Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V Pz 24/15
Data wyroku: 2015-12-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Beata Łapińska, Marzena Foltyn-Banaszczyk, Mariola Mastalerz
Słowa kluczowe: Wyłączenie Sędziego
Podstawa prawna: art. 49 k.p.c.

Sygn. akt V Pz 24/15

POSTANOWIENIE
Dnia 23 grudnia 2015 roku
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim
w składzie następującym :
Przewodniczący:  SO Mariola Mastalerz
Sędziowie:  SO Beata Łapińska
SR (del.) Marzena Foltyn-Banaszczyk (spr.)
Protokolant: Iwona Jasińska
po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2015 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaR. W.
przeciwko(...)wP.
o wynagrodzenie
na skutek zażalenia powodaR. W.
na postanowienie Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 maja 2015 roku, sygn. akt IV P 16/15
postanawia:
oddalić zażalenie

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 maja 2015 roku Sąd Rejonowyw Piotrkowie Tryb. IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt IV P 16/15 oddalił wniosek powoda o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb.S. D.od rozpoznania sprawy IV P 16/15.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy wskazał, iż zgodnie zart. 49 k.p.c.Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli zachodzi okoliczność tego rodzaju, ze mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Odnosząc powyższą normę i zawarte w niej przesłanki wyłączenia sędziego na wniosek do okoliczności wskazanych przez powoda Sąd Rejonowy wskazał, iżpolski proces cywilnyjest postępowaniem kontradyktoryjnym, a rola sędziego sprowadzona została do roli arbitra mającego ocenić trafność i zasadność argumentacji stron oraz dowody przedstawione na poparcie przedstawionych argumentów. W ocenie Sądu I instancji fakt oceny argumentacji powoda w uprzednim postępowaniu nie powoduje automatyzmu sędziego w kolejnym postępowaniu. Powód ma prawo i możliwość przedstawiania swojej argumentacji w danym postępowaniu i będzie ona podlegała ocenie w danym postępowaniu.
Zażaleniena powyższe postanowienie w dniu 26 maja 2015 roku wniósł powód zaskarżając je w całości. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wyłączenie Sędziego Referenta od rozpoznania sprawy IV P 16/14.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje:
Zażalenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy podnieść, iż w celu realizacji konstytucyjnej gwarancji bezstronności sądu wyrażonej wart. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ustawodawca wKodeksie postępowania cywilnegouregulował instytucję wyłączenia sędziego (art. 48i następnekpc). Zgodnie z ich treścią od udziału w sprawie sędzia wyłączony może być z mocy ustawy (iudex inhabilis–art. 48 kpc) ewentualnie na żądanie samego sędziego lub wniosek strony (iudex suspectus–art. 49 kpc).
Wniosek powoda rozpatrywać należy przez pryzmatart. 49 kpc, w świetle którego niezależnie od przyczyn wymienionych wart. 48 kpc, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczynę wyłączenia (art. 50 § 1 kpc).
W judykaturze podkreśla się, że orzeczenie o wyłączeniu sędziego staje się niezbędne, gdy strona ma chociażby subiektywną, ale uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 2011 r., III UZ 9/11, LexPolonica nr 5890637). Instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (wyrok SN z dnia 08 lutego 2007 r., II PK 186/06, LexPolonica nr 3933806).
Jednocześnie podkreślić należy, że powyżej wskazany przepis został wydany w interesie wymiaru sprawiedliwości, który mógłby ucierpieć, gdyby w sprawie istniały choćby pozory osobistego zaangażowania czy też braku bezstronności sędziego przy orzekaniu. Z tego też względu pojęcie "okoliczności" o jakich mowa wart. 49 k.p.c.nie może być interpretowane zbyt wąsko (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z 18 marca 1970 roku, II CO 18/69, Lex). Jest to bowiem dziedzina o szczególnej doniosłości ustrojowej, mająca bezpośredni wpływ na kształtowanie zaufania do wymiaru sprawiedliwości, cechująca się jednocześnie ogromną wrażliwością społeczną, którą każdy sędzia musi uwzględniać, a co konsekwentnie akcentuje Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie.
Instytucja wyłączenia sędziego na wniosek (iudex suspectus) związana jest przy tym nie z wystąpieniem jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę, ale z ujawnieniem się uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 49 k.p.c.). Zatem o możliwości wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie decyduje samo odczucie strony co do bezstronności sędziego, na co powołuje się skarżący, ale odczucie co do tych wątpliwości musi być uzasadnione w okolicznościach danej sprawy. Ciężar uprawdopodobnienia wystąpienia takich okoliczności spoczywa na stronie wnoszącej o wyłączenie sędziego.
