Sąd Rejonowy w Rzeszowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV P 564/15
Data wyroku: 2015-12-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Olszowy-Rozmus
Słowa kluczowe: Wynagrodzenie za pracę
Teza: Sąd jest związany regulacją wynikającą z ustaw budżetowych w poszczególnych latach, co oznacza, iż dopiero działania władzy ustawodawczej mogą doprowadzić do uaktualnienia procesu waloryzacji pracowników sądów.

Sygn. akt IV P 564/15

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 grudnia 2015r.
Sąd Rejonowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR Jolanta Olszowy-Rozmus

Protokolant:

Renata Pieczonka

po rozpoznaniu w dniu30 grudnia 2015r. w Rzeszowie
sprawy z powództwaI. B.
przeciwko
S. O.wT.

o wynagrodzenie

I
oddala powództwo.

II
nie obciąża powódki kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej.

Sygn. akt IV P 564/15

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 30 grudnia 2015 r.
Pozwem z dnia 30.04.2014 r. skierowanym przeciwkoS. O.wT.powódkaI. B.wniosła o zasądzenie łącznie kwoty 5.500 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem równowartości niezwaloryzowanego wynagrodzenia w latach 2010-2013.
W uzasadnieniu powódka wskazała, że jest zatrudniona wS. O.wT., a podstawę prawną jej stosunku pracy stanowią przepisyustawy z dnia 27.07.2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych(Dz. U. z 2001 r. nr 98 poz. 1070 z późn. zm.) orazustawy z dnia 18.12.1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury(Dz. U. z 2011 nr 109, poz. 639 z późn. zmian.). Powołała się przy tym naart. 14 a ustawy o pracownikach sądów i prokuratury, który wskazuje, że podwyższenie wynagrodzeń urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury następuje w terminach i na zasadach określonych dla pracowników państwowej sfery budżetowej nieobjętych mnożnikowymi systemami wynagrodzeń. Z koleiart. 18ww. ustawy przewiduje odesłanie w kwestiach nienormowanych, a dotyczących urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury - do przepisówustawy z dnia 16.09.1982 r. o pracownikach urzędów państwowych(Dz. U. z 2001 nr 86, poz. 953, z późn. zm.), w której to ustawie w art. 21 ust. 4 ustawodawca stwierdził, że zasady corocznego podwyższania przeciętnego wynagrodzenia urzędników państwowych określają przepisy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej.
Powódka podniosła, że wykładnia gramatyczna i funkcjonalna oraz logiczna konstytuuje normy o charakterze imperatywno – atrybutywnym w zakresie konieczności dokonywania corocznej, dodatniej waloryzacji wynagrodzenia dla kręgu pracowników do którego należy także ona, a w efekcie brak waloryzacji stanowi wyraz naruszenia prawa które daje jej podstawę dochodzenia przedmiotowego roszczenia już z samej zasady słusznego. Normy te nie mają charakteru dyspozytywnego lecz kształtują obowiązek waloryzacji wynagrodzeń.
Powódka wskazała, że sprecyzowanie roszczenia nastąpi na tle kolejnych, obowiązujących w tym czasie regulacji budżetowych, które w roku 2010 ustanowiły waloryzację na poziomie 101%, a w latach 2011 i 2012 wynagrodzenia w ogóle nie zostały zwaloryzowane. Zarzuciła, że przepisy te nie korespondują zratio legisart. 14a ustawy o pracownikach sądów i prokuratur, a takżeart. 4 ust. 2 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw. Ponadto są sprzeczne zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejstanowiącym o tym, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, w tym również z dyrektywą ochrony praw słusznie nabytych. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w fakcie, że we wskazanym okresie wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych - potocznie określane inflacją, osiągnęły znaczne wartości, przez co siła nabywcza pieniądza uległa obniżeniu, co w połączeniu z brakiem podwyżek wynagrodzenia, doprowadziło do rzeczywistego spadku wartości świadczenia wypłacanego przez pozwanego w stosunku do roku ubiegłego.
Powódka naprowadziła, iż wynagrodzenie powinno zostać zwaloryzowane na poziomie wskaźnika za rok poprzedzający roszczenie, na skutek czego udałoby się przynajmniej zneutralizować spadek siły nabywczej pieniądza.
