Sąd Okręgowy w Toruniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1950/14
Data wyroku: 2015-12-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Westphal
Słowa kluczowe: Nieważność Umowy
Podstawa prawna: art. 58 k.c.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 grudnia 2015r.
Sąd Okręgowy w Toruniu, Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Andrzej Westphal
Ławnicy: ---
Protokolant: sekr. sąd. Marlena Ossowska
po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 roku
sprawy z powództwa:(...)Spółka Akcyjna wW.

przeciwko:B. W.iT. W.
o ustalenie

I
oddala powództwo,

II
zasądza od powoda(...)Spółka Akcyjna wW.na rzecz każdego z pozwanychB. W.iT. W.kwoty po 1.817,00 zł (jeden tysiąc osiemset siedemnaście) z tytułu zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 1950/14

UZASADNIENIE
Powód(...)S.A. wW.wniósł pozew przeciwko pozwanymB. W.iT. W.. Domagał się w nim ustalenia nieważności umowy z dnia 27.02.2012r. ustanowienia odrębnej własności lokalu oraz sprzedaży nieruchomości na ich rzecz .
Pozwani wnosili o oddalenie powództwa i zwrot kosztów ( k. 62 – 63 v).

Sąd ustalił, co następuje :
W dniu 12 grudnia 2008 r. między GminąŁ., a(...)S.A. wW.została zawarta umowa o przeniesienie przez(...)prawa użytkowania wieczystego gruntów w celu zwolnienia się ze zobowiązania w trybie art. 66 ustawy ordynacja podatkowa. Między innymi, jej przedmiotem byładziałka oznaczona numerem (...)położona wŁ., opisana w tej umowie jako teren kolejowy - „byłe torowisko” .
dowód: umowa k. 20 - 28 ,
W dniu 27 lutego 2012r. między(...)S.A. wW., aB. W.iT. W.została zawarta umowa w formie aktu notarialnego ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i sprzedaży. Stwierdzono w niej ,że wksiędze wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy wT.wpisane jest na rzecz(...)S.A. wW.prawo użytkowania wieczystego nieruchomości o obszarze 0,3541 ha stanowiącejdziałki o numerach (...). W umowie zawarty jest wniosek o odłączenie z tej księgidziałki numer (...)i założenie dla niej nowej księgi. W umowie stwierdza się dalej ,że na tej działce położony jest budynek mieszkalny ( jego adres toŁ.,ul. (...)) , w którym znajduje sięlokal o numerze (...)( szczegółowo opisany w tej umowie ), którego najemcami sąB. W.iT. W.. Strony oświadczyły ,że ustanawiają odrębną własność tego lokalu oraz ,że będzie z nim związany udział wynoszący 14.954/29.309 części w nieruchomości wspólnej. Następnie w tej umowie powód sprzedał pozwanym opisany w niej lokal mieszkalny wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu .
dowód: umowa k. 10 – 17, mapa k. 18 , wypis z rejestru gruntów k. 19 ,
W 2012r. , po zawarciu umowy z 27 lutego , pozwani zwrócili się do Urzędu Gminy wŁ.o zezwolenie na wycięcie krzewów . W urzędzie poinformowano ich , że nie ma ją prawa od wskazywanej przez nich działki. Budynek przyul. (...)znajduje się bowiem nadziałce o numerze (...)a nie(...)- jak wskazano w umowie .
Błąd ten powstał prawdopodobnie na etapie sporządzania operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę . Nieruchomość przyul. (...)stanowi nieczynny dworzec nazywany dawnej(...). W tym samym obrębie geodezyjnym(...), nadziałce numer (...), znajduje się inna nieczynna stacja kolejowa -(...). Powierzchnie obu działek oraz ich kształt i zabudowa są podobne . Obie stacje znajdują się blisko siebie . W obu przypadkach prawo do nieruchomości przysługiwało dawniej(...).
dowód: zeznania świadkaP. S.k. 78 v – 79 ,

