Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 398/14
Data wyroku: 2015-05-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Ewa Grzybowska, Iwona Podwójniak, Barbara Bojakowska
Słowa kluczowe: Dział Spadku
Podstawa prawna: ar5t. 1035 i nastęne kc

Sygn. akt I Ca 398/14

POSTANOWIENIE
Dnia 13 maja 2015 r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie SO Iwona Podwójniak
SR (del.) Ewa Grzybowska
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z wnioskuJ. G. (1)
z udziałemM. B. (1),S. G.,C. Ł.,M. B. (2)
o dział spadku
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu
z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt I Ns 107/10
postanawia:
zaskarżone postanowienie uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Sieradzu pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt Ca 398/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 września 2014 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu dokonał działu spadków poS. G.,J. G. (2)iZ. G.w ten sposób, że przyznał na rzecz wnioskodawcyJ. G. (1)kosiarkę rotacyjną, opryskiwacz i kombajn ziemniaczany(...), na rzecz uczestnika postępowaniaM. B. (2)przyznał: nieruchomość położoną wS.oznaczoną numeremdziałki (...), nieruchomość położoną wB.oznaczoną numeramidziałek (...), nieruchomość położoną wM.oznaczoną numeramidziałek (...), nieruchomość położoną wS.oznaczoną numeramidziałek (...), a także ruchomości opisane w pkt 2 D lit. a), b), f), h), p), q), r) oraz przyznał na rzecz uczestnika postępowaniaS. G.nieruchomość położoną wM.oznaczoną numeramidziałek (...)a także ruchomości opisane w pkt 2 D lit. e), g), i), j), k), l), m), n), o). Tytułem dopłaty Sąd zasądził od uczestnikaM. B. (2)na rzecz wnioskodawcyJ. G. (1)kwotę 77 237,13 zł płatną w trzech równych ratach – każda w wysokości 25 745,71 zł, pierwsza w terminie do 30 marca 2015 roku, druga – do 30 września 2015 roku i trzecia – do 30 marca 2016 roku z ustawowymi odsetkami od uchybienia terminowi płatności. Ponadto Sąd zasądził od uczestnikaM. B. (2)na rzecz uczestniczkiC. Ł.spłatę w wysokości 96 670,03 zł, której płatność rozłożył na trzy raty: pierwsza w kwocie 32 223,34 zł – do 30 marca 2015 roku, druga w kwocie 32 223,34 zł – do 30 września 2015 roku i trzecia w kwocie 32 223,35 zł – do 30 marca 2016 roku z ustawowymi odsetkami od uchybienia terminowi płatności. Tytułem spłaty dla uczestnikaS. G.Sąd zasądził od uczestnikaM. B. (2)kwotę 73 783,22 zł płatną w trzech ratach: pierwsza w wysokości 24 594,41 zł – do dnia 30 marca 2015 roku, druga w wysokości 24 594,41 zł – do 30 września 2015 roku i trzecia w wysokości 24 594,40 zł – do 30 marca 2016 roku z ustawowymi odsetkami od uchybienia terminowi płatności. Sąd zasądził również od uczestnika postępowaniaM. B. (2)wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości ponad udział: na rzecz wnioskodawcyJ. G. (1)oraz uczestników:C. Ł.iS. G.kwoty po 2 595 zł dla każdego z nich płatne w terminie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami od uchybienia terminowi płatności.
W pozostałym zakresie Sąd postępowanie umorzył. Pobrał na rzecz Skarbu Państwa od wnioskodawcy kwotę 1 676,98 zł oraz od każdego z uczestników kwoty po 2 176,98 zł tytułem zwrotu wyłożonych tymczasowo wydatków. W pozostałym zakresie koszty postępowania strony poniosły we własnym zakresie.
Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach.
S. G.zmarła 31 sierpnia 1978 roku. Spadek po niej nabyli mążJ. G. (2)w 5/20 oraz dzieci:Z. G.,S. G.,J. G. (1),M. B. (1)iC. Ł.po 3/20 każde z nich, a gospodarstwo rolne – mąż oraz dzieciZ.iC. Ł.po 1/3.
Spadek po zmarłym w dniu 4 listopada 1995 rokuJ. G. (2)nabyły dzieci:J. G. (1),Z. G.,M. B. (1),S. G.iC. Ł.po 1/5 każde z nich.