W odpowiedzi na pozew pozwanyS. O.wT.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Strona pozwana podkreśliła, że wynagrodzenie zasadnicze powódki mieściło się i mieści w granicach przewidzianych przez obowiązujące przepisy prawa, a coroczne podwyższanie wynagrodzenia za pracę nie jest uzależnione od swobodnej decyzji pozwanego jako pracodawcy ale regulują je szczegółowo przepisy prawa. Wskazała, że przepisy te nie przewidywały wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej w latach 2011 – 2013, a wysokość waloryzacji wynagrodzeń dla pracowników sfery budżetowej w 2010 r. wynosiła tylko 1 %.
Dalej strona pozwana podniosła, że zgodnie zart. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r.o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, wynagrodzenia osób nieobjętych mnożnikowymi systemami wynagrodzeń waloryzowane są średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń, z kolei art. 9 ust. 1 pkt 3 odsyła do ustaw budżetowych, gdzie corocznie ustalane są wspomniane wskaźniki wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. W myślart. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r.podstawę do określenia wynagrodzenia w roku budżetowym stanowią wynagrodzenia z roku poprzedniego, zwaloryzowane średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń ustalonym w ustawie budżetowej oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne wypłacane na podstawie odrębnych przepisów. Z treści tych przepisów wynika, że ustawodawca w momencie ich uchwalania założył, iż wynagrodzenia pracownicze w sferze budżetowej będą każdego roku waloryzowane. Jednakże założenia te zostały przez ustawodawcę następnie zmienione gdyż wskaźnik waloryzacji w latach 2011 – 2013 wynosił 100 %, a zatem w praktyce ustawodawca nie dokonał waloryzacji wynagrodzenia, jedynie w roku 2010 r. wskaźnik waloryzacji wyniósł 101 % i jako taki został przez pozwanego pracodawcę uwzględniony. Podniósł, żeustawa o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustawi ustawa budżetowa są równorzędnymi w hierarchii aktami prawa powszechnie obowiązującego. W celu zaś rozstrzygnięcia sprzeczności między ustawami należy zastosować normę kolizyjną, w myśl którejlex posteriori derogat legi priori.W myś zaś tej zasady ustanowienie wskaźnika wzrostu wynagrodzenia w ustawie budżetowej na poziomie 100 % nie powoduje jego nieważności w świetle normy zawartej wart. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw. Przepisy ustaw budżetowych na lata 2011 – 2013 jako późniejsze uchyliły bowiem przepisyustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
PowódkaI. B.jest zatrudniona wS. O.wT., od dnia(...)r. w wymiarze pełnego etatu. Powódka zajmowała ostatnio stanowisko woźnego sądowego.
W 2009 r. wynagrodzenie zasadnicze powódki wynosiło(...)zł brutto. Ponadto była uprawniona do 20 % dodatku za wysługę lat.
Od dnia 1 stycznia 2010 r. wynagrodzenie zasadnicze powódki wynosiło(...)zł brutto.
W kolejnych latach 2011, 2012, 2103 wynagrodzenie powódki nie ulegało zwiększeniu.
W ostatnim okresie średnie miesięczne wynagrodzenie powódki wynosiło(...)zł brutto.
Powyższy stan faktyczny, jakkolwiek bezsporny pomiędzy stronami, Sąd ustalił w oparciu o akta osobowe powódki, zestawienie wynagrodzenia powódki za okres objęty sporem (k. 115 - 116), zaświadczenie o wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia powódki (k. 119).
Sąd zważył co następuje:
Powódka jest pracownikiemS. O.wT.zatrudnionym na stanowisku woźnego sądowego. Zgodnie zart. 147 § 3 ustawy z dnia 27.07.2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych(Dz. U., z 2015 r. poz. 133 tekst jedn.), w sądach są zatrudnieni urzędnicy i inni pracownicy sądowi, z kolei zart. 156ww. ustawy wynika, iż zasady zatrudniania urzędników i innych pracowników sądowych oraz ich obowiązki i prawa określają odrębne przepisy. Powódka jest więc objęta zakresem zastosowaniaustawy z dnia 18 grudnia 1998r. o pracownikach sądów i prokuratury(Dz. U. z 2015 r. poz. 1241 tekst jedn.). Zgodnie z art. 14a tej ustawy podwyższenie wynagrodzeń urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury następuje w terminach i na zasadach określonych dla pracowników państwowej sfery budżetowej nieobjętych mnożnikowymi systemami wynagrodzeń.
