Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1178/15
Data wyroku: 2015-09-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Beata Kurdziel, Jarosław Tyrpa, Zbigniew Zgud
Słowa kluczowe: Nieważność Postępowania
Podstawa prawna: 379 pkt 2 kpc

Sygn. akt II Ca 1178/15

POSTANOWIENIE
Dnia 2 września 2015 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Beata Kurdziel

Sędziowie:

SO Jarosław Tyrpa (sprawozdawca)
SO Zbigniew Zgud

Protokolant: protokolant sądowyM. Ł.
po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. w Krakowie
na rozprawie sprawy z wnioskuE. M.
przy uczestnictwieJ. W.,M. N.,(...)Spółki Akcyjnej z siedzibą wW.,G. (...)i(...),
o zasiedzenie
na skutek apelacji wnioskodawczyni oraz uczestnikówJ. W.i(...)
od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie
z dnia 26 czerwca 2014 r., sygnatura akt I Ns 2273/10/K
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie, znieść postępowanie począwszy od 1 stycznia 2012 roku i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
postanowienia z dnia 2 września 2015 roku
WnioskodawczyniE. M.ostatecznie precyzując żądanie wniosku domagała się stwierdzenia, że nabyła z dniem 1 października 2005 r., przez zasiedzenie nieruchomość położoną wK., obr.(...), składającą się zdziałki nr (...)o pow. 0,118 ha,działki nr (...)o pow. 0,018 ha oraz częścidziałki (...)o pow. 0,0263 ha.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, że jej ojciecH. W.wraz z małżonkąA. W. (1)w roku 1969 wybudowałZakład (...)przyul. (...)wK.. Zakład został wybudowany na gruncie stanowiącym własnośćW. M.iJ. M., którzy wyrazili na to zgodę (ówczesnejdziałce nr (...), objętejL..(...)K.). Wymienieni wydaliH. W.na cele związane z wybudowaniem zakładu wulkanizacyjnego równieżdziałki nr (...), stanowiące własność Skarbu Państwa. Obie te działki wraz z zakładem produkcyjnym wulkanizacji utworzyły jedną zorganizowaną całość, będącą w nieprzerwanym posiadaniuH. W.od 1969 roku aż do jego śmierci. Jego spadkobiercami są wnioskodawczyni i żonaA. W. (1)
UczestnicyJ. W.iM. N.poparli żądanie wniosku.
Uczestnicy(...)iG. (...)wnieśli o oddalenie wniosku i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014 roku (sygn. akt I Ns 2273/10/K) Sąd Rejonowy dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie:
- w punkcie 1 stwierdził, żeA. W. (1)orazE. M.iJ. W.nabyli z dniem 1 października 2005 roku po 1/3 każdy z nich prawo własności nieruchomości położonej wK.składającej się zdziałki nr (...)o powierzchni 0,0118 ha powstałej z podziałudziałki nr (...), która uległa podziałowi nadziałki nr (...)orazdziałkę nr (...)o powierzchni 0,0180 ha powstałą z podziałudziałki nr (...), która uległa podziałowi nadziałki nr (...), zgodnie opinią biegłego sądowego inż.J. H.z dnia 14 czerwca 2012 r, złożoną wOśrodku (...)pod nr(...)- (...), która to opinia wraz z projektem podziału nieruchomości stanowi integralna cześć postanowienia, a objętychksięgą wieczystą (...);
- w punkcie 2 oddalił wniosek w pozostałym zakresie;
- w punkcie 3 nakazał pobrać od wnioskodawcyE. M.na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Krakowa Krowodrzy w Krakowie kwotę 9487,04 zł (dziewięć tysięcy czterysta osiemdziesiąt siedem złotych 04/100) tytułem wydatków tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa;
- w punkcie 4 ustalił, ze wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
W apelacji od punktu 1 powyższego postanowienia, stwierdzającego nabycie z dniem 1 października 2005 roku przez zasiedzenie nieruchomości składającej się zdziałek (...)uczestnik(...)domagał się jego zmiany poprzez oddalenie wniosku o zasiedzenie także co do tych działek oraz zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kosztów postępowania apelacyjnego.
Zaskarżonemu postanowieniu(...)zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia poprzez uznanie, żeH. W., ojciec wnioskodawczyni, budując warsztat nadziałce nr (...)pod koniec lat 60 – tych ubiegłego wieku zaczął korzystać zdziałek (...)stanowiących własność Skarbu Państwa, na których parkował samochodu i składował węgiel i zniósł garaże, jako posiadacz, które to posiadanie należało uznać za samoistne i w złej wierze i które to posiadanie doprowadziło do uznania przez Sąd pierwszej instancji nabycia tych działek przez spadkobiercówH. W.na podstawie zasiedzenia;
