Sąd Rejonowy w Świdnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 747/14
Data wyroku: 2015-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Gładysz-Wójcik

Sygn. akt I Ns 747/14

POSTANOWIENIE

Dnia 30 czerwca 2015 roku
Sąd Rejonowy w Świdnicy I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący : SSR Małgorzata Gładysz-Wójcik
Protokolant: Anna Drozd
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2015 roku wŚ.
sprawy z wniosku(...) Spółka z o.o.Spółka komandytowa z siedzibą weW.
przy udzialeJ. D. (1),M. D.,T. D.iM. O.
o stwierdzenie nabycia spadku

I
stwierdza, że spadek poH. D.

zmarłym w dniu 08.01.2011r. wW.
ostatnio stale zamieszkałym wŚ.

na podstawie ustawy

nabyli: żonaJ. D. (1), synT. D.(synA.) i synM. D.(synJ. Z.) - po 1/3 każdy z nich;

II
zasądza od uczestników postępowaniaJ. D. (1)iM. D.na rzecz wnioskodawcy(...) Spółka z o.o.Spółka komandytowa z siedzibą weW.koszty postępowania: 50zł z tytułu opłaty od wniosku, 60zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego i 17zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i nie obciąża tymi kosztami uczestnikaT. D.;

III
ustala, że uczestniczka postępowaniaM. O.ponosi we własnym zakresie koszty związane ze swoim udziałem w niniejszym postępowaniu, w tym koszty swojego zastępstwa procesowego;

IV
przyznaje kuratorowi adw.K. J.prowadzącej Kancelarię Adwokacką wŚ.wynagrodzenie w kwocie 60zł + 23% VAT i poleca wypłacić je ze Skarbu Państwa – Sąd Rejonowy w Świdnicy, zaliczając te koszty na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt: INs 747/14

