Sąd Apelacyjny w Krakowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 699/14
Data wyroku: 2015-03-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Pyjas-Luty, Bożena Lichota, Krystian Serzysko

Sygn. akt III AUa 699/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 marca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Krystian Serzysko

Sędziowie:

SSA Agata Pyjas - Luty (spr.)
SSO del. Bożena Lichota

Protokolant:

st. sekr. sądowy Ewa Dubis

po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. w Krakowie
sprawy z wnioskuS. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wK.
o emeryturę
na skutek apelacji wnioskodawcyS. M.
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 11 marca 2014 r. sygn. akt V U 310/14

o d d a l a apelację.
Sygn. akt III AUa 699/14

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r. oddalił odwołanieS. M.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wK.z dnia 27 maja 2013 r. którą organ rentowy odmówił przyznania emerytury uzasadniając to tym, że wnioskodawca wykazał okres pracyw szczególnych warunkach wynoszący 14 lat i 14 dni, zamiast wymaganych co najmniej 15 lat takiej pracy.
Sąd Okręgowy ustalił, żeS. M.,ur. (...), od 19 lutego 1971 r. do 29 kwietnia 1978 r. był zatrudniony wOdlewni (...)wS.. W tym czasie wykonywał obowiązki wózkowego – rakowego, które obejmowały czynności związane z załadunkiem i transportem wózkiem widłowym gorących odlewów z odlewni na oczyszczalnie i z oczyszczalni na magazyn. Pracę tego rodzaju wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniu 18 września 1978 r. pracodawca wystawił ubezpieczonemu świadectwo pracy, w którym potwierdził powyższy okres zatrudnienia na stanowisku wózkowego. W dniu 14 maja 2013 r. ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę. Udowodniony staż ubezpieczeniowy na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł ogółem 26 lat, 5 miesięcy i 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych. W powyższym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wnioskodawca nie wykazał co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, a tym samym nie spełnił wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach ujętych wart. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Sąd Okręgowy wskazał, że spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył tego, czy ubezpieczony od 19 lutego 1971 r. do 29 kwietnia 1978 r. będąc zatrudniony wOdlewni (...)na stanowisku wózkowego wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Oceniając charakter pracy wykonywanej przez ubezpieczonego Sąd Okręgowy oparł się na dokumentacji pracowniczej zdeponowanej w aktach osobowych, w tym przyjęciu ubezpieczonego do pracy z dnia 19 lutego 1971 r. na stanowisku robotnika magazynowego, karcie obiegowej z dnia 4 stycznia 1973 r. na stanowisku pracownika fizycznego w magazynie materiałów gotowych, angażu z dnia 4 stycznia 1973 r. na stanowisku pracownika fizycznego. Sąd Okręgowy wskazał, że przy dokonywaniu oceny charakteru pracy osoby ubiegającej się o świadczenie emerytalne należy dokonywać ścisłej interpretacji przepisów rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., a pomocne w tym zakresie są tzw. zarządzenia resortowe dookreślające rodzaje stanowisk, na których uznaje się wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Z faktu, że właściwy minister, kierownik urzędu centralnego, czy centralny związek spółdzielczy, w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, ustalił w podległych i nadzorowanych zakładach pracy, że dane stanowisko pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach, może płynąć domniemanie faktyczne, że praca na tym stanowisku w istocie wykonywana była w takich warunkach i odwrotnie, brak konkretnego stanowiska pracy w takim wykazie może - w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych - stanowić negatywną przesłankę dowodową (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2010 r. w sprawie I UK 124/10 LEX nr 707404). Sąd Okręgowy wskazał, że w wykazie A dział III „Prace w hutnictwie i przemyśle metalowym” pod poz. 21 -23 jako rodzaje prac w szczególnych warunkach wymienia się: przygotowywanie mas formierskich i prace formierzy oraz rdzeniarzy, obsługa żeliwiaków, rozlewni i ich urządzeń pomocniczych oraz wybijanie, oczyszczanie i wykańczanie