Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1003/14
Data wyroku: 2015-05-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janina Kacprzak, Lucyna Guderska, Beata Michalska
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1, art. 11 ust 1 i 2 i art. 12 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 1003/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 maja 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: SSA Lucyna Guderska
Sędziowie: SSA Janina Kacprzak
SSA Beata Michalska (spr.)
Protokolant: st. sekr. sąd. Patrycja Stasiak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015 r. wŁ.
sprawyA. G. (1)z udziałem zainteresowanejA. G. (2)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi wŁ.
o podleganie obowiązkowi ubezpieczenia
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wŁ.
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt VIII U 6524/13

1
oddala apelację;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wŁ.na rzeczA. G. (1)kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję.

Sygn. akt III AUa 1003/14

UZASADNIENIE
W dniu 5 listopada 2013r. ubezpieczonaA. K.( obecnieG.) odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.z 4 października 2013r. stwierdzającej, że nie podlega od 6 czerwca 2013r. ubezpieczeniom społecznym jako pracownik z tytułu zatrudnienia u płatnika składekA. G. (2)-P.P.H. (...)wŁ.. Ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że od 6 czerwca 2013 r. podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę zawartej z ww. płatnikiem. Podniosła, iż faktycznie podjęła i świadczyła pracę na rzecz płatnika, zgodnie z powierzonym jej zakresem obowiązków, w godzinach ustalonych przez pracodawcę i pod jego kierownictwem.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, wskazując na pozorność zawartej umowy o pracę w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego w związku z macierzyństwem odwołującej się, a nie - rzeczywistego świadczenia pracy.
ZainteresowanaA. G. (2)przyłączyła się do odwołania ubezpieczonej.
Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z 16 czerwca 2014r., w sprawie o sygn. akt VIII U 6524/13, zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, żeA. K.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 6 czerwca 2013r. z tytułu zatrudnienia wPHU (...)A. G. (2)oraz zasądził na rzecz ubezpieczonej koszty zastępstwa procesowego.
Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zapadło w następującym stanie faktycznym:
A. K.( obecnieG.),ur. (...), ma wykształcenie średnie ogólnokształcące, z zawodu jest technikiem bhp. Jak ustalił Sąd Okręgowy, ubezpieczona w 2008r. pracowała wC.wŁ.na stanowisku rozładowcza towarów – inwentaryzacja. W latach 2009 - 2010 pracowała w(...) Sp. z o.o.wS.na stanowisku pakowaczki, od kwietnia 2010 r. do listopada 2010 r. odbywała staż w Poradni Laryngologicznej wŁ.na stanowisku rejestratorki medycznej. Od kwietnia 2012 . do maja 2013r. obywała staż w MagDan sp. j. wŁ.na stanowisku sprzedawcy.
Wg ustaleń Sądu pierwszej instancji , 6 czerwca 2013 r. ubezpieczona zawarła zA. G. (2), która od 2006r. prowadzi sklep spożywczo – warzywny pod nazwąP.P.H. (...)A. G. (2)wŁ., umowę o pracę na okres jednego roku na stanowisku sprzedawcy w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem 1.600 zł. brutto. Strony przewidziały w umowie możliwość rozwiązania przedmiotowej umowy z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia. Przed zatrudnieniem ubezpieczonej zainteresowana prowadziła sklep jednoosobowo z pomocą mężaD. G.. Nadto od ok. 9 latA. G. (2)posiada gospodarstwo rolne o pow. 3,6 ha w miejscowościP.kołoP., gdzie uprawia truskawki i drzewa owocowe.P.składek postanowiła zatrudnić ubezpieczoną , ponieważ skarżąca potrafi obsługiwać kasę fiskalną, którą zainteresowana zakupiła 25 lutego 2013r. oraz z uwagi na problemy zdrowotne w związku z depresją