Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
V Wydział Rodzinny i Nieletnich
Sygnatura akt: V RC 363/14
Data wyroku: 2015-09-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Teza: o ustanowienie rozdzielności majątkowej

Sygn. akt V RC 363/14

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 16 maja 2014 r. (data wpływu) powódkaM. B.reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej pomiędzy pozwanymiM. R. (1)iM. R. (2)z dniem 16 maja 2014 r., zabezpieczenie powództwa poprzez nakazanie wpisu ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu wksiędze wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gostyninie dla lokalu położonego wmiejscowości N.(...)-505 przyul. (...)oraz o zasądzenie od pozwanych na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 2-6).
W uzasadnieniu powódka wskazała, że na podstawie nakazu zapłaty z dnia 3 października 2011 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt III Nc 214/11 pozwanaM. R. (1)została zobowiązana do zapłaty na jej rzecz kwoty 255.000,00 zł wraz z kosztami postępowania i odsetkami. Powódka wskazała, że wprawdzie przeciwkoM. R. (1)aktualnie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, jednak miesięcznie na rzecz powódki przekazywane jest ok. 300 zł, co nie rokuje spłaty całości zadłużenia w możliwym do przewidzenia czasie. Powódka wskazała, że pozwanej przysługuje prawo własności lokalu położonego przyul. (...)wN., jednakże prowadzenie egzekucji z tej nieruchomości jest niemożliwe z uwagi na fakt, iż jest ona objęta wspólnością majątkową małżeńską. W ocenie powódki okoliczności te uzasadniają ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzyM. R. (1)aM. R. (2)na podstawieart. 52 § 1a k.r.o.
Postanowieniem z dnia 10 lipca 2014 r. tut. Sąd nakazał w trybie zabezpieczenia wpisać do księgi wieczystej nieruchomości położonej wN.przyul. (...)numerlokalu (...)KW nr(...)ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w przedmiocie ustanowienia rozdzielności majątkowej (k. 58-59).
Pismem z dnia 7 sierpnia 2014 r. (data stempla pocztowego) pozwani wnieśli zażalenie na postanowienie o zabezpieczeniu z dnia 10 lipca 2014 r. Pozwani podnieśli, żeM. R. (1)nie utrudnia prowadzenia postępowania egzekucyjnego i powódka w żaden sposób nie wykazała okoliczności uprawdopodabniających zagrożenie jej interesu, w związku z czym zabezpieczenie zostało udzielone zbyt pochopnie (k. 66-68).
Postanowieniem z dnia 10 października 2014 r. tut. Sąd odrzucił zażalenie wniesione przez pozwanegoM. R. (2)z uwagi na nieuzupełnienie przez niego braków formalnych zażalenia w zakreślonym przez Sąd terminie (k. 86-87).
Zażalenie pozwanejM. R. (1)zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie w dnia 27 marca 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VI Cz 24/15 (k. 133-135).
W odpowiedzi na pozew z dnia 14 listopada 2014 r. (data stempla pocztowego) pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości, oddalenie wniosku o zabezpieczenie powództwa, oddalenie wniosku powódki o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego oraz zastępstwa procesowego, a także o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt III Nc 214/11 oraz do czasu zakończenia dochodzenia prowadzonego przez prokuraturę w tej sprawie, zaś w razie nieuwzględnienia przez Sąd tych wniosków – o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków, gdzie udziałM. R. (2)stanowi 90%, zaś udziałM. R. (1)wynosi 10% majątku wspólnego (k. 91-94).
W uzasadnieniu pozwani podnieśli, że wierzytelność powódki jest sukcesywnie zaspokajana w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego z lokalu mieszkalnego przyul. (...)wW.. Pozwani wskazali nadto, że tytuł wykonawczy został uzyskany przez powódkę w okolicznościach naruszenia przepisów prawa karnego, zaś nieruchomość położona przyul. (...)wN.stanowi centrum życiowe i dom rodzinny pozwanych, w którym chcą mieszkać aż do śmierci.
Strony podtrzymały swoje stanowiska do końca postępowania.
Prokurator nie zgłosił udziału w niniejszej sprawie (k. 156).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Pozwani zawarli związek małżeński w dniu 8 lutego 1986 r. wP.(odpis skrócony aktu małżeństwa, k.(...)). Małżonkowie mieszkają razem w domu położonym przyul. (...)wN..