Spadek po zmarłym w dniu 9 grudnia 2004 rokuZ. G.nabyło – wraz z wchodzącym gospodarstwem rolnym – rodzeństwo:J. G. (1),S. G.,C. Ł.iM. B. (1)po 1/4 każde z nich.
Umową przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 25 maja 1982 rokuJ. G. (2)przeniósł naZ. G.własność gospodarstwa rolnego:działki (...)o łącznej powierzchni 1,12 ha orazdziałki (...)o łącznej powierzchni 3,12 ha, a także posiadaniedziałki (...)o powierzchni 0,57 ha.
Własnośćdziałki (...)Z. G.nabył na podstawie umowy kupna z dnia 9 kwietnia 1992 roku, własność działek: 60,(...), 587,(...),(...), 730 orazdziałek (...)nabył na podstawie umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego.
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2006 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu stwierdził, żeJ. G. (2)iS. G.stali się z dniem 4 listopada 1971 roku na prawach wspólności ustawowej właścicielamidziałki (...). Obecnie działka ta nosi numer(...). Jest położona wS.przyulicy (...). Dla tego terenu brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ewidencji gruntów działka figuruje jako rola i takie jest jej faktyczne przeznaczenie.
Działki numer (...)stanowią aktualniedziałkę (...).Działki numer (...)położone wB.stanowią grunty orne, łąki i pastwisko.
W dniu 16 marca 2010 roku uczestniczka postępowaniaM. B. (1)darowała przypadające jej udziały w spadkach synowiM. B. (2).
Obecnie – poza działkami porośniętymi lasem, które posiada uczestnikS. G.– wszystkie pozostałe znajdują się w posiadaniu uczestnikaM. B. (2).
Nieruchomość położona wS.stanowiącadziałkę (...)o powierzchni 0,5705 ha ma wartość 57 197 zł. Nieruchomość położona wB.(działki (...)) o łącznej powierzchni 3,12 ha jest warta 96 400 zł. Nieruchomość położona wM.(działki (...)) o łącznej powierzchni 2,6040 ha ma wartość 136 450 zł. Nieruchomość położona wM.(działka (...)) o powierzchni 0,0445 ha jest warta 2 213, 90 zł. Nieruchomość położona wM.(działka (...)) o powierzchni 0,08 ha ma wartość 2 100 zł. Nieruchomość położona wS.(działki (...)) jest warta 28 830 zł.
Wartość czynszu dzierżawnego za okres użytkowania gospodarstwa przez uczestnikaM. B. (2)wynosi łącznie 10 380 zł.
WnioskodawcaJ. G. (1)ma 74 lata. Utrzymuje się z emerytury w wysokości około 800 zł brutto miesięcznie.
UczestnikS. G.ma 68 lat. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 800 zł netto miesięcznie. Jego żona ma emeryturę w wysokości 1 120 zł netto miesięcznie. Uczestnik jest właścicielem nieruchomości położonej wM.o powierzchni 1,5 ha.
Uczestniczka postępowaniaC. Ł.ma 63 lata. Utrzymuje się z renty w wysokości 700 zł netto miesięcznie. Wspólnie z mężem jest właścicielką gospodarstwa rolnego położonego wS.o powierzchni ponad 9 ha.
UczestnikM. B. (2)ma 36 lat. Utrzymuje się z pracy we własnym gospodarstwie rolnym o powierzchni 14 ha. Uzyskuje dochód z niego w wysokości około 7 000 zł miesięcznie. Otrzymuje też czynsz z tytułu najmu budynku w wysokości 3-4 tys. zł miesięcznie. Jego żona prowadzi działalność gospodarczą. Do końca kwietnia 2017 roku uczestnik ma do spłaty kredyty – 10-11 tys. zł kwartalnie. Planuje zaciągnąć kredyt dla młodych rolników na sfinansowanie rozliczeń finansowych z wnioskodawcą i pozostałymi uczestnikami.
W niniejszej sprawie możliwe jest jedynie wydzielenie działek leśnych wM.(działki (...)).Działka (...)jest rolą – brak dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania – jej wydzielenie od pozostałego areału byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki.
Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek wnioskodawcy o oszacowanie działek położonych wB.jako działek budowlanych, jak również pominął złożony przez niego projekt decyzji o warunkach zabudowydziałki (...), z uwagi na to, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy pozostaje bez wpływu na stan prawny nieruchomości.