i udarem, który przeszła w kwietniu 2012r. Nadto w okresie letnim mogła zająć się pracą w swoim gospodarstwie rolnym. W ocenie Sądu Okręgowego, ubezpieczona posiadała umiejętność obsługiwania kasy fiskalnej i doświadczenie zawodowe na stanowisku sprzedawcy. W spornym okresie zatrudnienia, zgodnie z pisemnym zakresem, do obowiązków ubezpieczonej jako sprzedawcy należało: obsługa klienta, praca związana z obsługą kasy fiskalnej, składanie zamówień, przyjmowanie towaru, etykietowanie i układanie towaru, sprzątanie stanowiska pracy. W dniu 7 czerwca 2013r. została zgłoszona przez zainteresowaną od 6 czerwca 2013r. do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w charakterze pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy z podstawą 1600 zł. W dacie zatrudnienia ubezpieczona przedłożyła aktualne zaświadczenie z 6 czerwca 2013r. o zdolności do pracy na stanowisku sprzedawcy. Tego samego dnia została przeszkolona w zakresie ogólnego bhp przez specjalistę ds. bhpP. P. (1), a przez pracodawcę w zakresie instruktażu stanowiskowego bhp. Płatnik składek sporządził dokumentację pracowniczą skarżącej, w której znajduje się m.in. kwestionariusz osobowy, zaświadczenie lekarskie z 6 czerwca 2013r., umowa o pracę z tej samej daty, obwieszczenie w sprawie systemu i rozkładu czasu pracy oraz okresu rozliczeniowego, zgodnie z którym odwołującą obowiązywał podstawowy system czasu pracy, swoje obowiązki pracownicze na stanowisku sprzedawcy miała wykonywać w godzinach od 8.00 do 16.00, a okres rozliczeniowy wynosił 1 miesiąc, informacja dla funduszu świadczeń socjalnych, karta szkolenia bhp.
Odwołująca pracowała w sklepie od wtorku do soboty w godzinach: od wtorku do piątku od 8.00 do 18.00, a w sobotę od 8.00 do 14.00, obsługiwała kasę fiskalną. Wcześniej robił to maż płatniczki. Jak ustalił Sąd Okręgowy , wydłużony dobowy czas pracy skarżącej wynikał z tego, że zainteresowana pozwalała wnioskodawczyni na dłuższe przerwy w pracy, które odliczała z 8 - godzinnego czasu pracy.P.składek prowadziła w spornym okresie dla ubezpieczonej listę obecności, na której odwołująca potwierdziła własnoręcznymi podpisami swoją obecność w pracy. W podanych wyżej godzinach odwołująca obsługiwała klientów, sprzedając im towar znajdujący się w sklepie interesowanej. Nie była to ciężka praca. Nadto codziennie sporządzała raport dobowy z kasy fiskalnej, a raz w tygodniu sporządzała listę towaru, który należało sprowadzić, aA. G. (2)z pomocą męża realizowała te zamówienia i przywoziła towar do sklepu. Odwołująca zajmowała się także rozpakowaniem towaru. W okresie nieobecności wnioskodawczyni w pracy płatniczka składek nie zatrudniła żadnego nowego pracownika na jej miejsce. AktualnieA. G. (2)sama wykonuje obowiązki sprzedawcy w prowadzonym przez nią sklepie.A. G. (2)i odwołująca się w chwili podpisywania umowy o pracę wiedziały o ciąży skarżącej.W dniu (...) urodziłasyna na trzy tygodnie przed przewidywanym terminem porodu, przy czym w akcie urodzenia jako ojciec dziecka wpisany został syn płatniczki składek -P. G.. Wg ustaleń Sądu Okręgowego,P. G.poznał ubezpieczoną w maju 2013 r. , zanim została zatrudniona w sklepie jego matki.P. G.choć nie jest biologicznym ojcem dziecka skarżącej, uznał je.P.składek udzieliła odwołującej urlopu macierzyńskiego na okres od 21 sierpnia 2013 r. do 20 sierpnia 2014r. i wypłaciła wynagrodzenie za okres od 6 czerwca 2013 r. do 21 sierpnia 2013 r.
W okresie od stycznia do listopada 2013 r. obroty firmy zainteresowanej wynosiły: w styczniu – 1845 zł, lutym - 950 zł, marcu -(...)., kwietniu - 4300 zł, maju - 3400 zł, czerwcu – 4.200 zł , lipcu - 2850 zł, sierpniu – 1.150 zł, we wrześniu - 2440 zł, w październiku - 3200 zł, listopadzie - 2.510 zł, co dało łącznie 30.650 zł.A. G. (2)osiągnęła z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2012 r. przychód wysokości 33.200 zł, a w 2013 r. 23.522,35 zł.