UZASADNIENIE
(...) sp. z o.o.sp. k. z siedzibą weW.wniósł o stwierdzenie, że spadek poH. D.zmarłym w dniu(...)., ostatnio stale zamieszkałym wŚ.na podstawie ustawy nabyli uczestnicy postępowania: żonaJ. D. (1), synM. D., synT. D.oraz wnuczkaM. O.. Na uzasadnienie przedmiotowego wniosku wnioskodawca podał, że posiada wierzytelność wobecH. D.wynikającą z niespłaconej pożyczki udzielonej na podstawie umowy z dnia 25.03.2010 r.
Nadto wnioskodawca zażądał zasądzenia na jego rzecz od w/w spadkobierców kosztów postępowania, tj. kwoty 240 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 4-rokrotności stawki minimalnej, kosztów poniesionej opłaty sądowej od wniosku w kwocie 50 zł oraz kwoty 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wnioskodawca podał, że kwota 240 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego jest uzasadniona, bowiem pełnomocnik wnioskodawcy podjął szereg czynności zmierzających do ustalenia spadkobierców, ustalił i wskazał adresy ich zamieszkania oraz dostarczył niezbędne akty stanu cywilnego, a zatem w/w kwota jest adekwatna do nakładu pracy pełnomocnika i stopnia przyczynienia się do rozstrzygnięcia sprawy.
W wyniku szeregu czynności podjętych przez Sąd z urzędu nie ustalono miejsca pobytu uczestnika postępowaniaM. D.ustalając jednocześnie, że uczestnik ten jest poszukiwany listem gończym przez prokuraturę. Z tych przyczyn postanowieniem z dnia 20.11.2014 r. Sąd ustanowił kuratora dla tego uczestnika, którego z imienia i nazwiska w osobie adwokatK. J.wskazała Okręgowa Rada Adwokacka wW.(k.79 i 98)
Kuratoradw.K. J.w odpowiedzi na wniosek (k.100) oświadczyła, że działając w imieniu uczestnikaM. D.odrzuca spadek poH. D.twierdząc, że zachodzi taka potrzeba z uwagi na interes ekonomiczny uczestnika, a nadto kurator wniosła o przyznanie jej wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 150 % stawki minimalnej podając, że wynika to z niezbędnego nakładu pracy kuratora w przedmiotowej sprawie, a przy tym koszty pomocy prawnej nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
SpadkodawcaH. D.zamieszkujący ostatnio wŚ.zmarł w dniu 8.01.2011 r. jako żonaty zJ. D. (1). Spadkodawca ten był dwa razy żonaty i z obu tych związków miał troje dzieci: synaM. D., synaT. D.oraz synaJ. D. (2). Innych dzieci, w tym pozamałżeńskich bądź przysposobionych, spadkodawca nie posiadał.
Syn spadkodawcyJ. D. (2)zmarł, jako rozwiedziony, w dniu 21 maja 1997 r. i pozostawił po sobie jedyne dzieckoM. O..
SpadkodawcaH. D.nie pozostawił po sobie testamentu, jak też żaden z jego spadkobierców nie został uznany za niegodnego dziedziczenia po nim.
(dowód:odpis aktu zgonu spadkodawcy, odpisy aktów stanu cywilnego uczestników postępowania - k. 15-19; zapewnienie spadkowe i przesłuchanie uczestnika)
