Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 316/15
Data wyroku: 2015-07-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Ewa Madera, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Renta Z Tytułu Niezdolności Do Pracy
Podstawa prawna: art 47714 par 4 kpc w zw z art 391 par 1 kpc i art 386 par 3 kpc
Teza: w przypadku nie zastosowania przez Sąd I instancji art 47714 par 4 kpc Sąd odwoławczy jest w pełni uprawniony do naprawienia powyższego uchybienia procesowego a w konsekwencji orzeczenie na podstawie tego przepisu

Sygn. akt

III AUa 316/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia8 lipca 2015 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek (spr.)

Sędziowie:

SSA Ewa Madera
SSA Alicja Podczaska

Protokolant

st. sekr. sądowy Anna Kuźniar

po rozpoznaniu w dniu8 lipca 2015 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o rentę z tytułu niezdolności do pracy
na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawczynię
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia28 stycznia 2015 r.sygn. aktIV U 181/14
uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzająca go decyzję  Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.z dnia 24 lipca 2012 r. , przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie .

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 8 lipca 2015r.
Decyzją z dnia 24 lipca 2012 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawczyniA. W.prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy , dochodzonego wnioskiem z dnia 9 maja 2012r. w trybie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Powołując w podstawie prawnej decyzji art. 12 w/w ustawy, organ rentowy stwierdził, że w świetle orzeczenia Komisji Lekarskiej Zakładu z dnia 17 lipca 2012 r. wnioskodawczyni nie spełnia zasadniczej przesłanki nabycia prawa do dochodzonego świadczenia rentowego, jako że w orzeczeniu tym ustalono, że nie jest niezdolna do pracy.
WnioskodawczyniA. W.odwołała się od w/w decyzji ZUS do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie. W odwołaniu z dnia 10 sierpnia 2012r., wnioskodawczyni wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez potwierdzenie jej uprawnienia do świadczenia rentowego, w lapidarny sposób zarzuciła, że wbrew stanowisku ZUS jej stan zdrowia czyni ją niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ustawy emerytalno – rentowej, za czym przemawiać miało długoletnie leczenie neurologiczne i okulistyczne , z zaakcentowaniem faktu kilkukrotnego w ciągu roku korzystania z zabiegów rehabilitacyjnych.
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 17 sierpnia 2012 r. ,pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR., wnosił o oddalenie żądania wnioskodawczyni z tego samego zasadniczego względu, który powołany został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołaniaA. W.,wyrokiem z dnia 11 lipca 2013r.(sygn. akt IV U 1302/12) zmienił zaskarżoną decyzję ZUS , przyznając wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres 5 lat, począwszy od dnia 9 maja 2012r.Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na ustnych wyjaśnieniach biegłego lekarza ortopedy , w których ostatecznie –pomimo uprzedniej odmiennej pisemnej opinii –uznał ,że odwołująca w/w okresie jest częściowo niezdolna do pracy z powodu schorzeń narządu ruchu , nadto w sytuacji pozyskania przez Sąd I instancji odmiennych w swych konkluzjach opinii biegłych lekarzy: okulisty, neurologa i specjalisty z zakresu medycyny pracy . Przyjmując przy tym pełną miarodajność w/w ustnych wyjaśnień biegłego lekarza ortopedy dla zasadniczegow sprawie ustalenia o częściowej okresowej niezdolności do pracy wnioskodawczyni (przyznając się też tym samym w uzasadnieniu wyroku do omyłki pisarskiej zawartej w części decyzyjnej rozstrzygnięcia w zakresie określenia stopnia niezdolności do pracy odwołującej ) ,Sąd Okręgowy nie wyjaśnił z jakich względów przyznał przewagę mocy dowodowej tego rodzaju opinii i czy w ogóle zaistniały uzasadnione merytorycznie przesłanki do zamiany stanowiska przez samego w/w biegłego lekarza ortopedę. Ustalając więc jeszcze ,że odwołująca jest z zawodu krawcową ,a aktualnie pozostaje w zatrudnieniu w warunkach pracy chronionej jako pracownik ochrony , oraz ,że w okresie od 21 lipca 2005r. do 31 marca 2007r. pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy , Sąd I instancji –dokonując oceny prawnej sprawy -stwierdził ,że wnioskodawczyniA. W.aktualnie też w dacie nowego wniosku rentowego spełniła wszystkie konieczne przesłanki nabycia prawa do dochodzonego świadczenia rentowego , przewidziane wart. 57 i art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). W podstawie prawnej wyroku powołany też zostałart. 47714§ 2 k.p.c.
Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 11 lipca 2013r. zaskarżony został przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR..W apelacji z dnia 14 sierpnia 2013r. pozwany organ rentowy zarzucając przede wszystkim naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez brak wszechstronnego rozważania materiału dowodowego w sprawie, co legło u podstaw wadliwego ustalenia o całkowitej okresowej niezdolności do pracy odwołującej, skutkując następczym naruszeniem prawa materialnego tj.art. 57 ustawyz dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) przez uznanie, iż wnioskodawczyni spełnia wszystkie przewidziane w tym przepisie warunki nabycia prawa do renty, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania, względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W krótkim uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący w szczególności akcentował, iż Sąd Okręgowy nie wyjaśnił z jakich względów przyznał przewagę mocy dowodowej ustnym wyjaśnieniom biegłego lekarza ortopedy nad pozostałymi - odmiennymi w swych konkluzjach - pisemnymi opiniami biegłych, niezależnie od tego, iż nawet z tych wyjaśnień nie wynikało aby odwołująca była całkowicie niezdolna do pracy , jak przyjął w sentencji wyroku Sąd I instancji.

