Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 2155/15
Data wyroku: 2016-01-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON

Sygn. akt I C 2155/15

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 15 czerwca 2015 r., skierowanym przeciwko pozwanemu miastu stołecznemuW.,Zakładowi (...)w dzielnicyM.m.st.W.,A. B.wniósł o ustalenie, że z dniem 17 września 1996 r. wstąpił w stosunek najmulokalu mieszkalnego nr (...)w budynku przyulicy (...)wW., w miejsce jego zmarłego ojcaS. B., z mocy prawa, na podstawieart. 691 § 1 kodeksu cywilnego. Nadto powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego zwrotu kosztów procesu.
W uzasadnieniu pozwu wskazano, że ojciec powodaS. B.otrzymał przydział ww. lokalu jako pracownik Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej. Powód wskazał, że stale zamieszkiwał ze swoim ojcem w chwili jego śmierci i zamieszkuje w owym lokalu do chwili obecnej (pozew k. 1-4).
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powód zakwestionował fakt stałego zamieszkiwania powoda w objętym pozwem lokalu w dacie śmierci jego ojca. Nadto pozwany wskazał, że powód nie ma interesu do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie, z uwagi na toczącą się obecnie sprawę z powództwa m.st.W.przeciwkoA. B.o eksmisję z ww. lokalu. Pozwany podniósł również, żeart. 691 § 1 k.c.nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w dniu śmierci ojca powoda lokal pozostawał w dyspozycji Komendanta Głównego Policji i miały do niego zastosowanie przepisy szczególne (m.in. ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (…) z 18 lutego 1994 r.), wyłączające stosowanie przepisówkodeksu cywilnego. (odpowiedź na pozew k. 21-25).
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. B.zamieszkiwał wlokalu nr (...)w budynku przyulicy (...)wW., stanowiącym tzw. osobną kwaterę stałą od dnia 9 listopada 1955 r., tj. od dnia otrzymaniu przydziału tej kwatery przez jego ojcaS. B.i nadal tam mieszka. Zgodnie z treścią ww. przydziałuA. B.był osobą uprawnioną do zamieszkiwania w owym lokalu wraz z ojcem. (przydział kwatery stałej k. 5, zeznania świadkaB. C.k. 44v, zeznania świadkaB. P.k. 44v, przesłuchanie powoda k. 44v).
S. B.zmarł w dniu 17 września 1996 r. (bezsporne, odpis skrócony aktu zgonu k. 4 akt sprawy I C 3853/14 tut. Sądu). Również w tej dacieA. B.stale zamieszkiwał w ww.lokalu nr (...)(zeznania świadkaB. C.k. 44v, zeznania świadkaB. P.k. 44v, przesłuchanie powoda k. 44v).
Pismami z dni: 1.07.2002 r., 27.02.2003 r. i 5.09.2003 r.(...)M.(...)W.zwracało się doA. B.o dostarczenie decyzji potwierdzającej jego prawa do ww.lokalu nr (...)przyul. (...)wW.(k. 5-7 akt sprawy I C 3853/14 tut. Sądu). Pismem z dnia 18 maja 2009 r. m.st.W.poinformowałoA. B., że zajmuje on ww.lokal mieszkalny nr (...)bez tytułu prawnego (pismo k. 28).
Na mocy porozumienia z dnia 4 sierpnia 2009 r. zawartego z m.st.W.Komendant Główny Policji zrzekł się dyspozycji co do ww.lokalu nr (...). (k. 6-8).
Pozwem z dnia 18 grudnia 2014 roku m.st.W.wniosło o nakazanieA. B.i jego żonieW. B.opróżnienia ww.lokalu nr (...)i wydania go powodowi. Postępowanie w powyższej sprawie jest obecnie zawieszone. (pozew o eksmisję k. 1-2 akt sprawy I C 3853/14 tut. Sądu, postanowienie k. 66).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wymienionych wyżej dokumentów, zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy i sprawy o sygn. akt I C 3853/14 tut. Sądu i niekwestionowanych przez strony, jak również w oparciu o zeznania świadków i powoda, uznając je za wiarygodne.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy nie było podstaw do zastosowania w stosunku do powoda przepisuart. 691 § 1 k.c.Należy bowiem wskazać, że, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sporny lokal w chwili śmierciS. B.pozostawał w dyspozycji organu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych - Komendanta Głównego Policji. Powyższy przydział ojciec powoda otrzymał na podstawie Zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych (przydział k. 5). Ww. lokal mieszkalny pozostawał w dyspozycji Komendanta Głównego Policji aż do dnia 4 sierpnia 2009 r., kiedy to na mocy porozumienia zawartego z m.st.W., Komendant Główny Policji zrzekł się dyspozycji co do tej nieruchomości.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który Sąd w niniejszym składzie podziela, do lokali mieszkalnych pozostających w dyspozycji organów Policji nie ma zastosowania przepisart. 691 § 1 k.c.W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jestrozdział 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzezart. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Wewnętrznej oraz ich rodzin(t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67) mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. (vide: uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wK.z 26.01.2011 r., sygn. akt III SA/Kr 343/10).
Trafność powyższego stanowiska potwierdził także Wojewódzki Sąd Administracyjny wW.w uzasadnieniu wyroku z 15.02.2011 r. (sygn. akt II SA/Wa 1644/09, Lex nr 993856), wprost wskazując, że do lokali, o których mowa w rozdziale 8 ustawy z 1990 r. o Policji, nie mają zastosowania przepisyk.c., w tymart. 691 § 1 k.c., gdyż prawo do powyższych lokali mieszkalnych będących w dyspozycji organów Policji nie jest instytucją prawa cywilnego, lecz szczególną uregulowaną wustawie o Policjioraz w ustawie z 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela powyższe poglądy judykatury i przyjmuje je za własne.