Wartość nieruchomości została ustalona na podstawie opinii biegłego z zakresu rolnictwa. Wartość działek położonych wB.oznaczonych numerami 309 i 313 wynosi 96 400 zł. Wartośćdziałki (...)położonej wS.wynosi 54 197,50 zł. Szacunek został określony dla gruntu rolnego, a nie przy założeniu, że ma ona charakter budowlany – działka w ewidencji oznaczona jest jako rolna i takie jest jej faktyczne przeznaczenie, a dla tego terenu brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wartość ruchomości także została określona na podstawie opinii biegłego.
W zakresie sposobu działu, sąd – opierając się na opinii biegłego – uznał, że podział spadkowego gospodarstwa pomiędzy uczestników będzie sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Biegły dopuścił jedynie wydzielenie działek leśnych ((...)i(...)), ponieważ nie stanowią one gospodarstwa rolnego. Biegły nie wykluczył również możliwości przyznania uczestniczceC. Ł.działki położonej wS.oznaczonej numerem(...), o ile grunty te będą miały przeznaczenie inne niż rolnicze.
W takim stanie rzeczy Sąd przyznał na wyłączną własność uczestnikaM. B. (2)wszystkie nieruchomości spadkowe, pozadziałkami (...), które przyznał na wyłączną własność uczestnikaS. G..
Podejmując takie rozstrzygnięcie Sąd miał na uwadze, zeM. B. (2)jest młodym rolnikiem, mającym fachową wiedzę, prowadzącym własne gospodarstwo rolne i uczestnik ten daje najlepszą gwarancję prawidłowego zagospodarowania tej ziemi. Co do działek leśnych, to nikt inny pozaS. G.nie wnosił o ich przyznanie, ponadto od śmierciZ. G., to on się nimi zajmuje.
Odnośniedziałki (...)to uczestniczkaC. Ł.ubiegała się o przyznanie jej, ale tylko wtedy, o ile będzie ona miała charakter rolny. Taki charakter tej działki Sąd co prawda ustalił, niemniej biegły uznał, że z punktu widzenia prawidłowej gospodarki mogłaby być przyznana uczestniczce, gdyby nie miała charakteru rolniczego.
W zakresie działu co do ruchomości, Sąd uwzględnił zgodne stanowisko zainteresowanych.
Wobec takiego sposobu działu wnioskodawcyJ. G. (1)i uczestnikowiS. G.należą się dopłaty, a uczestniczceC. Ł.– spłata.
Wysokość tych należności została ustalona na podstawie udziałów spadkowych oraz wartości poszczególnych nieruchomości i ruchomości.
WnioskodawcyJ. G. (1)winien przypaść majątek w wysokości 87 637,13 zł. Wartość przyznanego mu majątku wynosi 10 400 zł. Zatem dopłata winna stanowić kwotę 77 237,13 zł. UczestniczceC. Ł.powinien przypaść majątek w łącznej kwocie 96 670,03 zł. Skoro ona nie otrzymała w naturze żadnych składników majątkowych spłata wynosi 96 670,03 zł. UczestnikowiS. G.winien przypaść majątek w wysokości 87 637,12 zł. Otrzymał składniki o łącznej wartości 13 853,90 zł. Zatem dopłata na jego rzecz wynosi 73 783,22 zł.
Spłata na rzecz uczestniczkiC. Ł.oraz dopłaty na rzeczJ. G. (1)iS. G.obciążają uczestnikaM. B. (2). Otrzymał on majątek spadkowy o wartości 335 327,50 zł, a powinien mu przypaść majątek o wartości 87 637,12 zł. UczestnikM. B. (2)wykona spłatę i dopłaty w trzech ratach, odpowiednio do dnia: 30 marca 2015 roku, do 30 września 2015 roku i do 30 marca 2016 roku. W tym czasie jest w stanie zgromadzić środki – z kredytu dla młodych rolników. Poza tym już wcześniej – licząc się z takimi wydatkami – powinien czynić oszczędności.
Należne są również od uczestnikaM. B. (2)na rzecz pozostałych zainteresowanych wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy wspólnej ponad jego udział – na podstawieart. 224 § 2 kcw zw. zart. 225 kc.– w wysokości po 2 595 zł.
