Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 888/14
Data wyroku: 2015-05-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bogumił Goraj, Irena Dobosiewicz, Tomasz Adamski
Słowa kluczowe: Wspólność Ustawowa, Zniesienie Współwłasności
Podstawa prawna: art. 46 k.r. i op. w zw. z art. 1035 k.c. w zw. z art. 212 § 1 i § 2 k.c.

Sygn. akt II Ca 888/14

POSTANOWIENIE
Dnia 27 maja 2015r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący SSO Bogumił Goraj
Sędzia SO Irena Dobosiewicz (spr.)
Sędzia SO Tomasz Adamski
Protokolant sekr. sądowy Tomasz Rapacewicz
po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. G.
z udziałemR. G.
opodział majątku wspólnego
na skutek apelacji wnioskodawczymod postanowienia Sądu Rejonowego w Inowrocławiuz dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt. I Ns 704/12
postanawia:

I
zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 3(trzecim) w ten sposób, że w miejsce zasądzonej kwoty 60.634,32 zł zasądzić od uczestnika na rzecz wnioskodawczym kwotę 62.731,36 (sześćdziesiąt dwa tysiące siedemset trzydzieści jeden złotych trzydzieści sześć groszy);

II
oddalić apelację w pozostałej części;

III
ustalić, że wnioskodawczym i uczestnik ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane z ich udziałem w sprawie.

Na oryginale właściwe podpisy
II Ca 888/14

UZASADNIENIE
WnioskodawczymM. G.w dniu 12 lipca 2012r. wniosła o podział majątku wspólnego, wskazując, iż w jego skład wchodzą dwie nieruchomości lokalowe - mieszkanie przyul. (...)wI.opowierzchni 48m i wartości 150 000 zł, mieszkanie przyul. (...)o powierzchni 26 m2i wartości 100 000 zł i ruchomości wymienione we wniosku. Domagała się przyznania jej obu nieruchomości lokalowych, zwłaszcza większego z uwagi na to, że pod jej opieką pozostaje córka ze związku małżeńskiego, które zostało rozwiązane w 2012r.
UczestnikR. G.potwierdził skład majątku wspólnego, zakwestionował wartość mieszkania przyul. (...)oraz niektórych ruchomości. Domagał się nadto rozliczenia nakładów, jakie poniósł z majątku osobistego na majątek wspólny byłych małżonków.
Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014r. Sąd Rejonowy w Inowrocławiu ustalił skład majątku wspólnego byłych małżonków oraz przyznał mieszkanie przyul. (...)wI.uczestnikowi, mieszkanie przy ul.(...)wnioskodawczym, ruchomości zaś wskazane we wniosku uczestnikowi, zasądzając od niego na rzecz wnioskodawczym kwotę 60 634,32 zł z tytułu należnego wnioskodawczym udziału w majątku wspólnym, płatną w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, zaś w przedmiocie kosztów postępowania orzekł na mocyart. 520§2 k.p.c.
Swoje rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach natury prawnej:

1
M.iR. G.zawarli związek małżeński 24 sierpnia 2007 roku, które został rozwiązany wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 16 kwietnia 2012 roku prawomocnym z dniem 7 maja 2012 roku.
Przed zawarciem związku małżeńskiego wnioskodawczym i uczestnik w dniu 11 czerwca 2007 roku dokonali zakupu w udziałach po1/2części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przyul. (...)wI.za cenę 124.000,00 zł. Następnie po zawarciu związku małżeńskiego aktem notarialnym z dnia 29 sierpnia 2007 roku zawarli umowę majątkową małżeńską zgodnie z którą rozszerzyli wspólność ustawową i postanowili, że wspólnością obejmują wszystkie przedmioty majątkowe nabyte przez nich przed zawarciem związku małżeńskiego. Wartość mieszkania przyul. (...)została ustalona przez biegłego sądowego na dzień 7 maja 2012 roku na kwotę 141.024,00 zł.
r
Środki na zakup udziału1/2części tego prawa przez uczestnika pochodziły między innymi z darowizny przekazanej przez ojcaZ. G.w kwocie 33.999,00 zł. Środki na zakup 1/2 części swego prawa przekazała również wnioskodawczym w łącznej kwocie 15.000,00 zł z czego 10.000,00 zł stanowiło darowiznę od jej ojcaJ. P..R. G.zakupił w związku z nabyciem1/2części w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego materiały służące do jego remontu w kwocie 9.282,80 zł. Na sfinansowanie zakupu tego mieszkania został zaciągnięty kredyt w(...) Bank (...) S.A.przez wnioskodawczynię i uczestnika. W trakcie trwania związku małżeńskiego wnioskodawczym i uczestnik nabyli wchodzący w skład majątku wspólnego sprzęt AGD: sokowirówkę, mikser, sandwich, opiekacz, telewizor 39 cali, lodówkę, pralkę, orbitrek, aparat fotograficzny, słuchawki, nawigację oraz sprzęt RTV w postaci subbufera, wieżęH., telewizor 32 caleS., głośnikiJ., stolik RTV, notebook,(...), laptop, DVDH., rowerG..M.iR. G.nabyli także w czasie małżeństwa spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przyul. (...)wI.o wartości ustalonej przez biegłego sądowego na dzień 7 maja 2012 roku na kwotę