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołującą się i zainteresowaną łączył stosunek pracy w myślart. 22 § 1 k.p., a zawarta umowa o pracę nie była umową pozorną, była rzeczywiście realizowana przez strony i jako taka nie mogła być nieważną w świetleart. 83 k.c.w zw. zart. 300 k.p.Dlatego odwołująca się spełniała warunki do objęcia jej ubezpieczeniem społecznym pracowników w rozumieniuart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychod dnia 6 czerwca 2013r., bowiem w tym okresie była osobą pozostającą w stosunku pracy zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy. W rezultacie Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł, jak w sentencji wyroku.
Powyższy wyrok zaskarżył w całości organ rentowy, zarzucając:
- naruszenie prawa procesowego, tj.art. 233 k.p.c.poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny oraz dokonanie oceny zgromadzonego materiału w sposób nasuwający zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania;
- naruszenie prawa materialnego, tj.art. 22 k.p.poprzez błędne uznanie, iż strony łączył stosunek pracy.
W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł, że ubezpieczona w momencie zawarcia umowy była w siódmym miesiącu ciąży i musiała zdawać sobie sprawę z tego, że w niedługim czasie jako osoba ubezpieczona będzie mogła skorzystać ze świadczeń zasiłkowych.A. G. (2)jest matką partnera życiowego ubezpieczonej, który w akcie urodzenia figuruje jako ojciec dziecka. Zatem bardzo prawdopodobne jest, żeA. G. (2)była skłonna zawrzeć z odwołującą się pozorną umowę o pracę tylko po to, aby zapewnić jej świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Ponadto,A. G. (2)zeznała, że jej synP.poznał ubezpieczoną dopiero po jej zatrudnieniu. Tymczasem , jak wynika z billingów pierwsze połączenia telefoniczne pomiędzy ubezpieczoną iP. G.miały miejsce 21 maja 2013r.A. G. (2)w tej kwestii mijała się z prawdą. Również Sąd Okręgowy ustalając stan faktyczny stwierdził, żeP. G.poznał ubezpieczoną w maju 2013r. Jest to przy tym niezwykle istotna okoliczność, albowiem jeżeli zawarcie znajomości nastąpiło w maju to prawdopodobne jest, żeP. G.przekonał swoją mamę do zawarcia pozornej umowy o pracę z odwołującą się. Apelujący podniósł także, że przychód miesięczny i roczny płatnika w 2013 roku wskazuje, że ani nie było go stać na pracownika, ani go też nie potrzebował.A. G. (2)ani wcześniej, ani później nie zatrudniała pracownika, a działalność gospodarczą prowadzi samodzielnie przy pomocy najbliższych członków rodziny, w tym w szczególności męża. Zdaniem apelującego błędne jest ustalenie, że uzasadnieniem zatrudnienia ubezpieczonej był brak umiejętności zainteresowanej obsługi kasy fiskalnej, skoro kasa została zakupiona w lutym i musiała być obsługiwana w marcu, kwietniu i maju, a więc przez 80 dni roboczych. Natomiast przebyty przez zainteresowaną udar w kwietniu 2012 r., wskazywałby na potrzebę zatrudnienia pracownika w okresie bezpośrednio następującym po udarze, a więc w czerwcu 2012r., a nie w czerwcu 2013 r.
W konkluzji swojego stanowiska apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania oraz zasadzenie od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kosztów procesu .
Sąd Apelacyjny zważył:
Apelacja organu rentowego nie jest zasadna.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy pomiędzy odwołującą sięA. G. (1)( wcześniejK.) a płatnikiem składekA. G. (2), prowadzącą od 1 września 2006r. firmę pod nazwą(...)wŁ., doszło do zawarcia ważnej umowy o pracę , będącej tytułem do objęcia odwołującej się obowiązkowo ubezpieczeniem społecznym od 6 czerwca 2013r.