Wydatki w niniejszej sprawie pokryte przez Skarb Państwa w wysokości 8 707,93 zł winny obciążać w równych częściach wszystkich zainteresowanych.
Apelację złożył wnioskodawca. W zaskarżeniu z dnia 3 listopada 2014 roku zarzucił zaniżenie wycenydziałki (...). Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wezwany do uzupełnienia apelacji poprzez wskazanie czy zaskarża postanowienie w całości, czy w części, a jeżeli w części, to w jakiej, wskazania zarzutów stawianych rozstrzygnięciu i ich uzasadnienie, złożył pismo, w którym podał, że zaskarża postanowienie w zakresie pkt 1, pkt 2 a i pkt 4. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść postanowienia, a mianowicie przepisuart. 278 § 1 kpcw zw. zart. 217 § 1 kpciart. 227 kpcpoprzez oddalenie jego wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia wartościdziałek (...)położonych wB.z uwzględnieniem danych wynikających z projektu decyzji o warunkach zabudowy, w której mowa o wydzieleniu działek budowlanych, naruszenie przepisuart. 684 kpcw zw. zart. 227 kpcpoprzez ustalenie wartościdziałek (...)orazdziałki (...)bez uwzględnienia ich przeznaczenia, pomimo istnienia decyzji o warunkach zabudowy oraz bez uwzględnienia wartości odtworzeniowej m2działki (...), naruszenie przepisuart. 233 kpcpoprzez dowolną w miejsce swobodnej oceny dowodów poprzez ustalenie wartościdziałki (...)na zaniżonym poziomie 9,50 za m2i przyjęcie jej przeznaczenia jako rolnego oraz poprzez bezpodstawne przyjęcie, że decyzja o warunkach zabudowydziałki (...)(omyłkowo wskazano 303) nie zmienia charakteru rolnego działek położonych wB., naruszenie przepisuart. 213 § 1 kpcpoprzez pominięcie faktu, że ceny nieruchomości przyul. (...)wS.są na poziomie 80-100 zł za m2.Skarżący zarzucił również naruszenie prawa materialnego, tj. przepisuart. 1037 § 1 kcpoprzez ustalenie wartości spadku bez uwzględnienia aktualnych cen nieruchomości.
Apelujący wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. szacowania nieruchomości na okoliczność ustalenia wartościdziałki (...)orazdziałek (...)z uwzględnieniem ich przeznaczenia budowlanego oraz dowodu z operatu szacunkowego z dnia 31 października 2013 roku sporządzonego przez rzeczoznawcęL. W.na potrzeby ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie częścidziałki (...)oraz decyzji o warunkach zabudowy z dnia 4 marca 2014 na okoliczność wartości działek i ich przeznaczenia.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i ustalenie rzeczywistej wartości wymienionych wyżej działek i zasądzenie na rzecz wnioskodawcy odpowiedniej dopłaty, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu apelujący wskazał, że sąd nie wziął pod uwagę przeznaczeniadziałek nr (...)jako budowlanych. Decyzja o warunkach zabudowydziałki (...)(omyłkowo wskazano 303) została wydana w terminie późniejszym, dlatego jej przedłożenie nie było możliwe. Z decyzji wynika, że działka ma charakter budowlany i ta okoliczność winna być wzięta pod uwagę przy wycenie. Sąd również bezpodstawnie pominął fakt wyceny nieruchomości(...)przez biegłego na cele postępowania wywłaszczeniowego, a przede wszystkim przeznaczenie tej działki pod zabudowę. Nie jest trafne stanowisko sądu, że określając wartość gruntu należało przyjąć charakter rolny działek.
Sąd Okręgowy zważył:
Zarzuty apelacji są uzasadnione.
Nie może być uznane za trafne stanowisko sądu pierwszej instancji, żedziałka (...)położona wS.przyulicy (...)orazdziałki (...)położone wB.mają wartość odpowiednio: 54 197,50 zł i 96 400 zł.
Powyższa nieprawidłowość ustaleń w tym zakresie ma swoje źródło w błędnym przyjęciu, żedziałki (...)– dla celów określenia wartości nieruchomości – winny być kwalifikowane jako mające rolne przeznaczenie.
