1.200.000 zł miała zostać zapłacona: w wysokości 92.106,44 zł na rzeczBanku (...). S.A. tytułem spłaty reszty zobowiązania zabezpieczonego hipoteką umowną, a w wysokości 1.107.893,56 zł na konto spółki w terminie do 07.12.2005 r.;
-  na mocy postanowienia z dnia 30 stycznia 2006 r. Sądu RejonowegowŚ.(...)uzyskał przysądzenie własności nieruchomości niezabudowanej położonej wB.. Przedmiotowa nieruchomość w dniu 12.09.2006 r.została sprzedana wierzycielowi spółki −Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu (...) sp. z o.o.wP.za cenę 120.000 zł, przy czym zapłata kwoty 100.000 zł następowała przez potrącenie przysługującej stronie kupującej od spółki posiadanych w stosunku do niej wierzytelności, a kwota 20.000 zł miała zostać zapłacona gotówką do 03.10.2006 r.;
-  w dniu 02 lutego 2006 r. sprzedałoM. C.,H. S.iR. S., jako wspólnikom spółki cywilnej nieruchomość położoną we wsiW.za kwotę 265.000 zł. Na poczet ceny kupujący zapłacili kwotę 95.000 zł, pozostała część ceny w kwocie 170.000 zł miała zostać zapłaconaz kredytu bankowego przyznanego kupującym.
W zestawieniu podpisanym przez przekazującego (ustępującegoze swej funkcji) DyrektoraP. S.i przyjmującego Prezesa ZarząduG. R.wartość majątkuPrzedsiębiorstwa Usług (...) sp. z o.o.wL.na dzień 22 marca 2006 r. określono na kwotę 1.604.695,46 zł i wskazano, że składały się na nią: wartość nieruchomości− położonej w miejscowościB.o wartości 466.125 zł; wartość ruchomości − dziesięciu środków transportowych o wartości 169.700 zł; wartość stanów magazynowych o wartości 145.763,29 zł; należności od odbiorców handlowychw kwocie 823.107,17 zł. Wartość zobowiązań spółki bez odsetek na ten dzień wskazano na kwotę 874.641,27 zł. Nadwyżka majątku nad zobowiązaniami wynosiła 730.054,19 zł.
W dniu 18 maja 2006 r. oraz 04 kwietnia 2013 r. na zlecenie pozwanegoP. S.(...)wydali opinie w sprawie sytuacji finansowej i wypłacalnościPrzedsiębiorstwa Usług (...)(...) sp. z o.o.wL.według stanu na dzień 22 marca 2006 r.Opinie powyższe sporządzone zostały w oparciu o przekazane przez pozwanegoP. S.dokumenty dotyczące przekazania majątku spółki nowemu prezesowi.
Zobowiązania spółki na dzień 31.12.2005 r. wynosiły 548.196,97 złi obejmowały zobowiązania za rok: 2003 w wysokości ok. 35.000 zł, 2004w wysokości ok. 77.000 zł i 2005 w wysokości ok. 436.000 zł.
Z zobowiązań spółki, wymienionych na zestawieniu z dnia 22 marca 2006 r.w kwocie 874.641,27 zł, wobec 28 wierzycieliPrzedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.do dnia 08.05.2006 r. uregulowało kwotę 15.169,62 zł,co stanowiło 1,73% wszystkich zobowiązań wykazanych w tym zestawieniu. Ponadto spółka uregulowała zobowiązanie w kwocie 100.000 zł wobecPrzedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego (...) Sp. z o.o.wP., co nastąpiłow drodze sprzedaży nieruchomości niezabudowanej położonej wB.dnia12 września 2006 r.
Na zestawieniu należności spółki z dnia 22 marca 2006 r. widniały należności przedawnione w wysokości 365.543,97 zł oraz przeterminowane w wysokości 269.224,73 zł, które po odpisie aktualizującym wynosiły 134.612,37 zł.