Przepis art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (…), w brzmieniu obowiązującym w dacie śmierci ojca powoda (tj. 17 września 1996 r.), wyczerpująco regulował krąg osób uprawnionych do zajmowania lokalu mieszkalnego w przypadku śmierci jego najemcy, będącego funkcjonariuszem Policji lub byłym funkcjonariuszem uprawnionym do policyjnej emerytury lub renty. Zgodnie z ww. przepisem, prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach.
Także w orzecznictwie podkreśla się, zdaniem Sądu trafnie, że nie można wywodzić tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego jedynie z bycia członkiem rodziny po zmarłym funkcjonariuszu, ponieważ art. 29 ust. 2 ustawy z 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (…) formułuje warunek zgodnie z którym, do nabycia prawa do mieszkania wymagane jest jeszcze, aby członek rodziny był uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu. (vide: uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z 2.10.2012 r.(...) SA/Wa 948/12, Lex nr 1249161).
Na gruncie niniejszej sprawy, pomiędzy stronami procesu było bezsporne, że powód w dacie śmierci jego ojca nie spełniał powyższych warunków, gdyż w świetle przepisuart. 77 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, nie był osobą uprawnioną do renty rodzinnej po swoim ojcu.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż powództwo w rozpoznawanej sprawie podlegało oddaleniu nawet przy przyjęciu - wyłącznie hipotetycznie - założenia, że do sytuacji prawnej powoda znajduje zastosowanie przepisart. 691 k.c.Wypada bowiem wskazać, że powód nie posiadał interesu prawnego w domaganiu się ustalenia wstąpienia w stosunek najmu ww.lokalu nr (...), co w świetle przepisuart. 189 k.p.c.stanowi waruneksine qua nonuwzględnienia tego rodzaju powództwa.
Interes prawny w rozumieniu ww. przepisu jest kategorią obiektywną. Jest to bowiem rzeczywiście, a nie tylko hipotetycznie (jedynie w odczuciu strony) istniejąca potrzeba prawna uzyskania wyroku danej treści - występująca wówczas, gdy zaistniała sytuacja faktycznego naruszenia, czy zagrożenia naruszenia określonej sfery prawnej. Chodzi mianowicie o sytuację, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, a tym samym definitywnie zakończy istniejący spór lub prewencyjnie zapobiegnie powstawaniu takiego sporu w przyszłości (vide: uzasadnienia wyroków Sądu Najwyższego: z dnia 4 października 2001 r., I CKN 425/00, Lex nr 52719; z dnia 8 maja 2000 r., V CKN 29/00, Lex nr 52427 i z dnia 18 marca 2011 r., III CSK 127/10, Lex nr 846586 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 5 kwietnia 2007 r., III AUa 1518/05, Lex nr 257445).
W szczególności brak interesu prawnego zachodzi wówczas, gdy stan niepewności może być usunięty w drodze dalej idącego powództwa o świadczenie bądź w drodze podjęcia obrony w toku wytoczonej już przez pozwanego w procesie o ustalenie odrębnej sprawy o świadczenie (vide: uzasadnienia wyroków Sądu Najwyższego: z dnia 29 lutego 1972 r., I CR 388/71, Lex nr 7066; z dnia 16 kwietnia 2010 r., IV CSK 453/09, Lex nr 578163; z dnia 4 marca 2011 r., I CSK 351/10, Lex nr 785272).
W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej sytuacja zaistniała na gruncie niniejszej sprawy, albowiem przed wszczęciem niniejszego procesu przez powoda, m.st.W.wytoczyło powództwo o eksmisję powoda z przedmiotowegolokalu nr (...), a postępowanie w tej sprawie nie jest jak dotąd zakończone. Należy zaś podkreślić, że w sprawie o eksmisję Sąd bada m.in. kwestię istnienia po stronie pozwanego skutecznego względem właściciela prawa do zajmowanego lokalu.
Powyższe stanowisko znajduje również oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 1998 r. (III CKN 56/98, Lex nr 35754) stwierdził, że gdy przedmiotem żądania w jednej sprawie jest eksmisja z lokalu mieszkalnego, a w drugiej - żądanie przez pozwanych ze sprawy eksmisyjnej ustalenia wstąpienia w stosunek najmu tego lokalu, to powództwo o ustalenie należy w takiej sytuacji ocenić w aspekcie braku interesu prawnego w rozumieniuart. 189 k.p.c.
Mając na względzie powyższe, Sąd oddalił powództwo (pkt 1. sentencji).
W punkcie 2. wyroku Sąd odstąpił od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz pozwanego, mimo przegrania przez niego procesu. Powyższe rozstrzygnięcie znajduje oparcie w przepisieart. 102 k.p.c., za którego zastosowaniem w niniejszej sprawie przemawiał fakt, że powód, który od kilkudziesięciu lat zamieszkuje w objętym pozwem lokalu, niewątpliwie był silnie subiektywnie przekonany o słuszności dochodzonego pozwem roszczenia. Możliwość potraktowania powyższej okoliczności jako przesłanki orzeczenia o kosztach procesu w oparciu oart. 102 k.p.c.jest także aprobowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. (vide: uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2012 r. II CZ 95/12 Lex nr 1232771; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1979 r., III PR 78/79, OSPiKA z 1989 r., Z. 11, poz. 196).
Mając na uwadze wszystkie przytoczone wyżej okoliczności faktyczne i rozważania prawne, Sąd orzekł jak w sentencji.

ZARZĄDZENIE

1
Odpis wyroku z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikowi powoda;

2
Po prawomocnym zakończeniu postępowania odłączyć akta sprawy I C 3853/14.

Dnia 11 stycznia 2016 roku.