Objęcie ubezpieczeniem społecznym zarówno obowiązkowym, jak i dobrowolnym może nastąpić tylko wówczas, gdy osoba zgłaszana do ubezpieczeń spełnia określone warunki. Osoby posiadające tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowych, do obowiązkowego lub dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, a także ubezpieczenia wypadkowego wymienione są w przepisachart. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 12 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn.: Dz.U. z 2013r., poz. 1442 ze zm.). Zgodnie z powołanymi przepisami pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Ubezpieczenie to powstaje ex lege z chwilą nawiązania stosunku pracy, a wygasa z dniem jego ustania - art. 13 pkt 1 cyt. ustawy. Zgłoszenie do ubezpieczenia odnosi jednak swój cel tylko wtedy, gdy osoba zgłoszona jest pracownikiem, a więc gdy skutecznie nawiązany został stosunek pracy. Za ugruntowany w judykaturze i doktrynie uznać należy pogląd, iż nie podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu osoba, która zawarła umowę o pracę dla pozoru, a więc w sytuacji, gdy przy składaniu oświadczeń woli obie strony miały świadomość, że osoba ta, określona w umowie jako pracownik, nie będzie świadczyć pracy, a druga strona, określona w umowie jako pracodawca, nie będzie z tej pracy korzystać. Zgodnie zart. 83 § 1 k.c.oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru jest nieważne . Przy czym z pozornością mamy do czynienia wówczas, gdy strony umowy składając oświadczenia woli, nie zamierzają osiągnąć skutków, jakie prawo wiąże z wykonywaniem tej umowy. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 § 1 k.p.). O tym, czy strony istotnie nawiązały umowę o pracę nie decyduje przy tym formalne zawarcie (podpisanie) umowy nazwanej umową o pracę, lecz faktyczne i rzeczywiste realizowanie na jej podstawie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy - przede wszystkim świadczenie pracy przez pracownika z zamiarem wykonywania obowiązków pracowniczych, czyli świadczenie pracy podporządkowanej, w charakterze pracownika, w czasie i miejscu oznaczonym przez pracodawcę. Tym samym w odniesieniu do umowy o pracę pozorność polega na tym, że strony nie zamierzają osiągnąć skutków wynikających z tej umowy, a określonych wart. 22 k.p.(por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 stycznia 2008 r., I UK 223/07, wyrok Sądu Najwyższego z 5 października 2006 r., I UK 120/06, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 4 marca 2014r., III AUa 953/13 i z 14 lutego 2014r., IIIAUa 681/13 ).
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, należało ocenić , czy zgromadzone w sprawie dowody – mając na uwadze zarzut apelacji naruszeniaart.233 k.p.c.- dają podstawy do ustalenia, że między odwołującą się a płatnikiem składek doszło w dniu 6 czerwca 2013r. do zawarcia ważnej umowy o pracę i czy umowa ta była przez strony realizowana. Tylko bowiem w takim wypadku zaistniałaby podstawa do objęcia odwołującej się obowiązkowo „pracowniczym” ubezpieczeniem społecznym.
Organ rentowy zarzucił naruszenie przez Sąd pierwszej instancjiart.233§1 k.p.c.przez błędną ocenę dowodów, sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania. Dla skuteczności zarzutu obrazy przepisuart. 233 § 1 k.p.c.konieczne jest wykazanie rażącego naruszenia dyrektyw oceny dowodów wskazanych w przywołanym przepisie, czyli wykazania, że ocena sądu jest rażąco sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania czy doświadczenia życiowego i dlaczego (patrz bliżej także - SN wyrok z 10 czerwca 1999 r. II UKN 685/98 - legalis). W świetle zarzutów apelacji wadliwość ustaleń Sądu Okręgowego miała polegać w pierwszej kolejności na błędnym pominięciu istotnego dla sprawy faktu poznania się ubezpieczonej i syna płatniczki przed zawarciem umowy o pracę oraz ukrywanie tego faktu zarówno przez płatniczkę, jak i jej syna. Nadto w ocenie apelującego, brak było uzasadnionej potrzeby zatrudnienia pracownika, jak też płatniczka nie osiągała przychodów pozwalających na takie zatrudnienie. Apelujący natomiast nie podważa ustaleń Sądu pierwszej instancji co do tego , że praca w ramach zawartej umowy o pracę była faktycznie przez ubezpieczoną wykonywana za wynagrodzeniem. Przy czym jest to okoliczność z reguły przesądzająca o braku