odlewów. W przypadku prac wymienionych w tym dziale chodzi wyłącznie o prace, przy których pracownik wykonuje czynności bezpośrednio przy odlewach, a takiego rodzaju pracy z pewnością nie wykonywał kierowca wózka widłowego. Gdyby przepis ten traktować szerzej, jak tego chce wnioskodawca, to należałoby przyjąć, że pracą w szczególnych warunkach jest także praca na stanowiskach związanych z szeroko rozumianą logistyką, gdyż również są to prace „w transporcie”, a to oznaczałoby oczywiste wypaczenie istoty pojęcia pracy w szczególnych warunkach. Jak wynika z zeznań świadków ubezpieczony wykonywał czynności związane z transportem wózkiem widłowym odlewów celem ich dalszej obróbki i do magazynu. Powyższe potwierdził również w swych zeznaniach ubezpieczony. Wymienieni świadkowie w zgodnych i wzajemnie się pokrywających zeznaniach, którym Sąd Okręgowy dał wiarę, opisali charakter i specyfikę wykonywanych przez ubezpieczoną czynności na stanowisku robotnika transportu. Sąd Okręgowy wskazał, że w ramach powierzonych wnioskodawcy czynności pracowniczych nie zajmował się on przeładunkiem ani przewozem materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących, a jedynie odlewów pomiędzy wydziałami. Nie zajmował się także załadowywaniem, wyładowywaniem i przeładowywaniem jako robotnik transportu, nie wykonywał więc ciężkich prac załadunkowych i wyładunkowych. W wykazie A dział IV „Prace w chemii” pod poz. 40 wymienia się prace magazynowe, załadunkowe, rozładunkowe, transport oraz konfekcjonowanie surowców, półproduktów i wyrobów gotowych - pylistych, toksycznych, żrących, parzących i wybuchowych. Chodzi tu wyłącznie o prace, w których pracownik ma bezpośredni kontakt z wymienionymi tam substancjami, a takiego kontaktu z wymienionymi substancjami nie miał ubezpieczony. Sąd Okręgowy wskazał, że istotą tego rodzaju prac w szczególnych warunkach jest nie tyle sam fakt wykonywania prac wyładunkowych, załadunkowych i przeładunkowych, co przede wszystkim rodzaj materiałów, jakie są przedmiotem tych prac, a które ustawodawca jednoznacznie sprecyzował: sypkie, pyliste, toksyczne, żrące lub parzące. Praca na wózkach widłowych nie jest bowiem sama w sobie pracą w szczególnych warunkach. W ocenie Sąd Okręgowego na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ma podstaw do przyjęcia, że ubezpieczonyw spornym okresie na stanowisku wózkowego wykonywał prace w szczególnych warunkach. Ponieważ wnioskodawca nie legitymuje się wymaganym co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, Sąd Okręgowy uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową i odwołanie od niej oddalił.
Apelację od powyższego wyroku złożyłS. M.zarzucając: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że wnioskodawca nie spełnił wymogu wykonywania pracy w szczególnych przez okres co najmniej 15 lat, podczas gdy na tę okoliczność przesłuchano świadków, którzy potwierdzili fakt zatrudnienia wnioskodawcy w szczególnych warunkach od 19 lutego 1971 r. do 29 kwietnia 1978 r. wOdlewni (...)wS.; 2) naruszenieart. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez błędne zastosowanie tych przepisów. W oparciu o te zarzuty apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Apelujący podnosił, że niezasadnie Sąd Okręgowy odmówił uwzględnienia jako pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia wOdlewni (...)wS.w okresie od 19 lutego 1971 r. do 29 kwietnia 1978 r., ponieważ z zeznań świadkówH. S.iM. O.jednoznacznie wynika, iż w spornym okresie wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach.
Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje.
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Trafnie sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca nie legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkach,a w konsekwencji nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach ujętych wart. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 j.t.) w zw. zrozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.). W świetle wskazanych na wstępie przepisów warunkami, od których zależy przyznanie emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych są: osiągnięcie na dzień 1 stycznia 1999 r. okresu składkowego i nieskładkowego wynoszącego dla mężczyzn co najmniej 25 lat (art. 184 ust. 1 pkt 2), w tym co najmniej 15 – letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych (art. 184 ust. 1 pkt 1), nie przystąpienie do OFE (art. 184 ust. 2). Z przepisuart. 184 ust. 1 pkt 1w zw. zart. 32 ust. 1 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wynika, że wiek konieczny do uzyskania emerytury to w przypadku mężczyzn 60 lat.