2
80.332,00 zł azakopmieszkania został sfinansowany z kredytu bankowego(...) Bank (...) SA. Mieszkanie przyul. (...)jest od lipca 2013 roku wynajmowane z miesięcznym czynszem w kwocie 1.000,00 zł , który pobiera wyłącznie wnioskodawczym. W mieszkaniu przyul. (...)nie zamieszkuje wnioskodawczym ani uczestnik. Stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o przedłożone dokumenty, opinię biegłego sądowego z dziedziny szacowana wartości nieruchomości oraz zeznań świadków, przesłuchania wnioskodawczym i uczestnika. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania wiarygodności przedłożonych dokumentów.
Wskazał Sąd Rejonowy, iż podział majątku wspólnego małżeńskiego po ustaniu wspólności ustawowej nie został wKodeksie rodzinnym i opiekuńczym(kri op.) uregulowany samodzielnie i wyczerpująco. Przepisart. 46 k.r.i op. do podziału majątku, który był objęty wspólnością ustawową odsyła w sprawach nie unormowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o dziale spadku. Natomiast w myślart 1035 Kodeksu cywilnegodo wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów tytułu WI regulującego wspólność majątku spadkowego i dział spadku tj. przepisówart. 210i następnychk.c.Powołał się Sad Rejonowy na przepisart. 31 k.r.i op. regulujący reżim ustawowej wspólności majątkowej powstający z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami i z mocy ustawy obejmujący przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Wskazał też, że* regułą przewidzianą przez prawo jest równy udział małżonków w majątku wspólnym a odstępstwa od tej reguły noszą charakter wyjątku.
W przedmiotowej sprawy bezsporne były składniki majątku wspólnego. Kwestią sporną było to, iż zarówno wnioskodawczym jaki uczestnik postępowania wyrażali wolę uzyskania wyłącznego prawa do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przyul. (...)wI.. Natomiast kwestia przyznania mieszkania przyul. (...)wI.była konsekwencją dokonania rozstrzygnięcia w przedmiocie

3
mieszkania przyul. (...)wI.. Sporna była
również wartość ruchomości pozostawionych w mieszkaniu przy ul.