pozorności oświadczeń woli stron takiej umowy. Jak wynika z zeznań trzech obcych świadków , klientów sklepu :J. H.,K. M.iŻ. B., w okresie letnim w 2013r. były obsługiwane w sklepie należącym doA. G. (2)przez odwołującą się.K. M.zeznała , że robiła zakupy zarówno rano jak i po południu i obsługiwała jąA. G. (1).A. B.podała ,iż robiła zakupy 2-3 w tygodniu i również obsługiwała ją wtedy ubezpieczona. Podobnie zeznałaJ. H.. W świetle wskazanych dowodów, Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił ,że umowa o pracę była rzeczywiście realizowana , a ubezpieczona w spornym okresie wykonywała obowiązki sprzedawcy zgodnie z treścią tej umowy i w reżimie stosunku pracy. Wobec takich niespornych i niekwestionowanych przez apelującego ustaleń faktycznych, na plan dalszy schodzą kwestie podnoszone w apelacji. Samo zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet gdyby głównym motywem było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego, nie jest naganne, ani tym bardziej sprzeczne z prawem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2006 r., III UK 156/05, LEX nr 272549). Trudno bowiem uznać, że dążenie do uzyskania przez zawarcie umowy o pracę ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym może być uznane za zmierzające do dokonania czynności sprzecznej z prawem albo mającej na celu obejście prawa. Przeciwnie jest to postępowanie rozsądne i uzasadnione zarówno z osobistego, jak i społecznego punktu widzenia. Istotnym jest natomiast, czy w związku z zawarciem umowy o pracę, zobowiązania z niej wynikające były wykonywane, a konkretnie czy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001 r., II UKN 258/00, wyrok Sądu Najwyższego z 5 października 2005 r., I UK 32/05, OSNP 2006/15-16/249). Należy podzielić ocenę apelującego , że zeznania stron iP. G.są niewiarygodne co do tego , iż ubezpieczona najpierw podjęła pracę u zainteresowanej , a później poznała jej syna, gdyż przeczą temu bilingi rozmów telefonicznych. Jednakże słusznie ocenił Sąd Okręgowy , że okoliczność ta nie może mieć decydującego znaczenia w sprawie w sytuacji, gdy odwołująca się faktycznie podjęła pracę w ramach zawartej umowy, płatnik tę pracę zapewnił , wypłacał za nią wynagrodzenie i tym samym umowa była rzeczywiście realizowana . Załatwienie pracy dla odwołującej się „po znajomości” przez syna pracodawczyni w celu zabezpieczenia świadczeń z tytułu macierzyństwa nie przesądza o pozorności umowy o pracę , jeżeli zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje , że obowiązki pracownicze w reżimie stosunku pracy były faktycznie wykonywane. Słusznie też ustalił Sąd Okręgowy , że ubezpieczona zatrudniona w 26 tygodniu (VI/VII miesiąc) ciąży miała realną możliwość podjęcia i realizowania nałożonych na nią obowiązków. Praca sprzedawcy w małym sklepie warzywno-spożywczym nie wymagała nadmiernego dźwigania, a warunki pracy , polegającej głównie na obsłudze klientów, pozwalały na jej wykonywanie przez kobietę w ciąży. Nadto ubezpieczona przystępując do pracy , przedstawiła ważne zaświadczenie lekarskie o zdolności do pracy i pracowała do końca ciąży. W kontekście powyższych niespornych ustaleń faktycznych nie można też zarzucić Sądowi Okręgowemu rażącego przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów odnośnie ustalenia, że w spornym okresie zachodziła potrzeba zatrudnienia pracownika. Płatnik składek podał istotne okoliczności uzasadniające zatrudnienie pracownika na początku czerwca 2013r. , wskazując m.in. na pogarszający się stan zdrowia i początek sezonu prac polowych w gospodarstwie. Sąd uznał te okoliczności za wiarygodne , a dokonana w tym zakresie ocena dowodów nie może być uznana za rażąco sprzeczną z zasadami logiki czy doświadczenia życiowego.P.wykazała ,że posiada gospodarstwo rolne, uprawia tam m.in. truskawki, a sezon intensywnych prac polowych rozpoczyna się właśnie w czerwcu. Dodatkowe okoliczności ustalone przez Sąd Okręgowy, tj. kłopoty z obsługą kasy fiskalnej czy pogarszający się stan zdrowia płatniczki mają uboczne znaczenie. Przy ustalaniu motywacji pracodawcy ( z pkt. widzenia oceny czy nie mamy do czynienia z pozornością jego oświadczenia woli) nie można zapominać, że materiał dowodowy wskazuje, iż w momencie zawierania umowy o pracę ubezpieczona tylko znała syna zainteresowanej, ale nie