W aktualnym stanie prawnym wskazuje się, że ocena, czy dana okoliczność uzasadnia wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego, winna być dokonywana z perspektywy postronnego obserwatora. Oznacza to, że wyłączenie sędziego może uzasadniać także okoliczność nie mająca cech stosunku osobistego między sędzią a jedną ze stron. Przyjąć również należy, że okoliczność ta nie zawsze będzie się wyrażać w relacji między sędzią a stroną. Może się natomiast opierać w szczególności na powiązaniu sędziego z przedmiotem postępowania. Muszą być to jednak w każdym razie okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Z powyższego wynika zatem, iż oczywistym jest, że Sędzia nie może być wyłączony od rozpoznania sprawy zawsze w sytuacji, gdy zna osoby będące uczestnikami postępowania czy też gdy orzekał w innych sprawach, w których występowały obie strony obecnego procesu, o ile ta okoliczność ta nie ma charakteru mogącego doprowadzić do powstania u obiektywnego, nie zainteresowanego w sprawie, zewnętrznego obserwatora uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Należy w tym miejscu podkreślić, iż instytucja wyłączenia sędziego jest przeznaczona wyłącznie do wyeliminowania od orzekania w danej sprawie osób, które z uwagi na obiektywnie istniejące okoliczności nie powinny w tej sprawie wyrokować. Jednocześnie instytucja wyłączenia sędziego na wniosek (iudex suspectus) związana jest nie z wystąpieniem jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę, ale z ujawnieniem się uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 49 k.p.c.). Zatem o możliwości wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie decyduje samo odczucie strony co do bezstronności sędziego, ale odczucie co do tych wątpliwości musi być uzasadnione w okolicznościachdanej sprawy.
W niniejszej sprawie zachodziła konieczność oceny czy okoliczność, iż sędzia referent orzekał w innej sprawie, w których brały udział strony, której przedmiot postępowania tj. o wynagrodzenie (ale za inny czasookres) jest taki sam, może wskazywać na to, iż sędzia referent nie będzie w stanie zachować odpowiedniego obiektywizmu przy rozpoznawaniu sprawy powoda.
Poddając pod ocenę okoliczności wskazywane przez powoda we wniosku o wyłączenie sędziego oraz w zażaleniach, Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do wyłączenia od jej rozpoznawania sędziego Sławomira Dudka, brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, iż w stosunku do sędziego referenta istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w tej sprawie.
Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny wszystkich okoliczności i uwzględnił je przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Wbrew twierdzeniom powoda bowiem Sąd Rejonowy odniósł się do podnoszonych przez powoda okoliczności, że sędzia referent orzekał również w innej sprawie miedzy stronami o wynagrodzenie, a jedynie za inny czasookres. Słusznie zatem Sąd Rejonowy podniósł, iż sam ten fakt, nie jest podstawą do wyłączenia sędziego od orzekania w przedmiotowej sprawie. Istotą postępowania cywilnego jest bowiem jego prowadzenie przez strony. To strony realizując swoje prawa i obowiązki procesowe wpływają na kształt rozstrzygnięcia w sprawie. Stan faktyczny zatem nigdy nie jest identyczny jak w innej sprawie między stronami. Sąd bowiem ustala w każdej indywidualnej sprawie stan faktyczny w oparciu o dowody przedłożone przez strony. Dopiero na podstawie tak ustalonych okoliczności faktycznych dokonuje subsumcji przepisów prawa. Ocena prawna odnosi się zatem do stanu faktycznego ustalonego w danej sprawie w oparciu o taki materiał dowodowy jaki zgromadzą strony procesu.
Należy również podnieść, iż orzeczenia finalizujące wynik każdego postępowania I instancji podlega kontroli instancyjnej. Strona bowiem zawsze ma prawo i możliwość złożenia stosowanego środka odwoławczego od niekorzystnych dla tej strony orzeczeń Sądu. Wówczas podlega kontroli zarówno prawidłowość samego orzeczenia, jak i prawidłowość zastosowanych przepisów prawa procesowego i materialnego.
Jednocześnie należy podkreślić, iż nie uzasadnia wyłączenia, reprezentowana przez sędziego, odmienna od poglądu strony ocena prawna (por. postanowienie SN z dnia 20 lutego 1976 r., II CZ 8/76, Lex, nr 7802). Sam fakt orzekania w innej sprawie miedzy stronami również nie uzasadnia wyłączenia sędziego, o ile nie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie(art. 49 k.p.c.). Gdyby bowiem zawsze okoliczność orzekania w innej sprawie między stronami, również podobnej przedmiotowo, było podstawą wyłączenia, wyłączenie następowałoby z mocy prawa (art. 48 k.p.c.), a tak nie jest.
Skarżący nie wykazał, iż zachodzą w danej sprawie i to na danym wstępnym etapie postępowania okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego referenta.
Wobec powyższego zażalenie skarżącego na rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.