WnioskodawczyniA. W.w złożonym na rozprawie apelacyjnej oświadczeniu wniosła o oddalenie apelacji organu rentowego .
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie , po rozpoznaniu apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR., wyrokiem z dnia 15 stycznia 2014r. ( sygn. akt III AUa 1182/13) uchylił zaskarżony wyrok , przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji . Podzielając w zupełności zarzuty zaskarżenia co do istotnych dla wyniku sporu wadliwości procedowania Sądu Okręgowego w Rzeszowie , skutkujących niewłaściwą oceną dowodów( naruszenieart.233 §1 k.p.c.) , a w efekcie przyjęciem co najmniej przedwczesnego rozstrzygnięcia końcowego , Sąd Apelacyjny równocześnie zauważał ,że już sam sposób uzasadnienia wyroku nie odpowiada przewidzianym wart. 328 § 2 k.p.c.wymogom. Tym samym nie wiadomym jest dlaczego i z jakich względów Sąd I instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej pisemnym dowodom osobowym z opinii biegłych (w tym i opinii uzupełniającej biegłego lekarza ortopedy), przy oparciu sięw swoim zasadniczym dla wyniku sporu ustaleniu o niezdolności do pracyA. W.na odmiennych w swej końcowej wymowie od tych dowodów wyjaśnieniach ustnych w/w biegłego lekarza ortopedy. Co więcej –jak podkreślił Sąd Apelacyjny, powołując się w tym względzie na zapis protokołu rozprawy, na której złożone zostały ustne wyjaśnienia biegłego - biegły ten nie rozróżnia pojęć niepełnosprawności i niezdolności do pracy, a udzielane przez niego odpowiedzi były wręcz w pewien sposób sugerowane przez przewodniczącego składu. Równocześnie Sąd II instancji zwracał uwagę na sprzeczność twierdzeń w/w biegłego o mającej trwać nieprzerwanie od dnia urazu ( złamania panewki stawu biodrowego w dniu 17 lipca 2003r.) do chwili obecnej niezdolności do pracy odwołującej z wynikami postępowania sądowego w sprawie IV U 838/07 Sądu Okręgowego w Rzeszowie, gdzie - także w oparciuo opinię biegłego lekarza ortopedy- potwierdzone zostało odzyskanie przez wnioskodawczynię zdolności do pracy po dniu 31 marca 2007r. ( dowód z akt w/w sprawy został dopuszczony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ,pozostając jednak poza oceną Sądu Okręgowego). Wszystkie powyższe uchybienia w procedowaniu SąduI instancji miały więc zostać naprawione przy ponownym rozpoznawaniu sprawy ,przy jednoczesnym zaleceniu Sądu Apelacyjnego ponowienia postępowania dowodowego z pominięciem już osoby biegłego lekarza ortopedy ,dotychczas opiniującego w sprawie . W podstawie prawnej wyroku Sądu II instancji powołany zostałart. 386 § 4 k.p.c.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, po ponownym rozpoznaniu odwołaniaA. W.,wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015r. (sygn. akt IV U 181/14) oddalił odwołanie.Wypełniając w pełni zalecenia Sądu Apelacyjnego zwarte w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 15 stycznia 2014r. Sąd Okręgowy pozyskał raz jeszcze opinie biegłych lekarzy : ortopedy, neurologa , specjalisty z zakresu medycyny pracy i okulisty , uznających wnioskodawczynię za zdolną do pracy –za wyjątkiem biegłego lekarza okulisty ,któryz uwagi na ujawnioną u odwołującej w dacie jego oględzin lekarskich jaskrę skutkującą istotnym ograniczeniem pola widzenia , uznałA. W.za częściowo niezdolną do pracy na okres 2 lat od daty badania ( tj. na okres od 24 kwietnia 2014r. do 23 kwietnia 2016r.) , po czym –przyjmując pełną miarodajność tych wszystkich dowodów osobowych ( przy podkreśleniu zarówno fachowości biegłych jak i zupełności wydanych przez nich opinii ) – w sposób ogólnikowy uznał ,iż odwołująca jako zdolna do pracy na dzień wydania zaskarżonej decyzji – nie może skutecznie ubiegać się o dochodzone świadczenie rentowe. Jednocześnie Sąd Okręgowy oddalił wniosek odwołującej o przeprowadzenie dowodu z łącznej opinii wszystkich biegłych , uznając że okoliczności faktyczne sprawy zostały już dostatecznie wyjaśnione ,a wniosek ten jest jedynie wyrazem niezadowolenia wnioskodawczyni z niekorzystnego dla niej wydźwięku dotychczasowych odrębnych opinii biegłych ( przy odnotowaniu ,iż jednak w przypadku biegłych lekarzy ortopedy i neurologa była to opinia łączna) . W podstawie prawnej wyroku powołane zostałyart.12 i art.57 ustawyz dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. 2013r., poz.1440 ze zm.) ,orazart.47714§1 k.p.c.
Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2015r. zaskarżony został przez wnioskodawczynięA. W..W apelacji z dnia 11 marca 2015r.,a także na rozprawie apelacyjnej w dniu 8 lipca 2015r. skarżąca- zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych SąduI instancji polegający na odmowie uznania jej za niezdolną do pracy , pomimo opinii biegłego lekarza okulisty , a także bezzasadne oddalenie jej wniosku dowodowegoo przeprowadzenie dowodu z opinii łącznej wszystkich opiniujących dotąd w sprawie biegłych- wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez potwierdzenie jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy ,względnie uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie i przekazanie po raz kolejny sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenia apelacji wnioskodawczyni( oświadczenie pełnomocnika ZUS złożone zna rozprawie apelacyjnej ).
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie , rozpoznając apelację wnioskodawczyniA. W., zważył co następuje;
Wniesiony przez wnioskodawczynię środek zaskarżenia jest o tyle skuteczny w okolicznościach faktycznych sprawy ,że uzasadnia skierowanie jej na nowo do rozpatrzenia przez pozwany organ rentowy z jednoczesnym umorzeniem prowadzonego postępowania sądowego , na podstawieart.47714§ 4 k.p.c.tu w zw. zart. 391 §1 k.p.c.– przy koniecznym dla tego postąpienia- uprzednim uchyleniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji (art.386 §3 k.p.c.) . Powyższe jest zaś skutkiem popełnionego przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie istotnego błędu w procedowaniu , polegającego na wydaniu orzeczenia co do istoty sprawy w sytuacji wystąpienia nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy odwołującej ( w tym wypadku opinii biegłego okulisty dr n. med.A. B.) powstałych po dniu wydania zaskarżonej decyzji , co –stosownie do przywołanego wyżejart.47714§ 4 k.p.c.- winno było prowadzić do uchylenia już przez Sąd I instancji decyzji ZUS Oddziału wR.z dnia 24 lipca 2012r. z jednoczesnym przekazaniem sprawy do rozpoznania temu organowi rentowemu i umorzeniem postępowania sądowego. Jakkolwiek bowiem zasadą jest ,że w sprawach o świadczenia rentowe ocena stanu zdrowia ubezpieczonych dokonywana jest przez sądy według stanu istniejącegow dacie wydania zaskarżonych decyzji ZUS ( por. między innymi wyrok Sądu Najwyższego dnia 9 października 2014r.II UK 11/14 LEX nr 1545033), a postępowanie sądowe ma jedynie charakter kontrolny i tym samym nie może uwzględniać zamian
w stanie zdrowia odwołujących zachodzących już na tym etapie postępowania odwoławczego (tak z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2004r. II UK 395/03 OSNP 2005/3/43) , to jednak ustawodawca w powołanym wyżejart.47714§ 4 k.p.c.dopuścił taką możliwość z tym ,że bezpośrednio przez sam organ rentowyi w sytuacji uprzedniego stwierdzenia przez sąd wystąpienia tego rodzaju nowych okoliczności faktycznych dotyczących stanu zdrowia odwołujących ,które mogą przemawiać za wystąpieniem ich niezdolności do pracy. W okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy tego rodzaju „nowością „ była zaś niewątpliwe w/w opinia biegłego okulisty dr n. med.A. B.w której opiniujący wprost stwierdził , że wnioskodawczyniA. W.jest częściowo niezdolna do pracy z powodu rozpoznanego dopiero aktualnie u niej nowego schorzenia okulistycznego tj. jaskry , która w sposób istotny ogranicza pole widzenia. Skoro więc Sąd Okręgowy w Rzeszowie pomimo tej treści opinii -uznanej nadto za w pełni miarodajną – zawyrokował i to w sposób niekorzystny dla odwołującej , to Sąd Apelacyjny – jako sąd merytoryczny rozpoznający sprawę niejako na nowo ( por. między innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2014r. III UK 14/14 LEX nr 1541060) ) ,w ramach stawianego przez skarżącą zarzutu naruszenia prawa procesowego , był władny uchybienie to naprawić ( tak też wprost w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 3 września 2014r. III AUa 2183/13 LEX nr 1509071) .
Z tego to więc względu i na podstawie powołanych na wstępie przepisówKodeksu postępowania cywilnegoorzeczono jak w sentencji.,
Zarządzenie ;
1/(...)
2/(...),
3/(...)