Organ rentowy odmawiając przyznania spornego świadczenia uzasadnił to tym, że wnioskodawca wykazał 14 lat i 14 dni pracy w szczególnych warunkach, zamiast wymaganych co najmniej 15 lat, a wnioskodawca w odwołaniu domagał się uzupełnienia uwzględnionego przez organ rentowy okresu pracy w szczególnych warunkach o okres przypadający od 19 lutego 1971 r. do 29 kwietnia 1978 r., kiedy to pracował wOdlewni (...)wS.. Sąd Okręgowy przeprowadził wnikliwe i wyczerpujące postępowanie dowodowe zapoznając się z dowodami z dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, z aktami osobowymi wnioskodawcy, jak również przesłuchując świadków i wnioskodawcę. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego sąd pierwszej instancji nie uchybił wymogom zart. 233 § 1 k.p.c.i słusznie ustalił, że zakres obowiązków pracowniczych realizowanych przez wnioskodawcę w czasie zatrudnienia wOdlewni (...)wS.świadczyo tym, że wnioskodawca nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach.Z dokumentów zalegających w aktach osobowych wnioskodawcy wynika, co jest istotne w realiach rozpoznawanej sprawy, że wnioskodawca został przyjęty do pracy nie w wydziale produkcyjnym, lecz w magazynie wyrobów gotowych jako robotnik magazynowy, a kolejne angaże wskazują na zajmowanie stanowisk pracownika fizycznego w magazynie wyrobów gotowych i pracownika fizycznego. Do zadań wnioskodawcy należało przewożenie za pomocą wózka widłowego gorących odlewów z odlewni do oczyszczalni, a następnie zabieranie odlewów już oczyszczonych do obróbki, a z obróbki do magazynu wyrobów gotowych. Ponadto wnioskodawca transportował wyroby gotowe z magazynu na stację kolejową, gdzie dokonywał ich załadunku do pociągu, jak również wyroby z magazynu były przez wnioskodawcę załadowywane na samochody transportowe. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że tego rodzaju czynności nie odpowiadają żadnemu z rodzajów pracw szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A będącym załącznikiem dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jak podkreśla się w orzecznictwie, o uznaniu danego zatrudnienia za pracę w szczególnych warunkach nie decyduje ani treść dokumentów wystawionych przez pracodawcę, ani też nazwa stanowiska pracy, lecz charakter faktycznie wykonywanych czynności (por. np.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2014 r. III AUa 1037/13 LEX nr 1451553; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 sierpnia 2012 r. III AUa 2500/11, LEX nr 1236517; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2012 r. III AUa 1192/12, LEX nr 1240032; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 września 2012 r. III AUa 766/11, LEX nr 1223484). Niewątpliwie wnioskodawca w spornym okresie wykonywał czynności pracownicze w trudnych dla organizmu warunkach, jednakże nie jest to wystarczające dla uznania ich za pracę w szczególnych warunkach, jeżeli jednocześnie nie jest możliwe ich zakwalifikowanie pod jedną z pozycji z wykazu A, (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II UK 21/10, LEX nr 619638). Utrwalone w orzecznictwie jest bowiem stanowisko, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy i jej wykonywanie w warunkach określonych w§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(por. np. wyrok SN z dnia 10 kwietnia 2014 r. II UK 395/13 LEX nr 1455235).
Niezależnie od opisanych powyżej czynności pracowniczych, jakie w świetle zebranego materiału dowodowego wykonywał wnioskodawca, należy zwrócić uwagę na to, że na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. pełnomocnik wnioskodawcy sprecyzował, iż wnioskodawca domaga się przyznania emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach z tego tytułu, iż jako operator wózka widłowego przewoził wyroby końcowe z wydziału i odwoził je do magazynu wyrobów gotowych. W ocenie Sądu Apelacyjnego wykonywana przez wnioskodawcę praca nie może jednak zostać zakwalifikowana jako praca odpowiadająca tej ujętej w wykazie A dział III „W hutnictwie i przemyśle metalowym” poz. 67 „(…) transport wewnętrzny między stanowiskami pracy w wydziałach, w których wykonywane prace wymienione sąw wykazie”. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że nie można przyjąć, iż wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał tego rodzaju pracę. Wprawdzie wnioskodawca jako operator wózka widłowego zajmował się m.in. transportowaniem odlewów tj. przewoził wyroby pomiędzy wydziałami (odbierał odlewy z odlewni i przewoził je do oczyszczalni, z oczyszczalni do obróbki), jednak stanowi to tylko wycinek jego czynności pracowniczych, ponieważ dużą część jego czasu pracy zajmowało transportowanie wyrobów gotowych z wydziałów produkcyjnych do magazynu wyrobów gotowych. Na podkreślenie zasługuje, że jak wynika to z niezakwestionowanych w toku postępowania akt osobowych wnioskodawcy, był on docelowo zatrudniony w magazynie wyrobów gotowych, co determinuje charakter wykonywanej przez wnioskodawcę pracy. Wnioskodawca nie był osobą zatrudnioną w jednym z wydziałów produkcyjnych, której praca miałaby wpływać na zapewnienie ciągłości procesu produkcyjnego poprzez realizowanie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy transportu wewnętrznego, o jakim jest mowa w wykazie A dział III poz. 67.
Sąd pierwszej instancji rozpoznając odwołanie stanął na trafnym stanowisku, że praca wykonywana przez wnioskodawcę nie może zostać zakwalifikowana jako praca ujęta w wykazie A, dział III, poz. 21 – 23 tj. przygotowywanie mas formierskich i prace formierzy oraz rdzeniarzy, obsługa żeliwiaków, rozlewni i ich urządzeń pomocniczych, wybijanie, oczyszczanie i wykańczanie odlewów. Wnioskodawca, jak wyżej wspomniano, nie był zatrudniony w żadnym z wydziałów produkcyjnych, nie realizował też czynności bezpośrednio związanych z oczyszczaniem i wykańczaniem odlewów, jego obowiązki pracownicze sprowadzały się bowiem do transportowania odlewów do oczyszczenia, a następnie do obróbki, a takie czynności transportowe nie odpowiadają pracy w szczególnych warunkach, o jakiej jest mowa w dziale III poz. 21-23.
Nie jest też możliwe zakwalifikowanie wykonywanej przez wnioskodawcę pracy jako pracy wskazanej przez ustawodawcę w wykazie A dział VIII „W transporcie i łączności” poz. 1 „ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie”. Sąd I instancji trafnie uznając, że wnioskodawca nie wykonywał ciężkich prac załadunkowych i wyładunkowych, omyłkowo odwołał się do wykazu A dział IV „W chemii”, ponieważ zakład pracy zatrudniający wnioskodawcę w spornym okresie nie był zakładem prowadzącym działalność w branży chemicznej (nie należał do przemysłu chemicznego). Nie do końca trafna jest argumentacja sądu pierwszej instancji mająca wyjaśniać, dlaczego praca wnioskodawcy nie odpowiadała pojęciu ciężkich prac załadunkowych i wyładunkowych, zbyt daleko idące jest bowiem stanowisko, że to wskazany przez ustawodawcę rodzaj materiałów (tj. materiały sypkie, pyliste, toksyczne, żrące, parzące) decyduje o tym, czy dane prace załadunkowe i wyładunkowe mogą być uznane za prace „ciężkie”. W istocie rzeczy jak wynika to z wykazu A, dział VIII, poz. 1, ustawodawca wyodrębnił zarówno „ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe” jak i „przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących”. Poza sporem pozostaje, że wnioskodawca nie zajmował się przeładunkiem szczególnego rodzaju materiałów wskazanych w dziale VIII poz. 1, z kolei prace załadunkowe nie wypełniały mu, jak podawał sam wnioskodawca, całego dnia pracy, brak jest więc podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju prace, nawet w przypadku uznania ich za ciężkie prace załadunkowe, realizowane były stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Reasumując Sąd Apelacyjny stwierdził, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, aby w czasie od 19 lutego 1971 r. do 29 kwietnia 1978 r., kiedy to pracował wOdlewni (...)wS., wykonywana była przez wnioskodawcę praca w szczególnych warunkach. Tym samym nie został wykazany co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, co oznacza, że brak jest podstaw do przyznania emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
W powyższym stanie rzeczy skoro zaskarżony wyrok jest trafny, a wywiedziona apelacja nie zawierała usprawiedliwionych zarzutów, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawieart. 385 k.p.c.