Przy takich ustaleniach faktycznych Sąd Okręgowy uznał powództwowobec pozwanegoP. S.za uzasadnione w przeważającej części.Zdaniem Sądu Okręgowego strona powodowa wykazała wszystkie przesłanki odpowiedzialności pozwanego jako członka zarządu spółki, przewidzianewart. 299 k.s.h.Sąd Okręgowy przyjął, że zobowiązanie zabezpieczone wekslem,w oparciu o który został wydany nakaz zapłaty w sprawie Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. akt I Nc 208/11, wynikało z umowy z dnia 23.04.2004 r., zawartejw czasie kiedy pozwany pełnił funkcję członka zarządu. Skoro podstawą dozwrotu udzielonej spółce pomocy była umowa z dnia 23.04.2004 r., od której strona powodowa odstąpiła w 2010 r., to zdaniem Sądu Okręgowego, podstawa do zwrotu udzielonej spółce pomocy powstała z chwilą zawarcia umowy z dnia 23.04.2004 r., czyli w czasie gdy pozwany był członkiem zarządu spółki.
Sąd Okręgowy uznał, że strona powodowa wykazała za pomocą nakazu zapłaty istnienie wierzytelności wobec spółki oraz bezskuteczność egzakcji tej wierzytelności z majątku spółki. W ocenie Sądu Okręgowego pozwany nie wykazał żadnej z przesłanek przewidzianych wart. 299 § 2 k.s.h.zwalniających go od odpowiedzialności wobec wierzyciela za zobowiązania spółki.
Sąd Okręgowy przyjął, że z dniem 31.12.2004 r.Przedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.zaprzestało wykonywania swych wymagalnych zobowiązań. Gdyby pozwany zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości najpóźniej do dnia 14.01.2005 r., to mając na uwadze, że spółka w tym czasie posiadała znaczny majątek o wartości około 4,9 mln zł, a jej zobowiązania wynosiły około 4,7 mln zł,to wierzytelność strony powodowej zostałaby w całości zaspokojona. Powyższe prowadzi w ocenie Sądu Okręgowego do wniosku, że pozwany nie wykazał, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nie wywołało szkody u strony powodowej.
A zatem Sąd Okręgowy powództwo uwzględnił w oparciu oart. 299 k.s.h.,art. 455 k.c.iart. 481 § 1 k.c.
Powyższy wyrok w części uwzględniającej powództwo zaskarżył pozwany zarzucając:
-  nieuprawnione przeprowadzenie dowodu − także bez wydania formalnego postanowienia w tym zakresie − z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu, I Wydział Cywilny,o sygn. akt I Nc 208/11, w sytuacji gdy wniosek taki nie został przez powoda zgłoszony we właściwym czasie i jako taki powinien być objęty prekluzją dowodową,
-  błędne ustalenie, że podstawą roszczeń powoda jest umowa z dnia23 kwietnia 2004 r., a ponadto dowolne ustalenie, że strona powodowa wypowiedziała umowę z dnia 23.04.2004 r. i przyjęcie, że „skoro strona powodowa wypowiedziała umowę (…) to umowa z dnia 23 kwietnia 2004 r. stanowiła podstawę zapłaty dochodzonej niniejszym powództwem kwoty” (str. 16 uzasadnienia),
-  błędne ustalenie, iż pozwanyP. S.był członkiem zarząduspółki Przedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o.o.wL.w czasie istnienia zobowiązania, którego powód dochodzi niniejszym pozwem,
-  nieuprawnione zakwestionowanie opinii biegłej w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych i rozstrzygnięcie wbrew tej opinii,
-  błędne ustalenie, że przesłanki ogłoszenia upadłości spółki nastąpiły na dzień 31.12.2004 r.
W oparciu o powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I i III poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Sad Apelacyjny przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego,gdyż opierają się na prawidłowo zebranym i ocenionym materiale dowodowym, zaś pozwany we wniesionej apelacji nie zdołał skutecznie ich podważyć.
Strona powodowa w pozwie powołała się na wierzytelność stwierdzoną tytułem wykonawczym – nakazem zapłaty wydanym przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu w dniu 7.04.2011 r. w sprawie sygn. akt I Nc 208/11, zaopatrzonymw klauzulę wykonalności. W związku z podniesionymi przez pozwanego w niniejszej sprawie zarzutami, strona powodowa wniosła o dopuszczenie dowoduz akt sprawy Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. akt I Nc 208/11. Wbrew zarzutom apelacji, iż dowód z akt sprawy sygn. akt I Nc 208/11 nie został dopuszczony, Sąd Okręgowy dowód z tych akt dopuścił postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 10.02.2014 r. (e-protokół 00:18:13). Sąd Apelacyjny podziela ocenę Sądu Okręgowego, że potrzeba powołania dowodów mających wykazać,czy zobowiązanie objęte nakazem zapłaty powstało w czasie, gdy pozwany był członkiem zarząduspółki Przedsiębiorstwo Usług (...), powstała w związku z podniesionymi przez pozwanego zarzutami. Z tego względu zarzuty pozwanego, który twierdził, że wniosek dowodowy powoda był spóźniony,nie mogły zostać uwzględnione.