Odnośniedziałki (...)Sąd Rejonowy przyjął, że skoro dla terenu, na którym działka ta jest położona nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i działka ta w ewidencji gruntów oznaczona jest jako rola i takie jest jej faktyczne przeznaczenie, to należy szacować ją jako działkę rolną. Tak samo co się tyczydziałki (...)położonej wB., uznając że wydanie decyzji o warunkach zabudowy pozostaje bez wpływu na ocenę charakteru działki dla potrzeb określenia jej wartości.
Takie stanowisko jest błędne.
Nie może podlegać kwestii, że dla określenia wartości spadku dokonuje się wyceny nieruchomości i – w stosunku do nieruchomości będącej lub mogącej być przedmiotem obrotu – określa jej wartość rynkową. W postępowaniu jak w niniejszej sprawie zastosowanie mają zasady wyceny nieruchomości określone w przepisachdziału IV ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. W myśl bowiem przepisu art. 149 tejże ustawy przepisyrozdziału 1p.t. „Określanie wartości nieruchomości” stosuje się do wszystkich nieruchomości, bez względu na ich rodzaj, położenie i przeznaczenie, a także bez względu na podmiot własności i cel wyceny, z wyłączeniem określania wartości nieruchomości w związku z realizacją ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Potwierdzenie takiego stanowiska znajduje m.in. wyraz w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2010 roku w sprawie V CSK 13/10.
Określenia wartości nieruchomości dokonują rzeczoznawcy majątkowi.
Zgodnie z przepisemart. 151 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościamiwartość rynkową nieruchomości stanowi najbardziej prawdopodobna jej cena, możliwa do uzyskania na rynku, określona z uwzględnieniem cen transakcyjnych. Przepisart. 154 ust. 1stanowi, że wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
W świetle powyższego, oczywistym jest, że jedną z okoliczności wpływających na wartość rynkową nieruchomości jest jej przeznaczenie i że to przeznaczenie określa się według zapisów w planie miejscowym.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że dla obszaru, w którym położone sądziałki (...)orazdziałki (...)nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższe wynika z informacji właściwych organów i taką też okoliczność przyjął sąd pierwszej instancji. Niemniej – w sposób nieuprawniony – sąd przyjął, że w braku planu decydujące znaczenie dla określenia przeznaczenia nieruchomości ma faktyczny sposób użytkowania.
Tak tymczasem nie jest, o czym wprost stanowią przepisy prawa. Mianowicie zgodnie z przepisemart. 154 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościamiw przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Dopiero w przypadku braku studium lub decyzji uwzględnia się faktyczny sposób użytkowania nieruchomości (art. 154 ust. 3 ustawy).
Sąd Rejonowy zatem nietrafnie przyjął wartośćdziałek (...)jako działek rolnych.
Działka (...)zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest na cele zabudowy mieszkaniowej. Natomiast co się tyczydziałki (...)to została wydana decyzja o warunkach zabudowy ustalająca sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na wydzieleniu ośmiu działek budowlanych oraz budowie ośmiu budynków mieszkalnych.
W takim stanie rzeczy w uznaniu racji dla zarzutów apelacji i w uwzględnieniu wniosku dowodowego, sąd odwoławczy dopuścił dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowegoB. M., której zlecił określenie wartości rynkowej nieruchomości położonej wS.oznaczonej numeremdziałki (...)o powierzchni 0,5705 ha oraz nieruchomości położonej wB.oznaczonej numerami 309 i 313 o łącznej powierzchni 3,12 ha według aktualnych cen z uwzględnieniem wszelkich czynników wpływających na wartość nieruchomości, w tym przeznaczenia, biorąc pod uwagę regulację przepisuart. 154 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, w tym również wydane decyzje o warunkach zabudowy – w aspekcie możliwego wykorzystania nieruchomości i podjęcia inwestycji budowlanych.
Biegła określiła wartośćdziałki (...)na kwotę 376 870 zł (sąd pierwszej instancji przyjął wartość na kwotę 54 197,50 zł), zaś wartośćdziałek (...)– na kwotę 205 320 zł (sąd pierwszej instancji przyjął wartość na kwotę 96 400 zł).