Sąd zważył, co następuje:
Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy były w istocie niesporne między stronami . Zeznania świadkaP. S., zajmującego się w Urzędzie Gminy wŁ.sprawami gruntowymi , w sposób obrazowy i wyczerpujący zilustrowały problem oraz wskazały na prawdopodobną przyczynę jego powstania . Były one zgodne ze stanowiskami zajmowanymi przez strony i nie były przez nie kwestionowane . Dlatego sąd dał wiarę tym zeznaniom.
Wobec niesporności stanu faktycznego zbędne było przeprowadzanie kolejnych dowodów z zeznań świadków :G. W.,J. M.,K. K.iK. W.. Sąd oddalił te wnioski na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015r. ( k. 140 ).
Problem w niniejszej sprawie sprowadzał się do dwóch kwestii :
a/ tego ,że w akcie notarialnym z dnia 27.02.2012r. nieprawidłowo wskazano numer działki , na której znajduje się budynek z mieszkaniem , które sprzedano pozwanym . Prawidłowe jej oznaczenie to(...), a nie(...). Nadziałce (...)znajduje się inny dworzec , inny budynek mieszkalny,
b/ gdy jednak ten błąd został ujawniony , to okazało się ,że prawo użytkowania wieczystegodziałki numer (...)zostało już wcześniej , gdyż dnia 12 grudnia 2008 r., przeniesione przez powoda na GminęŁ.w zamian za zaległości podatkowe. W dniu 27 lutego 2012 r. powód nie dysponował więc żadnym prawem do tego gruntu.
Powód nie wskazał w uzasadnieniu pozwu żadnej podstawy prawnej swojego żądania . Pisze w nim natomiast o ( k. 4 ) :
1/ swoim działaniu pod wpływem błędu, co do oznaczenia ewidencyjnego nieruchomości , które skutkowało mylnym przeświadczeniem , iż powód „posiada prawo użytkowania wieczystego” ,
2/ nie posiadaniu tytułu prawnego do nieruchomości , a jedynie prawa do poczynionych na niej nakładów w postaci budynków ( mieszkalnego i gospodarczego ) ,
Ad 1 /
Formułowanie tej podstawy stwierdzenia nieważności umowy nie może odnieść zamierzonego przez powoda skutku . Zgodnie bowiem zart. 84 § 1 k.c.w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone inne osobie , uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest jedynie wtedy , gdy błąd został wywołany przez tę osobę , chociażby bez jej winy , albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć , ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.
W niniejszej sprawie mamy właśnie do czynienia z oświadczeniem złożonym przez powoda innej osobie - pozwanym, a czynność miała charakter odpłatny . Pozwani nie wywołali błędu po stronie powoda , nie wiedzieli o nim , ani nie mogli z łatwością go zauważyć . Przy zawarciu umowy powoda reprezentowali jego pracownicy , co do których pozwani zasadnie mogli przypuszczać ,że są to osoby kompetentne , skoro spółka upoważniła ich do reprezentowania jej przy zawieraniu takich umów . Osoby te pracowały w komórkach zajmujących się gospodarowaniem nieruchomościami ( por. k. 10 – 11 ) . Jedna z nich to pracownik(...) S.A.-(...)wG., a druga –(...)w(...) S.A.(...)wG.. To przedstawiciele powoda złożyli oświadczenia opisane w § 1 aktu notarialnego . Nie było też sporne w sprawie, że to powód przygotował niezbędną dokumentację . Pozwani nie mieli więc żadnych podstaw ,żeby przypuszczać ,że coś się nie zgadza. Nie mogli też błędu z „łatwością zauważyć” , skoro w tej dokumentacji wszystko się zgadzało i nawet notariusz nie miał żadnych do niej zastrzeżeń , skoro doszło do sporządzenia umowy. Nie zachodzą więc przesłanki pozwalające powodowi na skuteczne uchylenie się od skutków prawnych swojego oświadczenia woli,
Ad 2 /
Przeniesienie prawa własności nieruchomości , czy też jej użytkowania wieczystego , które nie przysługuje zbywcy , nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności umowy. Żaden przepis nie zakazuje bowiem zawierania takich umów ,ani nie wiąże z nimi skutku nieważności . Brak po stronie sprzedawcy przymiotu właściciela jest wadą prawą w rozumieniuart. 5563k.c.Jej istnienie nie powoduje natomiast nieważności umowy na podstawieart. 58 k.c .W takim przypadku zastosowanie mają bowiem przepisy o rękojmi i według nich należy oceniać skutki takiej umowy.
Wobec braku podstaw prawnych do uwzględnienia powództwa , podlegało ono oddaleniu.
Skoro powód przegrał sprawę, to na podstawieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.zasądzono od niego na rzecz pozwanych zwrot kosztów procesu . Składały się na nie : wynagrodzenie pełnomocnika wynoszące 3.600 zł. ( § 6 pkt 6 rozporządzenia z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … ) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw. Stosując odpowiednioart. 105 § 1 k.p.c.sąd przyznał pozwanym zwrot kosztów po połowie.