Jednak mimo dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy wyciągnął z nich błędne wnioski uznając, że strona powodowa wykazała,że zobowiązanie objęte tytułem egzekucyjnym, jakim jest nakaz zapłaty wydanyw sprawie Sądu Okręgowego we Wrocławiu sygn. akt I Nc 208/11, powstało w czasie gdy pozwany był członkiem zarząduspółki Przedsiębiorstwo Usług (...).
Przesłanką odpowiedzialności członka zarządu przewidzianejwart. 299 § 1 k.s.h.jest istnienie określonego zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powstałego w czasie gdy dana osoba była członkiem zarządu spółki oraz bezskuteczność egzekucji tego zobowiązania przeciwko spółce, czy tow czasie pozostawania przez tę osobę członkiem zarządu, czy to już po jej odwołaniu z zarządu (por. wyrok SN z dnia 16.05.2002 r., IV CKN 933/00,LEX nr 55500, wyrok SN z dnia 25.03.2015 r., II CSK 402/14). Ciężar wykazaniatych okoliczności zgodnie z reguła przewidzianą wart. 6 k.c.spoczywa na stronie powodowej, pozwanego członka zarządu obciąża natomiast ciężar wykazania przesłanek ekskulpujących przewidzianych wart. 299 § 2 k.s.h.W ocenie Sądu Apelacyjnego, jeżeli wierzytelność powoda ma oparcie w wekslu, który był wystawiony w czasie gdy pozwany był członkiem zarządu spółki jako wekselin blanco, to pozwany może dowodzić, że zobowiązanie, które weksel miał zabezpieczać nie powstało w czasie, gdy był członkiem zarządu spółki.
Z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Okręgowy opartychna treści pozwu wniesionego w sprawie Sądu Okręgowego we Wrocławiusygn. akt I Nc 208/11 wynika, że weksel w oparciu, o który wydano nakaz zapłaty był wekslemin blancomającym zabezpieczać zobowiązania wynikające z umowy zawartej przez stronę powodową zespółką Przedsiębiorstwo Usług (...)W.w dniu 23.04.2004 r. Wekselin blancojest dokumentem zawierającym co najmniej podpis wystawcy bądź akceptanta złożony w zamiarze zaciągnięcia zobowiązania wekslowego, któremu świadomie brak niektórych istotnych elementów weksla określonych wart. 1 lub art. 101 Prawa wekslowego, co do którego istnieje porozumienie między wystawcą a osobą, której wystawca wręczył weksel, dotyczące warunków późniejszego uzupełnienia brakujących elementów. Zobowiązanie wekslowe, wynikające z weksla własnego, niezupełnego, wystawionego i wręczonego remitentowi w związku z zawarciem określonego stosunku prawnego powstaje, w zakresie wyznaczonym treścią nadaną mu wskutek jego uzupełnienia, z chwilą wręczenia. Ma ono charakter samodzielny i abstrakcyjny, niezwiązany z podstawą prawną przyjęcia zobowiązania. W dacie wydania jest nieukształtowane, co zakłada upoważnienie do jego ukształtowania przez każdoczesnego posiadacza. Uzupełnienie weksla stanowi warunek realizacjipraw wekslowychz weksla wydanego w stanie niezupełnym (zob. post. SN z dnia 13.02.2009 r., II CSK 452/08). Jednak samo wręczenie stronie powodowej wekslain blanco, do czego bezspornie doszło w czasie gdy pozwanyP. S.był członkiem zarządu spółki, nie jest wystarczające do przyjęcia, że zobowiązanie, które weksel miał zabezpieczać powstało w czasie, gdy pozwany był członkiem zarządu spółki. Sąd Apelacyjny nie podziela stanowiska Sądu Okręgowego, że zobowiązanie do zwrotu dotacji udzielonejspółce Przedsiębiorstwo Usług (...)W.powstało z chwilą zawarcia umowy z dnia 23.04.2004 r. Zobowiązanie do zwrotu udzielonej dotacji powstało dopiero z chwilą wypowiedzenia przez stronę powodową umowy z dnia 23.04.2004 r. Strona powodowa nie twierdziła, aby wypowiedziała umowę