Syn spadkodawcy uczestnikT. D.nie utrzymywał ze spadkodawcą kontaktów, a o jego śmierci dowiedział się z pisma jakie uczestnik ten otrzymał z KasyS.w połowie 2012 r., w którym wezwano tegoż uczestnika do zapłaty długu zaciągniętego przez jego ojcaH. D.. W piśmie tym wskazano również, że wezwanie do zapłaty skierowano jednocześnie do jego pozostałych spadkobierców: żonyJ. D. (1), synaM. D.i wnuczkiM. O.. Po uzyskaniu informacji o długach spadkodawcy uczestnikT. D.udał się do prawnika, który poinformował go, że termin do odrzucenia spadku po ojcu już upłynął. Na podstawie tych wyjaśnień uczestnikT. D.zrezygnował ze składania oświadczenia woli w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku po ojcu uznając, że sprawa powinna być rozstrzygnięta przez Sąd. Uczestnik ten nie utrzymywał kontaktów ze swoją przyrodnią siostrą uczestniczkąM. O.. Utrzymywał te relacje ze swoim bratemJ. D. (2), który zmarł w 1997 r.
(dowód:zapewnienie spadkowe i przesłuchanie uczestnika z dnia 28 lipca 2014 r.)
W.spadkodawcyM. O., córka syna spadkodawcyJ. D. (2), nie utrzymywała żadnych kontaktów ze spadkodawcą, wyjechała do Anglii w 2006 r., o śmierci spadkodawcy nie wiedziała. Od wyjazduM. O.do Anglii jej mieszkaniem położonym wŚ.opiekuję się jej babciaT. O., która w dniu 13 stycznia 2014 r. powiadomiła tę uczestniczkę, iż na w/w adres przyszło pismo datowane „7.01.2014 r.", którego adresatem była w/w uczestniczka, zaś nadawcą radca prawny zKancelarii (...)weW.i w którym wezwanoM. O.do zapłaty długuH. D.. Z pisma uczestniczka ta dowiedziała się po raz pierwszy, że jej dziadekH. D.nie żyje. W dniu 22 kwietnia 2014 r. uczestniczkaM. O.złożyła przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku po swoim dziadkuH. D.podając, że o jego śmierci dowiedziała się w dniu 7.01.2014 r. UczestniczkaM. O.nie posiada zstępnych.
(dowód:zeznania świadkaT. O.-k. 56 -57. wezwanie do zapłaty- k. 36; oświadczenie notarialne w aktach sprawy INs(...)SR w Świdnicy; akt notarialny - k. 64)
UczestnikT. D.w piśmie procesowym z dnia 19.08.2014 r. złożył oświadczenie, że odrzuca spadek po swoim ojcuH. D.. Na rozprawie w dniu 27.10.2014 r. uczestnik oświadczenie to złożył osobiście przed sądem, do protokołu.
(dowód:pismo uczestnika w aktach INs(...))
mr
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 26 marca 2015 r. oddalono wniosek uczestnikaT. D.o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poH. D.. Ani wnioskodawca, jak też żaden z uczestników nie wnieśli apelacji od przedmiotowego postanowienia,(k. 114-115)
Sąd zważył.
Na podstawie ustalonego wyżej stanu faktycznego, w oparciu o przeprowadzone dowody należało uznać, że spadkobiercami ustawowymiH. D.co do zasady objętej dyspozycją przepisuart. 931 k.c.są: żonaJ. D. (1), synM. D.oraz synT. D.. Żaden z przeprowadzonych dowodów nie wykazał, abyuczestniczkaM. O.dowiedziała się o śmierciH. D.w innym terminie, niż w dniu 7.01.2014 r.
Uczestniczka ta złożyła następnie w dniu 22.04.2014 r. oświadczenie