(...)wI.. Wnioskodawczym podnosiła, iż z
uczestnikiem mają jedno wspólne dziecko w wieku 6 lat nadto, że pozostaje w
związku z innym partnerem z którym ma również dziecko. Obecnie korzysta z urlopu
macierzyńskiego i przebywa w Szkocji gdzie córka chodzi do szkoły. Wskazała
również, iż nie wyklucza powrotu do kraju i chciałby zamieszkać wraz z córką w tym
mieszkaniu. Wskazała tez wnioskodawczyni, że posiada mieszkanie wŚ.oraz
,że jej partner także posiada własne mieszkanie. Uczestnik z kolei podnosił, iż
pozostaje on również w nowym związku i planuje z nowa partnerką posiadanie
dzieci stad chciałby również temu dziecku zapewnić odpowiednie warunki
mieszkaniowe. Ponadto nie posiada żadnego odrębnego lokalu mieszkalnego i nie
mieszka w żadnym z lokali objętych przedmiotowym postępowaniem. W tym
zakresie Sąd uznał, iż wnioskodawczyni ma obecnie zapewnione warunki mieszkalne
na odpowiednim poziomie. Przebywa bowiem w Szkocji, które stanowi jej centrum
życiowe, a córka tam uczęszcza do szkoły. Nadto ona i jej partner posiadają własne
mieszkania. Natomiast uczestnik nie posiada żadnego odrębnego lokalu
mieszkalnego i przebywa w kraju. Mając te wszystkie okoliczności na uwadze Sąd
przyznał spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przy ul.
(...)wI.uczestnikowi, a wnioskodawczyni
spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przy ul.(...)
(...)wI.. Sąd Rejonowy wskazał, że w przedmiocie
ruchomości to w toku postępowania zostało przedłożone oświadczenie z dnia 26
czerwca 2013 roku podpisane przez wnioskodawczynię i uczestnika zgodnie z którym
sprzęt RTV tam wymieniony został przekazany uczestnikowi. Wartość tych rzeczy
została zgodnie ustalona na kwotę 8.000,00 zł. Natomiast pozostałe ruchomości w
postaci miksera, sandwicha, opiekacza, telewizora 39 cali, lodówki, pralki, orbitreku,
aparatu fotograficznego przypadły wnioskodawczyni a ich niesporna wartość to kwota
8370 zł. Wnioskodawczyni dodatkowo wskazała, iż w mieszkaniu przy ul.
(...)pozostały ruchomości w postaci stołu i czterech krzeseł,
dywanu skórzanego i dwóch szafek- jednej na buty, a drugiej na płyty CD. Ponadto
4
pozostały tam kuchnia w zabudowie i sypialnia w zabudowie a w mieszkaniu przy ul.
(...)pozostały meble dębowe, co uczestnik potwierdził. Sąd Rejonowy przy ustaleniu powyższych wartości, nadto wartości
ruchomości pozostawionych w obu mieszkaniach na kwoty po 8000 zł, po
rozliczeniu kredytów zaciągniętych na zakup mieszkania przy ul.(...)i
(...)i dokonanej już częściowo spłacie tych kredytów, ostatecznie
wysokość należnej spłaty ustalił na 60 634,32 zł.
Sąd Rejonowy nie rozliczał nakładów w postaci części środków finansowych za zakup mieszkania przyul. (...), uznał bowiem , że były one poczynione na majątki osobiste każdego z byłych małżonków. Nie uwzględnił też Sąd Rejonowy kwoty 14647,21 zł, którą uczestnik miał przekazać na cele mieszkaniowe z tytułu likwidacji swojej książeczki mieszkaniowej, bo okoliczność ta nie znalazła potwierdzenia w materiale dowodowym, a zgodnie z reguła wyrażoną wart. 6 k.c, to uczestnik miał tę okoliczność udowodnić.
W przedmiocie kosztów postępowania to Sąd Rejonowy obciążył wnioskodawczynię i uczestnika w równych częściach, przyjmując, że oboje byli zainteresowani w równym stopniu wynikiem postępowania /art. 520§2 k.p.c./.
Apelację od postanowienia wniosłaM. G., zarzucając naruszenieart. 233§1 k.p.c.zarzucajc bezzasadne pomniejszenie wartości sprzętu przyznanego na własność uczestnika o wartość zużycia, pomimo braku ustosunkowania się do wynikających z innych dowodów czy faktów ustaleń, mających istotne znaczenie dla dokonanych w przedmiotowym zakresie podziałów ocen.
Nadto zarzuciła pominięcie przez Sąd Rejonowy rzeczywistej wartości sprzętu, pominięcie przez Sąd Rejonowy rzeczywistej wartości sprzętu/ tak w apelacji/, pominięcie faktu, że uczestnik nie partycypował w ponoszeniu kosztów utrzymania lokalu użytkowanego przez wnioskodawczynię, pominięcie dobrowolnego wyzbycia się dochodów za lokal przyul. (...), błąd w