z dnia 23.04.2004 r. w czasie gdy pozwanyP. S.był członkiem zarządu spółki. Strona powodowa nie twierdziła nawet, że w czasie gdyP. S.był członkiem zarządu spółki powstały przyczyny uzasadniające wypowiedzenie tej umowy. Zgodnie z § 10 umowy z dnia 23.04.2004 r. w przypadku wystąpienia okoliczności przewidzianych w § 9 umowy strona powodowa mogła wypowiedzieć umowę i wezwać beneficjenta, tj.spółkę Przedsiębiorstwo Usług (...), do zwrotu kwoty otrzymanej pomocy finansowej. Strona powodowa twierdziła, że przyczyną wypowiedzenia umowy z dnia 23.04.2004 r. było niepoddanie się przezspółkę Przedsiębiorstwo Usług (...)obowiązkowi kontroli. Strona powodowa przyznała (k. 441), że pierwsze wezwanie do zwrotu udzielonej dotacji miało miejsce w dniu 29.03.2010 r. Materiał dowodowy nie pozwala więc na przyjęcie, aby w czasie gdyP. S.był członkiem zarządu spółki, strona powodowa zwracała się do spółki z żądaniem poddania się kontroli, czyli aby w tym czasie wystąpiły okoliczności, uzasadniające wypowiedzenie umowy i zażądanie zwrotu kwoty otrzymanej pomocy finansowej. Wręcz przeciwnie, okoliczność iż dopiero w 2010 roku wezwano spółkę do zwrotu udzielonej pomocy, z powołaniem się na niepoddanie się kontroli, uzasadnia wniosek, że dopiero w 2010 roku powstały okoliczności uzasadniające wypowiedzenie umowy z dnia23.04.2004 r. i w konsekwencji żądanie zwrotu udzielonej spółce pomocy.Zauważyć przy tym trzeba, że ustalenie kiedy powstało zobowiązanieobjęte tytułem egzekucyjnym nie oznacza kwestionowania zobowiązania spółki objętego tym tytułem, lecz jest konieczne dla określenia przesłanek odpowiedzialności członka jej zarządu. Tym samym podnoszony przezstronę powodową zarzut, iż badanie tej okoliczności jest niedopuszczalne w świetleart. 365 § 1 k.p.c., nie może zostać uznany za trafny.
A zatem, skoro materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia,aby zobowiązanie wobec spółki objęte tytułem egzekucyjnym powstało w czasie gdyP. S.był członkiem zarządu spółki, powództwo wobec niego nie mogło zostać uwzględnione.
W świetle powyższego nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zarzuty apelacji dotyczące błędnego, zdaniem skarżącego, ustalenia czasu właściwegodla zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłościspółki Przedsiębiorstwo Usług (...), z tego względu Sąd Apelacyjny uznał za zbędne odnoszenie się do tych zarzutów.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w pkt I i powództwo wobec pozwanegoP. S.oddalił orazwpkt IIIzasądzając od strony powodowej na rzecz pozwanego koszty procesuw kwocie została oparta na treściart. 98 k.p.c.Na zasądzona z tego tytułu kwotę złożyły się koszty wynagrodzenia pełnomocnika procesowego w kwocie 7.200 zł obliczone na podstawie§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszeniaprzez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduoraz zaliczka uiszczona na poczet kosztów opinii biegłej w kwocie 4.000 zł. Ponadto Sąd Apelacyjny nakazał stronie powodowej uiszczenie dalszej kwoty wydatków związanych z przeprowadzonym dowodem z opinii biegłej w kwocie 1.632,20 złna podstawieart. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowychw sprawach cywilnych.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.Na zasadzona z tego tytułu kwotę złożyły się opłata od apelacji w wysokości10.967 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 5.400 zł obliczone na podstawie§ 6 pkt 7 i § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonejz urzędu.