- brak ustalenia od jakiego momentu, jeżeli w ocenie Sądu pierwszej instancji nastąpił, ojca wnioskodawczyni należy traktować jako posiadacza samoistnego działek, co prowadzi do błędnego zastosowania art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny poprzez błędne skrócenie czasu posiadana do połowy;
- naruszenie przepisów postępowania, to jestart. 233 k.p.c.poprzez dokonanie błędnej oceny dowodów w sprawie, to jest zeznań świadkaS. M., wnioskodawczynie, uczestnikówM. N.iJ. W.i wyciągnięcia z nich błędnego wniosku, iż potwierdzają one okoliczności samoistności posiadaniaH. W.od samego początku, kiedy nadziałce nr (...)został posadowiony zakład wulkaniczny;
- naruszenie przepisuart. 172 k.c.poprzez przyjęcie, że cały okres posiadania najpierw przezH. W., a następnie przezE. M.winien być traktowany jako posiadanie samoistne;
- naruszenie przepisuart. 176 k.c.poprzez przyjęcie, że po śmierciH. W.sporne działki samoistnie posiadaliA. W. (2)iJ. W., co pozwala na doliczenie do ich czasu posiadaniadziałek (...)czasu posiadaniaH. W.;
- naruszenie przepisuart. 96 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościamipoprzez brak w orzeczeniu stwierdzającym zasiedzenie wyrzeczenia o zatwierdzeniu podziałudziałek (...)jaki został dokonany na potrzeby niniejszego postępowania.
W apelacji od punktu 2 postanowienia Sądu Rejonowego oddalającego wniosek w pozostałej uczestnikJ. W.domagał się jego zmiany poprzez orzeczenie, żeA. W. (1),E. M.iJ. W.nabyli z dniem 1 października 2005 roku po 1/3 każde z nich prawo własności nieruchomości położonej wK., składającej się zdziałki (...)o powierzchni 0, 0263 ha, a wyodrębnionej jakodziałka (...)oraz zasądzenia kosztów.
Zaskarżonemu postanowieniu uczestnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:art. 227 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez pominiecie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji pominięcie, żeH. W.oraz wnioskodawczyni byli samoistnymi posiadaczamiadziałki (...), która to okoliczność mogla być ustalona przy pomocy pominiętego materiału dowodowego orazart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów z pominięciem zasad logiki, doświadczenia życiowego oraz prawdopodobieństwa wersji, co skutkowało błędnym przyjęciem, żeH. W.oraz wnioskodawczyni byli posiadaczami zależnymidziałki (...), co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż wskutek ustalenia, żeH. W.oraz wnioskodawczyni byli posiadaczami zależnymidziałki (...)Sąd błędnie przyjął, że nie została spełniona przesłanka zasiedzeniadziałki (...)w postacie wystąpienia posiadania samoistnego, wobec czego oddalił wniosek o zasiedzenie tej działki.
W apelacji od punktu 2 postanowienia Sądu Rejonowego oddalającego wniosek w pozostałej wnioskodawczyniE. M.domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Apelacja uczestniczki oparta została na naruszeniu prawa procesowego, które mogło mieć wpływ i miało na wynik sprawy. Wnioskodawczyni zarzuciła naruszenieart. 379 pkt 2 k.p.c.poprzez prowadzenia postępowania w warunkach braku należytego umocowania jej pełnomocnika adwokataJ. K.orazart. 277 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego, w zakresie warunków posiadaniadziałki nr (...), w sposób niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, w sposób prowadzący do błędnego ustalenia stanu faktycznego, tj. uznania, żeH. W.oraz wnioskodawczyni byli posiadaczami zależnymi nieruchomości, nie zaś posiadaczami samoistnymi, w sytuacji, w której umowa dzierżawy, niezależnie od czasokresu jej formalnego obowiązywania nie była wykonywana, zaś zasiadujący zachowywali się w odniesieniu do nieruchomości jak posiadacze samoistni.
Podniesiony w apelacji zarzut nieważności postępowania opiera się na fakcie, że od dnia 31 grudnia 2011 roku reprezentujący w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji adwokatJ. K.wykonuje zawodu adwokata, gdyż jest wpisany na listę osób
