Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 643/15
Data wyroku: 2015-10-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Czernecka-Kozak
Słowa kluczowe: Emerytura Rolnicza, Wysokość Emerytury
Podstawa prawna: art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt IV U 643/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 października 2015 roku
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Ewa Czernecka-Kozak
Protokolant: Małgorzata Olesiak
po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 roku w Nowym Sączu
na rozprawie
odwołaniaJ. P.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 4 maja 2015 roku  znak:(...)
w sprawieJ. P.
przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoP.Terenowa wN.
o wysokość emerytury rolniczej
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iż część uzupełniająca emerytury rolniczej odwołującegoJ. P.nie ulega zawieszeniu.
Sygn. akt IV U 643/15

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 29 października 2015 roku
Decyzją z dnia 4 maja 2015 roku, znak:(...)Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie przepisówustawy z 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz. U z 2013r. poz. 1403 ze zm.) przyznałJ. P.emeryturę rolniczą od 1 kwietnia 2015 roku zawieszając równocześnie w 100% wypłatę części uzupełniającej emerytury z powodu prowadzenia przezJ. P.działalności rolniczej.
Powyższą decyzję zaskarżyłJ. P.wnosząc o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że przysługuje mu świadczenie w pełnej wysokości. Odwołujący się podniósł, że organ rentowy bezpodstawnie zawiesił mu wypłatę części uzupełniającej świadczenia przyjmując, że jest w posiadaniu gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 1 ha (tj. udziału wynoszącego 8/24 w gospodarstwie rolnym o powierzchni 3,55 ha nabytego w spadku przez jego żonęA. P.). Odwołujący wskazał, że nie prowadzi działalności rolniczej w w/w gospodarstwie, które oddalone jest od jego miejsca zamieszkania ok. 40 km. Ponadto podniósł, że od gruntów tych nie płaci podatku rolnego, ani nie pobiera żadnych pożytków czy dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W odpowiedzi na odwołanie Kasa Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoP.Terenowa wN.wniosła o jego oddalenie. Ustosunkowując się do argumentacji zawartej w odwołaniu organ rentowy wskazał, że zaskarżona decyzja jest zasadna i zgodna z przepisamiustawy z 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ rentowy podniósł, iż odwołujący wraz z małżonką są w posiadaniu gospodarstwa rolnego o pow. przekraczającej 1 ha – 0,69 ha według nakazu płatniczego na rok 2015 oraz udziału wynoszącego 8/24 w gospodarstwie o pow. 3,42 ha, w tym 3,98 ha przeliczeniowego, co na podstawie domniemania zart. 28 ust 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówoznacza, iż odwołujący nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej a wyplata części uzupełniającej w pełnej wysokości mu nie przysługuje.
Bezspornymw sprawie było, że odwołujący sięJ. P.(urodzony (...)) od 1 kwietnia 2015 roku ma przyznaną emeryturę rolniczą.J. P.pozostaje w związku małżeńskim zA. P..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Aktem notarialnym z 22 maja 2006 roku, Rep.(...)J. P.orazA. P.darowali synowiW. P.całą nieruchomość, składającą się zdziałek nr: (...)o powierzchni 10,7400 ha położoną wS.wraz z zabudowaniami (w tym las o powierzchni 02,9100 ha), należącą doA. P.oraz nieruchomość położoną wŻ.o powierzchni 04,3300 ha (w tym las o pow. 0, 0500 ha) należącą doJ. P.. W w/w akcie notarialnym ustalono na rzeczA. P.iJ. P.nieodpłatną dożywotnią służebność osobistą polegającą na mieszkaniu w budynku mieszkalnym położonym wS..
Małżonkowie pozostawili sobie do użytkowania 0,69 ha gruntu rolnego i lasu. Grunt rolny jest obecnie w posiadaniu ich synaW.. Od daty przekazania gospodarstwa rolnegoJ. P.iA. P.nie prowadzili żadnej działalności rolniczej, a gospodarstwem tym zajmuje sięW. P..