ma dowodu na istnienie między nimi bliskich relacji , tym bardziej jakichkolwiek związków rodzinnych uzasadniających zawarcie fikcyjnej umowy o pracę. W takich okolicznościach nie można zakwestionować ważność zawartej umowy o pracę , jeśli jednocześnie nie ma sporu , że była ona przez strony rzeczywiście realizowana. Również wysokość ustalonego wynagrodzenia ( 1600 zł. brutto) nie wskazuje na pozorność oświadczeń woli stron umowy, ponieważ jest adekwatne do ustalonej pracy. Nie ma też podstaw , aby zakwestionować prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu pierwej instancji , który uznał, że w sytuacji, gdy ubezpieczona rzeczywiście podjęła obowiązki pracownicze i realizowała je w ustalonym przez pracodawczynię czasie pracy, kwestią drugorzędną staje się szczegółowe badanie, z jakich źródeł pracodawca sfinansował umówione wynagrodzenie . Zgodnie z tezą 2 wyroku Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2007r. , II UK 110/06, Lex 948790, nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował. Na tle zbliżonego stanu faktycznego ( organ rentowy zakwestionował ważność umowy o pracę zawartej z kobietą będącą w VI miesiącu ciąży) Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego , który zmienił wyrok Sądu Okręgowego ( zmieniający decyzję ZUS i ustalający podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu ważnej umowy o pracę) i oddalił odwołanie , oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Przy czym w odróżnieniu od niniejszej sprawy, doszło tam do zawarcia umowy o pracę między osobami najbliższymi . W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy wskazał, „że nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował ( nadto por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001 r., II UKN 258/00 OSNP 2002 r. nr 21, poz. 527). O ile zatem cywilnoprawna charakterystyka czynności prawnej pozornej wyczerpuje się we wskazaniu jej trzech koniecznych elementów, które muszą wystąpić łącznie: oświadczenie woli musi być złożone tylko dla pozoru, oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie, adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru, o tyle dla stwierdzenia pozorności umowy o pracę konieczne jest ponadto bezsporne ustalenie, że pracownik, który zawarł umowę o pracę faktycznie nie wykonywał obowiązków pracowniczych za wiedzą pracodawcy.” Tymczasem w niniejszej sprawie jest oczywiste, że ubezpieczona w świetle ustaleń Sądu wykonywała umówioną pracę sprzedawcy , co nie pozwala przyjąć, że umowa o pracę miała charakter czynności prawnej pozornej.
Brak stwierdzenia pozorności umowy o pracę nie wyklucza natomiast rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy nie stanowiło nadużycia prawa prowadzącego do nieważności umowy (art. 58 § 1 k.c.w związku zart. 300 k.p.). Jednakże apelujący nie stawia zarzutu nieważności umowy z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego . Nadto w okolicznościach niniejszej sprawy co prawda doszło do zawarcia umowy o pracę na krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia ( urodzenie dziecka) , ale praca była przez ubezpieczoną rzeczywiście wykonywana, a ustalone wynagrodzenie było niskie i adekwatne do rodzaju wykonywanej pracy . Stąd brak podstaw do rozważania nieważności umowy z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego .
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny uznał, że sporna umowa o pracę nie jest czynnością prawną nieważną, a tym samym stanowi tytuł do podlegania przezA. G. (1)obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako pracownika od dnia 6 czerwca 2013 r. stosownie doart. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 1ww.ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W związku z powyższym, Sąd Apelacyjny, działając na podstawieart. 385 k.p.c., uznając rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego za słuszne i odpowiadające prawu, oddalił apelację.
W przedmiocie kosztów postępowania za drugą instancję Sąd Apelacyjny orzekł stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik procesu wyrażonej wart. 98 § 1 k.p.c., zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wŁ.na rzeczA. G. (1)kwotę 120 złotych stosownie do§ 12 ust. 2 i § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jedn. Dz.U. z 2013, poz. 461).