Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 326/15
Data wyroku: 2015-05-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Adamski
Słowa kluczowe: Postępowanie Zabezpieczające
Podstawa prawna: art. 730^1^ § 1 k.p.c.

sygn. akt: II Cz 326/15

POSTANOWIENIE
Dnia 19 maja 2015 r.Sąd Okręgowy w Bydgoszczy Wydział II Cywilny - Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący:SSO Irena Dobosiewicz (spr.)Sędziowie:SO Janusz Kasnowski
SO Tomasz Adamski
po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaB. C.,B.P.iF. N.
przeciwkoR. M.,K. F.orazG. P.
oustalenie
na skutek zażalenia powódek na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie o sygn. akt: I C 470/15
p o s ta n a w i a:

oddalić zażalenie.
Na oryginale właściwe podpisy
II Cz 326/15

UZASADNIENIE
W pozwie o ustalenie nieważności czynności prawnej w postaci umowy sprzedaży udziału w wysokości 1/3 zabudowanej nieruchomości położonej wP., gmina(...), dla której Sąd Rejonowy w Nakle nad Notecią prowadziksięgę wieczystą KW (...), skierowanym przeciwko pozwanymR. M.,K. P.iG. P., powódkiB. C.,B. P.iF. N.domagały się zabezpieczenia tego roszczenia poprzez wpisanie ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w powyższej księdze wieczystej oraz ustanowienia zakazu zbywania nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r. Sad Rejonowy w Bydgoszczy oddalił wniosek o zabezpieczenie roszczenia w sprawie.
W uzasadnieniu, po przytoczeniu treściart. 730 § 1 k.p.c.iart. 730[1]§ 1 k.p.c, Sąd wskazał, że powódki nie uprawdopodobniły swojego roszczenia, albowiem zawarta umowa sprzedaży nie może zostać uznana za nieważną na podstawieart. 58 k.c.,art. 189 k.p.c.orazart. 1035 k.c.w zw. zart. 199 k.c, co najwyżej za bezskuteczną z racji braku uprawnieniaR. M.do rozporządzania całością udziału w nieruchomości po spadkodawcyJ. M.. Zawierając przedmiotową umowęR. M.posługiwał się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku opartym na fałszywym zapewnieniu, że tylko on jest spadkobiercą, wobec czego nie był on uprawniony do zawarcia tej umowy. Umowa ta w zakresie zobowiązania zachowuje swoją moc obowiązującą, albowiem nie ma przeszkód do zawarcia umowy zobowiązującej do rozporządzenia rzeczą niestanowiącą jeszcze własności zobowiązanego, jednakże nie rodzi ona skutków prawych.
Z tych względów, z racji nieuprawdopodobnienia istnienia roszczenia o ustalenie nieważności umowy, Sąd oddalił wniosek o jego zabezpieczenie.
Zażalenie na postanowienie złożyły powódki zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenieart. 730[1]§ 1 k.p.c.poprzez uznanie, że powódki nie uprawdopodobniły swojego roszczenia o ustalenie nieważności umowy, gdy tymczasem, biorąc pod uwagę treść pozwu oraz dołączonych do niego dokumentów, uprawdopodobnienie to zaistniało w sprawie. Wskazując na powyższe powódki wniosły o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie ich wniosku o zabezpieczenie roszczenia.
1

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że w sprawie nie wystąpiła pierwsza przesłanka wart. 730[1]§ 1 k.p.c.warunkująca udzielenie zabezpieczenia żądania zawartego w pozwie, a mianowicie uprawdopodobnienie roszczenia.
Powódki w złożonym zażaleniu podniosły, że dokonany przez nie wybór roszczenia o ustalenie nieważności umowy nie powinien mieć wpływu na ocenę przesłanek zabezpieczenia roszczenia zart. 730 § 1 k.p.c, albowiem to na sądzie każdorazowo spoczywa obowiązek wszechstronnego rozważenia sprawy i wyboru właściwych przepisów prawa w sprawie głównej. Uprawdopodobnienie roszczenia winno natomiast zostać ustalone na podstawie wyłącznie okoliczności faktycznych, które w sprawie są jednakowe zarówno dla roszczenia zgłoszonego w pozwie, jak i dla roszczenia o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej, na które zresztą powódki także zwróciły uwagę w uzasadnieniu pozwu wyjaśniając dokonany wybór żądania.
Takie stanowisko powódek nie jest uzasadnione. Żądanie o ustalenie nieważności czynności prawnej oraz żądanie ustalenia jej bezskuteczności stanowią dwa odrębne roszczenia o samoistnym charakterze, zmierzają one do ochrony innych wartości, jak też są oparte na odmiennych przesłankach faktycznych i prawnych. Wprawdzie można by bronić tezy, że zakres pojęcia bezskuteczności pozostaje w stosunku podrzędności do zakresu pojęcia nieważności, jednakże powódki - z konsekwencjami wynikającymi zart. 321 § 1 k.p.c.- domagają się ustalenia nieważności umowy sprzedaży, a nie tylko jej bezskuteczności. A przy tak sformułowanym żądaniu, opartym naart. 189 k.p.c, nie jest możliwe „częściowe" jego uwzględnienie.
Reasumując tę część rozważań, w sprawie, w której powód żąda ustalenia nieważności czynności prawnej, sąd nie może orzec w wyroku że czynność ta była bezskuteczna (art. 189 k.p.c.w zw. zart. 321 § 1 k.p.c.)(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.12.1998 r., II CKN 96/98, OSNC 1999, nr 5 poz. 98).Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że powódki nie uprawdopodobniły swojego roszczenia o unieważnienie umowy sprzedaży, bowiem przedstawione przez nie w pozwie okoliczności - na tym etapie postępowania - nie wskazują, aby istniały ku temu podstawy biorąc pod uwagę treśćart. 58 k.c.
Uwzględniając powyższe uwagi należy dojść do wniosku, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny zgłoszonego wniosku o udzielenie zabezpieczenia , pod kątem
2
uprawdopodobnienia istnienia wskazanego w nim roszczenia . Jak wskazano wyżej, nie było podstaw do uznania za uprawdopodobnione roszczenia o ustalenie nieważności przedmiotowej umowy, a wobec niezgłoszenia żądania o charakterze ewentualnym nie było możliwe także badanie innego roszczenia o odmiennej konstrukcji.
Gdyby Sąd Rejonowy, jak chce tego pełnomocnik skarżących, dokonał oceny roszczenia pod kątem przesłanek bezskuteczności, wykroczyłby poza podstawę faktyczną zakreśloną w pozwie- dokonałby oceny niezgłoszonego w nim roszczenia. Brak więc było podstaw do udzielenia zabezpieczenia tak sformułowanemu i uzasadnionemu roszczeniu .
Brak zaistnienia uprawdopodobnienia roszczenia czyni niezasadnym badanie wystąpienia drugiej przesłanki wskazanej wart. 730[1]§ 1 k.p.c, a mianowicie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, albowiem obie powyższe przesłanki muszą zaistnieć kumulatywnie, aby wniosek o zabezpieczenie mógł zostać uwzględniony. Niezależnie od tego, w kwestii istnienia interesu prawnego po stronie powódek, Sąd Okręgowy zwraca uwagę, że poza gołosłownymi twierdzeniami, że pozwani mogą wyzbyć się nieruchomości, powódki w żaden sposób nie uprawdopodobniły swojego interesu prawnego w sprawie. Wobec tego nie można stwierdzić, że brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.oddalił zażalenie jako niezasadne.
Na oryginale właściwe podpisy

Za zgodność z oryginałem

3