dowód:

akt notarialny k. 29 - 31 akt organu rentowego, zeznania świadkaA. P., nagranie przesłuchania min. od 06: 59, protokół, k.23 – verte, zeznania odwołującego się, nagranie przesłuchania min. od 17: 38, protokół, k.24
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Brzesku z dnia 17 marca 2010 roku (I NS 934/09)A. P.nabyła udział wynoszący 8/24 części w spadku po bracieK. B.. W skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne o powierzchni 3,42 ha położone wT.. Odwołujący się i jego żona nie prowadzą żadnej działalności rolniczej w w/w gospodarstwie, nie czerpią z niego korzyści, nie pobierają dopłat, nie uczestniczą w jego zarządzaniu. Od śmierciK. B.gospodarstwo nie jest przez nikogo użytkowane. Grunty leżą odłogiem a dom jest opuszczony. Podatki z gospodarstwa nie są opłacane. Przed Sądem Rejonowym toczy się sprawa o dział spadku poK. B..
A. P.pobiera z KRUS rentę rolniczą w pełnej wysokości. Organ rentowy uwzględnił złożone przez nią oraz dwóch świadków oświadczenia, że nie prowadzi działalności rolniczej na odziedziczonych po bracie gruntach wT.i nie zawiesił jej wypłaty części uzupełniającej świadczenia.

dowód:

postanowienie Sądu Rejonowego w Brzesku k. 23 akt organu rentowego, oświadczenieA. P.k. 3 akt rentowychA. P., notatka z posiedzenia kolegialnego k. 61 akt rentowychA. P., pismo KRUS z 12 lipca 2011 roku k. 62 akt rentowychA. P., zeznania świadkaA. P., nagranie przesłuchania min. od 06: 59, protokół, k.23 – verte, zeznania świadkaE. R., nagranie przesłuchania min. od 17:38, protokół, k.23– verte, zeznania odwołującego się, nagranie przesłuchania min. od 17: 38, protokół, k.24
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, której wiarygodności i mocy dowodowej żadna ze stron nie kwestionowała w toku postępowania. Sąd oparł się również na zeznaniach świadkówA. P.iE. R.oraz odwołującegoJ. P.. Sąd w pełni dał wiarę tym zeznaniom, albowiem były one przekonujące, logiczne i pozbawione jakichkolwiek sprzeczności. W zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zarówno odwołujący się jak i świadkowie jednoznacznie i zgodnie wskazali, żeA. P.iJ. P.nie prowadzą żadnej działalności rolniczej i nie użytkują gruntów wskazanych w decyzji organu rentowego.
Pozostałe okoliczności uznał Sąd za bezsporne, bowiem nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Również dokumenty potwierdzające te okoliczności zostały ocenione jako w pełni wiarygodne.