Powyższe zasady zostały uregulowane wustawie z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw(Dz. U. z 2011 r. Nr 79, poz. 431 z późn. zm.) (zwana dalej u.k.w.). Zgodnie zart. 4 ust. 2u.k.w. wynagrodzenia osób nieobjętych mnożnikowymi systemami wynagrodzeń waloryzowane są średniorocznym wskaźnikiem wynagrodzeń, który stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy jest ustalany w ustawie budżetowej. Z treści art. 2 ust. pkt 4 ww. ustawy wynika definicja średniorocznego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń, zgodnie z którą jest to wzrost wynagrodzeń na dany rok budżetowy w stosunku do roku poprzedniego. Definicja sugeruje więc, że chodzi tu o coroczne określenie wzrostu wynagrodzeń dla przedmiotowej grupy wynagrodzeń. Do takiej konkluzji skłania również treść art. 6 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym podstawę do określenia wynagrodzeń w roku budżetowym dla pracowników stanowią wynagrodzenia z roku poprzedniego, zwaloryzowane średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń ustalonym w ustawie budżetowej. Z przepisów tych wynika, więc rytmiczność ich stosowania w każdym kolejnym roku kalendarzowym. Z kolei art. 7 ww. ustawy określa tryb ustalenia średniorocznych wskaźników wynagrodzeń. Wskaźniki te są przedmiotem negocjacji w ramach Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno – Gospodarczych, propozycja tych wskaźników jest przedstawiana przez Radę Ministrów. Jest to jedyny ustawowo uregulowany sposób ustalenia tego wskaźnika.
Zauważyć jednak należy, iż wobec brzmieniaart. 14a ustawy o pracownikach sądów i prokuratur, który bezpośrednio odsyła do ustawy z dnia 23 grudnia 1999r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, nieuzasadnione jest sięganie do uregulowań zawartych wustawie z dnia 16 września 1982r. o pracownikach urzędów państwowych(Dz. U. z 2013 r., poz. 269 tekst jedn.), mających zastosowanie jedynie w kwestiach nieunormowanych wustawie o pracownikach sądów i prokuratury.
Odnosząc się zaś do ustaw budżetowych obowiązujących w okresie spornym, tj. art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. – Ustawa budżetowa na rok 2010 (Dz. U. z 2010r., nr 19, poz. 102), art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. – Ustawa budżetowa na rok 2011 (Dz. U. z 2011r., nr 29, poz. 150), art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2012 r. – Ustawa budżetowa na rok 2012 (Dz. U. z 2012 r., poz. 273), art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 stycznia 2013 r. – Ustawa budżetowa na rok 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 169), to ustalały one wskaźniki wzrostu wynagrodzeń, odpowiednio, na poziomie 101,00 %, 100,00%, 100,00%, 100,00 %.
Z powyższego wynika, iż wynagrodzenie powódki – woźnego sądowego jest waloryzowane średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń, który jest ustalany corocznie w ustawie budżetowej. Jednakże wskaźniki wzrostu wynagrodzeń, które zostały przywołane, w wyżej wymienionych ustawach, w istocie oznaczają, iż wynagrodzenie powódki przez kolejne lata (2010 - 2013) nie uległo zwiększeniu w jakichkolwiek rozmiarach.
W tym miejscu warto przywołać uzasadnienie postanowienia z dnia 11 lutego 2015r. wydanego przez Trybunał Konstytucyjny (P 44/13). W tymże postępowaniu przedmiotem badania pod względem konstytucyjności były m. in.: art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z 22 stycznia 2010 r., art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 stycznia 2011 r. w związku zart. 44 ust. 1 ustawy z 26 listopada 2010 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej(Dz. U. Nr 238, poz. 1578), art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2012 r. w związku zart. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z 22 grudnia 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej(Dz. U. Nr 291, poz. 1707). Trybunał nie stwierdził jednak niekonstytucyjności wymienionych wyżej przepisów i umorzył postępowanie. Powodem umorzenia były względy formalne: nieprawidłowy sposób zakwestionowania zaskarżonych przepisów (powodujący niedopuszczalność wydania wyroku) oraz utrata ich mocy obowiązującej (art. 39 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym, Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.).