0
odrzuceniu spadku po tym spadkodawcy i nie posiada ona swoich zstępnych, to należało w świetle ustalonych wyżej faktów uznać, że oświadczenie to zostało skuteczne złożone w ustawowym terminie (art.1015 k.c.). Dodać należy, iżuczestniczkaJ. D. (1)nie stawiła się na żadne posiedzenie wyznaczone na rozprawę mimo, że osobiście odebrała odpis wniosku

1
wezwanie do osobistego stawiennictwa w celu złożenia zapewnienia spadkowego oraz przesłuchania jej w charakterze strony,(k. 28).

Odnośnie uczestnikaT. D.wskazać należy, iż
r
postanowieniem Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 26 marca 2015 r. oddalono wniosek tego uczestnika o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poH. D.. Ani wnioskodawca, jak też żaden z uczestników nie wnieśli apelacji od przedmiotowego postanowienia. Wymaga podkreślenia, że uczestnik ten w piśmie procesowym z dnia 19.08.2014 r. złożył oświadczenie, że odrzuca spadek po swoim ojcuH. D., jak też na rozprawie w dniu 27.10.2014 r. oświadczenie to złożył osobiście przed sądem. Uczestnik ten działał bez profesjonalnego pełnomocnika wobec czego sąd uznał, że oświadczenie tegoż uczestnika, wraz z jego uzasadnieniem, należy potraktować jako wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poH. D.. Sąd przedmiotowego wniosku nie uwzględnił, bowiem zgodnie z przepisemart. 1019 par. 2 k.c.w zw. zart. 88 par. 2 k.c.uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu wygasaz upływem roku od jego wykrycia.Tymczasem uczestnikT. D.zeznał(k.36 verte),iż o długach swojego ojcaH. D.oraz o jego śmierci dowiedział się w połowie 2012 r., a zatem termin, o którym mowa wyżej upłynął w połowie 2013 r. Nie może ujść uwagi Sądu, iż uczestnik ten, jak zeznał, zaraz po otrzymaniu informacji o śmierci ojca oraz jego długach udał się na konsultacje do prawnika, po których zrezygnował ze złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcu oraz uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie przedmiotowego oświadczenia. Konsekwencją powyższych zaniechań jest więc nabycie spadku poH. D..
Gdy zaś chodzi ouczestnikaM. D.należało uznać, że także ten uczestnik nie złożył w ustawowym terminie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku po w/w spadkodawcy, bowiem postępowanie dowodowe nie wykazało by do złożenia oświadczenia w tym przedmiocie doszło.
Zdaniem Sądu brak jest podstaw do uznania, że kurator ustanowiony dla uczestnika postępowaniaM. D.w trybieart 510 par. 2 kpcbył uprawniony do złożenia w jego imieniu oświadczenia woli o odrzuceniu spadku Sąd wyraża pogląd, że kurator ustanowiony dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane, nie został wyposażony przez ustawodawcę w skuteczne prawo do składania w imieniu tej strony oświadczeń woli wywołujących skutki materialnoprawne. Przywołać w tym miejscu należy tezę wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18.06.2014 r., w sprawie I ACa 236/14, w której wyrażono pogląd, że bezskuteczne pozostaje w stosunku do drugiej strony stosunku prawnego, złożenie oświadczenia woli wywołującego skutki materialnoprawne w sytuacji, w której oświadczenie to zostanie złożone wobec kuratora ustanowionego dla tej strony w trybie przepisuart. 144 kpc. Ustanowiony w ten sposób kurator może podejmować za nieobecnego wszystkie czynności procesowe, które są niezbędne dla obrony jego praw w toku całego procesu. Kurator uprawniony jest więc do składania oświadczeń woli w imieniu reprezentowanej strony, ale tylko oświadczeń mających charakter procesowy. Nadto w wyroku z dnia 17.10.2007 r., II CSK 261/07, Sąd Najwyższy wskazał, że niedopuszczalne jest zawarcie ugody przez kuratora procesowego ustanowionego dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane. Oznacza to, że kurator nie może składać oświadczeń woli o charakterze dyspozycyjnym, bowiem oświadczenia woli tego typu wywołują skutki materialnoprawne dla strony, którą kurator zastępuje. Do kategorii tych oświadczeń woli niewątpliwie należy oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku. Z tych więc przyczyn oświadczenie kuratora adw.K. J.należało uznać jako niedopuszczalne, a już złożone - jako bezskuteczne.
Skoro żaden ze spadkobierców ustawowychH. D., za wyjątkiem uczestniczkiM. O., nie złożył skutecznie oświadczenia o odrzuceniu spadku po tym spadkodawcy, to należało stwierdzić, że żonaJ. D. (1), synM. D., synT. D.nabyli spadek wprost, po 1/3 każdy z nich, na mocyart. 931 kc.
O kosztach postępowania należnych wnioskodawcy od uczestnikówM. D.iJ. D. (1)orzeczono na mocyart. 520 par. 2 kpcuznając, że zachodzi podstawa do stwierdzenia, iż wnioskodawca i w/w uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do obciążenia tymi kosztami uczestnikaT. D.albowiem znajduje się on obecnie w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Uczestnik ten przez ostatnie dwa lata utrzymuje się wyłącznie z pomocy z opieki społecznej w wysokości 271 zł m-cznie, od 3-ch lat nie pracuje i choruje neurologicznie.
Gdy zaś chodzi o koszty postępowania poniesione przez uczestniczkę postępowaniaM. O., która była reprezentowana w niniejszej sprawie przez adwokata z wyboru, to skoro złożyła ona oświadczenie o odrzuceniu spadku w terminie, to brak jest podstaw do uznania, że przyczyniła się ona do wszczęcia przedmiotowego postępowania. Z tych zatem przyczyn winna ona ponosić koszty tego postępowania wyłącznie w zakresie związanym ze swoim udziałem w sprawie.
Sąd nie znajduje podstaw do przyznania pełnomocnikowi wnioskodawcy kosztów zastępstwa procesowego ponad stawkę minimalną 60 zł, gdyż nie uzasadnia tego ani charakter sprawy, ani też nakład pracy pełnomocnika. Nie można bowiem obowiązku strony, wynikającego zustawy kodeks postępowania cywilnego(art. 511 par. 1) jak napisanie wniosku, wskazanie spadkobierców, ich adresów, załączenie odpisów aktu stanu cywilnego, traktować jako nakład pracy pełnomocnika.
Podobnie należało ocenić wniosek kuratora o przyznanie wynagrodzenia w wysokości 150% stawki minimalnej. Uchodzi uwadze kuratora, że nie jest pełnomocnikiem z urzędu, tylko kuratorem, a zatem wysokość wynagrodzenia kuratora będącego adwokatem ustala się w/g przepisów określających opłaty za czynności adwokatów i nie może ono przekraczać stawki zasadniczego wynagrodzenia przewidzianego tymi przepisami, która w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 60 zł + 23% VAT.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.