Po złożeniu opinii przez biegłą i ustnym jej wysłuchaniu na rozprawie apelacyjnej w dniu 13 maja 2015 roku uczestnik postępowaniaM. B. (2)odstąpił od dotychczasowego stanowiska w sprawie, nie wyrażając zgody na przejęcie nieruchomości według wartościdziałek (...)jak w opinii biegłejM.. Także pozostali zainteresowani, tj. ani wnioskodawca, ani uczestniczkaC. Ł., ani uczestnikS. G.nie wyrazili zgody na przyznanie na ich rzecz nieruchomości spadkowych. Podjęte przez sąd odwoławczy działania dla wypracowania kompromisu i ugodowego zakończenia sprawy – poprzez określone wzajemne ustępstwa stron – także nie doprowadziły do żadnej ugody.
Wnioskodawca obstawał przy stanowisku, w którym domaga się dopłaty według wartościdziałek (...)wynikających z opinii biegłejM.. UczestnikM. B. (2)zaś przy takich wartościach nie widział możliwości wykonania spłaty dla uczestniczkiC. Ł.oraz dopłat dla wnioskodawcy i uczestnikaS. G..
Nie można wykluczyć, że w istocie rzeczy ujawnione na rozprawie apelacyjnej w dniu 13 maja 2015 roku – wobec nowej sytuacji procesowej – stanowiska stron mogą zmierzać do przyjęcia jako sposobu działu spadków zarządzenia sprzedaży rzeczy stosownie do przepisówKodeksu postępowania cywilnego.
W tym miejscu wskazać należy, że według opinii biegłejM.wartośćdziałki (...)jest prawie 6. krotnie wyższa niż to przyjął sąd pierwszej instancji, a wartość działek położonych wB.((...)) jest wyższa o 112%.
Zgodnie z przepisamiart. 214 § 3 i § 4 kc– mającymi zastosowanie w niniejszej sprawie z mocy regulacjiart. 1035 kc– na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego(§ 3); sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa (§ 4).
W aktualnym, nowym stanie sprawy rozstrzygnięcie merytoryczne apelacji wnioskodawcy – domagającego się wyższej dopłaty – zważywszy zasadniczą zmianę w zakresie okoliczności dotyczących wartości przedmiotu działu spadków, w sytuacji odstąpienia przez uczestnikaM. B. (2)od jego dotychczasowego stanowiska – poprzez podjęcie orzeczenia reformatoryjnego okazało się niemożliwe. Przyjęty przez sąd pierwszej instancji sposób podziału nie wchodzi w ogóle – w aktualnych stanowiskach stron – w grę. Nie było możliwe dokonanie tylko określonych korekt wadliwego rozstrzygnięcia, ponieważ upadła jego podstawa – zgoda uczestnikaM. B. (2)na przyznanie mu gospodarstwa. Zachodzi potrzeba dokonania ponownych ocen w zakresie dotyczącym sposobu dokonania działu spadków. Pierwszorzędne będzie ustalenie stanowiska każdego z zainteresowanych w odniesieniu do nowego stanu wywołanego zasadniczą zmianą wartości przedmiotu działu. Nie można wykluczyć podstaw dla weryfikacji oceny w zakresie dotyczącym dopuszczalności sposobu działu związanego z fizycznym podziałem, a to w związku z uznaniem budowlanego przeznaczenia części działek tworzących spadkowe gospodarstwo rolne. O ile zaś powyższe nie będzie możliwe i żaden z zainteresowanych nie wyrazi zgody na przejęcie własności lub wszyscy uprawnieni złożą zgodny wniosek o zarządzenie sprzedaży, to zastosowanie winien znaleźć właśnie ten ostatni sposób dokonania działu spadków.
Stwierdzone powyżej okoliczności uzasadniać muszą w świetle przepisuart. 13 § 2 kpcw zw. zart. 386 § 4 kpcwydanie orzeczenia kasatoryjnego. Celowość w okolicznościach niniejszej sprawy dla podjęcia takiego rozstrzygnięcia wiąże się również z koniecznością respektowania konstytucyjnego prawa do co najmniej dwuinstancyjnego postępowania sądowego. Gdyby aktualnie sąd odwoławczy podjął orzeczenie o zarządzeniu sprzedaży przedmiotu działu spadków, to ustalenia w zakresie odnoszącym się do tego sposobu czynione byłyby dopiero po raz pierwszy przez sądem drugiej instancji, co w sposób oczywisty pozbawiałoby strony prawa do zakwestionowania takiego rozstrzygnięcia przed sądem wyższej instancji.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeknie sąd pierwszej instancji w orzeczeniu kończącym postępowanie (art. 13 § 2 kpcw zw. zart. 108 § 2 kpc).