5
ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że oboje byli małżonkowie maja jednakowy udział w majątku wspólnym oraz przyznanie lokalu mieszkalnego przyul. (...)uczestnikowi, bez dostatecznego rozważenia sytuacji rodzinnej i ekonomicznej obojga zainteresowanych.
Wskazując na powyższe zarzuty domagała się wnioskodawczym zmiany zaskarżonego postanowienia, ustalenia nierównych udziałów obojga byłych małżonków w majątku wspólnym przy dokonywaniu jego podziału, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w jego punktach 2 i 3 i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Inowrocławiu, nadto zasądzenia od uczestnika na rzecz wnioskodawczym zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Uczestnik domagał się oddalenia apelacji i zasądzenia od wnioskodawczym na rzecz uczestnika zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Dodatkowo dołączył do akt sprawy dowody - w postaci dowodów dokonanych wpłat przez wnioskodawczynię i uczestnika na poczet kredytów zaciągniętych na zakup obu mieszkań w okresie od maja 2014r. do maja 2015r. - 2560,88 zł łącznie na spłatę kredytu na zakupu mieszkania przyul. (...)i 6754,96 zł na zakup mieszkania przyul. (...)oraz dowody w postaci zadłużeń czynszowych obu mieszkań odpowiednio na kwoty 1620,84 zł i 432,60 zł/.
Domagał się w tej sytuacji uczestnik ponownego rozliczenia należnej wnioskodawczym spłaty.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawczym podlegała oddaleniu, zaś zmiana punktu 3 zaskarżonego postanowienia była tylko konsekwencją rozliczenia kwot kredytów, które do maja 2015r. spłacili oboje zainteresowani, a która to

6
okoliczność została potwierdzona przedłożonymi przez uczestnika dowodami wpłat, przy czym okoliczności te nie były kwestionowane przez wnioskodawczynię.
Przechodząc do podniesionych w apelacji zarzutów, to został sformułowany ta na prawdę tylko jeden, tj. zarzut naruszeniaart. 233§1 k.p.c.Nie mniej jednak treść zarzutu zdaje się wskazywać także na naruszenieart. 43§1 k.r.i op. przez przyjęcie przez Sąd Rejonowy równych udziałów byłych małżonków w majątku wspólnym, na co wprost wskazuje wniosek apelacyjny.
Sąd Okręgowy w całości podziela poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia i czyni je własnymi, także rozważania natury prawnej Sądu Rejonowego Sąd Okręgowy aprobuje w całości.
Odnosząc się zatem do zarzutu naruszeniaart. 43 §1 k.r.i op. to nie mógł on absolutnie znaleźć akceptacji Sądu odwoławczego. Podkreślenia wymaga, że wniosek o ustalenie nierównych udziałów, o którym mowa wart. 43§2 k.r.i op. nie został absolutnie zgłoszony przez wnioskodawczynię na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym.
Skoro tak, to zgłoszenie takiego żądania dopiero na etapie postępowania apelacyjnego uznać należy za niedopuszczalne. Zaaprobować należy stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 27 maja 1998r. w sprawie I CKN 730/97/OSNC 1998/12/221/, że w sprawie o podział majątku wspólnego niedopuszczalne jest zgłoszenie żądania ustalenia nierównych udziałów w tym majątku dopiero w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że taki wniosek, o ile nie zostanie zgłoszony do czasu zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji, nie może być zgłoszony w apelacji bo stanowi rozszerzenie wniosku, co w postępowaniu apelacyjnym jest niedopuszczalne /art. 383 k.p.c.w zw. zart. 13§2k.p.c./
W tej sytuacji Sąd Odwoławczy nie znalazł podstaw do rozpoznania tak zgłoszonego wniosku.
Natomiast zarzut naruszeniaart. 233§1 k.p.c.w sposób, w jaki został sformułowany, jawi się po pierwsze, jako niezrozumiały, po drugie, w żaden sposób nie zasługuje na akceptację.
Sąd Rejonowy bowiem dokonując ustalenia wartości ruchomości, miał na uwadze w tym zakresie zgodne stanowisko obojga zainteresowanych. W zakresie zaś ponoszenia przez obojga kosztów utrzymania mieszkań, to wskazać należy, że w przypadku mieszkania przyul. (...)to wnioskodawczym dysponowała tym lokalem i sama pobierała z tego tytułu czynsz w kwocie 1000 zł, który zasadnie został rozliczony przy ustalaniu należnej wnioskodawczym spłacie Aide - strona 7 uzasadnienia Sądu Rejonowego/.
Skoro zaś uczestnik czynszu nie pobierał, to oczywiście nie było żadnych kwot do jego ewentualnego rozliczenia.
Sąd Okręgowy aprobuje dokonany sposób podziału majątku wspólnego w zakresie obu lokali mieszkalnych. Wynika to z ustaleń Sądu Rejonowego, przyjętych za własne przez Sąd odwoławczy. Przede wszystkim nie może ujść z pola widzenia okoliczność, że wnioskodawczym z nowym partnerem, córką stron i dzieckiem z nowego związku od kilku lat zamieszkuje w Szkocji i tam jest jej i jej partnera centrum życiowe, poza tym jej partner ma tam stałe zatrudnienie. Gdyby zaś nawet wnioskodawczym wróciła do Polski, to dysponując dwoma mieszkaniami oraz spłatą należną jej od uczestnika, jest w stanie zapewnić nowo powstałej rodzinie odpowiednie warunki mieszkaniowe. Z kolei dla uczestnika przyznany lokal jest jedyną możliwością zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych, poza tym został on obciążony z tego tytułu znaczną spłatą należną wnioskodawczym.
Tak dokonany podział majątku wspólnego uwzględnia usprawiedliwione interesy obu uprawnionych z punktu widzeniaart. 212§2 i 3kx. w związku zart. 45 i 46 k.r.i op. w zw. zart. 1035 k.c.
W konsekwencji zarzuty wnioskodawczym podniesione w apelacji nie mogły znaleźć akceptacji Sądu odwoławczego.