W ocenie Trybunału art. 44 ust. 1 ustawy okołobudżetowej z 2010 r. i art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy okołobudżetowej z 2011 r. nie określają średniorocznego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń, za pomocą którego dokonywana jest waloryzacja wynagrodzeń za pracę powodów, ani sposobu jego ustalania. W konsekwencji przepisy te nie znajdą zastosowania przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawach, które stały się podstawą do sformułowania pytań prawnych.
Trybunał zwrócił uwagę, że ewentualne orzeczenie stwierdzające niekonstytucyjność art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2010, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2011, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2012 doprowadziłoby do sytuacji, w której za niezgodne zKonstytucjązostałyby uznane i tym samym wyeliminowane z porządku prawnego przepisy ustaw budżetowych, określające wysokość średniorocznego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń w latach 2010-2012. Jednocześnie wciąż obowiązywałybyart. 14a ustawy o pracownikach sądów i prokuraturiart. 4 ust. 2u.k.w., zgodnie z którymi wynagrodzenie za pracę pracowników sądów i prokuratur jest waloryzowane lub podwyższane średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń. Obowiązywałby także art. 9 ust. 1 pkt 3 u.k.w., który wskazuje, że powyższy wskaźnik ustalany jest w ustawie budżetowej. W takim hipotetycznym stanie normatywnym pytające sądy nadal byłyby zobowiązane do przyjęcia, że podwyższenie wynagrodzenia za pracę pracowników sądów winno nastąpić – stosownie doart. 14a ustawy o pracownikach sądów i prokuraturiart. 4 ust. 2u.k.w. – tylko na podstawie średniorocznego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń. Z kolei jedynym sposobem ustalenia przez pytające sądy tego wskaźnika byłoby, stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 3 u.k.w., jego odczytanie z odpowiednich przepisów ustaw budżetowych, które jednak zostałyby usunięte z porządku prawnego w wyniku wyroku Trybunału. W aktualnym stanie prawnym jednocześnie brak jest normy prawnej, która pozwoliłaby na ukształtowanie wysokości waloryzacji wynagrodzenia za pracę pracowników sądów i prokuratur inaczej, niż na podstawie średniorocznego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń określonego w ustawie budżetowej.
Trybunał uznał, że ewentualne orzeczenie stwierdzające niekonstytucyjność art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2010, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2011 i art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2012 doprowadziłoby do powstania luki prawnej, wymagającej interwencji legislacyjnej, a nie do ukształtowania takiego stanu prawnego, który pozwalałby pytającym sądom na odmienne rozstrzygnięcie w toczących się sprawach. Dodatkowo wypełnienie owej luki mogłoby przyjąć różny kształt, ze względu na swobodę działania ustawodawcy, niekoniecznie zgodny z oczekiwaniami stron postępowania.
Kierując się powyższymi rozważaniami Trybunał wydał rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania. Tym samym kwestionowane przepisy, wobec niestwierdzenia ich niekonstytucyjności, w dalszym ciągu regulują kwestie z nich wynikające.
Należy zauważyć, iż zgodnie z utrwaloną już linią orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego - wyrażoną w orzeczeniach Trybunału w sprawach oznaczonych sygnaturami P 12/98, P 8/99, P 8/00, U 4/97, SK 19/99, a zwłaszcza w wyroku Pełnego Składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2000 r. o sygn. P 4/99 - w żadnym przypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych nie może być zasada bezpośredniego stosowaniaKonstytucji. W myślart. 