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy odwołujący sięJ. P.spełnia przesłanki do wypłaty części uzupełniającej emerytury rolniczej w pełnej wysokości.
Zgodnie zart. 28 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz. U. z 2015r., poz. 704.) wypłata emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych wustępie 2-8, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą. Wedługust. 3 art. 28, (w wersji po zmianie obowiązującej od 1 stycznia 2013 roku) wypłata ulega zawieszeniu w całości, jeżeli emeryt lub rencista nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, z zastrzeżeniemust. 5-7.
Ustęp 4 tego artykułu stanowi, że uznaje się, iż emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając:
1)gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:
a)małżonkiem emeryta lub rencisty,
b)jego zstępnym lub pasierbem,
c)osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym,
d)małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c;
2)gruntów trwale wyłączonych z produkcji rolniczej na podstawie odrębnych przepisów, w tym zalesionych gruntów rolnych;
3)gruntów i działów specjalnych należących do małżonka, z którym emeryt lub rencista zawarł związek małżeński po ustaleniu prawa do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia;
4)własności (udziału we współwłasności) nieustalonej odpowiednimi dokumentami urzędowymi, jeżeli grunty będące przedmiotem tej własności (współwłasności) nie znajdują się w posiadaniu rolnika lub jego małżonka.
Wskazać należy, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, żeustawa z dnia 20 grudnia 1990 rokuubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje częściowe zawieszenie wypłaty emerytury lub renty inwalidzkiej na zasadach przewidzianych w jejart. 28, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą, tj. działalność, o której mowa w art. 6 pkt 3 ustawy, a więc działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej, rybnej i leśnej. Posiadanie gospodarstwa rolnego, bez prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 6 pkt 3 ustawy, nie uzasadnia zastosowaniaart. 28 ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników(wyrok SN z dnia 27 maja 1997r. II UKN 145/97).
Identyczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 maja 2004 roku II UZP 5/04, stwierdzając, że wypłata części uzupełniającej świadczenia rolnika, który będąc właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego faktycznie nie prowadzi w nim działalności rolniczej w rozumieniuart. 6 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie ulega zawieszeniu na podstawieart. 28 ust.1 i 3w związku z ust. 4 tej ustawy. Przepisust. 4 art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówprzez zapis „ uznaje się, że...” stwarza domniemanie, iż osoba będąca właścicielem (współwłaścicielem) gospodarstwa lub jego posiadaczem – prowadzi na nim działalność rolniczą. Ubezpieczony ma jednak możliwość wykazania, iż pomimo tego, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego, nie prowadzi w nim działalności rolniczej. Inna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do sprzeczności pomiędzyust.1 a ust.4 art.28 cyt. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku, ponieważust.1mówi o prowadzeniu działalności rolniczej, definiowanej przezart. 6 pkt 3, który to przepis nie zalicza do prowadzenia działalności rolniczej samego faktu posiadania gospodarstwa rolnego w formie własności, bądź innego typu posiadania, a jedynie podejmowania konkretnych działań.
W wyroku z 29 września 2005 roku I UK 16/05 Sąd Najwyższy wskazał, że prowadzenie działalności rolniczej w rozumieniuart. 6 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolnikówoznacza prowadzenie na własny rachunek przez posiadacza gospodarstwa rolnego, działalności zawodowej związanej z tym gospodarstwem, stałej i osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem. W uzasadnieniu powyższej tezy Sąd Najwyższy podkreślił, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie określonej działalności rolniczej.
Poglądy wyrażone w tezach cytowanych orzeczeń jak i ich uzasadnieniach, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.
Istotą sporu w niniejszej sprawie było zatem to, czyJ. P.i ego żonaA. P.prowadzą działalność rolniczą w rozumieniu art. 6 pkt 3 powołanej ustawy tj. działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej.
Organ rentowy w zaskarżonej decyzji wskazał, że odwołujący się prowadzi działalność rolniczą, gdyż jego żona jest współwłaścicielką gruntu o powierzchni powyżej 1 ha użytków rolnych nabytego na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z 17 marca 2010 roku.
Z przeprowadzonego przez Sąd postępowania dowodowego wynika, żeJ. P.iA. P.nie prowadzą działalności rolniczej w rozumieniu powołanych wyżej przepisów. Nie uzyskują również żadnych dochodów z gospodarstwa. Nieruchomość, w której udziałA. P.nabyła na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie jest w ogóle użytkowana od daty śmierci spadkodawcyK. B.. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w sposób jednoznaczny wykazało, żeJ.iA. P.nie pracują w gospodarstwie rolnym, nie podejmują żadnych decyzji dotyczących gospodarstwa, nie przynosi im ono jakichkolwiek korzyści. Należy podkreślić, żeA. P.pobiera przyznaną jej przez KRUS rentę rolniczą w pełnej wysokości.
Dodatkowo należy wskazać, że pozostawanie we współwłasności odziedziczonego gospodarstwa rolnego nie może być traktowane jako równoznaczne "z prowadzeniem", a więc niezaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego, w sytuacji wyjaśnienia, że osoby, które odziedziczyły gospodarstwo nigdy go nie prowadziły i nie mają z nim jakiegokolwiek faktycznego związku (por. uzasadnienie wyroku Sadu Najwyższego z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 59/05, OSNP 2006/19-20/310). Nawet samo manifestowane przez zainteresowanego zachowanie w odniesieniu do odziedziczonego gospodarstwa rolnego, które ma postać realizacji uprawnień właścicielskich, gdyż nie rezygnuje on ze swoich spadkowych roszczeń majątkowych w sprawie o dział spadku, nie może być uznane za faktyczne prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniuart. 6 pkt 3w związku zart. 28 ust. 1 i 3w związku z ust. 4 u.s.r. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2005 roku, III UK 77/ 05 , LEX nr 276349 ). Jak wskazano powyżej - zawieszenie wypłaty świadczeń nie dotyczy osoby będącej jedynie formalnym właścicielem majątku nieruchomego w postaci gospodarstwa rolnego - lecz tylko takiej, która gospodarstwo rolne prowadzi i której gospodarstwo to powinno przynosić i z reguły przynosi dochody. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, że ani odwołujący się ani jego żona nie prowadzą działalności rolniczej w rozumieniuart. 6 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Brak jest zatem podstaw do zawieszenia wypłaty części uzupełniającej świadczenia na podstawieart. 28 ust. 1 i ust. 3w zw. z ust. 4 tej ustawy, a więc świadczenie winno być wypłacane w pełnej wysokości.
W tym stanie rzeczy, Sąd - na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.i powołanych wyżej przepisów - zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż część uzupełniająca emerytury rolniczej odwołującego sięJ. P.nie ulega zawieszeniu.