8
Sąd Okręgowy natomiast, jako sąd odwoławczy a przy tym sąd meriti zobowiązany był do korekty kwoty spłaty należnej wnioskodawczym, a to z uwagi na częściową spłatę kredytów mieszkaniowych, jakiej dokonali oboje zainteresowani w równych częściach w okresie od zamknięcia rozprawy przed Sądem Rejonowym do wydania orzeczenia przez Sąd odwoławczy.
Z przedłożonych dowodów spłat wynika, że oboje łącznie spłacili odpowiednio z tytułu kredytu na zakup mieszkania przyul (...)kwotę 2560,88 zł ,zaś na zakup mieszkania przyul. (...)kwotę 6754,96 zł /dowód - k.205 zestawienie wpłat/.
Oznacza to, że w przypadku mieszkania przy ul.(...)udziały obojga byłych małżonków wynoszą 68 968,80 zł / 141024 - 18525,51 -2560,88+10 000+8000=137937,61 z czego

(

      l)A=68968 ,80 zł/, zaś w przypadku mieszkania przyul. (...)udziały wynoszą 6237,44 zł /80332-61 602,17 - 6754,96+500=12474,87 z czego

(

      l)Ato 6237,44/.
Kompensacja obu kwot tj. 68968,80 zł z kwotą 6237,44 zł daje kwotę 62731,36 zł stanowiącą kwotę należnej wnioskodawczym spłaty, o czym Sąd Okręgowy, dokonując w tym zakresie zmiany postanowienia na mocyart. 386§ 1 k.p.c.w zw. zart. 13§2 k.p.c.orzekł w punkcie I postanowienia, pozostawiając ustalony termin spłaty.
Dokonując takiej weryfikacji kwoty, Sąd Okręgowy miał na uwadze postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2012r. wydane w sprawie III CKN 1018/00, Lex nr 77054 które w sprawie niniejszej ma odpowiednie zastosowanie. Sąd Najwyższy wskazał, ze jeżeli sąd drugiej instancji uwzględnia powstałą w toku postępowania apelacyjnego - ze względu na upływ czasu - zmianę wartości składników majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego (,..), dokonuje ponownego ustalenia wartości składników majątku wspólnego.
W przedmiotowej sprawie nie było podstaw do obniżenia wartości ruchomości, natomiast stosownej korekcie uległa wartość obu nieruchomości

9
lokalowych, wobec zmniejszenia wartości kredytów obciążających obie nieruchomości, a to na skutek części ich spłaty.
W pozostałej części Sąd Okręgowy apelację wnioskodawczym" oddalił na mocyart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c./punkt DY
W zakresie kosztów postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na mocyart. 520§1 k.p.c.w zw. zart. 108§1 k.p.c.iart. 13§2 k.p.c./ por. post SN z 23.10.2013r. IV CZ 74/13/. W sprawach bowiem o podział majątku wspólnego nie występuje sprzeczność interesów, o której mowa wart. 520§2 i 3 k.p.c.

Na oryginale właściwe podpisy  Za zgodność z oryginałem