8 ust. 2 Konstytucji RPformą bezpośredniego stosowaniakonstytucjijest współstosowanie interpretacyjne ustawy zasadniczej, a następuje ono gdy organ stosujący prawo ustala jego normę biorąc pod uwagę zarówno normę ustawową jak i odpowiednią normękonstytucji(technika wykładni ustaw w zgodzie zKonstytucją). Przepisy ustawy zasadniczej dostarczają wskazówek pozwalających na właściwą wykładnię ustawy i innych aktów prawa powszechnie obowiązującego, ich zakresu stosowania, a także zakresu ich obowiązywania. Bezpośredniość stosowaniaKonstytucjinie oznacza zatem kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa, jako że tryb tej kontroli został jednoznacznie ukształtowany przez samą ustawę zasadniczą. Przepisart. 188 Konstytucji RPzastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Domniemanie zgodności ustawy zKonstytucjąmoże być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą przewidziane wart. 178 ust. 1 Konstytucji RP, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca. (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2008 r., II FSK 852/07, wyrok SN z dnia 30 października 2002r. V CKN 1456/00, wyrok SN z dnia 23 sierpnia 1994r. I PRN 53/94).
Powyższe oznacza, że skoro w obrocie prawnym pozostały przepisy art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2010, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2011 i art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2012, jak również art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2013, to sąd orzekający jest zobowiązany zastosować je bezpośrednio, do oceny zasadności roszczenia powódki. Przepisy te określają średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w latach 2010-2013 na poziomie 101,0 %, 100,0 %, 100,0 %, 100,0 %. Są to jedyne wskaźniki wzrostu wynagrodzeń w tych latach. Nie jest więc możliwe zwaloryzowanie wynagrodzenia powódki zgodnie z żądaniem określonym w pozwie.
Na tle okoliczności przedmiotowej sprawy uwadze sądu nie umknęło, że Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wyżej postanowieniu podkreślił, iż wieloletni brak waloryzacji wynagrodzeń pracowników budzi niepokój z punktu widzenia realizacji zadań i wartości konstytucyjnych. Ponadto, w tymże duchu zostało wydane przez Trybunał w dniu 28 kwietnia 2015 r. postanowienie sygnalizacyjne, w którym Trybunał zwrócił się do Sejmu z uwagami dotyczącymi niezbędności podjęcia działań ustawodawczych, zmierzających do właściwego uregulowania kwestii waloryzacji wynagrodzeń pracowników sądów.
Powyższe potwierdza, związanie Sądu regulacją wynikającą z ustaw budżetowych obowiązujących w poszczególnych latach. Oznacza ono również, iż dopiero działania władzy ustawodawczej, a nie władzy sądowniczej, mogą doprowadzić do uaktualnienia procesu waloryzacji wynagrodzeń pracowników sądów. Co więcej waloryzacja ta mogłaby wywierać wpływ jedynie wobec wynagrodzeń wypłacanych w przyszłości, nie zaś na wysokość wynagrodzeń już uzyskanych przez pracowników.
Z tych względów sąd uznał żądanie powódki za niezasadne i jako takie podlegające oddaleniu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku w oparciu oart. 102 k.p.c., odstępując od ogólnej zasady wynikającej zart. 98 k.p.c., który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Zgodnie zart. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ustawodawca nie precyzuje, co rozumieć należy przez „szczególnie uzasadniony” wypadek, pozostawiając to ocenie Sądu, który winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tak związane z jej przebiegiem, jak i treścią i charakterem żądania oraz sytuacją osobistą i majątkową stron. W orzecznictwie przyjmuje się, że „szczególnie uzasadniony wypadek” w rozumieniuart. 102 k.p.c.może zajść w szczególności, gdy z uzasadnionych względów powód mógł być subiektywnie przekonany o zasadności swego roszczenia (por. np. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 20.12.1979 r., III PR 78/79, OSP 1980/11/196, wyroku z 25.02.1975 r., II PR 302/74, Lex nr 7664 lub postanowienia z 7.01.1982 r., II CZ 191/81, Lex nr 8389). Sąd zwrócił uwagę, że z tytułu zatrudnienia w sądzie przez prawie 30 lat powódka uzyskuje wynagrodzenie wynoszące zaledwie 2.043,83 zł brutto. Poza tym brak waloryzacji wynagrodzenia od pięciu lat stawia w szczególnie trudnej sytuacji jej rodzinę, co w istocie wobec braku innych możliwości prawnych doprowadziło do wszczęcia niniejszej sprawy. Dlatego też, Sąd uznał, iż względy słuszności przemawiają za nieuwzględnieniem wniosku strony pozwanej i nie obciążył powódki kosztami zastępstwa procesowego.