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wart. 379 k.p.c.wśród przesłanek nieważności postępowania ustawodawca w pkt 2 wymienił także nienależyte umocowanie pełnomocnika strony. Nie budzi wątpliwości, iż nienależyte umocowanie pełnomocnika strony jako przyczyna nieważności postępowania, zachodzi zarówno w razie wadliwego udzielenia pełnomocnictwa osobie mogącej być pełnomocnikiem, jak i ze względu na działanie w charakterze pełnomocnika osoby, która w danej sprawie nim być nie może. Występowanie w sprawie w charakterze pełnomocnika osoby, która nim być nie może, oznacza brak należytego umocowania pełnomocnika, a tym samym zawsze prowadzi do nieważności postępowania. Uchybienia tego nie można usunąć w drodze zatwierdzenia przez stronę czynności dokonanych przez tę osobę (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2001 r., I PKN 586/00, OSNP 2003, nr 14, poz. 335; także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 2004 r., III CZP 32/04, Biul. SN 2004, nr 7, poz. 8; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., III CZP 154/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 133).
Zgodnie zart. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku – Prawo o adwokaturze(tekst jednolity – Dz. U. z 2015 roku, poz. 615) zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, w zespole adwokackim oraz spółce (art. 4 a ustawy). Oznacza to, że wykonywanie zawodu adwokata jest równoznaczne z możliwością świadczenia pomocy prawnej. Podzielić zatem należy zarzut apelacji wnioskodawczyni, iż prawo do występowania w charakterze pełnomocników procesowych mają tylko adwokaci wpisani na listę adwokatów wykonujących zawód. Nie mogą natomiast być pełnomocnikami procesowymi adwokaci wpisani na listę adwokatów niewykonujących zawodu.
Zagadnienie wymagań formalnych, jakie musi spełnić adwokat, aby mógł być pełnomocnikiem strony w postępowaniu cywilnym było wielokrotnie rozważane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, głównie na tle postanowień uchylonegoart. 3932k.p.c., zastąpionego obecnie przezart. 871k.p.c.Co do zasady ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym pełnomocnikiem strony może być adwokat o statusie wyznaczonym przez przepisyustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze(Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.), a zatem wpisany na listę adwokatów (art. 65-69a pr. adw.) i wykonujący zawód w formach wskazanych przez ustawę w art. 4a (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 1996 r., I CRN 34/96, OSNC 1996/7-8/109; postanowienie z dnia 17 października 1997 r., I CZ 107/97, nie publ. oraz z dnia 28 lutego 2008 r., III CSK 245/07, OSNC 2009/5/73). Stanowisko powyższe nie uchybia treściart. 4 b prawa o adwokaturze, który określa przypadki uniemożliwiające adwokatowi wykonywanie zawodu w jakiejkolwiek formie organizacyjnej, a więc reguluje inną materię, niż art. 4 a tej ustawy i nie uzasadnia odstąpienia od ograniczonego katalogu form organizacyjnych praktyki adwokackiej. Złagodzenie tego wymagania – w zakresie reglamentowanym wart. 871§ 2 k.p.c.przyjęto jedynie w przypadku, kiedy adwokat (radca prawny) występuje we własnej sprawie. W takim wypadku dopuszczono osobiste wniesienie kasacji także wtedy, kiedy wnoszący był już nieczynny zawodowo z uwagi na przejście na emeryturę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1997 r., II CKN 270/97, OSNC 1998/5/82).
Z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej wK.wynika, że adwokatJ. K.z dniem 31 grudnia 2011 roku zaprzestał prowadzenia działalności adwokackiej, co łączyło się z likwidacjąZespołu Adwokackiego Nr (...)wM.. Pomimo to reprezentował on wnioskodawczynię w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, co skutkować musi stwierdzeniem nieważności postępowania począwszy od 1 stycznia 2012 roku.
Z tych też przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawieart. 386 § 2 k.p.c.w zw. zart. 379 pkt 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.