W dniu 19 maja 2008 r.M. R. (1)iM. R. (2)zawarli przed notariuszemG. T.umowę majątkową małżeńską, ustanawiającą z dniem 19 maja 2008 r. rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami (rep. A nr 3260/2008) (umowa majątkowa małżeńska, k. 81-83).
Nakazem zapłaty z dnia 3 października 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt III Nc 214/11 nakazał, aby pozwanaM. R. (1)zapłaciła na rzecz powódkiM. B.kwotę 255.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 24 sierpnia 2011 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 10.388,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (nakaz zapłaty z dnia 3 października 2011 r., k. 8).
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny wydałM. B.tytuł wykonawczy uprawniający do prowadzenia przeciwkoM. R. (1)egzekucji ze spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu nr (...)położonego przyul. (...)wP.. Egzekucja okazała się bezskuteczna (postanowienie z dnia 17 kwietnia 2013 r., k. 9-10).
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny wydałM. B.tytuł wykonawczy uprawniający do prowadzenia przeciwkoM. R. (1)egzekucji z należącej doM. R. (1)nieruchomości położonej wmiejscowości N.(...)-505 przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gostyninie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o numerze (...)(postanowienie z dnia 8 lipca 2013 r., k. 144).
Na wniosek wierzycielki Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa wW.M. G.prowadzi przeciwko pozwanejM. R. (1)postępowanie egzekucyjne pod sygn. akt KM 960/11. Zgodnie z wnioskiem egzekucyjnym zajęty został lokal mieszkalny położony wW.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa wW.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerzeKW (...)(zawiadomienie o zajęciu lokalu mieszkalnego, k. 11).
Do dnia wniesienia pozwu z majątkuM. R. (1)została wyegzekwowana i przekazana na rzecz powódki kwota 41.089,48 zł (karta rozliczeniowa, k. 12-14).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym również wyjaśnień powódki (k. 166-168).

Sąd zważył, co następuje:
Wspólność majątkowa między małżonkami powstaje z mocy samego prawa z chwilą zawarcia małżeństwa i co do zasady obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (art. 31 § 1 k.r.o.). Przyczyny ustania majątkowej wspólności małżeńskiej mogą być różne, jednak do najczęściej spotykanych należą rozwiązanie małżeństwa oraz zawarcie przez małżonków umowy w formie aktu notarialnego, ustanawiającej rozdzielność majątkową małżeńską.
Zgodnie zart. 52 § 1a k.r.o.ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami może żądać wierzyciel jednego z małżonków jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeśli małżonkowie żyli w rozłączeniu.
Treśćart. 52 § 1a k.r.o.pozwala zatem na uwzględnienie wytoczonego przez wierzyciela jednego z małżonków powództwa o ustanowienie pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: wykazania przez wierzyciela istnienia wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym oraz uprawdopodobnienia, że do zaspokojenia tej wierzytelności wymagany jest podział majątku wspólnego małżonków.
Co do zasady wierzyciel jednego z małżonków powinien zaspokoić swoją wierzytelność z majątku osobistego dłużnika oraz ze składników majątku wspólnego małżonków enumeratywnie wyliczonych wart. 41 § 2 k.r.o.Konieczność zaspokojenia takiej wierzytelności z całego majątku wspólnego małżonków powstaje wówczas, gdy niemożliwe jest zaspokojenie wierzyciela na powołanych wyżej zasadach ani nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika na podstawieart. 787 i 787(1) k.p.c., istnieje natomiast możliwość zaspokojenia roszczenia z udziału w majątku wspólnym małżonków, który w wyniku podziału majątku przypadnie małżonkowi będącemu dłużnikiem.
