Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu
VIII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VIII Ns 142/14
Data wyroku: 2015-05-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Paweł Wiśniewski
Podstawa prawna: art. 961 k.c.
Teza: o ty, czy przedmioty majątkowe przeznaczone w testamencie  jednej  lub kilku osobom  wyczerpują prawie cały spadek decyduje stosunek wartości przedmiotów objętych rozporządzeniem spadkodawcy oraz w testamencie pominiętych, z chwili sporządzenia testamentu.

Sygn. akt VIII Ns 142/14

POSTANOWIENIE
Dnia 13 maja 2015 r.
Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia Wydział VIII Cywilny
w składzie:
Przewodniczący  SSR Paweł Wiśniewski
Protokolant Alicja Winiarska
po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy
z wnioskuA. M.
przy udzialeH. K.
o stwierdzenie nabycia spadku poJ. M.
postanawia:
stwierdzić, że spadek poJ. M., zmarłym w dniu 22 lutego1999 r. weW., ostatnio stale zamieszkałym przyul. (...)weW., na podstawie testamentu z dnia 14 sierpnia 1988 r. nabyła w całości córkaH. K..
Sygn. aktVIII Ns 142/14

UZASADNIENIE
WnioskodawcaA. M.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po swoim ojcu -J. M..
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawcaJ. M., ostatnio stale zamieszkały weW.przyul. (...), zmarł w dniu 22 lutego 1999 r. weW.. W chwili śmierci był wdowcem.
(dowód: - odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy, k. 3;
- zapewnienia spadkowe wnioskodawcy i uczestniczki postępowania.)
Spadkodawca miał dwoje dzieci: synaA. M.i córkęH. K..
(dowód: - odpis skrócony aktu urodzeniaA. M., k. 3;
- odpis skrócony małżeństwaH. K., k. 3;
- zapewnienia spadkowe wnioskodawcy i uczestniczki postępowania.)
W dniu 14 sierpnia 1988 r. spadkodawca sporządził własnoręczny testament w którym oświadczył, że majątek nabyty aktem notarialnym nr 8012/1974 z dnia 19 kwietnia 1974 r. przeznacza w całości córceH. K.. Wskazał, że kupiony dom wpisany jest wksiędze wieczystej nr (...). Poza tym oświadczył, że testament przekazuje na dobroH. K.oraz jej dzieciM.iA..
(dowód: - testament z dnia 14 sierpnia 1988 r. wraz z protokołem otwarcia i ogłoszenia testamentu, k. 11-12 i 14 akt Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia o sygn. I Ns 168/09,
- zeznania świadkaS. S., k. 107-108.)
W chwili sporządzania testamentu spadkodawca wraz z żonąD.M.był - na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej - współwłaścicielem nieruchomości lokalowej położonej weW.przyul. (...), którą małżonkowie nabyli na podstawie umowy sprzedaży z dnia 19 kwietnia 1974 r. Dla opisanej nieruchomości w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków została wówczas założonaksięga wieczysta o numerze (...).
(dowód: odpis zupełny zksięgi wieczystej (...), k. 26-28)
W chwili sporządzania testamentu spadkodawca nie był właścicielem innych wartościowych składników majątkowych.
(bezsporne)
Dokonując ustaleń faktycznych, Sąd pominął – jako nieistotne dla rozstrzygnięcia - twierdzenia związane z relacjami między uczestnikami postępowania, w tym co do wiedzy uczestniczki postępowania o miejscu zamieszkania wnioskodawcy.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 926 k.c., powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
W toku niniejszego postępowania ujawniony został testament spełniający wymagania testamentu własnoręcznego, o których mowa wart. 949 § k.c.Zgodnie z powołanym przepisem, spadkodawca może bowiem sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Autentyczność tego testamentu nie budziła wątpliwości. Ostatecznie żaden z uczestników postępowania nie podnosił bowiem, że testament nie został faktycznie sporządzony przez spadkodawcę. Także w ocenie Sądu nie istniały okoliczności mogące poddawać w wątpliwość autentyczność testamentu i uzasadniać dopuszczenie z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego celem zweryfikowania czy testament został sporządzony i podpisany przez spadkodawcę. Prawdziwości testamentu nie podważało bowiem dokonane bez udziału biegłego porównanie testamentu z przedłożonymi przez uczestniczkę postępowania dokumentami z odręcznym pismem spadkodawcy (art. 254 § 1w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.). ŚwiadekS. S.(k. 107-108) w sposób przekonujący, spójny i jasny, potwierdził zaś fakt własnoręcznego sporządzenia i podpisania testamentu przez spadkodawcę.
Ustalając treść ostatniej woli spadkodawcy wyrażoną w testamencie, w którym spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie poszczególne przedmioty majątkowe, należy mieć na względzieart. 948 i art. 961 k.c.We wskazanych przepisach przewidziano dyrektywy interpretacyjne testamentu, przy czym dyrektywa zawarta wart. 948 k.c.ma charakter ogólny, dyrektywa zaś zart. 961 k.c.- szczególny. Zgodnie z pierwszym z wymienionych artykułów, testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy. Jeżeli w oparciu o treść testamentu nie można w sposób jednoznaczny ustalić rzeczywistej woli spadkodawcy, testament obejmuje prawie cały - a tym bardziej cały - spadek, wątpliwości zaś dotyczą zakwalifikowania jako spadkobiercy albo zapisobiercy osoby, na rzecz której dokonano w testamencie rozrządzeń, zastosowanie znajduje reguła wyrażona wart. 961 k.c.W myśl tego artykułu, jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku; jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów. Uregulowanie zawarte wart. 961 k.c.oparte jest na założeniu, że powołanie spadkobiercy może dotyczyć tylko ułamkowej części spadku, a nie poszczególnych praw (przedmiotów) majątkowych.
Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie stanowiskiem, które w ocenie Sądu zasługuje na aprobatę, o tym, czy przedmioty majątkowe przeznaczone w testamencie jednej lub kilku osobom wyczerpują prawie cały spadek decyduje stosunek wartości przedmiotów objętych rozporządzeniem spadkodawcy oraz w testamencie pominiętych, z chwili sporządzenia testamentu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 września 1993 r., III CZP 122/93, OSP 1994.10/177; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1997 r., I CKN 276/97, OSNC 1998/4/63; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2004 r., III CK 472/03, LEX nr 146714).
Skoro zatem spadkodawca w testamencie przeznaczył uczestniczce postępowania nieruchomość, która w chwili sporządzenia testamentu wyczerpywała prawie cały spadek, nie zaznaczając przy tym, że czyni to tytułem zapisu (art. 968 § 1 k.c.), to znaczy, iż powołał ją jako spadkobiercę do całego spadku.
Dodać należy, że zdaniem Sądu zawarta na końcu testamentu wzmianka o wnuczkach spadkodawcy (córkach uczestniczki postępowania) nie stanowiła rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci, a była jedynie wyrazem dokonanej przez spadkodawcę oceny w zakresie majątkowych skutków sporządzonego przez niego testamentu. Spadkodawca miał bowiem prawo przewidywać, że wskutek dokonanego rozrządzenia (powołania do całego spadku swojej córki) wymienione wnuczki – jako dzieci uczestniczki postępowania – w jakimś stopniu również skorzystają na odziedziczeniu wchodzącej w skład spadku nieruchomości przez ich matką, a w szczególności, iż w przyszłości same staną się współwłaścicielami tej nieruchomości, skoro należą do kręgu jej spadkobierców ustawowych.
Mając na względzie powyższe, na podstawieart. 677 § 1 k.p.c.oraz powołanych powyżej przepisówk.c.Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.