W niniejszej sprawie powódka wykazała zaistnienie pierwszej z przesłanek warunkujących możliwość ustanowienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej na podstawieart. 52 § 1a k.r.o.Analiza dokumentów dołączonych do akt sprawy pozwala na stwierdzenie, iż w istocieM. B.jest wierzycielką pozwanejM. R. (1), a nadto jej wierzytelność stwierdzona jest prawomocnymi tytułami wykonawczymi. Na mocy nakazu zapłaty z dnia 3 października 2011 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt III Nc 214/11M. R. (1)ma zapłacić na rzecz powódki kwotę 255.000,00 zł wraz z odsetkami i kosztami postępowania.M. B.przedstawiła nadto postanowienia z dnia 17 kwietnia 2013 r. i 8 lipca 2013 r., na mocy których wydano tytuły egzekucyjne uprawniające powódkę do prowadzenia egzekucji ze spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu nr (...)położonego przyul. (...)wP.oraz nieruchomości położonej wmiejscowości N.(...)-505 przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gostyninie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o numerze (...).
Niewątpliwie więc powódka wykazała, iż w stosunku do pozwanejM. R. (1)przysługuje jej wierzytelność stwierdzona tytułem wykonawczym, co potwierdza zaistnienie w niniejszej sprawie pierwszej z przesłanek warunkujących możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie została jednakże spełniona druga z przesłanek wymienionych wart. 52 § 1a k.r.o.Zaspokojenie wierzytelności powódki nie wymaga podziału majątku wspólnegoM.iM. R. (2)z uwagi na fakt, iż od dnia 19 maja 2008 r. pomiędzy pozwanymi nie istnieje już ustrój wspólności majątkowej.
Od chwili zawarcia przed notariuszem umowy z dnia 19 maja 2008 r. małżonkowieM.iM. R. (2)nie posiadają już majątku wspólnego – każde z nich posiada swój majątek osobisty, którym może rozporządzać bez żadnych przeszkód ze strony drugiego małżonka, a nadto przeciwko któremu może być prowadzona skuteczna egzekucja wierzytelności. W skład majątku osobistego każdego z małżonków wchodzą obecnie przedmioty majątkowe nabyte przez każdego z nich przed powstaniem wspólności majątkowej, przedmioty majątkowe stanowiące majątek osobisty w czasie trwania wspólności majątkowej, udział przypadający każdemu z małżonków w dotychczasowym majątku wspólnym oraz przedmioty majątkowe nabyte przez każde z małżonków po zawarciu umowy o ustanowieniu pomiędzy nimi rozdzielności majątkowej.
W związku z faktem, iż pomiędzyM.aM. R. (2)od dnia 19 maja 2008 r. istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, stwierdzić należy, iż powódka ma prawną możliwość skutecznego prowadzenia egzekucji swoich wierzytelności z majątku osobistego pozwanejM. R. (1). Ustanowienie przez Sąd rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami w niniejszej sprawie nie jest zasadne, nie zachodzi bowiem druga z przesłanek określonych wart. 52 § 1a k.r.o.– uprawdopodobnienie, że do zaspokojenia wierzytelności powódki konieczny jest podział majątku wspólnego małżonków. Niemożliwe jest bowiem orzeczenie przez Sąd ustanowienia rozdzielności majątkowej w sytuacji, kiedy taka rozdzielność istnieje zarówno prawnie jak i faktycznie od ponad siedmiu lat.
Na podobnym stanowisku co do dopuszczalności zniesienia przez Sąd wspólności majątkowej, którade factonie istnieje stoi Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r. w sprawie o sygn. akt III CKN 545/01 wyraził pogląd, że umowne wyłączenie wspólności ustawowej w czasie trwania małżeństwa wyklucza powództwo przewidziane wart. 52 § 1 k.r.o., niezależne od tego, jakiego okresu lub oznaczenia daty dotyczy późniejsze żądanie zniesienia wspólności majątkowej.
Reasumując, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione określone wart. 52 § 1a k.r.o.przesłanki warunkujące możliwość ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, z których jedno jest dłużnikiem powoda. Powódka wprawdzie udowodniła istnienie swojej wierzytelności, która jest zabezpieczona tytułem wykonawczym, jednakże nie zachodzi sytuacja, w której zaspokojenie tej wierzytelności uzależnione miałoby być od dokonania pomiędzy małżonkami podziału majątku.M.iM. R. (2)nie mają obecnie żadnego majątku wspólnego, w wyniku zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 19 maja 2008 r. Nie można ustanowić rozdzielności majątkowej w sytuacji, kiedy takowa już istnieje, powództwo podlegało oddaleniu.
Z powyższych względów Sąd na podstawieart. 52 k.r.o.orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 102 k.p.c..